Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3034.html @ 94:4fa8e40d9df7
minor fixups through to the end
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 01 Jun 2014 11:19:28 +0000 |
| parents | 03759e5c1080 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 59 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> |
| 2 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" lang="LA" xml:lang="LA"> | |
| 28 | 3 <head> |
| 59 | 4 <meta name="generator" content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org"/> |
| 5 <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=us-ascii"/> | |
| 6 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css"/> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript"/> | |
| 8 <meta name="keywords" content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum"/> | |
| 9 <meta name="language" content="Latin"/> | |
| 10 <meta name="security" content="public"/> | |
| 11 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es"/> | |
| 12 <meta name="author" content="Enrique Alarcón"/> | |
| 13 <meta name="abstract" content=""/> | |
| 14 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type="text/css"/> | |
| 15 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type="text/css"/> | |
| 53 | 16 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. |
| 28 | 17 34-43</title> |
| 18 </head> | |
| 53 | 19 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione XXXIV ad |
| 20 XLIII</div><div class="centro"> | |
| 59 | 21 <table align="center" summary="Imago"> |
| 28 | 22 <tr> |
| 59 | 23 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border="0" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" align="middle"/></th> |
| 28 | 24 </tr> |
| 25 </table> | |
| 53 | 26 <br/> |
| 27 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1895 editum<br/> | |
| 28 | 28 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 29 magneticas<br/> |
| 30 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 31 <br/></span><br/> | |
| 32 <hr/> | |
| 33 <br/> | |
| 59 | 34 <p><a href="sth3027.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age retro"/></a> |
| 35 <a href="sth3044.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra"/></a></p> | |
| 36 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 53 | 37 // |
| 38 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
39 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
40 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 41 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 42 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 43 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="#40451">II&ordf;-IIae q. 34 pr.'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="#40452">II&ordf;-IIae q. 34 a. 1 arg. 1'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#40453">II&ordf;-IIae q. 34 a. 1 arg. 2'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#40454">II&ordf;-IIae q. 34 a. 1 arg. 3'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#40455">II&ordf;-IIae q. 34 a. 1 s. c.'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#40456">II&ordf;-IIae q. 34 a. 1 co.'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#40457">II&ordf;-IIae q. 34 a. 1 ad 1'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#40458">II&ordf;-IIae q. 34 a. 1 ad 2'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#40459">II&ordf;-IIae q. 34 a. 1 ad 3'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#40460">II&ordf;-IIae q. 34 a. 2 arg. 1'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#40461">II&ordf;-IIae q. 34 a. 2 arg. 2'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#40462">II&ordf;-IIae q. 34 a. 2 arg. 3'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#40463">II&ordf;-IIae q. 34 a. 2 s. c.'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#40464">II&ordf;-IIae q. 34 a. 2 co.'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#40465">II&ordf;-IIae q. 34 a. 2 ad 1'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#40466">II&ordf;-IIae q. 34 a. 2 ad 2'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#40467">II&ordf;-IIae q. 34 a. 2 ad 3'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#40468">II&ordf;-IIae q. 34 a. 3 arg. 1'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#40469">II&ordf;-IIae q. 34 a. 3 arg. 2'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#40470">II&ordf;-IIae q. 34 a. 3 arg. 3'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#40471">II&ordf;-IIae q. 34 a. 3 s. c.'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#40472">II&ordf;-IIae q. 34 a. 3 co.'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#40473">II&ordf;-IIae q. 34 a. 3 ad 1'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#40474">II&ordf;-IIae q. 34 a. 3 ad 2'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#40475">II&ordf;-IIae q. 34 a. 3 ad 3'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#40476">II&ordf;-IIae q. 34 a. 4 arg. 1'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#40477">II&ordf;-IIae q. 34 a. 4 arg. 2'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#40478">II&ordf;-IIae q. 34 a. 4 s. c. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#40479">II&ordf;-IIae q. 34 a. 4 s. c. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#40480">II&ordf;-IIae q. 34 a. 4 co.'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#40481">II&ordf;-IIae q. 34 a. 4 ad'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#40482">II&ordf;-IIae q. 34 a. 5 arg. 1'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#40483">II&ordf;-IIae q. 34 a. 5 arg. 2'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#40484">II&ordf;-IIae q. 34 a. 5 arg. 3'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#40485">II&ordf;-IIae q. 34 a. 5 s. c.'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#40486">II&ordf;-IIae q. 34 a. 5 co.'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#40487">II&ordf;-IIae q. 34 a. 5 ad 1'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#40488">II&ordf;-IIae q. 34 a. 5 ad 2'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#40489">II&ordf;-IIae q. 34 a. 5 ad 3'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#40490">II&ordf;-IIae q. 34 a. 6 arg. 1'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#40491">II&ordf;-IIae q. 34 a. 6 arg. 2'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#40492">II&ordf;-IIae q. 34 a. 6 arg. 3'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#40493">II&ordf;-IIae q. 34 a. 6 s. c.'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#40494">II&ordf;-IIae q. 34 a. 6 co.'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#40495">II&ordf;-IIae q. 34 a. 6 ad 1'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#40496">II&ordf;-IIae q. 34 a. 6 ad 2'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#40497">II&ordf;-IIae q. 34 a. 6 ad 3'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#40498">II&ordf;-IIae q. 35 pr.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#40499">II&ordf;-IIae q. 35 a. 1 arg. 1'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#40500">II&ordf;-IIae q. 35 a. 1 arg. 2'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#40501">II&ordf;-IIae q. 35 a. 1 arg. 3'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#40502">II&ordf;-IIae q. 35 a. 1 arg. 4'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#40503">II&ordf;-IIae q. 35 a. 1 s. c.'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#40504">II&ordf;-IIae q. 35 a. 1 co.'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#40505">II&ordf;-IIae q. 35 a. 1 ad 1'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#40506">II&ordf;-IIae q. 35 a. 1 ad 2'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#40507">II&ordf;-IIae q. 35 a. 1 ad 3'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#40508">II&ordf;-IIae q. 35 a. 1 ad 4'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#40509">II&ordf;-IIae q. 35 a. 2 arg. 1'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#40510">II&ordf;-IIae q. 35 a. 2 arg. 2'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#40511">II&ordf;-IIae q. 35 a. 2 arg. 3'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#40512">II&ordf;-IIae q. 35 a. 2 s. c.'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#40513">II&ordf;-IIae q. 35 a. 2 co.'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#40514">II&ordf;-IIae q. 35 a. 2 ad'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#40515">II&ordf;-IIae q. 35 a. 3 arg. 1'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#40516">II&ordf;-IIae q. 35 a. 3 arg. 2'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#40517">II&ordf;-IIae q. 35 a. 3 arg. 3'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#40518">II&ordf;-IIae q. 35 a. 3 s. c.'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#40519">II&ordf;-IIae q. 35 a. 3 co.'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#40520">II&ordf;-IIae q. 35 a. 3 ad 1'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#40521">II&ordf;-IIae q. 35 a. 3 ad 2'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#40522">II&ordf;-IIae q. 35 a. 3 ad 3'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#40523">II&ordf;-IIae q. 35 a. 4 arg. 1'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#40524">II&ordf;-IIae q. 35 a. 4 arg. 2'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#40525">II&ordf;-IIae q. 35 a. 4 arg. 3'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#40526">II&ordf;-IIae q. 35 a. 4 s. c.'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#40527">II&ordf;-IIae q. 35 a. 4 co.'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#40528">II&ordf;-IIae q. 35 a. 4 ad 1'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#40529">II&ordf;-IIae q. 35 a. 4 ad 2'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#40530">II&ordf;-IIae q. 35 a. 4 ad 3'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#40531">II&ordf;-IIae q. 36 pr.'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#40532">II&ordf;-IIae q. 36 a. 1 arg. 1'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#40533">II&ordf;-IIae q. 36 a. 1 arg. 2'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#40534">II&ordf;-IIae q. 36 a. 1 arg. 3'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#40535">II&ordf;-IIae q. 36 a. 1 arg. 4'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#40536">II&ordf;-IIae q. 36 a. 1 s. c.'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#40537">II&ordf;-IIae q. 36 a. 1 co.'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#40538">II&ordf;-IIae q. 36 a. 1 ad 1'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#40539">II&ordf;-IIae q. 36 a. 1 ad 2'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#40540">II&ordf;-IIae q. 36 a. 1 ad 3'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#40541">II&ordf;-IIae q. 36 a. 1 ad 4'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#40542">II&ordf;-IIae q. 36 a. 2 arg. 1'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#40543">II&ordf;-IIae q. 36 a. 2 arg. 2'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#40544">II&ordf;-IIae q. 36 a. 2 arg. 3'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#40545">II&ordf;-IIae q. 36 a. 2 arg. 4'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#40546">II&ordf;-IIae q. 36 a. 2 s. c.'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#40547">II&ordf;-IIae q. 36 a. 2 co.'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#40548">II&ordf;-IIae q. 36 a. 2 ad 1'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#40549">II&ordf;-IIae q. 36 a. 2 ad 2'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#40550">II&ordf;-IIae q. 36 a. 2 ad 3'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#40551">II&ordf;-IIae q. 36 a. 2 ad 4'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#40552">II&ordf;-IIae q. 36 a. 3 arg. 1'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#40553">II&ordf;-IIae q. 36 a. 3 arg. 2'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#40554">II&ordf;-IIae q. 36 a. 3 arg. 3'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#40555">II&ordf;-IIae q. 36 a. 3 s. c.'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#40556">II&ordf;-IIae q. 36 a. 3 co.'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#40557">II&ordf;-IIae q. 36 a. 3 ad 1'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#40558">II&ordf;-IIae q. 36 a. 3 ad 2'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#40559">II&ordf;-IIae q. 36 a. 3 ad 3'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#40560">II&ordf;-IIae q. 36 a. 4 arg. 1'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#40561">II&ordf;-IIae q. 36 a. 4 arg. 2'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#40562">II&ordf;-IIae q. 36 a. 4 arg. 3'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#40563">II&ordf;-IIae q. 36 a. 4 s. c.'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#40564">II&ordf;-IIae q. 36 a. 4 co.'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#40565">II&ordf;-IIae q. 36 a. 4 ad 1'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#40566">II&ordf;-IIae q. 36 a. 4 ad 2'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#40567">II&ordf;-IIae q. 36 a. 4 ad 3'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#40568">II&ordf;-IIae q. 37 pr.'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#40569">II&ordf;-IIae q. 37 a. 1 arg. 1'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#40570">II&ordf;-IIae q. 37 a. 1 arg. 2'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#40571">II&ordf;-IIae q. 37 a. 1 arg. 3'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#40572">II&ordf;-IIae q. 37 a. 1 s. c.'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#40573">II&ordf;-IIae q. 37 a. 1 co.'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#40574">II&ordf;-IIae q. 37 a. 1 ad 1'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#40575">II&ordf;-IIae q. 37 a. 1 ad 2'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#40576">II&ordf;-IIae q. 37 a. 1 ad 3'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#40577">II&ordf;-IIae q. 37 a. 2 arg. 1'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#40578">II&ordf;-IIae q. 37 a. 2 arg. 2'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#40579">II&ordf;-IIae q. 37 a. 2 arg. 3'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#40580">II&ordf;-IIae q. 37 a. 2 s. c.'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#40581">II&ordf;-IIae q. 37 a. 2 co.'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#40582">II&ordf;-IIae q. 37 a. 2 ad 1'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#40583">II&ordf;-IIae q. 37 a. 2 ad 2'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#40584">II&ordf;-IIae q. 37 a. 2 ad 3'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#40585">II&ordf;-IIae q. 38 pr.'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#40586">II&ordf;-IIae q. 38 a. 1 arg. 1'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#40587">II&ordf;-IIae q. 38 a. 1 arg. 2'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#40588">II&ordf;-IIae q. 38 a. 1 arg. 3'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#40589">II&ordf;-IIae q. 38 a. 1 arg. 4'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#40590">II&ordf;-IIae q. 38 a. 1 s. c.'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#40591">II&ordf;-IIae q. 38 a. 1 co.'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#40592">II&ordf;-IIae q. 38 a. 1 ad 1'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#40593">II&ordf;-IIae q. 38 a. 1 ad 2'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#40594">II&ordf;-IIae q. 38 a. 1 ad 3'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#40595">II&ordf;-IIae q. 38 a. 1 ad 4'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#40596">II&ordf;-IIae q. 38 a. 2 arg. 1'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#40597">II&ordf;-IIae q. 38 a. 2 arg. 2'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#40598">II&ordf;-IIae q. 38 a. 2 arg. 3'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#40599">II&ordf;-IIae q. 38 a. 2 s. c.'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#40600">II&ordf;-IIae q. 38 a. 2 co.'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#40601">II&ordf;-IIae q. 38 a. 2 ad 1'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#40602">II&ordf;-IIae q. 38 a. 2 ad 2'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#40603">II&ordf;-IIae q. 38 a. 2 ad 3'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#40604">II&ordf;-IIae q. 39 pr.'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#40605">II&ordf;-IIae q. 39 a. 1 arg. 1'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#40606">II&ordf;-IIae q. 39 a. 1 arg. 2'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#40607">II&ordf;-IIae q. 39 a. 1 arg. 3'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#40608">II&ordf;-IIae q. 39 a. 1 s. c.'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#40609">II&ordf;-IIae q. 39 a. 1 co.'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#40610">II&ordf;-IIae q. 39 a. 1 ad 1'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#40611">II&ordf;-IIae q. 39 a. 1 ad 2'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#40612">II&ordf;-IIae q. 39 a. 1 ad 3'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#40613">II&ordf;-IIae q. 39 a. 2 arg. 1'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#40614">II&ordf;-IIae q. 39 a. 2 arg. 2'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#40615">II&ordf;-IIae q. 39 a. 2 arg. 3'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#40616">II&ordf;-IIae q. 39 a. 2 s. c.'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#40617">II&ordf;-IIae q. 39 a. 2 co.'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#40618">II&ordf;-IIae q. 39 a. 2 ad 1'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#40619">II&ordf;-IIae q. 39 a. 2 ad 2'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#40620">II&ordf;-IIae q. 39 a. 2 ad 3'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#40621">II&ordf;-IIae q. 39 a. 3 arg. 1'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#40622">II&ordf;-IIae q. 39 a. 3 arg. 2'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#40623">II&ordf;-IIae q. 39 a. 3 arg. 3'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#40624">II&ordf;-IIae q. 39 a. 3 s. c.'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#40625">II&ordf;-IIae q. 39 a. 3 co.'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#40626">II&ordf;-IIae q. 39 a. 3 ad'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#40627">II&ordf;-IIae q. 39 a. 4 arg. 1'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#40628">II&ordf;-IIae q. 39 a. 4 arg. 2'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#40629">II&ordf;-IIae q. 39 a. 4 arg. 3'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#40630">II&ordf;-IIae q. 39 a. 4 s. c.'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#40631">II&ordf;-IIae q. 39 a. 4 co.'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#40632">II&ordf;-IIae q. 39 a. 4 ad 1'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#40633">II&ordf;-IIae q. 39 a. 4 ad 2'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#40634">II&ordf;-IIae q. 39 a. 4 ad 3'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#40635">II&ordf;-IIae q. 40 pr.'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#40636">II&ordf;-IIae q. 40 a. 1 arg. 1'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#40637">II&ordf;-IIae q. 40 a. 1 arg. 2'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#40638">II&ordf;-IIae q. 40 a. 1 arg. 3'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#40639">II&ordf;-IIae q. 40 a. 1 arg. 4'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#40640">II&ordf;-IIae q. 40 a. 1 s. c.'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#40641">II&ordf;-IIae q. 40 a. 1 co.'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#40642">II&ordf;-IIae q. 40 a. 1 ad 1'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#40643">II&ordf;-IIae q. 40 a. 1 ad 2'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#40644">II&ordf;-IIae q. 40 a. 1 ad 3'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#40645">II&ordf;-IIae q. 40 a. 1 ad 4'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#40646">II&ordf;-IIae q. 40 a. 2 arg. 1'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#40647">II&ordf;-IIae q. 40 a. 2 arg. 2'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#40648">II&ordf;-IIae q. 40 a. 2 arg. 3'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#40649">II&ordf;-IIae q. 40 a. 2 arg. 4'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#40650">II&ordf;-IIae q. 40 a. 2 s. c.'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#40651">II&ordf;-IIae q. 40 a. 2 co.'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#40652">II&ordf;-IIae q. 40 a. 2 ad 1'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#40653">II&ordf;-IIae q. 40 a. 2 ad 2'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#40654">II&ordf;-IIae q. 40 a. 2 ad 3'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#40655">II&ordf;-IIae q. 40 a. 2 ad 4'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#40656">II&ordf;-IIae q. 40 a. 3 arg. 1'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#40657">II&ordf;-IIae q. 40 a. 3 arg. 2'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#40658">II&ordf;-IIae q. 40 a. 3 arg. 3'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#40659">II&ordf;-IIae q. 40 a. 3 s. c.'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#40660">II&ordf;-IIae q. 40 a. 3 co.'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#40661">II&ordf;-IIae q. 40 a. 3 ad'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#40662">II&ordf;-IIae q. 40 a. 4 arg. 1'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#40663">II&ordf;-IIae q. 40 a. 4 arg. 2'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#40664">II&ordf;-IIae q. 40 a. 4 arg. 3'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#40665">II&ordf;-IIae q. 40 a. 4 s. c.'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#40666">II&ordf;-IIae q. 40 a. 4 co.'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#40667">II&ordf;-IIae q. 40 a. 4 ad'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#40668">II&ordf;-IIae q. 41 pr.'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#40669">II&ordf;-IIae q. 41 a. 1 arg. 1'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#40670">II&ordf;-IIae q. 41 a. 1 arg. 2'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#40671">II&ordf;-IIae q. 41 a. 1 arg. 3'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#40672">II&ordf;-IIae q. 41 a. 1 s. c.'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#40673">II&ordf;-IIae q. 41 a. 1 co.'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#40674">II&ordf;-IIae q. 41 a. 1 ad 1'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#40675">II&ordf;-IIae q. 41 a. 1 ad 2'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#40676">II&ordf;-IIae q. 41 a. 1 ad 3'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#40677">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 arg. 1'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#40678">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 arg. 2'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#40679">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 arg. 3'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#40680">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 arg. 4'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#40681">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 arg. 5'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#40682">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 s. c.'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#40683">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 co.'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#40684">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 ad 1'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#40685">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 ad 2'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#40686">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 ad 3'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#40687">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 ad 4'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#40688">II&ordf;-IIae q. 41 a. 2 ad 5'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#40689">II&ordf;-IIae q. 42 pr.'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#40690">II&ordf;-IIae q. 42 a. 1 arg. 1'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#40691">II&ordf;-IIae q. 42 a. 1 arg. 2'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#40692">II&ordf;-IIae q. 42 a. 1 arg. 3'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#40693">II&ordf;-IIae q. 42 a. 1 s. c.'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#40694">II&ordf;-IIae q. 42 a. 1 co.'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#40695">II&ordf;-IIae q. 42 a. 1 ad 1'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#40696">II&ordf;-IIae q. 42 a. 1 ad 2'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#40697">II&ordf;-IIae q. 42 a. 1 ad 3'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#40698">II&ordf;-IIae q. 42 a. 2 arg. 1'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#40699">II&ordf;-IIae q. 42 a. 2 arg. 2'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#40700">II&ordf;-IIae q. 42 a. 2 arg. 3'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#40701">II&ordf;-IIae q. 42 a. 2 s. c.'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#40702">II&ordf;-IIae q. 42 a. 2 co.'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#40703">II&ordf;-IIae q. 42 a. 2 ad 1'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#40704">II&ordf;-IIae q. 42 a. 2 ad 2'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#40705">II&ordf;-IIae q. 42 a. 2 ad 3'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#40706">II&ordf;-IIae q. 43 pr.'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#40707">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 arg. 1'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#40708">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 arg. 2'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#40709">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 arg. 3'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#40710">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 arg. 4'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#40711">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 arg. 5'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#40712">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 s. c.'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#40713">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 co.'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#40714">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 ad 1'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#40715">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 ad 2'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#40716">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 ad 3'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#40717">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 ad 4'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#40718">II&ordf;-IIae q. 43 a. 1 ad 5'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#40719">II&ordf;-IIae q. 43 a. 2 arg. 1'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#40720">II&ordf;-IIae q. 43 a. 2 arg. 2'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#40721">II&ordf;-IIae q. 43 a. 2 arg. 3'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#40722">II&ordf;-IIae q. 43 a. 2 s. c.'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#40723">II&ordf;-IIae q. 43 a. 2 co.'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#40724">II&ordf;-IIae q. 43 a. 2 ad 1'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#40725">II&ordf;-IIae q. 43 a. 2 ad 2'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#40726">II&ordf;-IIae q. 43 a. 2 ad 3'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#40727">II&ordf;-IIae q. 43 a. 3 arg. 1'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#40728">II&ordf;-IIae q. 43 a. 3 arg. 2'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#40729">II&ordf;-IIae q. 43 a. 3 arg. 3'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#40730">II&ordf;-IIae q. 43 a. 3 s. c.'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#40731">II&ordf;-IIae q. 43 a. 3 co.'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#40732">II&ordf;-IIae q. 43 a. 3 ad 1'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#40733">II&ordf;-IIae q. 43 a. 3 ad 2'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#40734">II&ordf;-IIae q. 43 a. 3 ad 3'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#40735">II&ordf;-IIae q. 43 a. 4 arg. 1'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#40736">II&ordf;-IIae q. 43 a. 4 arg. 2'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#40737">II&ordf;-IIae q. 43 a. 4 arg. 3'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#40738">II&ordf;-IIae q. 43 a. 4 s. c.'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#40739">II&ordf;-IIae q. 43 a. 4 co.'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#40740">II&ordf;-IIae q. 43 a. 4 ad'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#40741">II&ordf;-IIae q. 43 a. 5 arg. 1'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#40742">II&ordf;-IIae q. 43 a. 5 arg. 2'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#40743">II&ordf;-IIae q. 43 a. 5 arg. 3'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#40744">II&ordf;-IIae q. 43 a. 5 s. c.'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#40745">II&ordf;-IIae q. 43 a. 5 co.'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#40746">II&ordf;-IIae q. 43 a. 5 ad 1'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#40747">II&ordf;-IIae q. 43 a. 5 ad 2'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#40748">II&ordf;-IIae q. 43 a. 5 ad 3'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#40749">II&ordf;-IIae q. 43 a. 6 arg. 1'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#40750">II&ordf;-IIae q. 43 a. 6 arg. 2'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#40751">II&ordf;-IIae q. 43 a. 6 arg. 3'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#40752">II&ordf;-IIae q. 43 a. 6 s. c.'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#40753">II&ordf;-IIae q. 43 a. 6 co.'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#40754">II&ordf;-IIae q. 43 a. 6 ad 1'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#40755">II&ordf;-IIae q. 43 a. 6 ad 2'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#40756">II&ordf;-IIae q. 43 a. 6 ad 3'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#40757">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 arg. 1'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#40758">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 arg. 2'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#40759">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 arg. 3'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#40760">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 arg. 4'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#40761">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 arg. 5'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#40762">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 s. c.'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#40763">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 co.'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#40764">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 ad 1'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#40765">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 ad 2'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#40766">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 ad 3'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#40767">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 ad 4'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#40768">II&ordf;-IIae q. 43 a. 7 ad 5'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#40769">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 arg. 1'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#40770">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 arg. 2'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#40771">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 arg. 3'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#40772">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 arg. 4'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#40773">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 arg. 5'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#40774">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 s. c.'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#40775">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 co.'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#40776">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 ad 1'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#40777">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 ad 2'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#40778">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 ad 3'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#40779">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 ad 4'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#40780">II&ordf;-IIae q. 43 a. 8 ad 5'); | |
