Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth1075.html @ 90:f5ba56cfd1ca
started
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 16 Jun 2013 14:47:31 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª q. 75-76</title> | |
| 28 | 19 </head> |
| 53 | 20 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">prima pars a quaestione LXXV ad quaestionem |
| 21 LXXVI</div><div class="centro"> | |
| 22 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 23 <tr> |
| 53 | 24 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" border="0" height="190" width="120" src="icons/ghent190.jpg"/></th> |
| 28 | 25 </tr> |
| 26 </table> | |
| 53 | 27 <br/> |
| 28 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1889 editum<br/> | |
| 28 | 29 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 30 magneticas<br/> |
| 31 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 32 <br/></span><br/> | |
| 33 <hr/> | |
| 34 <br/> | |
| 35 <p><a href="sth1065.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 36 <a href="sth1077.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 37 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 38 // | |
| 39 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
40 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 42 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 43 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="#31447">I&ordf; q. 75 pr.'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#31448">I&ordf; q. 75 a. 1 arg. 1'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#31449">I&ordf; q. 75 a. 1 arg. 2'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#31450">I&ordf; q. 75 a. 1 arg. 3'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#31451">I&ordf; q. 75 a. 1 s. c.'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#31452">I&ordf; q. 75 a. 1 co.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#31453">I&ordf; q. 75 a. 1 ad 1'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#31454">I&ordf; q. 75 a. 1 ad 2'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#31455">I&ordf; q. 75 a. 1 ad 3'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#31456">I&ordf; q. 75 a. 2 arg. 1'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#31457">I&ordf; q. 75 a. 2 arg. 2'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#31458">I&ordf; q. 75 a. 2 arg. 3'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#31459">I&ordf; q. 75 a. 2 s. c.'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#31460">I&ordf; q. 75 a. 2 co.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#31461">I&ordf; q. 75 a. 2 ad 1'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#31462">I&ordf; q. 75 a. 2 ad 2'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#31463">I&ordf; q. 75 a. 2 ad 3'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#31464">I&ordf; q. 75 a. 3 arg. 1'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#31465">I&ordf; q. 75 a. 3 arg. 2'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#31466">I&ordf; q. 75 a. 3 arg. 3'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#31467">I&ordf; q. 75 a. 3 s. c.'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#31468">I&ordf; q. 75 a. 3 co.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#31469">I&ordf; q. 75 a. 3 ad 1'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#31470">I&ordf; q. 75 a. 3 ad 2'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#31471">I&ordf; q. 75 a. 3 ad 3'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#31472">I&ordf; q. 75 a. 4 arg. 1'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#31473">I&ordf; q. 75 a. 4 arg. 2'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#31474">I&ordf; q. 75 a. 4 s. c.'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#31475">I&ordf; q. 75 a. 4 co.'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#31476">I&ordf; q. 75 a. 4 ad 1'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#31477">I&ordf; q. 75 a. 4 ad 2'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#31478">I&ordf; q. 75 a. 5 arg. 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#31479">I&ordf; q. 75 a. 5 arg. 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#31480">I&ordf; q. 75 a. 5 arg. 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#31481">I&ordf; q. 75 a. 5 arg. 4'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#31482">I&ordf; q. 75 a. 5 s. c.'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#31483">I&ordf; q. 75 a. 5 co.'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#31484">I&ordf; q. 75 a. 5 ad 1'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#31485">I&ordf; q. 75 a. 5 ad 2'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#31486">I&ordf; q. 75 a. 5 ad 3'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#31487">I&ordf; q. 75 a. 5 ad 4'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#31488">I&ordf; q. 75 a. 6 arg. 1'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#31489">I&ordf; q. 75 a. 6 arg. 2'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#31490">I&ordf; q. 75 a. 6 arg. 3'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#31491">I&ordf; q. 75 a. 6 s. c.'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#31492">I&ordf; q. 75 a. 6 co.'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#31493">I&ordf; q. 75 a. 6 ad 1'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#31494">I&ordf; q. 75 a. 6 ad 2'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#31495">I&ordf; q. 75 a. 6 ad 3'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#31496">I&ordf; q. 75 a. 7 arg. 1'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#31497">I&ordf; q. 75 a. 7 arg. 2'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#31498">I&ordf; q. 75 a. 7 arg. 3'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#31499">I&ordf; q. 75 a. 7 s. c.'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#31500">I&ordf; q. 75 a. 7 co.'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#31501">I&ordf; q. 75 a. 7 ad 1'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#31502">I&ordf; q. 75 a. 7 ad 2'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#31503">I&ordf; q. 75 a. 7 ad 3'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#31504">I&ordf; q. 76 pr.'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#31505">I&ordf; q. 76 a. 1 arg. 1'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#31506">I&ordf; q. 76 a. 1 arg. 2'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#31507">I&ordf; q. 76 a. 1 arg. 3'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#31508">I&ordf; q. 76 a. 1 arg. 4'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#31509">I&ordf; q. 76 a. 1 arg. 5'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#31510">I&ordf; q. 76 a. 1 arg. 6'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#31511">I&ordf; q. 76 a. 1 s. c.'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#31512">I&ordf; q. 76 a. 1 co.'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#31513">I&ordf; q. 76 a. 1 ad 1'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#31514">I&ordf; q. 76 a. 1 ad 2'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#31515">I&ordf; q. 76 a. 1 ad 4'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#31516">I&ordf; q. 76 a. 1 ad 5'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#31517">I&ordf; q. 76 a. 1 ad 6'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#31518">I&ordf; q. 76 a. 2 arg. 1'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#31519">I&ordf; q. 76 a. 2 arg. 2'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#31520">I&ordf; q. 76 a. 2 arg. 3'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#31521">I&ordf; q. 76 a. 2 arg. 4'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#31522">I&ordf; q. 76 a. 2 arg. 5'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#31523">I&ordf; q. 76 a. 2 arg. 6'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#31524">I&ordf; q. 76 a. 2 s. c.'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#31525">I&ordf; q. 76 a. 2 co.'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#31526">I&ordf; q. 76 a. 2 ad 1'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#31527">I&ordf; q. 76 a. 2 ad 2'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#31528">I&ordf; q. 76 a. 2 ad 3'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#31529">I&ordf; q. 76 a. 2 ad 4'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#31530">I&ordf; q. 76 a. 2 ad 5'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#31531">I&ordf; q. 76 a. 2 ad 6'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#31532">I&ordf; q. 76 a. 3 arg. 1'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#31533">I&ordf; q. 76 a. 3 arg. 2'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#31534">I&ordf; q. 76 a. 3 arg. 3'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#31535">I&ordf; q. 76 a. 3 arg. 4'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#31536">I&ordf; q. 76 a. 3 s. c.'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#31537">I&ordf; q. 76 a. 3 co.'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#31538">I&ordf; q. 76 a. 3 ad 1'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#31539">I&ordf; q. 76 a. 3 ad 2'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#31540">I&ordf; q. 76 a. 3 ad 3'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#31541">I&ordf; q. 76 a. 3 ad 4'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#31542">I&ordf; q. 76 a. 4 arg. 1'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#31543">I&ordf; q. 76 a. 4 arg. 2'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#31544">I&ordf; q. 76 a. 4 arg. 3'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#31545">I&ordf; q. 76 a. 4 arg. 4'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#31546">I&ordf; q. 76 a. 4 s. c.'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#31547">I&ordf; q. 76 a. 4 co.'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#31548">I&ordf; q. 76 a. 4 ad 1'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#31549">I&ordf; q. 76 a. 4 ad 2'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#31550">I&ordf; q. 76 a. 4 ad 3'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#31551">I&ordf; q. 76 a. 4 ad 4'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#31552">I&ordf; q. 76 a. 5 arg. 1'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#31553">I&ordf; q. 76 a. 5 arg. 2'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#31554">I&ordf; q. 76 a. 5 arg. 3'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#31555">I&ordf; q. 76 a. 5 arg. 4'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#31556">I&ordf; q. 76 a. 5 s. c.'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#31557">I&ordf; q. 76 a. 5 co.'