Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3027.html @ 53:d777cc3962f2
div-wrapped
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 28 Dec 2009 13:00:58 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 28 | 19 27-33</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione XXVII ad |
| 22 XXXIII</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1895 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth3025.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth3034.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#40093">II&ordf;-IIae q. 27 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#40094">II&ordf;-IIae q. 27 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#40095">II&ordf;-IIae q. 27 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#40096">II&ordf;-IIae q. 27 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#40097">II&ordf;-IIae q. 27 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#40098">II&ordf;-IIae q. 27 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#40099">II&ordf;-IIae q. 27 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#40100">II&ordf;-IIae q. 27 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#40101">II&ordf;-IIae q. 27 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#40102">II&ordf;-IIae q. 27 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#40103">II&ordf;-IIae q. 27 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#40104">II&ordf;-IIae q. 27 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#40105">II&ordf;-IIae q. 27 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#40106">II&ordf;-IIae q. 27 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#40107">II&ordf;-IIae q. 27 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#40108">II&ordf;-IIae q. 27 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#40109">II&ordf;-IIae q. 27 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#40110">II&ordf;-IIae q. 27 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#40111">II&ordf;-IIae q. 27 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#40112">II&ordf;-IIae q. 27 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#40113">II&ordf;-IIae q. 27 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#40114">II&ordf;-IIae q. 27 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#40115">II&ordf;-IIae q. 27 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#40116">II&ordf;-IIae q. 27 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#40117">II&ordf;-IIae q. 27 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#40118">II&ordf;-IIae q. 27 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#40119">II&ordf;-IIae q. 27 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#40120">II&ordf;-IIae q. 27 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#40121">II&ordf;-IIae q. 27 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#40122">II&ordf;-IIae q. 27 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#40123">II&ordf;-IIae q. 27 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#40124">II&ordf;-IIae q. 27 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#40125">II&ordf;-IIae q. 27 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#40126">II&ordf;-IIae q. 27 a. 5 arg. 1'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#40127">II&ordf;-IIae q. 27 a. 5 arg. 2'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#40128">II&ordf;-IIae q. 27 a. 5 arg. 3'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#40129">II&ordf;-IIae q. 27 a. 5 s. c.'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#40130">II&ordf;-IIae q. 27 a. 5 co.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#40131">II&ordf;-IIae q. 27 a. 5 ad 1'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#40132">II&ordf;-IIae q. 27 a. 6 arg. 1'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#40133">II&ordf;-IIae q. 27 a. 6 arg. 2'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#40134">II&ordf;-IIae q. 27 a. 6 arg. 3'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#40135">II&ordf;-IIae q. 27 a. 6 s. c.'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#40136">II&ordf;-IIae q. 27 a. 6 co.'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#40137">II&ordf;-IIae q. 27 a. 6 ad 1'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#40138">II&ordf;-IIae q. 27 a. 6 ad 2'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#40139">II&ordf;-IIae q. 27 a. 6 ad 3'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#40140">II&ordf;-IIae q. 27 a. 7 arg. 1'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#40141">II&ordf;-IIae q. 27 a. 7 arg. 2'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#40142">II&ordf;-IIae q. 27 a. 7 arg. 3'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#40143">II&ordf;-IIae q. 27 a. 7 s. c.'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#40144">II&ordf;-IIae q. 27 a. 7 co.'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#40145">II&ordf;-IIae q. 27 a. 7 ad 1'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#40146">II&ordf;-IIae q. 27 a. 7 ad 2'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#40147">II&ordf;-IIae q. 27 a. 8 arg. 1'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#40148">II&ordf;-IIae q. 27 a. 8 arg. 2'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#40149">II&ordf;-IIae q. 27 a. 8 arg. 3'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#40150">II&ordf;-IIae q. 27 a. 8 s. c.'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#40151">II&ordf;-IIae q. 27 a. 8 co.'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#40152">II&ordf;-IIae q. 27 a. 8 ad 1'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#40153">II&ordf;-IIae q. 27 a. 8 ad 2'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#40154">II&ordf;-IIae q. 27 a. 8 ad 3'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#40155">II&ordf;-IIae q. 28 pr.'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#40156">II&ordf;-IIae q. 28 a. 1 arg. 1'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#40157">II&ordf;-IIae q. 28 a. 1 arg. 2'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#40158">II&ordf;-IIae q. 28 a. 1 arg. 3'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#40159">II&ordf;-IIae q. 28 a. 1 s. c.'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#40160">II&ordf;-IIae q. 28 a. 1 co.'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#40161">II&ordf;-IIae q. 28 a. 1 ad 1'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#40162">II&ordf;-IIae q. 28 a. 1 ad 2'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#40163">II&ordf;-IIae q. 28 a. 1 ad 3'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#40164">II&ordf;-IIae q. 28 a. 2 arg. 1'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#40165">II&ordf;-IIae q. 28 a. 2 arg. 2'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#40166">II&ordf;-IIae q. 28 a. 2 arg. 3'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#40167">II&ordf;-IIae q. 28 a. 2 s. c.'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#40168">II&ordf;-IIae q. 28 a. 2 co.'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#40169">II&ordf;-IIae q. 28 a. 2 ad 1'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#40170">II&ordf;-IIae q. 28 a. 2 ad 2'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#40171">II&ordf;-IIae q. 28 a. 2 ad 3'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#40172">II&ordf;-IIae q. 28 a. 3 arg. 1'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#40173">II&ordf;-IIae q. 28 a. 3 arg. 2'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#40174">II&ordf;-IIae q. 28 a. 3 arg. 3'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#40175">II&ordf;-IIae q. 28 a. 3 s. c.'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#40176">II&ordf;-IIae q. 28 a. 3 co.'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#40177">II&ordf;-IIae q. 28 a. 3 ad 1'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#40178">II&ordf;-IIae q. 28 a. 3 ad 2'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#40179">II&ordf;-IIae q. 28 a. 3 ad 3'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#40180">II&ordf;-IIae q. 28 a. 4 arg. 1'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#40181">II&ordf;-IIae q. 28 a. 4 arg. 2'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#40182">II&ordf;-IIae q. 28 a. 4 arg. 3'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#40183">II&ordf;-IIae q. 28 a. 4 s. c.'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#40184">II&ordf;-IIae q. 28 a. 4 co.'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#40185">II&ordf;-IIae q. 28 a. 4 ad 1'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#40186">II&ordf;-IIae q. 28 a. 4 ad 2'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#40187">II&ordf;-IIae q. 28 a. 4 ad 3'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#40188">II&ordf;-IIae q. 29 pr.'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#40189">II&ordf;-IIae q. 29 a. 1 arg. 1'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#40190">II&ordf;-IIae q. 29 a. 1 arg. 2'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#40191">II&ordf;-IIae q. 29 a. 1 arg. 3'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#40192">II&ordf;-IIae q. 29 a. 1 s. c.'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#40193">II&ordf;-IIae q. 29 a. 1 co.'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#40194">II&ordf;-IIae q. 29 a. 1 ad 1'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#40195">II&ordf;-IIae q. 29 a. 1 ad 2'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#40196">II&ordf;-IIae q. 29 a. 1 ad 3'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#40197">II&ordf;-IIae q. 29 a. 2 arg. 1'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#40198">II&ordf;-IIae q. 29 a. 2 arg. 2'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#40199">II&ordf;-IIae q. 29 a. 2 arg. 3'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#40200">II&ordf;-IIae q. 29 a. 2 arg. 4'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#40201">II&ordf;-IIae q. 29 a. 2 s. c.'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#40202">II&ordf;-IIae q. 29 a. 2 co.'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#40203">II&ordf;-IIae q. 29 a. 2 ad 1'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#40204">II&ordf;-IIae q. 29 a. 2 ad 2'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#40205">II&ordf;-IIae q. 29 a. 2 ad 3'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#40206">II&ordf;-IIae q. 29 a. 2 ad 4'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#40207">II&ordf;-IIae q. 29 a. 3 arg. 1'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#40208">II&ordf;-IIae q. 29 a. 3 arg. 2'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#40209">II&ordf;-IIae q. 29 a. 3 arg. 3'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#40210">II&ordf;-IIae q. 29 a. 3 s. c.'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#40211">II&ordf;-IIae q. 29 a. 3 co.'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#40212">II&ordf;-IIae q. 29 a. 3 ad 1'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#40213">II&ordf;-IIae q. 29 a. 3 ad 2'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#40214">II&ordf;-IIae q. 29 a. 3 ad 3'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#40215">II&ordf;-IIae q. 29 a. 4 arg. 1'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#40216">II&ordf;-IIae q. 29 a. 4 arg. 2'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#40217">II&ordf;-IIae q. 29 a. 4 arg. 3'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#40218">II&ordf;-IIae q. 29 a. 4 s. c.'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#40219">II&ordf;-IIae q. 29 a. 4 co.'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#40220">II&ordf;-IIae q. 29 a. 4 ad 1'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#40221">II&ordf;-IIae q. 29 a. 4 ad 2'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#40222">II&ordf;-IIae q. 29 a. 4 ad 3'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#40223">II&ordf;-IIae q. 30 pr.'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#40224">II&ordf;-IIae q. 30 a. 1 arg. 1'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#40225">II&ordf;-IIae q. 30 a. 1 arg. 2'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#40226">II&ordf;-IIae q. 30 a. 1 arg. 3'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#40227">II&ordf;-IIae q. 30 a. 1 s. c.'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#40228">II&ordf;-IIae q. 30 a. 1 co.'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#40229">II&ordf;-IIae q. 30 a. 1 ad 1'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#40230">II&ordf;-IIae q. 30 a. 1 ad 2'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#40231">II&ordf;-IIae q. 30 a. 1 ad 3'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#40232">II&ordf;-IIae q. 30 a. 2 arg. 1'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#40233">II&ordf;-IIae q. 30 a. 2 arg. 2'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#40234">II&ordf;-IIae q. 30 a. 2 arg. 3'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#40235">II&ordf;-IIae q. 30 a. 2 s. c.'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#40236">II&ordf;-IIae q. 30 a. 2 co.'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#40237">II&ordf;-IIae q. 30 a. 2 ad 1'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#40238">II&ordf;-IIae q. 30 a. 2 ad 2'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#40239">II&ordf;-IIae q. 30 a. 2 ad 3'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#40240">II&ordf;-IIae q. 30 a. 3 arg. 1'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#40241">II&ordf;-IIae q. 30 a. 3 arg. 2'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#40242">II&ordf;-IIae q. 30 a. 3 arg. 3'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#40243">II&ordf;-IIae q. 30 a. 3 arg. 4'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#40244">II&ordf;-IIae q. 30 a. 3 s. c.'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#40245">II&ordf;-IIae q. 30 a. 3 co.'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#40246">II&ordf;-IIae q. 30 a. 3 ad 1'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#40247">II&ordf;-IIae q. 30 a. 3 ad 2'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#40248">II&ordf;-IIae q. 30 a. 3 ad 3'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#40249">II&ordf;-IIae q. 30 a. 3 ad 4'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#40250">II&ordf;-IIae q. 30 a. 4 arg. 1'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#40251">II&ordf;-IIae q. 30 a. 4 arg. 2'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#40252">II&ordf;-IIae q. 30 a. 4 arg. 3'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#40253">II&ordf;-IIae q. 30 a. 4 s. c.'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#40254">II&ordf;-IIae q. 30 a. 4 co.'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#40255">II&ordf;-IIae q. 30 a. 4 ad 1'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#40256">II&ordf;-IIae q. 30 a. 4 ad 2'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#40257">II&ordf;-IIae q. 30 a. 4 ad 3'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#40258">II&ordf;-IIae q. 31 pr.'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#40259">II&ordf;-IIae q. 31 a. 1 arg. 1'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#40260">II&ordf;-IIae q. 31 a. 1 arg. 2'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#40261">II&ordf;-IIae q. 31 a. 1 arg. 3'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#40262">II&ordf;-IIae q. 31 a. 1 s. c.'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#40263">II&ordf;-IIae q. 31 a. 1 co.'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#40264">II&ordf;-IIae q. 31 a. 1 ad 1'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#40265">II&ordf;-IIae q. 31 a. 1 ad 2'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#40266">II&ordf;-IIae q. 31 a. 1 ad 3'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#40267">II&ordf;-IIae q. 31 a. 2 arg. 1'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#40268">II&ordf;-IIae q. 31 a. 2 arg. 2'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#40269">II&ordf;-IIae q. 31 a. 2 arg. 3'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#40270">II&ordf;-IIae q. 31 a. 2 s. c.'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#40271">II&ordf;-IIae q. 31 a. 2 co.'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#40272">II&ordf;-IIae q. 31 a. 2 ad 1'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#40273">II&ordf;-IIae q. 31 a. 2 ad 2'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#40274">II&ordf;-IIae q. 31 a. 2 ad 3'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#40275">II&ordf;-IIae q. 31 a. 3 arg. 1'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#40276">II&ordf;-IIae q. 31 a. 3 arg. 2'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#40277">II&ordf;-IIae q. 31 a. 3 arg. 3'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#40278">II&ordf;-IIae q. 31 a. 3 arg. 4'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#40279">II&ordf;-IIae q. 31 a. 3 s. c.'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#40280">II&ordf;-IIae q. 31 a. 3 co.'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#40281">II&ordf;-IIae q. 31 a. 3 ad 1'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#40282">II&ordf;-IIae q. 31 a. 3 ad 2'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#40283">II&ordf;-IIae q. 31 a. 3 ad 3'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#40284">II&ordf;-IIae q. 31 a. 3 ad 4'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#40285">II&ordf;-IIae q. 31 a. 4 arg. 1'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#40286">II&ordf;-IIae q. 31 a. 4 arg. 2'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#40287">II&ordf;-IIae q. 31 a. 4 arg. 3'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#40288">II&ordf;-IIae q. 31 a. 4 s. c.'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#40289">II&ordf;-IIae q. 31 a. 4 co.'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#40290">II&ordf;-IIae q. 31 a. 4 ad 1'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#40291">II&ordf;-IIae q. 31 a. 4 ad 2'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#40292">II&ordf;-IIae q. 31 a. 4 ad 3'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#40293">II&ordf;-IIae q. 32 pr.'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#40294">II&ordf;-IIae q. 32 a. 1 arg. 1'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#40295">II&ordf;-IIae q. 32 a. 1 arg. 2'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#40296">II&ordf;-IIae q. 32 a. 1 arg. 3'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#40297">II&ordf;-IIae q. 32 a. 1 arg. 4'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#40298">II&ordf;-IIae q. 32 a. 1 s. c.'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#40299">II&ordf;-IIae q. 32 a. 1 co.'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#40300">II&ordf;-IIae q. 32 a. 1 ad 1'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#40301">II&ordf;-IIae q. 32 a. 1 ad 2'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#40302">II&ordf;-IIae q. 32 a. 1 ad 3'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#40303">II&ordf;-IIae q. 32 a. 1 ad 4'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#40304">II&ordf;-IIae q. 32 a. 2 arg. 1'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#40305">II&ordf;-IIae q. 32 a. 2 arg. 2'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#40306">II&ordf;-IIae q. 32 a. 2 arg. 3'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#40307">II&ordf;-IIae q. 32 a. 2 arg. 4'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#40308">II&ordf;-IIae q. 32 a. 2 s. c.'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#40309">II&ordf;-IIae q. 32 a. 2 co.'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#40310">II&ordf;-IIae q. 32 a. 2 ad 1'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#40311">II&ordf;-IIae q. 32 a. 2 ad 2'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#40312">II&ordf;-IIae q. 32 a. 2 ad 3'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#40313">II&ordf;-IIae q. 32 a. 2 ad 4'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#40314">II&ordf;-IIae q. 32 a. 3 arg. 1'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#40315">II&ordf;-IIae q. 32 a. 3 arg. 2'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#40316">II&ordf;-IIae q. 32 a. 3 arg. 3'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#40317">II&ordf;-IIae q. 32 a. 3 s. c.'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#40318">II&ordf;-IIae q. 32 a. 3 co.'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#40319">II&ordf;-IIae q. 32 a. 3 ad 1'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#40320">II&ordf;-IIae q. 32 a. 3 ad 2'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#40321">II&ordf;-IIae q. 32 a. 3 ad 3'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#40322">II&ordf;-IIae q. 32 a. 4 arg. 1'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#40323">II&ordf;-IIae q. 32 a. 4 arg. 2'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#40324">II&ordf;-IIae q. 32 a. 4 arg. 3'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#40325">II&ordf;-IIae q. 32 a. 4 s. c.'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#40326">II&ordf;-IIae q. 32 a. 4 co.'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#40327">II&ordf;-IIae q. 32 a. 4 ad 1'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#40328">II&ordf;-IIae q. 32 a. 4 ad 2'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#40329">II&ordf;-IIae q. 32 a. 4 ad 3'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#40330">II&ordf;-IIae q. 32 a. 5 arg. 1'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#40331">II&ordf;-IIae q. 32 a. 5 arg. 2'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#40332">II&ordf;-IIae q. 32 a. 5 arg. 3'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#40333">II&ordf;-IIae q. 32 a. 5 arg. 4'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#40334">II&ordf;-IIae q. 32 a. 5 s. c.'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#40335">II&ordf;-IIae q. 32 a. 5 co.'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#40336">II&ordf;-IIae q. 32 a. 5 ad 1'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#40337">II&ordf;-IIae q. 32 a. 5 ad 2'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#40338">II&ordf;-IIae q. 32 a. 5 ad 3'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#40339">II&ordf;-IIae q. 32 a. 5 ad 4'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#40340">II&ordf;-IIae q. 32 a. 6 arg. 1'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#40341">II&ordf;-IIae q. 32 a. 6 arg. 2'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#40342">II&ordf;-IIae q. 32 a. 6 arg. 3'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#40343">II&ordf;-IIae q. 32 a. 6 s. c.'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#40344">II&ordf;-IIae q. 32 a. 6 co.'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#40345">II&ordf;-IIae q. 32 a. 6 ad'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#40346">II&ordf;-IIae q. 32 a. 7 arg. 1'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#40347">II&ordf;-IIae q. 32 a. 7 arg. 2'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#40348">II&ordf;-IIae q. 32 a. 7 arg. 3'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#40349">II&ordf;-IIae q. 32 a. 7 s. c.'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#40350">II&ordf;-IIae q. 32 a. 7 co.'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#40351">II&ordf;-IIae q. 32 a. 7 ad 1'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#40352">II&ordf;-IIae q. 32 a. 7 ad 2'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#40353">II&ordf;-IIae q. 32 a. 7 ad 3'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#40354">II&ordf;-IIae q. 32 a. 8 arg. 1'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#40355">II&ordf;-IIae q. 32 a. 8 arg. 2'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#40356">II&ordf;-IIae q. 32 a. 8 arg. 3'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#40357">II&ordf;-IIae q. 32 a. 8 arg. 4'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#40358">II&ordf;-IIae q. 32 a. 8 s. c.'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#40359">II&ordf;-IIae q. 32 a. 8 co.'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#40360">II&ordf;-IIae q. 32 a. 8 ad 1'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#40361">II&ordf;-IIae q. 32 a. 8 ad 2'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#40362">II&ordf;-IIae q. 32 a. 8 ad 3'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#40363">II&ordf;-IIae q. 32 a. 8 ad 4'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#40364">II&ordf;-IIae q. 32 a. 9 arg. 1'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#40365">II&ordf;-IIae q. 32 a. 9 arg. 2'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#40366">II&ordf;-IIae q. 32 a. 9 arg. 3'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#40367">II&ordf;-IIae q. 32 a. 9 s. c.'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#40368">II&ordf;-IIae q. 32 a. 9 co.'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#40369">II&ordf;-IIae q. 32 a. 9 ad 1'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#40370">II&ordf;-IIae q. 32 a. 9 ad 2'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#40371">II&ordf;-IIae q. 32 a. 9 ad 3'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#40372">II&ordf;-IIae q. 32 a. 10 arg. 1'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#40373">II&ordf;-IIae q. 32 a. 10 arg. 2'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#40374">II&ordf;-IIae q. 32 a. 10 arg. 3'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#40375">II&ordf;-IIae q. 32 a. 10 s. c.'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#40376">II&ordf;-IIae q. 32 a. 10 co.'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#40377">II&ordf;-IIae q. 32 a. 10 ad 1'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#40378">II&ordf;-IIae q. 32 a. 10 ad 2'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#40379">II&ordf;-IIae q. 32 a. 10 ad 3'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#40380">II&ordf;-IIae q. 33 pr.'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#40381">II&ordf;-IIae q. 33 a. 1 arg. 1'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#40382">II&ordf;-IIae q. 33 a. 1 arg. 2'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#40383">II&ordf;-IIae q. 33 a. 1 arg. 3'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#40384">II&ordf;-IIae q. 33 a. 1 s. c.'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#40385">II&ordf;-IIae q. 33 a. 1 co.'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#40386">II&ordf;-IIae q. 33 a. 1 ad 1'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#40387">II&ordf;-IIae q. 33 a. 1 ad 2'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#40388">II&ordf;-IIae q. 33 a. 1 ad 3'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#40389">II&ordf;-IIae q. 33 a. 2 arg. 1'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#40390">II&ordf;-IIae q. 33 a. 2 arg. 2'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#40391">II&ordf;-IIae q. 33 a. 2 arg. 3'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#40392">II&ordf;-IIae q. 33 a. 2 arg. 4'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#40393">II&ordf;-IIae q. 33 a. 2 s. c.'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#40394">II&ordf;-IIae q. 33 a. 2 co.'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#40395">II&ordf;-IIae q. 33 a. 2 ad 1'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#40396">II&ordf;-IIae q. 33 a. 2 ad 2'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#40397">II&ordf;-IIae q. 33 a. 2 ad 3'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#40398">II&ordf;-IIae q. 33 a. 2 ad 4'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#40399">II&ordf;-IIae q. 33 a. 3 arg. 1'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#40400">II&ordf;-IIae q. 33 a. 3 arg. 2'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#40401">II&ordf;-IIae q. 33 a. 3 arg. 3'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#40402">II&ordf;-IIae q. 33 a. 3 s. c.'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#40403">II&ordf;-IIae q. 33 a. 3 co.'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#40404">II&ordf;-IIae q. 33 a. 3 ad 1'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#40405">II&ordf;-IIae q. 33 a. 3 ad 2'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#40406">II&ordf;-IIae q. 33 a. 3 ad 3'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#40407">II&ordf;-IIae q. 33 a. 4 arg. 1'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#40408">II&ordf;-IIae q. 33 a. 4 arg. 2'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#40409">II&ordf;-IIae q. 33 a. 4 arg. 3'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#40410">II&ordf;-IIae q. 33 a. 4 s. c.'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#40411">II&ordf;-IIae q. 33 a. 4 co.'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#40412">II&ordf;-IIae q. 33 a. 4 ad 1'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#40413">II&ordf;-IIae q. 33 a. 4 ad 2'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#40414">II&ordf;-IIae q. 33 a. 4 ad 3'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#40415">II&ordf;-IIae q. 33 a. 5 arg. 1'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#40416">II&ordf;-IIae q. 33 a. 5 arg. 2'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#40417">II&ordf;-IIae q. 33 a. 5 arg. 3'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#40418">II&ordf;-IIae q. 33 a. 5 s. c.'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#40419">II&ordf;-IIae q. 33 a. 5 co.'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#40420">II&ordf;-IIae q. 33 a. 5 ad'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#40421">II&ordf;-IIae q. 33 a. 6 arg. 1'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#40422">II&ordf;-IIae q. 33 a. 6 arg. 2'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#40423">II&ordf;-IIae q. 33 a. 6 arg. 3'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#40424">II&ordf;-IIae q. 33 a. 6 s. c.'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#40425">II&ordf;-IIae q. 33 a. 6 co.'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#40426">II&ordf;-IIae q. 33 a. 6 ad 1'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#40427">II&ordf;-IIae q. 33 a. 6 ad 2'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#40428">II&ordf;-IIae q. 33 a. 6 ad 3'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#40429">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 arg. 1'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#40430">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 arg. 2'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#40431">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 arg. 3'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#40432">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 arg. 4'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#40433">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 arg. 5'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#40434">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 s. c.'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#40435">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 co.'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#40436">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 ad 1'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#40437">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 ad 2'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#40438">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 ad 3'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#40439">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 ad 4'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#40440">II&ordf;-IIae q. 33 a. 7 ad 5'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#40441">II&ordf;-IIae q. 33 a. 8 arg. 1'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#40442">II&ordf;-IIae q. 33 a. 8 arg. 2'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#40443">II&ordf;-IIae q. 33 a. 8 arg. 3'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#40444">II&ordf;-IIae q. 33 a. 8 arg. 4'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#40445">II&ordf;-IIae q. 33 a. 8 s. c.'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#40446">II&ordf;-IIae q. 33 a. 8 co.'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#40447">II&ordf;-IIae q. 33 a. 8 ad 1'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#40448">II&ordf;-IIae q. 33 a. 8 ad 2'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#40449">II&ordf;-IIae q. 33 a. 8 ad 3'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#40450">II&ordf;-IIae q. 33 a. 8 ad 4'); | |
| 408 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 409 document.write('<BR><BR>'); | |
| 410 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 411 document.write('<\/FORM>'); | |
| 412 // --> | |
| 413 // | |
| 414 </script><br/> | |
| 415 <hr/> | |