| 378 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 379 document.write('<BR><BR>'); | |
| 380 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 381 document.write('<\/FORM>'); | |
| 382 // --> | |
| 383 // | |
| 384 </script><br/> | |
| 385 <hr/> | |
| 59 | 386 <br/></div><div id="q34" class="q"><h2>Quaestio 34</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 34 pr."><a name="40451"><span class="ref">[40451] IIª-IIae q. 34 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 387 considerandum est de vitiis oppositis caritati. Et primo, de odio, |
| 388 quod opponitur ipsi dilectioni; secundo, de acedia et invidia, quae | |
| 389 opponuntur gaudio caritatis; tertio, de discordia et schismate, | |
| 390 quae opponuntur paci; quarto, de offensione et scandalo, quae | |
| 391 opponuntur beneficentiae et correctioni fraternae. Circa primum | |
| 392 quaeruntur sex, primo, utrum Deus possit odio haberi. Secundo, | |
| 393 utrum odium Dei sit maximum peccatorum. Tertio, utrum odium proximi | |
| 394 semper sit peccatum. Quarto, utrum sit maximum inter peccata quae | |
| 395 sunt in proximum. Quinto, utrum sit vitium capitale. Sexto, ex quo | |
| 53 | 396 capitali vitio oriatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 34 a. 1 arg. 1"><a name="40452"><span class="ref">[40452] IIª-IIae q. 34 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 397 sic proceditur. Videtur quod Deum nullus odio habere possit. Dicit |
| 398 enim Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod <i>omnibus amabile et | |
| 399 diligibile est ipsum bonum et pulchrum</i>. Sed Deus est ipsa | |
| 53 | 400 bonitas et pulchritudo. Ergo a nullo odio habetur.</p><p title="II-II q. 34 a. 1 arg. 2"><a name="40453"><span class="ref">[40453] IIª-IIae q. 34 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 401 in apocryphis Esdrae dicitur quod <i>omnia invocant veritatem, et |
| 402 benignantur in operibus eius</i>. Sed Deus est ipsa veritas, ut | |
| 403 dicitur Ioan. XIV. Ergo omnes diligunt Deum, et nullus eum odio | |
| 53 | 404 habere potest.</p><p title="II-II q. 34 a. 1 arg. 3"><a name="40454"><span class="ref">[40454] IIª-IIae q. 34 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 405 odium est aversio quaedam. Sed sicut Dionysius dicit, in IV cap. de |
| 406 Div. Nom., Deus omnia ad seipsum convertit. Ergo nullus eum odio | |
| 53 | 407 habere potest.</p><p title="II-II q. 34 a. 1 s. c."><a name="40455"><span class="ref">[40455] IIª-IIae q. 34 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 408 est, quod dicitur in Psalm., <i>superbia eorum qui te oderunt |
| 409 ascendit semper</i>; et Ioan. XV, <i>nunc autem et viderunt et | |
| 53 | 410 oderunt me et patrem meum</i>.</p><p title="II-II q. 34 a. 1 co."><a name="40456"><span class="ref">[40456] IIª-IIae q. 34 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 411 dicendum quod, sicut ex supradictis patet, odium est quidam motus |
| 412 appetitivae potentiae, quae non movetur nisi ab aliquo apprehenso. | |
| 413 Deus autem dupliciter ab homine apprehendi potest, uno modo, | |
| 414 secundum seipsum, puta cum per essentiam videtur; alio modo, per | |
| 415 effectus suos, cum scilicet <i>invisibilia Dei per ea quae facta | |
| 416 sunt intellecta conspiciuntur</i>. Deus autem per essentiam suam | |
| 417 est ipsa bonitas, quam nullus habere odio potest, quia de ratione | |
| 418 boni est ut ametur. Et ideo impossibile est quod aliquis videns | |
| 419 Deum per essentiam eum odio habeat. Sed effectus eius aliqui sunt | |
| 420 qui nullo modo possunt esse contrarii voluntati humanae, quia esse, | |
| 421 vivere et intelligere est appetibile et amabile omnibus, quae sunt | |
| 422 quidam effectus Dei. Unde etiam secundum quod Deus apprehenditur ut | |
| 423 auctor horum effectuum, non potest odio haberi. Sunt autem quidam | |
| 424 effectus Dei qui repugnant inordinatae voluntati, sicut inflictio | |
| 425 poenae; et etiam cohibitio peccatorum per legem divinam, quae | |
| 426 repugnat voluntati depravatae per peccatum. Et quantum ad | |
| 427 considerationem talium effectuum, ab aliquibus Deus odio haberi | |
| 428 potest, inquantum scilicet apprehenditur peccatorum prohibitor et | |
| 53 | 429 poenarum inflictor.</p><p title="II-II q. 34 a. 1 ad 1"><a name="40457"><span class="ref">[40457] IIª-IIae q. 34 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 430 ergo dicendum quod ratio illa procedit quantum ad illos qui vident |
| 53 | 431 Dei essentiam, quae est ipsa essentia bonitatis.</p><p title="II-II q. 34 a. 1 ad 2"><a name="40458"><span class="ref">[40458] IIª-IIae q. 34 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 432 dicendum quod ratio illa procedit quantum ad hoc quod apprehenditur |
| 433 Deus ut causa illorum effectuum qui naturaliter ab hominibus | |
| 434 amantur, inter quos sunt opera veritatis praebentis suam | |
| 53 | 435 cognitionem hominibus.</p><p title="II-II q. 34 a. 1 ad 3"><a name="40459"><span class="ref">[40459] IIª-IIae q. 34 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 436 dicendum quod Deus convertit omnia ad seipsum inquantum est essendi |
| 437 principium, quia omnia, inquantum sunt, tendunt in Dei | |
| 53 | 438 similitudinem, qui est ipsum esse.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 34 a. 2 arg. 1"><a name="40460"><span class="ref">[40460] IIª-IIae q. 34 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 439 secundum sic proceditur. Videtur quod odium Dei non sit maximum |
| 440 peccatorum. Gravissimum enim peccatum est peccatum in spiritum | |
| 441 sanctum, quod est irremissibile, ut dicitur Matth. XII. Sed odium | |
| 442 Dei non computatur inter species peccati in spiritum sanctum; ut ex | |
| 443 supradictis patet. Ergo odium Dei non est gravissimum | |
| 53 | 444 peccatorum.</p><p title="II-II q. 34 a. 2 arg. 2"><a name="40461"><span class="ref">[40461] IIª-IIae q. 34 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 445 peccatum consistit in elongatione a Deo. Sed magis videtur esse |
| 446 elongatus a Deo infidelis, qui nec Dei cognitionem habet, quam | |
| 447 fidelis, qui saltem, quamvis Deum odio habet, eum tamen cognoscit. | |
| 448 Ergo videtur quod gravius sit peccatum infidelitatis quam peccatum | |
| 53 | 449 odii in Deum.</p><p title="II-II q. 34 a. 2 arg. 3"><a name="40462"><span class="ref">[40462] IIª-IIae q. 34 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 450 Deus habetur odio solum ratione suorum effectuum qui repugnant |
| 451 voluntati, inter quos praecipuum est poena. Sed odire poenam non | |
| 452 est maximum peccatorum. Ergo odium Dei non est maximum | |
| 53 | 453 peccatorum.</p><p title="II-II q. 34 a. 2 s. c."><a name="40463"><span class="ref">[40463] IIª-IIae q. 34 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 454 est quod optimo opponitur pessimum; ut patet per philosophum, in |
| 455 VIII Ethic. Sed odium Dei opponitur dilectioni Dei, in qua | |
| 456 consistit optimum hominis. Ergo odium Dei est pessimum peccatum | |
| 53 | 457 hominis.</p><p title="II-II q. 34 a. 2 co."><a name="40464"><span class="ref">[40464] IIª-IIae q. 34 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 458 dicendum quod defectus peccati consistit in aversione a Deo, ut |
| 459 supra dictum est. Huiusmodi autem aversio rationem culpae non | |
| 460 haberet nisi voluntaria esset. Unde ratio culpae consistit in | |
| 461 voluntaria aversione a Deo. Haec autem voluntaria aversio a Deo per | |
| 462 se quidem importatur in odio Dei, in aliis autem peccatis quasi | |
| 463 participative et secundum aliud. Sicut enim voluntas per se | |
| 464 inhaeret ei quod amat, ita secundum se refugit id quod odit, unde | |
| 465 quando aliquis odit Deum, voluntas eius secundum se ab eo | |
| 466 avertitur. Sed in aliis peccatis, puta cum aliquis fornicatur, non | |
| 467 avertitur a Deo secundum se, sed secundum aliud, inquantum scilicet | |
| 468 appetit inordinatam delectationem, quae habet annexam aversionem a | |
| 469 Deo. Semper autem id quod est per se est potius eo quod est | |
| 53 | 470 secundum aliud. Unde odium Dei inter alia peccata est gravius.</p><p title="II-II q. 34 a. 2 ad 1"><a name="40465"><span class="ref">[40465] IIª-IIae q. 34 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 471 ergo dicendum quod, sicut Gregorius dicit, XXV Moral., <i>aliud est |
| 472 bona non facere, aliud est bonorum odisse datorem, sicut aliud est | |
| 473 ex praecipitatione, aliud ex deliberatione peccare</i> ex quo datur | |
| 474 intelligi quod odire Deum, omnium bonorum datorem, sit ex | |
| 475 deliberatione peccare, quod est peccatum in spiritum sanctum. Unde | |
| 476 manifestum est quod odium Dei maxime est peccatum in spiritum | |
| 477 sanctum, secundum quod peccatum in spiritum sanctum nominat aliquod | |
| 478 genus speciale peccati. Ideo tamen non computatur inter species | |
| 479 peccati in spiritum sanctum, quia generaliter invenitur in omni | |
| 53 | 480 specie peccati in spiritum sanctum.</p><p title="II-II q. 34 a. 2 ad 2"><a name="40466"><span class="ref">[40466] IIª-IIae q. 34 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 481 dicendum quod ipsa infidelitas non habet rationem culpae nisi |
| 482 inquantum est voluntaria. Et ideo tanto est gravior quanto est | |
| 483 magis voluntaria. Quod autem sit voluntaria provenit ex hoc quod | |
| 484 aliquis odio habet veritatem quae proponitur. Unde patet quod ratio | |
| 485 peccati in infidelitate sit ex odio Dei, circa cuius veritatem est | |
| 486 fides. Et ideo, sicut causa est potior effectu, ita odium Dei est | |
| 53 | 487 maius peccatum quam infidelitas.</p><p title="II-II q. 34 a. 2 ad 3"><a name="40467"><span class="ref">[40467] IIª-IIae q. 34 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 488 dicendum quod non quicumque odit poenas odit Deum, poenarum |
| 489 auctorem, nam multi odiunt poenas qui tamen patienter eas ferunt ex | |
| 490 reverentia divinae iustitiae. Unde et Augustinus dicit, X Confess., | |
| 491 quod mala poenalia Deus tolerare iubet, non amari. Sed prorumpere | |
| 492 in odium Dei punientis, hoc est habere odio ipsam Dei iustitiam, | |
| 493 quod est gravissimum peccatum. Unde Gregorius dicit, XXV Moral., | |
| 494 <i>sicut nonnunquam gravius est peccatum diligere quam perpetrare, | |
| 53 | 495 ita nequius est odisse iustitiam quam non fecisse</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 34 a. 3 arg. 1"><a name="40468"><span class="ref">[40468] IIª-IIae q. 34 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 496 sic proceditur. Videtur quod non omne odium proximi sit peccatum. |
| 497 Nullum enim peccatum invenitur in praeceptis vel consiliis legis | |
| 498 divinae, secundum illud Prov. VIII. <i>Recti sunt omnes sermones | |
| 499 mei, non est in eis pravum quid nec perversum</i>. Sed Luc. XIV | |
| 500 dicitur, <i>si quis venit ad me et non odit patrem et matrem, non | |
| 501 potest meus esse discipulus</i>. Ergo non omne odium proximi est | |
| 53 | 502 peccatum.</p><p title="II-II q. 34 a. 3 arg. 2"><a name="40469"><span class="ref">[40469] IIª-IIae q. 34 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 503 nihil potest esse peccatum secundum quod Deum imitamur. Sed |
| 504 imitando Deum quosdam odio habemus, dicitur enim Rom. I, | |
| 505 <i>detractores, Deo odibiles</i>. Ergo possumus aliquos odio habere | |
| 53 | 506 absque peccato.</p><p title="II-II q. 34 a. 3 arg. 3"><a name="40470"><span class="ref">[40470] IIª-IIae q. 34 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 507 nihil naturalium est peccatum, quia <i>peccatum est recessus ab eo |
| 508 quod est secundum naturam</i>, ut Damascenus dicit, in II libro. | |
| 509 Sed naturale est unicuique rei quod odiat id quod est sibi | |
| 510 contrarium et quod nitatur ad eius corruptionem. Ergo videtur non | |
| 53 | 511 esse peccatum quod aliquis habeat odio inimicum suum.</p><p title="II-II q. 34 a. 3 s. c."><a name="40471"><span class="ref">[40471] IIª-IIae q. 34 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 512 est quod dicitur I Ioan. II, <i>qui fratrem suum odit in tenebris |
| 513 est</i>. Sed tenebrae spirituales sunt peccata. Ergo odium proximi | |
| 53 | 514 non potest esse sine peccato.</p><p title="II-II q. 34 a. 3 co."><a name="40472"><span class="ref">[40472] IIª-IIae q. 34 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 515 dicendum quod odium amori opponitur, ut supra dictum est. Unde |
| 516 tantum habet odium de ratione mali quantum amor habet de ratione | |
| 517 boni. Amor autem debetur proximo secundum id quod a Deo habet, | |
| 518 idest secundum naturam et gratiam, non autem debetur ei amor | |
| 519 secundum id quod habet a seipso et Diabolo, scilicet secundum | |
| 520 peccatum et iustitiae defectum. Et ideo licet habere odio in fratre | |
| 521 peccatum et omne illud quod pertinet ad defectum divinae iustitiae, | |
| 522 sed ipsam naturam et gratiam fratris non potest aliquis habere odio | |
| 523 sine peccato. Hoc autem ipsum quod in fratre odimus culpam et | |
| 524 defectum boni, pertinet ad fratris amorem, eiusdem enim rationis | |
| 525 est quod velimus bonum alicuius et quod odimus malum ipsius. Unde, | |
| 53 | 526 simpliciter accipiendo odium fratris, semper est cum peccato.</p><p title="II-II q. 34 a. 3 ad 1"><a name="40473"><span class="ref">[40473] IIª-IIae q. 34 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 527 ergo dicendum quod parentes, quantum ad naturam et affinitatem qua |
| 528 nobis coniunguntur, sunt a nobis secundum praeceptum Dei honorandi, | |
| 529 ut patet Exod. XX. Odiendi autem sunt quantum ad hoc quod | |
| 530 impedimentum praestant nobis accedendi ad perfectionem divinae | |
| 53 | 531 iustitiae.</p><p title="II-II q. 34 a. 3 ad 2"><a name="40474"><span class="ref">[40474] IIª-IIae q. 34 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 532 dicendum quod Deus in detractoribus odio habet culpam, non naturam. |
| 53 | 533 Et sic sine culpa possumus odio detractores habere.</p><p title="II-II q. 34 a. 3 ad 3"><a name="40475"><span class="ref">[40475] IIª-IIae q. 34 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 534 dicendum quod homines secundum bona quae habent a Deo non sunt |
| 535 nobis contrarii, unde quantum ad hoc sunt amandi. Contrariantur | |
| 536 autem nobis secundum quod contra nos inimicitias exercent, quod ad | |
| 537 eorum culpam pertinet, et quantum ad hoc sunt odio habendi. Hoc | |
| 53 | 538 enim in eis debemus habere odio, quod nobis sunt inimici.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 34 a. 4 arg. 1"><a name="40476"><span class="ref">[40476] IIª-IIae q. 34 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 539 sic proceditur. Videtur quod odium proximi sit gravissimum peccatum |
| 540 eorum quae in proximo committuntur. Dicitur enim I Ioan. III, | |
| 541 <i>omnis qui odit fratrem suum homicida est</i>. Sed homicidium est | |
| 542 gravissimum peccatorum quae committuntur in proximum. Ergo et | |
| 53 | 543 odium.</p><p title="II-II q. 34 a. 4 arg. 2"><a name="40477"><span class="ref">[40477] IIª-IIae q. 34 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 544 pessimum opponitur optimo. Sed optimum eorum quae proximo exhibemus |
| 545 est amor, omnia enim alia ad dilectionem referuntur. Ergo et | |
| 59 | 546 pessimum est odium.</p><div class="sc"><p title="II-II q. 34 a. 4 s. c. 1"><a name="40478"><span class="ref">[40478] IIª-IIae q. 34 a. 4 s. c. 1</span></a> Sed |
| 28 | 547 contra, malum dicitur quod nocet; secundum Augustinum, in Enchirid. |
| 548 Sed plus aliquis nocet proximo per alia peccata quam per odium, | |
| 549 puta per furtum et homicidium et adulterium. Ergo odium non est | |
| 53 | 550 gravissimum peccatum.</p><p title="II-II q. 34 a. 4 s. c. 2"><a name="40479"><span class="ref">[40479] IIª-IIae q. 34 a. 4 s. c. 2</span></a> |
| 28 | 551 Praeterea, Chrysostomus, exponens illud Matth., <i>qui solverit |
| 552 unum de mandatis istis minimis</i>, dicit, <i>mandata Moysi, non | |
| 553 occides, non adulterabis, in remuneratione modica sunt, in peccato | |
| 554 autem magna, mandata autem Christi, idest non irascaris, non | |
| 555 concupiscas, in remuneratione magna sunt, in peccato autem | |
| 556 minima</i>. Odium autem pertinet ad interiorem motum, sicut et ira | |
| 557 et concupiscentia. Ergo odium proximi est minus peccatum quam | |
| 59 | 558 homicidium.</p></div><p title="II-II q. 34 a. 4 co."><a name="40480"><span class="ref">[40480] IIª-IIae q. 34 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 559 dicendum quod peccatum quod committitur in proximum habet rationem |
| 560 mali ex duobus, uno quidem modo, ex deordinatione eius qui peccat; | |
| 561 alio modo, ex nocumento quod infertur ei contra quem peccatur. | |
| 562 Primo ergo modo odium est maius peccatum quam exteriores actus qui | |
| 563 sunt in proximi nocumentum, quia scilicet per odium deordinatur | |
| 564 voluntas hominis, quae est potissimum in homine, et ex qua est | |
| 565 radix peccati. Unde etiam si exteriores actus inordinati essent | |
| 566 absque inordinatione voluntatis, non essent peccata, puta cum | |
| 567 aliquis ignoranter vel zelo iustitiae hominem occidit. Et si quid | |
| 568 culpae est in exterioribus peccatis quae contra proximum | |
| 569 committuntur, totum est ex interiori odio. Sed quantum ad | |
| 570 nocumentum quod proximo infertur peiora sunt exteriora peccata quam | |
| 53 | 571 interius odium.</p><p title="II-II q. 34 a. 4 ad arg."><a name="40481"><span class="ref">[40481] IIª-IIae q. 34 a. 4 ad arg.</span></a> Et per |
| 572 hoc patet responsio ad obiecta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 34 a. 5 arg. 1"><a name="40482"><span class="ref">[40482] IIª-IIae q. 34 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 28 | 573 sic proceditur. Videtur quod odium sit vitium capitale. Odium enim |
| 574 directe opponitur caritati. Sed caritas est principalissima | |
| 575 virtutum et mater aliarum. Ergo odium est maxime vitium capitale, | |
| 53 | 576 et principium omnium aliorum.</p><p title="II-II q. 34 a. 5 arg. 2"><a name="40483"><span class="ref">[40483] IIª-IIae q. 34 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 577 peccata oriuntur in nobis secundum inclinationem passionum, |
| 578 secundum illud ad Rom. VII, <i>passiones peccatorum operabantur in | |
| 579 membris nostris, ut fructificarent morti</i>. Sed in passionibus | |
| 580 animae ex amore et odio videntur omnes aliae sequi, ut ex | |
| 53 | 581 supradictis patet. Ergo odium debet poni inter vitia capitalia.</p><p title="II-II q. 34 a. 5 arg. 3"><a name="40484"><span class="ref">[40484] IIª-IIae q. 34 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 582 vitium est malum morale. Sed odium principalius respicit malum quam |
| 583 alia passio. Ergo videtur quod odium debet poni vitium | |
| 53 | 584 capitale.</p><p title="II-II q. 34 a. 5 s. c."><a name="40485"><span class="ref">[40485] IIª-IIae q. 34 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 585 est quod Gregorius, XXXI Moral., non enumerat odium inter septem |
| 53 | 586 vitia capitalia.</p><p title="II-II q. 34 a. 5 co."><a name="40486"><span class="ref">[40486] IIª-IIae q. 34 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 587 dicendum quod, sicut supra dictum est, vitium capitale est ex quo |
| 588 ut frequentius alia vitia oriuntur. Vitium autem est contra naturam | |
| 589 hominis inquantum est animal rationale. In his autem quae contra | |
| 590 naturam fiunt paulatim id quod est naturae corrumpitur. Unde | |
| 591 oportet quod primo recedatur ab eo quod est minus secundum naturam, | |
| 592 et ultimo ab eo quod est maxime secundum naturam, quia id quod est | |
| 593 primum in constructione est ultimum in resolutione. Id autem quod | |
| 594 est maxime et primo naturale homini est quod diligat bonum, et | |
| 595 praecipue bonum divinum et bonum proximi. Et ideo odium, quod huic | |
| 596 dilectioni opponitur, non est primum in deletione virtutis, quae | |
| 597 fit per vitia, sed ultimum. Et ideo odium non est vitium | |
| 53 | 598 capitale.</p><p title="II-II q. 34 a. 5 ad 1"><a name="40487"><span class="ref">[40487] IIª-IIae q. 34 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 599 ergo dicendum quod, sicut dicitur in VII Physic., <i>virtus |
| 600 uniuscuiusque rei consistit in hoc quod sit bene disposita secundum | |
| 601 suam naturam</i>. Et ideo in virtutibus oportet esse primum et | |
| 602 principale quod est primum et principale in ordine naturali. Et | |
| 603 propter hoc caritas ponitur principalissima virtutum. Et eadem | |
| 53 | 604 ratione odium non potest esse primum in vitiis, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 34 a. 5 ad 2"><a name="40488"><span class="ref">[40488] IIª-IIae q. 34 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 605 dicendum quod odium mali quod contrariatur naturali bono est primum |
| 606 inter passiones animae, sicut et amor naturalis boni. Sed odium | |
| 607 boni connaturalis non potest esse primum, sed habet rationem | |
| 608 ultimi, quia tale odium attestatur corruptioni naturae iam factae, | |
| 53 | 609 sicut et amor extranei boni.</p><p title="II-II q. 34 a. 5 ad 3"><a name="40489"><span class="ref">[40489] IIª-IIae q. 34 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 610 dicendum quod duplex est malum. Quoddam verum, quia scilicet |
| 611 repugnat naturali bono, et huius mali odium potest habere rationem | |
| 612 prioritatis inter passiones. Est autem aliud malum non verum, sed | |
| 613 apparens, quod scilicet est verum bonum et connaturale, sed | |
| 614 aestimatur ut malum propter corruptionem naturae. Et huiusmodi mali | |
| 615 odium oportet quod sit in ultimo. Hoc autem odium est vitiosum, non | |
| 53 | 616 autem primum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 34 a. 6 arg. 1"><a name="40490"><span class="ref">[40490] IIª-IIae q. 34 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 617 sic proceditur. Videtur quod odium non oriatur ex invidia. Invidia |
| 618 enim est tristitia quaedam de alienis bonis. Odium autem non oritur | |
| 619 ex tristitia, sed potius e converso, tristamur enim de praesentia | |
| 53 | 620 malorum quae odimus. Ergo odium non oritur ex invidia.</p><p title="II-II q. 34 a. 6 arg. 2"><a name="40491"><span class="ref">[40491] IIª-IIae q. 34 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 621 odium dilectioni opponitur. Sed dilectio proximi refertur ad |
| 622 dilectionem Dei, ut supra habitum est. Ergo et odium proximi | |
| 623 refertur ad odium Dei. Sed odium Dei non causatur ex invidia, non | |
| 624 enim invidemus his qui maxime a nobis distant, sed his qui | |
| 625 propinqui videntur, ut patet per philosophum, in II Rhet. Ergo | |
| 53 | 626 odium non causatur ex invidia.</p><p title="II-II q. 34 a. 6 arg. 3"><a name="40492"><span class="ref">[40492] IIª-IIae q. 34 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 627 unius effectus una est causa. Sed odium causatur ex ira, dicit enim |
| 628 Augustinus, in regula, quod ira crescit in odium. Non ergo causatur | |
| 53 | 629 odium ex invidia.</p><p title="II-II q. 34 a. 6 s. c."><a name="40493"><span class="ref">[40493] IIª-IIae q. 34 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 630 est quod Gregorius dicit, XXXI Moral., quod de invidia oritur |
| 53 | 631 odium.</p><p title="II-II q. 34 a. 6 co."><a name="40494"><span class="ref">[40494] IIª-IIae q. 34 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 632 dicendum quod, sicut dictum est, odium proximi est ultimum in |
| 633 progressu peccati, eo quod opponitur dilectioni qua naturaliter | |
| 634 proximus diligitur. Quod autem aliquis recedat ab eo quod est | |
| 635 naturale, contingit ex hoc quod intendit vitare aliquid quod est | |
| 636 naturaliter fugiendum. Naturaliter autem omne animal fugit | |
| 637 tristitiam, sicut et appetit delectationem; sicut patet per | |
| 638 philosophum, in VII et X Ethic. Et ideo sicut ex delectatione | |
| 639 causatur amor, ita ex tristitia causatur odium, sicut enim movemur | |
| 640 ad diligendum ea quae nos delectant, inquantum ex hoc ipso | |
| 641 accipiuntur sub ratione boni; ita movemur ad odiendum ea quae nos | |
| 642 contristant, inquantum ex hoc ipso accipiuntur sub ratione mali. | |
| 643 Unde cum invidia sit tristitia de bono proximi, sequitur quod bonum | |
| 644 proximi reddatur nobis odiosum. Et inde est quod ex invidia oritur | |
| 53 | 645 odium.</p><p title="II-II q. 34 a. 6 ad 1"><a name="40495"><span class="ref">[40495] IIª-IIae q. 34 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 646 ergo dicendum quod quia vis appetitiva, sicut et apprehensiva, |
| 647 reflectitur super suos actus, sequitur quod in motibus appetitivae | |
| 648 virtutis sit quaedam circulatio. Secundum igitur primum processum | |
| 649 appetitivi motus, ex amore consequitur desiderium, ex quo | |
| 650 consequitur delectatio, cum quis consecutus fuerit quod | |
| 651 desiderabat. Et quia hoc ipsum quod est delectari in bono amato | |
| 652 habet quandam rationem boni, sequitur quod delectatio causet | |
| 653 amorem. Et secundum eandem rationem sequitur quod tristitia causet | |
| 53 | 654 odium.</p><p title="II-II q. 34 a. 6 ad 2"><a name="40496"><span class="ref">[40496] IIª-IIae q. 34 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 655 dicendum quod alia ratio est de dilectione et odio. Nam dilectionis |
| 656 obiectum est bonum, quod a Deo in creaturas derivatur, et ideo | |
| 657 dilectio per prius est Dei, et per posterius est proximi. Sed odium | |
| 658 est mali, quod non habet locum in ipso Deo, sed in eius effectibus, | |
| 659 unde etiam supra dictum est quod Deus non habetur odio nisi | |
| 660 inquantum apprehenditur secundum suos effectus. Et ideo per prius | |
| 661 est odium proximi quam odium Dei. Unde, cum invidia ad proximum sit | |
| 662 mater odii quod est ad proximum, fit per consequens causa odii quod | |
| 53 | 663 est in Deum.</p><p title="II-II q. 34 a. 6 ad 3"><a name="40497"><span class="ref">[40497] IIª-IIae q. 34 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 664 dicendum quod nihil prohibet secundum diversas rationes aliquid |
| 665 oriri ex diversis causis. Et secundum hoc odium potest oriri et ex | |
| 666 ira et ex invidia. Directius tamen oritur ex invidia, per quam | |
| 667 ipsum bonum proximi redditur contristabile et per consequens | |
| 668 odibile. Sed ex ira oritur odium secundum quoddam augmentum. Nam | |
| 669 primo per iram appetimus malum proximi secundum quandam mensuram, | |
| 670 prout scilicet habet rationem vindictae, postea autem per | |
| 671 continuitatem irae pervenitur ad hoc quod homo malum proximi | |
| 672 absolute desideret, quod pertinet ad rationem odii. Unde patet quod | |
| 673 odium ex invidia causatur formaliter secundum rationem obiecti; ex | |
| 59 | 674 ira autem dispositive.</p></div></div><div id="q35" class="q"><h2>Quaestio 35</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 35 pr."><a name="40498"><span class="ref">[40498] IIª-IIae q. 35 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 675 considerandum est de vitiis oppositis gaudio caritatis. Quod quidem |
| 676 est et de bono divino, cui gaudio opponitur acedia; et de bono | |
| 677 proximi, cui gaudio opponitur invidia. Unde primo considerandum est | |
| 678 de acedia; secundo, de invidia. Circa primum quaeruntur quatuor. | |
| 679 Primo, utrum acedia sit peccatum. Secundo, utrum sit speciale | |
| 680 vitium. Tertio, utrum sit mortale peccatum. Quarto, utrum sit | |