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#31558">I&ordf; q. 76 a. 5 ad 1'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#31559">I&ordf; q. 76 a. 5 ad 2'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#31560">I&ordf; q. 76 a. 5 ad 3'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#31561">I&ordf; q. 76 a. 5 ad 4'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#31562">I&ordf; q. 76 a. 6 arg. 1'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#31563">I&ordf; q. 76 a. 6 arg. 2'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#31564">I&ordf; q. 76 a. 6 arg. 3'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#31565">I&ordf; q. 76 a. 6 s. c.'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#31566">I&ordf; q. 76 a. 6 co.'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#31567">I&ordf; q. 76 a. 6 ad 1'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#31568">I&ordf; q. 76 a. 6 ad 2'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#31569">I&ordf; q. 76 a. 6 ad 3'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#31570">I&ordf; q. 76 a. 7 arg. 1'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#31571">I&ordf; q. 76 a. 7 arg. 2'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#31572">I&ordf; q. 76 a. 7 arg. 3'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#31573">I&ordf; q. 76 a. 7 s. c.'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#31574">I&ordf; q. 76 a. 7 co.'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#31575">I&ordf; q. 76 a. 7 ad 1'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#31576">I&ordf; q. 76 a. 7 ad 2'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#31577">I&ordf; q. 76 a. 7 ad 3'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#31578">I&ordf; q. 76 a. 8 arg. 1'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#31579">I&ordf; q. 76 a. 8 arg. 2'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#31580">I&ordf; q. 76 a. 8 arg. 3'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#31581">I&ordf; q. 76 a. 8 arg. 4'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#31582">I&ordf; q. 76 a. 8 arg. 5'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#31583">I&ordf; q. 76 a. 8 s. c.'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#31584">I&ordf; q. 76 a. 8 co.'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#31585">I&ordf; q. 76 a. 8 ad 1'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#31586">I&ordf; q. 76 a. 8 ad 2'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#31587">I&ordf; q. 76 a. 8 ad 3'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#31588">I&ordf; q. 76 a. 8 ad 4'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#31589">I&ordf; q. 76 a. 8 ad 5'); | |
| 192 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 193 document.write('<BR><BR>'); | |
| 194 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 195 document.write('<\/FORM>'); | |
| 196 // --> | |
| 197 // | |
| 198 </script><br/> | |
| 199 <hr/> | |
| 200 <br/></div><div class="q" id="q75"><h2>Quaestio 75</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I q. 75 pr."><a name="31447"><span class="ref">[31447] | |
| 201 Iª q. 75 pr.</span></a> Post considerationem creaturae | |
| 28 | 202 spiritualis et corporalis, considerandum est de homine, qui ex |
| 203 spirituali et corporali substantia componitur. Et primo, de natura | |
| 204 ipsius hominis; secundo, de eius productione. Naturam autem hominis | |
| 205 considerare pertinet ad theologum ex parte animae, non autem ex | |
| 206 parte corporis, nisi secundum habitudinem quam habet corpus ad | |
| 207 animam. Et ideo prima consideratio circa animam versabitur. Et | |
| 208 quia, secundum Dionysium, XI cap. Angel. Hier., tria inveniuntur in | |
| 209 substantiis spiritualibus, scilicet essentia, virtus et operatio; | |
| 210 primo considerabimus ea quae pertinent ad essentiam animae; | |
| 211 secundo, ea quae pertinent ad virtutem sive potentias eius; tertio, | |
| 212 ea quae pertinent ad operationem eius. Circa primum duplex occurrit | |
| 213 consideratio, quarum prima est de ipsa anima secundum se; secunda, | |
| 214 de unione eius ad corpus. Circa primum quaeruntur septem. Primo, | |
| 215 utrum anima sit corpus. Secundo, utrum anima humana sit aliquid | |
| 216 subsistens. Tertio, utrum animae brutorum sint subsistentes. | |
| 217 Quarto, utrum anima sit homo; vel magis homo sit aliquid compositum | |
| 218 ex anima et corpore. Quinto, utrum sit composita ex materia et | |
| 219 forma. Sexto, utrum anima humana sit incorruptibilis. Septimo, | |
| 53 | 220 utrum anima sit eiusdem speciei cum Angelo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I q. 75 a. 1 arg. 1"><a name="31448"><span class="ref">[31448] Iª q. 75 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 221 proceditur. Videtur quod anima sit corpus. Anima enim est motor |
| 222 corporis. Non autem est movens non motum. Tum quia videtur quod | |
| 223 nihil possit movere nisi moveatur, quia nihil dat alteri quod non | |
| 224 habet, sicut quod non est calidum non calefacit. Tum quia, si | |
| 225 aliquid est movens non motum, causat motum sempiternum et eodem | |
| 226 modo se habentem, ut probatur in VIII Physic., quod non apparet in | |
| 227 motu animalis, qui est ab anima. Ergo anima est movens motum. Sed | |
| 53 | 228 omne movens motum est corpus. Ergo anima est corpus.</p><p title="I q. 75 a. 1 arg. 2"><a name="31449"><span class="ref">[31449] Iª q. 75 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis |
| 28 | 229 cognitio fit per aliquam similitudinem. Non potest autem esse |
| 230 similitudo corporis ad rem incorpoream. Si igitur anima non esset | |
| 53 | 231 corpus, non posset cognoscere res corporeas.</p><p title="I q. 75 a. 1 arg. 3"><a name="31450"><span class="ref">[31450] Iª q. 75 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 232 moventis ad motum oportet esse aliquem contactum. Contactus autem |
| 233 non est nisi corporum. Cum igitur anima moveat corpus, videtur quod | |
| 53 | 234 anima sit corpus.</p><p title="I q. 75 a. 1 s. c."><a name="31451"><span class="ref">[31451] Iª q. 75 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 235 quod Augustinus dicit, VI de Trin., quod <i>anima simplex dicitur |
| 236 respectu corporis, quia mole non diffunditur per spatium | |
| 53 | 237 loci</i>.</p><p title="I q. 75 a. 1 co."><a name="31452"><span class="ref">[31452] Iª q. 75 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 238 quod ad inquirendum de natura animae, oportet praesupponere quod |
| 239 anima dicitur esse primum principium vitae in his quae apud nos | |
| 240 vivunt animata enim viventia dicimus, res vero inanimatas vita | |
| 241 carentes. Vita autem maxime manifestatur duplici opere, scilicet | |
| 242 cognitionis et motus. Horum autem principium antiqui philosophi, | |
| 243 imaginationem transcendere non valentes, aliquod corpus ponebant; | |
| 244 sola corpora res esse dicentes, et quod non est corpus, nihil esse. | |
| 245 Et secundum hoc, animam aliquod corpus esse dicebant. Huius autem | |
| 246 opinionis falsitas licet multipliciter ostendi possit tamen uno | |
| 247 utemur, quo et communius et certius patet animam corpus non esse. | |
| 248 Manifestum est enim quod non quodcumque vitalis operationis | |
| 249 principium est anima, sic enim oculus esset anima, cum sit quoddam | |
| 250 principium visionis; et idem esset dicendum de aliis animae | |
| 251 instrumentis. Sed primum principium vitae dicimus esse animam. | |
| 252 Quamvis autem aliquod corpus possit esse quoddam principium vitae, | |
| 253 sicut cor est principium vitae in animali; tamen non potest esse | |
| 254 primum principium vitae aliquod corpus. Manifestum est enim quod | |
| 255 esse principium vitae, vel vivens, non convenit corpori ex hoc quod | |
| 256 est corpus, alioquin omne corpus esset vivens, aut principium | |
| 257 vitae. Convenit igitur alicui corpori quod sit vivens, vel etiam | |
| 258 principium vitae, per hoc quod est tale corpus. Quod autem est actu | |
| 259 tale, habet hoc ab aliquo principio quod dicitur actus eius. Anima | |
| 260 igitur, quae est primum principium vitae, non est corpus, sed | |
| 261 corporis actus, sicut calor, qui est principium calefactionis, non | |
| 53 | 262 est corpus, sed quidam corporis actus.</p><p title="I q. 75 a. 1 ad 1"><a name="31453"><span class="ref">[31453] Iª q. 75 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 263 dicendum quod, cum omne quod movetur ab alio moveatur, quod non |
| 264 potest in infinitum procedere, necesse est dicere quod non omne | |
| 265 movens movetur. Cum enim moveri sit exire de potentia in actum, | |
| 266 movens dat id quod habet mobili, inquantum facit ipsum esse in | |
| 267 actu. Sed sicut ostenditur in VIII Physic., est quoddam movens | |
| 268 penitus immobile, quod nec per se nec per accidens movetur, et tale | |
| 269 movens potest movere motum semper uniformem. Est autem aliud | |
| 270 movens, quod non movetur per se, sed movetur per accidens, et | |
| 271 propter hoc non movet motum semper uniformem. Et tale movens est | |
| 272 anima. Est autem aliud movens, quod per se movetur, scilicet | |
| 273 corpus. Et quia antiqui naturales nihil esse credebant nisi | |
| 274 corpora, posuerunt quod omne movens movetur, et quod anima per se | |
| 53 | 275 movetur, et est corpus.</p><p title="I q. 75 a. 1 ad 2"><a name="31454"><span class="ref">[31454] Iª q. 75 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 276 dicendum quod non est necessarium quod similitudo rei cognitae sit |
| 277 actu in natura cognoscentis, sed si aliquid sit quod prius est | |
| 278 cognoscens in potentia et postea in actu, oportet quod similitudo | |
| 279 cogniti non sit actu in natura cognoscentis, sed in potentia | |
| 280 tantum; sicut color non est actu in pupilla, sed in potentia | |
| 281 tantum. Unde non oportet quod in natura animae sit similitudo rerum | |
| 282 corporearum in actu; sed quod sit in potentia ad huiusmodi | |
| 283 similitudines. Sed quia antiqui naturales nesciebant distinguere | |
| 284 inter actum et potentiam, ponebant animam esse corpus, ad hoc quod | |
| 285 cognosceret corpus; et ad hoc quod cognosceret omnia corpora, quod | |
| 53 | 286 esset composita ex principiis omnium corporum.</p><p title="I q. 75 a. 1 ad 3"><a name="31455"><span class="ref">[31455] Iª q. 75 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 287 dicendum quod est duplex contactus, quantitatis et virtutis. Primo |
| 288 modo, corpus non tangitur nisi a corpore. Secundo modo, corpus | |
| 53 | 289 potest tangi a re incorporea quae movet corpus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I q. 75 a. 2 arg. 1"><a name="31456"><span class="ref">[31456] Iª q. 75 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 290 proceditur. Videtur quod anima humana non sit aliquid subsistens. |
| 291 Quod enim est subsistens, dicitur hoc aliquid. Anima autem non est | |
| 292 hoc aliquid, sed compositum ex anima et corpore. Ergo anima non est | |