| 416 <br/></div><div class="q" id="q27"><h2>Quaestio 27</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 27 pr."><a name="40093"><span class="ref">[40093] IIª-IIae q. 27 pr.</span></a> Deinde | |
| 28 | 417 considerandum est de actu caritatis. Et primo, de principali actu |
| 418 caritatis, qui est dilectio; secundo, de aliis actibus vel | |
| 419 effectibus consequentibus. Circa primum quaeruntur octo. Primo, | |
| 420 quid sit magis proprium caritatis, utrum amari vel amare. Secundo, | |
| 421 utrum amare, prout est actus caritatis, sit idem quod benevolentia. | |
| 422 Tertio, utrum Deus sit propter seipsum amandus. Quarto, utrum | |
| 423 possit in hac vita immediate amari. Quinto, utrum possit amari | |
| 424 totaliter. Sexto, utrum eius dilectio habeat modum. Septimo, quid | |
| 425 sit melius, utrum diligere amicum vel diligere inimicum. Octavo, | |
| 53 | 426 quid sit melius, utrum diligere Deum vel diligere proximum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 27 a. 1 arg. 1"><a name="40094"><span class="ref">[40094] IIª-IIae q. 27 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 427 sic proceditur. Videtur quod caritatis magis sit proprium amari |
| 428 quam amare. Caritas enim in melioribus melior invenitur. Sed | |
| 429 meliores debent magis amari. Ergo caritatis magis est proprium | |
| 53 | 430 amari.</p><p title="II-II q. 27 a. 1 arg. 2"><a name="40095"><span class="ref">[40095] IIª-IIae q. 27 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 431 illud quod in pluribus invenitur videtur esse magis conveniens |
| 432 naturae, et per consequens melius. Sed sicut dicit philosophus, in | |
| 433 VIII Ethic., <i>multi magis volunt amari quam amare, propter quod | |
| 434 amatores adulationis sunt multi</i>. Ergo melius est amari quam | |
| 53 | 435 amare, et per consequens magis conveniens caritati.</p><p title="II-II q. 27 a. 1 arg. 3"><a name="40096"><span class="ref">[40096] IIª-IIae q. 27 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 436 propter quod unumquodque, illud magis. Sed homines propter hoc quod |
| 437 amantur, amant, dicit enim Augustinus, in libro de Catechiz. Rud., | |
| 438 quod <i>nulla est maior provocatio ad amandum quam praevenire | |
| 439 amando</i>. Ergo caritas magis consistit in amari quam in | |
| 53 | 440 amare.</p><p title="II-II q. 27 a. 1 s. c."><a name="40097"><span class="ref">[40097] IIª-IIae q. 27 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 441 est quod philosophus dicit, in VIII Ethic., quod <i>magis existit |
| 442 amicitia in amare quam in amari</i>. Sed caritas est amicitia | |
| 53 | 443 quaedam. Ergo caritas magis consistit in amare quam in amari.</p><p title="II-II q. 27 a. 1 co."><a name="40098"><span class="ref">[40098] IIª-IIae q. 27 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 444 dicendum quod amare convenit caritati inquantum est caritas. |
| 445 Caritas enim, cum sit virtus quaedam, secundum suam essentiam habet | |
| 446 inclinationem ad proprium actum. Amari autem non est actus | |
| 447 caritatis ipsius qui amatur, sed actus caritatis eius est amare; | |
| 448 amari autem competit ei secundum communem rationem boni, prout | |
| 449 scilicet ad eius bonum alius per actum caritatis movetur. Unde | |
| 450 manifestum est quod caritati magis convenit amare quam amari, magis | |
| 451 enim convenit unicuique quod convenit ei per se et substantialiter | |
| 452 quam quod convenit ei per aliud. Et huius duplex est signum. Primum | |
| 453 quidem, quia amici magis laudantur ex hoc quod amant quam ex hoc | |
| 454 quod amantur, quinimmo si non amant et amentur, vituperantur. | |
| 455 Secundo, quia matres, quae maxime amant, plus quaerunt amare quam | |
| 456 amari, <i>quaedam enim</i>, ut philosophus dicit, in eodem libro, | |
| 457 <i>filios suos dant nutrici, et amant quidem, reamari autem non | |
| 53 | 458 quaerunt, si non contingat</i>.</p><p title="II-II q. 27 a. 1 ad 1"><a name="40099"><span class="ref">[40099] IIª-IIae q. 27 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 459 ergo dicendum quod meliores ex eo quod meliores sunt, sunt magis |
| 460 amabiles. Sed ex eo quod in eis est perfectior caritas, sunt magis | |
| 461 amantes, secundum tamen proportionem amati. Non enim melior minus | |
| 462 amat id quod infra ipsum est quam amabile sit, sed ille qui est | |
| 463 minus bonus non attingit ad amandum meliorem quantum amabilis | |
| 53 | 464 est.</p><p title="II-II q. 27 a. 1 ad 2"><a name="40100"><span class="ref">[40100] IIª-IIae q. 27 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 465 dicendum quod, sicut philosophus dicit ibidem, homines volunt amari |
| 466 inquantum volunt honorari. Sicut enim honor exhibetur alicui ut | |
| 467 quoddam testimonium boni in ipso qui honoratur, ita per hoc quod | |
| 468 aliquis amatur ostenditur in ipso esse aliquod bonum, quia solum | |
| 469 bonum amabile est. Sic igitur amari et honorari quaerunt homines | |
| 470 propter aliud, scilicet ad manifestationem boni in amato | |
| 471 existentis. Amare autem quaerunt caritatem habentes secundum se, | |
| 472 quasi ipsum sit bonum caritatis, sicut et quilibet actus virtutis | |
| 473 est bonum virtutis illius. Unde magis pertinet ad caritatem velle | |
| 53 | 474 amare quam velle amari.</p><p title="II-II q. 27 a. 1 ad 3"><a name="40101"><span class="ref">[40101] IIª-IIae q. 27 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 475 dicendum quod propter amari aliqui amant, non ita quod amari sit |
| 476 finis eius quod est amare, sed eo quod est via quaedam ad hoc | |
| 53 | 477 inducens quod homo amet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 27 a. 2 arg. 1"><a name="40102"><span class="ref">[40102] IIª-IIae q. 27 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 478 secundum sic proceditur. Videtur quod amare, secundum quod est |
| 479 actus caritatis, nihil sit aliud quam benevolentia. Dicit enim | |
| 480 philosophus, in II Rhet. amare est velle alicui bona. Sed hoc est | |
| 481 benevolentia. Ergo nihil aliud est actus caritatis quam | |
| 53 | 482 benevolentia.</p><p title="II-II q. 27 a. 2 arg. 2"><a name="40103"><span class="ref">[40103] IIª-IIae q. 27 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 483 cuius est habitus, eius est actus. Sed habitus caritatis est in |
| 484 potentia voluntatis, ut supra dictum est. Ergo etiam actus | |
| 485 caritatis est actus voluntatis. Sed non nisi in bonum tendens, quod | |
| 486 est benevolentia. Ergo actus caritatis nihil est aliud quam | |
| 53 | 487 benevolentia.</p><p title="II-II q. 27 a. 2 arg. 3"><a name="40104"><span class="ref">[40104] IIª-IIae q. 27 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 488 philosophus, in IX Ethic., ponit quinque ad amicitiam pertinentia, |
| 489 quorum primum est quod homo velit amico bonum; secundum est quod | |
| 490 velit ei esse et vivere; tertium est quod ei convivat; quartum est | |
| 491 quod eadem eligat; quintum est quod condoleat et congaudeat. Sed | |
| 492 prima duo ad benevolentiam pertinent. Ergo primus actus caritatis | |
| 53 | 493 est benevolentia.</p><p title="II-II q. 27 a. 2 s. c."><a name="40105"><span class="ref">[40105] IIª-IIae q. 27 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 494 est quod philosophus dicit, in eodem libro, quod benevolentia neque |
| 495 est amicitia neque est amatio, sed est amicitiae principium. Sed | |
| 496 caritas est amicitia, ut supra dictum est. Ergo benevolentia non | |
| 53 | 497 est idem quod dilectio, quae est caritatis actus.</p><p title="II-II q. 27 a. 2 co."><a name="40106"><span class="ref">[40106] IIª-IIae q. 27 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 498 dicendum quod benevolentia proprie dicitur actus voluntatis quo |
| 499 alteri bonum volumus. Hic autem voluntatis actus differt ab actuali | |
| 500 amore tam secundum quod est in appetitu sensitivo, quam etiam | |
| 501 secundum quod est in appetitu intellectivo, qui est voluntas. Amor | |
| 502 enim qui est in appetitu sensitivo passio quaedam est. Omnis autem | |
| 503 passio cum quodam impetu inclinat in suum obiectum. Passio autem | |
| 504 amoris hoc habet quod non subito exoritur, sed per aliquam assiduam | |
| 505 inspectionem rei amatae. Et ideo philosophus, in IX Ethic., | |
| 506 ostendens differentiam inter benevolentiam et amorem qui est | |
| 507 passio, dicit quod benevolentia non habet distensionem et | |
| 508 appetitum, idest aliquem impetum inclinationis, sed ex solo iudicio | |
| 509 rationis homo vult bonum alicui. Similiter etiam talis amor est ex | |
| 510 quadam consuetudine, benevolentia autem interdum oritur ex | |
| 511 repentino, sicut accidit nobis de pugilibus qui pugnant, quorum | |
| 512 alterum vellemus vincere. Sed amor qui est in appetitu intellectivo | |
| 513 etiam differt a benevolentia. Importat enim quandam unionem | |
| 514 secundum affectus amantis ad amatum, inquantum scilicet amans | |
| 515 aestimat amatum quodammodo ut unum sibi, vel ad se pertinens, et | |
| 516 sic movetur in ipsum. Sed benevolentia est simplex actus voluntatis | |
| 517 quo volumus alicui bonum, etiam non praesupposita praedicta unione | |
| 518 affectus ad ipsum. Sic igitur in dilectione, secundum quod est | |
| 519 actus caritatis, includitur quidem benevolentia, sed dilectio sive | |
| 520 amor addit unionem affectus. Et propter hoc philosophus dicit | |
| 53 | 521 ibidem quod benevolentia est principium amicitiae.</p><p title="II-II q. 27 a. 2 ad 1"><a name="40107"><span class="ref">[40107] IIª-IIae q. 27 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 522 ergo dicendum quod philosophus ibi definit amare non ponens totam |
| 523 rationem ipsius, sed aliquid ad rationem eius pertinens in quo | |
| 53 | 524 maxime manifestatur dilectionis actus.</p><p title="II-II q. 27 a. 2 ad 2"><a name="40108"><span class="ref">[40108] IIª-IIae q. 27 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 525 dicendum quod dilectio est actus voluntatis in bonum tendens, sed |
| 526 cum quadam unione ad amatum, quae quidem in benevolentia non | |
| 53 | 527 importatur.</p><p title="II-II q. 27 a. 2 ad 3"><a name="40109"><span class="ref">[40109] IIª-IIae q. 27 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 528 dicendum quod intantum illa quae philosophus ibi ponit ad amicitiam |
| 529 pertinent, inquantum proveniunt ex amore quem quis habet ad | |
| 530 seipsum, ut ibidem dicitur, ut scilicet haec omnia aliquis erga | |
| 531 amicum agat sicut ad seipsum. Quod pertinet ad praedictam unionem | |
| 53 | 532 affectus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 27 a. 3 arg. 1"><a name="40110"><span class="ref">[40110] IIª-IIae q. 27 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 533 sic proceditur. Videtur quod Deus non propter seipsum, sed propter |
| 534 aliud diligatur ex caritate. Dicit enim Gregorius, in quadam | |
| 535 homilia, <i>ex his quae novit animus discit incognita amare</i>. | |
| 536 Vocat autem incognita intelligibilia et divina, cognita autem | |
| 53 | 537 sensibilia. Ergo Deus est propter alia diligendus.</p><p title="II-II q. 27 a. 3 arg. 2"><a name="40111"><span class="ref">[40111] IIª-IIae q. 27 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 538 amor sequitur cognitionem. Sed Deus per aliud cognoscitur, secundum |
| 539 illud Rom. I. <i>Invisibilia Dei per ea quae facta sunt intellecta | |
| 540 conspiciuntur</i>. Ergo etiam propter aliud amatur, et non propter | |
| 53 | 541 se.</p><p title="II-II q. 27 a. 3 arg. 3"><a name="40112"><span class="ref">[40112] IIª-IIae q. 27 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 542 spes generat caritatem, ut dicitur in Glossa Matth. I. <i>Timor |
| 543 etiam caritatem introducit</i>; ut Augustinus dicit, super Prim. | |
| 544 Canonic. Ioan. Sed spes expectat aliquid adipisci a Deo, timor | |
| 545 autem refugit aliquid quod a Deo infligi potest. Ergo videtur quod | |
| 546 Deus propter aliquod bonum speratum, vel propter aliquod malum | |
| 53 | 547 timendum sit amandus. Non ergo est amandus propter seipsum.</p><p title="II-II q. 27 a. 3 s. c."><a name="40113"><span class="ref">[40113] IIª-IIae q. 27 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 548 est quod, sicut Augustinus dicit, in I de Doct. Christ., <i>frui |
| 549 est amore inhaerere alicui propter seipsum</i>. Sed Deo fruendum | |
| 550 est, ut in eodem libro dicitur. Ergo Deus diligendus est propter | |
| 53 | 551 seipsum.</p><p title="II-II q. 27 a. 3 co."><a name="40114"><span class="ref">[40114] IIª-IIae q. 27 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 552 dicendum quod ly propter importat habitudinem alicuius causae. Est |
| 553 autem quadruplex genus causae, scilicet finalis, formalis, | |
| 554 efficiens et materialis, ad quam reducitur etiam materialis | |
| 555 dispositio, quae non est causa simpliciter, sed secundum quid. Et | |
| 556 secundum haec quatuor genera causarum dicitur aliquid propter | |
| 557 alterum diligendum. Secundum quidem genus causae finalis, sicut | |
| 558 diligimus medicinam propter sanitatem. Secundum autem genus causae | |
| 559 formalis, sicut diligimus hominem propter virtutem, quia scilicet | |
| 560 virtute formaliter est bonus, et per consequens diligibilis. | |
| 561 Secundum autem causam efficientem, sicut diligimus aliquos | |
| 562 inquantum sunt filii talis patris. Secundum autem dispositionem, | |
| 563 quae reducitur ad genus causae materialis, dicimur aliquid diligere | |
| 564 propter id quod nos disposuit ad eius dilectionem, puta propter | |
| 565 aliqua beneficia suscepta, quamvis postquam iam amare incipimus, | |
| 566 non propter illa beneficia amemus amicum, sed propter eius | |
| 567 virtutem. Primis igitur tribus modis Deum non diligimus propter | |
| 568 aliud, sed propter seipsum. Non enim ordinatur ad aliud sicut ad | |
| 569 finem, sed ipse est finis ultimus omnium. Neque etiam informatur | |
| 570 aliquo alio ad hoc quod sit bonus, sed eius substantia est eius | |
| 571 bonitas, secundum quam exemplariter omnia bona sunt. Neque iterum | |
| 572 ei ab altero bonitas inest, sed ab ipso omnibus aliis. Sed quarto | |
| 573 modo potest diligi propter aliud, quia scilicet ex aliquibus aliis | |
| 574 disponimur ad hoc quod in Dei dilectione proficiamus, puta per | |
| 575 beneficia ab eo suscepta, vel etiam per praemia sperata, vel per | |
| 53 | 576 poenas quas per ipsum vitare intendimus.</p><p title="II-II q. 27 a. 3 ad 1"><a name="40115"><span class="ref">[40115] IIª-IIae q. 27 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 577 ergo dicendum quod ex his quae animus novit discit incognita amare, |
| 578 non quod cognita sint ratio diligendi ipsa incognita per modum | |
| 579 causae formalis vel finalis vel efficientis, sed quia per hoc homo | |
| 53 | 580 disponitur ad amandum incognita.</p><p title="II-II q. 27 a. 3 ad 2"><a name="40116"><span class="ref">[40116] IIª-IIae q. 27 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 581 dicendum quod cognitio Dei acquiritur quidem per alia, sed postquam |
| 582 iam cognoscitur, non per alia cognoscitur, sed per seipsum; | |
| 583 secundum illud Ioan. IV. <i>Iam non propter tuam loquelam credimus, | |
| 584 ipsi enim vidimus, et scimus quia hic est vere salvator | |
| 53 | 585 mundi</i>.</p><p title="II-II q. 27 a. 3 ad 3"><a name="40117"><span class="ref">[40117] IIª-IIae q. 27 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 586 dicendum quod spes et timor ducunt ad caritatem per modum |
| 53 | 587 dispositionis cuiusdam, ut ex supradictis patet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 27 a. 4 arg. 1"><a name="40118"><span class="ref">[40118] IIª-IIae q. 27 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 588 sic proceditur. Videtur quod Deus in hac vita non possit immediate |
| 589 amari. Incognita enim amari non possunt; ut Augustinus dicit, X de | |
| 590 Trin. Sed Deum non cognoscimus immediate in hac vita, quia | |
| 591 <i>videmus nunc per speculum in aenigmate</i>, ut dicitur I ad Cor. | |
| 53 | 592 XIII. Ergo neque etiam eum immediate amamus.</p><p title="II-II q. 27 a. 4 arg. 2"><a name="40119"><span class="ref">[40119] IIª-IIae q. 27 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 593 qui non potest quod minus est non potest quod maius est. Sed maius |
| 594 est amare Deum quam cognoscere ipsum, qui enim adhaeret Deo per | |
| 595 amorem unus spiritus cum illo fit, ut dicitur I ad Cor. VI. Sed | |
| 596 homo non potest Deum cognoscere immediate. Ergo multo minus | |
| 53 | 597 amare.</p><p title="II-II q. 27 a. 4 arg. 3"><a name="40120"><span class="ref">[40120] IIª-IIae q. 27 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 598 homo a Deo disiungitur per peccatum, secundum illud Isaiae LIX, |
| 599 <i>peccata vestra diviserunt inter vos et Deum vestrum</i>. Sed | |
| 600 peccatum magis est in voluntate quam in intellectu. Ergo minus | |
| 601 potest homo Deum diligere immediate quam immediate eum | |
| 53 | 602 cognoscere.</p><p title="II-II q. 27 a. 4 s. c."><a name="40121"><span class="ref">[40121] IIª-IIae q. 27 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 603 est quod cognitio Dei, quia est mediata, dicitur aenigmatica, et |
| 604 evacuatur in patria, ut patet I ad Cor. XIII. Sed caritas non | |
| 605 evacuatur, ut dicitur I ad Cor. XIII. Ergo caritas viae immediate | |
| 53 | 606 Deo adhaeret.</p><p title="II-II q. 27 a. 4 co."><a name="40122"><span class="ref">[40122] IIª-IIae q. 27 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 607 dicendum quod, sicut supra dictum est, actus cognitivae virtutis |
| 608 perficitur per hoc quod cognitum est in cognoscente, actus autem | |
| 609 virtutis appetitivae perficitur per hoc quod appetitus inclinatur | |
| 610 in rem ipsam. Et ideo oportet quod motus appetitivae virtutis sit | |
| 611 in res secundum conditionem ipsarum rerum, actus autem cognitivae | |
| 612 virtutis est secundum modum cognoscentis. Est autem ipse ordo rerum | |
| 613 talis secundum se quod Deus est propter seipsum cognoscibilis et | |
| 614 diligibilis, utpote essentialiter existens ipsa veritas et bonitas, | |
| 615 per quam alia et cognoscuntur et amantur. Sed quoad nos, quia | |
| 616 nostra cognitio a sensu ortum habet, prius sunt cognoscibilia quae | |
| 617 sunt sensui propinquiora; et ultimus terminus cognitionis est in eo | |
| 618 quod est maxime a sensu remotum. Secundum hoc ergo dicendum est | |
| 619 quod dilectio, quae est appetitivae virtutis actus, etiam in statu | |
| 620 viae tendit in Deum primo, et ex ipso derivatur ad alia, et | |
| 621 secundum hoc caritas Deum immediate diligit, alia vero mediante | |
| 622 Deo. In cognitione vero est e converso, quia scilicet per alia Deum | |
| 623 cognoscimus, sicut causam per effectus, vel per modum eminentiae | |
| 53 | 624 aut negationis ut patet per Dionysium, in libro de Div. Nom.</p><p title="II-II q. 27 a. 4 ad 1"><a name="40123"><span class="ref">[40123] IIª-IIae q. 27 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 625 ergo dicendum quod quamvis incognita amari non possint, tamen non |
| 626 oportet quod sit idem ordo cognitionis et dilectionis. Nam dilectio | |
| 627 est cognitionis terminus. Et ideo ubi desinit cognitio, scilicet in | |
| 628 ipsa re quae per aliam cognoscitur, ibi statim dilectio incipere | |
| 53 | 629 potest.</p><p title="II-II q. 27 a. 4 ad 2"><a name="40124"><span class="ref">[40124] IIª-IIae q. 27 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 630 dicendum quod quia dilectio Dei est maius aliquid quam eius |
| 631 cognitio, maxime secundum statum viae, ideo praesupponit ipsam. Et | |
| 632 quia cognitio non quiescit in rebus creatis, sed per eas in aliud | |
| 633 tendit, in illo dilectio incipit, et per hoc ad alia derivatur, per | |
| 634 modum cuiusdam circulationis, dum cognitio, a creaturis incipiens, | |
| 635 tendit in Deum; et dilectio, a Deo incipiens sicut ab ultimo fine, | |
| 53 | 636 ad creaturas derivatur.</p><p title="II-II q. 27 a. 4 ad 3"><a name="40125"><span class="ref">[40125] IIª-IIae q. 27 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 637 dicendum quod per caritatem tollitur aversio a Deo quae est per |
| 638 peccatum; non autem per solam cognitionem. Et ideo caritas est | |
| 639 quae, diligendo, animam immediate Deo coniungit spiritualis vinculo | |
| 53 | 640 unionis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 27 a. 5 arg. 1"><a name="40126"><span class="ref">[40126] IIª-IIae q. 27 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 641 sic proceditur. Videtur quod Deus non possit totaliter amari. Amor |
| 642 enim sequitur cognitionem. Sed Deus non potest totaliter a nobis | |
| 643 cognosci, quia hoc esset eum comprehendere. Ergo non potest a nobis | |
| 53 | 644 totaliter amari.</p><p title="II-II q. 27 a. 5 arg. 2"><a name="40127"><span class="ref">[40127] IIª-IIae q. 27 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 645 amor est unio quaedam, ut patet per Dionysium, IV cap. de Div. Nom. |
| 646 Sed cor hominis non potest ad Deum uniri totaliter, quia Deus est | |
| 647 maior corde nostro, ut dicitur I Ioan. III. Ergo Deus non potest | |
| 53 | 648 totaliter amari.</p><p title="II-II q. 27 a. 5 arg. 3"><a name="40128"><span class="ref">[40128] IIª-IIae q. 27 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 649 Deus seipsum totaliter amat. Si igitur ab aliquo alio totaliter |
| 650 amatur, aliquis alius diligit Deum tantum quantum ipse se diligit. | |
| 651 Hoc autem est inconveniens. Ergo Deus non potest totaliter diligi | |
| 53 | 652 ab aliqua creatura.</p><p title="II-II q. 27 a. 5 s. c."><a name="40129"><span class="ref">[40129] IIª-IIae q. 27 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 653 est quod dicitur Deut. VI, <i>diliges dominum Deum tuum ex toto |
| 53 | 654 corde tuo</i>.</p><p title="II-II q. 27 a. 5 co."><a name="40130"><span class="ref">[40130] IIª-IIae q. 27 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 655 dicendum quod, cum dilectio intelligatur quasi medium inter amantem |
| 656 et amatum, cum quaeritur an Deus possit totaliter diligi, | |
| 657 tripliciter potest intelligi. Uno modo, ut modus totalitatis | |
| 658 referatur ad rem dilectam. Et sic Deus est totaliter diligendus, | |
| 659 quia totum quod ad Deum pertinet homo diligere debet. Alio modo | |
| 660 potest intelligi ita quod totalitas referatur ad diligentem. Et sic | |
| 661 etiam Deus totaliter diligi debet, quia ex toto posse suo debet | |
| 662 homo diligere Deum, et quidquid habet ad Dei amorem ordinare, | |
| 663 secundum illud Deut. VI, <i>diliges dominum Deum tuum ex toto corde | |
| 664 tuo</i>. Tertio modo potest intelligi secundum comparationem | |
| 665 diligentis ad rem dilectam, ut scilicet modus diligentis adaequet | |
| 666 modum rei dilectae. Et hoc non potest esse. Cum enim unumquodque | |
| 667 intantum diligibile sit inquantum est bonum, Deus, cuius bonitas | |
| 668 est infinita, est infinite diligibilis, nulla autem creatura potest | |
| 669 Deum infinite diligere, quia omnis virtus creaturae, sive naturalis | |
| 53 | 670 sive infusa, est finita.</p><p title="II-II q. 27 a. 5 ad 1"><a name="40131"><span class="ref">[40131] IIª-IIae q. 27 a. 5 ad 1</span></a> Et per hoc |
| 28 | 671 patet responsio ad obiecta. Nam primae tres obiectiones procedunt |
| 672 secundum hunc tertium sensum, ultima autem ratio procedit in sensu | |
| 53 | 673 secundo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 27 a. 6 arg. 1"><a name="40132"><span class="ref">[40132] IIª-IIae q. 27 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 674 sic proceditur. Videtur quod divinae dilectionis sit aliquis modus |
| 675 habendus. Ratio enim boni consistit in modo, specie et ordine, ut | |
| 676 patet per Augustinum, in libro de Nat. boni. Sed dilectio Dei est | |
| 677 optimum in homine, secundum illud ad Coloss. III, <i>super omnia | |
| 53 | 678 caritatem habete</i>. Ergo dilectio Dei debet modum habere.</p><p title="II-II q. 27 a. 6 arg. 2"><a name="40133"><span class="ref">[40133] IIª-IIae q. 27 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 679 Augustinus dicit, in libro de Morib. Eccles., <i>dic mihi, quaeso |
| 680 te, quis sit diligendi modus. Vereor enim ne plus minusve quam | |
| 681 oportet inflammer desiderio et amore domini mei</i> frustra autem | |
| 682 quaereret modum nisi esset aliquis divinae dilectionis modus. Ergo | |
| 53 | 683 est aliquis modus divinae dilectionis.</p><p title="II-II q. 27 a. 6 arg. 3"><a name="40134"><span class="ref">[40134] IIª-IIae q. 27 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 684 sicut Augustinus dicit, IV super Gen. ad Litt., <i>modus est quem |
| 685 unicuique propria mensura praefigit</i>. Sed mensura voluntatis | |
| 686 humanae, sicut et actionis exterioris, est ratio. Ergo sicut in | |
| 687 exteriori effectu caritatis oportet habere modum a ratione | |
| 688 praestitum, secundum illud Rom. XII, <i>rationabile obsequium | |
| 689 vestrum</i>; ita etiam ipsa interior dilectio Dei debet modum | |
| 53 | 690 habere.</p><p title="II-II q. 27 a. 6 s. c."><a name="40135"><span class="ref">[40135] IIª-IIae q. 27 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 691 est quod Bernardus dicit, in libro de diligendo Deum, <i>quod causa |
| 53 | 692 diligendi Deum Deus est; modus, sine modo diligere</i>.</p><p title="II-II q. 27 a. 6 co."><a name="40136"><span class="ref">[40136] IIª-IIae q. 27 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 693 dicendum quod, sicut patet ex inducta auctoritate Augustini, modus |
| 694 importat quandam mensurae determinationem. Haec autem determinatio | |
| 695 invenitur et in mensura et in mensurato, aliter tamen et aliter. In | |
| 696 mensura enim invenitur essentialiter, quia mensura secundum seipsam | |
| 697 est determinativa et modificativa aliorum, in mensuratis autem | |
| 698 invenitur mensura secundum aliud, idest inquantum attingunt | |
| 699 mensuram. Et ideo in mensura nihil potest accipi immodificatum, sed | |
| 700 res mensurata est immodificata nisi mensuram attingat, sive | |
| 701 deficiat sive excedat. In omnibus autem appetibilibus et agibilibus | |
| 702 mensura est finis, quia eorum quae appetimus et agimus oportet | |
| 703 propriam rationem ex fine accipere, ut patet per philosophum, in II | |
| 704 Physic. Et ideo finis secundum seipsum habet modum, ea vero quae | |
| 705 sunt ad finem habent modum ex eo quod sunt fini proportionata. Et | |
| 706 ideo, sicut philosophus dicit, in I Polit., <i>appetitus finis in | |
| 707 omnibus artibus est absque fine et termino, eorum autem quae sunt | |
| 708 ad finem est aliquis terminus</i>. Non enim medicus imponit aliquem | |
| 709 terminum sanitati, sed facit eam perfectam quantumcumque potest, | |
| 710 sed medicinae imponit terminum; non enim dat tantum de medicina | |
| 711 quantum potest, sed secundum proportionem ad sanitatem; quam quidem | |
| 712 proportionem si medicina excederet, vel ab ea deficeret, esset | |
| 713 immoderata. Finis autem omnium actionum humanarum et affectionum | |
| 714 est Dei dilectio, per quam maxime attingimus ultimum finem, ut | |
| 715 supra dictum est. Et ideo in dilectione Dei non potest accipi modus | |
| 716 sicut in re mensurata, ut sit in ea accipere plus et minus, sed | |
| 717 sicut invenitur modus in mensura, in qua non potest esse excessus, | |
| 718 sed quanto plus attingitur regula, tanto melius est. Et ita quanto | |
| 53 | 719 plus Deus diligitur, tanto est dilectio melior.</p><p title="II-II q. 27 a. 6 ad 1"><a name="40137"><span class="ref">[40137] IIª-IIae q. 27 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 720 ergo dicendum quod illud quod est per se potius est eo quod est per |
| 721 aliud. Et ideo bonitas mensurae, quae per se habet modum, potior | |
| 722 est quam bonitas mensurati, quod habet modum per aliud. Et sic | |
| 723 etiam caritas, quae habet modum sicut mensura, praeeminet aliis | |
| 53 | 724 virtutibus, quae habent modum sicut mensuratae.</p><p title="II-II q. 27 a. 6 ad 2"><a name="40138"><span class="ref">[40138] IIª-IIae q. 27 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 725 dicendum quod Augustinus ibidem subiungit quod modus diligendi Deum |
| 726 est ut ex toto corde diligatur, idest ut diligatur quantumcumque | |
| 53 | 727 potest diligi. Et hoc pertinet ad modum qui convenit mensurae.</p><p title="II-II q. 27 a. 6 ad 3"><a name="40139"><span class="ref">[40139] IIª-IIae q. 27 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 728 dicendum quod affectio illa cuius obiectum subiacet iudicio |
| 729 rationis, est ratione mensuranda. Sed obiectum divinae dilectionis, | |
| 730 quod est Deus, excedit iudicium rationis. Et ideo non mensuratur | |
| 731 ratione, sed rationem excedit. Nec est simile de interiori actu | |
| 732 caritatis et exterioribus actibus. Nam interior actus caritatis | |
| 733 habet rationem finis, quia ultimum bonum hominis consistit in hoc | |
| 734 quod anima Deo inhaereat, secundum illud Psalm., <i>mihi adhaerere | |
| 735 Deo bonum est</i>. Exteriores autem actus sunt sicut ad finem. Et | |
| 736 ideo sunt commensurandi et secundum caritatem et secundum | |
| 53 | 737 rationem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 27 a. 7 arg. 1"><a name="40140"><span class="ref">[40140] IIª-IIae q. 27 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 738 septimum sic proceditur. Videtur quod magis meritorium sit diligere |
| 739 inimicum quam amicum. Dicitur enim Matth. V, <i>si diligitis eos | |
| 740 qui vos diligunt, quam mercedem habebitis?</i> Diligere ergo amicum | |
| 741 non meretur mercedem. Sed diligere inimicum meretur mercedem, ut | |
| 742 ibidem ostenditur. Ergo magis est meritorium diligere inimicos quam | |
| 53 | 743 diligere amicos.</p><p title="II-II q. 27 a. 7 arg. 2"><a name="40141"><span class="ref">[40141] IIª-IIae q. 27 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 744 tanto aliquid est magis meritorium quanto ex maiori caritate |
| 745 procedit. Sed diligere inimicum est perfectorum filiorum Dei, ut | |
| 746 Augustinus dicit, in Enchirid., diligere autem amicum est etiam | |
| 747 caritatis imperfectae. Ergo maioris meriti est diligere inimicum | |
| 53 | 748 quam diligere amicum.</p><p title="II-II q. 27 a. 7 arg. 3"><a name="40142"><span class="ref">[40142] IIª-IIae q. 27 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 749 ubi est maior conatus ad bonum, ibi videtur esse maius meritum, |
| 750 <i>quia unusquisque propriam mercedem accipiet secundum suum | |
| 751 laborem</i>, ut dicitur I Cor. III. Sed maiori conatu indiget homo | |
| 752 ad hoc quod diligat inimicum quam ad hoc quod diligat amicum, quia | |
| 753 difficilius est. Ergo videtur quod diligere inimicum sit magis | |
| 53 | 754 meritorium quam diligere amicum.</p><p title="II-II q. 27 a. 7 s. c."><a name="40143"><span class="ref">[40143] IIª-IIae q. 27 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 755 est quia illud quod est melius est magis meritorium. Sed melius est |
| 756 diligere amicum, quia melius est diligere meliorem; amicus autem, | |
| 757 qui amat, est melior quam inimicus, qui odit. Ergo diligere amicum | |
| 53 | 758 est magis meritorium quam diligere inimicum.</p><p title="II-II q. 27 a. 7 co."><a name="40144"><span class="ref">[40144] IIª-IIae q. 27 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 759 dicendum quod ratio diligendi proximum ex caritate Deus est, sicut |
| 760 supra dictum est. Cum ergo quaeritur quid sit melius, vel magis | |
| 761 meritorium, utrum diligere amicum vel inimicum, dupliciter istae | |
| 762 dilectiones comparari possunt, uno modo, ex parte proximi qui | |
| 763 diligitur; alio modo, ex parte rationis propter quam diligitur. | |
| 764 Primo quidem modo dilectio amici praeeminet dilectioni inimici. | |
| 765 Quia amicus et melior est et magis coniunctus; unde est materia | |
| 766 magis conveniens dilectioni; et propter hoc actus dilectionis super | |
| 767 hanc materiam transiens melior est. Unde et eius oppositum est | |
| 768 deterius, peius enim est odire amicum quam inimicum. Secundo autem | |
| 769 modo dilectio inimici praeeminet, propter duo. Primo quidem, quia | |
| 770 dilectionis amici potest esse alia ratio quam Deus, sed dilectionis | |
| 771 inimici solus Deus est ratio. Secundo quia, supposito quod uterque | |
| 772 propter Deum diligatur, fortior ostenditur esse Dei dilectio quae | |
| 773 animum hominis ad remotiora extendit, scilicet usque ad dilectionem | |
| 774 inimicorum, sicut virtus ignis tanto ostenditur esse fortior quanto | |
| 775 ad remotiora diffundit suum calorem. Tanto etiam ostenditur divina | |
| 776 dilectio esse fortior quanto propter ipsam difficiliora implemus, | |
| 777 sicut et virtus ignis tanto est fortior quanto comburere potest | |
| 778 materiam minus combustibilem. Sed sicut idem ignis in propinquiora | |
| 779 fortius agit quam in remotiora, ita etiam caritas ferventius | |
| 780 diligit coniunctos quam remotos. Et quantum ad hoc dilectio | |
| 781 amicorum, secundum se considerata, est ferventior et melior quam | |
| 53 | 782 dilectio inimicorum.</p><p title="II-II q. 27 a. 7 ad 1"><a name="40145"><span class="ref">[40145] IIª-IIae q. 27 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 783 ergo dicendum quod verbum domini est per se intelligendum. Tunc |
| 784 enim dilectio amicorum apud Deum mercedem non habet, quando propter | |
| 785 hoc solum amantur quia amici sunt, et hoc videtur accidere quando | |