| 53 | 681 vitium capitale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 35 a. 1 arg. 1"><a name="40499"><span class="ref">[40499] IIª-IIae q. 35 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 682 sic proceditur. Videtur quod acedia non sit peccatum. |
| 683 <i>Passionibus enim non laudamur neque vituperamur</i>; secundum | |
| 684 philosophum, in II Ethic. Sed acedia est quaedam passio, est enim | |
| 685 species tristitiae, ut Damascenus dicit, et supra habitum est. Ergo | |
| 53 | 686 acedia non est peccatum.</p><p title="II-II q. 35 a. 1 arg. 2"><a name="40500"><span class="ref">[40500] IIª-IIae q. 35 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 687 nullus defectus corporalis qui statutis horis accidit habet |
| 688 rationem peccati. Sed acedia est huiusmodi, dicit enim Cassianus, | |
| 689 in X Lib. de institutis monasteriorum, <i>maxime acedia circa horam | |
| 690 sextam monachum inquietat, ut quaedam febris ingruens tempore | |
| 691 praestituto, ardentissimos aestus accensionum suarum solitis ac | |
| 692 statutis horis animae inferens aegrotanti</i>. Ergo acedia non est | |
| 53 | 693 peccatum.</p><p title="II-II q. 35 a. 1 arg. 3"><a name="40501"><span class="ref">[40501] IIª-IIae q. 35 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 694 illud quod ex radice bona procedit non videtur esse peccatum. Sed |
| 695 acedia ex bona radice procedit, dicit enim Cassianus, in eodem | |
| 696 libro, quod acedia provenit ex hoc quod aliquis <i>ingemiscit se | |
| 697 fructum spiritualem non habere, et absentia longeque posita | |
| 698 magnificat monasteria</i>; quod videtur ad humilitatem pertinere. | |
| 53 | 699 Ergo acedia non est peccatum.</p><p title="II-II q. 35 a. 1 arg. 4"><a name="40502"><span class="ref">[40502] IIª-IIae q. 35 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 700 omne peccatum est fugiendum, secundum illud Eccli. XXI, <i>quasi a |
| 701 facie colubri, fuge peccatum</i>. Sed Cassianus dicit, in eodem | |
| 702 libro, <i>experimento probatum est acediae impugnationem non | |
| 703 declinando fugiendam, sed resistendo superandam</i>. Ergo acedia | |
| 53 | 704 non est peccatum.</p><p title="II-II q. 35 a. 1 s. c."><a name="40503"><span class="ref">[40503] IIª-IIae q. 35 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 705 illud quod interdicitur in sacra Scriptura est peccatum. Sed acedia |
| 706 est huiusmodi, dicitur enim Eccli. VI, subiice humerum tuum et | |
| 707 porta illam, idest spiritualem sapientiam, et non acedieris in | |
| 53 | 708 vinculis eius. Ergo acedia est peccatum.</p><p title="II-II q. 35 a. 1 co."><a name="40504"><span class="ref">[40504] IIª-IIae q. 35 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 709 dicendum quod acedia, secundum Damascenum, est quaedam tristitia |
| 710 aggravans, quae scilicet ita deprimit animum hominis ut nihil ei | |
| 711 agere libeat; sicuti ea quae sunt acida etiam frigida sunt. Et ideo | |
| 712 acedia importat quoddam taedium operandi, ut patet per hoc quod | |
| 713 dicitur in Glossa super illud Psalm., <i>omnem escam abominata est | |
| 714 anima eorum</i>; et a quibusdam dicitur quod acedia est torpor | |
| 715 mentis bona negligentis inchoare. Huiusmodi autem tristitia semper | |
| 716 est mala, quandoque quidem etiam secundum seipsam; quandoque vero | |
| 717 secundum effectum. Tristitia enim secundum se mala est quae est de | |
| 718 eo quod est apparens malum et vere bonum, sicut e contrario | |
| 719 delectatio mala est quae est de eo quod est apparens bonum et vere | |
| 720 malum. Cum igitur spirituale bonum sit vere bonum, tristitia quae | |
| 721 est de spirituali bono est secundum se mala. Sed etiam tristitia | |
| 722 quae est de vere malo mala est secundum effectum si sic hominem | |
| 723 aggravet ut eum totaliter a bono opere retrahat, unde et apostolus, | |
| 724 II ad Cor. II, non vult ut poenitens maiori tristitia de peccato | |
| 725 absorbeatur. Quia igitur acedia, secundum quod hic sumitur, nominat | |
| 726 tristitiam spiritualis boni, est dupliciter mala, et secundum se et | |
| 727 secundum effectum. Et ideo acedia est peccatum, malum enim in | |
| 728 motibus appetitivis dicimus esse peccatum, ut ex supradictis | |
| 53 | 729 patet.</p><p title="II-II q. 35 a. 1 ad 1"><a name="40505"><span class="ref">[40505] IIª-IIae q. 35 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 730 ergo dicendum quod passiones secundum se non sunt peccata, sed |
| 731 secundum quod applicantur ad aliquod malum, vituperantur; sicut et | |
| 732 laudantur ex hoc quod applicantur ad aliquod bonum. Unde tristitia | |
| 733 secundum se non nominat nec aliquid laudabile nec vituperabile, sed | |
| 734 tristitia de malo vero moderata nominat aliquid laudabile; | |
| 735 tristitia autem de bono, et iterum tristitia immoderata, nominat | |
| 53 | 736 aliquid vituperabile. Et secundum hoc acedia ponitur peccatum.</p><p title="II-II q. 35 a. 1 ad 2"><a name="40506"><span class="ref">[40506] IIª-IIae q. 35 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 737 dicendum quod passiones appetitus sensitivi et in se possunt esse |
| 738 peccata venialia, et inclinant animam ad peccatum mortale. Et quia | |
| 739 appetitus sensitivus habet organum corporale, sequitur quod per | |
| 740 aliquam corporalem transmutationem homo fit habilior ad aliquod | |
| 741 peccatum. Et ideo potest contingere quod secundum aliquas | |
| 742 transmutationes corporales certis temporibus provenientes aliqua | |
| 743 peccata nos magis impugnent. Omnis autem corporalis defectus de se | |
| 744 ad tristitiam disponit. Et ideo ieiunantes, circa meridiem, quando | |
| 745 iam incipiunt sentire defectum cibi et urgeri ab aestibus solis, | |
| 53 | 746 magis ab acedia impugnantur.</p><p title="II-II q. 35 a. 1 ad 3"><a name="40507"><span class="ref">[40507] IIª-IIae q. 35 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 747 dicendum quod ad humilitatem pertinet ut homo, defectus proprios |
| 748 considerans, seipsum non extollat. Sed hoc non pertinet ad | |
| 749 humilitatem, sed potius ad ingratitudinem, quod bona quae quis a | |
| 750 Deo possidet contemnat. Et ex tali contemptu sequitur acedia, de | |
| 751 his enim tristamur quae quasi mala vel vilia reputamus. Sic igitur | |
| 752 necesse est ut aliquis aliorum bona extollat quod tamen bona sibi | |
| 753 divinitus provisa non contemnat, quia sic ei tristia | |
| 53 | 754 redderentur.</p><p title="II-II q. 35 a. 1 ad 4"><a name="40508"><span class="ref">[40508] IIª-IIae q. 35 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 755 dicendum quod peccatum semper est fugiendum, sed impugnatio peccati |
| 756 quandoque est vincenda fugiendo, quandoque resistendo. Fugiendo | |
| 757 quidem, quando continua cogitatio auget peccati incentivum, sicut | |
| 758 est in luxuria, unde dicitur I ad Cor. VI, <i>fugite | |
| 759 fornicationem</i>. Resistendo autem, quando cogitatio perseverans | |
| 760 tollit incentivum peccati, quod provenit ex aliqua levi | |
| 761 apprehensione. Et hoc contingit in acedia, quia quanto magis | |
| 762 cogitamus de bonis spiritualibus, tanto magis nobis placentia | |
| 53 | 763 redduntur; ex quo cessat acedia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 35 a. 2 arg. 1"><a name="40509"><span class="ref">[40509] IIª-IIae q. 35 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 764 secundum sic proceditur. Videtur quod acedia non sit speciale |
| 765 vitium. Illud enim quod convenit omni vitio non constituit | |
| 766 specialis vitii rationem. Sed quodlibet vitium facit hominem | |
| 767 tristari de bono spirituali opposito, nam luxuriosus tristatur de | |
| 768 bono continentiae, et gulosus de bono abstinentiae. Cum ergo acedia | |
| 769 sit tristitia de bono spirituali, sicut dictum est, videtur quod | |
| 53 | 770 acedia non sit speciale peccatum.</p><p title="II-II q. 35 a. 2 arg. 2"><a name="40510"><span class="ref">[40510] IIª-IIae q. 35 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 771 acedia, cum sit tristitia quaedam, gaudio opponitur. Sed gaudium |
| 772 non ponitur una specialis virtus. Ergo neque acedia debet poni | |
| 53 | 773 speciale vitium.</p><p title="II-II q. 35 a. 2 arg. 3"><a name="40511"><span class="ref">[40511] IIª-IIae q. 35 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 774 spirituale bonum, cum sit quoddam commune obiectum quod virtus |
| 775 appetit et vitium refugit, non constituit specialem rationem | |
| 776 virtutis aut vitii nisi per aliquid additum contrahatur. Sed nihil | |
| 777 videtur quod contrahat ipsum ad acediam, si sit vitium speciale, | |
| 778 nisi labor, ex hoc enim aliqui refugiunt spiritualia bona quia sunt | |
| 779 laboriosa; unde et acedia taedium quoddam est. Refugere autem | |
| 780 labores, et quaerere quietem corporalem, ad idem pertinere videtur, | |
| 781 scilicet ad pigritiam. Ergo acedia nihil aliud esset quam pigritia. | |
| 782 Quod videtur esse falsum, nam pigritia sollicitudini opponitur, | |
| 53 | 783 acediae autem gaudium. Non ergo acedia est speciale vitium.</p><p title="II-II q. 35 a. 2 s. c."><a name="40512"><span class="ref">[40512] IIª-IIae q. 35 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 784 est quod Gregorius, XXXI Moral., distinguit acediam ab aliis |
| 53 | 785 vitiis. Ergo est speciale peccatum.</p><p title="II-II q. 35 a. 2 co."><a name="40513"><span class="ref">[40513] IIª-IIae q. 35 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 786 dicendum quod, cum acedia sit tristitia de spirituali bono, si |
| 787 accipiatur spirituale bonum communiter, non habebit acedia rationem | |
| 788 specialis vitii, quia sicut dictum est, omne vitium refugit | |
| 789 spirituale bonum virtutis oppositae. Similiter etiam non potest | |
| 790 dici quod sit speciale vitium acedia inquantum refugit spirituale | |
| 791 bonum prout est laboriosum vel molestum corpori, aut delectationis | |
| 792 eius impeditivum, quia hoc etiam non separaret acediam a vitiis | |
| 793 carnalibus, quibus aliquis quietem et delectationem corporis | |
| 794 quaerit. Et ideo dicendum est quod in spiritualibus bonis est | |
| 795 quidam ordo, nam omnia spiritualia bona quae sunt in actibus | |
| 796 singularum virtutum ordinantur ad unum spirituale bonum quod est | |
| 797 bonum divinum, circa quod est specialis virtus, quae est caritas. | |
| 798 Unde ad quamlibet virtutem pertinet gaudere de proprio spirituali | |
| 799 bono, quod consistit in proprio actu, sed ad caritatem pertinet | |
| 800 specialiter illud gaudium spirituale quo quis gaudet de bono | |
| 801 divino. Et similiter illa tristitia qua quis tristatur de bono | |
| 802 spirituali quod est in actibus singularum virtutum non pertinet ad | |
| 803 aliquod vitium speciale, sed ad omnia vitia. Sed tristari de bono | |
| 804 divino, de quo caritas gaudet, pertinet ad speciale vitium, quod | |
| 53 | 805 acedia vocatur.</p><p title="II-II q. 35 a. 2 ad arg."><a name="40514"><span class="ref">[40514] IIª-IIae q. 35 a. 2 ad arg.</span></a> Et per |
| 806 hoc patet responsio ad obiecta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 35 a. 3 arg. 1"><a name="40515"><span class="ref">[40515] IIª-IIae q. 35 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 807 sic proceditur. Videtur quod acedia non sit peccatum mortale. Omne |
| 808 enim peccatum mortale contrariatur praecepto legis Dei. Sed acedia | |
| 809 nulli praecepto contrariari videtur, ut patet discurrenti per | |
| 810 singula praecepta Decalogi. Ergo acedia non est peccatum | |
| 53 | 811 mortale.</p><p title="II-II q. 35 a. 3 arg. 2"><a name="40516"><span class="ref">[40516] IIª-IIae q. 35 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 812 peccatum operis in eodem genere non est minus quam peccatum cordis. |
| 813 Sed recedere opere ab aliquo spirituali bono in Deum ducente non | |
| 814 est peccatum mortale, alioquin mortaliter peccaret quicumque | |
| 815 consilia non observaret. Ergo recedere corde per tristitiam ab | |
| 816 huiusmodi spiritualibus operibus non est peccatum mortale. Non ergo | |
| 53 | 817 acedia est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 35 a. 3 arg. 3"><a name="40517"><span class="ref">[40517] IIª-IIae q. 35 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 818 nullum peccatum mortale in viris perfectis invenitur. Sed acedia |
| 819 invenitur in viris perfectis, dicit enim Cassianus, in Lib. X de | |
| 820 institutis coenobiorum, quod <i>acedia est solitariis magis | |
| 821 experta, et in eremo commorantibus infestior hostis ac | |
| 53 | 822 frequens</i>. Ergo acedia non est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 35 a. 3 s. c."><a name="40518"><span class="ref">[40518] IIª-IIae q. 35 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 823 est quod dicitur II ad Cor. VII, tristitia saeculi mortem operatur. |
| 824 Sed huiusmodi est acedia, non enim est tristitia secundum Deum, | |
| 825 quae contra tristitiam saeculi dividitur, quae mortem operatur. | |
| 53 | 826 Ergo est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 35 a. 3 co."><a name="40519"><span class="ref">[40519] IIª-IIae q. 35 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 827 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum mortale dicitur |
| 828 quod tollit spiritualem vitam, quae est per caritatem, secundum | |
| 829 quam Deus nos inhabitat, unde illud peccatum ex suo genere est | |
| 830 mortale quod de se, secundum propriam rationem, contrariatur | |
| 831 caritati. Huiusmodi autem est acedia. Nam proprius effectus | |
| 832 caritatis est gaudium de Deo, ut supra dictum est, acedia autem est | |
| 833 tristitia de bono spirituali inquantum est bonum divinum. Unde | |
| 834 secundum suum genus acedia est peccatum mortale. Sed considerandum | |
| 835 est in omnibus peccatis quae sunt secundum suum genus mortalia quod | |
| 836 non sunt mortalia nisi quando suam perfectionem consequuntur. Est | |
| 837 autem consummatio peccati in consensu rationis, loquimur enim nunc | |
| 838 de peccato humano, quod in actu humano consistit, cuius principium | |
| 839 est ratio. Unde si sit inchoatio peccati in sola sensualitate, et | |
| 840 non pertingat usque ad consensum rationis, propter imperfectionem | |
| 841 actus est peccatum veniale. Sicut in genere adulterii | |
| 842 concupiscentia quae consistit in sola sensualitate est peccatum | |
| 843 veniale; si tamen pervenitur usque ad consensum rationis, est | |
| 844 peccatum mortale. Ita etiam et motus acediae in sola sensualitate | |
| 845 quandoque est, propter repugnantiam carnis ad spiritum, et tunc est | |
| 846 peccatum veniale. Quandoque vero pertingit usque ad rationem, quae | |
| 847 consentit in fugam et horrorem et detestationem boni divini, carne | |
| 848 omnino contra spiritum praevalente. Et tunc manifestum est quod | |
| 53 | 849 acedia est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 35 a. 3 ad 1"><a name="40520"><span class="ref">[40520] IIª-IIae q. 35 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 850 ergo dicendum quod acedia contrariatur praecepto de sanctificatione |
| 851 sabbati, in quo, secundum quod est praeceptum morale, praecipitur | |
| 852 quies mentis in Deo, cui contrariatur tristitia mentis de bono | |
| 53 | 853 divino.</p><p title="II-II q. 35 a. 3 ad 2"><a name="40521"><span class="ref">[40521] IIª-IIae q. 35 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 854 dicendum quod acedia non est recessus mentalis a quocumque |
| 855 spirituali bono, sed a bono divino, cui oportet mentem inhaerere ex | |
| 856 necessitate. Unde si aliquis contristetur de hoc quod aliquis cogit | |
| 857 eum implere opera virtutis quae facere non tenetur, non est | |
| 858 peccatum acediae, sed quando contristatur in his quae ei imminent | |
| 53 | 859 facienda propter Deum.</p><p title="II-II q. 35 a. 3 ad 3"><a name="40522"><span class="ref">[40522] IIª-IIae q. 35 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 860 dicendum quod in viris sanctis inveniuntur aliqui imperfecti motus |
| 53 | 861 acediae, qui tamen non pertingunt usque ad consensum rationis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 35 a. 4 arg. 1"><a name="40523"><span class="ref">[40523] IIª-IIae q. 35 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 862 sic proceditur. Videtur quod acedia non debeat poni vitium |
| 863 capitale. Vitium enim capitale dicitur quod movet ad actus | |
| 864 peccatorum, ut supra habitum est. Sed acedia non movet ad agendum, | |
| 865 sed magis retrahit ab agendo. Ergo non debet poni vitium | |
| 53 | 866 capitale.</p><p title="II-II q. 35 a. 4 arg. 2"><a name="40524"><span class="ref">[40524] IIª-IIae q. 35 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 867 vitium capitale habet filias sibi deputatas. Assignat autem |
| 868 Gregorius, XXXI Moral., sex filias acediae, quae sunt <i>malitia, | |
| 869 rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor circa praecepta, vagatio | |
| 870 mentis circa illicita</i>, quae non videntur convenienter oriri ex | |
| 871 acedia. Nam rancor idem esse videtur quod odium, quod oritur ex | |
| 872 invidia, ut supra dictum est. Malitia autem est genus ad omnia | |
| 873 vitia, et similiter vagatio mentis circa illicita, et in omnibus | |
| 874 vitiis inveniuntur. Torpor autem circa praecepta idem videtur esse | |
| 875 quod acedia. Pusillanimitas autem et desperatio ex quibuscumque | |
| 876 peccatis oriri possunt. Non ergo convenienter ponitur acedia esse | |
| 53 | 877 vitium capitale.</p><p title="II-II q. 35 a. 4 arg. 3"><a name="40525"><span class="ref">[40525] IIª-IIae q. 35 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 878 Isidorus, in libro de summo bono, distinguit vitium acediae a vitio |
| 879 tristitiae, dicens tristitiam esse inquantum recedit a graviori et | |
| 880 laborioso ad quod tenetur; acediam inquantum se convertit ad | |
| 881 quietem indebitam. Et dicit de tristitia oriri rancorem, | |
| 882 pusillanimitatem, amaritudinem, desperationem, de acedia vero dicit | |
| 883 oriri septem, quae sunt otiositas, somnolentia, importunitas | |
| 884 mentis, inquietudo corporis, instabilitas, verbositas, curiositas. | |
| 885 Ergo videtur quod vel a Gregorio vel ab Isidoro male assignetur | |
| 53 | 886 acedia vitium capitale cum suis filiabus.</p><p title="II-II q. 35 a. 4 s. c."><a name="40526"><span class="ref">[40526] IIª-IIae q. 35 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 887 est quod Gregorius dicit, XXXI Moral., acediam esse vitium capitale |
| 53 | 888 et habere praedictas filias.</p><p title="II-II q. 35 a. 4 co."><a name="40527"><span class="ref">[40527] IIª-IIae q. 35 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 889 dicendum quod, sicut supra dictum est, vitium capitale dicitur ex |
| 890 quo promptum est ut alia vitia oriantur secundum rationem causae | |
| 891 finalis. Sicut autem homines multa operantur propter delectationem, | |
| 892 tum ut ipsam consequantur, tum etiam ex eius impetu ad aliquid | |
| 893 agendum permoti; ita etiam propter tristitiam multa operantur, vel | |
| 894 ut ipsam evitent, vel ex eius pondere in aliqua agenda proruentes. | |
| 895 Unde cum acedia sit tristitia quaedam, ut supra dictum est, | |
| 53 | 896 convenienter ponitur vitium capitale.</p><p title="II-II q. 35 a. 4 ad 1"><a name="40528"><span class="ref">[40528] IIª-IIae q. 35 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 897 ergo dicendum quod acedia, aggravando animum, impedit hominem ab |
| 898 illis operibus quae tristitiam causant. Sed tamen inducit animum ad | |
| 899 aliqua agenda vel quae sunt tristitiae consona, sicut ad plorandum; | |
| 53 | 900 vel etiam ad aliqua per quae tristitia evitatur.</p><p title="II-II q. 35 a. 4 ad 2"><a name="40529"><span class="ref">[40529] IIª-IIae q. 35 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 901 dicendum quod Gregorius convenienter assignat filias acediae. Quia |
| 902 enim, ut philosophus dicit, in VIII Ethic., <i>nullus diu absque | |
| 903 delectatione potest manere cum tristitia</i>, necesse est quod ex | |
| 904 tristitia aliquid dupliciter oriatur, uno modo, ut homo recedat a | |
| 905 contristantibus; alio modo, ut ad alia transeat in quibus | |
| 906 delectatur, sicut illi qui non possunt gaudere in spiritualibus | |
| 907 delectationibus transferunt se ad corporales, secundum philosophum, | |
| 908 in X Ethic. In fuga autem tristitiae talis processus attenditur | |
| 909 quod primo homo fugit contristantia; secundo, etiam impugnat ea | |
| 910 quae tristitiam ingerunt. Spiritualia autem bona, de quibus | |
| 911 tristatur acedia, sunt et finis et id quod est ad finem. Fuga autem | |
| 912 finis fit per desperationem. Fuga autem bonorum quae sunt ad finem, | |
| 913 quantum ad ardua, quae subsunt consiliis, fit per pusillanimitatem; | |
| 914 quantum autem ad ea quae pertinent ad communem iustitiam, fit per | |
| 915 torporem circa praecepta. Impugnatio autem contristantium bonorum | |
| 916 spiritualium quandoque quidem est contra homines qui ad bona | |
| 917 spiritualia inducunt, et hoc est rancor; quandoque vero se extendit | |
| 918 ad ipsa spiritualia bona, in quorum detestationem aliquis | |
| 919 adducitur, et hoc proprie est malitia. Inquantum autem propter | |
| 920 tristitiam a spiritualibus aliquis transfert se ad delectabilia | |
| 921 exteriora, ponitur filia acediae evagatio circa illicita. Per quod | |
| 922 patet responsio ad ea quae circa singulas filias obiiciebantur. Nam | |
| 923 malitia non accipitur hic secundum quod est genus vitiorum, sed | |
| 924 sicut dictum est. Rancor etiam non accipitur hic communiter pro | |
| 925 odio, sed pro quadam indignatione, sicut dictum est. Et idem | |
| 53 | 926 dicendum est de aliis.</p><p title="II-II q. 35 a. 4 ad 3"><a name="40530"><span class="ref">[40530] IIª-IIae q. 35 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 927 dicendum quod etiam Cassianus, in libro de institutis Coenob., |
| 928 distinguit tristitiam ab acedia, sed convenientius Gregorius | |
| 929 acediam tristitiam nominat. Quia sicut supra dictum est, tristitia | |
| 930 non est vitium ab aliis distinctum secundum quod aliquis recedit a | |
| 931 gravi et laborioso opere, vel secundum quascumque alias causas | |
| 932 aliquis tristetur, sed solum secundum quod contristatur de bono | |
| 933 divino. Quod pertinet ad rationem acediae, quae intantum convertit | |
| 934 ad quietem indebitam inquantum aspernatur bonum divinum. Illa autem | |
| 935 quae Isidorus ponit oriri ex tristitia et acedia reducuntur ad ea | |
| 936 quae Gregorius ponit. Nam amaritudo, quam ponit Isidorus oriri ex | |
| 937 tristitia, est quidam effectus rancoris. Otiositas autem et | |
| 938 somnolentia reducuntur ad torporem circa praecepta, circa quae est | |
| 939 aliquis otiosus, omnino ea praetermittens et somnolentus, ea | |
| 940 negligenter implens. Omnia autem alia quinque quae ponit ex acedia | |
| 941 oriri pertinent ad evagationem mentis circa illicita. Quae quidem | |
| 942 secundum quod in ipsa arce mentis residet volentis importune ad | |
| 943 diversa se diffundere, vocatur importunitas mentis; secundum autem | |
| 944 quod pertinet ad cognitivam, dicitur curiositas; quantum autem ad | |
| 945 locutionem, dicitur verbositas; quantum autem ad corpus in eodem | |
| 946 loco non manens, dicitur inquietudo corporis, quando scilicet | |
| 947 aliquis per inordinatos motus membrorum vagationem indicat mentis; | |
| 948 quantum autem ad diversa loca, dicitur instabilitas. Vel potest | |
| 59 | 949 accipi instabilitas secundum mutabilitatem propositi.</p></div></div><div id="q36" class="q"><h2>Quaestio 36</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 36 pr."><a name="40531"><span class="ref">[40531] IIª-IIae q. 36 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 950 considerandum est de invidia. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 951 Primo, quid sit invidia. Secundo, utrum sit peccatum. Tertio, utrum | |
| 952 sit peccatum mortale. Quarto, utrum sit vitium capitale, et de | |
| 53 | 953 filiabus eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 36 a. 1 arg. 1"><a name="40532"><span class="ref">[40532] IIª-IIae q. 36 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 954 sic proceditur. Videtur quod invidia non sit tristitia. Obiectum |
| 955 enim tristitiae est malum. Sed obiectum invidiae est bonum, dicit | |
| 956 enim Gregorius, in V Moral., de invido loquens, <i>tabescentem | |
| 957 mentem sua poena sauciat, quam felicitas torquet aliena</i>. Ergo | |
| 53 | 958 invidia non est tristitia.</p><p title="II-II q. 36 a. 1 arg. 2"><a name="40533"><span class="ref">[40533] IIª-IIae q. 36 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 959 similitudo non est causa tristitiae, sed magis delectationis. Sed |
| 960 similitudo est causa invidiae, dicit enim philosophus, in II Rhet., | |
| 961 <i>invidebunt tales quibus sunt aliqui similes aut secundum genus, | |
| 962 aut secundum cognationem, aut secundum staturam, aut secundum | |
| 963 habitum, aut secundum opinionem</i>. Ergo invidia non est | |
| 53 | 964 tristitia.</p><p title="II-II q. 36 a. 1 arg. 3"><a name="40534"><span class="ref">[40534] IIª-IIae q. 36 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 965 tristitia ex aliquo defectu causatur, unde illi qui sunt in magno |
| 966 defectu sunt ad tristitiam proni, ut supra dictum est, cum de | |
| 967 passionibus ageretur. Sed illi quibus modicum deficit, et qui sunt | |
| 968 amatores honoris, et qui reputantur sapientes, sunt invidi; ut | |
| 969 patet per philosophum, in II Rhet. Ergo invidia non est | |
| 53 | 970 tristitia.</p><p title="II-II q. 36 a. 1 arg. 4"><a name="40535"><span class="ref">[40535] IIª-IIae q. 36 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 971 tristitia delectationi opponitur. Oppositorum autem non est eadem |
| 972 causa. Ergo, cum memoria bonorum habitorum sit causa delectationis, | |
| 973 ut supra dictum est, non erit causa tristitiae. Est autem causa | |
| 974 invidiae, dicit enim philosophus, in II Rhet., quod his aliqui | |
| 975 invident qui habent aut possederunt quae ipsis conveniebant aut | |
| 976 quae ipsi quandoque possidebant. Ergo invidia non est | |
| 53 | 977 tristitia.</p><p title="II-II q. 36 a. 1 s. c."><a name="40536"><span class="ref">[40536] IIª-IIae q. 36 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 978 est quod Damascenus, in II libro, ponit invidiam speciem |
| 979 tristitiae, et dicit quod invidia est tristitia in alienis | |
| 53 | 980 bonis.</p><p title="II-II q. 36 a. 1 co."><a name="40537"><span class="ref">[40537] IIª-IIae q. 36 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 981 dicendum quod obiectum tristitiae est malum proprium. Contingit |
| 982 autem id quod est alienum bonum apprehendi ut malum proprium. Et | |
| 983 secundum hoc de bono alieno potest esse tristitia. Sed hoc | |
| 984 contingit dupliciter. Uno modo, quando quis tristatur de bono | |
| 985 alicuius inquantum imminet sibi ex hoc periculum alicuius | |
| 986 nocumenti, sicut cum homo tristatur de exaltatione inimici sui, | |
| 987 timens ne eum laedat. Et talis tristitia non est invidia, sed magis | |
| 988 timoris effectus; ut philosophus dicit, in II Rhet. Alio modo bonum | |
| 989 alterius aestimatur ut malum proprium inquantum est diminutivum | |
| 990 propriae gloriae vel excellentiae. Et hoc modo de bono alterius | |
| 991 tristatur invidia. Et ideo praecipue de illis bonis homines | |
| 992 invident in quibus est gloria, et in quibus homines amant honorari | |
| 53 | 993 et in opinione esse; ut philosophus dicit, in II Rhet.</p><p title="II-II q. 36 a. 1 ad 1"><a name="40538"><span class="ref">[40538] IIª-IIae q. 36 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 994 ergo dicendum quod nihil prohibet id quod est bonum uni apprehendi |
| 995 ut malum alteri. Et secundum hoc tristitia aliqua potest esse de | |
| 53 | 996 bono, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 36 a. 1 ad 2"><a name="40539"><span class="ref">[40539] IIª-IIae q. 36 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 997 dicendum quod quia invidia est de gloria alterius inquantum |
| 998 diminuit gloriam quam quis appetit, consequens est ut ad illos | |
| 999 tantum invidia habeatur quibus homo vult se aequare vel praeferre | |
| 1000 in gloria. Hoc autem non est respectu multum a se distantium, | |
| 1001 nullus enim, nisi insanus, studet se aequare vel praeferre in | |
| 1002 gloria his qui sunt multo eo maiores, puta plebeius homo regi; vel | |
| 1003 etiam rex plebeio, quem multum excedit. Et ideo his qui multum | |
| 1004 distant vel loco vel tempore vel statu homo non invidet, sed his | |
| 1005 qui sunt propinqui, quibus se nititur aequare vel praeferre. Nam | |
| 1006 cum illi excedunt in gloria, accidit hoc contra nostram utilitatem, | |
| 1007 et inde causatur tristitia. Similitudo autem delectationem causat | |
| 53 | 1008 inquantum concordat voluntati.</p><p title="II-II q. 36 a. 1 ad 3"><a name="40540"><span class="ref">[40540] IIª-IIae q. 36 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1009 dicendum quod nullus conatur ad ea in quibus est multum deficiens. |
| 1010 Et ideo cum aliquis in hoc eum excedat, non invidet. Sed si modicum | |
| 1011 deficiat, videtur quod ad hoc pertingere possit, et sic ad hoc | |
| 1012 conatur. Unde si frustraretur eius conatus propter excessum gloriae | |
| 1013 alterius, tristatur. Et inde est quod amatores honoris sunt magis | |
| 1014 invidi. Et similiter etiam pusillanimes sunt invidi, quia omnia | |
| 1015 reputant magna, et quidquid boni alicui accidat, reputant se in | |
| 1016 magno superatos esse. Unde et Iob V dicitur, <i>parvulum occidit | |
| 1017 invidia</i>. Et dicit Gregorius, in V Moral., quod <i>invidere non | |
| 53 | 1018 possumus nisi eis quos nobis in aliquo meliores putamus</i>.</p><p title="II-II q. 36 a. 1 ad 4"><a name="40541"><span class="ref">[40541] IIª-IIae q. 36 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1019 dicendum quod memoria praeteritorum bonorum, inquantum fuerunt |
| 1020 habita, delectationem causat, sed inquantum sunt amissa, causant | |
| 1021 tristitiam. Et inquantum ab aliis habentur, causant invidiam, quia | |
| 1022 hoc maxime videtur gloriae propriae derogare. Et ideo dicit | |
| 1023 philosophus, in II Rhet., quod <i>senes invident iunioribus; et | |
| 1024 illi qui multa expenderunt ad aliquid consequendum invident his qui | |
| 1025 parvis expensis illud sunt consecuti</i>; dolent enim de amissione | |
| 53 | 1026 suorum bonorum, et de hoc quod alii consecuti sunt bona.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 36 a. 2 arg. 1"><a name="40542"><span class="ref">[40542] IIª-IIae q. 36 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1027 secundum sic proceditur. Videtur quod invidia non sit peccatum. |
| 1028 Dicit enim Hieronymus, ad Laetam, de Instruct. filiae, <i>habeat | |