| 53 | 293 aliquid subsistens.</p><p title="I q. 75 a. 2 arg. 2"><a name="31457"><span class="ref">[31457] Iª q. 75 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, omne |
| 28 | 294 quod est subsistens, potest dici operari. Sed anima non dicitur |
| 295 operari, quia, ut dicitur in I de anima, <i>dicere animam sentire | |
| 296 aut intelligere, simile est ac si dicat eam aliquis texere vel | |
| 53 | 297 aedificare</i>. Ergo anima non est aliquid subsistens.</p><p title="I q. 75 a. 2 arg. 3"><a name="31458"><span class="ref">[31458] Iª q. 75 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 298 anima esset aliquid subsistens, esset aliqua eius operatio sine |
| 299 corpore. Sed nulla est eius operatio sine corpore, nec etiam | |
| 300 intelligere, quia non contingit intelligere sine phantasmate, | |
| 301 phantasma autem non est sine corpore. Ergo anima humana non est | |
| 53 | 302 aliquid subsistens.</p><p title="I q. 75 a. 2 s. c."><a name="31459"><span class="ref">[31459] Iª q. 75 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 303 quod Augustinus dicit, X de Trin. <i>Quisquis videt mentis naturam |
| 304 et esse substantiam, et non esse corpoream, videt eos qui opinantur | |
| 305 eam esse corpoream, ob hoc errare, quod adiungunt ei ea sine quibus | |
| 306 nullam possunt cogitare naturam, scilicet corporum phantasias</i>. | |
| 307 Natura ergo mentis humanae non solum est incorporea, sed etiam | |
| 53 | 308 substantia, scilicet aliquid subsistens.</p><p title="I q. 75 a. 2 co."><a name="31460"><span class="ref">[31460] Iª q. 75 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 309 quod necesse est dicere id quod est principium intellectualis |
| 310 operationis, quod dicimus animam hominis, esse quoddam principium | |
| 311 incorporeum et subsistens. Manifestum est enim quod homo per | |
| 312 intellectum cognoscere potest naturas omnium corporum. Quod autem | |
| 313 potest cognoscere aliqua, oportet ut nihil eorum habeat in sua | |
| 314 natura, quia illud quod inesset ei naturaliter impediret | |
| 315 cognitionem aliorum; sicut videmus quod lingua infirmi quae infecta | |
| 316 est cholerico et amaro humore, non potest percipere aliquid dulce, | |
| 317 sed omnia videntur ei amara. Si igitur principium intellectuale | |
| 318 haberet in se naturam alicuius corporis, non posset omnia corpora | |
| 319 cognoscere. Omne autem corpus habet aliquam naturam determinatam. | |
| 320 Impossibile est igitur quod principium intellectuale sit corpus. Et | |
| 321 similiter impossibile est quod intelligat per organum corporeum, | |
| 322 quia etiam natura determinata illius organi corporei prohiberet | |
| 323 cognitionem omnium corporum; sicut si aliquis determinatus color | |
| 324 sit non solum in pupilla, sed etiam in vase vitreo, liquor infusus | |
| 325 eiusdem coloris videtur. Ipsum igitur intellectuale principium, | |
| 326 quod dicitur mens vel intellectus, habet operationem per se, cui | |
| 327 non communicat corpus. Nihil autem potest per se operari, nisi quod | |
| 328 per se subsistit. Non enim est operari nisi entis in actu, unde eo | |
| 329 modo aliquid operatur, quo est. Propter quod non dicimus quod calor | |
| 330 calefacit, sed calidum. Relinquitur igitur animam humanam, quae | |
| 331 dicitur intellectus vel mens, esse aliquid incorporeum et | |
| 53 | 332 subsistens.</p><p title="I q. 75 a. 2 ad 1"><a name="31461"><span class="ref">[31461] Iª q. 75 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 333 dicendum quod hoc aliquid potest accipi dupliciter, uno modo, pro |
| 334 quocumque subsistente, alio modo, pro subsistente completo in | |
| 335 natura alicuius speciei. Primo modo, excludit inhaerentiam | |
| 336 accidentis et formae materialis, secundo modo, excludit etiam | |
| 337 imperfectionem partis. Unde manus posset dici hoc aliquid primo | |
| 338 modo, sed non secundo modo. Sic igitur, cum anima humana sit pars | |
| 339 speciei humanae, potest dici hoc aliquid primo modo, quasi | |
| 340 subsistens, sed non secundo modo, sic enim compositum ex anima et | |
| 53 | 341 corpore dicitur hoc aliquid.</p><p title="I q. 75 a. 2 ad 2"><a name="31462"><span class="ref">[31462] Iª q. 75 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 342 dicendum quod verba illa Aristoteles dicit non secundum propriam |
| 343 sententiam, sed secundum opinionem illorum qui dicebant quod | |
| 344 intelligere est moveri; ut patet ex iis quae ibi praemittit. Vel | |
| 345 dicendum quod per se agere convenit per se existenti. Sed per se | |
| 346 existens quandoque potest dici aliquid si non sit inhaerens ut | |
| 347 accidens vel ut forma materialis, etiam si sit pars. Sed proprie et | |
| 348 per se subsistens dicitur quod neque est praedicto modo inhaerens, | |
| 349 neque est pars. Secundum quem modum oculus aut manus non posset | |
| 350 dici per se subsistens; et per consequens nec per se operans. Unde | |
| 351 et operationes partium attribuuntur toti per partes. Dicimus enim | |
| 352 quod homo videt per oculum, et palpat per manum, aliter quam | |
| 353 calidum calefacit per calorem, quia calor nullo modo calefacit, | |
| 354 proprie loquendo. Potest igitur dici quod anima intelligit, sicut | |
| 355 oculus videt, sed magis proprie dicitur quod homo intelligat per | |
| 53 | 356 animam.</p><p title="I q. 75 a. 2 ad 3"><a name="31463"><span class="ref">[31463] Iª q. 75 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 357 dicendum quod corpus requiritur ad actionem intellectus, non sicut |
| 358 organum quo talis actio exerceatur, sed ratione obiecti, phantasma | |
| 359 enim comparatur ad intellectum sicut color ad visum. Sic autem | |
| 360 indigere corpore non removet intellectum esse subsistentem, | |
| 361 alioquin animal non esset aliquid subsistens, cum indigeat | |
| 53 | 362 exterioribus sensibilibus ad sentiendum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I q. 75 a. 3 arg. 1"><a name="31464"><span class="ref">[31464] Iª q. 75 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 363 proceditur. Videtur quod animae brutorum animalium sint |
| 364 subsistentes. Homo enim convenit in genere cum aliis animalibus. | |
| 365 Sed anima hominis est aliquid subsistens, ut ostensum est. Ergo et | |
| 53 | 366 animae aliorum animalium sunt subsistentes.</p><p title="I q. 75 a. 3 arg. 2"><a name="31465"><span class="ref">[31465] Iª q. 75 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 367 similiter se habet sensitivum ad sensibilia, sicut intellectivum et |
| 368 intelligibilia. Sed intellectus intelligit intelligibilia sine | |
| 369 corpore. Ergo et sensus apprehendit sensibilia sine corpore. Animae | |
| 370 autem brutorum animalium sunt sensitivae. Ergo sunt subsistentes, | |
| 53 | 371 pari ratione qua et anima hominis, quae est intellectiva.</p><p title="I q. 75 a. 3 arg. 3"><a name="31466"><span class="ref">[31466] Iª q. 75 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 372 brutorum animalium anima movet corpus. Corpus autem non movet, sed |
| 373 movetur. Anima ergo bruti animalis habet aliquam operationem sine | |
| 53 | 374 corpore.</p><p title="I q. 75 a. 3 s. c."><a name="31467"><span class="ref">[31467] Iª q. 75 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 375 quod dicitur in libro de Eccl. Dogmat., <i>solum hominem credimus |
| 376 habere animam substantivam; animalium vero animae non sunt | |
| 53 | 377 substantivae</i>.</p><p title="I q. 75 a. 3 co."><a name="31468"><span class="ref">[31468] Iª q. 75 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 378 quod antiqui philosophi nullam distinctionem ponebant inter sensum |
| 379 et intellectum, et utrumque corporeo principio attribuebant, ut | |
| 380 dictum est. Plato autem distinxit inter intellectum et sensum; | |
| 381 utrumque tamen attribuit principio incorporeo, ponens quod, sicut | |
| 382 intelligere, ita et sentire convenit animae secundum seipsam. Et ex | |
| 383 hoc sequebatur quod etiam animae brutorum animalium sint | |
| 384 subsistentes. Sed Aristoteles posuit quod solum intelligere, inter | |
| 385 opera animae, sine organo corporeo exercetur. Sentire vero, et | |
| 386 consequentes operationes animae sensitivae, manifeste accidunt cum | |
| 387 aliqua corporis immutatione; sicut in videndo immutatur pupilla per | |
| 388 speciem coloris; et idem apparet in aliis. Et sic manifestum est | |
| 389 quod anima sensitiva non habet aliquam operationem propriam per | |
| 390 seipsam, sed omnis operatio sensitivae animae est coniuncti. Ex quo | |
| 391 relinquitur quod, cum animae brutorum animalium per se non | |
| 392 operentur, non sint subsistentes, similiter enim unumquodque habet | |
| 53 | 393 esse et operationem.</p><p title="I q. 75 a. 3 ad 1"><a name="31469"><span class="ref">[31469] Iª q. 75 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 394 dicendum quod homo, etsi conveniat in genere cum aliis animalibus, |
| 395 specie tamen differt, differentia autem speciei attenditur secundum | |
| 396 differentiam formae. Nec oportet quod omnis differentia formae | |
| 53 | 397 faciat generis diversitatem.</p><p title="I q. 75 a. 3 ad 2"><a name="31470"><span class="ref">[31470] Iª q. 75 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 398 dicendum quod sensitivum quodammodo se habet ad sensibilia sicut |
| 399 intellectivum ad intelligibilia, inquantum scilicet utrumque est in | |
| 400 potentia ad sua obiecta. Sed quodammodo dissimiliter se habent, | |
| 401 inquantum sensitivum patitur a sensibili cum corporis immutatione, | |
| 402 unde excellentia sensibilium corrumpit sensum. Quod in intellectu | |
| 403 non contingit, nam intellectus intelligens maxima intelligibilium, | |
| 404 magis potest postmodum intelligere minora. Si vero in intelligendo | |
| 405 fatigetur corpus, hoc est per accidens, in quantum intellectus | |
| 406 indiget operatione virium sensitivarum, per quas ei phantasmata | |
| 53 | 407 praeparantur.</p><p title="I q. 75 a. 3 ad 3"><a name="31471"><span class="ref">[31471] Iª q. 75 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 408 dicendum quod vis motiva est duplex. Una quae imperat motum, |
| 409 scilicet appetitiva. Et huius operatio in anima sensitiva non est | |
| 410 sine corpore; sed ira et gaudium et omnes huiusmodi passiones sunt | |
| 411 cum aliqua corporis immutatione. Alia vis motiva est exequens | |
| 412 motum, per quam membra redduntur habilia ad obediendum appetitui, | |
| 413 cuius actus non est movere, sed moveri. Unde patet quod movere non | |
| 53 | 414 est actus animae sensitivae sine corpore.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I q. 75 a. 4 arg. 1"><a name="31472"><span class="ref">[31472] Iª q. 75 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 415 proceditur. Videtur quod anima sit homo. Dicitur enim II ad Cor. |
| 416 IV, <i>licet is qui foris est noster homo corrumpatur, tamen is qui | |