| 786 sic amantur amici quod inimici non diliguntur. Est tamen meritoria | |
| 787 amicorum dilectio si propter Deum diligantur, et non solum quia | |
| 53 | 788 amici sunt.</p><p title="II-II q. 27 a. 7 ad 2"><a name="40146"><span class="ref">[40146] IIª-IIae q. 27 a. 7 ad 2</span></a> Ad alia |
| 28 | 789 patet responsio per ea quae dicta sunt. Nam duae rationes sequentes |
| 790 procedunt ex parte rationis diligendi; ultima vero ex parte eorum | |
| 53 | 791 qui diliguntur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 27 a. 8 arg. 1"><a name="40147"><span class="ref">[40147] IIª-IIae q. 27 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 792 sic proceditur. Videtur quod magis sit meritorium diligere proximum |
| 793 quam diligere Deum. Illud enim videtur esse magis meritorium quod | |
| 794 apostolus magis elegit. Sed apostolus praeelegit dilectionem | |
| 795 proximi dilectioni Dei, secundum illud ad Rom. IX, <i>optabam | |
| 796 anathema esse a Christo pro fratribus meis</i>. Ergo magis est | |
| 53 | 797 meritorium diligere proximum quam diligere Deum.</p><p title="II-II q. 27 a. 8 arg. 2"><a name="40148"><span class="ref">[40148] IIª-IIae q. 27 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 798 minus videtur esse meritorium aliquo modo diligere amicum, ut |
| 799 dictum est. Sed Deus maxime est amicus, <i>qui prior dilexit | |
| 800 nos</i>, ut dicitur I Ioan. IV. Ergo diligere eum videtur esse | |
| 53 | 801 minus meritorium.</p><p title="II-II q. 27 a. 8 arg. 3"><a name="40149"><span class="ref">[40149] IIª-IIae q. 27 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 802 illud quod est difficilius videtur esse virtuosius et magis |
| 803 meritorium, quia virtus est circa difficile et bonum, ut dicitur in | |
| 804 II Ethic. Sed facilius est diligere Deum quam proximum, tum quia | |
| 805 naturaliter omnia Deum diligunt; tum quia in Deo nihil occurrit | |
| 806 quod non sit diligendum, quod circa proximum non contingit. Ergo | |
| 53 | 807 magis est meritorium diligere proximum quam diligere Deum.</p><p title="II-II q. 27 a. 8 s. c."><a name="40150"><span class="ref">[40150] IIª-IIae q. 27 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 808 propter quod unumquodque, illud magis. Sed dilectio proximi non est |
| 809 meritoria nisi propter hoc quod proximus diligitur propter Deum. | |
| 53 | 810 Ergo dilectio Dei est magis meritoria quam dilectio proximi.</p><p title="II-II q. 27 a. 8 co."><a name="40151"><span class="ref">[40151] IIª-IIae q. 27 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 811 dicendum quod comparatio ista potest intelligi dupliciter. Uno |
| 812 modo, ut seorsum consideretur utraque dilectio. Et tunc non est | |
| 813 dubium quod dilectio Dei est magis meritoria, debetur enim ei | |
| 814 merces propter seipsam, quia ultima merces est frui Deo, in quem | |
| 815 tendit divinae dilectionis motus. Unde et diligenti Deum merces | |
| 816 promittitur, Ioan. XIV, <i>si quis diligit me, diligetur a patre | |
| 817 meo, et manifestabo ei meipsum</i>. Alio modo potest attendi ista | |
| 818 comparatio ut dilectio Dei accipiatur secundum quod solus | |
| 819 diligitur; dilectio autem proximi accipiatur secundum quod proximus | |
| 820 diligitur propter Deum. Et sic dilectio proximi includet | |
| 821 dilectionem Dei, sed dilectio Dei non includet dilectionem proximi. | |
| 822 Unde erit comparatio dilectionis Dei perfectae, quae extendit se | |
| 823 etiam ad proximum, ad dilectionem Dei insufficientem et | |
| 824 imperfectam, quia hoc mandatum <i>habemus a Deo, ut qui diligit | |
| 825 Deum, diligat et fratrem suum</i>. Et in hoc sensu dilectio proximi | |
| 53 | 826 praeeminet.</p><p title="II-II q. 27 a. 8 ad 1"><a name="40152"><span class="ref">[40152] IIª-IIae q. 27 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 827 ergo dicendum quod secundum unam Glossae expositionem, hoc |
| 828 apostolus tunc non optabat quando erat in statu gratiae, ut | |
| 829 scilicet separaretur a Christo pro fratribus suis, sed hoc | |
| 830 optaverat quando erat in statu infidelitatis. Unde in hoc non est | |
| 831 imitandus. Vel potest dici, sicut dicit Chrysostomus, in libro de | |
| 832 Compunct., quod per hoc non ostenditur quod apostolus plus | |
| 833 diligeret proximum quam Deum, sed quod plus diligebat Deum quam | |
| 834 seipsum. Volebat enim ad tempus privari fruitione divina, quod | |
| 835 pertinet ad dilectionem sui, ad hoc quod honor Dei procuraretur in | |
| 53 | 836 proximis, quod pertinet ad dilectionem Dei.</p><p title="II-II q. 27 a. 8 ad 2"><a name="40153"><span class="ref">[40153] IIª-IIae q. 27 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 837 dicendum quod dilectio amici pro tanto est quandoque minus |
| 838 meritoria quia amicus diligitur propter seipsum, et ita deficit a | |
| 839 vera ratione amicitiae caritatis, quae Deus est. Et ideo quod Deus | |
| 840 diligatur propter seipsum non diminuit meritum, sed hoc constituit | |
| 53 | 841 totam meriti rationem.</p><p title="II-II q. 27 a. 8 ad 3"><a name="40154"><span class="ref">[40154] IIª-IIae q. 27 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 842 dicendum quod plus facit ad rationem meriti et virtutis bonum quam |
| 843 difficile. Unde non oportet quod omne difficilius sit magis | |
| 53 | 844 meritorium, sed quod sic est difficilius ut etiam sit melius.</p></div></div><div class="q" id="q28"><h2>Quaestio 28</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 28 pr."><a name="40155"><span class="ref">[40155] IIª-IIae q. 28 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 845 considerandum est de effectibus consequentibus actum caritatis |
| 846 principalem, qui est dilectio. Et primo, de effectibus | |
| 847 interioribus; secundo, de exterioribus. Circa primum tria | |
| 848 consideranda sunt, primo, de gaudio; secundo, de pace; tertio, de | |
| 849 misericordia. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum gaudium | |
| 850 sit effectus caritatis. Secundo, utrum huiusmodi gaudium | |
| 851 compatiatur secum tristitiam. Tertio, utrum istud gaudium possit | |
| 53 | 852 esse plenum. Quarto, utrum sit virtus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 28 a. 1 arg. 1"><a name="40156"><span class="ref">[40156] IIª-IIae q. 28 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 853 sic proceditur. Videtur quod gaudium non sit effectus caritatis in |
| 854 nobis. Ex absentia enim rei amatae magis sequitur tristitia quam | |
| 855 gaudium. Sed Deus, quem per caritatem diligimus, est nobis absens, | |
| 856 quandiu in hac vita vivimus, <i>quandiu enim sumus in corpore, | |
| 857 peregrinamur a domino</i>, ut dicitur II ad Cor. V. Ergo caritas in | |
| 53 | 858 nobis magis causat tristitiam quam gaudium.</p><p title="II-II q. 28 a. 1 arg. 2"><a name="40157"><span class="ref">[40157] IIª-IIae q. 28 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 859 per caritatem maxime meremur beatitudinem. Sed inter ea per quae |
| 860 beatitudinem meremur ponitur luctus, qui ad tristitiam pertinet, | |
| 861 secundum illud Matth. V, <i>beati qui lugent, quoniam | |
| 862 consolabuntur</i>. Ergo magis est effectus caritatis tristitia quam | |
| 53 | 863 gaudium.</p><p title="II-II q. 28 a. 1 arg. 3"><a name="40158"><span class="ref">[40158] IIª-IIae q. 28 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 864 caritas est virtus distincta a spe, ut ex supradictis patet. Sed |
| 865 gaudium causatur ex spe, secundum illud Rom. XII, <i>spe | |
| 53 | 866 gaudentes</i>. Non ergo causatur ex caritate.</p><p title="II-II q. 28 a. 1 s. c."><a name="40159"><span class="ref">[40159] IIª-IIae q. 28 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 867 est quia, sicut dicitur Rom. V, <i>caritas Dei diffusa est in |
| 868 cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis</i>. Sed | |
| 869 gaudium in nobis causatur ex spiritu sancto, secundum illud Rom. | |
| 870 XIV, <i>non est regnum Dei esca et potus, sed iustitia et pax et | |
| 53 | 871 gaudium in spiritu sancto</i>. Ergo caritas est causa gaudii.</p><p title="II-II q. 28 a. 1 co."><a name="40160"><span class="ref">[40160] IIª-IIae q. 28 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 872 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de passionibus ageretur, |
| 873 ex amore procedit et gaudium et tristitia, sed contrario modo. | |
| 874 Gaudium enim ex amore causatur vel propter praesentiam boni amati; | |
| 875 vel etiam propter hoc quod ipsi bono amato proprium bonum inest et | |
| 876 conservatur. Et hoc secundum maxime pertinet ad amorem | |
| 877 benevolentiae, per quem aliquis gaudet de amico prospere se | |
| 878 habente, etiam si sit absens. E contrario autem ex amore sequitur | |
| 879 tristitia vel propter absentiam amati; vel propter hoc quod cui | |
| 880 volumus bonum suo bono privatur, aut aliquo malo deprimitur. | |
| 881 Caritas autem est amor Dei, cuius bonum immutabile est, quia ipse | |
| 882 est sua bonitas. Et ex hoc ipso quod amatur est in amante per | |
| 883 nobilissimum sui effectum, secundum illud I Ioan. IV, <i>qui manet | |
| 884 in caritate, in Deo manet et Deus in eo</i>. Et ideo spirituale | |
| 53 | 885 gaudium, quod de Deo habetur, ex caritate causatur.</p><p title="II-II q. 28 a. 1 ad 1"><a name="40161"><span class="ref">[40161] IIª-IIae q. 28 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 886 ergo dicendum quod quandiu sumus in corpore dicimur peregrinari a |
| 887 domino, in comparatione ad illam praesentiam qua quibusdam est | |
| 888 praesens per speciei visionem, unde et apostolus subdit ibidem, | |
| 889 <i>per fidem enim ambulamus, et non per speciem</i>. Est autem | |
| 890 praesens etiam se amantibus etiam in hac vita per gratiae | |
| 53 | 891 inhabitationem.</p><p title="II-II q. 28 a. 1 ad 2"><a name="40162"><span class="ref">[40162] IIª-IIae q. 28 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 892 dicendum quod luctus qui beatitudinem meretur est de his quae sunt |
| 893 beatitudini contraria. Unde eiusdem rationis est quod talis luctus | |
| 894 ex caritate causetur, et gaudium spirituale de Deo, quia eiusdem | |
| 895 rationis est gaudere de aliquo bono et tristari de his quae ei | |
| 53 | 896 repugnant.</p><p title="II-II q. 28 a. 1 ad 3"><a name="40163"><span class="ref">[40163] IIª-IIae q. 28 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 897 dicendum quod de Deo potest esse spirituale gaudium dupliciter, uno |
| 898 modo, secundum quod gaudemus de bono divino in se considerato; alio | |
| 899 modo, secundum quod gaudemus de bono divino prout a nobis | |
| 900 participatur. Primum autem gaudium melius est, et hoc procedit | |
| 901 principaliter ex caritate. Sed secundum gaudium procedit etiam ex | |
| 902 spe, per quam expectamus divini boni fruitionem. Quamvis etiam ipsa | |
| 903 fruitio, vel perfecta vel imperfecta, secundum mensuram caritatis | |
| 53 | 904 obtineatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 28 a. 2 arg. 1"><a name="40164"><span class="ref">[40164] IIª-IIae q. 28 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 905 secundum sic proceditur. Videtur quod gaudium spirituale quod ex |
| 906 caritate causatur recipiat admixtionem tristitiae. Congaudere enim | |
| 907 bonis proximi ad caritatem pertinet, secundum illud I ad Cor. XIII, | |
| 908 <i>caritas non gaudet super iniquitate, congaudet autem | |
| 909 veritati</i>. Sed hoc gaudium recipit permixtionem tristitiae, | |
| 910 secundum illud Rom. XII, <i>gaudere cum gaudentibus, flere cum | |
| 911 flentibus</i>. Ergo gaudium spirituale caritatis admixtionem | |
| 53 | 912 tristitiae patitur.</p><p title="II-II q. 28 a. 2 arg. 2"><a name="40165"><span class="ref">[40165] IIª-IIae q. 28 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 913 poenitentia, sicut dicit Gregorius, est <i>anteacta mala flere, et |
| 914 flenda iterum non committere</i>. Sed vera poenitentia non est sine | |
| 53 | 915 caritate. Ergo gaudium caritatis habet tristitiae admixtionem.</p><p title="II-II q. 28 a. 2 arg. 3"><a name="40166"><span class="ref">[40166] IIª-IIae q. 28 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 916 ex caritate contingit quod aliquis desiderat esse cum Christo, |
| 917 secundum illud Philipp. I, <i>desiderium habens dissolvi et esse | |
| 918 cum Christo</i>. Sed ex isto desiderio sequitur in homine quaedam | |
| 919 tristitia, secundum illud Psalm., <i>heu mihi, quia incolatus meus | |
| 920 prolongatus est</i>. Ergo gaudium caritatis recipit admixtionem | |
| 53 | 921 tristitiae.</p><p title="II-II q. 28 a. 2 s. c."><a name="40167"><span class="ref">[40167] IIª-IIae q. 28 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 922 est quod gaudium caritatis est gaudium de divina sapientia. Sed |
| 923 huiusmodi gaudium non habet permixtionem tristitiae, secundum illud | |
| 924 Sap. VIII, <i>non habet amaritudinem conversatio illius</i>. Ergo | |
| 53 | 925 gaudium caritatis non patitur permixtionem tristitiae.</p><p title="II-II q. 28 a. 2 co."><a name="40168"><span class="ref">[40168] IIª-IIae q. 28 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 926 dicendum quod ex caritate causatur duplex gaudium de Deo, sicut |
| 927 supra dictum est. Unum quidem principale, quod est proprium | |
| 928 caritatis, quo scilicet gaudemus de bono divino secundum se | |
| 929 considerato. Et tale gaudium caritatis permixtionem tristitiae non | |
| 930 patitur, sicut nec illud bonum de quo gaudetur potest aliquam mali | |
| 931 admixtionem habere. Et ideo apostolus dicit, ad Philipp. IV, | |
| 932 <i>gaudete in domino semper</i>. Aliud autem est gaudium caritatis | |
| 933 quo gaudet quis de bono divino secundum quod participatur a nobis. | |
| 934 Haec autem participatio potest impediri per aliquod contrarium. Et | |
| 935 ideo ex hac parte gaudium caritatis potest habere permixtionem | |
| 936 tristitiae, prout scilicet aliquis tristatur de eo quod repugnat | |
| 937 participationi divini boni vel in nobis vel in proximis, quos | |
| 53 | 938 tanquam nosipsos diligimus.</p><p title="II-II q. 28 a. 2 ad 1"><a name="40169"><span class="ref">[40169] IIª-IIae q. 28 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 939 ergo dicendum quod fletus proximi non est nisi de aliquo malo. Omne |
| 940 autem malum importat defectum participationis summi boni. Et ideo | |
| 941 intantum caritas facit condolere proximo inquantum participatio | |
| 53 | 942 divini boni in eo impeditur.</p><p title="II-II q. 28 a. 2 ad 2"><a name="40170"><span class="ref">[40170] IIª-IIae q. 28 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 943 dicendum quod peccata dividunt inter nos et Deum, ut dicitur Isaiae |
| 944 LIX. Et ideo haec est ratio dolendi de peccatis praeteritis | |
| 945 nostris, vel etiam aliorum, inquantum per ea impedimur a | |
| 53 | 946 participatione divini boni.</p><p title="II-II q. 28 a. 2 ad 3"><a name="40171"><span class="ref">[40171] IIª-IIae q. 28 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 947 dicendum quod, quamvis in incolatu huius miseriae aliquo modo |
| 948 participemus divinum bonum per cognitionem et amorem, tamen huius | |
| 949 vitae miseria impedit a perfecta participatione divini boni, qualis | |
| 950 erit in patria. Et ideo haec etiam tristitia qua quis luget de | |
| 951 dilatione gloriae pertinet ad impedimentum participationis divini | |
| 53 | 952 boni.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 28 a. 3 arg. 1"><a name="40172"><span class="ref">[40172] IIª-IIae q. 28 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 953 sic proceditur. Videtur quod spirituale gaudium quod ex caritate |
| 954 causatur non possit in nobis impleri. Quanto enim maius gaudium de | |
| 955 Deo habemus, tanto gaudium eius in nobis magis impletur. Sed | |
| 956 nunquam possumus tantum de Deo gaudere quantum dignum est ut de eo | |
| 957 gaudeatur, quia semper bonitas eius, quae est infinita, excedit | |
| 958 gaudium creaturae, quod est finitum. Ergo gaudium de Deo nunquam | |
| 53 | 959 potest impleri.</p><p title="II-II q. 28 a. 3 arg. 2"><a name="40173"><span class="ref">[40173] IIª-IIae q. 28 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 960 illud quod est impletum non potest esse maius. Sed gaudium etiam |
| 961 beatorum potest esse maius, quia unius gaudium est maius quam | |
| 53 | 962 alterius. Ergo gaudium de Deo non potest in creatura impleri.</p><p title="II-II q. 28 a. 3 arg. 3"><a name="40174"><span class="ref">[40174] IIª-IIae q. 28 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 963 nihil aliud videtur esse comprehensio quam cognitionis plenitudo. |
| 964 Sed sicut vis cognoscitiva creaturae est finita, ita et vis | |
| 965 appetitiva eiusdem. Cum ergo Deus non possit ab aliqua creatura | |
| 966 comprehendi, videtur quod non possit alicuius creaturae gaudium de | |
| 53 | 967 Deo impleri.</p><p title="II-II q. 28 a. 3 s. c."><a name="40175"><span class="ref">[40175] IIª-IIae q. 28 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 968 est quod dominus discipulis dixit, Ioan. XV, <i>gaudium meum in |
| 53 | 969 vobis sit, et gaudium vestrum impleatur</i>.</p><p title="II-II q. 28 a. 3 co."><a name="40176"><span class="ref">[40176] IIª-IIae q. 28 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 970 dicendum quod plenitudo gaudii potest intelligi dupliciter. Uno |
| 971 modo, ex parte rei de qua gaudetur, ut scilicet tantum gaudeatur de | |
| 972 ea quantum est dignum de ea gauderi. Et sic solum Dei gaudium est | |
| 973 plenum de seipso, quia gaudium eius est infinitum, et hoc est | |
| 974 condignum infinitae bonitati Dei; cuiuslibet autem creaturae | |
| 975 gaudium oportet esse finitum. Alio modo potest intelligi plenitudo | |
| 976 gaudii ex parte gaudentis. Gaudium autem comparatur ad desiderium | |
| 977 sicut quies ad motum; ut supra dictum est, cum de passionibus | |
| 978 ageretur. Est autem quies plena cum nihil restat de motu. Unde tunc | |
| 979 est gaudium plenum quando iam nihil desiderandum restat. Quandiu | |
| 980 autem in hoc mundo sumus, non quiescit in nobis desiderii motus, | |
| 981 quia adhuc restat quod Deo magis appropinquemus per gratiam, ut ex | |
| 982 supradictis patet. Sed quando iam ad beatitudinem perfectam | |
| 983 perventum fuerit, nihil desiderandum restabit, quia ibi erit plena | |
| 984 Dei fruitio, in qua homo obtinebit quidquid etiam circa alia bona | |
| 985 desideravit, secundum illud Psalm., <i>qui replet in bonis | |
| 986 desiderium tuum</i>. Et ideo quiescet desiderium non solum quo | |
| 987 desideramus Deum, sed etiam erit omnium desideriorum quies. Unde | |
| 988 gaudium beatorum est perfecte plenum, et etiam superplenum, quia | |
| 989 plus obtinebunt quam desiderare suffecerint; <i>non enim in cor | |
| 990 hominis ascendit quae praeparavit Deus diligentibus se</i>, ut | |
| 991 dicitur I ad Cor. II. Et hinc est quod dicitur Luc. VI, <i>mensuram | |
| 992 bonam et supereffluentem dabunt in sinus vestros</i>. Quia tamen | |
| 993 nulla creatura est capax gaudii de Deo ei condigni, inde est quod | |
| 994 illud gaudium omnino plenum non capitur in homine, sed potius homo | |
| 995 intrat in ipsum, secundum illud Matth. XXV, <i>intra in gaudium | |
| 53 | 996 domini tui</i>.</p><p title="II-II q. 28 a. 3 ad 1"><a name="40177"><span class="ref">[40177] IIª-IIae q. 28 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 997 ergo dicendum quod ratio illa procedit de plenitudine gaudii ex |
| 53 | 998 parte rei de qua gaudetur.</p><p title="II-II q. 28 a. 3 ad 2"><a name="40178"><span class="ref">[40178] IIª-IIae q. 28 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 999 dicendum quod cum perventum fuerit ad beatitudinem, unusquisque |
| 1000 attinget terminum sibi praefixum ex praedestinatione divina, nec | |
| 1001 restabit ulterius aliquid quo tendatur, quamvis in illa | |
| 1002 terminatione unus perveniat ad maiorem propinquitatem Dei, alius ad | |
| 1003 minorem. Et ideo uniuscuiusque gaudium erit plenum ex parte | |
| 1004 gaudentis, quia uniuscuiusque desiderium plene quietabitur. Erit | |
| 1005 tamen gaudium unius maius quam alterius, propter pleniorem | |
| 53 | 1006 participationem divinae beatitudinis.</p><p title="II-II q. 28 a. 3 ad 3"><a name="40179"><span class="ref">[40179] IIª-IIae q. 28 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1007 dicendum quod comprehensio importat plenitudinem cognitionis ex |
| 1008 parte rei cognitae, ut scilicet tantum cognoscatur res quantum | |
| 1009 cognosci potest. Habet tamen etiam cognitio aliquam plenitudinem ex | |
| 1010 parte cognoscentis, sicut et de gaudio dictum est. Unde et | |
| 1011 apostolus dicit, ad Coloss. I, <i>impleamini agnitione voluntatis | |
| 53 | 1012 eius in omni sapientia et intellectu spirituali</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 28 a. 4 arg. 1"><a name="40180"><span class="ref">[40180] IIª-IIae q. 28 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1013 sic proceditur. Videtur quod gaudium sit virtus. Vitium enim |
| 1014 contrariatur virtuti. Sed tristitia ponitur vitium, ut patet de | |
| 53 | 1015 acedia et de invidia. Ergo etiam gaudium debet poni virtus.</p><p title="II-II q. 28 a. 4 arg. 2"><a name="40181"><span class="ref">[40181] IIª-IIae q. 28 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1016 sicut amor et spes sunt passiones quaedam quarum obiectum est |
| 1017 bonum, ita et gaudium. Sed amor et spes ponuntur virtutes. Ergo et | |
| 53 | 1018 gaudium debet poni virtus.</p><p title="II-II q. 28 a. 4 arg. 3"><a name="40182"><span class="ref">[40182] IIª-IIae q. 28 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1019 praecepta legis dantur de actibus virtutum. Sed praecipitur nobis |
| 1020 quod de Deo gaudeamus, secundum illud ad Philipp. IV, <i>gaudete in | |
| 53 | 1021 domino semper</i>. Ergo gaudium est virtus.</p><p title="II-II q. 28 a. 4 s. c."><a name="40183"><span class="ref">[40183] IIª-IIae q. 28 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1022 est quod neque connumeratur inter virtutes theologicas, neque inter |
| 1023 virtutes morales, neque inter virtutes intellectuales, ut ex | |
| 53 | 1024 supradictis patet.</p><p title="II-II q. 28 a. 4 co."><a name="40184"><span class="ref">[40184] IIª-IIae q. 28 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1025 dicendum quod virtus, sicut supra habitum est, est habitus quidam |
| 1026 operativus; et ideo secundum propriam rationem habet inclinationem | |
| 1027 ad aliquem actum. Est autem contingens ex uno habitu plures actus | |
| 1028 eiusdem rationis ordinatos provenire, quorum unus sequatur ex | |
| 1029 altero. Et quia posteriores actus non procedunt ab habitu virtutis | |
| 1030 nisi per actum priorem, inde est quod virtus non definitur nec | |
| 1031 denominatur nisi ab actu priori, quamvis etiam alii actus ab ea | |
| 1032 consequantur. Manifestum est autem ex his quae supra de passionibus | |
| 1033 dicta sunt, quod amor est prima affectio appetitivae potentiae, ex | |
| 1034 qua sequitur et desiderium et gaudium. Et ideo habitus virtutis | |
| 1035 idem est qui inclinat ad diligendum, et ad desiderandum bonum | |
| 1036 dilectum, et ad gaudendum de eo. Sed quia dilectio inter hos actus | |
| 1037 est prior, inde est quod virtus non denominatur a gaudio nec a | |
| 1038 desiderio, sed a dilectione, et dicitur caritas. Sic ergo gaudium | |
| 1039 non est aliqua virtus a caritate distincta, sed est quidam | |
| 1040 caritatis actus sive effectus. Et propter hoc connumeratur inter | |
| 53 | 1041 fructus, ut patet Gal. V.</p><p title="II-II q. 28 a. 4 ad 1"><a name="40185"><span class="ref">[40185] IIª-IIae q. 28 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1042 ergo dicendum quod tristitia quae est vitium causatur ex inordinato |
| 1043 amore sui, quod non est aliquod speciale vitium, sed quaedam | |
| 1044 generalis radix vitiorum, ut supra dictum est. Et ideo oportuit | |
| 1045 tristitias quasdam particulares ponere specialia vitia, quia non | |
| 1046 derivantur ab aliquo speciali vitio, sed a generali. Sed amor Dei | |
| 1047 ponitur specialis virtus, quae est caritas, ad quam reducitur | |
| 53 | 1048 gaudium, ut dictum est, sicut proprius actus eius.</p><p title="II-II q. 28 a. 4 ad 2"><a name="40186"><span class="ref">[40186] IIª-IIae q. 28 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1049 dicendum quod spes consequitur ex amore sicut et gaudium, sed spes |
| 1050 addit ex parte obiecti quandam specialem rationem, scilicet arduum | |
| 1051 et possibile adipisci; et ideo ponitur specialis virtus. Sed | |
| 1052 gaudium ex parte obiecti nullam rationem specialem addit supra | |
| 53 | 1053 amorem quae possit causare specialem virtutem.</p><p title="II-II q. 28 a. 4 ad 3"><a name="40187"><span class="ref">[40187] IIª-IIae q. 28 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1054 dicendum quod intantum datur praeceptum legis de gaudio inquantum |
| 53 | 1055 est actus caritatis; licet non sit primus actus eius.</p></div></div><div class="q" id="q29"><h2>Quaestio 29</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 29 pr."><a name="40188"><span class="ref">[40188] IIª-IIae q. 29 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1056 considerandum est de pace. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, |
| 1057 utrum pax sit idem quod concordia. Secundo, utrum omnia appetant | |
| 1058 pacem. Tertio, utrum pax sit effectus caritatis. Quarto, utrum pax | |
| 53 | 1059 sit virtus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 29 a. 1 arg. 1"><a name="40189"><span class="ref">[40189] IIª-IIae q. 29 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1060 sic proceditur. Videtur quod pax sit idem quod concordia. Dicit |
| 1061 enim Augustinus, XIX de Civ. Dei, quod <i>pax hominum est ordinata | |
| 1062 concordia</i>. Sed non loquimur nunc nisi de pace hominum. Ergo pax | |
| 53 | 1063 est idem quod concordia.</p><p title="II-II q. 29 a. 1 arg. 2"><a name="40190"><span class="ref">[40190] IIª-IIae q. 29 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1064 concordia est quaedam unio voluntatum. Sed ratio pacis in tali |
| 1065 unione consistit, dicit enim Dionysius, XI cap. de Div. Nom., quod | |
| 1066 <i>pax est omnium unitiva et consensus operativa</i>. Ergo pax est | |
| 53 | 1067 idem quod concordia.</p><p title="II-II q. 29 a. 1 arg. 3"><a name="40191"><span class="ref">[40191] IIª-IIae q. 29 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1068 quorum est idem oppositum, et ipsa sunt idem. Sed idem opponitur |
| 1069 concordiae et paci, scilicet dissensio, unde dicitur, I ad Cor. | |
| 1070 XIV, <i>non est dissensionis Deus, sed pacis</i>. Ergo pax est idem | |
| 53 | 1071 quod concordia.</p><p title="II-II q. 29 a. 1 s. c."><a name="40192"><span class="ref">[40192] IIª-IIae q. 29 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1072 est quod concordia potest esse aliquorum impiorum in malo. Sed non |
| 1073 est pax impiis, ut dicitur Isaiae XLVIII. Ergo pax non est idem | |
| 53 | 1074 quod concordia.</p><p title="II-II q. 29 a. 1 co."><a name="40193"><span class="ref">[40193] IIª-IIae q. 29 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1075 dicendum quod pax includit concordiam et aliquid addit. Unde |
| 1076 ubicumque est pax, ibi est concordia, non tamen ubicumque est | |
| 1077 concordia, est pax, si nomen pacis proprie sumatur. Concordia enim, | |
| 1078 proprie sumpta, est ad alterum, inquantum scilicet diversorum | |
| 1079 cordium voluntates simul in unum consensum conveniunt. Contingit | |
| 1080 etiam unius hominis cor tendere in diversa, et hoc dupliciter. Uno | |
| 1081 quidem modo, secundum diversas potentias appetitivas, sicut | |
| 1082 appetitus sensitivus plerumque tendit in contrarium rationalis | |
| 1083 appetitus, secundum illud ad Gal. V, <i>caro concupiscit adversus | |
| 1084 spiritum</i>. Alio modo, inquantum una et eadem vis appetitiva in | |
| 1085 diversa appetibilia tendit quae simul assequi non potest. Unde | |
| 1086 necesse est esse repugnantiam motuum appetitus. Unio autem horum | |
| 1087 motuum est quidem de ratione pacis, non enim homo habet pacatum cor | |
| 1088 quandiu, etsi habeat aliquid quod vult, tamen adhuc restat ei | |
| 1089 aliquid volendum quod simul habere non potest. Haec autem unio non | |
| 1090 est de ratione concordiae. Unde concordia importat unionem | |
| 1091 appetituum diversorum appetentium, pax autem, supra hanc unionem, | |
| 53 | 1092 importat etiam appetituum unius appetentis unionem.</p><p title="II-II q. 29 a. 1 ad 1"><a name="40194"><span class="ref">[40194] IIª-IIae q. 29 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1093 ergo dicendum quod Augustinus loquitur ibi de pace quae est unius |
| 1094 hominis ad alium. Et hanc pacem dicit esse concordiam, non | |
| 1095 quamlibet, sed ordinatam, ex eo scilicet quod unus homo concordat | |
| 1096 cum alio secundum illud quod utrique convenit. Si enim homo | |
| 1097 concordet cum alio non spontanea voluntate, sed quasi coactus | |
| 1098 timore alicuius mali imminentis, talis concordia non est vere pax, | |
| 1099 quia non servatur ordo utriusque concordantis, sed perturbatur ab | |
| 1100 aliquo timorem inferente. Et propter hoc praemittit quod pax est | |
| 1101 tranquillitas ordinis. Quae quidem tranquillitas consistit in hoc | |
| 53 | 1102 quod omnes motus appetitivi in uno homine conquiescunt.</p><p title="II-II q. 29 a. 1 ad 2"><a name="40195"><span class="ref">[40195] IIª-IIae q. 29 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1103 dicendum quod, si homo simul cum alio homine in idem consentiat, |
| 1104 non tamen consensus eius est omnino unitus nisi etiam sibi invicem | |
| 53 | 1105 omnes motus appetitivi eius sint consentientes.</p><p title="II-II q. 29 a. 1 ad 3"><a name="40196"><span class="ref">[40196] IIª-IIae q. 29 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1106 dicendum quod paci opponitur duplex dissensio, scilicet dissensio |
| 1107 hominis ad seipsum, et dissensio hominis ad alterum. Concordiae | |
| 53 | 1108 vero opponitur haec sola secunda dissensio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 29 a. 2 arg. 1"><a name="40197"><span class="ref">[40197] IIª-IIae q. 29 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1109 secundum sic proceditur. Videtur quod non omnia appetant pacem. Pax |
| 1110 enim, secundum Dionysium, est unitiva consensus. Sed in his quae | |
| 1111 cognitione carent non potest uniri consensus. Ergo huiusmodi pacem | |
| 53 | 1112 appetere non possunt.</p><p title="II-II q. 29 a. 2 arg. 2"><a name="40198"><span class="ref">[40198] IIª-IIae q. 29 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1113 appetitus non fertur simul ad contraria. Sed multi sunt appetentes |
| 53 | 1114 bella et dissensiones. Ergo non omnes appetunt pacem.</p><p title="II-II q. 29 a. 2 arg. 3"><a name="40199"><span class="ref">[40199] IIª-IIae q. 29 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1115 solum bonum est appetibile. Sed quaedam pax videtur esse mala, |
| 1116 alioquin dominus non diceret, Matth. X, <i>non veni mittere | |
| 53 | 1117 pacem</i>. Ergo non omnia pacem appetunt.</p><p title="II-II q. 29 a. 2 arg. 4"><a name="40200"><span class="ref">[40200] IIª-IIae q. 29 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1118 illud quod omnia appetunt videtur esse summum bonum, quod est |
| 1119 ultimus finis. Sed pax non est huiusmodi, quia etiam in statu viae | |
| 1120 habetur; alioquin frustra dominus mandaret, Marc. IX, <i>pacem | |
| 53 | 1121 habete inter vos</i>. Ergo non omnia pacem appetunt.</p><p title="II-II q. 29 a. 2 s. c."><a name="40201"><span class="ref">[40201] IIª-IIae q. 29 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1122 est quod Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, quod omnia pacem |
| 53 | 1123 appetunt. Et idem etiam dicit Dionysius, XI cap. de Div. Nom.</p><p title="II-II q. 29 a. 2 co."><a name="40202"><span class="ref">[40202] IIª-IIae q. 29 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1124 dicendum quod ex hoc ipso quod homo aliquid appetit, consequens est |
| 1125 ipsum appetere eius quod appetit assecutionem, et per consequens | |
| 1126 remotionem eorum quae consecutionem impedire possunt. Potest autem | |
| 1127 impediri assecutio boni desiderati per contrarium appetitum vel sui | |
| 1128 ipsius vel alterius, et utrumque tollitur per pacem, sicut supra | |
| 1129 dictum est. Et ideo necesse est quod omne appetens appetat pacem, | |
| 1130 inquantum scilicet omne appetens appetit tranquille et sine | |
| 1131 impedimento pervenire ad id quod appetit, in quo consistit ratio | |
| 53 | 1132 pacis, quam Augustinus definit tranquillitatem ordinis.</p><p title="II-II q. 29 a. 2 ad 1"><a name="40203"><span class="ref">[40203] IIª-IIae q. 29 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1133 ergo dicendum quod pax importat unionem non solum appetitus |
| 1134 intellectualis seu rationalis aut animalis, ad quos potest | |
| 1135 pertinere consensus, sed etiam appetitus naturalis. Et ideo | |
| 1136 Dionysius dicit quod <i>pax est operativa et consensus et | |
| 1137 connaturalitatis</i>, ut in consensu importetur unio appetituum ex | |
| 1138 cognitione procedentium; per connaturalitatem vero importatur unio | |
| 53 | 1139 appetituum naturalium.</p><p title="II-II q. 29 a. 2 ad 2"><a name="40204"><span class="ref">[40204] IIª-IIae q. 29 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1140 dicendum quod illi etiam qui bella quaerunt et dissensiones non |