| 1029 socias cum quibus discat, quibus invideat, quarum laudibus | |
| 1030 mordeatur</i>. Sed nullus est sollicitandus ad peccandum. Ergo | |
| 53 | 1031 invidia non est peccatum.</p><p title="II-II q. 36 a. 2 arg. 2"><a name="40543"><span class="ref">[40543] IIª-IIae q. 36 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1032 invidia est tristitia de alienis bonis, ut Damascenus dicit. Sed |
| 1033 hoc quandoque laudabiliter fit, dicitur enim Prov. XXIX, <i>cum | |
| 1034 impii sumpserint principatum, gemet populus</i>. Ergo invidia non | |
| 53 | 1035 semper est peccatum.</p><p title="II-II q. 36 a. 2 arg. 3"><a name="40544"><span class="ref">[40544] IIª-IIae q. 36 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1036 invidia zelum quendam nominat. Sed zelus quidam est bonus, <i>zelus |
| 1037 domus tuae comedit me</i>. Secundum illud Psalm., ergo invidia non | |
| 53 | 1038 semper est peccatum.</p><p title="II-II q. 36 a. 2 arg. 4"><a name="40545"><span class="ref">[40545] IIª-IIae q. 36 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1039 poena dividitur contra culpam. Sed invidia est quaedam poena, dicit |
| 1040 enim Gregorius, V Moral., <i>cum devictum cor livoris putredo | |
| 1041 corruperit, ipsa quoque exteriora indicant quam graviter animum | |
| 1042 vesania instigat, color quippe pallore afficitur, oculi | |
| 1043 deprimuntur, mens accenditur, membra frigescunt, fit in cogitatione | |
| 53 | 1044 rabies, in dentibus stridor</i>. Ergo invidia non est peccatum.</p><p title="II-II q. 36 a. 2 s. c."><a name="40546"><span class="ref">[40546] IIª-IIae q. 36 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1045 est quod dicitur ad Gal. V, <i>non efficiamur inanis gloriae |
| 53 | 1046 cupidi, invicem provocantes, invicem invidentes</i>.</p><p title="II-II q. 36 a. 2 co."><a name="40547"><span class="ref">[40547] IIª-IIae q. 36 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1047 dicendum quod, sicut dictum est, invidia est tristitia de alienis |
| 1048 bonis. Sed haec tristitia potest contingere quatuor modis. Uno | |
| 1049 quidem modo, quando aliquis dolet de bono alicuius inquantum ex eo | |
| 1050 timetur nocumentum vel sibi ipsi vel etiam aliis bonis. Et talis | |
| 1051 tristitia non est invidia, ut dictum est; et potest esse sine | |
| 1052 peccato. Unde Gregorius, XXII Moral., ait, <i>evenire plerumque | |
| 1053 solet ut, non amissa caritate, et inimici nos ruina laetificet, et | |
| 1054 rursum eius gloria sine invidiae culpa contristet, cum et ruente eo | |
| 1055 quosdam bene erigi credimus, et proficiente illo plerosque iniuste | |
| 1056 opprimi formidamus</i>. Alio modo potest aliquis tristari de bono | |
| 1057 alterius, non ex eo quod ipse habet bonum, sed ex eo quod nobis | |
| 1058 deest bonum illud quod ipse habet. Et hoc proprie est zelus; ut | |
| 1059 philosophus dicit, in II Rhet. Et si iste zelus sit circa bona | |
| 1060 honesta, laudabilis est, secundum illud I ad Cor. XIV, | |
| 1061 <i>aemulamini spiritualia</i>. Si autem sit de bonis temporalibus, | |
| 1062 potest esse cum peccato, et sine peccato. Tertio modo aliquis | |
| 1063 tristatur de bono alterius inquantum ille cui accidit bonum est eo | |
| 1064 indignus. Quae quidem tristitia non potest oriri ex bonis honestis, | |
| 1065 ex quibus aliquis iustus efficitur; sed sicut philosophus dicit, in | |
| 1066 II Rhet., est de divitiis et de talibus, quae possunt provenire | |
| 1067 dignis et indignis. Et haec tristitia, secundum ipsum, vocatur | |
| 1068 Nemesis, et pertinet ad bonos mores. Sed hoc ideo dicit quia | |
| 1069 considerabat ipsa bona temporalia secundum se, prout possunt magna | |
| 1070 videri non respicientibus ad aeterna. Sed secundum doctrinam fidei, | |
| 1071 temporalia bona quae indignis proveniunt ex iusta Dei ordinatione | |
| 1072 disponuntur vel ad eorum correctionem vel ad eorum damnationem, et | |
| 1073 huiusmodi bona quasi nihil sunt in comparatione ad bona futura, | |
| 1074 quae servantur bonis. Et ideo huiusmodi tristitia prohibetur in | |
| 1075 Scriptura sacra, secundum illud Psalm., <i>noli aemulari in | |
| 1076 malignantibus, neque zelaveris facientes iniquitatem</i>. Et alibi, | |
| 1077 <i>pene effusi sunt gressus mei, quia zelavi super iniquos, pacem | |
| 1078 peccatorum videns</i>. Quarto aliquis tristatur de bonis alicuius | |
| 1079 inquantum alter excedit ipsum in bonis. Et hoc proprie est invidia. | |
| 1080 Et istud semper est pravum, ut etiam philosophus dicit, in II | |
| 1081 Rhet., quia dolet de eo de quo est gaudendum, scilicet de bono | |
| 53 | 1082 proximi.</p><p title="II-II q. 36 a. 2 ad 1"><a name="40548"><span class="ref">[40548] IIª-IIae q. 36 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1083 ergo dicendum quod ibi sumitur invidia pro zelo quo quis debet |
| 53 | 1084 incitari ad proficiendum cum melioribus.</p><p title="II-II q. 36 a. 2 ad 2"><a name="40549"><span class="ref">[40549] IIª-IIae q. 36 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1085 dicendum quod ratio illa procedit de tristitia alienorum bonorum |
| 53 | 1086 secundum primum modum.</p><p title="II-II q. 36 a. 2 ad 3"><a name="40550"><span class="ref">[40550] IIª-IIae q. 36 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1087 dicendum quod invidia differt a zelo, sicut dictum est. Unde zelus |
| 53 | 1088 aliquis potest esse bonus, sed invidia semper est mala.</p><p title="II-II q. 36 a. 2 ad 4"><a name="40551"><span class="ref">[40551] IIª-IIae q. 36 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1089 dicendum quod nihil prohibet aliquod peccatum, ratione alicuius |
| 1090 adiuncti, poenale esse; ut supra dictum est, cum de peccatis | |
| 53 | 1091 ageretur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 36 a. 3 arg. 1"><a name="40552"><span class="ref">[40552] IIª-IIae q. 36 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1092 sic proceditur. Videtur quod invidia non sit peccatum mortale. |
| 1093 Invidia enim, cum sit tristitia, est passio appetitus sensitivi. | |
| 1094 Sed in sensualitate non est peccatum mortale, sed solum in ratione; | |
| 1095 ut patet per Augustinum, XII de Trin. Ergo invidia non est peccatum | |
| 53 | 1096 mortale.</p><p title="II-II q. 36 a. 3 arg. 2"><a name="40553"><span class="ref">[40553] IIª-IIae q. 36 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1097 in infantibus non potest esse peccatum mortale. Sed in eis potest |
| 1098 esse invidia, dicit enim Augustinus, in I Confess., <i>vidi ego et | |
| 1099 expertus sum zelantem puerum, nondum loquebatur, et intuebatur | |
| 1100 pallidus amaro aspectu collactaneum suum</i>. Ergo invidia non est | |
| 53 | 1101 peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 36 a. 3 arg. 3"><a name="40554"><span class="ref">[40554] IIª-IIae q. 36 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1102 omne peccatum mortale alicui virtuti contrariatur. Sed invidia non |
| 1103 contrariatur alicui virtuti, sed Nemesi, quae est quaedam passio; | |
| 1104 ut patet per philosophum, in II Rhet. Ergo invidia non est peccatum | |
| 53 | 1105 mortale.</p><p title="II-II q. 36 a. 3 s. c."><a name="40555"><span class="ref">[40555] IIª-IIae q. 36 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1106 est quod dicitur Iob V, <i>parvulum occidit invidia</i>. Nihil |
| 1107 autem occidit spiritualiter nisi peccatum mortale. Ergo invidia est | |
| 53 | 1108 peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 36 a. 3 co."><a name="40556"><span class="ref">[40556] IIª-IIae q. 36 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1109 dicendum quod invidia ex genere suo est peccatum mortale. Genus |
| 1110 enim peccati ex obiecto consideratur. Invidia autem, secundum | |
| 1111 rationem sui obiecti, contrariatur caritati, per quam est vita | |
| 1112 animae spiritualis, secundum illud I Ioan. III, <i>nos scimus | |
| 1113 quoniam translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus | |
| 1114 fratres</i>. Utriusque enim obiectum, et caritatis et invidiae, est | |
| 1115 bonum proximi, sed secundum contrarium motum, nam caritas gaudet de | |
| 1116 bono proximi, invidia autem de eodem tristatur, ut ex dictis patet. | |
| 1117 Unde manifestum est quod invidia ex suo genere est peccatum | |
| 1118 mortale. Sed sicut supra dictum est, in quolibet genere peccati | |
| 1119 mortalis inveniuntur aliqui imperfecti motus in sensualitate | |
| 1120 existentes qui sunt peccata venialia, sicut in genere adulterii | |
| 1121 primus motus concupiscentiae, et in genere homicidii primus motus | |
| 1122 irae. Ita etiam et in genere invidiae inveniuntur aliqui primi | |
| 1123 motus quandoque etiam in viris perfectis, qui sunt peccata | |
| 53 | 1124 venialia.</p><p title="II-II q. 36 a. 3 ad 1"><a name="40557"><span class="ref">[40557] IIª-IIae q. 36 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1125 ergo dicendum quod motus invidiae secundum quod est passio |
| 1126 sensualitatis, est quoddam imperfectum in genere actuum humanorum, | |
| 1127 quorum principium est ratio. Unde talis invidia non est peccatum | |
| 1128 mortale. Et similis est ratio de invidia parvulorum, in quibus non | |
| 53 | 1129 est usus rationis.</p><p title="II-II q. 36 a. 3 ad 2"><a name="40558"><span class="ref">[40558] IIª-IIae q. 36 a. 3 ad 2</span></a> Unde patet |
| 1130 responsio ad secundum.</p><p title="II-II q. 36 a. 3 ad 3"><a name="40559"><span class="ref">[40559] IIª-IIae q. 36 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 1131 dicendum quod invidia, secundum philosophum, in II Rhet. opponitur |
| 1132 et Nemesi et misericordiae, sed secundum diversa. Nam misericordiae | |
| 1133 opponitur directe, secundum contrarietatem principalis obiecti, | |
| 1134 invidus enim tristatur de bono proximi; misericors autem tristatur | |
| 1135 de malo proximi. Unde invidi non sunt misericordes, sicut ibidem | |
| 1136 dicitur, nec e converso. Ex parte vero eius de cuius bono tristatur | |
| 1137 invidus, opponitur invidia Nemesi, Nemeseticus enim tristatur de | |
| 1138 bono indigne agentium, secundum illud Psalm., <i>zelavi super | |
| 1139 iniquos, pacem peccatorum videns</i>; invidus autem tristatur de | |
| 1140 bono eorum qui sunt digni. Unde patet quod prima contrarietas est | |
| 1141 magis directa quam secunda. Misericordia autem quaedam virtus est, | |
| 1142 et caritatis proprius effectus. Unde invidia misericordiae | |
| 53 | 1143 opponitur et caritati.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 36 a. 4 arg. 1"><a name="40560"><span class="ref">[40560] IIª-IIae q. 36 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1144 sic proceditur. Videtur quod invidia non sit vitium capitale. Vitia |
| 1145 enim capitalia distinguuntur contra filias capitalium vitiorum. Sed | |
| 1146 invidia est filia inanis gloriae, dicit enim philosophus, in II | |
| 1147 Rhet., quod <i>amatores honoris et gloriae magis invident</i>. Ergo | |
| 53 | 1148 invidia non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 36 a. 4 arg. 2"><a name="40561"><span class="ref">[40561] IIª-IIae q. 36 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1149 vitia capitalia videntur esse leviora quam alia quae ex eis |
| 1150 oriuntur, dicit enim Gregorius, XXXI Moral., <i>prima vitia | |
| 1151 deceptae menti quasi sub quadam ratione se ingerunt, sed quae | |
| 1152 sequuntur, dum mentem ad omnem insaniam protrahunt, quasi bestiali | |
| 1153 clamore mentem confundunt</i>. Sed invidia videtur esse gravissimum | |
| 1154 peccatum, dicit enim Gregorius, V Moral., <i>quamvis per omne | |
| 1155 vitium quod perpetratur humano cordi antiqui hostis virus | |
| 1156 infunditur, in hac tamen nequitia tota sua viscera serpens | |
| 1157 concutit, et imprimendae malitiae pestem vomit</i>. Ergo invidia | |
| 53 | 1158 non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 36 a. 4 arg. 3"><a name="40562"><span class="ref">[40562] IIª-IIae q. 36 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1159 videtur quod inconvenienter eius filiae assignentur a Gregorio, |
| 1160 XXXI Moral., ubi dicit quod <i>de invidia oritur odium, susurratio, | |
| 1161 detractio, exultatio in adversis proximi et afflictio in | |
| 1162 prosperis</i>. Exultatio enim in adversis proximi, et afflictio in | |
| 1163 prosperis, idem videtur esse quod invidia, ut ex praemissis patet. | |
| 53 | 1164 Non ergo ista debent poni ut filiae invidiae.</p><p title="II-II q. 36 a. 4 s. c."><a name="40563"><span class="ref">[40563] IIª-IIae q. 36 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1165 est auctoritas Gregorii, XXXI Moral., qui ponit invidiam vitium |
| 53 | 1166 capitale, et ei praedictas filias assignat.</p><p title="II-II q. 36 a. 4 co."><a name="40564"><span class="ref">[40564] IIª-IIae q. 36 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1167 dicendum quod sicut acedia est tristitia de bono spirituali divino, |
| 1168 ita invidia est tristitia de bono proximi. Dictum est autem supra | |
| 1169 acediam esse vitium capitale, ea ratione quia ex acedia homo | |
| 1170 impellitur ad aliqua facienda vel ut fugiat tristitiam vel ut | |
| 1171 tristitiae satisfaciat. Unde eadem ratione invidia ponitur vitium | |
| 53 | 1172 capitale.</p><p title="II-II q. 36 a. 4 ad 1"><a name="40565"><span class="ref">[40565] IIª-IIae q. 36 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1173 ergo dicendum quod, sicut Gregorius dicit, in XXXI Moral. |
| 1174 <i>capitalia vitia tanta sibi coniunctione coniunguntur ut non nisi | |
| 1175 unum de altero proferatur. Prima namque superbiae soboles inanis | |
| 1176 est gloria, quae dum oppressam mentem corruperit, mox invidiam | |
| 1177 gignit, quia dum vani nominis potentiam appetit, ne quis hanc alius | |
| 1178 adipisci valeat, tabescit</i>. Non est ergo contra rationem vitii | |
| 1179 capitalis quod ipsum ex alio oriatur, sed quod non habeat aliquam | |
| 1180 principalem rationem producendi ex se multa genera peccatorum. | |
| 1181 Forte tamen propter hoc quod invidia manifeste ex inani gloria | |
| 1182 nascitur, non ponitur vitium capitale neque ab Isidoro, in libro de | |
| 53 | 1183 summo bono, neque a Cassiano, in libro de Instit. Coenob.</p><p title="II-II q. 36 a. 4 ad 2"><a name="40566"><span class="ref">[40566] IIª-IIae q. 36 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1184 dicendum quod ex verbis illis non habetur quod invidia sit maximum |
| 1185 peccatorum, sed quod quando Diabolus invidiam suggerit, ad hoc | |
| 1186 hominem inducit quod ipse principaliter in corde habet; quia sicut | |
| 1187 ibi inducitur consequenter, <i>invidia Diaboli mors introivit in | |
| 1188 orbem terrarum</i>. Est tamen quaedam invidia quae inter gravissima | |
| 1189 peccata computatur, scilicet invidentia fraternae gratiae, secundum | |
| 1190 quod aliquis dolet de ipso augmento gratiae Dei, non solum de bono | |
| 1191 proximi. Unde ponitur peccatum in spiritum sanctum, quia per hanc | |
| 1192 invidentiam homo quodammodo invidet spiritui sancto, qui in suis | |
| 53 | 1193 operibus glorificatur.</p><p title="II-II q. 36 a. 4 ad 3"><a name="40567"><span class="ref">[40567] IIª-IIae q. 36 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1194 dicendum quod numerus filiarum invidiae sic potest sumi. Quia in |
| 1195 conatu invidiae est aliquid tanquam principium, et aliquid tanquam | |
| 1196 medium, et aliquid tanquam terminus. Principium quidem est ut | |
| 1197 aliquis diminuat gloriam alterius vel in occulto, et sic est | |
| 1198 susurratio; vel manifeste, et sic est detractio. Medium autem est | |
| 1199 quia aliquis intendens diminuere gloriam alterius aut potest, et | |
| 1200 sic est exultatio in adversis; aut non potest, et sic est afflictio | |
| 1201 in prosperis. Terminus autem est in ipso odio, quia sicut bonum | |
| 1202 delectans causat amorem, ita tristitia causat odium, ut supra | |
| 1203 dictum est. Afflictio autem in prosperis proximi uno modo est ipsa | |
| 1204 invidia, inquantum scilicet aliquis tristatur de prosperis alicuius | |
| 1205 secundum quod habent quandam gloriam. Alio vero modo est filia | |
| 1206 invidiae, secundum quod prospera proximi eveniunt contra conatum | |
| 1207 invidentis, qui nititur impedire. Exultatio autem in adversis non | |
| 1208 est directe idem quod invidia, sed ex ea sequitur, nam ex tristitia | |
| 1209 de bono proximi, quae est invidia, sequitur exultatio de malo | |
| 59 | 1210 eiusdem.</p></div></div><div id="q37" class="q"><h2>Quaestio 37</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 37 pr."><a name="40568"><span class="ref">[40568] IIª-IIae q. 37 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1211 considerandum est de peccatis quae opponuntur paci. Et primo, de |
| 1212 discordia, quae est in corde; secundo, de contentione, quae est in | |
| 1213 ore; tertio, de his quae pertinent ad opus, scilicet, de schismate, | |
| 1214 rixa et bello. Circa primum quaeruntur duo, primo, utrum discordia | |
| 53 | 1215 sit peccatum. Secundo, utrum sit filia inanis gloriae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 37 a. 1 arg. 1"><a name="40569"><span class="ref">[40569] IIª-IIae q. 37 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1216 sic proceditur. Videtur quod discordia non sit peccatum. Discordare |
| 1217 enim ab aliquo est recedere ab alterius voluntate. Sed hoc non | |
| 1218 videtur esse peccatum, quia voluntas proximi non est regula | |
| 1219 voluntatis nostrae, sed sola voluntas divina. Ergo discordia non | |
| 53 | 1220 est peccatum.</p><p title="II-II q. 37 a. 1 arg. 2"><a name="40570"><span class="ref">[40570] IIª-IIae q. 37 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1221 quicumque inducit aliquem ad peccandum, et ipse peccat. Sed |
| 1222 inducere inter aliquos discordiam non videtur esse peccatum, | |
| 1223 dicitur enim Act. XXIII, quod <i>sciens Paulus quia una pars esset | |
| 1224 Sadducaeorum et altera Pharisaeorum, exclamavit in Concilio, viri | |
| 1225 fratres, ego Pharisaeus sum, filius Pharisaeorum, de spe et | |
| 1226 resurrectione mortuorum ego iudicor. Et cum haec dixisset, facta | |
| 1227 est dissensio inter Pharisaeos et Sadducaeos</i>. Ergo discordia | |
| 53 | 1228 non est peccatum.</p><p title="II-II q. 37 a. 1 arg. 3"><a name="40571"><span class="ref">[40571] IIª-IIae q. 37 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1229 peccatum, praecipue mortale, in sanctis viris non invenitur. Sed in |
| 1230 sanctis viris invenitur discordia, dicitur enim Act. XV, <i>facta | |
| 1231 est dissensio inter Paulum et Barnabam, ita ut discederent ab | |
| 1232 invicem</i>. Ergo discordia non est peccatum, et maxime | |
| 53 | 1233 mortale.</p><p title="II-II q. 37 a. 1 s. c."><a name="40572"><span class="ref">[40572] IIª-IIae q. 37 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1234 est quod ad Gal. V dissensiones, idest discordiae, ponuntur inter |
| 1235 opera carnis, de quibus subditur, <i>qui talia agunt, regnum Dei | |
| 1236 non consequuntur</i>. Nihil autem excludit a regno Dei nisi | |
| 53 | 1237 peccatum mortale. Ergo discordia est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 37 a. 1 co."><a name="40573"><span class="ref">[40573] IIª-IIae q. 37 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1238 dicendum quod discordia concordiae opponitur. Concordia autem, ut |
| 1239 supra dictum est, ex caritate causatur, inquantum scilicet caritas | |
| 1240 multorum corda coniungit in aliquid unum, quod est principaliter | |
| 1241 quidem bonum divinum, secundario autem bonum proximi. Discordia | |
| 1242 igitur ea ratione est peccatum, inquantum huiusmodi concordiae | |
| 1243 contrariatur. Sed sciendum quod haec concordia per discordiam | |
| 1244 tollitur dupliciter, uno quidem modo, per se; alio vero modo, per | |
| 1245 accidens. Per se quidem in humanis actibus et motibus dicitur esse | |
| 1246 id quod est secundum intentionem. Unde per se discordat aliquis a | |
| 1247 proximo quando scienter et ex intentione dissentit a bono divino et | |
| 1248 a proximi bono, in quo debet consentire. Et hoc est peccatum | |
| 1249 mortale ex suo genere, propter contrarietatem ad caritatem, licet | |
| 1250 primi motus huius discordiae, propter imperfectionem actus, sint | |
| 1251 peccata venialia. Per accidens autem in humanis actibus | |
| 1252 consideratur ex hoc quod aliquid est praeter intentionem. Unde cum | |
| 1253 intentio aliquorum est ad aliquod bonum quod pertinet ad honorem | |
| 1254 Dei vel utilitatem proximi, sed unus aestimat hoc esse bonum, alius | |
| 1255 autem habet contrariam opinionem, discordia tunc est per accidens | |
| 1256 contra bonum divinum vel proximi. Et talis discordia non est | |
| 1257 peccatum, nec repugnat caritati, nisi huiusmodi discordia sit vel | |
| 1258 cum errore circa ea quae sunt de necessitate salutis, vel | |
| 1259 pertinacia indebite adhibeatur, cum etiam supra dictum est quod | |
| 1260 concordia quae est caritatis effectus est unio voluntatum, non unio | |
| 1261 opinionum. Ex quo patet quod discordia quandoque est ex peccato | |
| 1262 unius tantum, puta cum unus vult bonum, cui alius scienter | |
| 1263 resistit, quandoque autem est cum peccato utriusque, puta cum | |
| 1264 uterque dissentit a bono alterius, et uterque diligit bonum | |
| 53 | 1265 proprium.</p><p title="II-II q. 37 a. 1 ad 1"><a name="40574"><span class="ref">[40574] IIª-IIae q. 37 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1266 ergo dicendum quod voluntas unius hominis secundum se considerata |
| 1267 non est regula voluntatis alterius. Sed inquantum voluntas proximi | |
| 1268 inhaeret voluntati Dei, fit per consequens regula regulata secundum | |
| 1269 primam regulam. Et ideo discordare a tali voluntate est peccatum, | |
| 53 | 1270 quia per hoc discordatur a regula divina.</p><p title="II-II q. 37 a. 1 ad 2"><a name="40575"><span class="ref">[40575] IIª-IIae q. 37 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1271 dicendum quod sicut voluntas hominis adhaerens Deo est quaedam |
| 1272 regula recta, a qua peccatum est discordare; ita etiam voluntas | |
| 1273 hominis Deo contraria est quaedam perversa regula, a qua bonum est | |
| 1274 discordare. Facere ergo discordiam per quam tollitur bona concordia | |
| 1275 quam caritas facit, est grave peccatum, unde dicitur Prov. VI, | |
| 1276 <i>sex sunt quae odit dominus, et septimum detestatur anima | |
| 1277 eius</i>, et hoc septimum ponit eum qui seminat inter fratres | |
| 1278 discordias. Sed causare discordiam per quam tollitur mala | |
| 1279 concordia, scilicet in mala voluntate, est laudabile. Et hoc modo | |
| 1280 laudabile fuit quod Paulus dissensionem posuit inter eos qui erant | |
| 1281 concordes in malo, nam et dominus de se dicit, Matth. X, <i>non | |
| 53 | 1282 veni pacem mittere, sed gladium</i>.</p><p title="II-II q. 37 a. 1 ad 3"><a name="40576"><span class="ref">[40576] IIª-IIae q. 37 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1283 dicendum quod discordia quae fuit inter Paulum et Barnabam fuit per |
| 1284 accidens et non per se, uterque enim intendebat bonum, sed uni | |
| 1285 videbatur hoc esse bonum, alii aliud. Quod ad defectum humanum | |
| 1286 pertinebat, non enim erat talis controversia in his quae sunt de | |
| 1287 necessitate salutis. Quamvis hoc ipsum fuerit ex divina providentia | |
| 53 | 1288 ordinatum, propter utilitatem inde consequentem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 37 a. 2 arg. 1"><a name="40577"><span class="ref">[40577] IIª-IIae q. 37 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1289 secundum sic proceditur. Videtur quod discordia non sit filia |
| 1290 inanis gloriae. Ira enim est aliud vitium ab inani gloria. Sed | |
| 1291 discordia videtur esse filia irae, secundum illud Prov. XV, <i>vir | |
| 1292 iracundus provocat rixas</i>. Ergo non est filia inanis | |
| 53 | 1293 gloriae.</p><p title="II-II q. 37 a. 2 arg. 2"><a name="40578"><span class="ref">[40578] IIª-IIae q. 37 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1294 Augustinus dicit, super Ioan., exponens illud quod habetur Ioan. |
| 1295 VII, <i>nondum erat spiritus datus, livor separat, caritas | |
| 1296 iungit</i>. Sed discordia nihil est aliud quam quaedam separatio | |
| 1297 voluntatum. Ergo discordia procedit ex livore, idest invidia, magis | |
| 53 | 1298 quam ex inani gloria.</p><p title="II-II q. 37 a. 2 arg. 3"><a name="40579"><span class="ref">[40579] IIª-IIae q. 37 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1299 illud ex quo multa mala oriuntur videtur esse vitium capitale. Sed |
| 1300 discordia est huiusmodi, quia super illud Matth. XII, <i>omne | |
| 1301 regnum contra se divisum desolabitur</i>, dicit Hieronymus, <i>quo | |
| 1302 modo concordia parvae res crescunt, sic discordia maximae | |
| 1303 dilabuntur</i>. Ergo ipsa discordia debet poni vitium capitale, | |
| 53 | 1304 magis quam filia inanis gloriae.</p><p title="II-II q. 37 a. 2 s. c."><a name="40580"><span class="ref">[40580] IIª-IIae q. 37 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 1305 est auctoritas Gregorii, XXXI Moral.</p><p title="II-II q. 37 a. 2 co."><a name="40581"><span class="ref">[40581] IIª-IIae q. 37 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1306 dicendum quod discordia importat quandam disgregationem voluntatum, |
| 1307 inquantum scilicet voluntas unius stat in uno, et voluntas alterius | |
| 1308 stat in altero. Quod autem voluntas alicuius in proprio sistat, | |
| 1309 provenit ex hoc quod aliquis ea quae sunt sua praefert his quae | |
| 1310 sunt aliorum. Quod cum inordinate fit, pertinet ad superbiam et | |
| 1311 inanem gloriam. Et ideo discordia, per quam unusquisque sequitur | |
| 1312 quod suum est et recedit ab eo quod est alterius, ponitur filia | |
| 53 | 1313 inanis gloriae.</p><p title="II-II q. 37 a. 2 ad 1"><a name="40582"><span class="ref">[40582] IIª-IIae q. 37 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1314 ergo dicendum quod rixa non est idem quod discordia. Nam rixa |
| 1315 consistit in exteriori opere, unde convenienter causatur ab ira, | |
| 1316 quae movet animum ad nocendum proximo. Sed discordia consistit in | |
| 1317 disiunctione motuum voluntatis, quam facit superbia vel inanis | |
| 53 | 1318 gloria, ratione iam dicta.</p><p title="II-II q. 37 a. 2 ad 2"><a name="40583"><span class="ref">[40583] IIª-IIae q. 37 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1319 dicendum quod in discordia consideratur quidem ut terminus a quo |
| 1320 recessus a voluntate alterius, et quantum ad hoc causatur ex | |
| 1321 invidia. Ut terminus autem ad quem, accessus ad id quod est sibi | |
| 1322 proprium, et quantum ad hoc causatur ex inani gloria. Et quia in | |
| 1323 quolibet motu terminus ad quem est potior termino a quo (finis enim | |
| 1324 est potior principio), potius ponitur discordia filia inanis | |
| 1325 gloriae quam invidiae, licet ex utraque oriri possit secundum | |
| 53 | 1326 diversas rationes, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 37 a. 2 ad 3"><a name="40584"><span class="ref">[40584] IIª-IIae q. 37 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1327 dicendum quod ideo concordia magnae res crescunt et per discordiam |
| 1328 dilabuntur, quia virtus quanto est magis unita, tanto est fortior, | |
| 1329 et per separationem diminuitur; ut dicitur in libro de causis. Unde | |
| 1330 patet quod hoc pertinet ad proprium effectum discordiae, quae est | |
| 1331 divisio voluntatum, non autem pertinet ad originem diversorum | |
| 59 | 1332 vitiorum a discordia, per quod habeat rationem vitii capitalis.</p></div></div><div id="q38" class="q"><h2>Quaestio 38</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 38 pr."><a name="40585"><span class="ref">[40585] IIª-IIae q. 38 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1333 considerandum est de contentione. Et circa hoc quaeruntur duo. |
| 1334 Primo, utrum contentio sit peccatum mortale. Secundo, utrum sit | |
| 53 | 1335 filia inanis gloriae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 38 a. 1 arg. 1"><a name="40586"><span class="ref">[40586] IIª-IIae q. 38 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1336 sic proceditur. Videtur quod contentio non sit peccatum mortale. |
| 1337 Peccatum enim mortale in viris spiritualibus non invenitur. In | |
| 1338 quibus tamen invenitur contentio, secundum illud Luc. XXII, | |
| 1339 <i>facta est contentio inter discipulos Iesu, quis eorum esset | |
| 53 | 1340 maior</i>. Ergo contentio non est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 38 a. 1 arg. 2"><a name="40587"><span class="ref">[40587] IIª-IIae q. 38 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1341 nulli bene disposito debet placere peccatum mortale in proximo. Sed |
| 1342 dicit apostolus, ad Philipp. I, <i>quidam ex contentione Christum | |
| 1343 annuntiant</i>; et postea subdit, <i>et in hoc gaudeo, sed et | |
| 53 | 1344 gaudebo</i>. Ergo contentio non est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 38 a. 1 arg. 3"><a name="40588"><span class="ref">[40588] IIª-IIae q. 38 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1345 contingit quod aliqui vel in iudicio vel in disputatione contendunt |
| 1346 non aliquo animo malignandi, sed potius intendentes ad bonum, sicut | |
| 1347 illi qui contra haereticos disputando contendunt. Unde super illud, | |
| 1348 I Reg. XIV, <i>accidit quadam die</i> etc., dicit Glossa, | |
| 1349 <i>Catholici contra haereticos contentiones commovent, ubi prius ad | |
| 1350 certamen convocantur</i>. Ergo contentio non est peccatum | |
| 53 | 1351 mortale.</p><p title="II-II q. 38 a. 1 arg. 4"><a name="40589"><span class="ref">[40589] IIª-IIae q. 38 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1352 Iob videtur cum Deo contendisse, secundum illud Iob XXXIX, |
| 1353 <i>numquid qui contendit cum Deo tam facile conquiescit?</i> Et | |
| 1354 tamen Iob non peccavit mortaliter, quia dominus de eo dicit, <i>non | |
| 1355 estis locuti recte coram me, sicut servus meus Iob</i>, ut habetur | |
| 53 | 1356 Iob ult. Ergo contentio non semper est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 38 a. 1 s. c."><a name="40590"><span class="ref">[40590] IIª-IIae q. 38 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1357 est quod contrariatur praecepto apostoli, qui dicit II ad Tim. II, |
| 1358 <i>noli verbis contendere</i>. Et Gal. V contentio numeratur inter | |
| 1359 opera carnis, <i>quae qui agunt, regnum Dei non possident</i>, ut | |
| 1360 ibidem dicitur. Sed omne quod excludit a regno Dei, et quod | |
| 1361 contrariatur praecepto, est peccatum mortale. Ergo contentio est | |