| 417 intus est, renovatur de die in diem</i>. Sed id quod est intus in | |
| 53 | 418 homine, est anima. Ergo anima est homo interior.</p><p title="I q. 75 a. 4 arg. 2"><a name="31473"><span class="ref">[31473] Iª q. 75 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, anima |
| 28 | 419 humana est substantia quaedam. Non autem est substantia |
| 420 universalis. Ergo est substantia particularis. Ergo est hypostasis | |
| 421 vel persona. Sed non nisi humana. Ergo anima est homo, nam persona | |
| 53 | 422 humana est homo.</p><p title="I q. 75 a. 4 s. c."><a name="31474"><span class="ref">[31474] Iª q. 75 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 423 quod Augustinus, XIX de Civ. Dei, commendat Varronem, <i>qui |
| 424 hominem nec animam solam, nec solum corpus, sed animam simul et | |
| 53 | 425 corpus esse arbitrabatur</i>.</p><p title="I q. 75 a. 4 co."><a name="31475"><span class="ref">[31475] Iª q. 75 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 426 quod animam esse hominem dupliciter potest intelligi. Uno modo, |
| 427 quod homo sit anima, sed hic homo non sit anima, sed compositum ex | |
| 428 anima et corpore, puta Socrates. Quod ideo dico, quia quidam | |
| 429 posuerunt solam formam esse de ratione speciei, materiam vero esse | |
| 430 partem individui, et non speciei. Quod quidem non potest esse | |
| 431 verum. Nam ad naturam speciei pertinet id quod significat | |
| 432 definitio. Definitio autem in rebus naturalibus non significat | |
| 433 formam tantum, sed formam et materiam. Unde materia est pars | |
| 434 speciei in rebus naturalibus, non quidem materia signata, quae est | |
| 435 principium individuationis; sed materia communis. Sicut enim de | |
| 436 ratione huius hominis est quod sit ex hac anima et his carnibus et | |
| 437 his ossibus; ita de ratione hominis est quod sit ex anima et | |
| 438 carnibus et ossibus. Oportet enim de substantia speciei esse | |
| 439 quidquid est communiter de substantia omnium individuorum sub | |
| 440 specie contentorum. Alio vero modo potest intelligi sic, quod etiam | |
| 441 haec anima sit hic homo. Et hoc quidem sustineri posset, si | |
| 442 poneretur quod animae sensitivae operatio esset eius propria sine | |
| 443 corpore, quia omnes operationes quae attribuuntur homini, | |
| 444 convenirent soli animae; illud autem est unaquaeque res, quod | |
| 445 operatur operationes illius rei. Unde illud est homo, quod operatur | |
| 446 operationes hominis. Ostensum est autem quod sentire non est | |
| 447 operatio animae tantum. Cum igitur sentire sit quaedam operatio | |
| 448 hominis, licet non propria, manifestum est quod homo non est anima | |
| 449 tantum, sed est aliquid compositum ex anima et corpore. Plato vero, | |
| 450 ponens sentire esse proprium animae, ponere potuit quod homo esset | |
| 53 | 451 anima utens corpore.</p><p title="I q. 75 a. 4 ad 1"><a name="31476"><span class="ref">[31476] Iª q. 75 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 452 dicendum quod, secundum philosophum in IX Ethic., illud potissime |
| 453 videtur esse unumquodque, quod est principale in ipso, sicut quod | |
| 454 facit rector civitatis, dicitur civitas facere. Et hoc modo | |
| 455 aliquando quod est principale in homine, dicitur homo, aliquando | |
| 456 quidem pars intellectiva, secundum rei veritatem, quae dicitur homo | |
| 457 interior; aliquando vero pars sensitiva cum corpore, secundum | |
| 458 aestimationem quorundam, qui solum circa sensibilia detinentur. Et | |
| 53 | 459 hic dicitur homo exterior.</p><p title="I q. 75 a. 4 ad 2"><a name="31477"><span class="ref">[31477] Iª q. 75 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 460 dicendum quod non quaelibet substantia particularis est hypostasis |
| 461 vel persona, sed quae habet completam naturam speciei. Unde manus | |
| 462 vel pes non potest dici hypostasis vel persona. Et similiter nec | |
| 53 | 463 anima, cum sit pars speciei humanae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I q. 75 a. 5 arg. 1"><a name="31478"><span class="ref">[31478] Iª q. 75 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 464 proceditur. Videtur quod anima sit composita ex materia et forma. |
| 465 Potentia enim contra actum dividitur. Sed omnia quaecumque sunt in | |
| 466 actu, participant primum actum, qui Deus est; per cuius | |
| 467 participationem omnia sunt et bona et entia et viventia, ut patet | |
| 468 per doctrinam Dionysii in libro de Div. Nom. Ergo quaecumque sunt | |
| 469 in potentia, participant primam potentiam. Sed prima potentia est | |
| 470 materia prima. Cum ergo anima humana sit quodammodo in potentia, | |
| 471 quod apparet ex hoc quod homo quandoque est intelligens in | |
| 472 potentia; videtur quod anima humana participet materiam primam | |
| 53 | 473 tanquam partem sui.</p><p title="I q. 75 a. 5 arg. 2"><a name="31479"><span class="ref">[31479] Iª q. 75 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 474 quocumque inveniuntur proprietates materiae, ibi invenitur materia. |
| 475 Sed in anima inveniuntur proprietates materiae, quae sunt subiici | |
| 476 et transmutari, subiicitur enim scientiae et virtuti, et mutatur de | |
| 477 ignorantia ad scientiam, et de vitio ad virtutem. Ergo in anima est | |
| 53 | 478 materia.</p><p title="I q. 75 a. 5 arg. 3"><a name="31480"><span class="ref">[31480] Iª q. 75 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, illa |
| 28 | 479 quae non habent materiam, non habent causam sui esse, ut dicitur in |
| 480 VIII Metaphys. Sed anima habet causam sui esse, quia creatur a Deo. | |
| 53 | 481 Ergo anima habet materiam.</p><p title="I q. 75 a. 5 arg. 4"><a name="31481"><span class="ref">[31481] Iª q. 75 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, quod |
| 28 | 482 non habet materiam, sed est forma tantum, est actus purus et |
| 53 | 483 infinitus. Hoc autem solius Dei est. Ergo anima habet materiam.</p><p title="I q. 75 a. 5 s. c."><a name="31482"><span class="ref">[31482] Iª q. 75 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 484 quod Augustinus probat, in VII super Gen. ad Litt., quod anima non |
| 53 | 485 est facta nec ex materia corporali, nec ex materia spirituali.</p><p title="I q. 75 a. 5 co."><a name="31483"><span class="ref">[31483] Iª q. 75 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 486 quod anima non habet materiam. Et hoc potest considerari |
| 487 dupliciter. Primo quidem, ex ratione animae in communi. Est enim de | |
| 488 ratione animae, quod sit forma alicuius corporis. Aut igitur est | |
| 489 forma secundum se totam; aut secundum aliquam partem sui. Si | |
| 490 secundum se totam, impossibile est quod pars eius sit materia, si | |
| 491 dicatur materia aliquod ens in potentia tantum, quia forma, | |
| 492 inquantum forma, est actus; id autem quod est in potentia tantum, | |
| 493 non potest esse pars actus, cum potentia repugnet actui, utpote | |
| 494 contra actum divisa. Si autem sit forma secundum aliquam partem | |
| 495 sui, illam partem, dicemus esse animam, et illam materiam cuius | |
| 496 primo est actus, dicemus esse primum animatum. Secundo, specialiter | |
| 497 ex ratione humanae animae, inquantum est intellectiva. Manifestum | |
| 498 est enim quod omne quod recipitur in aliquo, recipitur in eo per | |
| 499 modum recipientis. Sic autem cognoscitur unumquodque, sicut forma | |
| 500 eius est in cognoscente anima autem intellectiva cognoscit rem | |
| 501 aliquam in sua natura absolute, puta lapidem inquantum est lapis | |
| 502 absolute. Est igitur forma lapidis absolute, secundum propriam | |
| 503 rationem formalem, in anima intellectiva. Anima igitur intellectiva | |
| 504 est forma absoluta, non autem aliquid compositum ex materia et | |
| 505 forma. Si enim anima intellectiva esset composita ex materia et | |
| 506 forma, formae rerum reciperentur in ea ut individuales, et sic non | |
| 507 cognosceret nisi singulare, sicut accidit in potentiis sensitivis, | |
| 508 quae recipiunt formas rerum in organo corporali, materia enim est | |
| 509 principium individuationis formarum. Relinquitur ergo quod anima | |
| 510 intellectiva, et omnis intellectualis substantia cognoscens formas | |
| 53 | 511 absolute, caret compositione formae et materiae.</p><p title="I q. 75 a. 5 ad 1"><a name="31484"><span class="ref">[31484] Iª q. 75 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 512 dicendum quod primus actus est universale principium omnium actuum, |
| 513 quia est infinitum, virtualiter in se omnia praehabens, ut dicit | |
| 514 Dionysius. Unde participatur a rebus, non sicut pars, sed secundum | |
| 515 diffusionem processionis ipsius. Potentia autem, cum sit receptiva | |
| 516 actus, oportet quod actui proportionetur. Actus vero recepti, qui | |
| 517 procedunt a primo actu infinito et sunt quaedam participationes | |
| 518 eius, sunt diversi. Unde non potest esse potentia una quae recipiat | |
| 519 omnes actus, sicut est unus actus influens omnes actus | |
| 520 participatos, alioquin potentia receptiva adaequaret potentiam | |
| 521 activam primi actus. Est autem alia potentia receptiva in anima | |
| 522 intellectiva, a potentia receptiva materiae primae, ut patet ex | |
| 523 diversitate receptorum, nam materia prima recipit formas | |
| 524 individuales, intellectus autem recipit formas absolutas. Unde | |
| 525 talis potentia in anima intellectiva existens, non ostendit quod | |
| 53 | 526 anima sit composita ex materia et forma.</p><p title="I q. 75 a. 5 ad 2"><a name="31485"><span class="ref">[31485] Iª q. 75 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 527 dicendum quod subiici et transmutari convenit materiae secundum |
| 528 quod est in potentia. Sicut ergo est alia potentia intellectus, et | |
| 529 alia potentia materiae primae, ita est alia ratio subiiciendi et | |
| 530 transmutandi. Secundum hoc enim intellectus subiicitur scientiae, | |
| 531 et transmutatur de ignorantia ad scientiam, secundum quod est in | |
| 53 | 532 potentia ad species intelligibiles.</p><p title="I q. 75 a. 5 ad 3"><a name="31486"><span class="ref">[31486] Iª q. 75 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 533 dicendum quod forma est causa essendi materiae, et agens, unde |
| 534 agens, inquantum reducit materiam in actum formae transmutando, est | |
| 535 ei causa essendi. Si quid autem est forma subsistens, non habet | |
| 536 esse per aliquod formale principium, nec habet causam transmutantem | |
| 537 de potentia in actum. Unde post verba praemissa, philosophus | |
| 538 concludit quod in his quae sunt composita ex materia et forma, | |
| 539 <i>nulla est alia causa nisi movens ex potestate ad actum, | |
| 540 quaecumque vero non habent materiam, omnia simpliciter sunt quod | |
| 53 | 541 vere entia aliquid</i>.</p><p title="I q. 75 a. 5 ad 4"><a name="31487"><span class="ref">[31487] Iª q. 75 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 542 dicendum quod omne participatum comparatur ad participans ut actus |