| 1141 desiderant nisi pacem, quam se habere non aestimant. Ut enim dictum | |
| 1142 est, non est pax si quis cum alio concordet contra id quod ipse | |
| 1143 magis vellet. Et ideo homines quaerunt hanc concordiam rumpere | |
| 1144 bellando, tanquam defectum pacis habentem, ut ad pacem perveniant | |
| 1145 in qua nihil eorum voluntati repugnet. Et propter hoc omnes | |
| 1146 bellantes quaerunt per bella ad pacem aliquam pervenire | |
| 53 | 1147 perfectiorem quam prius haberent.</p><p title="II-II q. 29 a. 2 ad 3"><a name="40205"><span class="ref">[40205] IIª-IIae q. 29 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1148 dicendum quod, quia pax consistit in quietatione et unione |
| 1149 appetitus; sicut autem appetitus potest esse vel boni simpliciter | |
| 1150 vel boni apparentis, ita etiam et pax potest esse et vera et | |
| 1151 apparens, vera quidem pax non potest esse nisi circa appetitum veri | |
| 1152 boni; quia omne malum, etsi secundum aliquid appareat bonum, unde | |
| 1153 ex aliqua parte appetitum quietet, habet tamen multos defectus, ex | |
| 1154 quibus appetitus remanet inquietus et perturbatus. Unde pax vera | |
| 1155 non potest esse nisi in bonis et bonorum. Pax autem quae malorum | |
| 1156 est, est pax apparens et non vera. Unde dicitur Sap. XIV, <i>in | |
| 1157 magno viventes inscientiae bello, tot et tanta mala pacem arbitrati | |
| 53 | 1158 sunt</i>.</p><p title="II-II q. 29 a. 2 ad 4"><a name="40206"><span class="ref">[40206] IIª-IIae q. 29 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1159 dicendum quod, cum vera pax non sit nisi de bono, sicut dupliciter |
| 1160 habetur verum bonum, scilicet perfecte et imperfecte, ita est | |
| 1161 duplex pax vera. Una quidem perfecta, quae consistit in perfecta | |
| 1162 fruitione summi boni, per quam omnes appetitus uniuntur quietati in | |
| 1163 uno. Et hic est ultimus finis creaturae rationalis, secundum illud | |
| 1164 Psalm., <i>qui posuit fines tuos pacem</i>. Alia vero est pax | |
| 1165 imperfecta, quae habetur in hoc mundo. Quia etsi principalis animae | |
| 1166 motus quiescat in Deo, sunt tamen aliqua repugnantia et intus et | |
| 53 | 1167 extra quae perturbant hanc pacem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 29 a. 3 arg. 1"><a name="40207"><span class="ref">[40207] IIª-IIae q. 29 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1168 sic proceditur. Videtur quod pax non sit proprius effectus |
| 1169 caritatis. Caritas enim non habetur sine gratia gratum faciente. | |
| 1170 Sed pax a quibusdam habetur qui non habent gratiam gratum | |
| 1171 facientem, sicut et gentiles aliquando habent pacem. Ergo pax non | |
| 53 | 1172 est effectus caritatis.</p><p title="II-II q. 29 a. 3 arg. 2"><a name="40208"><span class="ref">[40208] IIª-IIae q. 29 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1173 illud non est effectus caritatis cuius contrarium cum caritate esse |
| 1174 potest. Sed dissensio, quae contrariatur paci, potest esse cum | |
| 1175 caritate, videmus enim quod etiam sacri doctores, ut Hieronymus et | |
| 1176 Augustinus, in aliquibus opinionibus dissenserunt; Paulus etiam et | |
| 1177 Barnabas dissensisse leguntur, Act. XV. Ergo videtur quod pax non | |
| 53 | 1178 sit effectus caritatis.</p><p title="II-II q. 29 a. 3 arg. 3"><a name="40209"><span class="ref">[40209] IIª-IIae q. 29 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1179 idem non est proprius effectus diversorum. Sed pax est effectus |
| 1180 iustitiae, secundum illud Isaiae XXXII, <i>opus iustitiae pax</i>. | |
| 53 | 1181 Ergo non est effectus caritatis.</p><p title="II-II q. 29 a. 3 s. c."><a name="40210"><span class="ref">[40210] IIª-IIae q. 29 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1182 est quod dicitur in Psalm., <i>pax multa diligentibus legem |
| 53 | 1183 tuam</i>.</p><p title="II-II q. 29 a. 3 co."><a name="40211"><span class="ref">[40211] IIª-IIae q. 29 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1184 dicendum quod duplex unio est de ratione pacis, sicut dictum est, |
| 1185 quarum una est secundum ordinationem propriorum appetituum in unum; | |
| 1186 alia vero est secundum unionem appetitus proprii cum appetitu | |
| 1187 alterius. Et utramque unionem efficit caritas. Primam quidem | |
| 1188 unionem, secundum quod Deus diligitur ex toto corde, ut scilicet | |
| 1189 omnia referamus in ipsum, et sic omnes appetitus nostri in unum | |
| 1190 feruntur. Aliam vero, prout diligimus proximum sicut nosipsos, ex | |
| 1191 quo contingit quod homo vult implere voluntatem proximi sicut et | |
| 1192 sui ipsius. Et propter hoc inter amicabilia unum ponitur identitas | |
| 1193 electionis, ut patet in IX Ethic.; et Tullius dicit, in libro de | |
| 53 | 1194 amicitia, quod <i>amicorum est idem velle et nolle</i>.</p><p title="II-II q. 29 a. 3 ad 1"><a name="40212"><span class="ref">[40212] IIª-IIae q. 29 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1195 ergo dicendum quod a gratia gratum faciente nullus deficit nisi |
| 1196 propter peccatum, ex quo contingit quod homo sit aversus a fine | |
| 1197 debito, in aliquo indebito finem constituens. Et secundum hoc | |
| 1198 appetitus eius non inhaeret principaliter vero finali bono, sed | |
| 1199 apparenti. Et propter hoc sine gratia gratum faciente non potest | |
| 53 | 1200 esse vera pax, sed solum apparens.</p><p title="II-II q. 29 a. 3 ad 2"><a name="40213"><span class="ref">[40213] IIª-IIae q. 29 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1201 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in IX Ethic., ad amicitiam |
| 1202 non pertinet concordia in opinionibus, sed concordia in bonis | |
| 1203 conferentibus ad vitam, et praecipue in magnis, quia dissentire in | |
| 1204 aliquibus parvis quasi videtur non esse dissensus. Et propter hoc | |
| 1205 nihil prohibet aliquos caritatem habentes in opinionibus | |
| 1206 dissentire. Nec hoc repugnat paci, quia opiniones pertinent ad | |
| 1207 intellectum, qui praecedit appetitum, qui per pacem unitur. | |
| 1208 Similiter etiam, existente concordia in principalibus bonis, | |
| 1209 dissensio in aliquibus parvis non est contra caritatem. Procedit | |
| 1210 enim talis dissensio ex diversitate opinionum, dum unus aestimat | |
| 1211 hoc de quo est dissensio pertinere ad illud bonum in quo | |
| 1212 conveniunt, et alius aestimat non pertinere. Et secundum hoc talis | |
| 1213 dissensio de minimis et de opinionibus repugnat quidem paci | |
| 1214 perfectae, in qua plene veritas cognoscetur et omnis appetitus | |
| 1215 complebitur, non tamen repugnat paci imperfectae, qualis habetur in | |
| 53 | 1216 via.</p><p title="II-II q. 29 a. 3 ad 3"><a name="40214"><span class="ref">[40214] IIª-IIae q. 29 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1217 dicendum quod pax est opus iustitiae indirecte, inquantum scilicet |
| 1218 removet prohibens. Sed est opus caritatis directe, quia secundum | |
| 1219 propriam rationem caritas pacem causat. Est enim amor vis unitiva, | |
| 1220 ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. pax autem est unio | |
| 53 | 1221 appetitivarum inclinationum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 29 a. 4 arg. 1"><a name="40215"><span class="ref">[40215] IIª-IIae q. 29 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1222 sic proceditur. Videtur quod pax sit virtus. Praecepta enim non |
| 1223 dantur nisi de actibus virtutum. Sed dantur praecepta de habendo | |
| 1224 pacem, ut patet Marc. IX, <i>pacem habete inter vos</i>. Ergo pax | |
| 53 | 1225 est virtus.</p><p title="II-II q. 29 a. 4 arg. 2"><a name="40216"><span class="ref">[40216] IIª-IIae q. 29 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1226 non meremur nisi actibus virtutum. Sed facere pacem est meritorium, |
| 1227 secundum illud Matth. V, <i>beati pacifici, quoniam filii Dei | |
| 53 | 1228 vocabuntur</i>. Ergo pax est virtus.</p><p title="II-II q. 29 a. 4 arg. 3"><a name="40217"><span class="ref">[40217] IIª-IIae q. 29 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1229 vitia virtutibus opponuntur. Sed dissensiones, quae opponuntur |
| 1230 paci, numerantur inter vitia; ut patet ad Gal. V. Ergo pax est | |
| 53 | 1231 virtus.</p><p title="II-II q. 29 a. 4 s. c."><a name="40218"><span class="ref">[40218] IIª-IIae q. 29 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1232 virtus non est finis ultimus, sed via in ipsum. Sed pax est |
| 1233 quodammodo finis ultimus; ut Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei. | |
| 53 | 1234 Ergo pax non est virtus.</p><p title="II-II q. 29 a. 4 co."><a name="40219"><span class="ref">[40219] IIª-IIae q. 29 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1235 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum omnes actus se invicem |
| 1236 consequuntur, secundum eandem rationem ab agente procedentes, omnes | |
| 1237 huiusmodi actus ab una virtute procedunt, nec habent singuli | |
| 1238 singulas virtutes a quibus procedant. Ut patet in rebus | |
| 1239 corporalibus, quia enim ignis calefaciendo liquefacit et rarefacit, | |
| 1240 non est in igne alia virtus liquefactiva et alia rarefactiva, sed | |
| 1241 omnes actus hos operatur ignis per unam suam virtutem calefactivam. | |
| 1242 Cum igitur pax causetur ex caritate secundum ipsam rationem | |
| 1243 dilectionis Dei et proximi, ut ostensum est, non est alia virtus | |
| 1244 cuius pax sit proprius actus nisi caritas, sicut et de gaudio | |
| 53 | 1245 dictum est.</p><p title="II-II q. 29 a. 4 ad 1"><a name="40220"><span class="ref">[40220] IIª-IIae q. 29 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1246 ergo dicendum quod ideo praeceptum datur de pace habenda, quia est |
| 1247 actus caritatis. Et propter hoc etiam est actus meritorius. Et ideo | |
| 1248 ponitur inter beatitudines, quae sunt actus virtutis perfectae, ut | |
| 1249 supra dictum est. Ponitur etiam inter fructus, inquantum est | |
| 53 | 1250 quoddam finale bonum spiritualem dulcedinem habens.</p><p title="II-II q. 29 a. 4 ad 2"><a name="40221"><span class="ref">[40221] IIª-IIae q. 29 a. 4 ad 2</span></a> Et per hoc |
| 1251 patet solutio ad secundum.</p><p title="II-II q. 29 a. 4 ad 3"><a name="40222"><span class="ref">[40222] IIª-IIae q. 29 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 1252 dicendum quod uni virtuti multa vitia opponuntur, secundum diversos |
| 1253 actus eius. Et secundum hoc caritati non solum opponitur odium, | |
| 1254 ratione actus dilectionis; sed etiam acedia vel invidia, ratione | |
| 53 | 1255 gaudii; et dissensio, ratione pacis.</p></div></div><div class="q" id="q30"><h2>Quaestio 30</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 30 pr."><a name="40223"><span class="ref">[40223] IIª-IIae q. 30 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1256 considerandum est de misericordia. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 1257 Primo, utrum malum sit causa misericordiae ex parte eius cuius | |
| 1258 miseremur. Secundo, quorum sit misereri. Tertio, utrum misericordia | |
| 53 | 1259 sit virtus. Quarto, utrum sit maxima virtutum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 30 a. 1 arg. 1"><a name="40224"><span class="ref">[40224] IIª-IIae q. 30 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1260 sic proceditur. Videtur quod malum non sit proprie motivum ad |
| 1261 misericordiam. Ut enim supra ostensum est, culpa est magis malum | |
| 1262 quam poena. Sed culpa non est provocativum ad misericordiam, sed | |
| 1263 magis ad indignationem. Ergo malum non est misericordiae | |
| 53 | 1264 provocativum.</p><p title="II-II q. 30 a. 1 arg. 2"><a name="40225"><span class="ref">[40225] IIª-IIae q. 30 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1265 ea quae sunt crudelia seu dira videntur quendam excessum mali |
| 1266 habere. Sed philosophus dicit, in II Rhet., quod <i>dirum est aliud | |
| 1267 a miserabili, et expulsivum miserationis</i>. Ergo malum, inquantum | |
| 53 | 1268 huiusmodi, non est motivum ad misericordiam.</p><p title="II-II q. 30 a. 1 arg. 3"><a name="40226"><span class="ref">[40226] IIª-IIae q. 30 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1269 signa malorum non vere sunt mala. Sed signa malorum provocant ad |
| 1270 misericordiam; ut patet per philosophum, in II Rhet. Ergo malum non | |
| 53 | 1271 est proprie provocativum misericordiae.</p><p title="II-II q. 30 a. 1 s. c."><a name="40227"><span class="ref">[40227] IIª-IIae q. 30 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1272 est quod Damascenus dicit, in II Lib., quod misericordia est |
| 1273 species tristitiae. Sed motivum ad tristitiam est malum. Ergo | |
| 53 | 1274 motivum ad misericordiam est malum.</p><p title="II-II q. 30 a. 1 co."><a name="40228"><span class="ref">[40228] IIª-IIae q. 30 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1275 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, IX de Civ. Dei, |
| 1276 <i>misericordia est alienae miseriae in nostro corde compassio, qua | |
| 1277 utique, si possumus, subvenire compellimur</i>, dicitur enim | |
| 1278 misericordia ex eo quod aliquis habet miserum cor super miseria | |
| 1279 alterius. Miseria autem felicitati opponitur. Est autem de ratione | |
| 1280 beatitudinis sive felicitatis ut aliquis potiatur eo quod vult, nam | |
| 1281 sicut Augustinus dicit, XIII de Trin., <i>beatus qui habet omnia | |
| 1282 quae vult, et nihil mali vult</i>. Et ideo e contrario ad miseriam | |
| 1283 pertinet ut homo patiatur quae non vult. Tripliciter autem aliquis | |
| 1284 vult aliquid. Uno quidem modo, appetitu naturali, sicut omnes | |
| 1285 homines volunt esse et vivere. Alio modo homo vult aliquid per | |
| 1286 electionem ex aliqua praemeditatione. Tertio modo homo vult aliquid | |
| 1287 non secundum se, sed in causa sua, puta, qui vult comedere nociva, | |
| 1288 quodammodo dicimus eum velle infirmari. Sic igitur motivum | |
| 1289 misericordiae est, tanquam ad miseriam pertinens, primo quidem | |
| 1290 illud quod contrariatur appetitui naturali volentis, scilicet mala | |
| 1291 corruptiva et contristantia, quorum contraria homines naturaliter | |
| 1292 appetunt. Unde philosophus dicit, in II Rhet., quod <i>misericordia | |
| 1293 est tristitia quaedam super apparenti malo corruptivo vel | |
| 1294 contristativo</i>. Secundo, huiusmodi magis efficiuntur ad | |
| 1295 misericordiam provocantia si sint contra voluntatem electionis. | |
| 1296 Unde et philosophus ibidem dicit quod illa mala sunt miserabilia | |
| 1297 quorum fortuna est causa, puta cum aliquod malum eveniat unde | |
| 1298 sperabatur bonum. Tertio autem, sunt adhuc magis miserabilia si | |
| 1299 sunt contra totam voluntatem, puta si aliquis semper sectatus est | |
| 1300 bona et eveniunt ei mala. Et ideo philosophus dicit, in eodem | |
| 1301 libro, quod <i>misericordia maxime est super malis eius qui | |
| 53 | 1302 indignus patitur</i>.</p><p title="II-II q. 30 a. 1 ad 1"><a name="40229"><span class="ref">[40229] IIª-IIae q. 30 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1303 ergo dicendum quod de ratione culpae est quod sit voluntaria. Et |
| 1304 quantum ad hoc non habet rationem miserabilis, sed magis rationem | |
| 1305 puniendi. Sed quia culpa potest esse aliquo modo poena, inquantum | |
| 1306 scilicet habet aliquid annexum quod est contra voluntatem | |
| 1307 peccantis, secundum hoc potest habere rationem miserabilis. Et | |
| 1308 secundum hoc miseremur et compatimur peccantibus, sicut Gregorius | |
| 1309 dicit, in quadam homilia, quod vera iustitia non habet | |
| 1310 dedignationem, scilicet ad peccatores, sed compassionem. Et Matth. | |
| 1311 IX dicitur, <i>videns Iesus turbas misertus est eis, quia erant | |
| 53 | 1312 vexati, et iacentes sicut oves non habentes pastorem</i>.</p><p title="II-II q. 30 a. 1 ad 2"><a name="40230"><span class="ref">[40230] IIª-IIae q. 30 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1313 dicendum quod quia misericordia est compassio miseriae alterius, |
| 1314 proprie misericordia est ad alterum, non autem ad seipsum, nisi | |
| 1315 secundum quandam similitudinem, sicut et iustitia, secundum quod in | |
| 1316 homine considerantur diversae partes, ut dicitur in V Ethic. Et | |
| 1317 secundum hoc dicitur Eccli. XXX, <i>miserere animae tuae placens | |
| 1318 Deo</i>. Sicut ergo misericordia non est proprie ad seipsum, sed | |
| 1319 dolor, puta cum patimur aliquid crudele in nobis; ita etiam, si | |
| 1320 sint aliquae personae ita nobis coniunctae ut sint quasi aliquid | |
| 1321 nostri, puta filii aut parentes, in eorum malis non miseremur, sed | |
| 1322 dolemus, sicut in vulneribus propriis. Et secundum hoc philosophus | |
| 53 | 1323 dicit quod dirum est expulsivum miserationis.</p><p title="II-II q. 30 a. 1 ad 3"><a name="40231"><span class="ref">[40231] IIª-IIae q. 30 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1324 dicendum quod sicut ex spe et memoria bonorum sequitur delectatio, |
| 1325 ita ex spe et memoria malorum sequitur tristitia, non autem tam | |
| 1326 vehemens sicut ex sensu praesentium. Et ideo signa malorum, | |
| 1327 inquantum repraesentant nobis mala miserabilia sicut praesentia, | |
| 53 | 1328 commovent ad miserendum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 30 a. 2 arg. 1"><a name="40232"><span class="ref">[40232] IIª-IIae q. 30 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1329 secundum sic proceditur. Videtur quod defectus non sit ratio |
| 1330 miserendi ex parte miserentis. Proprium enim Dei est misereri, unde | |
| 1331 dicitur in Psalm., <i>miserationes eius super omnia opera eius</i>. | |
| 1332 Sed in Deo nullus est defectus. Ergo defectus non potest esse ratio | |
| 53 | 1333 miserendi.</p><p title="II-II q. 30 a. 2 arg. 2"><a name="40233"><span class="ref">[40233] IIª-IIae q. 30 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1334 si defectus est ratio miserendi, oportet quod illi qui maxime sunt |
| 1335 cum defectu maxime miserentur. Sed hoc est falsum, dicit enim | |
| 1336 philosophus, in II Rhet., quod <i>qui ex toto perierunt non | |
| 1337 miserentur</i>. Ergo videtur quod defectus non sit ratio miserendi | |
| 53 | 1338 ex parte miserentis.</p><p title="II-II q. 30 a. 2 arg. 3"><a name="40234"><span class="ref">[40234] IIª-IIae q. 30 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1339 sustinere aliquam contumeliam ad defectum pertinet. Sed philosophus |
| 1340 dicit ibidem quod <i>illi qui sunt in contumeliativa dispositione | |
| 1341 non miserentur</i>. Ergo defectus ex parte miserentis non est ratio | |
| 53 | 1342 miserendi.</p><p title="II-II q. 30 a. 2 s. c."><a name="40235"><span class="ref">[40235] IIª-IIae q. 30 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1343 est quod misericordia est quaedam tristitia. Sed defectus est ratio |
| 1344 tristitiae, unde infirmi facilius contristantur, ut supra dictum | |
| 53 | 1345 est. Ergo ratio miserendi est defectus miserentis.</p><p title="II-II q. 30 a. 2 co."><a name="40236"><span class="ref">[40236] IIª-IIae q. 30 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1346 dicendum quod, cum misericordia sit compassio super miseria aliena, |
| 1347 ut dictum est, ex hoc contingit quod aliquis misereatur ex quo | |
| 1348 contingit quod de miseria aliena doleat. Quia autem tristitia seu | |
| 1349 dolor est de proprio malo, intantum aliquis de miseria aliena | |
| 1350 tristatur aut dolet inquantum miseriam alienam apprehendit ut suam. | |
| 1351 Hoc autem contingit dupliciter. Uno modo, secundum unionem | |
| 1352 affectus, quod fit per amorem. Quia enim amans reputat amicum | |
| 1353 tanquam seipsum, malum ipsius reputat tanquam suum malum, et ideo | |
| 1354 dolet de malo amici sicut de suo. Et inde est quod philosophus, in | |
| 1355 IX Ethic., inter alia amicabilia ponit hoc quod est condolere | |
| 1356 amico. Et apostolus dicit, ad Rom. XII, <i>gaudere cum gaudentibus, | |
| 1357 flere cum flentibus</i>. Alio modo contingit secundum unionem | |
| 1358 realem, utpote cum malum aliquorum propinquum est ut ab eis ad nos | |
| 1359 transeat. Et ideo philosophus dicit, in II Rhet., homines | |
| 1360 miserentur super illos qui sunt eis coniuncti et similes, quia per | |
| 1361 hoc fit eis aestimatio quod ipsi etiam possint similia pati. Et | |
| 1362 inde est etiam quod senes et sapientes, qui considerant se posse in | |
| 1363 mala incidere, et debiles et formidolosi magis sunt misericordes. E | |
| 1364 contrario autem alii, qui reputant se esse felices et intantum | |
| 1365 potentes quod nihil mali putant se posse pati, non ita miserentur. | |
| 1366 Sic igitur semper defectus est ratio miserendi, vel inquantum | |
| 1367 aliquis defectum alicuius reputat suum, propter unionem amoris; vel | |
| 53 | 1368 propter possibilitatem similia patiendi.</p><p title="II-II q. 30 a. 2 ad 1"><a name="40237"><span class="ref">[40237] IIª-IIae q. 30 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1369 ergo dicendum quod Deus non miseretur nisi propter amorem, |
| 53 | 1370 inquantum amat nos tanquam aliquid sui.</p><p title="II-II q. 30 a. 2 ad 2"><a name="40238"><span class="ref">[40238] IIª-IIae q. 30 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1371 dicendum quod illi qui iam sunt in infimis malis non timent se |
| 1372 ulterius pati aliquid, et ideo non miserentur. Similiter etiam nec | |
| 1373 illi qui valde timent, quia tantum intendunt propriae passioni quod | |
| 53 | 1374 non intendunt miseriae alienae.</p><p title="II-II q. 30 a. 2 ad 3"><a name="40239"><span class="ref">[40239] IIª-IIae q. 30 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1375 dicendum quod illi qui sunt in contumeliativa dispositione, sive |
| 1376 quia sint contumeliam passi, sive quia velint contumeliam inferre, | |
| 1377 provocantur ad iram et audaciam, quae sunt quaedam passiones | |
| 1378 virilitatis extollentes animum hominis ad arduum. Unde auferunt | |
| 1379 homini aestimationem quod sit aliquid in futurum passurus. Unde | |
| 1380 tales, dum sunt in hac dispositione, non miserentur, secundum illud | |
| 1381 Prov. XXVII, <i>ira non habet misericordiam, neque erumpens | |
| 1382 furor</i>. Et ex simili ratione superbi non miserentur, qui | |
| 1383 contemnunt alios et reputant eos malos. Unde reputant quod digne | |
| 1384 patiantur quidquid patiuntur. Unde et Gregorius dicit quod falsa | |
| 1385 iustitia, scilicet superborum, non habet compassionem, sed | |
| 53 | 1386 dedignationem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 30 a. 3 arg. 1"><a name="40240"><span class="ref">[40240] IIª-IIae q. 30 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1387 sic proceditur. Videtur quod misericordia non sit virtus. |
| 1388 Principale enim in virtute est electio, ut patet per philosophum, | |
| 1389 in libro Ethic. Electio autem est appetitus praeconsiliati, ut in | |
| 1390 eodem libro dicitur. Illud ergo quod impedit consilium non potest | |
| 1391 dici virtus. Sed misericordia impedit consilium, secundum illud | |
| 1392 Sallustii, <i>omnes homines qui de rebus dubiis consultant ab ira | |
| 1393 et misericordia vacuos esse decet, non enim animus facile verum | |
| 1394 providet ubi ista officiunt</i>. Ergo misericordia non est | |
| 53 | 1395 virtus.</p><p title="II-II q. 30 a. 3 arg. 2"><a name="40241"><span class="ref">[40241] IIª-IIae q. 30 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1396 nihil quod est contrarium virtuti est laudabile. Sed Nemesis |
| 1397 contrariatur misericordiae, ut philosophus dicit, in II Rhet. | |
| 1398 Nemesis autem est passio laudabilis, ut dicitur in II Ethic. Ergo | |
| 53 | 1399 misericordia non est virtus.</p><p title="II-II q. 30 a. 3 arg. 3"><a name="40242"><span class="ref">[40242] IIª-IIae q. 30 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1400 gaudium et pax non sunt speciales virtutes quia consequuntur ex |
| 1401 caritate, ut supra dictum est. Sed etiam misericordia consequitur | |
| 1402 ex caritate, sic enim ex caritate flemus cum flentibus sicut | |
| 1403 gaudemus cum gaudentibus. Ergo misericordia non est specialis | |
| 53 | 1404 virtus.</p><p title="II-II q. 30 a. 3 arg. 4"><a name="40243"><span class="ref">[40243] IIª-IIae q. 30 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1405 cum misericordia ad vim appetitivam pertineat, non est virtus |
| 1406 intellectualis. Nec est virtus theologica, cum non habeat Deum pro | |
| 1407 obiecto. Similiter etiam non est virtus moralis, quia nec est circa | |
| 1408 operationes, hoc enim pertinet ad iustitiam; nec est circa | |
| 1409 passiones, non enim reducitur ad aliquam duodecim medietatum quas | |
| 1410 philosophus ponit, in II Ethic. Ergo misericordia non est | |
| 53 | 1411 virtus.</p><p title="II-II q. 30 a. 3 s. c."><a name="40244"><span class="ref">[40244] IIª-IIae q. 30 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1412 est quod Augustinus dicit, in IX de Civ. Dei, <i>longe melius et |
| 1413 humanius et piorum sensibus accommodatius Cicero in Caesaris laude | |
| 1414 locutus est, ubi ait, nulla de virtutibus tuis nec admirabilior nec | |
| 53 | 1415 gratior misericordia est</i>. Ergo misericordia est virtus.</p><p title="II-II q. 30 a. 3 co."><a name="40245"><span class="ref">[40245] IIª-IIae q. 30 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1416 dicendum quod misericordia importat dolorem de miseria aliena. Iste |
| 1417 autem dolor potest nominare, uno quidem modo, motum appetitus | |
| 1418 sensitivi. Et secundum hoc misericordia passio est, et non virtus. | |
| 1419 Alio vero modo potest nominare motum appetitus intellectivi, | |
| 1420 secundum quod alicui displicet malum alterius. Hic autem motus | |
| 1421 potest esse secundum rationem regulatus, et potest secundum hunc | |
| 1422 motum ratione regulatum regulari motus inferioris appetitus. Unde | |
| 1423 Augustinus dicit, in IX de Civ. Dei, quod <i>iste motus animi, | |
| 1424 scilicet misericordia, servit rationi quando ita praebetur | |
| 1425 misericordia ut iustitia conservetur, sive cum indigenti tribuitur, | |
| 1426 sive cum ignoscitur poenitenti</i>. Et quia ratio virtutis humanae | |
| 1427 consistit in hoc quod motus animi ratione reguletur, ut ex | |
| 53 | 1428 superioribus patet, consequens est misericordiam esse virtutem.</p><p title="II-II q. 30 a. 3 ad 1"><a name="40246"><span class="ref">[40246] IIª-IIae q. 30 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1429 ergo dicendum quod auctoritas illa Sallustii intelligitur de |
| 1430 misericordia secundum quod est passio ratione non regulata. Sic | |
| 1431 enim impedit consilium rationis, dum facit a iustitia | |
| 53 | 1432 discedere.</p><p title="II-II q. 30 a. 3 ad 2"><a name="40247"><span class="ref">[40247] IIª-IIae q. 30 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1433 dicendum quod philosophus loquitur ibi de misericordia et Nemesi |
| 1434 secundum quod utrumque est passio. Et habent quidem contrarietatem | |
| 1435 ex parte aestimationis quam habent de malis alienis, de quibus | |
| 1436 misericors dolet, inquantum aestimat aliquem indigna pati; | |
| 1437 Nemeseticus autem gaudet, inquantum aestimat aliquos digne pati, et | |
| 1438 tristatur si indignis bene accidat. Et utrumque est laudabile, et | |
| 1439 ab eodem more descendens, ut ibidem dicitur. Sed proprie | |
| 53 | 1440 misericordiae opponitur invidia, ut infra dicetur.</p><p title="II-II q. 30 a. 3 ad 3"><a name="40248"><span class="ref">[40248] IIª-IIae q. 30 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1441 dicendum quod gaudium et pax nihil adiiciunt super rationem boni |
| 1442 quod est obiectum caritatis, et ideo non requirunt alias virtutes | |
| 1443 quam caritatem. Sed misericordia respicit quandam specialem | |
| 53 | 1444 rationem, scilicet miseriam eius cuius miseretur.</p><p title="II-II q. 30 a. 3 ad 4"><a name="40249"><span class="ref">[40249] IIª-IIae q. 30 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1445 dicendum quod misericordia, secundum quod est virtus, est moralis |
| 1446 virtus circa passiones existens, et reducitur ad illam medietatem | |
| 1447 quae dicitur Nemesis, quia ab eodem more procedunt, ut in II Rhet. | |
| 1448 dicitur. Has autem medietates philosophus non ponit virtutes, sed | |
| 1449 passiones, quia etiam secundum quod sunt passiones, laudabiles | |
| 1450 sunt. Nihil tamen prohibet quin ab aliquo habitu electivo | |
| 53 | 1451 proveniant. Et secundum hoc assumunt rationem virtutis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 30 a. 4 arg. 1"><a name="40250"><span class="ref">[40250] IIª-IIae q. 30 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1452 sic proceditur. Videtur quod misericordia sit maxima virtutum. |
| 1453 Maxime enim ad virtutem pertinere videtur cultus divinus. Sed | |
| 1454 misericordia cultui divino praefertur, secundum illud Osee VI et | |
| 1455 Matth. XII, <i>misericordiam volo, et non sacrificium</i>. Ergo | |
| 53 | 1456 misericordia est maxima virtus.</p><p title="II-II q. 30 a. 4 arg. 2"><a name="40251"><span class="ref">[40251] IIª-IIae q. 30 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1457 super illud I ad Tim. IV, <i>pietas ad omnia utilis est</i>, dicit |
| 1458 Glossa Ambrosii, <i>omnis summa disciplinae Christianae in | |
| 1459 misericordia et pietate est</i>. Sed disciplina Christiana continet | |
| 1460 omnem virtutem. Ergo summa totius virtutis in misericordia | |
| 53 | 1461 consistit.</p><p title="II-II q. 30 a. 4 arg. 3"><a name="40252"><span class="ref">[40252] IIª-IIae q. 30 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1462 virtus est quae bonum facit habentem. Ergo tanto aliqua virtus est |
| 1463 melior quanto facit hominem Deo similiorem, quia per hoc melior est | |
| 1464 homo quod Deo est similior. Sed hoc maxime facit misericordia, quia | |
| 1465 de Deo dicitur in Psalm. quod <i>miserationes eius sunt super omnia | |
| 1466 opera eius</i>. Unde et Luc. VI dominus dicit, <i>estote | |
| 1467 misericordes, sicut et pater vester misericors est</i>. | |
| 53 | 1468 Misericordia igitur est maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 30 a. 4 s. c."><a name="40253"><span class="ref">[40253] IIª-IIae q. 30 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1469 est quod apostolus, ad Coloss. III, cum dixisset, <i>induite vos, |
| 1470 sicut dilecti Dei, viscera misericordiae</i> etc., postea subdit, | |
| 1471 <i>super omnia, caritatem habete</i>. Ergo misericordia non est | |
| 53 | 1472 maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 30 a. 4 co."><a name="40254"><span class="ref">[40254] IIª-IIae q. 30 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1473 dicendum quod aliqua virtus potest esse maxima dupliciter, uno |
| 1474 modo, secundum se; alio modo, per comparationem ad habentem. | |
| 1475 Secundum se quidem misericordia maxima est. Pertinet enim ad | |
| 1476 misericordiam quod alii effundat; et, quod plus est, quod defectus | |
| 1477 aliorum sublevet; et hoc est maxime superioris. Unde et misereri | |
| 1478 ponitur proprium Deo, et in hoc maxime dicitur eius omnipotentia | |
| 1479 manifestari. Sed quoad habentem, misericordia non est maxima, nisi | |
| 1480 ille qui habet sit maximus, qui nullum supra se habeat, sed omnes | |
| 1481 sub se. Ei enim qui supra se aliquem habet maius est et melius | |
| 1482 coniungi superiori quam supplere defectum inferioris. Et ideo | |
| 1483 quantum ad hominem, qui habet Deum superiorem, caritas, per quam | |
| 1484 Deo unitur, est potior quam misericordia, per quam defectus | |
| 1485 proximorum supplet. Sed inter omnes virtutes quae ad proximum | |
| 1486 pertinent potissima est misericordia, sicut etiam est potioris | |
| 1487 actus, nam supplere defectum alterius, inquantum huiusmodi, est | |
| 53 | 1488 superioris et melioris.</p><p title="II-II q. 30 a. 4 ad 1"><a name="40255"><span class="ref">[40255] IIª-IIae q. 30 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1489 ergo dicendum quod Deum non colimus per exteriora sacrificia aut |
| 1490 munera propter ipsum, sed propter nos et propter proximos, non enim | |
| 1491 indiget sacrificiis nostris, sed vult ea sibi offerri propter | |
| 1492 nostram devotionem et proximorum utilitatem. Et ideo misericordia, | |
| 1493 qua subvenitur defectibus aliorum, est sacrificium ei magis | |
| 1494 acceptum, utpote propinquius utilitatem proximorum inducens, | |
| 1495 secundum illud Heb. ult., <i>beneficentiae et communionis nolite | |
| 53 | 1496 oblivisci, talibus enim hostiis promeretur Deus</i>.</p><p title="II-II q. 30 a. 4 ad 2"><a name="40256"><span class="ref">[40256] IIª-IIae q. 30 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1497 dicendum quod summa religionis Christianae in misericordia |
| 1498 consistit quantum ad exteriora opera. Interior tamen affectio | |
| 1499 caritatis, qua coniungimur Deo, praeponderat et dilectioni et | |
| 53 | 1500 misericordiae in proximos.</p><p title="II-II q. 30 a. 4 ad 3"><a name="40257"><span class="ref">[40257] IIª-IIae q. 30 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1501 dicendum quod per caritatem assimilamur Deo tanquam ei per affectum |
| 1502 uniti. Et ideo potior est quam misericordia, per quam assimilamur | |