| 53 | 1362 peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 38 a. 1 co."><a name="40591"><span class="ref">[40591] IIª-IIae q. 38 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1363 dicendum quod contendere est contra aliquem tendere. Unde sicut |
| 1364 discordia contrarietatem quandam importat in voluntate, ita | |
| 1365 contentio contrarietatem quandam importat in locutione. Et propter | |
| 1366 hoc etiam cum oratio alicuius per contraria se diffundit, vocatur | |
| 1367 contentio, quae ponitur unus color rhetoricus a Tullio, qui dicit, | |
| 1368 <i>contentio est cum ex contrariis rebus oratio efficitur, hoc | |
| 1369 pacto, habet assentatio iucunda principia, eadem exitus amarissimos | |
| 1370 affert</i>. Contrarietas autem locutionis potest attendi | |
| 1371 dupliciter, uno modo, quantum ad intentionem contendentis; alio | |
| 1372 modo, quantum ad modum. In intentione quidem considerandum est | |
| 1373 utrum aliquis contrarietur veritati, quod est vituperabile, vel | |
| 1374 falsitati, quod est laudabile. In modo autem considerandum est | |
| 1375 utrum talis modus contrariandi conveniat et personis et negotiis, | |
| 1376 quia hoc est laudabile (unde et Tullius dicit, in III Rhet., | |
| 1377 <i>quod contentio est oratio acris ad confirmandum et confutandum | |
| 1378 accommodata</i>), vel excedat convenientiam personarum et | |
| 1379 negotiorum, et sic contentio est vituperabilis. Si ergo accipiatur | |
| 1380 contentio secundum quod importat impugnationem veritatis et | |
| 1381 inordinatum modum, sic est peccatum mortale. Et hoc modo definit | |
| 1382 Ambrosius contentionem, dicens, <i>contentio est impugnatio | |
| 1383 veritatis cum confidentia clamoris</i>. Si autem contentio dicatur | |
| 1384 impugnatio falsitatis cum debito modo acrimoniae, sic contentio est | |
| 1385 laudabilis. Si autem accipiatur contentio secundum quod importat | |
| 1386 impugnationem falsitatis cum inordinato modo, sic potest esse | |
| 1387 peccatum veniale, nisi forte tanta inordinatio fiat in contendendo | |
| 1388 quod ex hoc generetur scandalum aliorum. Unde et apostolus, cum | |
| 1389 dixisset, II ad Tim. II, <i>noli verbis contendere</i>, subdit, | |
| 1390 <i>ad nihil enim utile est, nisi ad subversionem | |
| 53 | 1391 audientium</i>.</p><p title="II-II q. 38 a. 1 ad 1"><a name="40592"><span class="ref">[40592] IIª-IIae q. 38 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1392 ergo dicendum quod in discipulis Christi non erat contentio cum |
| 1393 intentione impugnandi veritatem, quia unusquisque defendebat quod | |
| 1394 sibi verum videbatur. Erat tamen in eorum contentione inordinatio, | |
| 1395 quia contendebant de quo non erat contendendum, scilicet de primatu | |
| 1396 honoris; nondum enim erant spirituales, sicut Glossa ibidem dicit. | |
| 53 | 1397 Unde et dominus eos consequenter compescuit.</p><p title="II-II q. 38 a. 1 ad 2"><a name="40593"><span class="ref">[40593] IIª-IIae q. 38 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1398 dicendum quod illi qui ex contentione Christum praedicabant |
| 1399 reprehensibiles erant, quia quamvis non impugnarent veritatem | |
| 1400 fidei, sed eam praedicarent, impugnabant tamen veritatem quantum ad | |
| 1401 hoc quod putabant se suscitare pressuram apostolo veritatem fidei | |
| 1402 praedicanti. Unde apostolus non gaudebat de eorum contentione, sed | |
| 1403 de fructu qui ex hoc proveniebat, scilicet quod Christus | |
| 1404 annuntiabatur, quia ex malis etiam occasionaliter subsequuntur | |
| 53 | 1405 bona.</p><p title="II-II q. 38 a. 1 ad 3"><a name="40594"><span class="ref">[40594] IIª-IIae q. 38 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1406 dicendum quod secundum completam rationem contentionis prout est |
| 1407 peccatum mortale, ille in iudicio contendit qui impugnat veritatem | |
| 1408 iustitiae, et in disputatione contendit qui intendit impugnare | |
| 1409 veritatem doctrinae. Et secundum hoc Catholici non contendunt | |
| 1410 contra haereticos, sed potius e converso. Si autem accipiatur | |
| 1411 contentio in iudicio vel disputatione secundum imperfectam | |
| 1412 rationem, scilicet secundum quod importat quandam acrimoniam | |
| 53 | 1413 locutionis, sic non semper est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 38 a. 1 ad 4"><a name="40595"><span class="ref">[40595] IIª-IIae q. 38 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1414 dicendum quod contentio ibi sumitur communiter pro disputatione. |
| 1415 Dixerat enim Iob, XIII cap., <i>ad omnipotentem loquar, et | |
| 1416 disputare cum Deo cupio</i>, non tamen intendens neque veritatem | |
| 1417 impugnare, sed exquirere; neque circa hanc inquisitionem aliqua | |
| 53 | 1418 inordinatione vel animi vel vocis uti.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 38 a. 2 arg. 1"><a name="40596"><span class="ref">[40596] IIª-IIae q. 38 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1419 secundum sic proceditur. Videtur quod contentio non sit filia |
| 1420 inanis gloriae. Contentio enim affinitatem habet ad zelum, unde | |
| 1421 dicitur I ad Cor. III, <i>cum sit inter vos zelus et contentio, | |
| 1422 nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis?</i> Zelus | |
| 1423 autem ad invidiam pertinet. Ergo contentio magis ex invidia | |
| 53 | 1424 oritur.</p><p title="II-II q. 38 a. 2 arg. 2"><a name="40597"><span class="ref">[40597] IIª-IIae q. 38 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1425 contentio cum clamore quodam est. Sed clamor ex ira oritur; ut |
| 1426 patet per Gregorium, XXXI Moral. Ergo etiam contentio oritur ex | |
| 53 | 1427 ira.</p><p title="II-II q. 38 a. 2 arg. 3"><a name="40598"><span class="ref">[40598] IIª-IIae q. 38 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1428 inter alia scientia praecipue videtur esse materia superbiae et |
| 1429 inanis gloriae, secundum illud I ad Cor. VIII, <i>scientia | |
| 1430 inflat</i>. Sed contentio provenit plerumque ex defectu scientiae, | |
| 1431 per quam veritas cognoscitur, non impugnatur. Ergo contentio non | |
| 53 | 1432 est filia inanis gloriae.</p><p title="II-II q. 38 a. 2 s. c."><a name="40599"><span class="ref">[40599] IIª-IIae q. 38 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 1433 est auctoritas Gregorii, XXXI Moral.</p><p title="II-II q. 38 a. 2 co."><a name="40600"><span class="ref">[40600] IIª-IIae q. 38 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1434 dicendum quod, sicut supra dictum est, discordia est filia inanis |
| 1435 gloriae, eo quod discordantium uterque in suo proprio stat, et unus | |
| 1436 alteri non acquiescit; proprium autem superbiae est et inanis | |
| 1437 gloriae propriam excellentiam quaerere. Sicut autem discordantes | |
| 1438 aliqui sunt ex hoc quod stant corde in propriis, ita contendentes | |
| 1439 sunt aliqui ex hoc quod unusquisque verbo id quod sibi videtur | |
| 1440 defendit. Et ideo eadem ratione ponitur contentio filia inanis | |
| 53 | 1441 gloriae sicut et discordia.</p><p title="II-II q. 38 a. 2 ad 1"><a name="40601"><span class="ref">[40601] IIª-IIae q. 38 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1442 ergo dicendum quod contentio, sicut et discordia, habet affinitatem |
| 1443 cum invidia quantum ad recessum eius a quo aliquis discordat vel | |
| 1444 cum quo contendit. Sed quantum ad id in quo sistit ille qui | |
| 1445 contendit, habet convenientiam cum superbia et inani gloria, | |
| 1446 inquantum scilicet in proprio sensu statur, ut supra dictum | |
| 53 | 1447 est.</p><p title="II-II q. 38 a. 2 ad 2"><a name="40602"><span class="ref">[40602] IIª-IIae q. 38 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1448 dicendum quod clamor assumitur in contentione de qua loquimur ad |
| 1449 finem impugnandae veritatis. Unde non est principale in | |
| 1450 contentione. Et ideo non oportet quod contentio ex eodem derivetur | |
| 53 | 1451 ex quo derivatur clamor.</p><p title="II-II q. 38 a. 2 ad 3"><a name="40603"><span class="ref">[40603] IIª-IIae q. 38 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1452 dicendum quod superbia et inanis gloria occasionem sumunt praecipue |
| 1453 a bonis, etiam sibi contrariis, puta cum de humilitate aliquis | |
| 1454 superbit, est enim huiusmodi derivatio non per se, sed per | |
| 1455 accidens, secundum quem modum nihil prohibet contrarium a contrario | |
| 1456 oriri. Et ideo nihil prohibet ea quae ex superbia vel inani gloria | |
| 1457 per se et directe oriuntur causari ex contrariis eorum ex quibus | |
| 59 | 1458 occasionaliter superbia oritur.</p></div></div><div id="q39" class="q"><h2>Quaestio 39</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 39 pr."><a name="40604"><span class="ref">[40604] IIª-IIae q. 39 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1459 considerandum est de vitiis oppositis paci pertinentibus ad opus; |
| 1460 quae sunt schisma, rixa, seditio et bellum. Primo ergo circa | |
| 1461 schisma quaeruntur quatuor. Primo, utrum schisma sit speciale | |
| 1462 peccatum. Secundo, utrum sit gravius infidelitate. Tertio, de | |
| 53 | 1463 potestate schismaticorum. Quarto, de poena eorum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 39 a. 1 arg. 1"><a name="40605"><span class="ref">[40605] IIª-IIae q. 39 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1464 sic proceditur. Videtur quod schisma non sit peccatum speciale. |
| 1465 Schisma enim, ut Pelagius Papa dicit, scissuram sonat. Sed omne | |
| 1466 peccatum scissuram quandam facit, secundum illud Isaiae LIX, | |
| 1467 <i>peccata vestra diviserunt inter vos et Deum vestrum</i>. Ergo | |
| 53 | 1468 schisma non est speciale peccatum.</p><p title="II-II q. 39 a. 1 arg. 2"><a name="40606"><span class="ref">[40606] IIª-IIae q. 39 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1469 illi videntur esse schismatici qui Ecclesiae non obediunt. Sed per |
| 1470 omne peccatum fit homo inobediens praeceptis Ecclesiae, quia | |
| 1471 peccatum, secundum Ambrosium, est caelestium inobedientia | |
| 53 | 1472 mandatorum. Ergo omne peccatum est schisma.</p><p title="II-II q. 39 a. 1 arg. 3"><a name="40607"><span class="ref">[40607] IIª-IIae q. 39 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1473 haeresis etiam dividit hominem ab unitate fidei. Si ergo schismatis |
| 1474 nomen divisionem importat, videtur quod non differat a peccato | |
| 53 | 1475 infidelitatis quasi speciale peccatum.</p><p title="II-II q. 39 a. 1 s. c."><a name="40608"><span class="ref">[40608] IIª-IIae q. 39 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1476 est quod Augustinus, contra Faustum, distinguit inter schisma et |
| 1477 haeresim, dicens quod <i>schisma est eadem opinantem atque eodem | |
| 1478 ritu colentem quo ceteri, solo congregationis delectari dissidio, | |
| 1479 haeresis vero diversa opinatur ab his quae Catholica credit | |
| 53 | 1480 Ecclesia</i>. Ergo schisma non est generale peccatum.</p><p title="II-II q. 39 a. 1 co."><a name="40609"><span class="ref">[40609] IIª-IIae q. 39 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1481 dicendum quod, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., nomen |
| 1482 schismatis a scissura animorum vocatum est. Scissio autem unitati | |
| 1483 opponitur. Unde peccatum schismatis dicitur quod directe et per se | |
| 1484 opponitur unitati, sicut enim in rebus naturalibus id quod est per | |
| 1485 accidens non constituit speciem, ita etiam nec in rebus moralibus. | |
| 1486 In quibus id quod est intentum est per se, quod autem sequitur | |
| 1487 praeter intentionem est quasi per accidens. Et ideo peccatum | |
| 1488 schismatis proprie est speciale peccatum ex eo quod intendit se ab | |
| 1489 unitate separare quam caritas facit. Quae non solum alteram | |
| 1490 personam alteri unit spirituali dilectionis vinculo, sed etiam | |
| 1491 totam Ecclesiam in unitate spiritus. Et ideo proprie schismatici | |
| 1492 dicuntur qui propria sponte et intentione se ab unitate Ecclesiae | |
| 1493 separant, quae est unitas principalis, nam unitas particularis | |
| 1494 aliquorum ad invicem ordinatur ad unitatem Ecclesiae, sicut | |
| 1495 compositio singulorum membrorum in corpore naturali ordinatur ad | |
| 1496 totius corporis unitatem. Ecclesiae autem unitas in duobus | |
| 1497 attenditur, scilicet in connexione membrorum Ecclesiae ad invicem, | |
| 1498 seu communicatione; et iterum in ordine omnium membrorum Ecclesiae | |
| 1499 ad unum caput; secundum illud ad Coloss. II, <i>inflatus sensu | |
| 1500 carnis suae, et non tenens caput, ex quo totum corpus, per nexus et | |
| 1501 coniunctiones subministratum et constructum, crescit in augmentum | |
| 1502 Dei</i>. Hoc autem caput est ipse Christus, cuius vicem in Ecclesia | |
| 1503 gerit summus pontifex. Et ideo schismatici dicuntur qui subesse | |
| 1504 renuunt summo pontifici, et qui membris Ecclesiae ei subiectis | |
| 53 | 1505 communicare recusant.</p><p title="II-II q. 39 a. 1 ad 1"><a name="40610"><span class="ref">[40610] IIª-IIae q. 39 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1506 ergo dicendum quod divisio hominis a Deo per peccatum non est |
| 1507 intenta a peccante, sed praeter intentionem eius accidit ex | |
| 1508 inordinata conversione ipsius ad commutabile bonum. Et ideo non est | |
| 53 | 1509 schisma, per se loquendo.</p><p title="II-II q. 39 a. 1 ad 2"><a name="40611"><span class="ref">[40611] IIª-IIae q. 39 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1510 dicendum quod non obedire praeceptis cum rebellione quadam |
| 1511 constituit schismatis rationem. Dico autem cum rebellione, cum et | |
| 1512 pertinaciter praecepta Ecclesiae contemnit, et iudicium eius subire | |
| 1513 recusat. Hoc autem non facit quilibet peccator. Unde non omne | |
| 53 | 1514 peccatum est schisma.</p><p title="II-II q. 39 a. 1 ad 3"><a name="40612"><span class="ref">[40612] IIª-IIae q. 39 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1515 dicendum quod haeresis et schisma distinguuntur secundum ea quibus |
| 1516 utrumque per se et directe opponitur. Nam haeresis per se opponitur | |
| 1517 fidei, schisma autem per se opponitur unitati ecclesiasticae | |
| 1518 caritatis. Et ideo sicut fides et caritas sunt diversae virtutes, | |
| 1519 quamvis quicumque careat fide careat caritate; ita etiam schisma et | |
| 1520 haeresis sunt diversa vitia, quamvis quicumque est haereticus sit | |
| 1521 etiam schismaticus, sed non convertitur. Et hoc est quod Hieronymus | |
| 1522 dicit, in Epist. ad Gal., <i>inter schisma et haeresim hoc | |
| 1523 interesse arbitror, quod haeresis perversum dogma habet, schisma ab | |
| 1524 Ecclesia separat</i>. Et tamen sicut amissio caritatis est via ad | |
| 1525 amittendum fidem, secundum illud I ad Tim. I, <i>a quibus quidam | |
| 1526 aberrantes</i>, scilicet a caritate et aliis huiusmodi, conversi | |
| 1527 sunt in vaniloquium; ita etiam schisma est via ad haeresim. Unde | |
| 1528 Hieronymus ibidem subdit quod <i>schisma a principio aliqua in | |
| 1529 parte potest intelligi diversum ab haeresi, ceterum nullum schisma | |
| 1530 est, nisi sibi aliquam haeresim confingat, ut recte ab Ecclesia | |
| 53 | 1531 recessisse videatur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 39 a. 2 arg. 1"><a name="40613"><span class="ref">[40613] IIª-IIae q. 39 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1532 secundum sic proceditur. Videtur quod schisma gravius peccatum sit |
| 1533 quam infidelitas. Maius enim peccatum graviori poena punitur, | |
| 1534 secundum illud Deut. XXV, <i>pro mensura peccati erit et plagarum | |
| 1535 modus</i>. Sed peccatum schismatis gravius invenitur punitum quam | |
| 1536 etiam peccatum infidelitatis sive idololatriae. Legitur enim Exod. | |
| 1537 XXXII quod propter idololatriam sunt aliqui humana manu gladio | |
| 1538 interfecti, de peccato autem schismatis legitur Num. XVI, <i>si | |
| 1539 novam rem fecerit dominus, ut aperiens terra os suum deglutiat eos | |
| 1540 et omnia quae ad illos pertinent, descenderintque viventes in | |
| 1541 Infernum, scietis quod blasphemaverunt dominum</i>. Decem etiam | |
| 1542 tribus, quae vitio schismatis a regno David recesserunt, sunt | |
| 1543 gravissime punitae, ut habetur IV Reg. XVII. Ergo peccatum | |
| 53 | 1544 schismatis est gravius peccato infidelitatis.</p><p title="II-II q. 39 a. 2 arg. 2"><a name="40614"><span class="ref">[40614] IIª-IIae q. 39 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1545 <i>bonum multitudinis est maius et divinius quam bonum unius</i>; |
| 1546 ut patet per philosophum, in I Ethic. Sed schisma est contra bonum | |
| 1547 multitudinis, idest contra ecclesiasticam unitatem, infidelitas | |
| 1548 autem est contra bonum particulare unius, quod est fides unius | |
| 1549 hominis singularis. Ergo videtur quod schisma sit gravius peccatum | |
| 53 | 1550 quam infidelitas.</p><p title="II-II q. 39 a. 2 arg. 3"><a name="40615"><span class="ref">[40615] IIª-IIae q. 39 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1551 maiori malo maius bonum opponitur; ut patet per philosophum, in |
| 1552 VIII Ethic. Sed schisma opponitur caritati, quae est maior virtus | |
| 1553 quam fides, cui opponitur infidelitas, ut ex praemissis patet. Ergo | |
| 53 | 1554 schisma est gravius peccatum quam infidelitas.</p><p title="II-II q. 39 a. 2 s. c."><a name="40616"><span class="ref">[40616] IIª-IIae q. 39 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1555 quod se habet ex additione ad alterum potius est vel in bono vel in |
| 1556 malo. Sed haeresis se habet per additionem ad schisma, addit enim | |
| 1557 perversum dogma, ut patet ex auctoritate Hieronymi supra inducta. | |
| 53 | 1558 Ergo schisma est minus peccatum quam infidelitas.</p><p title="II-II q. 39 a. 2 co."><a name="40617"><span class="ref">[40617] IIª-IIae q. 39 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1559 dicendum quod gravitas peccati dupliciter potest considerari, uno |
| 1560 modo, secundum suam speciem; alio modo, secundum circumstantias. Et | |
| 1561 quia circumstantiae particulares sunt et infinitis modis variari | |
| 1562 possunt, cum quaeritur in communi de duobus peccatis quod sit | |
| 1563 gravius, intelligenda est quaestio de gravitate quae attenditur | |
| 1564 secundum genus peccati. Genus autem seu species peccati attenditur | |
| 1565 ex obiecto; sicut ex supradictis patet. Et ideo illud peccatum quod | |
| 1566 maiori bono contrariatur est ex suo genere gravius, sicut peccatum | |
| 1567 in Deum quam peccatum in proximum. Manifestum est autem quod | |
| 1568 infidelitas est peccatum contra ipsum Deum, secundum quod in se est | |
| 1569 veritas prima, cui fides innititur. Schisma autem est contra | |
| 1570 ecclesiasticam unitatem, quae est quoddam bonum participatum, et | |
| 1571 minus quam sit ipse Deus. Unde manifestum est quod peccatum | |
| 1572 infidelitatis ex suo genere est gravius quam peccatum schismatis, | |
| 1573 licet possit contingere quod aliquis schismaticus gravius peccet | |
| 1574 quam quidam infidelis, vel propter maiorem contemptum, vel propter | |
| 53 | 1575 maius periculum quod inducit, vel propter aliquid huiusmodi.</p><p title="II-II q. 39 a. 2 ad 1"><a name="40618"><span class="ref">[40618] IIª-IIae q. 39 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1576 ergo dicendum quod populo illi manifestum erat iam per legem |
| 1577 susceptam quod erat unus Deus et quod non erant alii dii colendi, | |
| 1578 et hoc erat apud eos per multiplicia signa confirmatum. Et ideo non | |
| 1579 oportebat quod peccantes contra hanc fidem per idololatriam | |
| 1580 punirentur inusitata aliqua et insolita poena, sed solum communi. | |
| 1581 Sed non erat sic notum apud eos quod Moyses deberet esse semper | |
| 1582 eorum princeps. Et ideo rebellantes eius principatui oportebat | |
| 1583 miraculosa et insueta poena puniri. Vel potest dici quod peccatum | |
| 1584 schismatis quandoque gravius est punitum in populo illo quia erat | |
| 1585 ad seditiones et schismata promptus, dicitur enim I Esdr. IV, | |
| 1586 <i>civitas illa a diebus antiquis adversus regem rebellat, et | |
| 1587 seditiones et praelia concitantur in ea</i>. Poena autem maior | |
| 1588 quandoque infligitur pro peccato magis consueto, ut supra habitum | |
| 1589 est, nam poenae sunt medicinae quaedam ad arcendum homines a | |
| 1590 peccato; unde ubi est maior pronitas ad peccandum, debet severior | |
| 1591 poena adhiberi. Decem autem tribus non solum fuerunt punitae pro | |
| 1592 peccato schismatis, sed etiam pro peccato idololatriae, ut ibidem | |
| 53 | 1593 dicitur.</p><p title="II-II q. 39 a. 2 ad 2"><a name="40619"><span class="ref">[40619] IIª-IIae q. 39 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1594 dicendum quod sicut bonum multitudinis est maius quam bonum unius |
| 1595 qui est de multitudine, ita est minus quam bonum extrinsecum ad | |
| 1596 quod multitudo ordinatur, sicut bonum ordinis exercitus est minus | |
| 1597 quam bonum ducis. Et similiter bonum ecclesiasticae unitatis, cui | |
| 1598 opponitur schisma, est minus quam bonum veritatis divinae, cui | |
| 53 | 1599 opponitur infidelitas.</p><p title="II-II q. 39 a. 2 ad 3"><a name="40620"><span class="ref">[40620] IIª-IIae q. 39 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1600 dicendum quod caritas habet duo obiecta, unum principale, scilicet |
| 1601 bonitatem divinam; et aliud secundarium, scilicet bonum proximi. | |
| 1602 Schisma autem et alia peccata quae fiunt in proximum opponuntur | |
| 1603 caritati quantum ad secundarium bonum, quod est minus quam obiectum | |
| 1604 fidei, quod est ipse Deus. Et ideo ista peccata sunt minora quam | |
| 1605 infidelitas. Sed odium Dei, quod opponitur caritati quantum ad | |
| 1606 principale obiectum, non est minus. Tamen inter peccata quae sunt | |
| 1607 in proximum, peccatum schismatis videtur esse maximum, quia est | |
| 53 | 1608 contra spirituale bonum multitudinis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 39 a. 3 arg. 1"><a name="40621"><span class="ref">[40621] IIª-IIae q. 39 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1609 sic proceditur. Videtur quod schismatici habeant aliquam |
| 1610 potestatem. Dicit enim Augustinus, in libro contra Donatist., | |
| 1611 <i>sicut redeuntes ad Ecclesiam qui priusquam recederent baptizati | |
| 1612 sunt non rebaptizantur, ita redeuntes qui priusquam recederent | |
| 1613 ordinati sunt non utique rursus ordinantur</i>. Sed ordo est | |
| 1614 potestas quaedam. Ergo schismatici habent aliquam potestatem, quia | |
| 53 | 1615 retinent ordinem.</p><p title="II-II q. 39 a. 3 arg. 2"><a name="40622"><span class="ref">[40622] IIª-IIae q. 39 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1616 Augustinus dicit, in libro de Unic. Bapt., <i>potest sacramentum |
| 1617 tradere separatus, sicut potest habere separatus</i>. Sed potestas | |
| 1618 tradendi sacramenta est maxima potestas. Ergo schismatici, qui sunt | |
| 53 | 1619 ab Ecclesia separati, habent potestatem spiritualem.</p><p title="II-II q. 39 a. 3 arg. 3"><a name="40623"><span class="ref">[40623] IIª-IIae q. 39 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1620 Urbanus Papa dicit quod <i>ab episcopis quondam Catholice ordinatis |
| 1621 sed in schismate a Romana Ecclesia separatis qui consecrati sunt, | |
| 1622 eos, cum ad Ecclesiae unitatem redierint, servatis propriis | |
| 1623 ordinibus, misericorditer suscipi iubemus, si eos vita et scientia | |
| 1624 commendat</i>. Sed hoc non esset nisi spiritualis potestas apud | |
| 1625 schismaticos remaneret. Ergo schismatici habent spiritualem | |
| 53 | 1626 potestatem.</p><p title="II-II q. 39 a. 3 s. c."><a name="40624"><span class="ref">[40624] IIª-IIae q. 39 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1627 est quod Cyprianus dicit in quadam epistola, et habetur VII, qu. I, |
| 1628 Can. Novatianus, <i>qui nec unitatem, inquit, spiritus nec | |
| 1629 conventionis pacem observat, et se ab Ecclesiae vinculo atque a | |
| 1630 sacerdotum collegio separat, nec episcopi potestatem habere potest | |
| 53 | 1631 nec honorem</i>.</p><p title="II-II q. 39 a. 3 co."><a name="40625"><span class="ref">[40625] IIª-IIae q. 39 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1632 dicendum quod duplex est spiritualis potestas, una quidem |
| 1633 sacramentalis; alia iurisdictionalis. Sacramentalis quidem potestas | |
| 1634 est quae per aliquam consecrationem confertur. Omnes autem | |
| 1635 consecrationes Ecclesiae sunt immobiles, manente re quae | |
| 1636 consecratur, sicut patet etiam in rebus inanimatis, nam altare | |
| 1637 semel consecratum non consecratur iterum nisi fuerit dissipatum. Et | |
| 1638 ideo talis potestas secundum suam essentiam remanet in homine qui | |
| 1639 per consecrationem eam est adeptus quandiu vivit, sive in schisma | |
| 1640 sive in haeresim labatur, quod patet ex hoc quod rediens ad | |
| 1641 Ecclesiam non iterum consecratur. Sed quia potestas inferior non | |
| 1642 debet exire in actum nisi secundum quod movetur a potestate | |
| 1643 superiori, ut etiam in rebus naturalibus patet; inde est quod tales | |
| 1644 usum potestatis amittunt, ita scilicet quod non liceat eis sua | |
| 1645 potestate uti. Si tamen usi fuerint, eorum potestas effectum habet | |
| 1646 in sacramentalibus, quia in his homo non operatur nisi sicut | |
| 1647 instrumentum Dei; unde effectus sacramentales non excluduntur | |
| 1648 propter culpam quamcumque conferentis sacramentum. Potestas autem | |
| 1649 iurisdictionalis est quae ex simplici iniunctione hominis | |
| 1650 confertur. Et talis potestas non immobiliter adhaeret. Unde in | |
| 1651 schismaticis et haereticis non manet. Unde non possunt nec | |
| 1652 absolvere nec excommunicare nec indulgentias facere, aut aliquid | |
| 1653 huiusmodi, quod si fecerint, nihil est actum. Cum ergo dicitur | |
| 1654 tales non habere potestatem spiritualem, intelligendum est vel de | |
| 1655 potestate secunda, vel, si referatur ad primam potestatem, non est | |
| 1656 referendum ad ipsam essentiam potestatis, sed ad legitimum usum | |
| 53 | 1657 eius.</p><p title="II-II q. 39 a. 3 ad arg."><a name="40626"><span class="ref">[40626] IIª-IIae q. 39 a. 3 ad arg.</span></a> Et per |
| 1658 hoc patet responsio ad obiecta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 39 a. 4 arg. 1"><a name="40627"><span class="ref">[40627] IIª-IIae q. 39 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 28 | 1659 sic proceditur. Videtur quod poena schismaticorum non sit |
| 1660 conveniens ut excommunicentur. Excommunicatio enim maxime separat | |
| 1661 hominem a communione sacramentorum. Sed Augustinus dicit, in libro | |
| 1662 contra Donatist., quod Baptisma potest recipi a schismatico. Ergo | |
| 1663 videtur quod excommunicatio non est conveniens poena | |
| 53 | 1664 schismatis.</p><p title="II-II q. 39 a. 4 arg. 2"><a name="40628"><span class="ref">[40628] IIª-IIae q. 39 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1665 ad fideles Christi pertinet ut eos qui sunt dispersi reducant, unde |
| 1666 contra quosdam dicitur Ezech. XXXIV, <i>quod abiectum est non | |
| 1667 reduxistis, quod perierat non quaesistis</i>. Sed schismatici | |
| 1668 convenientius reducuntur per aliquos qui eis communicent. Ergo | |
| 53 | 1669 videtur quod non sint excommunicandi.</p><p title="II-II q. 39 a. 4 arg. 3"><a name="40629"><span class="ref">[40629] IIª-IIae q. 39 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1670 pro eodem peccato non infligitur duplex poena, secundum illud Nahum |
| 1671 I, <i>non iudicabit Deus bis in idipsum</i>. Sed pro peccato | |
| 1672 schismatis aliqui poena temporali puniuntur, ut habetur XXIII, qu. | |
| 1673 V, ubi dicitur, <i>divinae et mundanae leges statuerunt ut ab | |
| 1674 Ecclesiae unitate divisi, et eius pacem perturbantes, a | |
| 1675 saecularibus potestatibus comprimantur</i>. Non ergo sunt puniendi | |
| 53 | 1676 per excommunicationem.</p><p title="II-II q. 39 a. 4 s. c."><a name="40630"><span class="ref">[40630] IIª-IIae q. 39 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1677 est quod Num. XVI dicitur, <i>recedite a tabernaculis hominum |
| 1678 impiorum</i>, qui scilicet schisma fecerant, <i>et nolite tangere | |
| 53 | 1679 quae ad eos pertinent, ne involvamini in peccatis eorum</i>.</p><p title="II-II q. 39 a. 4 co."><a name="40631"><span class="ref">[40631] IIª-IIae q. 39 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1680 dicendum quod per quae peccat quis, per ea debet puniri, ut dicitur |
| 1681 Sap. XI. Schismaticus autem, ut ex dictis patet, in duobus peccat. | |
| 1682 In uno quidem, quia separat se a communione membrorum Ecclesiae. Et | |
| 1683 quantum ad hoc conveniens poena schismaticorum est ut | |
| 1684 excommunicentur. In alio vero, quia subdi recusant capiti | |
| 1685 Ecclesiae. Et ideo, quia coerceri nolunt per spiritualem potestatem | |
| 53 | 1686 Ecclesiae, iustum est ut potestate temporali coerceantur.</p><p title="II-II q. 39 a. 4 ad 1"><a name="40632"><span class="ref">[40632] IIª-IIae q. 39 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1687 ergo dicendum quod Baptismum a schismaticis recipere non licet nisi |
| 1688 in articulo necessitatis, quia melius est de hac vita cum signo | |
| 1689 Christi exire, a quocumque detur, etiam si sit Iudaeus vel Paganus, | |
| 53 | 1690 quam sine hoc signo, quod per Baptismum confertur.</p><p title="II-II q. 39 a. 4 ad 2"><a name="40633"><span class="ref">[40633] IIª-IIae q. 39 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1691 dicendum quod per excommunicationem non interdicitur illa |
| 1692 communicatio per quam aliquis salubribus monitis divisos reducit ad | |
| 1693 Ecclesiae unitatem. Tamen et ipsa separatio quodammodo eos reducit, | |
| 1694 dum, de sua separatione confusi, quandoque ad poenitentiam | |
| 53 | 1695 adducuntur.</p><p title="II-II q. 39 a. 4 ad 3"><a name="40634"><span class="ref">[40634] IIª-IIae q. 39 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1696 dicendum quod poenae praesentis vitae sunt medicinales; et ideo |
| 1697 quando una poena non sufficit ad coercendum hominem, superadditur | |
| 1698 altera, sicut et medici diversas medicinas corporales apponunt | |
| 1699 quando una non est efficax et ita Ecclesia, quando aliqui per | |
| 1700 excommunicationem non sufficienter reprimuntur, adhibet coercionem | |
| 1701 brachii saecularis. Sed si una poena sit sufficiens, non debet alia | |
| 59 | 1702 adhiberi.</p></div></div><div id="q40" class="q"><h2>Quaestio 40</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 40 pr."><a name="40635"><span class="ref">[40635] IIª-IIae q. 40 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1703 considerandum est de bello. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, |
| 1704 utrum aliquod bellum sit licitum. Secundo, utrum clericis sit | |