| 543 eius. Quaecumque autem forma creata per se subsistens ponatur, | |
| 544 oportet quod participet esse, quia etiam ipsa vita, vel quidquid | |
| 545 sic diceretur, participat ipsum esse, ut dicit Dionysius, V cap. de | |
| 546 Div. Nom. Esse autem participatum finitur ad capacitatem | |
| 547 participantis. Unde solus Deus, qui est ipsum suum esse, est actus | |
| 548 purus et infinitus. In substantiis vero intellectualibus est | |
| 549 compositio ex actu et potentia; non quidem ex materia et forma, sed | |
| 550 ex forma et esse participato. Unde a quibusdam dicuntur componi ex | |
| 53 | 551 quo est et quod est, ipsum enim esse est quo aliquid est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I q. 75 a. 6 arg. 1"><a name="31488"><span class="ref">[31488] Iª q. 75 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 552 proceditur. Videtur quod anima humana sit corruptibilis. Quorum |
| 553 enim est simile principium et similis processus, videtur esse | |
| 554 similis finis. Sed simile est principium generationis hominum et | |
| 555 iumentorum, quia de terra facta sunt. Similis est etiam vitae | |
| 556 processus in utrisque, quia <i>similiter spirant omnia, et nihil | |
| 557 habet homo iumento amplius</i>, ut dicitur Eccle. III. Ergo, ut | |
| 558 ibidem concluditur, <i>unus est interitus hominis et iumentorum, et | |
| 559 aequa utriusque conditio</i>. Sed anima brutorum animalium est | |
| 53 | 560 corruptibilis. Ergo et anima humana est corruptibilis.</p><p title="I q. 75 a. 6 arg. 2"><a name="31489"><span class="ref">[31489] Iª q. 75 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, omne |
| 28 | 561 quod est ex nihilo, vertibile est in nihilum, quia finis debet |
| 562 respondere principio. Sed sicut dicitur Sap. II, <i>ex nihilo nati | |
| 563 sumus</i>, quod verum est non solum quantum ad corpus, sed etiam | |
| 564 quantum ad animam. Ergo ut ibidem concluditur, post hoc erimus | |
| 53 | 565 tanquam non fuerimus, etiam secundum animam.</p><p title="I q. 75 a. 6 arg. 3"><a name="31490"><span class="ref">[31490] Iª q. 75 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, nulla |
| 28 | 566 res est sine propria operatione. Sed propria operatio animae, quae |
| 567 est intelligere cum phantasmate, non potest esse sine corpore, | |
| 568 nihil enim sine phantasmate intelligit anima; phantasma autem non | |
| 569 est sine corpore, ut dicitur in libro de anima. Ergo anima non | |
| 53 | 570 potest remanere, destructo corpore.</p><p title="I q. 75 a. 6 s. c."><a name="31491"><span class="ref">[31491] Iª q. 75 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 571 quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod animae humanae |
| 572 habent ex bonitate divina quod sint intellectuales et quod habeant | |
| 53 | 573 substantialem vitam inconsumptibilem.</p><p title="I q. 75 a. 6 co."><a name="31492"><span class="ref">[31492] Iª q. 75 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 574 quod necesse est dicere animam humanam, quam dicimus intellectivum |
| 575 principium, esse incorruptibilem. Dupliciter enim aliquid | |
| 576 corrumpitur, uno modo, per se; alio modo, per accidens. Impossibile | |
| 577 est autem aliquid subsistens generari aut corrumpi per accidens, | |
| 578 idest aliquo generato vel corrupto. Sic enim competit alicui | |
| 579 generari et corrumpi, sicut et esse, quod per generationem | |
| 580 acquiritur et per corruptionem amittitur. Unde quod per se habet | |
| 581 esse, non potest generari vel corrumpi nisi per se, quae vero non | |
| 582 subsistunt, ut accidentia et formae materiales, dicuntur fieri et | |
| 583 corrumpi per generationem et corruptionem compositorum. Ostensum | |
| 584 est autem supra quod animae brutorum non sunt per se subsistentes, | |
| 585 sed sola anima humana. Unde animae brutorum corrumpuntur, corruptis | |
| 586 corporibus, anima autem humana non posset corrumpi, nisi per se | |
| 587 corrumperetur. Quod quidem omnino est impossibile non solum de | |
| 588 ipsa, sed de quolibet subsistente quod est forma tantum. Manifestum | |
| 589 est enim quod id quod secundum se convenit alicui, est inseparabile | |
| 590 ab ipso. Esse autem per se convenit formae, quae est actus. Unde | |
| 591 materia secundum hoc acquirit esse in actu, quod acquirit formam, | |
| 592 secundum hoc autem accidit in ea corruptio, quod separatur forma ab | |
| 593 ea. Impossibile est autem quod forma separetur a seipsa. Unde | |
| 594 impossibile est quod forma subsistens desinat esse. Dato etiam quod | |
| 595 anima esset ex materia et forma composita, ut quidam dicunt, adhuc | |
| 596 oporteret ponere eam incorruptibilem. Non enim invenitur corruptio | |
| 597 nisi ubi invenitur contrarietas, generationes enim et corruptiones | |
| 598 ex contrariis et in contraria sunt; unde corpora caelestia, quia | |
| 599 non habent materiam contrarietati subiectam, incorruptibilia sunt. | |
| 600 In anima autem intellectiva non potest esse aliqua contrarietas. | |
| 601 Recipit enim secundum modum sui esse, ea vero quae in ipsa | |
| 602 recipiuntur, sunt absque contrarietate; quia etiam rationes | |
| 603 contrariorum in intellectu non sunt contrariae, sed est una | |
| 604 scientia contrariorum. Impossibile est ergo quod anima intellectiva | |
| 605 sit corruptibilis. Potest etiam huius rei accipi signum ex hoc, | |
| 606 quod unumquodque naturaliter suo modo esse desiderat. Desiderium | |
| 607 autem in rebus cognoscentibus sequitur cognitionem. Sensus autem | |
| 608 non cognoscit esse nisi sub hic et nunc, sed intellectus | |
| 609 apprehendit esse absolute, et secundum omne tempus. Unde omne | |
| 610 habens intellectum naturaliter desiderat esse semper. Naturale | |
| 611 autem desiderium non potest esse inane. Omnis igitur intellectualis | |
| 53 | 612 substantia est incorruptibilis.</p><p title="I q. 75 a. 6 ad 1"><a name="31493"><span class="ref">[31493] Iª q. 75 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 613 dicendum quod Salomon inducit rationem illam ex persona |
| 614 insipientium, ut exprimitur Sap. II. Quod ergo dicitur quod homo et | |
| 615 alia animalia habent simile generationis principium, verum est | |
| 616 quantum ad corpus, similiter enim de terra facta sunt omnia | |
| 617 animalia. Non autem quantum ad animam, nam anima brutorum | |
| 618 producitur ex virtute aliqua corporea, anima vero humana a Deo. Et | |
| 619 ad hoc significandum dicitur Gen., quantum ad alia animalia, | |
| 620 producat terra animam viventem, quantum vero ad hominem, dicitur | |
| 621 quod inspiravit in faciem eius spiraculum vitae. Et ideo | |
| 622 concluditur Eccle. ult., <i>revertatur pulvis in terram suam, unde | |
| 623 erat, et spiritus redeat ad Deum qui dedit illum</i>. Similiter | |
| 624 processus vitae est similis quantum ad corpus; ad quod pertinet | |
| 625 quod dicitur in Eccle., <i>similiter spirant omnia</i>; et Sap. II, | |
| 626 <i>fumus et flatus est in naribus nostris</i> et cetera. Sed non | |
| 627 est similis processus quantum ad animam, quia homo intelligit, non | |
| 628 autem animalia bruta. Unde falsum est quod dicitur, nihil habet | |
| 629 homo iumento amplius. Et ideo similis est interitus quantum ad | |
| 53 | 630 corpus, sed non quantum ad animam.</p><p title="I q. 75 a. 6 ad 2"><a name="31494"><span class="ref">[31494] Iª q. 75 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 631 dicendum quod, sicut posse creari dicitur aliquid non per potentiam |
| 632 passivam, sed solum per potentiam activam creantis, qui ex nihilo | |
| 633 potest aliquid producere; ita cum dicitur aliquid vertibile in | |
| 634 nihil, non importatur in creatura potentia ad non esse, sed in | |
| 635 creatore potentia ad hoc quod esse non influat. Dicitur autem | |
| 636 aliquid corruptibile per hoc, quod inest ei potentia ad non | |
| 53 | 637 esse.</p><p title="I q. 75 a. 6 ad 3"><a name="31495"><span class="ref">[31495] Iª q. 75 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 638 dicendum quod intelligere cum phantasmate est propria operatio |
| 639 animae secundum quod corpori est unita. Separata autem a corpore | |
| 640 habebit alium modum intelligendi, similem aliis substantiis a | |
| 53 | 641 corpore separatis, ut infra melius patebit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="I q. 75 a. 7 arg. 1"><a name="31496"><span class="ref">[31496] Iª q. 75 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic |
| 28 | 642 proceditur. Videtur quod anima et Angelus sint unius speciei. |
| 643 Unumquodque enim ordinatur ad proprium finem per naturam suae | |
| 644 speciei, per quam habet inclinationem ad finem. Sed idem est finis | |
| 645 animae et Angeli, scilicet beatitudo aeterna. Ergo sunt unius | |
| 53 | 646 speciei.</p><p title="I q. 75 a. 7 arg. 2"><a name="31497"><span class="ref">[31497] Iª q. 75 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 647 ultima differentia specifica est nobilissima, quia complet rationem |
| 648 speciei. Sed nihil est nobilius in Angelo et anima quam | |
| 649 intellectuale esse. Ergo conveniunt anima et Angelus in ultima | |
| 53 | 650 differentia specifica. Ergo sunt unius speciei.</p><p title="I q. 75 a. 7 arg. 3"><a name="31498"><span class="ref">[31498] Iª q. 75 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, anima |
| 28 | 651 ab Angelo differre non videtur nisi per hoc, quod est corpori |
| 652 unita. Corpus autem, cum sit extra essentiam animae, non videtur ad | |
| 653 eius speciem pertinere. Ergo anima et Angelus sunt unius | |
| 53 | 654 speciei.</p><p title="I q. 75 a. 7 s. c."><a name="31499"><span class="ref">[31499] Iª q. 75 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 655 quorum sunt diversae operationes naturales, ipsa differunt specie. |
| 656 Sed animae et Angeli sunt diversae operationes naturales, quia ut | |
| 657 dicit Dionysius, VII cap. de Div. Nom., <i>mentes angelicae | |
| 658 simplices et beatos intellectus habent, non de visibilibus | |
| 659 congregantes divinam cognitionem</i>; cuius contrarium postmodum de | |
| 53 | 660 anima dicit. Anima igitur et Angelus non sunt unius speciei.</p><p title="I q. 75 a. 7 co."><a name="31500"><span class="ref">[31500] Iª q. 75 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 661 quod Origenes posuit omnes animas humanas et Angelos esse unius |
| 662 speciei. Et hoc ideo, quia posuit diversitatem gradus in huiusmodi | |
| 663 substantiis inventam, accidentalem, utpote ex libero arbitrio | |
| 664 provenientem, ut supra dictum est. Quod non potest esse, quia in | |
| 665 substantiis incorporeis non potest esse diversitas secundum numerum | |
| 666 absque diversitate secundum speciem, et absque naturali | |
| 667 inaequalitate. Quia si non sint compositae ex materia et forma, sed | |
| 668 sint formae subsistentes, manifestum est quod necesse erit in eis | |
| 669 esse diversitatem in specie. Non enim potest intelligi quod aliqua | |