| 53 | 1503 Deo secundum similitudinem operationis.</p></div></div><div class="q" id="q31"><h2>Quaestio 31</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 31 pr."><a name="40258"><span class="ref">[40258] IIª-IIae q. 31 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1504 considerandum est de exterioribus actibus vel effectibus caritatis. |
| 1505 Et primo, de beneficentia; secundo, de eleemosyna, quae est quaedam | |
| 1506 pars beneficentiae; tertio, de correctione fraterna, quae est | |
| 1507 quaedam eleemosyna. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 1508 beneficentia sit actus caritatis. Secundo, utrum sit omnibus | |
| 1509 benefaciendum. Tertio, utrum magis coniunctis sit magis | |
| 53 | 1510 benefaciendum. Quarto, utrum beneficentia sit virtus specialis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 31 a. 1 arg. 1"><a name="40259"><span class="ref">[40259] IIª-IIae q. 31 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1511 sic proceditur. Videtur quod beneficentia non sit actus caritatis. |
| 1512 Caritas enim maxime habetur ad Deum. Sed ad eum non possumus esse | |
| 1513 benefici, secundum illud Iob XXXV, <i>quid dabis ei? Aut quid de | |
| 1514 manu tua accipiet?</i> Ergo beneficentia non est actus | |
| 53 | 1515 caritatis.</p><p title="II-II q. 31 a. 1 arg. 2"><a name="40260"><span class="ref">[40260] IIª-IIae q. 31 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1516 beneficentia maxime consistit in collatione donorum. Sed hoc |
| 1517 pertinet ad liberalitatem. Ergo beneficentia non est actus | |
| 53 | 1518 caritatis, sed liberalitatis.</p><p title="II-II q. 31 a. 1 arg. 3"><a name="40261"><span class="ref">[40261] IIª-IIae q. 31 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1519 omne quod quis dat, vel dat sicut debitum vel dat sicut non |
| 1520 debitum. Sed beneficium quod impenditur tanquam debitum pertinet ad | |
| 1521 iustitiam, quod autem impenditur tanquam non debitum, gratis datur, | |
| 1522 et secundum hoc pertinet ad misericordiam. Ergo omnis beneficentia | |
| 1523 vel est actus iustitiae vel est actus misericordiae. Non est ergo | |
| 53 | 1524 actus caritatis.</p><p title="II-II q. 31 a. 1 s. c."><a name="40262"><span class="ref">[40262] IIª-IIae q. 31 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1525 caritas est amicitia quaedam, ut dictum est. Sed philosophus, in IX |
| 1526 Ethic., inter alios amicitiae actus ponit hoc unum quod est operari | |
| 1527 bonum ad amicos, quod est amicis benefacere. Ergo beneficentia est | |
| 53 | 1528 actus caritatis.</p><p title="II-II q. 31 a. 1 co."><a name="40263"><span class="ref">[40263] IIª-IIae q. 31 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1529 dicendum quod beneficentia nihil aliud importat quam facere bonum |
| 1530 alicui. Potest autem hoc bonum considerari dupliciter. Uno modo, | |
| 1531 secundum communem rationem boni. Et hoc pertinet ad communem | |
| 1532 rationem beneficentiae. Et hoc est actus amicitiae, et per | |
| 1533 consequens caritatis. Nam in actu dilectionis includitur | |
| 1534 benevolentia, per quam aliquis vult bonum amico, ut supra habitum | |
| 1535 est. Voluntas autem est effectiva eorum quae vult, si facultas | |
| 1536 adsit. Et ideo ex consequenti benefacere amico ex actu dilectionis | |
| 1537 consequitur. Et propter hoc beneficentia secundum communem | |
| 1538 rationem, est amicitiae vel caritatis actus. Si autem bonum quod | |
| 1539 quis facit alteri accipiatur sub aliqua speciali ratione boni, sic | |
| 1540 beneficentia accipiet specialem rationem, et pertinebit ad aliquam | |
| 53 | 1541 specialem virtutem.</p><p title="II-II q. 31 a. 1 ad 1"><a name="40264"><span class="ref">[40264] IIª-IIae q. 31 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1542 ergo dicendum quod, sicut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., |
| 1543 <i>amor movet ordinata ad mutuam habitudinem, et inferiora | |
| 1544 convertit in superiora ut ab eis perficiantur, et superiora movet | |
| 1545 ad inferiorum provisionem</i>. Et quantum ad hoc beneficentia est | |
| 1546 effectus dilectionis. Et ideo nostrum non est Deo benefacere, sed | |
| 1547 eum honorare, nos ei subiiciendo, eius autem est ex sua dilectione | |
| 53 | 1548 nobis benefacere.</p><p title="II-II q. 31 a. 1 ad 2"><a name="40265"><span class="ref">[40265] IIª-IIae q. 31 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1549 dicendum quod in collatione donorum duo sunt attendenda, quorum |
| 1550 unum est exterius datum; aliud autem est interior passio quam habet | |
| 1551 quis ad divitias, in eis delectatus. Ad liberalitatem autem | |
| 1552 pertinet moderari interiorem passionem, ut scilicet aliquis non | |
| 1553 superexcedat in concupiscendo et amando divitias, ex hoc enim | |
| 1554 efficietur homo facile emissivus donorum. Unde si homo det aliquod | |
| 1555 donum magnum, et tamen cum quadam concupiscentia retinendi, datio | |
| 1556 non est liberalis. Sed ex parte exterioris dati collatio beneficii | |
| 1557 pertinet in generali ad amicitiam vel caritatem. Unde hoc non | |
| 1558 derogat amicitiae, si aliquis rem quam concupiscit retinere det | |
| 1559 alicui propter amorem; sed magis ex hoc ostenditur amicitiae | |
| 53 | 1560 perfectio.</p><p title="II-II q. 31 a. 1 ad 3"><a name="40266"><span class="ref">[40266] IIª-IIae q. 31 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1561 dicendum quod sicut amicitia seu caritas respicit in beneficio |
| 1562 collato communem rationem boni, ita iustitia respicit ibi rationem | |
| 1563 debiti. Misericordia vero respicit ibi rationem relevantis miseriam | |
| 53 | 1564 vel defectum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 31 a. 2 arg. 1"><a name="40267"><span class="ref">[40267] IIª-IIae q. 31 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1565 secundum sic proceditur. Videtur quod non sit omnibus |
| 1566 benefaciendum. Dicit enim Augustinus, in I de Doct. Christ., quod | |
| 1567 omnibus prodesse non possumus. Sed virtus non inclinat ad | |
| 53 | 1568 impossibile. Ergo non oportet omnibus benefacere.</p><p title="II-II q. 31 a. 2 arg. 2"><a name="40268"><span class="ref">[40268] IIª-IIae q. 31 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1569 Eccli. XII dicitur, <i>da iusto, et non recipias peccatorem</i>. |
| 1570 Sed multi homines sunt peccatores. Non ergo omnibus est | |
| 53 | 1571 benefaciendum.</p><p title="II-II q. 31 a. 2 arg. 3"><a name="40269"><span class="ref">[40269] IIª-IIae q. 31 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1572 <i>Praeterea, caritas non agit perperam</i>, ut dicitur I ad Cor. |
| 1573 XIII. Sed benefacere quibusdam est agere perperam, puta si aliquis | |
| 1574 benefaciat inimicis reipublicae; vel si benefaciat excommunicato, | |
| 1575 quia per hoc ei communicat. Ergo, cum benefacere sit actus | |
| 53 | 1576 caritatis, non est omnibus benefaciendum.</p><p title="II-II q. 31 a. 2 s. c."><a name="40270"><span class="ref">[40270] IIª-IIae q. 31 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1577 est quod apostolus dicit, ad Gal. ult., <i>dum tempus habemus, |
| 53 | 1578 operemur bonum ad omnes</i>.</p><p title="II-II q. 31 a. 2 co."><a name="40271"><span class="ref">[40271] IIª-IIae q. 31 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1579 dicendum quod, sicut supra dictum est, beneficentia consequitur |
| 1580 amorem ex ea parte qua movet superiora ad provisionem inferiorum. | |
| 1581 Gradus autem in hominibus non sunt immutabiles, sicut in Angelis, | |
| 1582 quia homines possunt pati multiplices defectus; unde qui est | |
| 1583 superior secundum aliquid, vel est vel potest esse inferior | |
| 1584 secundum aliud. Et ideo, cum dilectio caritatis se extendat ad | |
| 1585 omnes, etiam beneficentia se debet extendere ad omnes, pro loco | |
| 1586 tamen et tempore, omnes enim actus virtutum sunt secundum debitas | |
| 53 | 1587 circumstantias limitandi.</p><p title="II-II q. 31 a. 2 ad 1"><a name="40272"><span class="ref">[40272] IIª-IIae q. 31 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1588 ergo dicendum quod, simpliciter loquendo, non possumus omnibus |
| 1589 benefacere in speciali, nullus tamen est de quo non possit | |
| 1590 occurrere casus in quo oporteat ei benefacere etiam in speciali. Et | |
| 1591 ideo caritas requirit ut homo, etsi non actu alicui benefaciat, | |
| 1592 habeat tamen hoc in sui animi praeparatione, ut benefaciat | |
| 1593 cuicumque si tempus adesset. Aliquod tamen beneficium est quod | |
| 1594 possumus omnibus impendere, si non in speciali saltem in generali, | |
| 53 | 1595 sicut cum oramus pro omnibus fidelibus et infidelibus.</p><p title="II-II q. 31 a. 2 ad 2"><a name="40273"><span class="ref">[40273] IIª-IIae q. 31 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1596 dicendum quod in peccatore duo sunt, scilicet culpa et natura. Est |
| 1597 ergo subveniendum peccatori quantum ad sustentationem naturae, non | |
| 1598 est autem ei subveniendum ad fomentum culpae; hoc enim non esset | |
| 53 | 1599 benefacere, sed potius malefacere.</p><p title="II-II q. 31 a. 2 ad 3"><a name="40274"><span class="ref">[40274] IIª-IIae q. 31 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1600 dicendum quod excommunicatis et reipublicae hostibus sunt beneficia |
| 1601 subtrahenda inquantum per hoc arcentur a culpa. Si tamen immineret | |
| 1602 necessitas, ne natura deficeret, esset eis subveniendum, debito | |
| 1603 tamen modo, puta ne fame aut siti morerentur, aut aliquod huiusmodi | |
| 53 | 1604 dispendium, nisi secundum ordinem iustitiae, paterentur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 31 a. 3 arg. 1"><a name="40275"><span class="ref">[40275] IIª-IIae q. 31 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1605 sic proceditur. Videtur quod non sit magis benefaciendum his qui |
| 1606 sunt nobis magis coniuncti. Dicitur enim Luc. XIV, <i>cum facis | |
| 1607 prandium aut cenam, noli vocare amicos tuos neque fratres neque | |
| 1608 cognatos</i>. Sed isti sunt maxime coniuncti. Ergo non est magis | |
| 1609 benefaciendum coniunctis, sed potius extraneis indigentibus, | |
| 1610 sequitur enim, <i>sed cum facis convivium, voca pauperes et | |
| 53 | 1611 debiles,</i> et cetera.</p><p title="II-II q. 31 a. 3 arg. 2"><a name="40276"><span class="ref">[40276] IIª-IIae q. 31 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1612 maximum beneficium est quod homo aliquem in bello adiuvet. Sed |
| 1613 miles in bello magis debet iuvare extraneum commilitonem quam | |
| 1614 consanguineum hostem. Ergo beneficia non sunt magis exhibenda magis | |
| 53 | 1615 coniunctis.</p><p title="II-II q. 31 a. 3 arg. 3"><a name="40277"><span class="ref">[40277] IIª-IIae q. 31 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1616 prius sunt debita restituenda quam gratuita beneficia impendenda. |
| 1617 Sed debitum est quod aliquis impendat beneficium ei a quo accepit. | |
| 53 | 1618 Ergo benefactoribus magis est benefaciendum quam propinquis.</p><p title="II-II q. 31 a. 3 arg. 4"><a name="40278"><span class="ref">[40278] IIª-IIae q. 31 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1619 magis sunt diligendi parentes quam filii, ut supra dictum est. Sed |
| 1620 magis est benefaciendum filiis, quia non debent filii thesaurizare | |
| 1621 parentibus, ut dicitur II ad Cor. XII. Ergo non est magis | |
| 53 | 1622 benefaciendum magis coniunctis.</p><p title="II-II q. 31 a. 3 s. c."><a name="40279"><span class="ref">[40279] IIª-IIae q. 31 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1623 est quod Augustinus dicit, in I de Doct. Christ., <i>cum omnibus |
| 1624 prodesse non possis, his potissimum consulendum est qui, pro | |
| 1625 locorum et temporum vel quarumlibet rerum opportunitatibus, | |
| 53 | 1626 constrictius tibi, quasi quadam sorte, iunguntur</i>.</p><p title="II-II q. 31 a. 3 co."><a name="40280"><span class="ref">[40280] IIª-IIae q. 31 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1627 dicendum quod gratia et virtus imitantur naturae ordinem, qui est |
| 1628 ex divina sapientia institutus. Est autem talis ordo naturae ut | |
| 1629 unumquodque agens naturale per prius magis diffundat suam actionem | |
| 1630 ad ea quae sunt sibi propinquiora, sicut ignis magis calefacit rem | |
| 1631 sibi magis propinquam. Et similiter Deus in substantias sibi | |
| 1632 propinquiores per prius et copiosius dona suae bonitatis diffundit; | |
| 1633 ut patet per Dionysium, IV cap. Cael. Hier. Exhibitio autem | |
| 1634 beneficiorum est quaedam actio caritatis in alios. Et ideo oportet | |
| 1635 quod ad magis propinquos simus magis benefici. Sed propinquitas | |
| 1636 unius hominis ad alium potest attendi secundum diversa in quibus | |
| 1637 sibi ad invicem homines communicant, ut consanguinei naturali | |
| 1638 communicatione, concives in civili, fideles in spirituali, et sic | |
| 1639 de aliis. Et secundum diversas coniunctiones sunt diversimode | |
| 1640 diversa beneficia dispensanda, nam unicuique est magis exhibendum | |
| 1641 beneficium pertinens ad illam rem secundum quam est magis nobis | |
| 1642 coniunctus, simpliciter loquendo. Tamen hoc potest variari secundum | |
| 1643 diversitatem locorum et temporum et negotiorum, nam in aliquo casu | |
| 1644 est magis subveniendum extraneo, puta si sit in extrema | |
| 53 | 1645 necessitate, quam etiam patri non tantam necessitatem patienti.</p><p title="II-II q. 31 a. 3 ad 1"><a name="40281"><span class="ref">[40281] IIª-IIae q. 31 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1646 ergo dicendum quod dominus non prohibet simpliciter vocare amicos |
| 1647 aut consanguineos ad convivium, sed vocare eos ea intentione quod | |
| 1648 te ipsi reinvitent. Hoc enim non erit caritatis, sed cupiditatis. | |
| 1649 Potest tamen contingere quod extranei sint magis invitandi in | |
| 1650 aliquo casu, propter maiorem indigentiam. Intelligendum est enim | |
| 1651 quod magis coniunctis magis est, ceteris paribus, benefaciendum. Si | |
| 1652 autem duorum unus sit magis coniunctus et alter magis indigens, non | |
| 1653 potest universali regula determinari cui sit magis subveniendum, | |
| 1654 quia sunt diversi gradus et indigentiae et propinquitatis, sed hoc | |
| 53 | 1655 requirit prudentis iudicium.</p><p title="II-II q. 31 a. 3 ad 2"><a name="40282"><span class="ref">[40282] IIª-IIae q. 31 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1656 dicendum quod bonum commune multorum divinius est quam bonum unius. |
| 1657 Unde pro bono communi reipublicae vel spiritualis vel temporalis | |
| 1658 virtuosum est quod aliquis etiam propriam vitam exponat periculo. | |
| 1659 Et ideo, cum communicatio in bellicis ordinetur ad conservationem | |
| 1660 reipublicae, in hoc miles impendens commilitoni auxilium, non | |
| 1661 impendit ei tanquam privatae personae, sed sicut totam rempublicam | |
| 1662 iuvans. Et ideo non est mirum si in hoc praefertur extraneus | |
| 53 | 1663 coniuncto secundum carnem.</p><p title="II-II q. 31 a. 3 ad 3"><a name="40283"><span class="ref">[40283] IIª-IIae q. 31 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1664 dicendum quod duplex est debitum. Unum quidem quod non est |
| 1665 numerandum in bonis eius qui debet, sed potius in bonis eius cui | |
| 1666 debetur. Puta si aliquis habet pecuniam aut rem aliam alterius vel | |
| 1667 furto sublatam vel mutuo acceptam sive depositam, vel aliquo alio | |
| 1668 simili modo, quantum ad hoc plus debet homo reddere debitum quam ex | |
| 1669 eo benefacere coniunctis. Nisi forte esset tantae necessitatis | |
| 1670 articulus in quo etiam liceret rem alienam accipere ad subveniendum | |
| 1671 necessitatem patienti. Nisi forte et ille cui res debetur in simili | |
| 1672 necessitate esset. In quo tamen casu pensanda esset utriusque | |
| 1673 conditio secundum alias conditiones, prudentis iudicio, quia in | |
| 1674 talibus non potest universalis regula dari, propter varietatem | |
| 1675 singulorum casuum, ut philosophus dicit, in IX Ethic. Aliud autem | |
| 1676 est debitum quod computatur in bonis eius qui debet, et non eius | |
| 1677 cui debetur, puta si debeatur non ex necessitate iustitiae, sed ex | |
| 1678 quadam morali aequitate, ut contingit in beneficiis gratis | |
| 1679 susceptis. Nullius autem benefactoris beneficium est tantum sicut | |
| 1680 parentum, et ideo parentes in recompensandis beneficiis sunt | |
| 1681 omnibus aliis praeferendi; nisi necessitas ex alia parte | |
| 1682 praeponderaret, vel aliqua alia conditio, puta communis utilitas | |
| 1683 Ecclesiae vel reipublicae. In aliis autem est aestimatio habenda et | |
| 1684 coniunctionis et beneficii suscepti. Quae similiter non potest | |
| 53 | 1685 communi regula determinari.</p><p title="II-II q. 31 a. 3 ad 4"><a name="40284"><span class="ref">[40284] IIª-IIae q. 31 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1686 dicendum quod parentes sunt sicut superiores, et ideo amor parentum |
| 1687 est ad benefaciendum, amor autem filiorum ad honorandum parentes. | |
| 1688 Et tamen in necessitatis extremae articulo magis liceret deserere | |
| 1689 filios quam parentes; quos nullo modo deserere licet, propter | |
| 1690 obligationem beneficiorum susceptorum; ut patet per philosophum, in | |
| 53 | 1691 VIII Ethic.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 31 a. 4 arg. 1"><a name="40285"><span class="ref">[40285] IIª-IIae q. 31 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1692 sic proceditur. Videtur quod beneficentia sit specialis virtus. |
| 1693 Praecepta enim ad virtutes ordinantur, <i>quia legislatores | |
| 1694 intendunt facere homines virtuosos</i>, sicut dicitur in II Ethic. | |
| 1695 Sed seorsum datur praeceptum de beneficentia et de dilectione, | |
| 1696 dicitur enim Matth. V, <i>diligite inimicos vestros, benefacite his | |
| 1697 qui oderunt vos</i>. Ergo beneficentia est virtus distincta a | |
| 53 | 1698 caritate.</p><p title="II-II q. 31 a. 4 arg. 2"><a name="40286"><span class="ref">[40286] IIª-IIae q. 31 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1699 vitia virtutibus opponuntur. Sed beneficentiae opponuntur aliqua |
| 1700 specialia vitia, per quae nocumentum proximo infertur, puta rapina, | |
| 1701 furtum et alia huiusmodi. Ergo beneficentia est specialis | |
| 53 | 1702 virtus.</p><p title="II-II q. 31 a. 4 arg. 3"><a name="40287"><span class="ref">[40287] IIª-IIae q. 31 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1703 caritas non distinguitur in multas species. Sed beneficentia |
| 1704 videtur distingui in multas species, secundum diversas beneficiorum | |
| 53 | 1705 species. Ergo beneficentia est alia virtus a caritate.</p><p title="II-II q. 31 a. 4 s. c."><a name="40288"><span class="ref">[40288] IIª-IIae q. 31 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1706 est quod actus interior et exterior non requirunt diversas |
| 1707 virtutes. Sed beneficentia et benevolentia non differunt nisi sicut | |
| 1708 actus exterior et interior, quia beneficentia est executio | |
| 1709 benevolentiae. Ergo, sicut benevolentia non est alia virtus a | |
| 53 | 1710 caritate, ita nec beneficentia.</p><p title="II-II q. 31 a. 4 co."><a name="40289"><span class="ref">[40289] IIª-IIae q. 31 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1711 dicendum quod virtutes diversificantur secundum diversas rationes |
| 1712 obiecti. Eadem autem est ratio formalis obiecti caritatis et | |
| 1713 beneficentiae, nam utraque respicit communem rationem boni, ut ex | |
| 1714 praedictis patet. Unde beneficentia non est alia virtus a caritate, | |
| 53 | 1715 sed nominat quendam caritatis actum.</p><p title="II-II q. 31 a. 4 ad 1"><a name="40290"><span class="ref">[40290] IIª-IIae q. 31 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1716 ergo dicendum quod praecepta non dantur de habitibus virtutum, sed |
| 1717 de actibus. Et ideo diversitas praeceptorum non significat diversos | |
| 53 | 1718 habitus virtutum, sed diversos actus.</p><p title="II-II q. 31 a. 4 ad 2"><a name="40291"><span class="ref">[40291] IIª-IIae q. 31 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1719 dicendum quod sicut omnia beneficia proximo exhibita, inquantum |
| 1720 considerantur sub communi ratione boni, reducuntur ad amorem; ita | |
| 1721 omnia nocumenta, inquantum considerantur secundum communem rationem | |
| 1722 mali, reducuntur ad odium. Prout autem considerantur secundum | |
| 1723 aliquas speciales rationes vel boni vel mali, reducuntur ad aliquas | |
| 1724 speciales virtutes vel vitia. Et secundum hoc etiam sunt diversae | |
| 53 | 1725 beneficiorum species.</p><p title="II-II q. 31 a. 4 ad 3"><a name="40292"><span class="ref">[40292] IIª-IIae q. 31 a. 4 ad 3</span></a> Unde patet |
| 1726 responsio ad tertium.</p></div></div><div class="q" id="q32"><h2>Quaestio 32</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 32 pr."><a name="40293"><span class="ref">[40293] IIª-IIae q. 32 pr.</span></a> Deinde | |
| 28 | 1727 considerandum est de eleemosyna. Et circa hoc quaeruntur decem. |
| 1728 Primo, utrum eleemosynae largitio sit actus caritatis. Secundo, de | |
| 1729 distinctione eleemosynarum. Tertio, quae sint potiores eleemosynae, | |
| 1730 utrum spirituales vel corporales. Quarto, utrum corporales | |
| 1731 eleemosynae habeant effectum spiritualem. Quinto, utrum dare | |
| 1732 eleemosynas sit in praecepto. Sexto, utrum corporalis eleemosyna | |
| 1733 sit danda de necessario. Septimo, utrum sit danda de iniuste | |
| 1734 acquisito. Octavo, quorum sit dare eleemosynam. Nono, quibus sit | |
| 53 | 1735 danda. Decimo, de modo dandi eleemosynas.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 32 a. 1 arg. 1"><a name="40294"><span class="ref">[40294] IIª-IIae q. 32 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1736 sic proceditur. Videtur quod dare eleemosynam non sit actus |
| 1737 caritatis. Actus enim caritatis non potest esse sine caritate. Sed | |
| 1738 largitio eleemosynarum potest esse sine caritate, secundum illud I | |
| 1739 ad Cor. XIII, <i>si distribuero in cibos pauperum omnes facultates | |
| 1740 meas, caritatem autem non habuero</i>. Ergo dare eleemosynam non | |
| 53 | 1741 est actus caritatis.</p><p title="II-II q. 32 a. 1 arg. 2"><a name="40295"><span class="ref">[40295] IIª-IIae q. 32 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1742 eleemosyna computatur inter opera satisfactionis, secundum illud |
| 1743 Dan. IV, <i>peccata tua eleemosynis redime</i>. Sed satisfactio est | |
| 1744 actus iustitiae. Ergo dare eleemosynam non est actus caritatis, sed | |
| 53 | 1745 iustitiae.</p><p title="II-II q. 32 a. 1 arg. 3"><a name="40296"><span class="ref">[40296] IIª-IIae q. 32 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1746 offerre hostiam Deo est actus latriae. Sed dare eleemosynam est |
| 1747 offerre hostiam Deo, secundum illud ad Heb. ult., <i>beneficentiae | |
| 1748 et communionis nolite oblivisci, talibus enim hostiis promeretur | |
| 1749 Deus</i>. Ergo caritatis non est actus dare eleemosynam, sed magis | |
| 53 | 1750 latriae.</p><p title="II-II q. 32 a. 1 arg. 4"><a name="40297"><span class="ref">[40297] IIª-IIae q. 32 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1751 philosophus dicit, in IV Ethic., quod dare aliquid propter bonum |
| 1752 est actus liberalitatis. Sed hoc maxime fit in largitione | |
| 53 | 1753 eleemosynarum. Ergo dare eleemosynam non est actus caritatis.</p><p title="II-II q. 32 a. 1 s. c."><a name="40298"><span class="ref">[40298] IIª-IIae q. 32 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1754 est quod dicitur I Ioan. III, <i>qui habuerit substantiam huius |
| 1755 mundi, et viderit fratrem suum necessitatem patientem, et clauserit | |
| 53 | 1756 viscera sua ab eo, quomodo caritas Dei manet in illo?</i></p><p title="II-II q. 32 a. 1 co."><a name="40299"><span class="ref">[40299] IIª-IIae q. 32 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1757 dicendum quod exteriores actus ad illam virtutem referuntur ad quam |
| 1758 pertinet id quod est motivum ad agendum huiusmodi actus. Motivum | |
| 1759 autem ad dandum eleemosynas est ut subveniatur necessitatem | |
| 1760 patienti, unde quidam, definientes eleemosynam, dicunt quod | |
| 1761 eleemosyna est opus quo datur aliquid indigenti ex compassione | |
| 1762 propter Deum. Quod quidem motivum pertinet ad misericordiam, ut | |
| 1763 supra dictum est. Unde manifestum est quod dare eleemosynam proprie | |
| 1764 est actus misericordiae. Et hoc apparet ex ipso nomine, nam in | |
| 1765 Graeco a misericordia derivatur, sicut in Latino miseratio. Et quia | |
| 1766 misericordia est effectus caritatis, ut supra ostensum est, ex | |
| 1767 consequenti dare eleemosynam est actus caritatis, misericordia | |
| 53 | 1768 mediante.</p><p title="II-II q. 32 a. 1 ad 1"><a name="40300"><span class="ref">[40300] IIª-IIae q. 32 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1769 ergo dicendum quod aliquid dicitur esse actus virtutis dupliciter. |
| 1770 Uno modo, materialiter, sicut actus iustitiae est facere iusta. Et | |
| 1771 talis actus virtutis potest esse sine virtute, multi enim non | |
| 1772 habentes habitum iustitiae iusta operantur, vel ex naturali | |
| 1773 ratione, vel ex timore sive ex spe aliquid adipiscendi. Alio modo | |
| 1774 dicitur esse aliquid actus virtutis formaliter, sicut actus | |
| 1775 iustitiae est actio iusta eo modo quo iustus facit, scilicet | |
| 1776 prompte et delectabiliter. Et hoc modo actus virtutis non est sine | |
| 1777 virtute. Secundum hoc ergo dare eleemosynas materialiter potest | |
| 1778 esse sine caritate, formaliter autem eleemosynas dare, idest | |
| 1779 propter Deum, delectabiliter et prompte et omni eo modo quo debet, | |
| 53 | 1780 non est sine caritate.</p><p title="II-II q. 32 a. 1 ad 2"><a name="40301"><span class="ref">[40301] IIª-IIae q. 32 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1781 dicendum quod nihil prohibet actum qui est proprie unius virtutis |
| 1782 elicitive, attribui alteri virtuti sicut imperanti et ordinanti ad | |
| 1783 suum finem. Et hoc modo dare eleemosynam ponitur inter opera | |
| 1784 satisfactoria, inquantum miseratio in defectum patientis ordinatur | |
| 1785 ad satisfaciendum pro culpa. Secundum autem quod ordinatur ad | |
| 1786 placandum Deum, habet rationem sacrificii, et sic imperatur a | |
| 53 | 1787 latria.</p><p title="II-II q. 32 a. 1 ad 3"><a name="40302"><span class="ref">[40302] IIª-IIae q. 32 a. 1 ad 3</span></a> Unde patet |
| 1788 responsio ad tertium.</p><p title="II-II q. 32 a. 1 ad 4"><a name="40303"><span class="ref">[40303] IIª-IIae q. 32 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 28 | 1789 dicendum quod dare eleemosynam pertinet ad liberalitatem inquantum |
| 1790 liberalitas aufert impedimentum huius actus, quod esse posset ex | |
| 1791 superfluo amore divitiarum, propter quem aliquis efficitur nimis | |
| 53 | 1792 retentivus earum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 32 a. 2 arg. 1"><a name="40304"><span class="ref">[40304] IIª-IIae q. 32 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1793 secundum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter eleemosynarum |
| 1794 genera distinguantur. Ponuntur enim septem eleemosynae corporales, | |
| 1795 scilicet pascere esurientem, potare sitientem, vestire nudum, | |
| 1796 recolligere hospitem, visitare infirmum, redimere captivum, et | |
| 1797 sepelire mortuum; quae in hoc versu continentur, <i>visito, poto, | |
| 1798 cibo, redimo, tego, colligo, condo</i>. Ponuntur etiam aliae septem | |
| 1799 eleemosynae spirituales, scilicet docere ignorantem, consulere | |
| 1800 dubitanti, consolari tristem, corrigere peccantem, remittere | |
| 1801 offendenti, portare onerosos et graves, et pro omnibus orare; quae | |
| 1802 etiam in hoc versu continentur, <i>consule, castiga, solare, | |
| 1803 remitte, fer, ora</i>; ita tamen quod sub eodem intelligatur | |
| 1804 consilium et doctrina. Videtur autem quod inconvenienter huiusmodi | |
| 1805 eleemosynae distinguantur. Eleemosyna enim ordinatur ad | |
| 1806 subveniendum proximo. Sed per hoc quod proximus sepelitur, in nullo | |
| 1807 ei subvenitur, alioquin non esset verum quod dominus dicit, Matth. | |
| 1808 X, <i>nolite timere eos qui occidunt corpus, et post hoc non habent | |
| 1809 amplius quid faciant</i>. Unde et dominus, Matth. XXV, commemorans | |
| 1810 misericordiae opera, de sepultura mortuorum mentionem non facit. | |
| 1811 Ergo videtur quod inconvenienter huiusmodi eleemosynae | |
| 53 | 1812 distinguantur.</p><p title="II-II q. 32 a. 2 arg. 2"><a name="40305"><span class="ref">[40305] IIª-IIae q. 32 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1813 eleemosyna datur ad subveniendum necessitatibus proximi, sicut |
| 1814 dictum est. Sed multae aliae sunt necessitates humanae vitae quam | |
| 1815 praedictae, sicut quod caecus indiget ductore, claudus | |
| 1816 sustentatione, pauper divitiis. Ergo inconvenienter praedictae | |
| 53 | 1817 eleemosynae enumerantur.</p><p title="II-II q. 32 a. 2 arg. 3"><a name="40306"><span class="ref">[40306] IIª-IIae q. 32 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1818 dare eleemosynam est actus misericordiae. Sed corrigere |
| 1819 delinquentem magis videtur ad severitatem pertinere quam ad | |
| 1820 misericordiam. Ergo non debet computari inter eleemosynas | |
| 53 | 1821 spirituales.</p><p title="II-II q. 32 a. 2 arg. 4"><a name="40307"><span class="ref">[40307] IIª-IIae q. 32 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1822 eleemosyna ordinatur ad subveniendum defectui. Sed nullus est homo |
| 1823 qui defectum ignorantiae non patiatur in aliquibus. Ergo videtur | |
| 1824 quod quilibet debeat quemlibet docere, si ignoret id quod ipse | |
| 53 | 1825 scit.</p><p title="II-II q. 32 a. 2 s. c."><a name="40308"><span class="ref">[40308] IIª-IIae q. 32 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1826 est quod Gregorius dicit, in quadam homilia, <i>habens intellectum |
| 1827 curet omnino ne taceat; habens rerum affluentiam vigilet ne a | |
| 1828 misericordiae largitate torpescat; habens artem qua regitur | |
| 1829 magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo | |
| 1830 partiatur; habens loquendi locum apud divitem damnationem pro | |
| 1831 retento talento timeat si, cum valet, non apud eum pro pauperibus | |
| 1832 intercedat</i>. Ergo praedictae eleemosynae convenienter | |
| 1833 distinguuntur secundum ea in quibus homines abundant et | |
| 53 | 1834 deficiunt.</p><p title="II-II q. 32 a. 2 co."><a name="40309"><span class="ref">[40309] IIª-IIae q. 32 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1835 dicendum quod praedicta eleemosynarum distinctio convenienter |
| 1836 sumitur secundum diversos defectus proximorum. Quorum quidam sunt | |
| 1837 ex parte animae, ad quos ordinantur spirituales eleemosynae; quidam | |
| 1838 vero ex parte corporis, ad quos ordinantur eleemosynae corporales. | |
| 1839 Defectus enim corporalis aut est in vita, aut est post vitam. Si | |
| 1840 quidem est in vita, aut est communis defectus respectu eorum quibus | |
| 1841 omnes indigent; aut est specialis propter aliquod accidens | |
| 1842 superveniens. Si primo modo, aut defectus est interior, aut | |
| 1843 exterior. Interior quidem est duplex, unus quidem cui subvenitur | |
| 1844 per alimentum siccum, scilicet fames, et secundum hoc ponitur | |
| 1845 pascere esurientem; alius autem est cui subvenitur per alimentum | |
| 1846 humidum, scilicet sitis, et secundum hoc dicitur potare sitientem. | |
| 1847 Defectus autem communis respectu exterioris auxilii est duplex, | |
| 1848 unus respectu tegumenti, et quantum ad hoc ponitur vestire nudum; | |
| 1849 alius est respectu habitaculi, et quantum ad hoc est suscipere | |
| 1850 hospitem. Similiter autem si sit defectus aliquis specialis, aut | |
| 1851 est ex causa intrinseca, sicut infirmitas, et quantum ad hoc | |
| 1852 ponitur visitare infirmum, aut ex causa extrinseca, et quantum ad | |
| 1853 hoc ponitur redemptio captivorum. Post vitam autem exhibetur | |
| 1854 mortuis sepultura. Similiter autem spiritualibus defectibus | |
| 1855 spiritualibus actibus subvenitur dupliciter. Uno modo, poscendo | |
| 1856 auxilium a Deo, et quantum ad hoc ponitur oratio, qua quis pro | |
| 1857 aliis orat. Alio modo, impendendo humanum auxilium, et hoc | |
| 1858 tripliciter. Uno modo, contra defectum intellectus, et si quidem | |
| 1859 sit defectus speculativi intellectus, adhibetur ei remedium per | |
| 1860 doctrinam; si autem practici intellectus, adhibetur ei remedium per | |
| 1861 consilium. Alio modo est defectus ex passione appetitivae virtutis, | |
| 1862 inter quos est maximus tristitia, cui subvenitur per consolationem. | |
| 1863 Tertio modo, ex parte inordinati actus, qui quidem tripliciter | |
| 1864 considerari potest. Uno modo, ex parte ipsius peccantis, inquantum | |
| 1865 procedit ab eius inordinata voluntate, et sic adhibetur remedium | |
| 1866 per correctionem. Alio modo, ex parte eius in quem peccatur, et | |
| 1867 sic, si quidem sit peccatum in nos, remedium adhibemus remittendo | |
| 1868 offensam; si autem sit in Deum vel in proximum, non est nostri | |
| 1869 arbitrii remittere, ut Hieronymus dicit, super Matth. Tertio modo, | |
| 1870 ex parte sequelae ipsius actus inordinati, ex qua gravantur ei | |
| 1871 conviventes, etiam praeter peccantis intentionem, et sic remedium | |
| 1872 adhibetur supportando; maxime in his qui ex infirmitate peccant, | |