| 1705 licitum bellare. Tertio, utrum liceat bellantibus uti insidiis. | |
| 53 | 1706 Quarto, utrum liceat in diebus festis bellare.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 40 a. 1 arg. 1"><a name="40636"><span class="ref">[40636] IIª-IIae q. 40 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1707 sic proceditur. Videtur quod bellare semper sit peccatum. Poena |
| 1708 enim non infligitur nisi pro peccato. Sed bellantibus a domino | |
| 1709 indicitur poena, secundum illud Matth. XXVI, <i>omnis qui acceperit | |
| 53 | 1710 gladium gladio peribit</i>. Ergo omne bellum est illicitum.</p><p title="II-II q. 40 a. 1 arg. 2"><a name="40637"><span class="ref">[40637] IIª-IIae q. 40 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1711 quidquid contrariatur divino praecepto est peccatum. Sed bellare |
| 1712 contrariatur divino praecepto, dicitur enim Matth. V, <i>ego dico | |
| 1713 vobis non resistere malo</i>; et Rom. XII dicitur, <i>non vos | |
| 1714 defendentes, carissimi, sed date locum irae</i>. Ergo bellare | |
| 53 | 1715 semper est peccatum.</p><p title="II-II q. 40 a. 1 arg. 3"><a name="40638"><span class="ref">[40638] IIª-IIae q. 40 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1716 nihil contrariatur actui virtutis nisi peccatum. Sed bellum |
| 53 | 1717 contrariatur paci. Ergo bellum semper est peccatum.</p><p title="II-II q. 40 a. 1 arg. 4"><a name="40639"><span class="ref">[40639] IIª-IIae q. 40 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1718 omne exercitium ad rem licitam licitum est, sicut patet in |
| 1719 exercitiis scientiarum. Sed exercitia bellorum, quae fiunt in | |
| 1720 torneamentis, prohibentur ab Ecclesia, quia morientes in huiusmodi | |
| 1721 tyrociniis ecclesiastica sepultura privantur. Ergo bellum videtur | |
| 53 | 1722 esse simpliciter peccatum.</p><p title="II-II q. 40 a. 1 s. c."><a name="40640"><span class="ref">[40640] IIª-IIae q. 40 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1723 est quod Augustinus dicit, in sermone de puero centurionis, <i>si |
| 1724 Christiana disciplina omnino bella culparet, hoc potius consilium | |
| 1725 salutis petentibus in Evangelio daretur, ut abiicerent arma, seque | |
| 1726 militiae omnino subtraherent. Dictum est autem eis, neminem | |
| 1727 concutiatis; estote contenti stipendiis vestris. Quibus proprium | |
| 53 | 1728 stipendium sufficere praecepit, militare non prohibuit</i>.</p><p title="II-II q. 40 a. 1 co."><a name="40641"><span class="ref">[40641] IIª-IIae q. 40 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1729 dicendum quod ad hoc quod aliquod bellum sit iustum, tria |
| 1730 requiruntur. Primo quidem, auctoritas principis, cuius mandato | |
| 1731 bellum est gerendum. Non enim pertinet ad personam privatam bellum | |
| 1732 movere, quia potest ius suum in iudicio superioris prosequi. | |
| 1733 Similiter etiam quia convocare multitudinem, quod in bellis oportet | |
| 1734 fieri, non pertinet ad privatam personam. Cum autem cura | |
| 1735 reipublicae commissa sit principibus, ad eos pertinet rem publicam | |
| 1736 civitatis vel regni seu provinciae sibi subditae tueri. Et sicut | |
| 1737 licite defendunt eam materiali gladio contra interiores quidem | |
| 1738 perturbatores, dum malefactores puniunt, secundum illud apostoli, | |
| 1739 ad Rom. XIII, <i>non sine causa gladium portat, minister enim Dei | |
| 1740 est, vindex in iram ei qui male agit</i>; ita etiam gladio bellico | |
| 1741 ad eos pertinet rempublicam tueri ab exterioribus hostibus. Unde et | |
| 1742 principibus dicitur in Psalm., <i>eripite pauperem, et egenum de | |
| 1743 manu peccatoris liberate</i>. Unde Augustinus dicit, contra Faust., | |
| 1744 <i>ordo naturalis, mortalium paci accommodatus, hoc poscit, ut | |
| 1745 suscipiendi belli auctoritas atque consilium penes principes | |
| 1746 sit</i>. Secundo, requiritur causa iusta, ut scilicet illi qui | |
| 1747 impugnantur propter aliquam culpam impugnationem mereantur. Unde | |
| 1748 Augustinus dicit, in libro quaest., <i>iusta bella solent definiri | |
| 1749 quae ulciscuntur iniurias, si gens vel civitas plectenda est quae | |
| 1750 vel vindicare neglexerit quod a suis improbe factum est, vel | |
| 1751 reddere quod per iniuriam ablatum est</i>. Tertio, requiritur ut | |
| 1752 sit intentio bellantium recta, qua scilicet intenditur vel ut bonum | |
| 1753 promoveatur, vel ut malum vitetur. Unde Augustinus, in libro de | |
| 1754 verbis Dom., <i>apud veros Dei cultores etiam illa bella pacata | |
| 1755 sunt quae non cupiditate aut crudelitate, sed pacis studio | |
| 1756 geruntur, ut mali coerceantur et boni subleventur</i>. Potest autem | |
| 1757 contingere quod etiam si sit legitima auctoritas indicentis bellum | |
| 1758 et causa iusta, nihilominus propter pravam intentionem bellum | |
| 1759 reddatur illicitum. Dicit enim Augustinus, in libro contra Faust., | |
| 1760 <i>nocendi cupiditas, ulciscendi crudelitas, implacatus et | |
| 1761 implacabilis animus, feritas rebellandi, libido dominandi, et si | |
| 53 | 1762 qua sunt similia, haec sunt quae in bellis iure culpantur</i>.</p><p title="II-II q. 40 a. 1 ad 1"><a name="40642"><span class="ref">[40642] IIª-IIae q. 40 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1763 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in II Lib. contra |
| 1764 Manich., <i>ille accipit gladium qui, nulla superiori aut legitima | |
| 1765 potestate aut iubente vel concedente, in sanguinem alicuius | |
| 1766 armatur</i>. Qui vero ex auctoritate principis vel iudicis, si sit | |
| 1767 persona privata; vel ex zelo iustitiae, quasi ex auctoritate Dei, | |
| 1768 si sit persona publica, gladio utitur, non ipse accipit gladium, | |
| 1769 sed ab alio sibi commisso utitur. Unde ei poena non debetur. Nec | |
| 1770 tamen illi etiam qui cum peccato gladio utuntur semper gladio | |
| 1771 occiduntur. Sed ipso suo gladio semper pereunt, quia pro peccato | |
| 53 | 1772 gladii aeternaliter puniuntur, nisi poeniteant.</p><p title="II-II q. 40 a. 1 ad 2"><a name="40643"><span class="ref">[40643] IIª-IIae q. 40 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1773 dicendum quod huiusmodi praecepta, sicut Augustinus dicit, in libro |
| 1774 de Serm. Dom. in monte, semper sunt servanda in praeparatione | |
| 1775 animi, ut scilicet semper homo sit paratus non resistere vel non se | |
| 1776 defendere si opus fuerit. Sed quandoque est aliter agendum propter | |
| 1777 commune bonum, et etiam illorum cum quibus pugnatur. Unde | |
| 1778 Augustinus dicit, in Epist. ad Marcellinum, <i>agenda sunt multa | |
| 1779 etiam cum invitis benigna quadam asperitate plectendis. Nam cui | |
| 1780 licentia iniquitatis eripitur, utiliter vincitur, quoniam nihil est | |
| 1781 infelicius felicitate peccantium, qua poenalis nutritur impunitas, | |
| 53 | 1782 et mala voluntas, velut hostis interior, roboratur</i>.</p><p title="II-II q. 40 a. 1 ad 3"><a name="40644"><span class="ref">[40644] IIª-IIae q. 40 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1783 dicendum quod etiam illi qui iusta bella gerunt pacem intendunt. Et |
| 1784 ita paci non contrariantur nisi malae, quam dominus non venit | |
| 1785 mittere in terram, ut dicitur Matth. X. Unde Augustinus dicit, ad | |
| 1786 Bonifacium, <i>non quaeritur pax ut bellum exerceatur, sed bellum | |
| 1787 geritur ut pax acquiratur. Esto ergo bellando pacificus, ut eos | |
| 53 | 1788 quos expugnas ad pacis utilitatem vincendo perducas</i>.</p><p title="II-II q. 40 a. 1 ad 4"><a name="40645"><span class="ref">[40645] IIª-IIae q. 40 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1789 dicendum quod exercitia hominum ad res bellicas non sunt |
| 1790 universaliter prohibita, sed inordinata exercitia et periculosa, ex | |
| 1791 quibus occisiones et depraedationes proveniunt. Apud antiquos autem | |
| 1792 exercitationes ad bella sine huiusmodi periculis erant, et ideo | |
| 1793 vocabantur meditationes armorum, vel bella sine sanguine, ut per | |
| 53 | 1794 Hieronymum patet, in quadam epistola.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 40 a. 2 arg. 1"><a name="40646"><span class="ref">[40646] IIª-IIae q. 40 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1795 secundum sic proceditur. Videtur quod clericis et episcopis liceat |
| 1796 pugnare. Bella enim intantum sunt licita et iusta, sicut dictum | |
| 1797 est, inquantum tuentur pauperes et totam rempublicam ab hostium | |
| 1798 iniuriis. Sed hoc maxime videtur ad praelatos pertinere, dicit enim | |
| 1799 Gregorius, in quadam homilia, <i>lupus super oves venit, cum | |
| 1800 quilibet iniustus et raptor fideles quosque atque humiles opprimit. | |
| 1801 Sed is qui pastor videbatur esse et non erat, relinquit oves et | |
| 1802 fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere eius | |
| 1803 iniustitiae non praesumit</i>. Ergo praelatis et clericis licitum | |
| 53 | 1804 est pugnare.</p><p title="II-II q. 40 a. 2 arg. 2"><a name="40647"><span class="ref">[40647] IIª-IIae q. 40 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1805 XXIII, qu. VIII, Leo Papa scribit, <i>cum saepe adversa a |
| 1806 Saracenorum partibus pervenerint nuntia, quidam in Romanorum portum | |
| 1807 Saracenos clam furtiveque venturos esse dicebant. Pro quo nostrum | |
| 1808 congregari praecepimus populum, maritimumque ad littus descendere | |
| 53 | 1809 decrevimus</i>. Ergo episcopis licet ad bella procedere.</p><p title="II-II q. 40 a. 2 arg. 3"><a name="40648"><span class="ref">[40648] IIª-IIae q. 40 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1810 eiusdem rationis esse videtur quod homo aliquid faciat, et quod |
| 1811 facienti consentiat, secundum illud Rom. I, <i>non solum digni sunt | |
| 1812 morte qui faciunt, sed et qui consentiunt facientibus</i>. Maxime | |
| 1813 autem consentit qui ad aliquid faciendum alios inducit. Licitum | |
| 1814 autem est episcopis et clericis inducere alios ad bellandum, | |
| 1815 dicitur enim XXIII, qu. VIII, quod <i>hortatu et precibus Adriani | |
| 1816 Romanae urbis episcopi, Carolus bellum contra Longobardos | |
| 53 | 1817 suscepit</i>. Ergo etiam eis licet pugnare.</p><p title="II-II q. 40 a. 2 arg. 4"><a name="40649"><span class="ref">[40649] IIª-IIae q. 40 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1818 illud quod est secundum se honestum et meritorium non est illicitum |
| 1819 praelatis et clericis. Sed bellare est quandoque et honestum et | |
| 1820 meritorium, dicitur enim XXIII, qu. VIII, quod <i>si aliquis pro | |
| 1821 veritate fidei et salvatione patriae ac defensione Christianorum | |
| 1822 mortuus fuerit, a Deo caeleste praemium consequetur</i>. Ergo | |
| 53 | 1823 licitum est episcopis et clericis bellare.</p><p title="II-II q. 40 a. 2 s. c."><a name="40650"><span class="ref">[40650] IIª-IIae q. 40 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1824 est quod Petro, in persona episcoporum et clericorum, dicitur |
| 1825 Matth. XXVI, <i>converte gladium tuum in vaginam</i>. Non ergo | |
| 53 | 1826 licet eis pugnare.</p><p title="II-II q. 40 a. 2 co."><a name="40651"><span class="ref">[40651] IIª-IIae q. 40 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1827 dicendum quod ad bonum societatis humanae plura sunt necessaria. |
| 1828 Diversa autem a diversis melius et expeditius aguntur quam ab uno; | |
| 1829 ut patet per philosophum, in sua politica. Et quaedam negotia sunt | |
| 1830 adeo sibi repugnantia ut convenienter simul exerceri non possint. | |
| 1831 Et ideo illis qui maioribus deputantur prohibentur minora, sicut | |
| 1832 secundum leges humanas militibus, qui deputantur ad exercitia | |
| 1833 bellica, negotiationes interdicuntur. Bellica autem exercitia | |
| 1834 maxime repugnant illis officiis quibus episcopi et clerici | |
| 1835 deputantur, propter duo. Primo quidem, generali ratione, quia | |
| 1836 bellica exercitia maximas inquietudines habent; unde multum | |
| 1837 impediunt animum a contemplatione divinorum et laude Dei et | |
| 1838 oratione pro populo, quae ad officium pertinent clericorum. Et ideo | |
| 1839 sicut negotiationes, propter hoc quod nimis implicant animum, | |
| 1840 interdicuntur clericis, ita et bellica exercitia, secundum illud II | |
| 1841 ad Tim. II, <i>nemo militans Deo implicat se saecularibus | |
| 1842 negotiis</i>. Secundo, propter specialem rationem. Nam omnes | |
| 1843 clericorum ordines ordinantur ad altaris ministerium, in quo sub | |
| 1844 sacramento repraesentatur passio Christi, secundum illud I ad Cor. | |
| 1845 XI, <i>quotiescumque manducabitis panem hunc et calicem bibetis, | |
| 1846 mortem domini annuntiabitis, donec veniat</i>. Et ideo non competit | |
| 1847 eis occidere vel effundere sanguinem, sed magis esse paratos ad | |
| 1848 propriam sanguinis effusionem pro Christo, ut imitentur opere quod | |
| 1849 gerunt ministerio. Et propter hoc est institutum ut effundentes | |
| 1850 sanguinem, etiam sine peccato, sint irregulares. Nulli autem qui | |
| 1851 est deputatus ad aliquod officium licet id per quod suo officio | |
| 1852 incongruus redditur. Unde clericis omnino non licet bella gerere, | |
| 53 | 1853 quae ordinantur ad sanguinis effusionem.</p><p title="II-II q. 40 a. 2 ad 1"><a name="40652"><span class="ref">[40652] IIª-IIae q. 40 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1854 ergo dicendum quod praelati debent resistere non solum lupis qui |
| 1855 spiritualiter interficiunt gregem, sed etiam raptoribus et tyrannis | |
| 1856 qui corporaliter vexant, non autem materialibus armis in propria | |
| 1857 persona utendo, sed spiritualibus; secundum illud apostoli, II ad | |
| 1858 Cor. X, <i>arma militiae nostrae non sunt carnalia, sed | |
| 1859 spiritualia</i>. Quae quidem sunt salubres admonitiones, devotae | |
| 53 | 1860 orationes, contra pertinaces excommunicationis sententia.</p><p title="II-II q. 40 a. 2 ad 2"><a name="40653"><span class="ref">[40653] IIª-IIae q. 40 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1861 dicendum quod praelati et clerici, ex auctoritate superioris, |
| 1862 possunt interesse bellis, non quidem ut ipsi propria manu pugnent, | |
| 1863 sed ut iuste pugnantibus spiritualiter subveniant suis | |
| 1864 exhortationibus et absolutionibus et aliis huiusmodi spiritualibus | |
| 1865 subventionibus. Sicut et in veteri lege mandabatur, Ios. VI, quod | |
| 1866 sacerdotes sacris tubis in bellis clangerent. Et ad hoc primo fuit | |
| 1867 concessum quod episcopi vel clerici ad bella procederent. Quod | |
| 53 | 1868 autem aliqui propria manu pugnent, abusionis est.</p><p title="II-II q. 40 a. 2 ad 3"><a name="40654"><span class="ref">[40654] IIª-IIae q. 40 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1869 dicendum quod, sicut supra habitum est, omnis potentia vel ars vel |
| 1870 virtus ad quam pertinet finis habet disponere de his quae sunt ad | |
| 1871 finem. Bella autem carnalia in populo fideli sunt referenda, sicut | |
| 1872 ad finem, ad bonum spirituale divinum, cui clerici deputantur. Et | |
| 1873 ideo ad clericos pertinet disponere et inducere alios ad bellandum | |
| 1874 bella iusta. Non enim interdicitur eis bellare quia peccatum sit, | |
| 53 | 1875 sed quia tale exercitium eorum personae non congruit.</p><p title="II-II q. 40 a. 2 ad 4"><a name="40655"><span class="ref">[40655] IIª-IIae q. 40 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1876 dicendum quod, licet exercere bella iusta sit meritorium, tamen |
| 1877 illicitum redditur clericis propter hoc quod sunt ad opera magis | |
| 1878 meritoria deputati. Sicut matrimonialis actus potest esse | |
| 1879 meritorius, et tamen virginitatem voventibus damnabilis redditur, | |
| 53 | 1880 propter obligationem eorum ad maius bonum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 40 a. 3 arg. 1"><a name="40656"><span class="ref">[40656] IIª-IIae q. 40 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1881 sic proceditur. Videtur quod non sit licitum in bellis uti |
| 1882 insidiis. Dicitur enim Deut. XVI, <i>iuste quod iustum est | |
| 1883 exequeris</i>. Sed insidiae, cum sint fraudes quaedam, videntur ad | |
| 1884 iniustitiam pertinere. Ergo non est utendum insidiis etiam in | |
| 53 | 1885 bellis iustis.</p><p title="II-II q. 40 a. 3 arg. 2"><a name="40657"><span class="ref">[40657] IIª-IIae q. 40 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1886 insidiae et fraudes fidelitati videntur opponi, sicut et mendacia. |
| 1887 Sed quia ad omnes fidem debemus servare, nulli homini est | |
| 1888 mentiendum; ut patet per Augustinum, in libro contra mendacium. Cum | |
| 1889 ergo fides hosti servanda sit, ut Augustinus dicit, ad Bonifacium, | |
| 53 | 1890 videtur quod non sit contra hostes insidiis utendum.</p><p title="II-II q. 40 a. 3 arg. 3"><a name="40658"><span class="ref">[40658] IIª-IIae q. 40 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1891 Matth. VII dicitur, <i>quae vultis ut faciant vobis homines, et vos |
| 1892 facite illis</i>, et hoc est observandum ad omnes proximos. Inimici | |
| 1893 autem sunt proximi. Cum ergo nullus sibi velit insidias vel fraudes | |
| 53 | 1894 parari, videtur quod nullus ex insidiis debeat gerere bella.</p><p title="II-II q. 40 a. 3 s. c."><a name="40659"><span class="ref">[40659] IIª-IIae q. 40 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1895 est quod Augustinus dicit, in libro quaest., <i>cum iustum bellum |
| 1896 suscipitur, utrum aperte pugnet aliquis an ex insidiis, nihil ad | |
| 1897 iustitiam interest</i>. Et hoc probat auctoritate domini, qui | |
| 1898 mandavit Iosue ut insidias poneret habitatoribus civitatis hai, ut | |
| 53 | 1899 habetur Ios. VIII.</p><p title="II-II q. 40 a. 3 co."><a name="40660"><span class="ref">[40660] IIª-IIae q. 40 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1900 dicendum quod insidiae ordinantur ad fallendum hostes. Dupliciter |
| 1901 autem aliquis potest falli ex facto vel dicto alterius uno modo, ex | |
| 1902 eo quod ei dicitur falsum, vel non servatur promissum. Et istud | |
| 1903 semper est illicitum. Et hoc modo nullus debet hostes fallere, sunt | |
| 1904 enim quaedam iura bellorum et foedera etiam inter ipsos hostes | |
| 1905 servanda, ut Ambrosius dicit, in libro de officiis. Alio modo | |
| 1906 potest aliquis falli ex dicto vel facto nostro, quia ei propositum | |
| 1907 aut intellectum non aperimus. Hoc autem semper facere non tenemur, | |
| 1908 quia etiam in doctrina sacra multa sunt occultanda, maxime | |
| 1909 infidelibus, ne irrideant, secundum illud Matth. VII, <i>nolite | |
| 1910 sanctum dare canibus</i>. Unde multo magis ea quae ad impugnandum | |
| 1911 inimicos paramus sunt eis occultanda. Unde inter cetera documenta | |
| 1912 rei militaris hoc praecipue ponitur de occultandis consiliis ne ad | |
| 1913 hostes perveniant; ut patet in libro stratagematum Frontini. Et | |
| 1914 talis occultatio pertinet ad rationem insidiarum quibus licitum est | |
| 1915 uti in bellis iustis. Nec proprie huiusmodi insidiae vocantur | |
| 1916 fraudes; nec iustitiae repugnant; nec ordinatae voluntati, esset | |
| 1917 enim inordinata voluntas si aliquis vellet nihil sibi ab aliis | |
| 53 | 1918 occultari.</p><p title="II-II q. 40 a. 3 ad arg."><a name="40661"><span class="ref">[40661] IIª-IIae q. 40 a. 3 ad arg.</span></a> Et per |
| 1919 hoc patet responsio ad obiecta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 40 a. 4 arg. 1"><a name="40662"><span class="ref">[40662] IIª-IIae q. 40 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 28 | 1920 sic proceditur. Videtur quod in diebus festis non liceat bellare. |
| 1921 Festa enim sunt ordinata ad vacandum divinis, unde intelliguntur | |
| 1922 per observationem sabbati, quae praecipitur Exod. XX; sabbatum enim | |
| 1923 interpretatur requies. Sed bella maximam inquietudinem habent. Ergo | |
| 53 | 1924 nullo modo est in diebus festis pugnandum.</p><p title="II-II q. 40 a. 4 arg. 2"><a name="40663"><span class="ref">[40663] IIª-IIae q. 40 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1925 Isaiae LVIII reprehenduntur quidam quod in diebus ieiunii |
| 1926 <i>repetunt debita et committunt lites, pugno percutientes</i>. | |
| 53 | 1927 Ergo multo magis in diebus festis illicitum est bellare.</p><p title="II-II q. 40 a. 4 arg. 3"><a name="40664"><span class="ref">[40664] IIª-IIae q. 40 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1928 nihil est inordinate agendum ad vitandum incommodum temporale. Sed |
| 1929 bellare in die festo, hoc videtur esse secundum se inordinatum. | |
| 1930 Ergo pro nulla necessitate temporalis incommodi vitandi debet | |
| 53 | 1931 aliquis in die festo bellare.</p><p title="II-II q. 40 a. 4 s. c."><a name="40665"><span class="ref">[40665] IIª-IIae q. 40 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1932 est quod I Machab. II dicitur, <i>cogitaverunt laudabiliter Iudaei, |
| 1933 dicentes, omnis homo quicumque venerit ad nos in bello in die | |
| 53 | 1934 sabbatorum, pugnemus adversus eum</i>.</p><p title="II-II q. 40 a. 4 co."><a name="40666"><span class="ref">[40666] IIª-IIae q. 40 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1935 dicendum quod observatio festorum non impedit ea quae ordinantur ad |
| 1936 hominis salutem etiam corporalem. Unde dominus arguit Iudaeos, | |
| 1937 dicens, Ioan. VII, <i>mihi indignamini quia totum hominem salvum | |
| 1938 feci in sabbato?</i> Et inde est quod medici licite possunt | |
| 1939 medicari homines in die festo. Multo autem magis est conservanda | |
| 1940 salus reipublicae, per quam impediuntur occisiones plurimorum et | |
| 1941 innumera mala et temporalia et spiritualia, quam salus corporalis | |
| 1942 unius hominis. Et ideo pro tuitione reipublicae fidelium licitum | |
| 1943 est iusta bella exercere in diebus festis, si tamen hoc necessitas | |
| 1944 exposcat, hoc enim esset tentare Deum, si quis, imminente tali | |
| 1945 necessitate, a bello vellet abstinere. Sed necessitate cessante, | |
| 1946 non est licitum bellare in diebus festis, propter rationes | |
| 53 | 1947 inductas.</p><p title="II-II q. 40 a. 4 ad arg."><a name="40667"><span class="ref">[40667] IIª-IIae q. 40 a. 4 ad arg.</span></a> Et per |
| 59 | 1948 hoc patet responsio ad obiecta.</p></div></div><div id="q41" class="q"><h2>Quaestio 41</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 41 pr."><a name="40668"><span class="ref">[40668] IIª-IIae q. 41 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1949 considerandum est de rixa. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, |
| 53 | 1950 utrum rixa sit peccatum. Secundo, utrum sit filia irae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 41 a. 1 arg. 1"><a name="40669"><span class="ref">[40669] IIª-IIae q. 41 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1951 sic proceditur. Videtur quod rixa non semper sit peccatum. Rixa |
| 1952 enim videtur esse contentio quaedam, dicit enim Isidorus, in libro | |
| 1953 Etymol., quod <i>rixosus est a rictu canino dictus, semper enim ad | |
| 1954 contradicendum paratus est, et iurgio delectatur, et provocat | |
| 1955 contendentem</i>. Sed contentio non semper est peccatum. Ergo neque | |
| 53 | 1956 rixa.</p><p title="II-II q. 41 a. 1 arg. 2"><a name="40670"><span class="ref">[40670] IIª-IIae q. 41 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1957 Gen. XXVI dicitur quod <i>servi Isaac foderunt alium puteum, et pro |
| 1958 illo quoque rixati sunt</i>. Sed non est credendum quod familia | |
| 1959 Isaac rixaretur publice, eo non contradicente, si hoc esset | |
| 53 | 1960 peccatum. Ergo rixa non est peccatum.</p><p title="II-II q. 41 a. 1 arg. 3"><a name="40671"><span class="ref">[40671] IIª-IIae q. 41 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1961 rixa videtur esse quoddam particulare bellum. Sed bellum non semper |
| 53 | 1962 est peccatum. Ergo rixa non semper est peccatum.</p><p title="II-II q. 41 a. 1 s. c."><a name="40672"><span class="ref">[40672] IIª-IIae q. 41 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1963 est quod ad Gal. V rixae ponuntur inter opera carnis, <i>quae qui |
| 1964 agunt regnum Dei non consequuntur</i>. Ergo rixae non solum sunt | |
| 53 | 1965 peccata, sed etiam sunt peccata mortalia.</p><p title="II-II q. 41 a. 1 co."><a name="40673"><span class="ref">[40673] IIª-IIae q. 41 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1966 dicendum quod sicut contentio importat quandam contradictionem |
| 1967 verborum, ita etiam rixa importat quandam contradictionem in | |
| 1968 factis, unde super illud Gal. V dicit Glossa quod rixae sunt quando | |
| 1969 ex ira invicem se percutiunt. Et ideo rixa videtur esse quoddam | |
| 1970 privatum bellum, quod inter privatas personas agitur non ex aliqua | |
| 1971 publica auctoritate, sed magis ex inordinata voluntate. Et ideo | |
| 1972 rixa semper importat peccatum. Et in eo quidem qui alterum invadit | |
| 1973 iniuste est peccatum mortale, inferre enim nocumentum proximo etiam | |
| 1974 opere manuali non est absque mortali peccato. In eo autem qui se | |
| 1975 defendit potest esse sine peccato, et quandoque cum peccato | |
| 1976 veniali, et quandoque etiam cum mortali, secundum diversum motum | |
| 1977 animi eius, et diversum modum se defendendi. Nam si solo animo | |
| 1978 repellendi iniuriam illatam, et cum debita moderatione se defendat, | |
| 1979 non est peccatum, nec proprie potest dici rixa ex parte eius. Si | |
| 1980 vero cum animo vindictae vel odii, vel cum excessu debitae | |
| 1981 moderationis se defendat, semper est peccatum, sed veniale quidem | |
| 1982 quando aliquis levis motus odii vel vindictae se immiscet, vel cum | |
| 1983 non multum excedat moderatam defensionem; mortale autem quando | |
| 1984 obfirmato animo in impugnantem insurgit ad eum occidendum vel | |
| 53 | 1985 graviter laedendum.</p><p title="II-II q. 41 a. 1 ad 1"><a name="40674"><span class="ref">[40674] IIª-IIae q. 41 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1986 ergo dicendum quod rixa non simpliciter nominat contentionem, sed |
| 1987 tria in praemissis verbis Isidori ponuntur quae inordinationem | |
| 1988 rixae declarant. Primo quidem, promptitudinem animi ad | |
| 1989 contendendum, quod significat cum dicit, semper ad contradicendum | |
| 1990 paratus, scilicet sive alius bene aut male dicat aut faciat. | |
| 1991 Secundo, quia in ipsa contradictione delectatur, unde sequitur, et | |
| 1992 in iurgio delectatur. Tertio, quia ipse alios provocat ad | |
| 53 | 1993 contradictiones, unde sequitur, et provocat contendentem.</p><p title="II-II q. 41 a. 1 ad 2"><a name="40675"><span class="ref">[40675] IIª-IIae q. 41 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1994 dicendum quod ibi non intelligitur quod servi Isaac sint rixati, |
| 1995 sed quod incolae terrae rixati sunt contra eos. Unde illi | |
| 53 | 1996 peccaverunt, non autem servi Isaac, qui calumniam patiebantur.</p><p title="II-II q. 41 a. 1 ad 3"><a name="40676"><span class="ref">[40676] IIª-IIae q. 41 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1997 dicendum quod ad hoc quod iustum sit bellum, requiritur quod fiat |
| 1998 auctoritate publicae potestatis, sicut supra dictum est. Rixa autem | |
| 1999 fit ex privato affectu irae vel odii. Si enim minister principis | |
| 2000 aut iudicis publica potestate aliquos invadat qui se defendant, non | |
| 2001 dicuntur ipsi rixari, sed illi qui publicae potestati resistunt. Et | |
| 2002 sic illi qui invadunt non rixantur neque peccant, sed illi qui se | |
| 53 | 2003 inordinate defendunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 41 a. 2 arg. 1"><a name="40677"><span class="ref">[40677] IIª-IIae q. 41 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2004 secundum sic proceditur. Videtur quod rixa non sit filia irae. |
| 2005 Dicitur enim Iac. IV, <i>unde bella et lites in vobis? Nonne ex | |
| 2006 concupiscentiis quae militant in membris vestris?</i> Sed ira non | |
| 2007 pertinet ad concupiscibilem. Ergo rixa non est filia irae, sed | |
| 53 | 2008 magis concupiscentiae.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 arg. 2"><a name="40678"><span class="ref">[40678] IIª-IIae q. 41 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2009 Prov. XXVIII dicitur, <i>qui se iactat et dilatat iurgia |
| 2010 concitat</i>. Sed idem videtur esse rixa quod iurgium. Ergo videtur | |
| 2011 quod rixa sit filia superbiae vel inanis gloriae, ad quam pertinet | |
| 53 | 2012 se iactare et dilatare.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 arg. 3"><a name="40679"><span class="ref">[40679] IIª-IIae q. 41 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2013 Prov. XVIII dicitur, <i>labia stulti immiscent se rixis</i>. Sed |
| 2014 stultitia differt ab ira, non enim opponitur mansuetudini, sed | |
| 53 | 2015 magis sapientiae vel prudentiae. Ergo rixa non est filia irae.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 arg. 4"><a name="40680"><span class="ref">[40680] IIª-IIae q. 41 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2016 Prov. X dicitur, <i>odium suscitat rixas</i>. Sed odium oritur ex |
| 2017 invidia; ut Gregorius dicit, XXXI Moral. Ergo rixa non est filia | |
| 53 | 2018 irae, sed invidiae.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 arg. 5"><a name="40681"><span class="ref">[40681] IIª-IIae q. 41 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2019 Prov. XVII dicitur, <i>qui meditatur discordias seminat rixas</i>. |
| 2020 Sed discordia est filia inanis gloriae, ut supra dictum est. Ergo | |
| 53 | 2021 et rixa.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 s. c."><a name="40682"><span class="ref">[40682] IIª-IIae q. 41 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2022 est quod Gregorius dicit, XXXI Moral., quod ex ira oritur rixa. Et |
| 53 | 2023 Prov. XV et XXIX dicitur, <i>vir iracundus provocat rixas</i>.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 co."><a name="40683"><span class="ref">[40683] IIª-IIae q. 41 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2024 dicendum quod, sicut dictum est, rixa importat quandam |
| 2025 contradictionem usque ad facta pervenientem, dum unus alterum | |
| 2026 laedere molitur. Dupliciter autem unus alium laedere intendit. Uno | |
| 2027 modo, quasi intendens absolute malum ipsius. Et talis laesio | |
| 2028 pertinet ad odium, cuius intentio est ad laedendum inimicum vel in | |
| 2029 manifesto vel in occulto. Alio modo aliquis intendit alium laedere | |
| 2030 eo sciente et repugnante, quod importatur nomine rixae. Et hoc | |
| 2031 proprie pertinet ad iram, quae est appetitus vindictae, non enim | |
| 2032 sufficit irato quod latenter noceat ei contra quem irascitur, sed | |
| 2033 vult quod ipse sentiat, et quod contra voluntatem suam aliquid | |