| 670 forma separata sit nisi una unius speciei, sicut si esset albedo | |
| 671 separata, non posset esse nisi una tantum; haec enim albedo non | |
| 672 differt ab illa nisi per hoc, quod est huius vel illius. Diversitas | |
| 673 autem secundum speciem semper habet diversitatem naturalem | |
| 674 concomitantem, sicut in speciebus colorum unus est perfectior | |
| 675 altero, et similiter in aliis. Et hoc ideo, quia differentiae | |
| 676 dividentes genus sunt contrariae; contraria autem se habent | |
| 677 secundum perfectum et imperfectum, quia principium contrarietatis | |
| 678 est privatio et habitus ut dicitur in X Metaphys. Idem etiam | |
| 679 sequeretur, si huiusmodi substantiae essent compositae ex materia | |
| 680 et forma. Si enim materia huius distinguitur a materia illius, | |
| 681 necesse est quod vel forma sit principium distinctionis materiae, | |
| 682 ut scilicet materiae sint diversae propter habitudinem ad diversas | |
| 683 formas, et tunc sequitur adhuc diversitas secundum speciem et | |
| 684 inaequalitas naturalis. Vel materia erit principium distinctionis | |
| 685 formarum; nec poterit dici materia haec alia ab illa, nisi secundum | |
| 686 divisionem quantitativam, quae non habet locum in substantiis | |
| 687 incorporeis, cuiusmodi sunt Angelus et anima. Unde non potest esse | |
| 688 quod Angelus et anima sint unius speciei. Quomodo autem sint plures | |
| 53 | 689 animae unius speciei infra ostendetur.</p><p title="I q. 75 a. 7 ad 1"><a name="31501"><span class="ref">[31501] Iª q. 75 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 690 dicendum quod ratio illa procedit de fine proximo et naturali. |
| 53 | 691 Beatitudo autem aeterna est finis ultimus et supernaturalis.</p><p title="I q. 75 a. 7 ad 2"><a name="31502"><span class="ref">[31502] Iª q. 75 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 692 dicendum quod differentia specifica ultima est nobilissima, |
| 693 inquantum est maxime determinata, per modum quo actus est nobilior | |
| 694 potentia. Sic autem intellectuale non est nobilissimum, quia est | |
| 695 indeterminatum et commune ad multos intellectualitatis gradus, | |
| 696 sicut sensibile ad multos gradus in esse sensibili. Unde sicut non | |
| 697 omnia sensibilia sunt unius speciei, ita nec omnia | |
| 53 | 698 intellectualia.</p><p title="I q. 75 a. 7 ad 3"><a name="31503"><span class="ref">[31503] Iª q. 75 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 699 dicendum quod corpus non est de essentia animae, sed anima ex |
| 700 natura suae essentiae habet quod sit corpori unibilis. Unde nec | |
| 701 proprie anima est in specie; sed compositum. Et hoc ipsum quod | |
| 702 anima quodammodo indiget corpore ad suam operationem, ostendit quod | |
| 703 anima tenet inferiorem gradum intellectualitatis quam Angelus, qui | |
| 53 | 704 corpori non unitur.</p></div></div><div class="q" id="q76"><h2>Quaestio 76</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I q. 76 pr."><a name="31504"><span class="ref">[31504] |
| 705 Iª q. 76 pr.</span></a> Deinde considerandum est de unione | |
| 28 | 706 animae ad corpus. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum |
| 707 intellectivum principium uniatur corpori ut forma. Secundo, utrum | |
| 708 intellectivum principium numero multiplicetur secundum | |
| 709 multiplicationem corporum; vel sit unus intellectus omnium hominum. | |
| 710 Tertio, utrum in corpore cuius forma est principium intellectivum, | |
| 711 sit aliqua alia anima. Quarto, utrum sit in eo aliqua alia forma | |
| 712 substantialis. Quinto, quale debeat esse corpus cuius intellectivum | |
| 713 principium est forma. Sexto, utrum tali corpori uniatur mediante | |
| 714 aliquo alio corpore. Septimo, utrum mediante aliquo accidente. | |
| 53 | 715 Octavo, utrum anima sit tota in qualibet parte corporis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I q. 76 a. 1 arg. 1"><a name="31505"><span class="ref">[31505] Iª q. 76 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 716 proceditur. Videtur quod intellectivum principium non uniatur |
| 717 corpori ut forma. Dicit enim philosophus, in III de anima, quod | |
| 718 intellectus est separatus, et quod nullius corporis est actus. Non | |
| 53 | 719 ergo unitur corpori ut forma.</p><p title="I q. 76 a. 1 arg. 2"><a name="31506"><span class="ref">[31506] Iª q. 76 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis |
| 28 | 720 forma determinatur secundum naturam materiae cuius est forma, |
| 721 alioquin non requireretur proportio inter materiam et formam. Si | |
| 722 ergo intellectus uniretur corpori ut forma, cum omne corpus habeat | |
| 723 determinatam naturam, sequeretur quod intellectus haberet | |
| 724 determinatam naturam. Et sic non esset omnium cognoscitivus, ut ex | |
| 725 superioribus patet, quod est contra rationem intellectus. Non ergo | |
| 53 | 726 intellectus unitur corpori ut forma.</p><p title="I q. 76 a. 1 arg. 3"><a name="31507"><span class="ref">[31507] Iª q. 76 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 727 quaecumque potentia receptiva est actus alicuius corporis, recipit |
| 728 formam materialiter et individualiter, quia receptum est in | |
| 729 recipiente secundum modum recipientis. Sed forma rei intellectae | |
| 730 non recipitur in intellectu materialiter et individualiter, sed | |
| 731 magis immaterialiter et universaliter, alioquin intellectus non | |
| 732 esset cognoscitivus immaterialium et universalium, sed singularium | |
| 733 tantum, sicut et sensus. Intellectus ergo non unitur corpori ut | |
| 53 | 734 forma.</p><p title="I q. 76 a. 1 arg. 4"><a name="31508"><span class="ref">[31508] Iª q. 76 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 735 eiusdem est potentia et actio, idem enim est quod potest agere, et |
| 736 quod agit. Sed actio intellectualis non est alicuius corporis, ut | |
| 737 ex superioribus patet. Ergo nec potentia intellectiva est alicuius | |
| 738 corporis potentia. Sed virtus sive potentia non potest esse | |
| 739 abstractior vel simplicior quam essentia a qua virtus vel potentia | |
| 53 | 740 derivatur. Ergo nec substantia intellectus est corporis forma.</p><p title="I q. 76 a. 1 arg. 5"><a name="31509"><span class="ref">[31509] Iª q. 76 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, id |
| 28 | 741 quod per se habet esse, non unitur corpori ut forma, quia forma est |
| 742 quo aliquid est; et sic ipsum esse formae non est ipsius formae | |
| 743 secundum se. Sed intellectivum principium habet secundum se esse, | |
| 744 et est subsistens, ut supra dictum est. Non ergo unitur corpori ut | |
| 53 | 745 forma.</p><p title="I q. 76 a. 1 arg. 6"><a name="31510"><span class="ref">[31510] Iª q. 76 a. 1 arg. 6</span></a> Praeterea, id |
| 28 | 746 quod inest alicui rei secundum se, semper inest ei. Sed formae |
| 747 secundum se inest uniri materiae, non enim per accidens aliquod, | |
| 748 sed per essentiam suam est actus materiae; alioquin ex materia et | |
| 749 forma non fieret unum substantialiter, sed accidentaliter. Forma | |
| 750 ergo non potest esse sine propria materia. Sed intellectivum | |
| 751 principium, cum sit incorruptibile, ut supra ostensum est, remanet | |
| 752 corpori non unitum, corpore corrupto. Ergo intellectivum principium | |
| 53 | 753 non unitur corpori ut forma.</p><p title="I q. 76 a. 1 s. c."><a name="31511"><span class="ref">[31511] Iª q. 76 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 754 secundum philosophum, in VIII Metaphys., differentia sumitur a |
| 755 forma rei. Sed differentia constitutiva hominis est rationale; quod | |
| 756 dicitur de homine ratione intellectivi principii. Intellectivum | |
| 53 | 757 ergo principium est forma hominis.</p><p title="I q. 76 a. 1 co."><a name="31512"><span class="ref">[31512] Iª q. 76 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 758 quod necesse est dicere quod intellectus, qui est intellectualis |
| 759 operationis principium, sit humani corporis forma. Illud enim quo | |
| 760 primo aliquid operatur, est forma eius cui operatio attribuitur, | |
| 761 sicut quo primo sanatur corpus, est sanitas, et quo primo scit | |
| 762 anima, est scientia; unde sanitas est forma corporis, et scientia | |
| 763 animae. Et huius ratio est, quia nihil agit nisi secundum quod est | |
| 764 actu, unde quo aliquid est actu, eo agit. Manifestum est autem quod | |
| 765 primum quo corpus vivit, est anima. Et cum vita manifestetur | |
| 766 secundum diversas operationes in diversis gradibus viventium, id | |
| 767 quo primo operamur unumquodque horum operum vitae, est anima, anima | |
| 768 enim est primum quo nutrimur, et sentimus, et movemur secundum | |
| 769 locum; et similiter quo primo intelligimus. Hoc ergo principium quo | |
| 770 primo intelligimus, sive dicatur intellectus sive anima | |
| 771 intellectiva, est forma corporis. Et haec est demonstratio | |
| 772 Aristotelis in II de anima. Si quis autem velit dicere animam | |
| 773 intellectivam non esse corporis formam, oportet quod inveniat modum | |
| 774 quo ista actio quae est intelligere, sit huius hominis actio, | |
| 775 experitur enim unusquisque seipsum esse qui intelligit. Attribuitur | |
| 776 autem aliqua actio alicui tripliciter, ut patet per philosophum, V | |
| 777 Physic., dicitur enim movere aliquid aut agere vel secundum se | |
| 778 totum, sicut medicus sanat; aut secundum partem, sicut homo videt | |
| 779 per oculum; aut per accidens, sicut dicitur quod album aedificat, | |
| 780 quia accidit aedificatori esse album. Cum igitur dicimus Socratem | |
| 781 aut Platonem intelligere, manifestum est quod non attribuitur ei | |
| 782 per accidens, attribuitur enim ei inquantum est homo, quod | |
| 783 essentialiter praedicatur de ipso. Aut ergo oportet dicere quod | |
| 784 Socrates intelligit secundum se totum, sicut Plato posuit, dicens | |
| 785 hominem esse animam intellectivam, aut oportet dicere quod | |
| 786 intellectus sit aliqua pars Socratis. Et primum quidem stare non | |
| 787 potest, ut supra ostensum est, propter hoc quod ipse idem homo est | |
| 788 qui percipit se et intelligere et sentire, sentire autem non est | |
| 789 sine corpore, unde oportet corpus aliquam esse hominis partem. | |
| 790 Relinquitur ergo quod intellectus quo Socrates intelligit, est | |
| 791 aliqua pars Socratis ita quod intellectus aliquo modo corpori | |
| 792 Socratis uniatur. Hanc autem unionem Commentator, in III de anima, | |
| 793 dicit esse per speciem intelligibilem. Quae quidem habet duplex | |
| 794 subiectum, unum scilicet intellectum possibilem; et aliud ipsa | |
| 795 phantasmata quae sunt in organis corporeis. Et sic per speciem | |
| 796 intelligibilem continuatur intellectus possibilis corpori huius vel | |
| 797 illius hominis. Sed ista continuatio vel unio non sufficit ad hoc | |
| 798 quod actio intellectus sit actio Socratis. Et hoc patet per | |