| 1873 secundum illud Rom. XV, <i>debemus nos firmiores infirmitates | |
| 1874 aliorum portare</i>. Et non solum secundum quod infirmi sunt graves | |
| 1875 ex inordinatis actibus, sed etiam quaecumque eorum onera sunt | |
| 1876 supportanda, secundum illud Galat. VI, <i>alter alterius onera | |
| 53 | 1877 portate</i>.</p><p title="II-II q. 32 a. 2 ad 1"><a name="40310"><span class="ref">[40310] IIª-IIae q. 32 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1878 ergo dicendum quod sepultura mortui non confert ei quantum ad |
| 1879 sensum quem corpus post mortem habeat. Et secundum hoc dominus | |
| 1880 dicit quod interficientes corpus non habent amplius quid faciant. | |
| 1881 Et propter hoc etiam dominus non commemorat sepulturam inter alia | |
| 1882 misericordiae opera, sed numerat solum illa quae sunt evidentioris | |
| 1883 necessitatis. Pertinet tamen ad defunctum quid de eius corpore | |
| 1884 agatur, tum quantum ad hoc quod vivit in memoriis hominum, cuius | |
| 1885 honor dehonestatur si insepultus remaneat; tum etiam quantum ad | |
| 1886 affectum quem adhuc vivens habebat de suo corpore, cui piorum | |
| 1887 affectus conformari debet post mortem ipsius. Et secundum hoc | |
| 1888 aliqui commendantur de mortuorum sepultura, ut Tobias et illi qui | |
| 1889 dominum sepelierunt; ut patet per Augustinum, in libro de cura pro | |
| 53 | 1890 mortuis agenda.</p><p title="II-II q. 32 a. 2 ad 2"><a name="40311"><span class="ref">[40311] IIª-IIae q. 32 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1891 dicendum quod omnes aliae necessitates ad has reducuntur. Nam et |
| 1892 caecitas et claudicatio sunt infirmitates quaedam, unde dirigere | |
| 1893 caecum et sustentare claudum reducitur ad visitationem infirmorum. | |
| 1894 Similiter etiam subvenire homini contra quamcumque oppressionem | |
| 1895 illatam extrinsecus reducitur ad redemptionem captivorum. Divitiae | |
| 1896 autem, quibus paupertati subvenitur, non quaeruntur nisi ad | |
| 1897 subveniendum praedictis defectibus, et ideo non fuit specialis | |
| 53 | 1898 mentio de hoc defectu facienda.</p><p title="II-II q. 32 a. 2 ad 3"><a name="40312"><span class="ref">[40312] IIª-IIae q. 32 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1899 dicendum quod correctio peccantium, quantum ad ipsam executionem |
| 1900 actus, severitatem iustitiae continere videtur. Sed quantum ad | |
| 1901 intentionem corrigentis, qui vult hominem a malo culpae liberare, | |
| 1902 pertinet ad misericordiam et dilectionis affectum, secundum illud | |
| 1903 Prov. XXVII, <i>meliora sunt verbera diligentis quam fraudulenta | |
| 53 | 1904 oscula odientis</i>.</p><p title="II-II q. 32 a. 2 ad 4"><a name="40313"><span class="ref">[40313] IIª-IIae q. 32 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1905 dicendum quod non quaelibet nescientia pertinet ad hominis |
| 1906 defectum, sed solum ea qua quis nescit ea quae convenit eum scire, | |
| 1907 cui defectui per doctrinam subvenire ad eleemosynam pertinet. In | |
| 1908 quo tamen observandae sunt debitae circumstantiae personae et loci | |
| 53 | 1909 et temporis, sicut et in aliis actibus virtuosis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 32 a. 3 arg. 1"><a name="40314"><span class="ref">[40314] IIª-IIae q. 32 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1910 sic proceditur. Videtur quod eleemosynae corporales sint potiores |
| 1911 quam spirituales. Laudabilius enim est magis indigenti eleemosynam | |
| 1912 facere, ex hoc enim eleemosyna laudem habet quod indigenti | |
| 1913 subvenit. Sed corpus, cui subvenitur per eleemosynas corporales, | |
| 1914 est indigentioris naturae quam spiritus, cui subvenitur per | |
| 1915 eleemosynas spirituales. Ergo eleemosynae corporales sunt | |
| 53 | 1916 potiores.</p><p title="II-II q. 32 a. 3 arg. 2"><a name="40315"><span class="ref">[40315] IIª-IIae q. 32 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1917 recompensatio beneficii laudem et meritum eleemosynae minuit, unde |
| 1918 et dominus dicit, Luc. XIV, <i>cum facis prandium aut cenam, noli | |
| 1919 vocare vicinos divites, ne forte et ipsi te reinvitent</i>. Sed in | |
| 1920 eleemosynis spiritualibus semper est recompensatio, quia qui orat | |
| 1921 pro alio sibi proficit, secundum illud Psalm., <i>oratio mea in | |
| 1922 sinu meo convertetur</i>; qui etiam alium docet, ipse in scientia | |
| 1923 proficit. Quod non contingit in eleemosynis corporalibus. Ergo | |
| 53 | 1924 eleemosynae corporales sunt potiores quam spirituales.</p><p title="II-II q. 32 a. 3 arg. 3"><a name="40316"><span class="ref">[40316] IIª-IIae q. 32 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1925 ad laudem eleemosynae pertinet quod pauper ex eleemosyna data |
| 1926 consoletur, unde Iob XXXI dicitur, <i>si non benedixerunt mihi | |
| 1927 latera eius</i>; et ad Philemonem dicit apostolus, <i>viscera | |
| 1928 sanctorum requieverunt per te, frater</i>. Sed quandoque magis est | |
| 1929 grata pauperi eleemosyna corporalis quam spiritualis. Ergo | |
| 53 | 1930 eleemosyna corporalis potior est quam spiritualis.</p><p title="II-II q. 32 a. 3 s. c."><a name="40317"><span class="ref">[40317] IIª-IIae q. 32 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1931 est quod Augustinus, in libro de Serm. Dom. in monte, super illud, |
| 1932 <i>qui petit a te, da ei</i>, dicit, <i>dandum est quod nec tibi | |
| 1933 nec alteri noceat, et cum negaveris quod petit, indicanda est | |
| 1934 iustitia, ut non eum inanem dimittas. Et aliquando melius aliquid | |
| 1935 dabis, cum iniuste petentem correxeris</i>. Correctio autem est | |
| 1936 eleemosyna spiritualis. Ergo spirituales eleemosynae sunt | |
| 53 | 1937 corporalibus praeferendae.</p><p title="II-II q. 32 a. 3 co."><a name="40318"><span class="ref">[40318] IIª-IIae q. 32 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1938 dicendum quod comparatio istarum eleemosynarum potest attendi |
| 1939 dupliciter. Uno modo, simpliciter loquendo, et secundum hoc | |
| 1940 eleemosynae spirituales praeeminent, triplici ratione. Primo quidem | |
| 1941 quia id quod exhibetur nobilius est, scilicet donum spirituale, | |
| 1942 quod praeeminet corporali, secundum illud Prov. IV, <i>donum bonum | |
| 1943 tribuam vobis, legem meam ne derelinquatis</i>. Secundo, ratione | |
| 1944 eius cui subvenitur, quia spiritus nobilior est corpore. Unde sicut | |
| 1945 homo sibi ipsi magis debet providere quantum ad spiritum quam | |
| 1946 quantum ad corpus, ita et proximo, quem debet tanquam seipsum | |
| 1947 diligere. Tertio, quantum ad ipsos actus quibus subvenitur proximo, | |
| 1948 quia spirituales actus sunt nobiliores corporalibus, qui sunt | |
| 1949 quodammodo serviles. Alio modo possunt comparari secundum aliquem | |
| 1950 particularem casum, in quo quaedam corporalis eleemosyna alicui | |
| 1951 spirituali praefertur. Puta, magis esset pascendum fame morientem | |
| 1952 quam docendum, sicut et indigenti, secundum philosophum, melius est | |
| 53 | 1953 ditari quam philosophari, quamvis hoc sit simpliciter melius.</p><p title="II-II q. 32 a. 3 ad 1"><a name="40319"><span class="ref">[40319] IIª-IIae q. 32 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1954 ergo dicendum quod dare magis indigenti melius est, ceteris |
| 1955 paribus. Sed si minus indigens sit melior, et melioribus indigeat, | |
| 53 | 1956 dare ei melius est. Et sic est in proposito.</p><p title="II-II q. 32 a. 3 ad 2"><a name="40320"><span class="ref">[40320] IIª-IIae q. 32 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1957 dicendum quod recompensatio non minuit meritum et laudem |
| 1958 eleemosynae si non sit intenta, sicut etiam humana gloria, si non | |
| 1959 sit intenta, non minuit rationem virtutis; sicut et de Catone | |
| 1960 Sallustius dicit quod <i>quo magis gloriam fugiebat, eo magis eum | |
| 1961 gloria sequebatur</i>. Et ita contingit in eleemosynis | |
| 1962 spiritualibus. Et tamen intentio bonorum spiritualium non minuit | |
| 53 | 1963 meritum, sicut intentio bonorum corporalium.</p><p title="II-II q. 32 a. 3 ad 3"><a name="40321"><span class="ref">[40321] IIª-IIae q. 32 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1964 dicendum quod meritum dantis eleemosynam attenditur secundum id in |
| 1965 quo debet rationabiliter requiescere voluntas accipientis, non in | |
| 53 | 1966 eo in quo requiescit si sit inordinata.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 32 a. 4 arg. 1"><a name="40322"><span class="ref">[40322] IIª-IIae q. 32 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1967 sic proceditur. Videtur quod eleemosynae corporales non habeant |
| 1968 effectum spiritualem. Effectus enim non est potior sua causa. Sed | |
| 1969 bona spiritualia sunt potiora corporalibus. Non ergo eleemosynae | |
| 53 | 1970 corporales habent spirituales effectus.</p><p title="II-II q. 32 a. 4 arg. 2"><a name="40323"><span class="ref">[40323] IIª-IIae q. 32 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1971 dare corporale pro spirituali vitium simoniae est. Sed hoc vitium |
| 1972 est omnino vitandum. Non ergo sunt dandae eleemosynae ad | |
| 53 | 1973 consequendum spirituales effectus.</p><p title="II-II q. 32 a. 4 arg. 3"><a name="40324"><span class="ref">[40324] IIª-IIae q. 32 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1974 multiplicata causa, multiplicatur effectus. Si igitur eleemosyna |
| 1975 corporalis causaret spiritualem effectum, sequeretur quod maior | |
| 1976 eleemosyna magis spiritualiter proficeret. Quod est contra illud | |
| 1977 quod legitur Luc. XXI de vidua mittente duo aera minuta in | |
| 1978 gazophylacium, quae, secundum sententiam domini, plus omnibus | |
| 1979 misit. Non ergo eleemosyna corporalis habet spiritualem | |
| 53 | 1980 effectum.</p><p title="II-II q. 32 a. 4 s. c."><a name="40325"><span class="ref">[40325] IIª-IIae q. 32 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1981 est quod dicitur Eccli. XXIX, <i>eleemosyna viri gratiam hominis |
| 53 | 1982 quasi pupillam conservabit</i>.</p><p title="II-II q. 32 a. 4 co."><a name="40326"><span class="ref">[40326] IIª-IIae q. 32 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1983 dicendum quod eleemosyna corporalis tripliciter potest considerari. |
| 1984 Uno modo, secundum suam substantiam. Et secundum hoc non habet nisi | |
| 1985 corporalem effectum, inquantum scilicet supplet corporales defectus | |
| 1986 proximorum. Alio modo potest considerari ex parte causae eius, | |
| 1987 inquantum scilicet aliquis eleemosynam corporalem dat propter | |
| 1988 dilectionem Dei et proximi. Et quantum ad hoc affert fructum | |
| 1989 spiritualem, secundum illud Eccli. XXIX, <i>perde pecuniam propter | |
| 1990 fratrem. Pone thesaurum in praeceptis altissimi, et proderit tibi | |
| 1991 magis quam aurum</i>. Tertio modo, ex parte effectus. Et sic etiam | |
| 1992 habet spiritualem fructum, inquantum scilicet proximus, cui per | |
| 1993 corporalem eleemosynam subvenitur, movetur ad orandum pro | |
| 1994 benefactore. Unde et ibidem subditur, <i>conclude eleemosynam in | |
| 53 | 1995 sinu pauperis, et haec pro te exorabit ab omni malo</i>.</p><p title="II-II q. 32 a. 4 ad 1"><a name="40327"><span class="ref">[40327] IIª-IIae q. 32 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1996 ergo dicendum quod ratio illa procedit de corporali eleemosyna |
| 53 | 1997 secundum suam substantiam.</p><p title="II-II q. 32 a. 4 ad 2"><a name="40328"><span class="ref">[40328] IIª-IIae q. 32 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1998 dicendum quod ille qui dat eleemosynam non intendit emere aliquid |
| 1999 spirituale per corporale, quia scit spiritualia in infinitum | |
| 2000 corporalibus praeeminere, sed intendit per caritatis affectum | |
| 53 | 2001 spiritualem fructum promereri.</p><p title="II-II q. 32 a. 4 ad 3"><a name="40329"><span class="ref">[40329] IIª-IIae q. 32 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2002 dicendum quod vidua, quae minus dedit secundum quantitatem, plus |
| 2003 dedit secundum suam proportionem; ex quo pensatur in ipsa maior | |
| 2004 caritatis affectus, ex qua corporalis eleemosyna spiritualem | |
| 53 | 2005 efficaciam habet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 32 a. 5 arg. 1"><a name="40330"><span class="ref">[40330] IIª-IIae q. 32 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2006 sic proceditur. Videtur quod dare eleemosynam non sit in praecepto. |
| 2007 Consilia enim a praeceptis distinguuntur. Sed dare eleemosynam est | |
| 2008 consilium, secundum illud Dan. IV, <i>consilium meum regi placeat, | |
| 2009 peccata tua eleemosynis redime</i>. Ergo dare eleemosynam non est | |
| 53 | 2010 in praecepto.</p><p title="II-II q. 32 a. 5 arg. 2"><a name="40331"><span class="ref">[40331] IIª-IIae q. 32 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2011 cuilibet licet sua re uti et eam retinere. Sed retinendo rem suam |
| 2012 aliquis eleemosynam non dabit. Ergo licitum est eleemosynam non | |
| 53 | 2013 dare. Non ergo dare eleemosynam est in praecepto.</p><p title="II-II q. 32 a. 5 arg. 3"><a name="40332"><span class="ref">[40332] IIª-IIae q. 32 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2014 omne quod cadit sub praecepto aliquo tempore obligat transgressores |
| 2015 ad peccatum mortale, quia praecepta affirmativa obligant pro | |
| 2016 tempore determinato. Si ergo dare eleemosynam caderet sub | |
| 2017 praecepto, esset determinare aliquod tempus in quo homo peccaret | |
| 2018 mortaliter nisi eleemosynam daret. Sed hoc non videtur, quia semper | |
| 2019 probabiliter aestimari potest quod pauperi aliter subveniri possit; | |
| 2020 et quod id quod est in eleemosynas erogandum possit ei esse | |
| 2021 necessarium vel in praesenti vel in futuro. Ergo videtur quod dare | |
| 53 | 2022 eleemosynam non sit in praecepto.</p><p title="II-II q. 32 a. 5 arg. 4"><a name="40333"><span class="ref">[40333] IIª-IIae q. 32 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2023 omnia praecepta reducuntur ad praecepta Decalogi. Sed inter illa |
| 2024 praecepta nihil continetur de datione eleemosynarum. Ergo dare | |
| 53 | 2025 eleemosynas non est in praecepto.</p><p title="II-II q. 32 a. 5 s. c."><a name="40334"><span class="ref">[40334] IIª-IIae q. 32 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 2026 nullus punitur poena aeterna pro omissione alicuius quod non cadit |
| 2027 sub praecepto. Sed aliqui puniuntur poena aeterna pro omissione | |
| 2028 eleemosynarum; ut patet Matth. XXV. Ergo dare eleemosynam est in | |
| 53 | 2029 praecepto.</p><p title="II-II q. 32 a. 5 co."><a name="40335"><span class="ref">[40335] IIª-IIae q. 32 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2030 dicendum quod cum dilectio proximi sit in praecepto, necesse est |
| 2031 omnia illa cadere sub praecepto sine quibus dilectio proximi non | |
| 2032 conservatur. Ad dilectionem autem proximi pertinet ut proximo non | |
| 2033 solum velimus bonum, sed etiam operemur, secundum illud I Ioan. | |
| 2034 III, <i>non diligamus verbo neque lingua, sed opere et | |
| 2035 veritate</i>. Ad hoc autem quod velimus et operemur bonum alicuius | |
| 2036 requiritur quod eius necessitati subveniamus, quod fit per | |
| 2037 eleemosynarum largitionem. Et ideo eleemosynarum largitio est in | |
| 2038 praecepto. Sed quia praecepta dantur de actibus virtutum, necesse | |
| 2039 est quod hoc modo donum eleemosynae cadat sub praecepto, secundum | |
| 2040 quod actus est de necessitate virtutis, scilicet secundum quod | |
| 2041 recta ratio requirit. Secundum quam est aliquid considerandum ex | |
| 2042 parte dantis; et aliquid ex parte eius cui est eleemosyna danda. Ex | |
| 2043 parte quidem dantis considerandum est ut id quod est in eleemosynas | |
| 2044 erogandum sit ei superfluum, secundum illud Luc. XI, <i>quod | |
| 2045 superest date eleemosynam</i>. Et dico superfluum non solum | |
| 2046 respectu sui ipsius, quod est supra id quod est necessarium | |
| 2047 individuo; sed etiam respectu aliorum quorum cura sibi incumbit, | |
| 2048 quia prius oportet quod unusquisque sibi provideat et his quorum | |
| 2049 cura ei incumbit (respectu quorum dicitur necessarium personae | |
| 2050 secundum quod persona dignitatem importat), et postea de residuo | |
| 2051 aliorum necessitatibus subveniatur sicut et natura primo accipit | |
| 2052 sibi, ad sustentationem proprii corporis, quod est necessarium | |
| 2053 ministerio virtutis nutritivae; superfluum autem erogat ad | |
| 2054 generationem alterius per virtutem generativam. Ex parte autem | |
| 2055 recipientis requiritur quod necessitatem habeat, alioquin non esset | |
| 2056 ratio quare eleemosyna ei daretur. Sed cum non possit ab aliquo uno | |
| 2057 omnibus necessitatem habentibus subveniri, non omnis necessitas | |
| 2058 obligat ad praeceptum, sed illa sola sine qua is qui necessitatem | |
| 2059 patitur sustentari non potest. In illo enim casu locum habet quod | |
| 2060 Ambrosius dicit, <i>pasce fame morientem. Si non paveris, | |
| 2061 occidisti</i>. Sic igitur dare eleemosynam de superfluo est in | |
| 2062 praecepto; et dare eleemosynam ei qui est in extrema necessitate. | |
| 2063 Alias autem eleemosynam dare est in consilio, sicut et de quolibet | |
| 53 | 2064 meliori bono dantur consilia.</p><p title="II-II q. 32 a. 5 ad 1"><a name="40336"><span class="ref">[40336] IIª-IIae q. 32 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2065 ergo dicendum quod Daniel loquebatur regi qui non erat legi Dei |
| 2066 subiectus. Et ideo ea etiam quae pertinent ad praeceptum legis, | |
| 2067 quam non profitebatur, erant ei proponenda per modum consilii. Vel | |
| 2068 potest dici quod loquebatur in casu illo in quo dare eleemosynam | |
| 53 | 2069 non est in praecepto.</p><p title="II-II q. 32 a. 5 ad 2"><a name="40337"><span class="ref">[40337] IIª-IIae q. 32 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2070 dicendum quod bona temporalia, quae homini divinitus conferuntur, |
| 2071 eius quidem sunt quantum ad proprietatem, sed quantum ad usum non | |
| 2072 solum debent esse eius, sed etiam aliorum, qui ex eis sustentari | |
| 2073 possunt ex eo quod ei superfluit. Unde Basilius dicit, <i>si | |
| 2074 fateris ea tibi divinitus provenisse</i> (scilicet temporalia bona) | |
| 2075 <i>an iniustus est Deus inaequaliter res nobis distribuens? Cur tu | |
| 2076 abundas, ille vero mendicat, nisi ut tu bonae dispensationis merita | |
| 2077 consequaris, ille vero patientiae braviis decoretur? Est panis | |
| 2078 famelici quem tu tenes, nudi tunica quam in conclavi conservas, | |
| 2079 discalceati calceus qui penes te marcescit, indigentis argentum | |
| 2080 quod possides inhumatum. Quocirca tot iniuriaris quot dare | |
| 2081 valeres</i>. Et hoc idem dicit Ambrosius, in Decret., dist. | |
| 53 | 2082 XLVII.</p><p title="II-II q. 32 a. 5 ad 3"><a name="40338"><span class="ref">[40338] IIª-IIae q. 32 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2083 dicendum quod est aliquod tempus dare in quo mortaliter peccat si |
| 2084 eleemosynam dare omittat, ex parte quidem recipientis, cum apparet | |
| 2085 evidens et urgens necessitas, nec apparet in promptu qui ei | |
| 2086 subveniat; ex parte vero dantis, cum habet superflua quae secundum | |
| 2087 statum praesentem non sunt sibi necessaria, prout probabiliter | |
| 2088 aestimari potest. Nec oportet quod consideret ad omnes casus qui | |
| 2089 possunt contingere in futurum, hoc enim esset de crastino cogitare, | |
| 2090 quod dominus prohibet, Matth. VI. Sed debet diiudicari superfluum | |
| 2091 et necessarium secundum ea quae probabiliter et ut in pluribus | |
| 53 | 2092 occurrunt.</p><p title="II-II q. 32 a. 5 ad 4"><a name="40339"><span class="ref">[40339] IIª-IIae q. 32 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2093 dicendum quod omnis subventio proximi reducitur ad praeceptum de |
| 2094 honoratione parentum. Sic enim et apostolus interpretatur, I ad | |
| 2095 Tim. IV, dicens, <i>pietas ad omnia utilis est, promissionem habens | |
| 2096 vitae quae nunc est et futurae</i>, quod dicit quia in praecepto de | |
| 2097 honoratione parentum additur promissio, ut sis longaevus super | |
| 2098 terram. Sub pietate autem comprehenditur omnis eleemosynarum | |
| 53 | 2099 largitio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 32 a. 6 arg. 1"><a name="40340"><span class="ref">[40340] IIª-IIae q. 32 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 2100 sic proceditur. Videtur quod aliquis non debeat eleemosynam dare de |
| 2101 necessario. Ordo enim caritatis non minus attenditur penes effectum | |
| 2102 beneficii quam penes interiorem affectum. Peccat autem qui | |
| 2103 praepostere agit in ordine caritatis, quia ordo caritatis est in | |
| 2104 praecepto. Cum ergo ex ordine caritatis plus debeat aliquis se quam | |
| 2105 proximum diligere, videtur quod peccet si subtrahat sibi necessaria | |
| 53 | 2106 ut alteri largiatur.</p><p title="II-II q. 32 a. 6 arg. 2"><a name="40341"><span class="ref">[40341] IIª-IIae q. 32 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2107 quicumque largitur de his quae sunt necessaria sibi est propriae |
| 2108 substantiae dissipator, quod pertinet ad prodigum, ut patet per | |
| 2109 philosophum, in IV Ethic. Sed nullum opus vitiosum est faciendum. | |
| 53 | 2110 Ergo non est danda eleemosyna de necessario.</p><p title="II-II q. 32 a. 6 arg. 3"><a name="40342"><span class="ref">[40342] IIª-IIae q. 32 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2111 apostolus dicit, I ad Tim. V, <i>si quis suorum, et maxime |
| 2112 domesticorum curam non habet, fidem negavit et est infideli | |
| 2113 deterior</i>. Sed quod aliquis det de his quae sunt sibi necessaria | |
| 2114 vel suis videtur derogare curae quam quis debet habere de se et de | |
| 2115 suis. Ergo videtur quod quicumque de necessariis eleemosynam dat, | |
| 53 | 2116 quod graviter peccet.</p><p title="II-II q. 32 a. 6 s. c."><a name="40343"><span class="ref">[40343] IIª-IIae q. 32 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2117 est quod dominus dicit, Matth. XIX, <i>si vis perfectus esse, vade |
| 2118 et vende omnia quae habes, et da pauperibus</i>. Sed ille qui dat | |
| 2119 omnia quae habet pauperibus non solum dat superflua sed etiam | |
| 53 | 2120 necessaria. Ergo de necessariis potest homo eleemosynam dare.</p><p title="II-II q. 32 a. 6 co."><a name="40344"><span class="ref">[40344] IIª-IIae q. 32 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2121 dicendum quod necessarium dupliciter dicitur. Uno modo, sine quo |
| 2122 aliquid esse non potest. Et de tali necessario omnino eleemosyna | |
| 2123 dari non debet, puta si aliquis in articulo necessitatis | |
| 2124 constitutus haberet solum unde posset sustentari, et filii sui vel | |
| 2125 alii ad eum pertinentes; de hoc enim necessario eleemosynam dare | |
| 2126 est sibi et suis vitam subtrahere. Sed hoc dico nisi forte talis | |
| 2127 casus immineret ubi, subtrahendo sibi, daret alicui magnae | |
| 2128 personae, per quam Ecclesia vel respublica sustentaretur, quia pro | |
| 2129 talis personae liberatione seipsum et suos laudabiliter periculo | |
| 2130 mortis exponeret, cum bonum commune sit proprio praeferendum. Alio | |
| 2131 modo dicitur aliquid esse necessarium sine quo non potest | |
| 2132 convenienter vita transigi secundum conditionem vel statum personae | |
| 2133 propriae et aliarum personarum quarum cura ei incumbit. Huius | |
| 2134 necessarii terminus non est in indivisibili constitutus, sed multis | |
| 2135 additis, non potest diiudicari esse ultra tale necessarium; et | |
| 2136 multis subtractis, adhuc remanet unde possit convenienter aliquis | |
| 2137 vitam transigere secundum proprium statum. De huiusmodi ergo | |
| 2138 eleemosynam dare est bonum, et non cadit sub praecepto, sed sub | |
| 2139 consilio. Inordinatum autem esset si aliquis tantum sibi de bonis | |
| 2140 propriis subtraheret ut aliis largiretur, quod de residuo non | |
| 2141 posset vitam transigere convenienter secundum proprium statum et | |
| 2142 negotia occurrentia, nullus enim inconvenienter vivere debet. Sed | |
| 2143 ab hoc tria sunt excipienda. Quorum primum est quando aliquis | |
| 2144 statum mutat, puta per religionis ingressum. Tunc enim, omnia sua | |
| 2145 propter Christum largiens, opus perfectionis facit, se in alio | |
| 2146 statu ponendo. Secundo, quando ea quae sibi subtrahit, etsi sint | |
| 2147 necessaria ad convenientiam vitae, tamen de facili resarciri | |
| 2148 possunt, ut non sequatur maximum inconveniens. Tertio, quando | |
| 2149 occurreret extrema necessitas alicuius privatae personae, vel etiam | |
| 2150 aliqua magna necessitas reipublicae. In his enim casibus | |
| 2151 laudabiliter praetermitteret aliquis id quod ad decentiam sui | |
| 53 | 2152 status pertinere videretur, ut maiori necessitati subveniret.</p><p title="II-II q. 32 a. 6 ad arg."><a name="40345"><span class="ref">[40345] IIª-IIae q. 32 a. 6 ad arg.</span></a> Et per |
| 2153 hoc patet de facili responsio ad obiecta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 32 a. 7 arg. 1"><a name="40346"><span class="ref">[40346] IIª-IIae q. 32 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 28 | 2154 septimum sic proceditur. Videtur quod possit eleemosyna fieri de |
| 2155 illicite acquisitis. Dicitur enim Luc. XVI, <i>facite vobis amicos | |
| 2156 de mammona iniquitatis</i>. Mammona autem significat divitias. Ergo | |
| 2157 de divitiis inique acquisitis potest sibi aliquis spirituales | |
| 53 | 2158 amicos facere, eleemosynas largiendo.</p><p title="II-II q. 32 a. 7 arg. 2"><a name="40347"><span class="ref">[40347] IIª-IIae q. 32 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2159 omne turpe lucrum videtur esse illicite acquisitum. Sed turpe |
| 2160 lucrum est quod de meretricio acquiritur, unde et de huiusmodi | |
| 2161 sacrificium vel oblatio Deo offerri non debet, secundum illud Deut. | |
| 2162 XXIII, <i>non offeres mercedem prostibuli in domo Dei tui</i>. | |
| 2163 Similiter etiam turpiter acquiritur quod acquiritur per aleas, | |
| 2164 quia, ut philosophus dicit, in IV Ethic., <i>tales ab amicis | |
| 2165 lucrantur, quibus oportet dare</i>. Turpissime etiam acquiritur | |
| 2166 aliquid per simoniam, per quam aliquis spiritui sancto iniuriam | |
| 2167 facit. Et tamen de huiusmodi eleemosyna fieri potest. Ergo de male | |
| 53 | 2168 acquisitis potest aliquis eleemosynam facere.</p><p title="II-II q. 32 a. 7 arg. 3"><a name="40348"><span class="ref">[40348] IIª-IIae q. 32 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2169 maiora mala sunt magis vitanda quam minora. Sed minus peccatum est |
| 2170 detentio rei alienae quam homicidium, quod aliquis incurrit nisi | |
| 2171 alicui in ultima necessitate subveniat, ut patet per Ambrosium, qui | |
| 2172 dicit, <i>pasce fame morientem, quoniam si non paveris, | |
| 2173 occidisti</i>. Ergo aliquis potest eleemosynam facere in aliquo | |
| 53 | 2174 casu de male acquisitis.</p><p title="II-II q. 32 a. 7 s. c."><a name="40349"><span class="ref">[40349] IIª-IIae q. 32 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2175 est quod Augustinus dicit, in libro de Verb. Dom., <i>de iustis |
| 2176 laboribus facite eleemosynas. Non enim corrupturi estis iudicem | |
| 2177 Christum, ut non vos audiat cum pauperibus, quibus tollitis. Nolite | |
| 2178 velle eleemosynas facere de faenore et usuris. Fidelibus dico, | |
| 53 | 2179 quibus corpus Christi erogamus</i>.</p><p title="II-II q. 32 a. 7 co."><a name="40350"><span class="ref">[40350] IIª-IIae q. 32 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2180 dicendum quod tripliciter potest esse aliquid illicite acquisitum. |
| 2181 Uno enim modo id quod illicite ab aliquo acquiritur debetur ei a | |
| 2182 quo est acquisitum, nec potest ab eo retineri qui acquisivit, sicut | |
| 2183 contingit in rapina et furto et usuris. Et de talibus, cum homo | |
| 2184 teneatur ad restitutionem, eleemosyna fieri non potest. Alio vero | |
| 2185 modo est aliquid illicite acquisitum quia ille quidem qui | |
| 2186 acquisivit retinere non potest, nec tamen debetur ei a quo | |
| 2187 acquisivit, quia scilicet contra iustitiam accepit, et alter contra | |
| 2188 iustitiam dedit, sicut contingit in simonia, in qua dans et | |
| 2189 accipiens contra iustitiam legis divinae agit. Unde non debet fieri | |
| 2190 restitutio ei qui dedit, sed debet in eleemosynas erogari. Et eadem | |
| 2191 ratio est in similibus, in quibus scilicet et datio et acceptio est | |
| 2192 contra legem. Tertio modo est aliquid illicite acquisitum, non | |
| 2193 quidem quia ipsa acquisitio sit illicita, sed quia id ex quo | |
| 2194 acquiritur est illicitum, sicut patet de eo quod mulier acquirit | |
| 2195 per meretricium. Et hoc proprie vocatur turpe lucrum. Quod enim | |
| 2196 mulier meretricium exerceat, turpiter agit et contra legem Dei, sed | |
| 2197 in eo quod accipit non iniuste agit nec contra legem. Unde quod sic | |
| 2198 illicite acquisitum est retineri potest, et de eo eleemosyna | |
| 53 | 2199 fieri.</p><p title="II-II q. 32 a. 7 ad 1"><a name="40351"><span class="ref">[40351] IIª-IIae q. 32 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2200 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Verb. Dom., |
| 2201 <i>illud verbum domini quidam male intelligendo, rapiunt res | |
| 2202 alienas, et aliquid inde pauperibus largiuntur, et putant se facere | |
| 2203 quod praeceptum est. Intellectus iste corrigendus est. Sed omnes | |
| 2204 divitiae iniquitatis dicuntur</i>, ut dicit in libro de | |
| 2205 quaestionibus Evangelii, <i>quia non sunt divitiae nisi iniquis, | |
| 2206 qui in eis spem constituunt. Iniquum mammona dixit quia variis | |
| 2207 divitiarum illecebris nostros tentat affectus. Vel quia in pluribus | |
| 2208 praedecessoribus, quibus patrimonio succedis, aliquis reperitur qui | |
| 2209 iniuste usurpavit aliena, quamvis tu nescias</i> ut Basilius dicit. | |
| 2210 Vel omnes divitiae dicuntur iniquitatis, idest inaequalitatis, quia | |
| 2211 non aequaliter sunt omnibus distributae uno egente et alio | |
| 53 | 2212 superabundante.</p><p title="II-II q. 32 a. 7 ad 2"><a name="40352"><span class="ref">[40352] IIª-IIae q. 32 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2213 dicendum quod de acquisito per meretricium iam dictum est qualiter |
| 2214 eleemosyna fieri possit. Non autem fit de eo sacrificium vel | |
| 2215 oblatio ad altare, tum propter scandalum; tum propter sacrorum | |
| 2216 reverentiam. De eo etiam quod est per simoniam acquisitum potest | |
| 2217 fieri eleemosyna, quia non est debitum ei qui dedit, sed meretur | |
| 2218 illud amittere. Circa illa vero quae per aleas acquiruntur videtur | |
| 2219 esse aliquid illicitum ex iure divino, scilicet quod aliquis | |
| 2220 lucretur ab his qui rem suam alienare non possunt, sicut sunt | |
| 2221 minores et furiosi et huiusmodi; et quod aliquis trahat alium ex | |
| 2222 cupiditate lucrandi ad ludum; et quod fraudulenter ab eo lucretur. | |
| 2223 Et in his casibus tenetur ad restitutionem, et sic de eo non potest | |
| 2224 eleemosynam facere. Aliquid autem videtur esse ulterius illicitum | |
| 2225 ex iure positivo civili, quod prohibet universaliter tale lucrum. | |
| 2226 Sed quia ius civile non obligat omnes, sed eos solos qui sunt his | |
| 2227 legibus subiecti; et iterum per dissuetudinem abrogari potest, ideo | |
| 2228 apud illos qui sunt huiusmodi legibus obstricti, tenentur | |
| 2229 universaliter ad restitutionem qui lucrantur; nisi forte contraria | |
| 2230 consuetudo praevaleat; aut nisi aliquis lucratus sit ab eo qui | |
| 2231 traxit eum ad ludum. In quo casu non teneretur restituere, quia | |
| 2232 ille qui amisit non est dignus recipere; nec potest licite | |
| 2233 retinere, tali iure positivo durante; unde debet de hoc eleemosynam | |
| 53 | 2234 facere in hoc casu.</p><p title="II-II q. 32 a. 7 ad 3"><a name="40353"><span class="ref">[40353] IIª-IIae q. 32 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2235 dicendum quod in casu extremae necessitatis omnia sunt communia. |
| 2236 Unde licet ei qui talem necessitatem patitur accipere de alieno ad | |
| 2237 sui sustentationem, si non inveniat qui sibi dare velit. Et eadem | |
| 2238 ratione licet habere aliquid de alieno et de hoc eleemosynam dare, | |
| 2239 quinimmo et accipere, si aliter subveniri non possit necessitatem | |
| 2240 patienti. Si tamen fieri potest sine periculo, debet requisita | |
| 2241 domini voluntate pauperi providere extremam necessitatem | |
| 53 | 2242 patienti.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 32 a. 8 arg. 1"><a name="40354"><span class="ref">[40354] IIª-IIae q. 32 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 2243 sic proceditur. Videtur quod ille qui est in potestate alterius |
| 2244 constitutus possit eleemosynam facere. Religiosi enim sunt in | |
| 2245 potestate eorum quibus obedientiam voverunt. Sed si eis non liceret | |
| 2246 eleemosynam facere, damnum reportarent ex statu religionis, quia | |
| 2247 sicut Ambrosius dicit, <i>summa Christianae religionis in pietate | |
| 2248 consistit</i>, quae maxime per eleemosynarum largitionem | |
| 2249 commendatur. Ergo illi qui sunt in potestate alterius constituti | |