| 2034 patiatur in vindictam eius quod fecit, ut patet per ea quae supra | |
| 2035 dicta sunt de passione irae. Et ideo rixa proprie oritur ex | |
| 53 | 2036 ira.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 ad 1"><a name="40684"><span class="ref">[40684] IIª-IIae q. 41 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2037 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, omnes passiones |
| 2038 irascibilis ex passionibus concupiscibilis oriuntur. Et secundum | |
| 2039 hoc, illud quod proxime oritur ex ira, oritur etiam ex | |
| 53 | 2040 concupiscentia sicut ex prima radice.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 ad 2"><a name="40685"><span class="ref">[40685] IIª-IIae q. 41 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2041 dicendum quod iactatio et dilatatio sui, quae fit per superbiam vel |
| 2042 inanem gloriam, non directe concitat iurgium aut rixam, sed | |
| 2043 occasionaliter, inquantum scilicet ex hoc concitatur ira, dum | |
| 2044 aliquis sibi ad iniuriam reputat quod alter ei se praeferat; et sic | |
| 53 | 2045 ex ira sequuntur iurgia et rixae.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 ad 3"><a name="40686"><span class="ref">[40686] IIª-IIae q. 41 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2046 dicendum quod ira, sicut supra dictum est, impedit iudicium |
| 2047 rationis, unde habet similitudinem cum stultitia. Et ex hoc | |
| 2048 sequitur quod habeant communem effectum, ex defectu enim rationis | |
| 53 | 2049 contingit quod aliquis inordinate alium laedere molitur.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 ad 4"><a name="40687"><span class="ref">[40687] IIª-IIae q. 41 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2050 dicendum quod rixa, etsi quandoque ex odio oriatur, non tamen est |
| 2051 proprius effectus odii. Quia praeter intentionem odientis est quod | |
| 2052 rixose et manifeste inimicum laedat, quandoque enim etiam occulte | |
| 2053 laedere quaerit; sed quando videt se praevalere cum rixa et iurgio | |
| 2054 laesionem intendit. Sed rixose aliquem laedere est proprius | |
| 53 | 2055 effectus irae, ratione iam dicta.</p><p title="II-II q. 41 a. 2 ad 5"><a name="40688"><span class="ref">[40688] IIª-IIae q. 41 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2056 dicendum quod ex rixis sequitur odium et discordia in cordibus |
| 2057 rixantium. Et ideo ille qui meditatur, idest qui intendit inter | |
| 2058 aliquos seminare discordias, procurat quod ad invicem rixantur, | |
| 2059 sicut quodlibet peccatum potest imperare actum alterius peccati, | |
| 2060 ordinando illum in suum finem. Sed ex hoc non sequitur quod rixa | |
| 59 | 2061 sit filia inanis gloriae proprie et directe.</p></div></div><div id="q42" class="q"><h2>Quaestio 42</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 42 pr."><a name="40689"><span class="ref">[40689] IIª-IIae q. 42 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2062 considerandum est de seditione. Et circa hoc quaeruntur duo primo, |
| 2063 utrum sit speciale peccatum. Secundo, utrum sit mortale | |
| 53 | 2064 peccatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 42 a. 1 arg. 1"><a name="40690"><span class="ref">[40690] IIª-IIae q. 42 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2065 sic proceditur. Videtur quod seditio non sit speciale peccatum ab |
| 2066 aliis distinctum. Quia ut Isidorus dicit, in libro Etymol., | |
| 2067 <i>seditiosus est qui dissensionem animorum facit et discordias | |
| 2068 gignit</i>. Sed ex hoc quod aliquis aliquod peccatum procurat, non | |
| 2069 peccat alio peccati genere nisi illo quod procurat. Ergo videtur | |
| 53 | 2070 quod seditio non sit speciale peccatum a discordia distinctum.</p><p title="II-II q. 42 a. 1 arg. 2"><a name="40691"><span class="ref">[40691] IIª-IIae q. 42 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2071 seditio divisionem quandam importat. Sed nomen etiam schismatis |
| 2072 sumitur a scissura, ut supra dictum est. Ergo peccatum seditionis | |
| 53 | 2073 non videtur esse distinctum a peccato schismatis.</p><p title="II-II q. 42 a. 1 arg. 3"><a name="40692"><span class="ref">[40692] IIª-IIae q. 42 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2074 omne peccatum speciale ab aliis distinctum vel est vitium capitale, |
| 2075 aut ex aliquo vitio capitali oritur. Sed seditio neque computatur | |
| 2076 inter vitia capitalia, neque inter vitia quae ex capitalibus | |
| 2077 oriuntur, ut patet in XXXI Moral., ubi utraque vitia numerantur. | |
| 53 | 2078 Ergo seditio non est speciale peccatum ab aliis distinctum.</p><p title="II-II q. 42 a. 1 s. c."><a name="40693"><span class="ref">[40693] IIª-IIae q. 42 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2079 est quod II ad Cor. XII seditiones ab aliis peccatis |
| 53 | 2080 distinguuntur.</p><p title="II-II q. 42 a. 1 co."><a name="40694"><span class="ref">[40694] IIª-IIae q. 42 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2081 dicendum quod seditio est quoddam peccatum speciale, quod quantum |
| 2082 ad aliquid convenit cum bello et rixa, quantum autem ad aliquid | |
| 2083 differt ab eis. Convenit quidem cum eis in hoc quod importat | |
| 2084 quandam contradictionem. Differt autem ab eis in duobus. Primo | |
| 2085 quidem, quia bellum et rixa important mutuam impugnationem in actu, | |
| 2086 sed seditio potest dici sive fiat huiusmodi impugnatio in actu, | |
| 2087 sive sit praeparatio ad talem impugnationem. Unde Glossa II ad Cor. | |
| 2088 XII dicit quod seditiones sunt tumultus ad pugnam, cum scilicet | |
| 2089 aliqui se praeparant et intendunt pugnare. Secundo differunt, quia | |
| 2090 bellum proprie est contra extraneos et hostes, quasi multitudinis | |
| 2091 ad multitudinem; rixa autem est unius ad unum, vel paucorum ad | |
| 2092 paucos; seditio autem proprie est inter partes unius multitudinis | |
| 2093 inter se dissentientes, puta cum una pars civitatis excitatur in | |
| 2094 tumultum contra aliam. Et ideo seditio, quia habet speciale bonum | |
| 2095 cui opponitur, scilicet unitatem et pacem multitudinis, ideo est | |
| 53 | 2096 speciale peccatum.</p><p title="II-II q. 42 a. 1 ad 1"><a name="40695"><span class="ref">[40695] IIª-IIae q. 42 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2097 ergo dicendum quod seditiosus dicitur qui seditionem excitat. Et |
| 2098 quia seditio quandam discordiam importat, ideo seditiosus est qui | |
| 2099 discordiam facit non quamcumque, sed inter partes alicuius | |
| 2100 multitudinis. Peccatum autem seditionis non solum est in eo qui | |
| 2101 discordiam seminat, sed etiam in eis qui inordinate ab invicem | |
| 53 | 2102 dissentiunt.</p><p title="II-II q. 42 a. 1 ad 2"><a name="40696"><span class="ref">[40696] IIª-IIae q. 42 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2103 dicendum quod seditio differt a schismate in duobus. Primo quidem, |
| 2104 quia schisma opponitur spirituali unitati multitudinis, scilicet | |
| 2105 unitati ecclesiasticae, seditio autem opponitur temporali vel | |
| 2106 saeculari multitudinis unitati, puta civitatis vel regni. Secundo, | |
| 2107 quia schisma non importat aliquam praeparationem ad pugnam | |
| 2108 corporalem, sed solum importat dissensionem spiritualem, seditio | |
| 53 | 2109 autem importat praeparationem ad pugnam corporalem.</p><p title="II-II q. 42 a. 1 ad 3"><a name="40697"><span class="ref">[40697] IIª-IIae q. 42 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2110 dicendum quod seditio, sicut et schisma, sub discordia continetur. |
| 2111 Utrumque enim est discordia quaedam, non unius ad unum, sed partium | |
| 53 | 2112 multitudinis ad invicem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 42 a. 2 arg. 1"><a name="40698"><span class="ref">[40698] IIª-IIae q. 42 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2113 secundum sic proceditur. Videtur quod seditio non semper sit |
| 2114 peccatum mortale. Seditio enim importat tumultum ad pugnam; ut | |
| 2115 patet per Glossam supra inductam. Sed pugna non semper est peccatum | |
| 2116 mortale, sed quandoque est iusta et licita, ut supra habitum est. | |
| 53 | 2117 Ergo multo magis seditio potest esse sine peccato mortali.</p><p title="II-II q. 42 a. 2 arg. 2"><a name="40699"><span class="ref">[40699] IIª-IIae q. 42 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2118 seditio est discordia quaedam, ut dictum est. Sed discordia potest |
| 2119 esse sine peccato mortali, et quandoque etiam sine omni peccato. | |
| 53 | 2120 Ergo etiam seditio.</p><p title="II-II q. 42 a. 2 arg. 3"><a name="40700"><span class="ref">[40700] IIª-IIae q. 42 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2121 laudantur qui multitudinem a potestate tyrannica liberant. Sed hoc |
| 2122 non de facili potest fieri sine aliqua dissensione multitudinis, | |
| 2123 dum una pars multitudinis nititur retinere tyrannum, alia vero | |
| 53 | 2124 nititur eum abiicere. Ergo seditio potest fieri sine peccato.</p><p title="II-II q. 42 a. 2 s. c."><a name="40701"><span class="ref">[40701] IIª-IIae q. 42 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2125 est quod apostolus, II ad Cor. XII, prohibet seditiones inter alia |
| 53 | 2126 quae sunt peccata mortalia. Ergo seditio est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 42 a. 2 co."><a name="40702"><span class="ref">[40702] IIª-IIae q. 42 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2127 dicendum quod, sicut dictum est, seditio opponitur unitati |
| 2128 multitudinis, idest populi, civitatis vel regni. Dicit autem | |
| 2129 Augustinus, II de Civ. Dei, quod <i>populum determinant sapientes | |
| 2130 non omnem coetum multitudinis, sed coetum iuris consensu et | |
| 2131 utilitatis communione sociatum</i>. Unde manifestum est unitatem | |
| 2132 cui opponitur seditio esse unitatem iuris et communis utilitatis. | |
| 2133 Manifestum est ergo quod seditio opponitur et iustitiae et communi | |
| 2134 bono. Et ideo ex suo genere est peccatum mortale, et tanto gravius | |
| 2135 quanto bonum commune, quod impugnatur per seditionem, est maius | |
| 2136 quam bonum privatum, quod impugnatur per rixam. Peccatum autem | |
| 2137 seditionis primo quidem et principaliter pertinet ad eos qui | |
| 2138 seditionem procurant, qui gravissime peccant. Secundo autem, ad eos | |
| 2139 qui eos sequuntur, perturbantes bonum commune. Illi vero qui bonum | |
| 2140 commune defendunt, eis resistentes, non sunt dicendi seditiosi, | |
| 2141 sicut nec illi qui se defendunt dicuntur rixosi, ut supra dictum | |
| 53 | 2142 est.</p><p title="II-II q. 42 a. 2 ad 1"><a name="40703"><span class="ref">[40703] IIª-IIae q. 42 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2143 ergo dicendum quod pugna quae est licita fit pro communi utilitate, |
| 2144 sicut supra dictum est. Sed seditio fit contra commune bonum | |
| 53 | 2145 multitudinis. Unde semper est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 42 a. 2 ad 2"><a name="40704"><span class="ref">[40704] IIª-IIae q. 42 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2146 dicendum quod discordia ab eo quod non est manifeste bonum potest |
| 2147 esse sine peccato. Sed discordia ab eo quod est manifeste bonum non | |
| 2148 potest esse sine peccato. Et talis discordia est seditio, quae | |
| 53 | 2149 opponitur utilitati multitudinis, quae est manifeste bonum.</p><p title="II-II q. 42 a. 2 ad 3"><a name="40705"><span class="ref">[40705] IIª-IIae q. 42 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2150 dicendum quod regimen tyrannicum non est iustum, quia non ordinatur |
| 2151 ad bonum commune, sed ad bonum privatum regentis, ut patet per | |
| 2152 philosophum, in III Polit. et in VIII Ethic. Et ideo perturbatio | |
| 2153 huius regiminis non habet rationem seditionis, nisi forte quando | |
| 2154 sic inordinate perturbatur tyranni regimen quod multitudo subiecta | |
| 2155 maius detrimentum patitur ex perturbatione consequenti quam ex | |
| 2156 tyranni regimine. Magis autem tyrannus seditiosus est, qui in | |
| 2157 populo sibi subiecto discordias et seditiones nutrit, ut tutius | |
| 2158 dominari possit. Hoc enim tyrannicum est, cum sit ordinatum ad | |
| 59 | 2159 bonum proprium praesidentis cum multitudinis nocumento.</p></div></div><div id="q43" class="q"><h2>Quaestio 43</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 43 pr."><a name="40706"><span class="ref">[40706] IIª-IIae q. 43 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2160 considerandum restat de vitiis quae beneficentiae opponuntur. Inter |
| 2161 quae alia quidem pertinent ad rationem iustitiae, illa scilicet | |
| 2162 quibus aliquis iniuste proximum laedit, sed contra caritatem | |
| 2163 specialiter scandalum esse videtur. Et ideo considerandum est hic | |
| 2164 de scandalo. Circa quod quaeruntur octo. Primo, quid sit scandalum. | |
| 2165 Secundo, utrum scandalum sit peccatum. Tertio, utrum sit peccatum | |
| 2166 speciale. Quarto, utrum sit peccatum mortale. Quinto, utrum | |
| 2167 perfectorum sit scandalizari. Sexto, utrum eorum sit scandalizare. | |
| 2168 Septimo, utrum spiritualia bona sint dimittenda propter scandalum. | |
| 53 | 2169 Octavo, utrum sint propter scandalum temporalia dimittenda.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 43 a. 1 arg. 1"><a name="40707"><span class="ref">[40707] IIª-IIae q. 43 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2170 sic proceditur. Videtur quod scandalum inconvenienter definiatur |
| 2171 esse <i>dictum vel factum minus rectum praebens occasionem | |
| 2172 ruinae</i>. Scandalum enim peccatum est, ut post dicetur. Sed | |
| 2173 secundum Augustinum, XXII contra Faust., <i>peccatum est dictum vel | |
| 2174 factum vel concupitum contra legem Dei</i>. Ergo praedicta | |
| 2175 definitio est insufficiens, quia praetermittitur cogitatum sive | |
| 53 | 2176 concupitum.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 arg. 2"><a name="40708"><span class="ref">[40708] IIª-IIae q. 43 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2177 cum inter actus virtuosos vel rectos unus sit virtuosior vel |
| 2178 rectior altero, illud solum videtur non esse minus rectum quod est | |
| 2179 rectissimum. Si igitur scandalum sit dictum vel factum minus | |
| 2180 rectum, sequetur quod omnis actus virtuosus praeter optimum sit | |
| 53 | 2181 scandalum.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 arg. 3"><a name="40709"><span class="ref">[40709] IIª-IIae q. 43 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2182 occasio nominat causam per accidens. Sed id quod est per accidens |
| 2183 non debet poni in definitione, quia non dat speciem. Ergo | |
| 53 | 2184 inconvenienter in definitione scandali ponitur occasio.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 arg. 4"><a name="40710"><span class="ref">[40710] IIª-IIae q. 43 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2185 ex quolibet facto alterius potest aliquis sumere occasionem ruinae, |
| 2186 quia causae per accidens sunt indeterminatae. Si igitur scandalum | |
| 2187 est quod praebet alteri occasionem ruinae, quodlibet factum vel | |
| 53 | 2188 dictum poterit esse scandalum. Quod videtur inconveniens.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 arg. 5"><a name="40711"><span class="ref">[40711] IIª-IIae q. 43 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2189 occasio ruinae datur proximo quando offenditur aut infirmatur. Sed |
| 2190 scandalum dividitur contra offensionem et infirmitatem, dicit enim | |
| 2191 apostolus, ad Rom. XIV, <i>bonum est non manducare carnem et non | |
| 2192 bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur aut scandalizatur | |
| 2193 aut infirmatur</i>. Ergo praedicta definitio scandali non est | |
| 53 | 2194 conveniens.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 s. c."><a name="40712"><span class="ref">[40712] IIª-IIae q. 43 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2195 est quod Hieronymus, exponens illud quod habetur Matth. XV, <i>scis |
| 2196 quia Pharisaei, audito hoc verbo</i>, etc., dicit, <i>quando | |
| 2197 legimus, quicumque scandalizaverit, hoc intelligimus, qui dicto vel | |
| 53 | 2198 facto occasionem ruinae dederit</i>.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 co."><a name="40713"><span class="ref">[40713] IIª-IIae q. 43 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2199 dicendum quod, sicut Hieronymus ibidem dicit, <i>quod Graece |
| 2200 scandalon dicitur, nos offensionem vel ruinam et impactionem pedis | |
| 2201 possumus dicere</i>. Contingit enim quod quandoque aliquis obex | |
| 2202 ponitur alicui in via corporali, cui impingens disponitur ad | |
| 2203 ruinam, et talis obex dicitur scandalum. Et similiter in processu | |
| 2204 viae spiritualis contingit aliquem disponi ad ruinam spiritualem | |
| 2205 per dictum vel factum alterius, inquantum scilicet aliquis sua | |
| 2206 admonitione vel inductione aut exemplo alterum trahit ad peccandum. | |
| 2207 Et hoc proprie dicitur scandalum. Nihil autem secundum propriam | |
| 2208 rationem disponit ad spiritualem ruinam nisi quod habet aliquem | |
| 2209 defectum rectitudinis, quia id quod est perfecte rectum magis munit | |
| 2210 hominem contra casum quam ad ruinam inducat. Et ideo convenienter | |
| 2211 dicitur quod dictum vel factum minus rectum praebens occasionem | |
| 53 | 2212 ruinae sit scandalum.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 ad 1"><a name="40714"><span class="ref">[40714] IIª-IIae q. 43 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2213 ergo dicendum quod cogitatio vel concupiscentia mali latet in |
| 2214 corde, unde non proponitur alteri ut obex disponens ad ruinam. Et | |
| 53 | 2215 propter hoc non potest habere scandali rationem.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 ad 2"><a name="40715"><span class="ref">[40715] IIª-IIae q. 43 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2216 dicendum quod minus rectum hic non dicitur quod ab aliquo alio |
| 2217 superatur in rectitudine, sed quod habet aliquem rectitudinis | |
| 2218 defectum, vel quia est secundum se malum, sicut peccata; vel quia | |
| 2219 habet speciem mali, sicut cum aliquis recumbit in idolio. Quamvis | |
| 2220 enim hoc secundum se non sit peccatum, si aliquis hoc non corrupta | |
| 2221 intentione faciat; tamen quia habet quandam speciem vel | |
| 2222 similitudinem venerationis idoli, potest alteri praebere occasionem | |
| 2223 ruinae. Et ideo apostolus monet, I ad Thess. V, <i>ab omni specie | |
| 2224 mala abstinete vos</i>. Et ideo convenienter dicitur minus rectum, | |
| 2225 ut comprehendantur tam illa quae sunt secundum se peccata, quam | |
| 53 | 2226 illa quae habent speciem mali.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 ad 3"><a name="40716"><span class="ref">[40716] IIª-IIae q. 43 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2227 dicendum quod, sicut supra habitum est, nihil potest esse homini |
| 2228 sufficiens causa peccati, quod est spiritualis ruina, nisi propria | |
| 2229 voluntas. Et ideo dicta vel facta alterius hominis possunt esse | |
| 2230 solum causa imperfecta, aliqualiter inducens ad ruinam. Et propter | |
| 2231 hoc non dicitur, dans causam ruinae, sed, dans occasionem, quod | |
| 2232 significat causam imperfectam, et non semper causam per accidens. | |
| 2233 Et tamen nihil prohibet in quibusdam definitionibus poni id quod | |
| 2234 est per accidens, quia id quod est secundum accidens uni potest per | |
| 2235 se alteri convenire, sicut in definitione fortunae ponitur causa | |
| 53 | 2236 per accidens, in II Physic.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 ad 4"><a name="40717"><span class="ref">[40717] IIª-IIae q. 43 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2237 dicendum quod dictum vel factum alterius potest esse alteri causa |
| 2238 peccandi dupliciter, uno modo, per se; alio modo, per accidens. Per | |
| 2239 se quidem, quando aliquis suo malo verbo vel facto intendit alium | |
| 2240 ad peccandum inducere; vel, etiam si ipse hoc non intendat, ipsum | |
| 2241 factum est tale quod de sui ratione habet ut sit inductivum ad | |
| 2242 peccandum, puta quod aliquis publice facit peccatum vel quod habet | |
| 2243 similitudinem peccati. Et tunc ille qui huiusmodi actum facit | |
| 2244 proprie dat occasionem ruinae, unde vocatur scandalum activum. Per | |
| 2245 accidens autem aliquod verbum vel factum unius est alteri causa | |
| 2246 peccandi, quando etiam praeter intentionem operantis, et praeter | |
| 2247 conditionem operis, aliquis male dispositus ex huiusmodi opere | |
| 2248 inducitur ad peccandum, puta cum aliquis invidet bonis aliorum. Et | |
| 2249 tunc ille qui facit huiusmodi actum rectum non dat occasionem, | |
| 2250 quantum in se est, sed alius sumit occasionem, secundum illud ad | |
| 2251 Rom. VII, <i>occasione autem accepta,</i> et cetera. Et ideo hoc | |
| 2252 est scandalum passivum sine activo, quia ille qui recte agit, | |
| 2253 quantum est de se, non dat occasionem ruinae quam alter patitur. | |
| 2254 Quandoque ergo contingit quod et sit simul scandalum activum in uno | |
| 2255 et passivum in altero, puta cum ad inductionem unius alius peccat. | |
| 2256 Quandoque vero est scandalum activum sine passivo, puta cum aliquis | |
| 2257 inducit verbo vel facto alium ad peccandum, et ille non consentit. | |
| 2258 Quandoque vero est scandalum passivum sine activo, sicut iam dictum | |
| 53 | 2259 est.</p><p title="II-II q. 43 a. 1 ad 5"><a name="40718"><span class="ref">[40718] IIª-IIae q. 43 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2260 dicendum quod infirmitas nominat promptitudinem ad scandalum; |
| 2261 offensio autem nominat indignationem alicuius contra eum qui | |
| 2262 peccat, quae potest esse quandoque sine ruina; scandalum autem | |
| 53 | 2263 importat ipsam impactionem ad ruinam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 43 a. 2 arg. 1"><a name="40719"><span class="ref">[40719] IIª-IIae q. 43 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2264 secundum sic proceditur. Videtur quod scandalum non sit peccatum. |
| 2265 Peccata enim non eveniunt ex necessitate, quia omne peccatum est | |
| 2266 voluntarium, ut supra habitum est. Sed Matth. XVIII dicitur, | |
| 2267 <i>necesse est ut veniant scandala</i>. Ergo scandalum non est | |
| 53 | 2268 peccatum.</p><p title="II-II q. 43 a. 2 arg. 2"><a name="40720"><span class="ref">[40720] IIª-IIae q. 43 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2269 nullum peccatum procedit ex pietatis affectu, quia <i>non potest |
| 2270 arbor bona fructus malos facere</i>, ut dicitur Matth. VII. Sed | |
| 2271 aliquod scandalum est ex pietatis affectu, dicit enim dominus | |
| 2272 Petro, Matth. XVI, <i>scandalum mihi es</i>; ubi dicit Hieronymus | |
| 2273 quod <i>error apostoli, de pietatis affectu veniens, nunquam | |
| 2274 incentivum videtur esse Diaboli</i>. Ergo non omne scandalum est | |
| 53 | 2275 peccatum.</p><p title="II-II q. 43 a. 2 arg. 3"><a name="40721"><span class="ref">[40721] IIª-IIae q. 43 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2276 scandalum impactionem quandam importat. Sed non quicumque impingit, |
| 2277 cadit. Ergo scandalum potest esse sine peccato, quod est | |
| 53 | 2278 spiritualis casus.</p><p title="II-II q. 43 a. 2 s. c."><a name="40722"><span class="ref">[40722] IIª-IIae q. 43 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2279 est quod scandalum est dictum vel factum minus rectum. Ex hoc autem |
| 2280 habet aliquid rationem peccati quod a rectitudine deficit. Ergo | |
| 53 | 2281 scandalum semper est cum peccato.</p><p title="II-II q. 43 a. 2 co."><a name="40723"><span class="ref">[40723] IIª-IIae q. 43 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2282 dicendum quod, sicut iam supra dictum est, duplex est scandalum, |
| 2283 scilicet passivum, in eo qui scandalizatur; et activum, in eo qui | |
| 2284 scandalizat, dans occasionem ruinae. Scandalum igitur passivum | |
| 2285 semper est peccatum in eo qui scandalizatur, non enim scandalizatur | |
| 2286 nisi inquantum aliqualiter ruit spirituali ruina, quae est | |
| 2287 peccatum. Potest tamen esse scandalum passivum sine peccato eius ex | |
| 2288 cuius facto aliquis scandalizatur, sicut cum aliquis scandalizatur | |
| 2289 de his quae alius bene facit. Similiter etiam scandalum activum | |
| 2290 semper est peccatum in eo qui scandalizat. Quia vel ipsum opus quod | |
| 2291 facit est peccatum, vel etiam, si habeat speciem peccati, | |
| 2292 dimittendum est semper propter proximi caritatem, ex qua | |
| 2293 unusquisque conatur saluti proximi providere; et sic qui non | |
| 2294 dimittit contra caritatem agit. Potest tamen esse scandalum activum | |
| 2295 sine peccato alterius qui scandalizatur, sicut supra dictum | |
| 53 | 2296 est.</p><p title="II-II q. 43 a. 2 ad 1"><a name="40724"><span class="ref">[40724] IIª-IIae q. 43 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2297 ergo dicendum quod hoc quod dicitur, necesse est ut veniant |
| 2298 scandala, non est intelligendum de necessitate absoluta, sed de | |
| 2299 necessitate conditionali, qua scilicet necesse est praescita vel | |
| 2300 praenuntiata a Deo evenire, si tamen coniunctim accipiatur, ut in | |
| 2301 primo libro dictum est. Vel necesse est evenire scandala | |
| 2302 necessitate finis, quia utilia sunt ad hoc quod qui probati sunt | |
| 2303 manifesti fiant. Vel necesse est evenire scandala secundum | |
| 2304 conditionem hominum, qui sibi a peccatis non cavent. Sicut si | |
| 2305 aliquis medicus, videns aliquos indebita diaeta utentes, dicat, | |
| 2306 necesse est tales infirmari, quod intelligendum est sub hac | |
| 2307 conditione, si diaetam non mutent. Et similiter necesse est evenire | |
| 53 | 2308 scandala si homines conversationem malam non mutent.</p><p title="II-II q. 43 a. 2 ad 2"><a name="40725"><span class="ref">[40725] IIª-IIae q. 43 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2309 dicendum quod scandalum ibi large ponitur pro quolibet impedimento. |
| 2310 Volebat enim Petrus Christi passionem impedire, quodam pietatis | |
| 53 | 2311 affectu ad Christum.</p><p title="II-II q. 43 a. 2 ad 3"><a name="40726"><span class="ref">[40726] IIª-IIae q. 43 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2312 dicendum quod nullus impingit spiritualiter nisi retardetur |
| 2313 aliqualiter a processu in via Dei, quod fit saltem per peccatum | |
| 53 | 2314 veniale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 43 a. 3 arg. 1"><a name="40727"><span class="ref">[40727] IIª-IIae q. 43 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2315 sic proceditur. Videtur quod scandalum non sit speciale peccatum. |
| 2316 Scandalum enim est dictum vel factum minus rectum. Sed omne | |
| 2317 peccatum est huiusmodi. Ergo omne peccatum est scandalum. Non ergo | |
| 53 | 2318 scandalum est speciale peccatum.</p><p title="II-II q. 43 a. 3 arg. 2"><a name="40728"><span class="ref">[40728] IIª-IIae q. 43 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2319 omne speciale peccatum, sive omnis specialis iniustitia, invenitur |
| 2320 separatim ab aliis; ut dicitur in V Ethic. Sed scandalum non | |
| 2321 invenitur separatim ab aliis peccatis. Ergo scandalum non est | |
| 53 | 2322 speciale peccatum.</p><p title="II-II q. 43 a. 3 arg. 3"><a name="40729"><span class="ref">[40729] IIª-IIae q. 43 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2323 omne speciale peccatum constituitur secundum aliquid quod dat |
| 2324 speciem morali actui. Sed ratio scandali constituitur per hoc quod | |
| 2325 coram aliis peccatur. In manifesto autem peccare, etsi sit | |
| 2326 circumstantia aggravans, non videtur constituere peccati speciem. | |
| 53 | 2327 Ergo scandalum non est speciale peccatum.</p><p title="II-II q. 43 a. 3 s. c."><a name="40730"><span class="ref">[40730] IIª-IIae q. 43 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 2328 speciali virtuti speciale peccatum opponitur. Sed scandalum |
| 2329 opponitur speciali virtuti, scilicet caritati, dicitur enim Rom. | |
| 2330 XIV, <i>si propter cibum frater tuus contristatur, iam non secundum | |
| 53 | 2331 caritatem ambulas</i>. Ergo scandalum est speciale peccatum.</p><p title="II-II q. 43 a. 3 co."><a name="40731"><span class="ref">[40731] IIª-IIae q. 43 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2332 dicendum quod, sicut supra dictum est, duplex est scandalum, |
| 2333 activum scilicet, et passivum. Passivum quidem scandalum non potest | |
| 2334 esse speciale peccatum, quia ex dicto vel facto alterius aliquem | |
| 2335 ruere contingit secundum quodcumque genus peccati; nec hoc ipsum | |
| 2336 quod est occasionem peccandi sumere ex dicto vel facto alterius | |
| 2337 specialem rationem peccati constituit, quia non importat specialem | |
| 2338 deformitatem speciali virtuti oppositam. Scandalum autem activum | |
| 2339 potest accipi dupliciter, per se scilicet, et per accidens. Per | |
| 2340 accidens quidem, quando est praeter intentionem agentis, ut puta | |
| 2341 cum aliquis suo facto vel verbo inordinato non intendit alteri dare | |
| 2342 occasionem ruinae, sed solum suae satisfacere voluntati. Et sic | |
| 2343 etiam scandalum activum non est peccatum speciale, quia quod est | |
| 2344 per accidens non constituit speciem. Per se autem est activum | |
| 2345 scandalum quando aliquis suo inordinato dicto vel facto intendit | |
| 2346 alium trahere ad peccatum. Et sic ex intentione specialis finis | |
| 2347 sortitur rationem specialis peccati, finis enim dat speciem in | |
| 2348 moralibus, ut supra dictum est. Unde sicut furtum est speciale | |
| 2349 peccatum, aut homicidium, propter speciale nocumentum proximi quod | |
| 2350 intenditur; ita etiam scandalum est speciale peccatum, propter hoc | |
| 2351 quod intenditur speciale proximi nocumentum. Et opponitur directe | |
| 2352 correctioni fraternae, in qua attenditur specialis nocumenti | |
| 53 | 2353 remotio.</p><p title="II-II q. 43 a. 3 ad 1"><a name="40732"><span class="ref">[40732] IIª-IIae q. 43 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2354 ergo dicendum quod omne peccatum potest materialiter se habere ad |
| 2355 scandalum activum. Sed formalem rationem specialis peccati potest | |
| 53 | 2356 habere ex intentione finis, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 43 a. 3 ad 2"><a name="40733"><span class="ref">[40733] IIª-IIae q. 43 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2357 dicendum quod scandalum activum potest inveniri separatim ab aliis |
| 2358 peccatis, ut puta cum aliquis proximum scandalizat facto quod de se | |