| 799 similitudinem in sensu, ex quo Aristoteles procedit ad | |
| 800 considerandum ea quae sunt intellectus. Sic enim se habent | |
| 801 phantasmata ad intellectum, ut dicitur in III de anima, sicut | |
| 802 colores ad visum. Sicut ergo species colorum sunt in visu, ita | |
| 803 species phantasmatum sunt in intellectu possibili. Patet autem quod | |
| 804 ex hoc quod colores sunt in pariete, quorum similitudines sunt in | |
| 805 visu, actio visus non attribuitur parieti, non enim dicimus quod | |
| 806 paries videat, sed magis quod videatur. Ex hoc ergo quod species | |
| 807 phantasmatum sunt in intellectu possibili, non sequitur quod | |
| 808 Socrates, in quo sunt phantasmata, intelligat; sed quod ipse, vel | |
| 809 eius phantasmata intelligantur. Quidam autem dicere voluerunt quod | |
| 810 intellectus unitur corpori ut motor; et sic ex intellectu et | |
| 811 corpore fit unum, ut actio intellectus toti attribui possit. Sed | |
| 812 hoc est multipliciter vanum. Primo quidem, quia intellectus non | |
| 813 movet corpus nisi per appetitum, cuius motus praesupponit | |
| 814 operationem intellectus. Non ergo quia movetur Socrates ab | |
| 815 intellectu, ideo intelligit, sed potius e converso, quia | |
| 816 intelligit, ideo ab intellectu movetur Socrates. Secundo quia, cum | |
| 817 Socrates sit quoddam individuum in natura cuius essentia est una, | |
| 818 composita ex materia et forma; si intellectus non sit forma eius, | |
| 819 sequitur quod sit praeter essentiam eius; et sic intellectus | |
| 820 comparabitur ad totum Socratem sicut motor ad motum. Intelligere | |
| 821 autem est actio quiescens in agente, non autem transiens in | |
| 822 alterum, sicut calefactio. Non ergo intelligere potest attribui | |
| 823 Socrati propter hoc quod est motus ab intellectu. Tertio, quia | |
| 824 actio motoris nunquam attribuitur moto nisi sicut instrumento, | |
| 825 sicut actio carpentarii serrae. Si igitur intelligere attribuitur | |
| 826 Socrati quia est actio motoris eius, sequitur quod attribuatur ei | |
| 827 sicut instrumento. Quod est contra philosophum, qui vult quod | |
| 828 intelligere non sit per instrumentum corporeum. Quarto quia, licet | |
| 829 actio partis attribuatur toti, ut actio oculi homini; nunquam tamen | |
| 830 attribuitur alii parti, nisi forte per accidens, non enim dicimus | |
| 831 quod manus videat, propter hoc quod oculus videt. Si ergo ex | |
| 832 intellectu et Socrate dicto modo fit unum, actio intellectus non | |
| 833 potest attribui Socrati. Si vero Socrates est totum quod componitur | |
| 834 ex unione intellectus ad reliqua quae sunt Socratis, et tamen | |
| 835 intellectus non unitur aliis quae sunt Socratis nisi sicut motor; | |
| 836 sequitur quod Socrates non sit unum simpliciter, et per consequens | |
| 837 nec ens simpliciter; sic enim aliquid est ens, quomodo et unum. | |
| 838 Relinquitur ergo solus modus quem Aristoteles ponit, quod hic homo | |
| 839 intelligit, quia principium intellectivum est forma ipsius. Sic | |
| 840 ergo ex ipsa operatione intellectus apparet quod intellectivum | |
| 841 principium unitur corpori ut forma. Potest etiam idem manifestari | |
| 842 ex ratione speciei humanae. Natura enim uniuscuiusque rei ex eius | |
| 843 operatione ostenditur. Propria autem operatio hominis, inquantum | |
| 844 est homo, est intelligere, per hanc enim omnia animalia | |
| 845 transcendit. Unde et Aristoteles, in libro Ethic., in hac | |
| 846 operatione, sicut in propria hominis, ultimam felicitatem | |
| 847 constituit. Oportet ergo quod homo secundum illud speciem | |
| 848 sortiatur, quod est huius operationis principium. Sortitur autem | |
| 849 unumquodque speciem per propriam formam. Relinquitur ergo quod | |
| 850 intellectivum principium sit propria hominis forma. Sed | |
| 851 considerandum est quod, quanto forma est nobilior, tanto magis | |
| 852 dominatur materiae corporali, et minus ei immergitur, et magis sua | |
| 853 operatione vel virtute excedit eam. Unde videmus quod forma mixti | |
| 854 corporis habet aliquam operationem quae non causatur ex | |
| 855 qualitatibus elementaribus. Et quanto magis proceditur in | |
| 856 nobilitate formarum, tanto magis invenitur virtus formae materiam | |
| 857 elementarem excedere, sicut anima vegetabilis plus quam forma | |
| 858 metalli, et anima sensibilis plus quam anima vegetabilis. Anima | |
| 859 autem humana est ultima in nobilitate formarum. Unde intantum sua | |
| 860 virtute excedit materiam corporalem, quod habet aliquam operationem | |
| 861 et virtutem in qua nullo modo communicat materia corporalis. Et | |
| 862 haec virtus dicitur intellectus. Est autem attendendum quod, si | |
| 863 quis poneret animam componi ex materia et forma, nullo modo posset | |
| 864 dicere animam esse formam corporis. Cum enim forma sit actus, | |
| 865 materia vero sit ens in potentia tantum; nullo modo id quod est ex | |
| 866 materia et forma compositum, potest esse alterius forma secundum se | |
| 867 totum. Si autem secundum aliquid sui sit forma, id quod est forma | |
| 868 dicimus animam, et id cuius est forma dicimus primum animatum, ut | |
| 53 | 869 supra dictum est.</p><p title="I q. 76 a. 1 ad 1"><a name="31513"><span class="ref">[31513] Iª q. 76 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 870 dicendum quod, sicut philosophus dicit in II Physic., ultima |
| 871 formarum naturalium, ad quam terminatur consideratio philosophi | |
| 872 naturalis, scilicet anima humana, est quidem separata, sed tamen in | |
| 873 materia; quod ex hoc probat, quia homo ex materia generat hominem, | |
| 874 et sol. Separata quidem est secundum virtutem intellectivam, quia | |
| 875 virtus intellectiva non est virtus alicuius organi corporalis, | |
| 876 sicut virtus visiva est actus oculi intelligere enim est actus qui | |
| 877 non potest exerceri per organum corporale, sicut exercetur visio. | |
| 878 Sed in materia est inquantum ipsa anima cuius est haec virtus, est | |
| 879 corporis forma, et terminus generationis humanae. Sic ergo | |
| 880 philosophus dicit in III de anima quod intellectus est separatus, | |
| 53 | 881 quia non est virtus alicuius organi corporalis.</p><p title="I q. 76 a. 1 ad 2"><a name="31514"><span class="ref">[31514] Iª q. 76 a. 1 ad 2</span></a> Et per hoc patet |
| 28 | 882 responsio ad secundum et tertium. Sufficit enim ad hoc quod homo |
| 883 possit intelligere omnia per intellectum, et ad hoc quod | |
| 884 intellectus intelligat immaterialia et universalia, quod virtus | |
| 53 | 885 intellectiva non est corporis actus.</p><p title="I q. 76 a. 1 ad 4"><a name="31515"><span class="ref">[31515] Iª q. 76 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 886 dicendum quod humana anima non est forma in materia corporali |
| 887 immersa, vel ab ea totaliter comprehensa, propter suam | |
| 888 perfectionem. Et ideo nihil prohibet aliquam eius virtutem non esse | |
| 889 corporis actum; quamvis anima secundum suam essentiam sit corporis | |
| 53 | 890 forma.</p><p title="I q. 76 a. 1 ad 5"><a name="31516"><span class="ref">[31516] Iª q. 76 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 891 dicendum quod anima illud esse in quo ipsa subsistit, communicat |
| 892 materiae corporali, ex qua et anima intellectiva fit unum, ita quod | |
| 893 illud esse quod est totius compositi, est etiam ipsius animae. Quod | |
| 894 non accidit in aliis formis, quae non sunt subsistentes. Et propter | |
| 895 hoc anima humana remanet in suo esse, destructo corpore, non autem | |
| 53 | 896 aliae formae.</p><p title="I q. 76 a. 1 ad 6"><a name="31517"><span class="ref">[31517] Iª q. 76 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum |
| 28 | 897 quod secundum se convenit animae corpori uniri, sicut secundum se |
| 898 convenit corpori levi esse sursum. Et sicut corpus leve manet | |
| 899 quidem leve cum a loco proprio fuerit separatum, cum aptitudine | |
| 900 tamen et inclinatione ad proprium locum; ita anima humana manet in | |
| 901 suo esse cum fuerit a corpore separata, habens aptitudinem et | |
| 53 | 902 inclinationem naturalem ad corporis unionem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I q. 76 a. 2 arg. 1"><a name="31518"><span class="ref">[31518] Iª q. 76 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 903 proceditur. Videtur quod intellectivum principium non multiplicetur |
| 904 secundum multiplicationem corporum, sed sit unus intellectus in | |
| 905 omnibus hominibus. Nulla enim substantia immaterialis multiplicatur | |
| 906 secundum numerum in una specie. Anima autem humana est substantia | |
| 907 immaterialis, non enim est composita ex materia et forma, ut supra | |
| 908 ostensum est. Non ergo sunt multae in una specie. Sed omnes homines | |
| 53 | 909 sunt unius speciei. Est ergo unus intellectus omnium hominum.</p><p title="I q. 76 a. 2 arg. 2"><a name="31519"><span class="ref">[31519] Iª q. 76 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 910 remota causa, removetur effectus. Si ergo secundum multiplicationem |
| 911 corporum multiplicarentur animae humanae, consequens videretur | |
| 912 quod, remotis corporibus, multitudo animarum non remaneret, sed ex | |
| 913 omnibus animabus remaneret aliquod unum solum. Quod est haereticum, | |
| 53 | 914 periret enim differentia praemiorum et poenarum.</p><p title="I q. 76 a. 2 arg. 3"><a name="31520"><span class="ref">[31520] Iª q. 76 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 915 intellectus meus est alius ab intellectu tuo, intellectus meus est |
| 916 quoddam individuum, et similiter intellectus tuus, particularia | |
| 917 enim sunt quae differunt numero et conveniunt in una specie. Sed | |
| 918 omne quod recipitur in aliquo, est in eo per modum recipientis. | |
| 919 Ergo species rerum in intellectu meo et tuo reciperentur | |
| 920 individualiter, quod est contra rationem intellectus, qui est | |
| 53 | 921 cognoscitivus universalium.</p><p title="I q. 76 a. 2 arg. 4"><a name="31521"><span class="ref">[31521] Iª q. 76 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 922 intellectum est in intellectu intelligente. Si ergo intellectus |
| 923 meus est alius ab intellectu tuo, oportet quod aliud sit | |
| 924 intellectum a me, et aliud sit intellectum a te. Et ita erit | |
| 925 individualiter numeratum, et intellectum in potentia tantum, et | |
| 926 oportebit abstrahere intentionem communem ab utroque, quia a | |
| 927 quibuslibet diversis contingit abstrahere aliquod commune | |
| 928 intelligibile. Quod est contra rationem intellectus, quia sic non | |
| 929 videretur distingui intellectus a virtute imaginativa. Videtur ergo | |
| 53 | 930 relinqui quod sit unus intellectus omnium hominum.</p><p title="I q. 76 a. 2 arg. 5"><a name="31522"><span class="ref">[31522] Iª q. 76 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, cum |
| 28 | 931 discipulus accipit scientiam a magistro, non potest dici quod |