| 53 | 2250 possunt eleemosynam facere.</p><p title="II-II q. 32 a. 8 arg. 2"><a name="40355"><span class="ref">[40355] IIª-IIae q. 32 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2251 uxor est sub potestate viri, ut dicitur Gen. III. Sed uxor potest |
| 2252 eleemosynam facere, cum assumatur in viri societatem, unde et de | |
| 2253 beata Lucia dicitur quod, ignorante sponso, eleemosynas faciebat. | |
| 2254 Ergo per hoc quod aliquis est in potestate alterius constitutus, | |
| 53 | 2255 non impeditur quin possit eleemosynas facere.</p><p title="II-II q. 32 a. 8 arg. 3"><a name="40356"><span class="ref">[40356] IIª-IIae q. 32 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2256 naturalis quaedam subiectio est filiorum ad parentes, unde |
| 2257 apostolus, ad Ephes. VI, dicit, <i>filii, obedite parentibus | |
| 2258 vestris in domino</i>. Sed filii, ut videtur, possunt de rebus | |
| 2259 patris eleemosynas dare, quia sunt quodammodo ipsorum, cum sint | |
| 2260 haeredes; et cum possint eis uti ad usum corporis, multo magis | |
| 2261 videtur quod possint eis uti, eleemosynas dando, ad remedium animae | |
| 2262 suae. Ergo illi qui sunt in potestate constituti possunt | |
| 53 | 2263 eleemosynas dare.</p><p title="II-II q. 32 a. 8 arg. 4"><a name="40357"><span class="ref">[40357] IIª-IIae q. 32 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2264 servi sunt sub potestate dominorum, secundum illud ad Tit. II, |
| 2265 <i>servos dominis suis subditos esse</i>. Licet autem eis aliquid | |
| 2266 in utilitatem domini facere, quod maxime fit si pro eis eleemosynas | |
| 2267 largiantur. Ergo illi qui sunt in potestate constituti possunt | |
| 53 | 2268 eleemosynas facere.</p><p title="II-II q. 32 a. 8 s. c."><a name="40358"><span class="ref">[40358] IIª-IIae q. 32 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2269 est quod eleemosynae non sunt faciendae de alieno, sed de iustis |
| 2270 laboribus propriis unusquisque eleemosynam facere debet; ut | |
| 2271 Augustinus dicit, in libro de Verb. Dom. Sed si subiecti aliis | |
| 2272 eleemosynam facerent, hoc esset de alieno. Ergo illi qui sunt sub | |
| 53 | 2273 potestate aliorum non possunt eleemosynam facere.</p><p title="II-II q. 32 a. 8 co."><a name="40359"><span class="ref">[40359] IIª-IIae q. 32 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2274 dicendum quod ille qui est sub potestate alterius constitutus, |
| 2275 inquantum huiusmodi, secundum superioris potestatem regulari debet, | |
| 2276 hic est enim ordo naturalis, ut inferiora secundum superiora | |
| 2277 regulentur. Et ideo oportet quod ea in quibus inferior superiori | |
| 2278 subiicitur, dispenset non aliter quam ei sit a superiore commissum. | |
| 2279 Sic igitur ille qui est sub potestate constitutus de re secundum | |
| 2280 quam superiori subiicitur eleemosynam facere non debet nisi | |
| 2281 quatenus ei a superiore fuerit permissum. Si quis vero habeat | |
| 2282 aliquid secundum quod potestati superioris non subsit, iam secundum | |
| 2283 hoc non est potestati subiectus, quantum ad hoc proprii iuris | |
| 53 | 2284 existens. Et de hoc potest eleemosynam facere.</p><p title="II-II q. 32 a. 8 ad 1"><a name="40360"><span class="ref">[40360] IIª-IIae q. 32 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2285 ergo dicendum quod monachus, si habet dispensationem a praelato |
| 2286 commissam, potest facere eleemosynam de rebus monasterii, secundum | |
| 2287 quod sibi est commissum. Si vero non habet dispensationem, quia | |
| 2288 nihil proprium habet, tunc non potest facere eleemosynam sine | |
| 2289 licentia abbatis vel expresse habita vel probabiliter praesumpta, | |
| 2290 nisi forte in articulo extremae necessitatis, in quo licitum esset | |
| 2291 ei furari ut eleemosynam daret. Nec propter hoc efficitur peioris | |
| 2292 conditionis, quia sicut dicitur in libro de Eccles. Dogmat., | |
| 2293 <i>bonum est facultates cum dispensatione pauperibus erogare, sed | |
| 2294 melius est, pro intentione sequendi dominum, insimul donare, et, | |
| 53 | 2295 absolutum sollicitudine, egere cum Christo</i>.</p><p title="II-II q. 32 a. 8 ad 2"><a name="40361"><span class="ref">[40361] IIª-IIae q. 32 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2296 dicendum quod si uxor habeat alias res praeter dotem, quae |
| 2297 ordinatur ad sustentanda onera matrimonii, vel ex proprio lucro vel | |
| 2298 quocumque alio licito modo, potest dare eleemosynas, etiam | |
| 2299 irrequisito assensu viri, moderatas tamen, ne ex earum | |
| 2300 superfluitate vir depauperetur. Alias autem non debet dare | |
| 2301 eleemosynas sine consensu viri vel expresso vel praesumpto, nisi in | |
| 2302 articulo necessitatis, sicut de monacho dictum est. Quamvis enim | |
| 2303 mulier sit aequalis in actu matrimonii, tamen in his quae ad | |
| 2304 dispositionem domus pertinent vir caput est mulieris, secundum | |
| 2305 apostolum, I ad Cor. XI. Beata autem Lucia sponsum habebat, non | |
| 53 | 2306 virum. Unde de consensu matris poterat eleemosynam facere.</p><p title="II-II q. 32 a. 8 ad 3"><a name="40362"><span class="ref">[40362] IIª-IIae q. 32 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2307 dicendum quod ea quae sunt filiifamilias sunt patris. Et ideo non |
| 2308 potest eleemosynam facere (nisi forte aliquam modicam, de qua | |
| 2309 potest praesumere quod patri placeat), nisi forte alicuius rei | |
| 2310 esset sibi a patre dispensatio commissa. Et idem dicendum de | |
| 53 | 2311 servis.</p><p title="II-II q. 32 a. 8 ad 4"><a name="40363"><span class="ref">[40363] IIª-IIae q. 32 a. 8 ad 4</span></a> Unde patet |
| 2312 solutio ad quartum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="II-II q. 32 a. 9 arg. 1"><a name="40364"><span class="ref">[40364] IIª-IIae q. 32 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 28 | 2313 sic proceditur. Videtur quod non sit magis propinquioribus |
| 2314 eleemosyna facienda. Dicitur enim Eccli. XII, <i>da misericordi, et | |
| 2315 ne suscipias peccatorem, benefac humili, et non des impio</i>. Sed | |
| 2316 quandoque contingit quod propinqui nostri sunt peccatores et impii. | |
| 53 | 2317 Ergo non sunt eis magis eleemosynae faciendae.</p><p title="II-II q. 32 a. 9 arg. 2"><a name="40365"><span class="ref">[40365] IIª-IIae q. 32 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2318 eleemosynae sunt faciendae propter retributionem mercedis aeternae, |
| 2319 secundum illud Matth. VI, <i>et pater tuus, qui videt in | |
| 2320 abscondito, reddet tibi</i>. Sed retributio aeterna maxime | |
| 2321 acquiritur ex eleemosynis quae sanctis erogantur, secundum illud | |
| 2322 Luc. XVI, <i>facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut, cum | |
| 2323 defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula</i>; quod | |
| 2324 exponens Augustinus, in libro de Verb. Dom., dicit, <i>qui sunt qui | |
| 2325 habebunt aeterna habitacula nisi sancti Dei? Et qui sunt qui ab eis | |
| 2326 accipiendi sunt in tabernacula nisi qui eorum indigentiae | |
| 2327 serviunt?</i> Ergo magis sunt eleemosynae dandae sanctioribus quam | |
| 53 | 2328 propinquioribus.</p><p title="II-II q. 32 a. 9 arg. 3"><a name="40366"><span class="ref">[40366] IIª-IIae q. 32 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2329 maxime homo est sibi propinquus. Sed sibi non potest homo |
| 2330 eleemosynam facere. Ergo videtur quod non sit magis facienda | |
| 53 | 2331 eleemosyna personae magis coniunctae.</p><p title="II-II q. 32 a. 9 s. c."><a name="40367"><span class="ref">[40367] IIª-IIae q. 32 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2332 est quod apostolus dicit, I ad Tim. V, <i>si quis suorum, et maxime |
| 2333 domesticorum curam non habet, fidem negavit et est infideli | |
| 53 | 2334 deterior</i>.</p><p title="II-II q. 32 a. 9 co."><a name="40368"><span class="ref">[40368] IIª-IIae q. 32 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2335 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in I de Doct. Christ., illi |
| 2336 qui sunt nobis magis coniuncti quasi quadam sorte nobis obveniunt, | |
| 2337 ut eis magis providere debemus. Est tamen circa hoc discretionis | |
| 2338 ratio adhibenda, secundum differentiam coniunctionis et sanctitatis | |
| 2339 et utilitatis. Nam multo sanctiori magis indigentiam patienti, et | |
| 2340 magis utili ad commune bonum, est magis eleemosyna danda quam | |
| 2341 personae propinquiori; maxime si non sit multum coniuncta, cuius | |
| 2342 cura specialis nobis immineat, et si magnam necessitatem non | |
| 53 | 2343 patiatur.</p><p title="II-II q. 32 a. 9 ad 1"><a name="40369"><span class="ref">[40369] IIª-IIae q. 32 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2344 ergo dicendum quod peccatori non est subveniendum inquantum |
| 2345 peccator est, idest ut per hoc in peccato foveatur, sed inquantum | |
| 53 | 2346 homo est, idest ut natura sustentetur.</p><p title="II-II q. 32 a. 9 ad 2"><a name="40370"><span class="ref">[40370] IIª-IIae q. 32 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2347 dicendum quod opus eleemosynae ad mercedem retributionis aeternae |
| 2348 dupliciter valet. Uno quidem modo, ex radice caritatis. Et secundum | |
| 2349 hoc eleemosyna est meritoria prout in ea servatur ordo caritatis, | |
| 2350 secundum quem propinquioribus magis providere debemus, ceteris | |
| 2351 paribus. Unde Ambrosius dicit, in I de Offic., <i>est illa probanda | |
| 2352 liberalitas, ut proximos sanguinis tui non despicias, si egere | |
| 2353 cognoscas, melius est enim ut ipse subvenias tuis, quibus pudor est | |
| 2354 ab aliis sumptum deposcere</i>. Alio modo valet eleemosyna ad | |
| 2355 retributionem vitae aeternae ex merito eius cui donatur, qui orat | |
| 2356 pro eo qui eleemosynam dedit. Et secundum hoc loquitur ibi | |
| 53 | 2357 Augustinus.</p><p title="II-II q. 32 a. 9 ad 3"><a name="40371"><span class="ref">[40371] IIª-IIae q. 32 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2358 dicendum quod, cum eleemosyna sit opus misericordiae, sicut |
| 2359 misericordia non est proprie ad seipsum, sed per quandam | |
| 2360 similitudinem, ut supra dictum est; ita etiam, proprie loquendo, | |
| 2361 nullus sibi eleemosynam facit, nisi forte ex persona alterius. | |
| 2362 Puta, cum aliquis distributor ponitur eleemosynarum, potest et ipse | |
| 53 | 2363 sibi accipere, si indigeat, eo tenore quo et aliis ministrat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="II-II q. 32 a. 10 arg. 1"><a name="40372"><span class="ref">[40372] IIª-IIae q. 32 a. 10 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2364 decimum sic proceditur. Videtur quod eleemosyna non sit abundanter |
| 2365 facienda. Eleemosyna enim maxime debet fieri coniunctioribus. Sed | |
| 2366 illis non debet sic dari ut ditiores inde fieri velint; sicut | |
| 2367 Ambrosius dicit, in I de Offic. Ergo nec aliis debet abundanter | |
| 53 | 2368 dari.</p><p title="II-II q. 32 a. 10 arg. 2"><a name="40373"><span class="ref">[40373] IIª-IIae q. 32 a. 10 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2369 Praeterea, Ambrosius dicit ibidem, <i>non debent simul effundi |
| 2370 opes, sed dispensari</i>. Sed abundantia eleemosynarum ad | |
| 2371 effusionem pertinet. Ergo eleemosyna non debet fieri | |
| 53 | 2372 abundanter.</p><p title="II-II q. 32 a. 10 arg. 3"><a name="40374"><span class="ref">[40374] IIª-IIae q. 32 a. 10 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2373 Praeterea, II ad Cor. VIII dicit apostolus, non ut aliis sit |
| 2374 remissio, idest ut alii de nostris otiose vivant; vobis autem sit | |
| 2375 tribulatio, idest paupertas. Sed hoc contingeret si eleemosyna | |
| 2376 daretur abundanter. Ergo non est abundanter eleemosyna | |
| 53 | 2377 largienda.</p><p title="II-II q. 32 a. 10 s. c."><a name="40375"><span class="ref">[40375] IIª-IIae q. 32 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2378 est quod dicitur Tob. IV, <i>si multum tibi fuerit, abundanter |
| 53 | 2379 tribue</i>.</p><p title="II-II q. 32 a. 10 co."><a name="40376"><span class="ref">[40376] IIª-IIae q. 32 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2380 dicendum quod abundantia eleemosynae potest considerari et ex parte |
| 2381 dantis, et ex parte recipientis. Ex parte quidem dantis cum | |
| 2382 scilicet aliquis dat quod est multum secundum proportionem propriae | |
| 2383 facultatis. Et sic laudabile est abundanter dare, unde et dominus, | |
| 2384 Luc. XXI, laudavit viduam, quae <i>ex eo quod deerat illi, omnem | |
| 2385 victum quem habuit misit</i>, observatis tamen his quae supra dicta | |
| 2386 sunt de eleemosyna facienda de necessariis. Ex parte vero eius cui | |
| 2387 datur est abundans eleemosyna dupliciter. Uno modo, quod suppleat | |
| 2388 sufficienter eius indigentiam. Et sic laudabile est abundanter | |
| 2389 eleemosynam tribuere. Alio modo, ut superabundet ad superfluitatem. | |
| 2390 Et hoc non est laudabile, sed melius est pluribus indigentibus | |
| 2391 elargiri. Unde et apostolus dicit, I ad Cor. XIII, <i>si | |
| 2392 distribuero in cibos pauperum</i>; ubi Glossa dicit, <i>per hoc | |
| 2393 cautela eleemosynae docetur, ut non uni sed multis detur, ut | |
| 53 | 2394 pluribus prosit</i>.</p><p title="II-II q. 32 a. 10 ad 1"><a name="40377"><span class="ref">[40377] IIª-IIae q. 32 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2395 ergo dicendum quod ratio illa procedit de abundantia superexcedente |
| 53 | 2396 necessitatem recipientis eleemosynam.</p><p title="II-II q. 32 a. 10 ad 2"><a name="40378"><span class="ref">[40378] IIª-IIae q. 32 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2397 dicendum quod auctoritas illa loquitur de abundantia eleemosynae ex |
| 2398 parte dantis. Sed intelligendum est quod Deus non vult simul | |
| 2399 effundi omnes opes, nisi in mutatione status. Unde subdit ibidem, | |
| 2400 <i>nisi forte ut Elisaeus boves suos occidit, et pavit pauperes ex | |
| 53 | 2401 eo quod habuit, ut nulla cura domestica teneretur</i>.</p><p title="II-II q. 32 a. 10 ad 3"><a name="40379"><span class="ref">[40379] IIª-IIae q. 32 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2402 dicendum quod auctoritas inducta, quantum ad hoc quod dicit, non ut |
| 2403 alii sit remissio vel refrigerium, loquitur de abundantia | |
| 2404 eleemosynae quae superexcedit necessitatem recipientis, cui non est | |
| 2405 danda eleemosyna ut inde luxurietur, sed ut inde sustentetur. Circa | |
| 2406 quod tamen est discretio adhibenda propter diversas conditiones | |
| 2407 hominum, quorum quidam, delicatioribus nutriti, indigent magis | |
| 2408 delicatis cibis aut vestibus. Unde et Ambrosius dicit, in libro de | |
| 2409 Offic., <i>consideranda est in largiendo aetas atque debilitas. | |
| 2410 Nonnunquam etiam verecundia, quae ingenuos prodit natales. Aut si | |
| 2411 quis ex divitiis in egestatem cecidit sine vitio suo</i>. Quantum | |
| 2412 vero ad id quod subditur, vobis autem tribulatio, loquitur de | |
| 2413 abundantia ex parte dantis. Sed, sicut Glossa ibi dicit, non hoc | |
| 2414 ideo dicit quin melius esset, scilicet abundanter dare. <i>Sed de | |
| 2415 infirmis timet, quos sic dare monet ut egestatem non | |
| 53 | 2416 patiantur</i>.</p></div></div><div class="q" id="q33"><h2>Quaestio 33</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 33 pr."><a name="40380"><span class="ref">[40380] IIª-IIae q. 33 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2417 considerandum est de correctione fraterna. Et circa hoc quaeruntur |
| 2418 octo. Primo, utrum fraterna correctio sit actus caritatis. Secundo, | |
| 2419 utrum sit sub praecepto. Tertio, utrum hoc praeceptum extendat se | |
| 2420 ad omnes, vel solum in praelatis. Quarto, utrum subditi teneantur | |
| 2421 ex hoc praecepto praelatos corrigere. Quinto, utrum peccator possit | |
| 2422 corrigere. Sexto, utrum aliquis debeat corrigi qui ex correctione | |
| 2423 fit deterior. Septimo, utrum secreta correctio debeat praecedere | |
| 2424 denuntiationem. Octavo, utrum testium inductio debeat praecedere | |
| 53 | 2425 denuntiationem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 33 a. 1 arg. 1"><a name="40381"><span class="ref">[40381] IIª-IIae q. 33 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2426 sic proceditur. Videtur quod fraterna correctio non sit actus |
| 2427 caritatis. Dicit enim Glossa Matth. XVIII, super illud, <i>si | |
| 2428 peccaverit in te frater tuus</i>, quod frater est arguendus ex zelo | |
| 2429 iustitiae. Sed iustitia est virtus distincta a caritate. Ergo | |
| 53 | 2430 correctio fraterna non est actus caritatis, sed iustitiae.</p><p title="II-II q. 33 a. 1 arg. 2"><a name="40382"><span class="ref">[40382] IIª-IIae q. 33 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2431 correctio fraterna fit per secretam admonitionem. Sed admonitio est |
| 2432 consilium quoddam, quod pertinet ad prudentiam, prudentis enim est | |
| 2433 esse bene consiliativum, ut dicitur in VI Ethic. Ergo fraterna | |
| 53 | 2434 correctio non est actus caritatis, sed prudentiae.</p><p title="II-II q. 33 a. 1 arg. 3"><a name="40383"><span class="ref">[40383] IIª-IIae q. 33 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2435 contrarii actus non pertinent ad eandem virtutem. Sed supportare |
| 2436 peccantem est actus caritatis, secundum illud ad Gal. VI, <i>alter | |
| 2437 alterius onera portate, et sic adimplebitis legem Christi</i>, quae | |
| 2438 est lex caritatis. Ergo videtur quod corrigere fratrem peccantem, | |
| 53 | 2439 quod est contrarium supportationi, non sit actus caritatis.</p><p title="II-II q. 33 a. 1 s. c."><a name="40384"><span class="ref">[40384] IIª-IIae q. 33 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 2440 corripere delinquentem est quaedam eleemosyna spiritualis. Sed |
| 2441 eleemosyna est actus caritatis, ut supra dictum est. Ergo et | |
| 53 | 2442 correctio fraterna est actus caritatis.</p><p title="II-II q. 33 a. 1 co."><a name="40385"><span class="ref">[40385] IIª-IIae q. 33 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2443 dicendum quod correctio delinquentis est quoddam remedium quod |
| 2444 debet adhiberi contra peccatum alicuius. Peccatum autem alicuius | |
| 2445 dupliciter considerari potest, uno quidem modo, inquantum est | |
| 2446 nocivum ei qui peccat; alio modo, inquantum vergit in nocumentum | |
| 2447 aliorum, qui ex eius peccato laeduntur vel scandalizantur; et etiam | |
| 2448 inquantum est in nocumentum boni communis, cuius iustitia per | |
| 2449 peccatum hominis perturbatur. Duplex ergo est correctio | |
| 2450 delinquentis. Una quidem quae adhibet remedium peccato inquantum | |
| 2451 est quoddam malum ipsius peccantis, et ista est proprie fraterna | |
| 2452 correctio, quae ordinatur ad emendationem delinquentis. Removere | |
| 2453 autem malum alicuius eiusdem rationis est et bonum eius procurare. | |
| 2454 Procurare autem fratris bonum pertinet ad caritatem, per quam | |
| 2455 volumus et operamur bonum amico. Unde etiam correctio fraterna est | |
| 2456 actus caritatis, quia per eam repellimus malum fratris, scilicet | |
| 2457 peccatum. Cuius remotio magis pertinet ad caritatem quam etiam | |
| 2458 remotio exterioris damni, vel etiam corporalis nocumenti, quanto | |
| 2459 contrarium bonum virtutis magis est affine caritati quam bonum | |
| 2460 corporis vel exteriorum rerum. Unde correctio fraterna magis est | |
| 2461 actus caritatis quam curatio infirmitatis corporalis, vel subventio | |
| 2462 qua excluditur exterior egestas. Alia vero correctio est quae | |
| 2463 adhibet remedium peccati delinquentis secundum quod est in malum | |
| 2464 aliorum, et etiam praecipue in nocumentum communis boni. Et talis | |
| 2465 correctio est actus iustitiae, cuius est conservare rectitudinem | |
| 53 | 2466 iustitiae unius ad alium.</p><p title="II-II q. 33 a. 1 ad 1"><a name="40386"><span class="ref">[40386] IIª-IIae q. 33 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2467 ergo dicendum quod Glossa illa loquitur de secunda correctione, |
| 2468 quae est actus iustitiae. Vel, si loquatur etiam de prima, iustitia | |
| 2469 ibi sumitur secundum quod est universalis virtus, ut infra dicetur, | |
| 2470 prout etiam omne peccatum est iniquitas, <i>ut dicitur I Ioan. | |
| 53 | 2471 III</i>, quasi contra iustitiam existens.</p><p title="II-II q. 33 a. 1 ad 2"><a name="40387"><span class="ref">[40387] IIª-IIae q. 33 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2472 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in VI Ethic., <i>prudentia |
| 2473 facit rectitudinem in his quae sunt ad finem</i>, de quibus est | |
| 2474 consilium et electio. Tamen cum per prudentiam aliquid recte agimus | |
| 2475 ad finem alicuius virtutis moralis, puta temperantiae vel | |
| 2476 fortitudinis, actus ille est principaliter illius virtutis ad cuius | |
| 2477 finem ordinatur. Quia ergo admonitio quae fit in correctione | |
| 2478 fraterna ordinatur ad amovendum peccatum fratris, quod pertinet ad | |
| 2479 caritatem; manifestum est quod talis admonitio principaliter est | |
| 2480 actus caritatis, quasi imperantis, prudentiae vero secundario, | |
| 53 | 2481 quasi exequentis et dirigentis actum.</p><p title="II-II q. 33 a. 1 ad 3"><a name="40388"><span class="ref">[40388] IIª-IIae q. 33 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2482 dicendum quod correctio fraterna non opponitur supportationi |
| 2483 infirmorum, sed magis ex ea consequitur. Intantum enim aliquis | |
| 2484 supportat peccantem inquantum contra eum non turbatur, sed | |
| 2485 benevolentiam ad eum servat. Et ex hoc contingit quod eum satagit | |
| 53 | 2486 emendare.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 33 a. 2 arg. 1"><a name="40389"><span class="ref">[40389] IIª-IIae q. 33 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2487 secundum sic proceditur. Videtur quod correctio fraterna non sit in |
| 2488 praecepto. Nihil enim quod est impossibile cadit sub praecepto, | |
| 2489 secundum illud Hieronymi, <i>maledictus qui dicit Deum aliquid | |
| 2490 impossibile praecepisse</i>. Sed Eccle. VII dicitur, <i>considera | |
| 2491 opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit</i>. | |
| 53 | 2492 Ergo correctio fraterna non est in praecepto.</p><p title="II-II q. 33 a. 2 arg. 2"><a name="40390"><span class="ref">[40390] IIª-IIae q. 33 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2493 omnia praecepta legis divinae ad praecepta Decalogi reducuntur. Sed |
| 2494 correctio fraterna non cadit sub aliquo praeceptorum Decalogi. Ergo | |
| 53 | 2495 non cadit sub praecepto.</p><p title="II-II q. 33 a. 2 arg. 3"><a name="40391"><span class="ref">[40391] IIª-IIae q. 33 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2496 omissio praecepti divini est peccatum mortale, quod in sanctis |
| 2497 viris non invenitur. Sed omissio fraternae correctionis invenitur | |
| 2498 in sanctis et in spiritualibus viris, dicit enim Augustinus, I de | |
| 2499 Civ. Dei, quod <i>non solum inferiores, verum etiam hi qui | |
| 2500 superiorem vitae gradum tenent ab aliorum reprehensione se | |
| 2501 abstinent, propter quaedam cupiditatis vincula, non propter officia | |
| 53 | 2502 caritatis</i>. Ergo correctio fraterna non est in praecepto.</p><p title="II-II q. 33 a. 2 arg. 4"><a name="40392"><span class="ref">[40392] IIª-IIae q. 33 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2503 illud quod est in praecepto habet rationem debiti. Si ergo |
| 2504 correctio fraterna caderet sub praecepto, hoc fratribus deberemus | |
| 2505 ut eos peccantes corrigeremus. Sed ille qui debet alicui debitum | |
| 2506 corporale, puta pecuniam, non debet esse contentus ut ei occurrat | |
| 2507 creditor, sed debet eum quaerere ut debitum reddat. Oporteret ergo | |
| 2508 quod homo quaereret correctione indigentes ad hoc quod eos | |
| 2509 corrigeret. Quod videtur inconveniens, tum propter multitudinem | |
| 2510 peccantium, ad quorum correctionem unus homo non posset sufficere; | |
| 2511 tum etiam quia oporteret quod religiosi de claustris suis exirent | |
| 2512 ad homines corrigendos, quod est inconveniens. Non ergo fraterna | |
| 53 | 2513 correctio est in praecepto.</p><p title="II-II q. 33 a. 2 s. c."><a name="40393"><span class="ref">[40393] IIª-IIae q. 33 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2514 est quod Augustinus dicit, in libro de Verb. Dom., <i>si neglexeris |
| 2515 corrigere, peior eo factus es qui peccavit</i>. Sed hoc non esset | |
| 2516 nisi per huiusmodi negligentiam aliquis praeceptum omitteret. Ergo | |
| 53 | 2517 correctio fraterna est in praecepto.</p><p title="II-II q. 33 a. 2 co."><a name="40394"><span class="ref">[40394] IIª-IIae q. 33 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2518 dicendum quod correctio fraterna cadit sub praecepto. Sed |
| 2519 considerandum est quod sicut praecepta negativa legis prohibent | |
| 2520 actus peccatorum, ita praecepta affirmativa inducunt ad actus | |
| 2521 virtutum. Actus autem peccatorum sunt secundum se mali, et nullo | |
| 2522 modo bene fieri possunt, nec aliquo tempore aut loco, quia secundum | |
| 2523 se sunt coniuncti malo fini, ut dicitur in II Ethic. Et ideo | |
| 2524 praecepta negativa obligant semper et ad semper. Sed actus virtutum | |
| 2525 non quolibet modo fieri debent, sed observatis debitis | |
| 2526 circumstantiis quae requiruntur ad hoc quod sit actus virtuosus, ut | |
| 2527 scilicet fiat ubi debet, et quando debet, et secundum quod debet. | |
| 2528 Et quia dispositio eorum quae sunt ad finem attenditur secundum | |
| 2529 rationem finis, in istis circumstantiis virtuosi actus praecipue | |
| 2530 attendenda est ratio finis, qui est bonum virtutis. Si ergo sit | |
| 2531 aliqua talis omissio alicuius circumstantiae circa virtuosum actum | |
| 2532 quae totaliter tollat bonum virtutis, hoc contrariatur praecepto. | |
| 2533 Si autem sit defectus alicuius circumstantiae quae non totaliter | |
| 2534 tollat virtutem, licet non perfecte attingat ad bonum virtutis, non | |
| 2535 est contra praeceptum. Unde et philosophus dicit, in II Ethic., | |
| 2536 quod si parum discedatur a medio, non est contra virtutem, sed si | |
| 2537 multum discedatur, corrumpitur virtus in suo actu. Correctio autem | |
| 2538 fraterna ordinatur ad fratris emendationem. Et ideo hoc modo cadit | |
| 2539 sub praecepto, secundum quod est necessaria ad istum finem, non | |
| 2540 autem ita quod quolibet loco vel tempore frater delinquens | |
| 53 | 2541 corrigatur.</p><p title="II-II q. 33 a. 2 ad 1"><a name="40395"><span class="ref">[40395] IIª-IIae q. 33 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2542 ergo dicendum quod in omnibus bonis agendis operatio hominis non |
| 2543 est efficax nisi adsit auxilium divinum, et tamen homo debet facere | |
| 2544 quod in se est. Unde Augustinus dicit, in libro de Corr. et Grat., | |
| 2545 <i>nescientes quis pertineat ad praedestinatorum numerum et quis | |
| 2546 non pertineat, sic affici debemus caritatis affectu ut omnes | |
| 2547 velimus salvos fieri</i>. Et ideo omnibus debemus fraternae | |
| 53 | 2548 correctionis officium impendere sub spe divini auxilii.</p><p title="II-II q. 33 a. 2 ad 2"><a name="40396"><span class="ref">[40396] IIª-IIae q. 33 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2549 dicendum quod, sicut supra dictum est, omnia praecepta quae |
| 2550 pertinent ad impendendum aliquod beneficium proximo reducuntur ad | |
| 53 | 2551 praeceptum de honoratione parentum.</p><p title="II-II q. 33 a. 2 ad 3"><a name="40397"><span class="ref">[40397] IIª-IIae q. 33 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2552 dicendum quod correctio fraterna tripliciter omitti potest. Uno |
| 2553 quidem modo, meritorie, quando ex caritate aliquis correctionem | |
| 2554 omittit. Dicit enim Augustinus, in I de Civ. Dei, <i>si propterea | |
| 2555 quisque obiurgandis et corripiendis male agentibus parcit, quia | |
| 2556 opportunius tempus inquiritur; vel eisdem ipsis metuit ne | |
| 2557 deteriores ex hoc efficiantur, vel ad bonam vitam et piam | |
| 2558 erudiendos impediant alios infirmos et premant, atque avertant a | |
| 2559 fide; non videtur esse cupiditatis occasio, sed consilium | |
| 2560 caritatis</i>. Alio modo praetermittitur fraterna correctio cum | |
| 2561 peccato mortali, quando scilicet formidatur, ut ibi dicitur, | |
| 2562 <i>iudicium vulgi et carnis excruciatio vel peremptio</i>; dum | |
| 2563 tamen haec ita dominentur in animo quod fraternae caritati | |
| 2564 praeponantur. Et hoc videtur contingere quando aliquis praesumit de | |
| 2565 aliquo delinquente probabiliter quod posset eum a peccato | |
| 2566 retrahere, et tamen propter timorem vel cupiditatem praetermittit. | |
| 2567 Tertio modo huiusmodi omissio est peccatum veniale, quando timor et | |
| 2568 cupiditas tardiorem faciunt hominem ad corrigendum delicta fratris, | |
| 2569 non tamen ita quod, si ei constaret quod fratrem posset a peccato | |
| 2570 retrahere, propter timorem vel cupiditatem dimitteret, quibus in | |
| 2571 animo suo praeponit caritatem fraternam. Et hoc modo quandoque viri | |
| 53 | 2572 sancti negligunt corrigere delinquentes.</p><p title="II-II q. 33 a. 2 ad 4"><a name="40398"><span class="ref">[40398] IIª-IIae q. 33 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2573 dicendum quod illud quod debetur alicui determinatae et certae |
| 2574 personae, sive sit bonum corporale sive spirituale, oportet quod ei | |
| 2575 impendamus non expectantes quod nobis occurrat, sed debitam | |
| 2576 sollicitudinem habentes ut eum inquiramus. Unde sicut ille qui | |
| 2577 debet pecuniam creditori debet eum requirere cum tempus fuerit ut | |
| 2578 ei debitum reddat, ita qui habet spiritualiter curam alicuius debet | |
| 2579 eum quaerere ad hoc quod eum corrigat de peccato. Sed illa | |
| 2580 beneficia quae non debentur certae personae sed communiter omnibus | |
| 2581 proximis, sive sint corporalia sive spiritualia, non oportet nos | |
| 2582 quaerere quibus impendamus, sed sufficit quod impendamus eis qui | |
| 2583 nobis occurrunt, hoc enim quasi pro quadam sorte habendum est, ut | |
| 2584 Augustinus dicit, in I de Doct. Christ. Et propter hoc dicit, in | |
| 2585 libro de Verb. Dom., quod <i>admonet nos dominus noster non | |
| 2586 negligere invicem peccata nostra, non quaerendo quid reprehendas, | |
| 2587 sed videndo quid corrigas</i>. Alioquin efficeremur exploratores | |
| 2588 vitae aliorum, contra id quod dicitur Prov. XXIV, <i>ne quaeras | |
| 2589 impietatem in domo iusti, et non vastes requiem eius</i>. Unde | |
| 2590 patet quod nec religiosos oportet exire claustrum ad corrigendum | |
| 53 | 2591 delinquentes.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 33 a. 3 arg. 1"><a name="40399"><span class="ref">[40399] IIª-IIae q. 33 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2592 sic proceditur. Videtur quod correctio fraterna non pertineat nisi |
| 2593 ad praelatos. Dicit enim Hieronymus, <i>sacerdotes studeant illud | |
| 2594 Evangelii implere, si peccaverit in te frater tuus</i>, et cetera. | |
| 2595 Sed nomine sacerdotum consueverunt significari praelati, qui habent | |
| 2596 curam aliorum. Ergo videtur quod ad solos praelatos pertineat | |
| 53 | 2597 fraterna correctio.</p><p title="II-II q. 33 a. 3 arg. 2"><a name="40400"><span class="ref">[40400] IIª-IIae q. 33 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2598 fraterna correctio est quaedam eleemosyna spiritualis. Sed |
| 2599 corporalem eleemosynam facere pertinet ad eos qui sunt superiores | |
| 2600 in temporalibus, scilicet ad ditiores. Ergo etiam fraterna | |
| 2601 correctio pertinet ad eos qui sunt superiores in spiritualibus, | |
| 53 | 2602 scilicet ad praelatos.</p><p title="II-II q. 33 a. 3 arg. 3"><a name="40401"><span class="ref">[40401] IIª-IIae q. 33 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2603 ille qui corripit alium movet eum sua admonitione ad melius. Sed in |
| 2604 rebus naturalibus inferiora moventur a superioribus. Ergo etiam | |
| 2605 secundum ordinem virtutis, qui sequitur ordinem naturae, ad solos | |
| 53 | 2606 praelatos pertinet inferiores corrigere.</p><p title="II-II q. 33 a. 3 s. c."><a name="40402"><span class="ref">[40402] IIª-IIae q. 33 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2607 est quod dicitur XXIV, qu. III, <i>tam sacerdotes quam reliqui |
| 2608 fideles omnes summam debent habere curam de his qui pereunt, | |
| 2609 quatenus eorum redargutione aut corrigantur a peccatis, aut, si | |
| 53 | 2610 incorrigibiles appareant, ab Ecclesia separentur</i>.</p><p title="II-II q. 33 a. 3 co."><a name="40403"><span class="ref">[40403] IIª-IIae q. 33 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2611 dicendum quod, sicut dictum est, duplex est correctio. Una quidem |
| 2612 quae est actus caritatis, qui specialiter tendit ad emendationem | |
| 2613 fratris delinquentis per simplicem admonitionem. Et talis correctio | |
| 2614 pertinet ad quemlibet caritatem habentem, sive sit subditus sive | |
| 2615 praelatus. Est autem alia correctio quae est actus iustitiae, per | |
| 2616 quam intenditur bonum commune, quod non solum procuratur per | |
| 2617 admonitionem fratris, sed interdum etiam per punitionem, ut alii a | |
| 2618 peccato timentes desistant. Et talis correctio pertinet ad solos | |
| 2619 praelatos, qui non solum habent admonere, sed etiam corrigere | |