| 53 | 2359 non est peccatum, sed habet speciem mali.</p><p title="II-II q. 43 a. 3 ad 3"><a name="40734"><span class="ref">[40734] IIª-IIae q. 43 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2360 dicendum quod scandalum non habet rationem specialis peccati ex |
| 2361 praedicta circumstantia, sed ex intentione finis, ut dictum | |
| 53 | 2362 est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 43 a. 4 arg. 1"><a name="40735"><span class="ref">[40735] IIª-IIae q. 43 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2363 sic proceditur. Videtur quod scandalum sit peccatum mortale. Omne |
| 2364 enim peccatum quod contrariatur caritati est peccatum mortale, ut | |
| 2365 supra dictum est. Sed scandalum contrariatur caritati, ut dictum | |
| 53 | 2366 est. Ergo scandalum est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 43 a. 4 arg. 2"><a name="40736"><span class="ref">[40736] IIª-IIae q. 43 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2367 nulli peccato debetur poena damnationis aeternae nisi mortali. Sed |
| 2368 scandalo debetur poena damnationis aeternae, secundum illud Matth. | |
| 2369 XVIII, <i>qui scandalizaverit unum de pusillis istis qui in me | |
| 2370 credunt, expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo eius et | |
| 2371 demergatur in profundum maris</i>. Quia, ut dicit Hieronymus, | |
| 2372 <i>multo melius est pro culpa brevem recipere poenam quam aeternis | |
| 53 | 2373 servari cruciatibus</i>. Ergo scandalum est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 43 a. 4 arg. 3"><a name="40737"><span class="ref">[40737] IIª-IIae q. 43 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2374 omne peccatum quod in Deum committitur est peccatum mortale, quia |
| 2375 solum peccatum mortale avertit hominem a Deo. Sed scandalum est | |
| 2376 peccatum in Deum, dicit enim apostolus, I ad Cor. VIII, | |
| 2377 <i>percutientes conscientiam fratrum infirmam, in Christum | |
| 53 | 2378 peccatis</i>. Ergo scandalum semper est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 43 a. 4 s. c."><a name="40738"><span class="ref">[40738] IIª-IIae q. 43 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 2379 inducere aliquem ad peccandum venialiter potest esse peccatum |
| 2380 veniale. Sed hoc pertinet ad rationem scandali. Ergo scandalum | |
| 53 | 2381 potest esse peccatum veniale.</p><p title="II-II q. 43 a. 4 co."><a name="40739"><span class="ref">[40739] IIª-IIae q. 43 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2382 dicendum quod, sicut supra dictum est, scandalum importat |
| 2383 impactionem quandam, per quam aliquis disponitur ad ruinam. Et ideo | |
| 2384 scandalum passivum quandoque quidem potest esse peccatum veniale, | |
| 2385 quasi habens impactionem tantum, puta cum aliquis ex inordinato | |
| 2386 dicto vel facto alterius commovetur motu venialis peccati. | |
| 2387 Quandoque vero est peccatum mortale, quasi habens cum impactione | |
| 2388 ruinam, puta cum aliquis ex inordinato dicto vel facto alterius | |
| 2389 procedit usque ad peccatum mortale. Scandalum autem activum, si sit | |
| 2390 quidem per accidens, potest esse quandoque quidem peccatum veniale, | |
| 2391 puta cum aliquis vel actum peccati venialis committit; vel actum | |
| 2392 qui non est secundum se peccatum sed habet aliquam speciem mali, | |
| 2393 cum aliqua levi indiscretione. Quandoque vero est peccatum mortale, | |
| 2394 sive quia committit actum peccati mortalis; sive quia contemnit | |
| 2395 salutem proximi, ut pro ea conservanda non praetermittat aliquis | |
| 2396 facere quod sibi libuerit. Si vero scandalum activum sit per se, | |
| 2397 puta cum intendit inducere alium ad peccandum, si quidem intendat | |
| 2398 inducere ad peccandum mortaliter, est peccatum mortale. Et | |
| 2399 similiter si intendat inducere ad peccandum venialiter per actum | |
| 2400 peccati mortalis. Si vero intendat inducere proximum ad peccandum | |
| 53 | 2401 venialiter per actum peccati venialis, est peccatum veniale.</p><p title="II-II q. 43 a. 4 ad arg."><a name="40740"><span class="ref">[40740] IIª-IIae q. 43 a. 4 ad arg.</span></a> Et per |
| 2402 hoc patet responsio ad obiecta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 43 a. 5 arg. 1"><a name="40741"><span class="ref">[40741] IIª-IIae q. 43 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 28 | 2403 sic proceditur. Videtur quod scandalum passivum possit etiam in |
| 2404 perfectos cadere. Christus enim fuit maxime perfectus. Sed ipse | |
| 2405 dixit Petro, <i>scandalum mihi es</i>. Ergo multo magis alii | |
| 53 | 2406 perfecti possunt scandalum pati.</p><p title="II-II q. 43 a. 5 arg. 2"><a name="40742"><span class="ref">[40742] IIª-IIae q. 43 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2407 scandalum importat impedimentum aliquod quod alicui opponitur in |
| 2408 vita spirituali. Sed etiam perfecti viri in processibus spiritualis | |
| 2409 vitae impediri possunt, secundum illud I ad Thess. II, <i>voluimus | |
| 2410 venire ad vos, ego quidem Paulus, semel et iterum, sed impedivit | |
| 2411 nos Satanas</i>. Ergo etiam perfecti viri possunt scandalum | |
| 53 | 2412 pati.</p><p title="II-II q. 43 a. 5 arg. 3"><a name="40743"><span class="ref">[40743] IIª-IIae q. 43 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2413 etiam in perfectis viris peccata venialia inveniri possunt, |
| 2414 secundum illud I Ioan. I, <i>si dixerimus quoniam peccatum non | |
| 2415 habemus, ipsi nos seducimus</i>. Sed scandalum passivum non semper | |
| 2416 est peccatum mortale, sed quandoque veniale, ut dictum est. Ergo | |
| 53 | 2417 scandalum passivum potest in perfectis viris inveniri.</p><p title="II-II q. 43 a. 5 s. c."><a name="40744"><span class="ref">[40744] IIª-IIae q. 43 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2418 est quod super illud Matth. XVIII, <i>qui scandalizaverit unum de |
| 2419 pusillis istis</i>, dicit Hieronymus, <i>nota quod qui | |
| 2420 scandalizatur parvulus est, maiores enim scandala non | |
| 53 | 2421 recipiunt</i>.</p><p title="II-II q. 43 a. 5 co."><a name="40745"><span class="ref">[40745] IIª-IIae q. 43 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2422 dicendum quod scandalum passivum importat quandam commotionem animi |
| 2423 a bono in eo qui scandalum patitur. Nullus autem commovetur qui rei | |
| 2424 immobili firmiter inhaeret. Maiores autem, sive perfecti, soli Deo | |
| 2425 inhaerent, cuius est immutabilis bonitas, quia etsi inhaereant suis | |
| 2426 praelatis, non inhaerent eis nisi inquantum illi inhaerent Christo, | |
| 2427 secundum illud I ad Cor. IV, <i>imitatores mei estote, sicut et ego | |
| 2428 Christi</i>. Unde quantumcumque videant alios inordinate se habere | |
| 2429 dictis vel factis, ipsi a sua rectitudine non recedunt, secundum | |
| 2430 illud Psalm., <i>qui confidunt in domino, sicut mons Sion, non | |
| 2431 commovebitur in aeternum qui habitat in Ierusalem</i>. Et ideo in | |
| 2432 his qui perfecte Deo adhaerent per amorem scandalum non invenitur, | |
| 2433 secundum illud Psalm., <i>pax multa diligentibus legem tuam, et non | |
| 53 | 2434 est illis scandalum</i>.</p><p title="II-II q. 43 a. 5 ad 1"><a name="40746"><span class="ref">[40746] IIª-IIae q. 43 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2435 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, scandalum large ponitur |
| 2436 ibi pro quolibet impedimento. Unde dominus Petro dicit, scandalum | |
| 2437 mihi es, quia nitebatur eius propositum impedire circa passionem | |
| 53 | 2438 subeundam.</p><p title="II-II q. 43 a. 5 ad 2"><a name="40747"><span class="ref">[40747] IIª-IIae q. 43 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2439 dicendum quod in exterioribus actibus perfecti viri possunt |
| 2440 impediri. Sed in interiori voluntate per dicta vel facta aliorum | |
| 2441 non impediuntur quominus tendant in Deum, secundum illud Rom. VIII, | |
| 2442 <i>neque mors neque vita poterit nos separare a caritate | |
| 53 | 2443 Dei</i>.</p><p title="II-II q. 43 a. 5 ad 3"><a name="40748"><span class="ref">[40748] IIª-IIae q. 43 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2444 dicendum quod perfecti viri ex infirmitate carnis incidunt interdum |
| 2445 in aliqua peccata venialia, non autem ex aliorum dictis vel factis | |
| 2446 scandalizantur secundum veram scandali rationem. Sed potest esse in | |
| 2447 eis quaedam appropinquatio ad scandalum, secundum illud Psalm., | |
| 53 | 2448 <i>mei pene moti sunt pedes</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 43 a. 6 arg. 1"><a name="40749"><span class="ref">[40749] IIª-IIae q. 43 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 2449 sic proceditur. Videtur quod scandalum activum possit inveniri in |
| 2450 viris perfectis. Passio enim est effectus actionis. Sed ex dictis | |
| 2451 vel factis perfectorum aliqui passive scandalizantur, secundum | |
| 2452 illud Matth. XV, <i>scis quia Pharisaei, audito hoc verbo, | |
| 2453 scandalizati sunt?</i> Ergo in perfectis viris potest inveniri | |
| 53 | 2454 scandalum activum.</p><p title="II-II q. 43 a. 6 arg. 2"><a name="40750"><span class="ref">[40750] IIª-IIae q. 43 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2455 Petrus post acceptum spiritum sanctum in statu perfectorum erat. |
| 2456 Sed postea gentiles scandalizavit, dicitur enim ad Gal. II, <i>cum | |
| 2457 vidissem quod non recte ambularent ad veritatem Evangelii</i>, dixi | |
| 2458 Cephae, idest Petro, coram omnibus, <i>si tu cum Iudaeus sis, | |
| 2459 gentiliter et non Iudaice vivis, quomodo gentes cogis | |
| 2460 iudaizare?</i> Ergo scandalum activum potest esse in viris | |
| 53 | 2461 perfectis.</p><p title="II-II q. 43 a. 6 arg. 3"><a name="40751"><span class="ref">[40751] IIª-IIae q. 43 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2462 scandalum activum quandoque est peccatum veniale. Sed peccata |
| 2463 venialia possunt etiam esse in viris perfectis. Ergo scandalum | |
| 53 | 2464 activum potest esse in viris perfectis.</p><p title="II-II q. 43 a. 6 s. c."><a name="40752"><span class="ref">[40752] IIª-IIae q. 43 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 2465 plus repugnat perfectioni scandalum activum quam passivum. Sed |
| 2466 scandalum passivum non potest esse in viris perfectis. Ergo multo | |
| 53 | 2467 minus scandalum activum.</p><p title="II-II q. 43 a. 6 co."><a name="40753"><span class="ref">[40753] IIª-IIae q. 43 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2468 dicendum quod scandalum activum proprie est cum aliquis tale |
| 2469 aliquid dicit vel facit quod de se tale est ut alterum natum sit | |
| 2470 inducere ad ruinam, quod quidem est solum id quod inordinate fit | |
| 2471 vel dicitur. Ad perfectos autem pertinet ea quae agunt secundum | |
| 2472 regulam rationis ordinare, secundum illud I ad Cor. XIV, <i>omnia | |
| 2473 honeste et secundum ordinem fiant in vobis</i>. Et praecipue hanc | |
| 2474 cautelam adhibent in his in quibus non solum ipsi offenderent, sed | |
| 2475 etiam aliis offensionem pararent. Et si quidem in eorum manifestis | |
| 2476 dictis vel factis aliquid ab hac moderatione desit, hoc provenit ex | |
| 2477 infirmitate humana, secundum quam a perfectione deficiunt. Non | |
| 2478 tamen intantum deficiunt ut multum ab ordine rationis recedatur, | |
| 2479 sed modicum et leviter, quod non est tam magnum ut ex hoc | |
| 53 | 2480 rationabiliter possit ab alio sumi peccandi occasio.</p><p title="II-II q. 43 a. 6 ad 1"><a name="40754"><span class="ref">[40754] IIª-IIae q. 43 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2481 ergo dicendum quod scandalum passivum semper ab aliquo activo |
| 2482 causatur, sed non semper ab aliquo scandalo activo alterius, sed | |
| 2483 eiusdem qui scandalizatur; quia scilicet ipse seipsum | |
| 53 | 2484 scandalizat.</p><p title="II-II q. 43 a. 6 ad 2"><a name="40755"><span class="ref">[40755] IIª-IIae q. 43 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2485 dicendum quod Petrus peccavit quidem, et reprehensibilis fuit, |
| 2486 secundum sententiam Augustini et ipsius Pauli, subtrahens se a | |
| 2487 gentilibus ut vitaret scandalum Iudaeorum, quia hoc incaute | |
| 2488 aliqualiter faciebat, ita quod ex hoc gentiles ad fidem conversi | |
| 2489 scandalizabantur. Non tamen factum Petri erat tam grave peccatum | |
| 2490 quod merito possent alii scandalizari. Unde patiebantur scandalum | |
| 53 | 2491 passivum, non autem erat in Petro scandalum activum.</p><p title="II-II q. 43 a. 6 ad 3"><a name="40756"><span class="ref">[40756] IIª-IIae q. 43 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2492 dicendum quod peccata venialia perfectorum praecipue consistunt in |
| 2493 subitis motibus, qui, cum sint occulti, scandalizare non possunt. | |
| 2494 Si qua vero etiam in exterioribus dictis vel factis venialia | |
| 2495 peccata committant, tam levia sunt ut de se scandalizandi virtutem | |
| 53 | 2496 non habeant.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 43 a. 7 arg. 1"><a name="40757"><span class="ref">[40757] IIª-IIae q. 43 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2497 septimum sic proceditur. Videtur quod bona spiritualia sint propter |
| 2498 scandalum dimittenda. Augustinus enim, in libro contra epistolam | |
| 2499 Parmen., docet quod ubi schismatis periculum timetur, a punitione | |
| 2500 peccatorum cessandum est. Sed punitio peccatorum est quoddam | |
| 2501 spirituale, cum sit actus iustitiae. Ergo bonum spirituale est | |
| 53 | 2502 propter scandalum dimittendum.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 arg. 2"><a name="40758"><span class="ref">[40758] IIª-IIae q. 43 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2503 sacra doctrina maxime videtur esse spiritualis. Sed ab ea est |
| 2504 cessandum propter scandalum, secundum illud Matth. VII, <i>nolite | |
| 2505 sanctum dare canibus, neque margaritas vestras spargatis ante | |
| 2506 porcos, ne conversi dirumpant vos</i>. Ergo bonum spirituale est | |
| 53 | 2507 dimittendum propter scandalum.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 arg. 3"><a name="40759"><span class="ref">[40759] IIª-IIae q. 43 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2508 correctio fraterna, cum sit actus caritatis, est quoddam spirituale |
| 2509 bonum. Sed interdum ex caritate dimittitur, ad vitandum scandalum | |
| 2510 aliorum; ut Augustinus dicit, in I de Civ. Dei. Ergo bonum | |
| 53 | 2511 spirituale est propter scandalum dimittendum.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 arg. 4"><a name="40760"><span class="ref">[40760] IIª-IIae q. 43 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2512 Hieronymus dicit quod dimittendum est propter scandalum omne quod |
| 2513 potest praetermitti salva triplici veritate, scilicet vitae, | |
| 2514 iustitiae et doctrinae. Sed impletio consiliorum, et largitio | |
| 2515 eleemosynarum, multoties potest praetermitti salva triplici | |
| 2516 veritate praedicta, alioquin semper peccarent omnes qui | |
| 2517 praetermittunt. Et tamen haec sunt maxima inter spiritualia opera. | |
| 53 | 2518 Ergo spiritualia opera debent praetermitti propter scandalum.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 arg. 5"><a name="40761"><span class="ref">[40761] IIª-IIae q. 43 a. 7 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2519 vitatio cuiuslibet peccati est quoddam spirituale bonum, quia |
| 2520 quodlibet peccatum affert peccanti aliquod spirituale detrimentum. | |
| 2521 Sed videtur quod pro scandalo proximi vitando debeat aliquis | |
| 2522 quandoque peccare venialiter, puta cum peccando venialiter impedit | |
| 2523 peccatum mortale alterius, debet enim homo impedire damnationem | |
| 2524 proximi quantum potest sine detrimento propriae salutis, quae non | |
| 2525 tollitur per peccatum veniale. Ergo aliquod bonum spirituale debet | |
| 53 | 2526 homo praetermittere propter scandalum vitandum.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 s. c."><a name="40762"><span class="ref">[40762] IIª-IIae q. 43 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2527 est quod Gregorius dicit, super Ezech., <i>si de veritate scandalum |
| 2528 sumitur, utilius nasci permittitur scandalum quam veritas | |
| 2529 relinquatur</i>. Sed bona spiritualia maxime pertinent ad | |
| 2530 veritatem. Ergo bona spiritualia non sunt propter scandalum | |
| 53 | 2531 dimittenda.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 co."><a name="40763"><span class="ref">[40763] IIª-IIae q. 43 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2532 dicendum quod, cum duplex sit scandalum, activum scilicet et |
| 2533 passivum, quaestio ista non habet locum de scandalo activo, quia | |
| 2534 cum scandalum activum sit dictum vel factum minus rectum, nihil est | |
| 2535 cum scandalo activo faciendum. Habet autem locum quaestio si | |
| 2536 intelligatur de scandalo passivo. Considerandum est igitur quid sit | |
| 2537 dimittendum ne alius scandalizetur. Est autem in spiritualibus | |
| 2538 bonis distinguendum. Nam quaedam horum sunt de necessitate salutis, | |
| 2539 quae praetermitti non possunt sine peccato mortali. Manifestum est | |
| 2540 autem quod nullus debet mortaliter peccare ut alterius peccatum | |
| 2541 impediat, quia secundum ordinem caritatis plus debet homo suam | |
| 2542 salutem spiritualem diligere quam alterius. Et ideo ea quae sunt de | |
| 2543 necessitate salutis praetermitti non debent propter scandalum | |
| 2544 vitandum. In his autem spiritualibus bonis quae non sunt de | |
| 2545 necessitate salutis videtur distinguendum. Quia scandalum quod ex | |
| 2546 eis oritur quandoque ex malitia procedit, cum scilicet aliqui | |
| 2547 volunt impedire huiusmodi spiritualia bona, scandala concitando, et | |
| 2548 hoc est scandalum Pharisaeorum, qui de doctrina domini | |
| 2549 scandalizabantur. Quod esse contemnendum dominus docet, Matth. XV. | |
| 2550 Quandoque vero scandalum procedit ex infirmitate vel ignorantia, et | |
| 2551 huiusmodi est scandalum pusillorum. Propter quod sunt spiritualia | |
| 2552 opera vel occultanda, vel etiam interdum differenda, ubi periculum | |
| 2553 non imminet, quousque, reddita ratione, huiusmodi scandalum cesset. | |
| 2554 Si autem post redditam rationem huiusmodi scandalum duret, iam | |
| 2555 videtur ex malitia esse, et sic propter ipsum non sunt huiusmodi | |
| 53 | 2556 spiritualia opera dimittenda.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 ad 1"><a name="40764"><span class="ref">[40764] IIª-IIae q. 43 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2557 ergo dicendum quod poenarum inflictio non est propter se expetenda, |
| 2558 sed poenae infliguntur ut medicinae quaedam ad cohibendum peccata. | |
| 2559 Et ideo intantum habent rationem iustitiae inquantum per eas | |
| 2560 peccata cohibentur. Si autem per inflictionem poenarum manifestum | |
| 2561 sit plura et maiora peccata sequi, tunc poenarum inflictio non | |
| 2562 continebitur sub iustitia. Et in hoc casu loquitur Augustinus, | |
| 2563 quando scilicet ex excommunicatione aliquorum imminet periculum | |
| 2564 schismatis, tunc enim excommunicationem ferre non pertineret ad | |
| 53 | 2565 veritatem iustitiae.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 ad 2"><a name="40765"><span class="ref">[40765] IIª-IIae q. 43 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2566 dicendum quod circa doctrinam duo sunt consideranda, scilicet |
| 2567 veritas quae docetur; et ipse actus docendi. Quorum primum est de | |
| 2568 necessitate salutis, ut scilicet contrarium veritati non doceat, | |
| 2569 sed veritatem secundum congruentiam temporis et personarum proponat | |
| 2570 ille cui incumbit docendi officium. Et ideo propter nullum | |
| 2571 scandalum quod sequi videatur debet homo, praetermissa veritate, | |
| 2572 falsitatem docere. Sed ipse actus docendi inter spirituales | |
| 2573 eleemosynas computatur, ut supra dictum est. Et ideo eadem ratio | |
| 2574 est de doctrina et de aliis misericordiae operibus, de quibus | |
| 53 | 2575 postea dicetur.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 ad 3"><a name="40766"><span class="ref">[40766] IIª-IIae q. 43 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2576 dicendum quod correctio fraterna, sicut supra dictum est, ordinatur |
| 2577 ad emendationem fratris. Et ideo intantum computanda est inter | |
| 2578 spiritualia bona inquantum hoc consequi potest. Quod non contingit | |
| 2579 si ex correctione frater scandalizetur. Et ideo si propter | |
| 2580 scandalum correctio dimittatur, non dimittitur spirituale | |
| 53 | 2581 bonum.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 ad 4"><a name="40767"><span class="ref">[40767] IIª-IIae q. 43 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2582 dicendum quod in veritate vitae, doctrinae et iustitiae non solum |
| 2583 comprehenditur id quod est de necessitate salutis, sed etiam id per | |
| 2584 quod perfectius pervenitur ad salutem, secundum illud I ad Cor. | |
| 2585 XII, <i>aemulamini charismata meliora</i>. Unde etiam consilia non | |
| 2586 sunt simpliciter praetermittenda, nec etiam misericordiae opera, | |
| 2587 propter scandalum, sed sunt interdum occultanda vel differenda | |
| 2588 propter scandalum pusillorum, ut dictum est. Quandoque tamen | |
| 2589 consiliorum observatio et impletio operum misericordiae sunt de | |
| 2590 necessitate salutis. Quod patet in his qui iam voverunt consilia; | |
| 2591 et in his quibus ex debito imminet defectibus aliorum subvenire, | |
| 2592 vel in temporalibus, puta pascendo esurientem, vel in | |
| 2593 spiritualibus, puta docendo ignorantem; sive huiusmodi fiant debita | |
| 2594 propter iniunctum officium, ut patet in praelatis, sive propter | |
| 2595 necessitatem indigentis. Et tunc eadem ratio est de huiusmodi sicut | |
| 53 | 2596 de aliis quae sunt de necessitate salutis.</p><p title="II-II q. 43 a. 7 ad 5"><a name="40768"><span class="ref">[40768] IIª-IIae q. 43 a. 7 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2597 dicendum quod quidam dixerunt quod peccatum veniale est |
| 2598 committendum propter vitandum scandalum. Sed hoc implicat | |
| 2599 contraria, si enim faciendum est, iam non est malum neque peccatum; | |
| 2600 nam peccatum non potest esse eligibile. Contingit tamen aliquid | |
| 2601 propter aliquam circumstantiam non esse peccatum veniale quod, illa | |
| 2602 circumstantia sublata, peccatum veniale esset, sicut verbum iocosum | |
| 2603 est peccatum veniale quando absque utilitate dicitur; si autem ex | |
| 2604 causa rationabili proferatur, non est otiosum neque peccatum. | |
| 2605 Quamvis autem per peccatum veniale gratia non tollatur, per quam | |
| 2606 est hominis salus; inquantum tamen veniale disponit ad mortale, | |
| 53 | 2607 vergit in detrimentum salutis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 43 a. 8 arg. 1"><a name="40769"><span class="ref">[40769] IIª-IIae q. 43 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 2608 sic proceditur. Videtur quod temporalia sint dimittenda propter |
| 2609 scandalum. Magis enim debemus diligere spiritualem salutem proximi, | |
| 2610 quae impeditur per scandalum, quam quaecumque temporalia bona. Sed | |
| 2611 id quod minus diligimus dimittimus propter id quod magis diligimus. | |
| 2612 Ergo temporalia magis debemus dimittere ad vitandum scandalum | |
| 53 | 2613 proximorum.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 arg. 2"><a name="40770"><span class="ref">[40770] IIª-IIae q. 43 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2614 secundum regulam Hieronymi, omnia quae possunt praetermitti salva |
| 2615 triplici veritate, sunt propter scandalum dimittenda. Sed | |
| 2616 temporalia possunt praetermitti salva triplici veritate. Ergo sunt | |
| 53 | 2617 propter scandalum dimittenda.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 arg. 3"><a name="40771"><span class="ref">[40771] IIª-IIae q. 43 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2618 in temporalibus bonis nihil est magis necessarium quam cibus. Sed |
| 2619 cibus est praetermittendus propter scandalum, secundum illud Rom. | |
| 2620 XIV, <i>noli cibo tuo illum perdere pro quo Christus mortuus | |
| 2621 est</i>. Ergo multo magis omnia alia temporalia sunt propter | |
| 53 | 2622 scandalum dimittenda.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 arg. 4"><a name="40772"><span class="ref">[40772] IIª-IIae q. 43 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2623 temporalia nullo convenientiori modo conservare aut recuperare |
| 2624 possumus quam per iudicium. Sed iudiciis uti non licet, et | |
| 2625 praecipue cum scandalo, dicitur enim Matth. V, <i>ei qui vult tecum | |
| 2626 in iudicio contendere et tunicam tuam tollere, dimitte ei et | |
| 2627 pallium</i>; et I ad Cor. VI, <i>iam quidem omnino delictum est in | |
| 2628 vobis quod iudicia habetis inter vos. Quare non magis iniuriam | |
| 2629 accipitis? Quare non magis fraudem patimini?</i> Ergo videtur quod | |
| 53 | 2630 temporalia sint propter scandalum dimittenda.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 arg. 5"><a name="40773"><span class="ref">[40773] IIª-IIae q. 43 a. 8 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2631 inter omnia temporalia minus videntur dimittenda quae sunt |
| 2632 spiritualibus annexa. Sed ista sunt propter scandalum dimittenda, | |
| 2633 apostolus enim, seminans spiritualia, temporalia stipendia non | |
| 2634 accepit, ne offendiculum daret Evangelio Christi, ut patet I ad | |
| 2635 Cor. IX; et ex simili causa Ecclesia in aliquibus terris non exigit | |
| 2636 decimas, propter scandalum vitandum. Ergo multo magis alia | |
| 53 | 2637 temporalia sunt propter scandalum dimittenda.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 s. c."><a name="40774"><span class="ref">[40774] IIª-IIae q. 43 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2638 est quod beatus Thomas Cantuariensis repetiit res Ecclesiae cum |
| 53 | 2639 scandalo regis.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 co."><a name="40775"><span class="ref">[40775] IIª-IIae q. 43 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2640 dicendum quod circa temporalia bona distinguendum est. Aut enim |
| 2641 sunt nostra, aut sunt nobis ad conservandum pro aliis commissa; | |
| 2642 sicut bona Ecclesiae committuntur praelatis, et bona communia | |
| 2643 quibuscumque reipublicae rectoribus. Et talium conservatio, sicut | |
| 2644 et depositorum, imminet his quibus sunt commissa ex necessitate. Et | |
| 2645 ideo non sunt propter scandalum dimittenda, sicut nec alia quae | |
| 2646 sunt de necessitate salutis. Temporalia vero quorum nos sumus | |
| 2647 domini dimittere, ea tribuendo si penes nos ea habeamus, vel non | |
| 2648 repetendo si apud alios sint, propter scandalum quandoque quidem | |
| 2649 debemus, quandoque autem non. Si enim scandalum ex hoc oriatur | |
| 2650 propter ignorantiam vel infirmitatem aliorum, quod supra diximus | |
| 2651 esse scandalum pusillorum; tunc vel totaliter dimittenda sunt | |
| 2652 temporalia; vel aliter scandalum sedandum, scilicet per aliquam | |
| 2653 admonitionem. Unde Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in | |
| 2654 monte, <i>dandum est quod nec tibi nec alteri noceat, quantum ab | |
| 2655 homine credi potest. Et cum negaveris quod petit, indicanda est ei | |
| 2656 iustitia, et melius ei aliquid dabis, cum petentem iniuste | |
| 2657 correxeris</i>. Aliquando vero scandalum nascitur ex malitia, quod | |
| 2658 est scandalum Pharisaeorum. Et propter eos qui sic scandala | |
| 2659 concitant non sunt temporalia dimittenda, quia hoc et noceret bono | |
| 2660 communi, daretur enim malis rapiendi occasio; et noceret ipsis | |
| 2661 rapientibus, qui retinendo aliena in peccato remanerent. Unde | |
| 2662 Gregorius dicit, in Moral., <i>quidam, dum temporalia nobis | |
| 2663 rapiunt, solummodo sunt tolerandi, quidam vero, servata aequitate, | |
| 2664 prohibendi; non sola cura ne nostra subtrahantur, sed ne rapientes | |
| 53 | 2665 non sua semetipsos perdant</i>.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 ad 1"><a name="40776"><span class="ref">[40776] IIª-IIae q. 43 a. 8 ad 1</span></a> Et per hoc |
| 2666 patet solutio ad primum.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 ad 2"><a name="40777"><span class="ref">[40777] IIª-IIae q. 43 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 28 | 2667 dicendum quod si passim permitteretur malis hominibus ut aliena |
| 2668 raperent, vergeret hoc in detrimentum veritatis vitae et iustitiae. | |
| 2669 Et ideo non oportet propter quodcumque scandalum temporalia | |
| 53 | 2670 dimitti.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 ad 3"><a name="40778"><span class="ref">[40778] IIª-IIae q. 43 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2671 dicendum quod non est de intentione apostoli monere quod cibus |
| 2672 totaliter propter scandalum dimittatur, quia sumere cibum est de | |
| 2673 necessitate salutis. Sed talis cibus est propter scandalum | |
| 2674 dimittendus, secundum illud I ad Cor. VIII, <i>non manducabo carnem | |
| 53 | 2675 in aeternum, ne fratrem meum scandalizem</i>.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 ad 4"><a name="40779"><span class="ref">[40779] IIª-IIae q. 43 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2676 dicendum quod secundum Augustinum, in libro de Serm. Dom. in monte, |
| 2677 illud praeceptum domini est intelligendum secundum praeparationem | |
| 2678 animi, ut scilicet homo sit paratus prius pati iniuriam vel fraudem | |
| 2679 quam iudicium subire, si hoc expediat. Quandoque tamen non expedit, | |
| 53 | 2680 ut dictum est. Et similiter intelligendum est verbum apostoli.</p><p title="II-II q. 43 a. 8 ad 5"><a name="40780"><span class="ref">[40780] IIª-IIae q. 43 a. 8 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2681 dicendum quod scandalum quod vitabat apostolus ex ignorantia |
| 2682 procedebat gentilium, qui hoc non consueverant. Et ideo ad tempus | |
| 2683 abstinendum erat, ut prius instruerentur hoc esse debitum. Et ex | |
| 2684 simili causa Ecclesia abstinet de decimis exigendis in terris in | |
| 53 | 2685 quibus non est consuetum decimas solvere.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 59 | 2686 <p><a href="sth3027.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age retro"/></a> |
| 2687 <a href="sth3044.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra"/></a></p> | |
| 53 | 2688 <br/> |
| 2689 <hr/> | |
| 2690 <br/> | |
| 2691 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 2692 hanc editionem<br/> | |
| 2693 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 59 | 2694 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" style="text-decoration=none">49644264</a></address> |
| 53 | 2695 </div></body> |
| 59 | 2696 </html> |