| 53 | 2620 puniendo.</p><p title="II-II q. 33 a. 3 ad 1"><a name="40404"><span class="ref">[40404] IIª-IIae q. 33 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2621 ergo dicendum quod etiam in correctione fraterna, quae ad omnes |
| 2622 pertinet, gravior est cura praelatorum; ut dicit Augustinus, in I | |
| 2623 de Civ. Dei. Sicut enim temporalia beneficia potius debet aliquis | |
| 2624 exhibere illis quorum curam temporalem habet, ita etiam beneficia | |
| 2625 spiritualia, puta correctionem, doctrinam et alia huiusmodi magis | |
| 2626 debet exhibere illis qui sunt suae spirituali curae commissi. Non | |
| 2627 ergo intendit Hieronymus dicere quod ad solos sacerdotes pertineat | |
| 2628 praeceptum de correctione fraterna, sed quod ad hos specialiter | |
| 53 | 2629 pertinet.</p><p title="II-II q. 33 a. 3 ad 2"><a name="40405"><span class="ref">[40405] IIª-IIae q. 33 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2630 dicendum quod sicut ille qui habet unde corporaliter subvenire |
| 2631 possit quantum ad hoc dives est, ita ille qui habet sanum rationis | |
| 2632 iudicium, ex quo possit alterius delictum corrigere quantum ad hoc | |
| 53 | 2633 est superior habendus.</p><p title="II-II q. 33 a. 3 ad 3"><a name="40406"><span class="ref">[40406] IIª-IIae q. 33 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2634 dicendum quod etiam in rebus naturalibus quaedam mutuo in se agunt, |
| 2635 quia quantum ad aliquid sunt se invicem superiora, prout scilicet | |
| 2636 utrumque est quodammodo in potentia et quodammodo in actu respectu | |
| 2637 alterius. Et similiter aliquis, inquantum habet sanum rationis | |
| 2638 iudicium in hoc in quo alter delinquit, potest eum corrigere, licet | |
| 53 | 2639 non sit simpliciter superior.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 33 a. 4 arg. 1"><a name="40407"><span class="ref">[40407] IIª-IIae q. 33 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2640 sic proceditur. Videtur quod aliquis non teneatur corrigere |
| 2641 praelatum suum. Dicitur enim Exod. XIX, <i>bestia quae tetigerit | |
| 2642 montem lapidabitur</i>, et II Reg. VI dicitur quod Oza percussus | |
| 2643 est a domino quia tetigit arcam. Sed per montem et arcam | |
| 2644 significatur praelatus. Ergo praelati non sunt corrigendi a | |
| 53 | 2645 subditis.</p><p title="II-II q. 33 a. 4 arg. 2"><a name="40408"><span class="ref">[40408] IIª-IIae q. 33 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2646 Gal. II, super illud, <i>in faciem ei restiti</i>, dicit Glossa, |
| 2647 <i>ut par</i>. Ergo, cum subditus non sit par praelato, non debet | |
| 53 | 2648 eum corrigere.</p><p title="II-II q. 33 a. 4 arg. 3"><a name="40409"><span class="ref">[40409] IIª-IIae q. 33 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2649 Gregorius dicit, <i>sanctorum vitam corrigere non praesumat nisi |
| 2650 qui de se meliora sentit</i>. Sed aliquis non debet de se meliora | |
| 2651 sentire quam de praelato suo. Ergo praelati non sunt | |
| 53 | 2652 corrigendi.</p><p title="II-II q. 33 a. 4 s. c."><a name="40410"><span class="ref">[40410] IIª-IIae q. 33 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2653 est quod Augustinus dicit, in regula, <i>non solum vestri, sed |
| 2654 etiam ipsius, idest praelati, miseremini, qui inter vos quanto in | |
| 2655 loco superiore, tanto in periculo maiore versatur</i>. Sed | |
| 2656 correctio fraterna est opus misericordiae. Ergo etiam praelati sunt | |
| 53 | 2657 corrigendi.</p><p title="II-II q. 33 a. 4 co."><a name="40411"><span class="ref">[40411] IIª-IIae q. 33 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2658 dicendum quod correctio quae est actus iustitiae per coercionem |
| 2659 poenae non competit subditis respectu praelati. Sed correctio | |
| 2660 fraterna, quae est actus caritatis, pertinet ad unumquemque | |
| 2661 respectu cuiuslibet personae ad quam caritatem debet habere, si in | |
| 2662 eo aliquid corrigibile inveniatur. Actus enim ex aliquo habitu vel | |
| 2663 potentia procedens se extendit ad omnia quae continentur sub | |
| 2664 obiecto illius potentiae vel habitus, sicut visio ad omnia quae | |
| 2665 continentur sub obiecto visus. Sed quia actus virtuosus debet esse | |
| 2666 moderatus debitis circumstantiis, ideo in correctione qua subditi | |
| 2667 corrigunt praelatos debet modus congruus adhiberi, ut scilicet non | |
| 2668 cum protervia et duritia, sed cum mansuetudine et reverentia | |
| 2669 corrigantur. Unde apostolus dicit, I ad Tim. V, <i>seniorem ne | |
| 2670 increpaveris, sed obsecra ut patrem</i>. Et ideo Dionysius | |
| 2671 redarguit Demophilum monachum quia sacerdotem irreverenter | |
| 53 | 2672 correxerat, eum percutiens et de Ecclesia eiiciens.</p><p title="II-II q. 33 a. 4 ad 1"><a name="40412"><span class="ref">[40412] IIª-IIae q. 33 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2673 ergo dicendum quod tunc praelatus inordinate tangi videtur quando |
| 2674 irreverenter obiurgatur, vel etiam quando ei detrahitur. Et hoc | |
| 53 | 2675 significatur per contactum montis et arcae damnatum a Deo.</p><p title="II-II q. 33 a. 4 ad 2"><a name="40413"><span class="ref">[40413] IIª-IIae q. 33 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2676 dicendum quod in faciem resistere coram omnibus excedit modum |
| 2677 fraternae correctionis, et ideo sic Paulus Petrum non | |
| 2678 reprehendisset nisi aliquo modo par esset, quantum ad fidei | |
| 2679 defensionem. Sed in occulto admonere et reverenter, hoc potest | |
| 2680 etiam ille qui non est par. Unde apostolus, ad Coloss. ult., | |
| 2681 scribit ut praelatum suum admoneant, cum dicit, <i>dicite Archippo, | |
| 2682 ministerium tuum imple</i>. Sciendum tamen est quod ubi immineret | |
| 2683 periculum fidei, etiam publice essent praelati a subditis arguendi. | |
| 2684 Unde et Paulus, qui erat subditus Petro, propter imminens periculum | |
| 2685 scandali circa fidem, Petrum publice arguit. Et sicut Glossa | |
| 2686 Augustini dicit, ad Gal. II, <i>ipse Petrus exemplum maioribus | |
| 2687 praebuit ut, sicubi forte rectum tramitem reliquissent, non | |
| 53 | 2688 dedignentur etiam a posterioribus corrigi</i>.</p><p title="II-II q. 33 a. 4 ad 3"><a name="40414"><span class="ref">[40414] IIª-IIae q. 33 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2689 dicendum quod praesumere se esse simpliciter meliorem quam |
| 2690 praelatus sit, videtur esse praesumptuosae superbiae. Sed aestimare | |
| 2691 se meliorem quantum ad aliquid non est praesumptionis, quia nullus | |
| 2692 est in hac vita qui non habeat aliquem defectum. Et etiam | |
| 2693 considerandum est quod cum aliquis praelatum caritative monet, non | |
| 2694 propter hoc se maiorem existimat, sed auxilium impartitur ei qui, | |
| 2695 <i>quanto in loco superiori, tanto in periculo maiori versatur</i>, | |
| 53 | 2696 ut Augustinus dicit, in regula.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 33 a. 5 arg. 1"><a name="40415"><span class="ref">[40415] IIª-IIae q. 33 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2697 sic proceditur. Videtur quod peccator corrigere debeat |
| 2698 delinquentem. Nullus enim propter peccatum quod commisit a | |
| 2699 praecepto observando excusatur. Sed correctio fraterna cadit sub | |
| 2700 praecepto, ut dictum est. Ergo videtur quod propter peccatum quod | |
| 53 | 2701 quis commisit non debeat praetermittere huiusmodi correctionem.</p><p title="II-II q. 33 a. 5 arg. 2"><a name="40416"><span class="ref">[40416] IIª-IIae q. 33 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2702 eleemosyna spiritualis est potior quam eleemosyna corporalis. Sed |
| 2703 ille qui est in peccato non debet abstinere quin eleemosynam | |
| 2704 corporalem faciat. Ergo multo minus debet abstinere a correctione | |
| 53 | 2705 delinquentis propter peccatum praecedens.</p><p title="II-II q. 33 a. 5 arg. 3"><a name="40417"><span class="ref">[40417] IIª-IIae q. 33 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2706 I Ioan. I dicitur, <i>si dixerimus quia peccatum non habemus, |
| 2707 nosipsos seducimus</i>. Si igitur propter peccatum aliquis | |
| 2708 impeditur a correctione fraterna, nullus erit qui possit corrigere | |
| 53 | 2709 delinquentem. Hoc autem est inconveniens. Ergo et primum.</p><p title="II-II q. 33 a. 5 s. c."><a name="40418"><span class="ref">[40418] IIª-IIae q. 33 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2710 est quod Isidorus dicit, in libro de summo bono, <i>non debet vitia |
| 2711 aliorum corrigere qui est vitiis subiectus</i>. Et Rom. II dicitur, | |
| 2712 <i>in quo alium iudicas, teipsum condemnas, eadem enim agis quae | |
| 53 | 2713 iudicas</i>.</p><p title="II-II q. 33 a. 5 co."><a name="40419"><span class="ref">[40419] IIª-IIae q. 33 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2714 dicendum quod, sicut dictum est, correctio delinquentis pertinet ad |
| 2715 aliquem inquantum viget in eo rectum iudicium rationis. Peccatum | |
| 2716 autem, ut supra dictum est, non tollit totum bonum naturae, quin | |
| 2717 remaneat in peccante aliquid de recto iudicio rationis. Et secundum | |
| 2718 hoc potest sibi competere alterius delictum arguere. Sed tamen per | |
| 2719 peccatum praecedens impedimentum quoddam huic correctioni affertur, | |
| 2720 propter tria. Primo quidem, quia ex peccato praecedenti indignus | |
| 2721 redditur ut alium corrigat. Et praecipue si maius peccatum | |
| 2722 commisit, non est dignus ut alium corrigat de minori peccato. Unde | |
| 2723 super illud Matth. VII, <i>quid vides festucam</i> etc., dicit | |
| 2724 Hieronymus, <i>de his loquitur qui, cum mortali crimine detineantur | |
| 2725 obnoxii, minora peccata fratribus non concedunt</i>. Secundo, | |
| 2726 redditur indebita correctio propter scandalum, quod sequitur ex | |
| 2727 correctione si peccatum corripientis sit manifestum, quia videtur | |
| 2728 quod ille qui corrigit non corrigat ex caritate, sed magis ad | |
| 2729 ostentationem. Unde super illud Matth. VII, <i>quomodo dicis fratri | |
| 2730 tuo</i> etc., exponit Chrysostomus, <i>in quo proposito? Puta ex | |
| 2731 caritate, ut salves proximum tuum? Non, quia teipsum ante salvares. | |
| 2732 Vis ergo non alios salvare, sed per bonam doctrinam malos actus | |
| 2733 celare, et scientiae laudem ab hominibus quaerere</i>. Tertio modo, | |
| 2734 propter superbiam corripientis, inquantum scilicet aliquis, propria | |
| 2735 peccata parvipendens, seipsum proximo praefert in corde suo, | |
| 2736 peccata eius austera severitate diiudicans, ac si ipse esset | |
| 2737 iustus. Unde Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 2738 <i>accusare vitia officium est bonorum, quod cum mali faciunt, | |
| 2739 alienas partes agunt</i>. Et ideo, sicut Augustinus dicit in eodem, | |
| 2740 <i>cogitemus, cum aliquem reprehendere nos necessitas coegerit, | |
| 2741 utrum tale sit vitium quod nunquam habuimus, et tunc cogitemus nos | |
| 2742 homines esse, et habere potuisse. Vel tale quod habuimus et iam non | |
| 2743 habemus, et tunc tangat memoriam communis fragilitas, ut illam | |
| 2744 correctionem non odium sed misericordia praecedat. Si autem | |
| 2745 invenerimus nos in eodem vitio esse, non obiurgemus, sed | |
| 2746 congemiscamus et ad pariter poenitendum invitemus</i>. Ex his | |
| 2747 igitur patet quod peccator, si cum humilitate corripiat | |
| 2748 delinquentem, non peccat, nec sibi novam condemnationem acquirit; | |
| 2749 licet per hoc vel in conscientia fratris, vel saltem sua, pro | |
| 53 | 2750 peccato praeterito condemnabilem se esse ostendat.</p><p title="II-II q. 33 a. 5 ad arg."><a name="40420"><span class="ref">[40420] IIª-IIae q. 33 a. 5 ad arg.</span></a> Unde |
| 2751 patet responsio ad obiecta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 33 a. 6 arg. 1"><a name="40421"><span class="ref">[40421] IIª-IIae q. 33 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 28 | 2752 sic proceditur. Videtur quod aliquis non debeat a correctione |
| 2753 cessare propter timorem ne ille fiat deterior. Peccatum enim est | |
| 2754 quaedam infirmitas animae, secundum illud Psalm., <i>miserere mei, | |
| 2755 domine, quoniam infirmus sum</i>. Sed ille cui imminet cura infirmi | |
| 2756 etiam propter eius contradictionem vel contemptum non debet | |
| 2757 cessare, quia tunc imminet maius periculum, sicut patet circa | |
| 2758 furiosos. Ergo multo magis debet homo peccantem corrigere, | |
| 53 | 2759 quantumcumque graviter ferat.</p><p title="II-II q. 33 a. 6 arg. 2"><a name="40422"><span class="ref">[40422] IIª-IIae q. 33 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2760 secundum Hieronymum, <i>veritas vitae non est dimittenda propter |
| 2761 scandalum</i>. Praecepta autem Dei pertinent ad veritatem vitae. | |
| 2762 Cum ergo correctio fraterna cadat sub praecepto, ut dictum est, | |
| 2763 videtur quod non sit dimittenda propter scandalum eius qui | |
| 53 | 2764 corripitur.</p><p title="II-II q. 33 a. 6 arg. 3"><a name="40423"><span class="ref">[40423] IIª-IIae q. 33 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2765 secundum apostolum, ad Rom. III, <i>non sunt facienda mala ut |
| 2766 veniant bona</i>. Ergo, pari ratione, non sunt praetermittenda bona | |
| 2767 ne veniant mala. Sed correctio fraterna est quoddam bonum. Ergo non | |
| 2768 est praetermittenda propter timorem ne ille qui corripitur fiat | |
| 53 | 2769 deterior.</p><p title="II-II q. 33 a. 6 s. c."><a name="40424"><span class="ref">[40424] IIª-IIae q. 33 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2770 est quod dicitur Prov. IX, <i>noli arguere derisorem, ne oderit |
| 2771 te</i>, ubi dicit Glossa, <i>non est timendum ne tibi derisor, cum | |
| 2772 arguitur, contumelias inferat, sed hoc potius providendum, ne, | |
| 2773 tractus ad odium, inde fiat peior</i>. Ergo cessandum est a | |
| 53 | 2774 correctione fraterna quando timetur ne fiat ille inde deterior.</p><p title="II-II q. 33 a. 6 co."><a name="40425"><span class="ref">[40425] IIª-IIae q. 33 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2775 dicendum quod, sicut dictum est, duplex est correctio delinquentis. |
| 2776 Una quidem pertinens ad praelatos, quae ordinatur ad bonum commune, | |
| 2777 et habet vim coactivam. Et talis correctio non est dimittenda | |
| 2778 propter turbationem eius qui corripitur. Tum quia, si propria | |
| 2779 sponte emendari non velit, cogendus est per poenas ut peccare | |
| 2780 desistat. Tum etiam quia, si incorrigibilis sit, per hoc providetur | |
| 2781 bono communi, dum servatur ordo iustitiae, et unius exemplo alii | |
| 2782 deterrentur. Unde iudex non praetermittit ferre sententiam | |
| 2783 condemnationis in peccantem propter timorem turbationis ipsius, vel | |
| 2784 etiam amicorum eius. Alia vero est correctio fraterna, cuius finis | |
| 2785 est emendatio delinquentis, non habens coactionem sed simplicem | |
| 2786 admonitionem. Et ideo ubi probabiliter aestimatur quod peccator | |
| 2787 admonitionem non recipiat, sed ad peiora labatur, est ab huiusmodi | |
| 2788 correctione desistendum, quia ea quae sunt ad finem debent regulari | |
| 53 | 2789 secundum quod exigit ratio finis.</p><p title="II-II q. 33 a. 6 ad 1"><a name="40426"><span class="ref">[40426] IIª-IIae q. 33 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2790 ergo dicendum quod medicus quadam coactione utitur in phreneticum, |
| 2791 qui curam eius recipere non vult. Et huic similatur correctio | |
| 2792 praelatorum, quae habet vim coactivam, non autem simplex correctio | |
| 53 | 2793 fraterna.</p><p title="II-II q. 33 a. 6 ad 2"><a name="40427"><span class="ref">[40427] IIª-IIae q. 33 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2794 dicendum quod de correctione fraterna datur praeceptum secundum |
| 2795 quod est actus virtutis. Hoc autem est secundum quod proportionatur | |
| 2796 fini. Et ideo quando est impeditiva finis, puta cum efficitur homo | |
| 2797 deterior, iam non pertinet ad veritatem vitae, nec cadit sub | |
| 53 | 2798 praecepto.</p><p title="II-II q. 33 a. 6 ad 3"><a name="40428"><span class="ref">[40428] IIª-IIae q. 33 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2799 dicendum quod ea quae ordinantur ad finem habent rationem boni ex |
| 2800 ordine ad finem. Et ideo correctio fraterna, quando est impeditiva | |
| 2801 finis, scilicet emendationis fratris, iam non habet rationem boni. | |
| 2802 Et ideo cum praetermittitur talis correctio, non praetermittitur | |
| 53 | 2803 bonum ne eveniat malum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 33 a. 7 arg. 1"><a name="40429"><span class="ref">[40429] IIª-IIae q. 33 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2804 septimum sic proceditur. Videtur quod in correctione fraterna non |
| 2805 debeat, ex necessitate praecepti, admonitio secreta praecedere | |
| 2806 denuntiationem. Operibus enim caritatis praecipue debemus Deum | |
| 2807 imitari, secundum illud Ephes. V, <i>estote imitatores Dei, sicut | |
| 2808 filii carissimi, et ambulate in dilectione</i>. Deus autem interdum | |
| 2809 publice punit hominem pro peccato nulla secreta monitione | |
| 2810 praecedente. Ergo videtur quod non sit necessarium admonitionem | |
| 53 | 2811 secretam praecedere denuntiationem.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 arg. 2"><a name="40430"><span class="ref">[40430] IIª-IIae q. 33 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2812 sicut Augustinus dicit, in libro contra mendacium, <i>ex gestis |
| 2813 sanctorum intelligi potest qualiter sunt praecepta sacrae | |
| 2814 Scripturae intelligenda</i>. Sed in gestis sanctorum invenitur | |
| 2815 facta publica denuntiatio peccati occulti nulla secreta monitione | |
| 2816 praecedente, sicut legitur Gen. XXXVII quod Ioseph <i>accusavit | |
| 2817 fratres suos apud patrem crimine pessimo</i>; et Act. V dicitur | |
| 2818 quod Petrus Ananiam et Saphiram, occulte defraudantes de pretio | |
| 2819 agri, publice denuntiavit nulla secreta admonitione praemissa. Ipse | |
| 2820 etiam dominus non legitur secreto admonuisse Iudam antequam eum | |
| 2821 denuntiaret. Non ergo est de necessitate praecepti ut secreta | |
| 53 | 2822 admonitio praecedat publicam denuntiationem.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 arg. 3"><a name="40431"><span class="ref">[40431] IIª-IIae q. 33 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2823 accusatio est gravior quam denuntiatio. Sed ad publicam |
| 2824 accusationem potest aliquis procedere nulla admonitione secreta | |
| 2825 praecedente, determinatur enim in decretali quod accusationem debet | |
| 2826 praecedere inscriptio. Ergo videtur quod non sit de necessitate | |
| 2827 praecepti quod secreta admonitio praecedat publicam | |
| 53 | 2828 denuntiationem.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 arg. 4"><a name="40432"><span class="ref">[40432] IIª-IIae q. 33 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2829 non videtur esse probabile quod ea quae sunt in communi |
| 2830 consuetudine religiosorum sint contra praecepta Christi. Sed | |
| 2831 consuetum est in religionibus quod in capitulis aliqui proclamantur | |
| 2832 de culpis nulla secreta admonitione praemissa. Ergo videtur quod | |
| 53 | 2833 hoc non sit de necessitate praecepti.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 arg. 5"><a name="40433"><span class="ref">[40433] IIª-IIae q. 33 a. 7 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2834 religiosi tenentur suis praelatis obedire. Sed quandoque praelati |
| 2835 praecipiunt, vel communiter omnibus vel alicui specialiter, ut si | |
| 2836 quid scit corrigendum, ei dicatur. Ergo videtur quod teneantur ei | |
| 2837 dicere etiam ante secretam admonitionem. Non ergo est de | |
| 2838 necessitate praecepti ut secreta admonitio praecedat publicam | |
| 53 | 2839 denuntiationem.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 s. c."><a name="40434"><span class="ref">[40434] IIª-IIae q. 33 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2840 est quod Augustinus dicit, in libro de verbis Dom., exponens illud, |
| 2841 <i>corripe ipsum inter te et ipsum solum, studens correctioni, | |
| 2842 parcens pudori. Forte enim prae verecundia incipit defendere | |
| 2843 peccatum suum, et quem vis facere meliorem, facis peiorem</i>. Sed | |
| 2844 ad hoc tenemur per praeceptum caritatis ut caveamus ne frater | |
| 2845 deterior efficiatur. Ergo ordo correctionis fraternae cadit sub | |
| 53 | 2846 praecepto.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 co."><a name="40435"><span class="ref">[40435] IIª-IIae q. 33 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2847 dicendum quod circa publicam denuntiationem peccatorum |
| 2848 distinguendum est. Aut enim peccata sunt publica, aut sunt occulta. | |
| 2849 Si quidem sint publica, non est tantum adhibendum remedium ei qui | |
| 2850 peccavit, ut melior fiat, sed etiam aliis, in quorum notitiam | |
| 2851 devenit, ut non scandalizentur. Et ideo talia peccata sunt publice | |
| 2852 arguenda, secundum illud apostoli, I ad Tim. V, <i>peccantem coram | |
| 2853 omnibus argue, ut ceteri timorem habeant</i>; quod intelligitur de | |
| 2854 peccatis publicis, ut Augustinus dicit, in libro de verbis Dom. Si | |
| 2855 vero sint peccata occulta, sic videtur habere locum quod dominus | |
| 2856 dicit, <i>si peccaverit in te frater tuus</i>, quando enim te | |
| 2857 offendit publice coram aliis, iam non solum in te peccat, sed etiam | |
| 2858 in alios, quos turbat. Sed quia etiam in occultis peccatis potest | |
| 2859 parari proximorum offensa, ideo adhuc distinguendum videtur. | |
| 2860 Quaedam enim peccata occulta sunt quae sunt in nocumentum | |
| 2861 proximorum vel corporale vel spirituale, puta si aliquis occulte | |
| 2862 tractet quomodo civitas tradatur hostibus; vel si haereticus | |
| 2863 privatim homines a fide avertat. Et quia hic ille qui occulte | |
| 2864 peccat non solum in te peccat, sed etiam in alios; oportet statim | |
| 2865 ad denuntiationem procedere, ut huiusmodi nocumentum impediatur, | |
| 2866 nisi forte aliquis firmiter aestimaret quod statim per secretam | |
| 2867 admonitionem posset huiusmodi mala impedire. Quaedam vero peccata | |
| 2868 sunt quae sunt solum in malum peccantis et tui, in quem peccatur | |
| 2869 vel quia a peccante laederis, vel saltem ex sola notitia. Et tunc | |
| 2870 ad hoc solum tendendum est ut fratri peccanti subveniatur. Et sicut | |
| 2871 medicus corporalis sanitatem confert, si potest, sine alicuius | |
| 2872 membri abscissione; si autem non potest, abscindit membrum minus | |
| 2873 necessarium, ut vita totius conservetur, ita etiam ille qui studet | |
| 2874 emendationi fratris debet, si potest, sic emendare fratrem, quantum | |
| 2875 ad conscientiam, ut fama eius conservetur. Quae quidem est utilis, | |
| 2876 primo quidem et ipsi peccanti, non solum in temporalibus, in quibus | |
| 2877 quantum ad multa homo patitur detrimentum amissa fama; sed etiam | |
| 2878 quantum ad spiritualia, quia prae timore infamiae multi a peccato | |
| 2879 retrahuntur, unde quando se infamatos conspiciunt, irrefrenate | |
| 2880 peccant. Unde Hieronymus dicit, <i>corripiendus est seorsum frater, | |
| 2881 ne, si semel pudorem aut verecundiam amiserit, permaneat in | |
| 2882 peccato</i>. Secundo debet conservari fama fratris peccantis, tum | |
| 2883 quia, uno infamato, alii infamantur, secundum illud Augustini, in | |
| 2884 Epist. ad plebem Hipponensem, <i>cum de aliquibus qui sanctum nomen | |
| 2885 profitentur aliquid criminis vel falsi sonuerit vel veri patuerit, | |
| 2886 instant, satagunt, ambiunt ut de omnibus hoc credatur</i>. Tum | |
| 2887 etiam quia ex peccato unius publicato alii provocantur ad peccatum. | |
| 2888 Sed quia conscientia praeferenda est famae, voluit dominus ut | |
| 2889 saltem cum dispendio famae fratris conscientia per publicam | |
| 2890 denuntiationem a peccato liberetur. Unde patet de necessitate | |
| 2891 praecepti esse quod secreta admonitio publicam denuntiationem | |
| 53 | 2892 praecedat.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 ad 1"><a name="40436"><span class="ref">[40436] IIª-IIae q. 33 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2893 ergo dicendum quod omnia occulta Deo sunt nota. Et ideo hoc modo se |
| 2894 habent occulta peccata ad iudicium divinum sicut publica ad | |
| 2895 humanum. Et tamen plerumque Deus peccatores quasi secreta | |
| 2896 admonitione arguit interius inspirando, vel vigilanti vel | |
| 2897 dormienti, secundum illud Iob XXXIII, <i>per somnium in visione | |
| 2898 nocturna, quando irruit sopor super homines, tunc aperit aures | |
| 2899 virorum, et erudiens eos instruit disciplina, ut avertat hominem ab | |
| 53 | 2900 his quae fecit</i>.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 ad 2"><a name="40437"><span class="ref">[40437] IIª-IIae q. 33 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2901 dicendum quod dominus peccatum Iudae, tanquam Deus, sicut publicum |
| 2902 habebat. Unde statim poterat ad publicandum procedere. Tamen ipse | |
| 2903 non publicavit, sed obscuris verbis eum de peccato suo admonuit. | |
| 2904 Petrus autem publicavit peccatum occultum Ananiae et Saphirae | |
| 2905 tanquam executor Dei, cuius revelatione peccatum cognovit. De | |
| 2906 Ioseph autem credendum est quod fratres suos quandoque admonuerit, | |
| 2907 licet non sit scriptum. Vel potest dici quod peccatum publicum erat | |
| 53 | 2908 inter fratres, unde dicit pluraliter, accusavit fratres suos.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 ad 3"><a name="40438"><span class="ref">[40438] IIª-IIae q. 33 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2909 dicendum quod quando imminet periculum multitudinis, non habent ibi |
| 2910 locum haec verba domini, quia tunc frater peccans non peccat in te | |
| 53 | 2911 tantum.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 ad 4"><a name="40439"><span class="ref">[40439] IIª-IIae q. 33 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2912 dicendum quod huiusmodi proclamationes quae in capitulis |
| 2913 religiosorum fiunt sunt de aliquibus levibus, quae famae non | |
| 2914 derogant. Unde sunt quasi quaedam commemorationes potius oblitarum | |
| 2915 culparum quam accusationes vel denuntiationes. Si essent tamen | |
| 2916 talia de quibus frater infamaretur, contra praeceptum domini ageret | |
| 53 | 2917 qui per hunc modum peccatum fratris publicaret.</p><p title="II-II q. 33 a. 7 ad 5"><a name="40440"><span class="ref">[40440] IIª-IIae q. 33 a. 7 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2918 dicendum quod praelato non est obediendum contra praeceptum |
| 2919 divinum, secundum illud Act. V, <i>obedire oportet Deo magis quam | |
| 2920 hominibus</i>. Et ideo quando praelatus praecipit ut sibi dicatur | |
| 2921 quod quis sciverit corrigendum, intelligendum est praeceptum sane, | |
| 2922 salvo ordine correctionis fraternae, sive praeceptum fiat | |
| 2923 communiter ad omnes, sive ad aliquem specialiter. Sed si praelatus | |
| 2924 expresse praeciperet contra hunc ordinem a domino constitutum, et | |
| 2925 ipse peccaret praecipiens et ei obediens, quasi contra praeceptum | |
| 2926 domini agens, unde non esset ei obediendum. Quia praelatus non est | |
| 2927 iudex occultorum, sed solus Deus, unde non habet potestatem | |
| 2928 praecipiendi aliquid super occultis nisi inquantum per aliqua | |
| 2929 indicia manifestantur, puta per infamiam vel aliquas suspiciones; | |
| 2930 in quibus casibus potest praelatus praecipere eodem modo sicut et | |
| 2931 iudex saecularis vel ecclesiasticus potest exigere iuramentum de | |
| 53 | 2932 veritate dicenda.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 33 a. 8 arg. 1"><a name="40441"><span class="ref">[40441] IIª-IIae q. 33 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 2933 sic proceditur. Videtur quod testium inductio non debeat praecedere |
| 2934 publicam denuntiationem. Peccata enim occulta non sunt aliis | |
| 2935 manifestanda, quia sic homo magis esset proditor criminis quam | |
| 2936 corrector fratris, ut Augustinus dicit. Sed ille qui inducit testes | |
| 2937 peccatum fratris alteri manifestat. Ergo in peccatis occultis non | |
| 53 | 2938 debet testium inductio praecedere publicam denuntiationem.</p><p title="II-II q. 33 a. 8 arg. 2"><a name="40442"><span class="ref">[40442] IIª-IIae q. 33 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2939 homo debet diligere proximum sicut seipsum. Sed nullus ad suum |
| 2940 peccatum occultum inducit testes. Ergo neque ad peccatum occultum | |
| 53 | 2941 fratris debet inducere.</p><p title="II-II q. 33 a. 8 arg. 3"><a name="40443"><span class="ref">[40443] IIª-IIae q. 33 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2942 testes inducuntur ad aliquid probandum. Sed in occultis non potest |
| 2943 fieri probatio per testes. Ergo frustra huiusmodi testes | |
| 53 | 2944 inducuntur.</p><p title="II-II q. 33 a. 8 arg. 4"><a name="40444"><span class="ref">[40444] IIª-IIae q. 33 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2945 Augustinus dicit, in regula, quod <i>prius praeposito debet ostendi |
| 2946 quam testibus</i>. Sed ostendere praeposito sive praelato est | |
| 2947 dicere Ecclesiae. Non ergo testium inductio debet praecedere | |
| 53 | 2948 publicam denuntiationem.</p><p title="II-II q. 33 a. 8 s. c."><a name="40445"><span class="ref">[40445] IIª-IIae q. 33 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra |
| 2949 est quod dominus dicit, Matth. XVIII.</p><p title="II-II q. 33 a. 8 co."><a name="40446"><span class="ref">[40446] IIª-IIae q. 33 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 2950 dicendum quod de uno extremo ad aliud extremum convenienter |
| 2951 transitur per medium. In correctione autem fraterna dominus voluit | |
| 2952 quod principium esset occultum, dum frater corriperet fratrem inter | |
| 2953 se et ipsum solum; finem autem voluit esse publicum, ut scilicet | |
| 2954 Ecclesiae denuntiaretur. Et ideo convenienter in medio ponitur | |
| 2955 testium inductio, ut primo paucis indicetur peccatum fratris, qui | |
| 2956 possint prodesse et non obesse, ut saltem sic sine multitudinis | |
| 53 | 2957 infamia emendetur.</p><p title="II-II q. 33 a. 8 ad 1"><a name="40447"><span class="ref">[40447] IIª-IIae q. 33 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2958 ergo dicendum quod quidam sic intellexerunt ordinem fraternae |
| 2959 correctionis esse servandum ut primo frater sit in secreto | |
| 2960 corripiendus, et si audierit, bene quidem. Si autem non audierit, | |
| 2961 si peccatum sit omnino occultum, dicebant non esse ulterius | |
| 2962 procedendum. Si autem incipit iam ad plurium notitiam devenire | |
| 2963 aliquibus indiciis, debet ulterius procedi, secundum quod dominus | |
| 2964 mandat. Sed hoc est contra id quod Augustinus dicit, in regula, | |
| 2965 quod peccatum fratris non debet occultari, ne putrescat in corde. | |
| 2966 Et ideo aliter dicendum est quod post admonitionem secretam semel | |
| 2967 vel pluries factam, quandiu spes probabiliter habetur de | |
| 2968 correctione, per secretam admonitionem procedendum est. Ex quo | |
| 2969 autem iam probabiliter cognoscere possumus quod secreta admonitio | |
| 2970 non valet, procedendum est ulterius, quantumcumque sit peccatum | |
| 2971 occultum, ad testium inductionem. Nisi forte probabiliter | |
| 2972 aestimaretur quod hoc ad emendationem fratris non proficeret, sed | |
| 2973 exinde deterior redderetur, quia propter hoc est totaliter a | |
| 53 | 2974 correctione cessandum, ut supra dictum est.</p><p title="II-II q. 33 a. 8 ad 2"><a name="40448"><span class="ref">[40448] IIª-IIae q. 33 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2975 dicendum quod homo non indiget testibus ad emendationem sui |
| 2976 peccati, quod tamen potest esse necessarium ad emendationem peccati | |
| 53 | 2977 fratris. Unde non est similis ratio.</p><p title="II-II q. 33 a. 8 ad 3"><a name="40449"><span class="ref">[40449] IIª-IIae q. 33 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2978 dicendum quod testes possunt induci propter tria. Uno modo, ad |
| 2979 ostendendum quod hoc sit peccatum de quo aliquis arguitur; ut | |
| 2980 Hieronymus dicit. Secundo, ad convincendum de actu, si actus | |
| 2981 iteretur; ut Augustinus dicit, in regula. Tertio, <i>ad | |
| 2982 testificandum quod frater admonens fecit quod in se fuit</i>; ut | |
| 53 | 2983 Chrysostomus dicit.</p><p title="II-II q. 33 a. 8 ad 4"><a name="40450"><span class="ref">[40450] IIª-IIae q. 33 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2984 dicendum quod Augustinus intelligit quod prius dicatur praelato |
| 2985 quam testibus secundum quod praelatus est quaedam singularis | |
| 2986 persona quae magis potest prodesse quam alii, non autem quod | |
| 2987 dicatur ei tanquam Ecclesiae, idest sicut in loco iudicis | |
| 53 | 2988 residenti.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 2989 <p><a href="sth3025.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 2990 <a href="sth3034.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 2991 <br/> | |
| 2992 <hr/> | |
| 2993 <br/> | |
| 2994 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 2995 hanc editionem<br/> | |
| 2996 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 2997 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 2998 </div></body> | |
| 2999 </html> |