| 932 scientia magistri generet scientiam in discipulo, quia sic etiam | |
| 933 scientia esset forma activa, sicut calor; quod patet esse falsum. | |
| 934 Videtur ergo quod eadem numero scientia quae est in magistro, | |
| 935 communicetur discipulo. Quod esse non potest, nisi sit unus | |
| 936 intellectus utriusque. Videtur ergo quod sit unus intellectus | |
| 53 | 937 discipuli et magistri; et per consequens omnium hominum.</p><p title="I q. 76 a. 2 arg. 6"><a name="31523"><span class="ref">[31523] Iª q. 76 a. 2 arg. 6</span></a> Praeterea, |
| 28 | 938 Augustinus dicit, in libro de quantitate animae, <i>si plures |
| 939 tantum animas humanas dixerim, ipse me ridebo</i>. Sed maxime | |
| 940 videtur anima esse una quantum ad intellectum. Ergo est unus | |
| 53 | 941 intellectus omnium hominum.</p><p title="I q. 76 a. 2 s. c."><a name="31524"><span class="ref">[31524] Iª q. 76 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 942 quod philosophus dicit, in II Physic., quod sicut se habent causae |
| 943 universales ad universalia, ita se habent causae particulares ad | |
| 944 particularia. Sed impossibile est quod una anima secundum speciem, | |
| 945 sit diversorum animalium secundum speciem. Ergo impossibile est | |
| 946 quod anima intellectiva una numero, sit diversorum secundum | |
| 53 | 947 numerum.</p><p title="I q. 76 a. 2 co."><a name="31525"><span class="ref">[31525] Iª q. 76 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 948 quod intellectum esse unum omnium hominum, omnino est impossibile. |
| 949 Et hoc quidem patet, si, secundum Platonis sententiam homo sit ipse | |
| 950 intellectus. Sequeretur enim, si Socratis et Platonis est unus | |
| 951 intellectus tantum, quod Socrates et Plato sint unus homo; et quod | |
| 952 non distinguantur ab invicem nisi per hoc quod est extra essentiam | |
| 953 utriusque. Et erit tunc distinctio Socratis et Platonis non alia | |
| 954 quam hominis tunicati et cappati, quod est omnino absurdum. | |
| 955 Similiter etiam patet hoc esse impossibile, si, secundum sententiam | |
| 956 Aristotelis, intellectus ponatur pars, seu potentia, animae quae | |
| 957 est hominis forma. Impossibile est enim plurium numero diversorum | |
| 958 esse unam formam, sicut impossibile est quod eorum sit unum esse, | |
| 959 nam forma est essendi principium. Similiter etiam patet hoc esse | |
| 960 impossibile quocumque modo quis ponat unionem intellectus ad hunc | |
| 961 et ad illum hominem. Manifestum est enim quod, si sit unum | |
| 962 principale agens et duo instrumenta, dici poterit unum agens | |
| 963 simpliciter, sed plures actiones, sicut si unus homo tangat diversa | |
| 964 duabus manibus, erit unus tangens, sed duo tactus. Si vero e | |
| 965 converso instrumentum sit unum et principales agentes diversi, | |
| 966 dicentur quidem plures agentes, sed una actio, sicut si multi uno | |
| 967 fune trahant navem, erunt multi trahentes, sed unus tractus. Si | |
| 968 vero agens principale sit unum et instrumentum unum, dicetur unum | |
| 969 agens et una actio, sicut cum faber uno martello percutit, est unus | |
| 970 percutiens et una percussio. Manifestum est autem quod, | |
| 971 qualitercumque intellectus seu uniatur seu copuletur huic vel illi | |
| 972 homini, intellectus inter cetera quae ad hominem pertinent, | |
| 973 principalitatem habet, obediunt enim vires sensitivae intellectui, | |
| 974 et ei deserviunt. Si ergo poneretur quod essent plures intellectus | |
| 975 et sensus unus duorum hominum, puta si duo homines haberent unum | |
| 976 oculum; essent quidem plures videntes, sed una visio. Si vero | |
| 977 intellectus est unus, quantumcumque diversificentur alia quibus | |
| 978 omnibus intellectus utitur quasi instrumentis, nullo modo Socrates | |
| 979 et Plato poterunt dici nisi unus intelligens. Et si addamus quod | |
| 980 ipsum intelligere, quod est actio intellectus, non fit per aliquod | |
| 981 aliud organum, nisi per ipsum intellectum; sequetur ulterius quod | |
| 982 sit et agens unum et actio una; idest quod omnes homines sint unus | |
| 983 intelligens, et unum intelligere; dico autem respectu eiusdem | |
| 984 intelligibilis. Posset autem diversificari actio intellectualis mea | |
| 985 et tua per diversitatem phantasmatum, quia scilicet aliud est | |
| 986 phantasma lapidis in me et aliud in te, si ipsum phantasma, | |
| 987 secundum quod est aliud in me et aliud in te, esset forma | |
| 988 intellectus possibilis, quia idem agens secundum diversas formas | |
| 989 producit diversas actiones, sicut secundum diversas formas rerum | |
| 990 respectu eiusdem oculi sunt diversae visiones. Sed ipsum phantasma | |
| 991 non est forma intellectus possibilis, sed species intelligibilis | |
| 992 quae a phantasmatibus abstrahitur. In uno autem intellectu a | |
| 993 phantasmatibus diversis eiusdem speciei non abstrahitur nisi una | |
| 994 species intelligibilis. Sicut in uno homine apparet, in quo possunt | |
| 995 esse diversa phantasmata lapidis, et tamen ab omnibus eis | |
| 996 abstrahitur una species intelligibilis lapidis, per quam | |
| 997 intellectus unius hominis operatione una intelligit naturam | |
| 998 lapidis, non obstante diversitate phantasmatum. Si ergo unus | |
| 999 intellectus esset omnium hominum, diversitas phantasmatum quae sunt | |
| 1000 in hoc et in illo, non posset causare diversitatem intellectualis | |
| 1001 operationis huius et illius hominis, ut Commentator fingit in III | |
| 1002 de anima. Relinquitur ergo quod omnino impossibile et inconveniens | |
| 53 | 1003 est ponere unum intellectum omnium hominum.</p><p title="I q. 76 a. 2 ad 1"><a name="31526"><span class="ref">[31526] Iª q. 76 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1004 dicendum quod, licet anima intellectiva non habeat materiam ex qua |
| 1005 sit, sicut nec Angelus, tamen est forma materiae alicuius; quod | |
| 1006 Angelo non convenit. Et ideo secundum divisionem materiae sunt | |
| 1007 multae animae unius speciei, multi autem Angeli unius speciei | |
| 53 | 1008 omnino esse non possunt.</p><p title="I q. 76 a. 2 ad 2"><a name="31527"><span class="ref">[31527] Iª q. 76 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1009 dicendum quod unumquodque hoc modo habet unitatem, quo habet esse, |
| 1010 et per consequens idem est iudicium de multiplicatione rei, et de | |
| 1011 esse ipsius. Manifestum est autem quod anima intellectualis, | |
| 1012 secundum suum esse, unitur corpori ut forma; et tamen, destructo | |
| 1013 corpore, remanet anima intellectualis in suo esse. Et eadem ratione | |
| 1014 multitudo animarum est secundum multitudinem corporum; et tamen, | |
| 1015 destructis corporibus, remanent animae in suo esse | |
| 53 | 1016 multiplicatae.</p><p title="I q. 76 a. 2 ad 3"><a name="31528"><span class="ref">[31528] Iª q. 76 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1017 dicendum quod individuatio intelligentis, aut speciei per quam |
| 1018 intelligit, non excludit intelligentiam universalium, alioquin, cum | |
| 1019 intellectus separati sint quaedam substantiae subsistentes, et per | |
| 1020 consequens particulares, non possent universalia intelligere. Sed | |
| 1021 materialitas cognoscentis et speciei per quam cognoscitur, | |
| 1022 universalis cognitionem impedit. Sicut enim omnis actio est | |
| 1023 secundum modum formae qua agens agit, ut calefactio secundum modum | |
| 1024 caloris; ita cognitio est secundum modum speciei qua cognoscens | |
| 1025 cognoscit. Manifestum est autem quod natura communis distinguitur | |
| 1026 et multiplicatur secundum principia individuantia, quae sunt ex | |
| 1027 parte materiae. Si ergo forma per quam fit cognitio, sit | |
| 1028 materialis, non abstracta a conditionibus materiae, erit similitudo | |
| 1029 naturae speciei aut generis, secundum quod est distincta et | |
| 1030 multiplicata per principia individuantia, et ita non poterit | |
| 1031 cognosci natura rei in sua communitate. Si vero species sit | |
| 1032 abstracta a conditionibus materiae individualis, erit similitudo | |
| 1033 naturae absque iis quae ipsam distinguunt et multiplicant, et ita | |
| 1034 cognoscetur universale. Nec refert, quantum ad hoc, utrum sit unus | |
| 1035 intellectus vel plures, quia si etiam esset unus tantum, oporteret | |
| 1036 ipsum esse aliquem quendam, et speciem per quam intelligit esse | |
| 53 | 1037 aliquam quandam.</p><p title="I q. 76 a. 2 ad 4"><a name="31529"><span class="ref">[31529] Iª q. 76 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1038 dicendum quod, sive intellectus sit unus sive plures, id quod |
| 1039 intelligitur est unum. Id enim quod intelligitur non est in | |
| 1040 intellectu secundum se, sed secundum suam similitudinem, <i>lapis | |
| 1041 enim non est in anima, sed species lapidis</i>, ut dicitur in III | |
| 1042 de anima. Et tamen lapis est id quod intelligitur, non autem | |
| 1043 species lapidis, nisi per reflexionem intellectus supra seipsum, | |
| 1044 alioquin scientiae non essent de rebus, sed de speciebus | |
| 1045 intelligibilibus. Contingit autem eidem rei diversa secundum | |
| 1046 diversas formas assimilari. Et quia cognitio fit secundum | |
| 1047 assimilationem cognoscentis ad rem cognitam, sequitur quod idem a | |
| 1048 diversis cognoscentibus cognosci contingit, ut patet in sensu, nam | |
| 1049 plures vident eundem colorem, secundum diversas similitudines. Et | |
| 1050 similiter plures intellectus intelligunt unam rem intellectam. Sed | |
| 1051 hoc tantum interest inter sensum et intellectum, secundum | |
| 1052 sententiam Aristotelis, quod res sentitur secundum illam | |
| 1053 dispositionem quam extra animam habet, in sua particularitate, | |
| 1054 natura autem rei quae intelligitur, est quidem extra animam, sed | |
| 1055 non habet illum modum essendi extra animam, secundum quem | |
| 1056 intelligitur. Intelligitur enim natura communis seclusis principiis | |
| 1057 individuantibus; non autem hunc modum essendi habet extra animam. | |
| 1058 Sed secundum sententiam Platonis, res intellecta eo modo est extra | |
| 1059 animam quo intelligitur, posuit enim naturas rerum a materia | |
| 53 | 1060 separatas.</p><p title="I q. 76 a. 2 ad 5"><a name="31530"><span class="ref">[31530] Iª q. 76 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1061 dicendum quod scientia alia est in discipulo, et alia in magistro. |
| 53 | 1062 Quomodo autem causetur, in sequentibus ostendetur.</p><p title="I q. 76 a. 2 ad 6"><a name="31531"><span class="ref">[31531] Iª q. 76 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum |
| 28 | 1063 quod Augustinus intelligit animas non esse plures tantum, quin |
| 53 | 1064 uniantur in una ratione speciei.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I q. 76 a. 3 arg. 1"><a name="31532"><span class="ref">[31532] Iª q. 76 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1065 proceditur. Videtur quod praeter animam intellectivam sint in |
| 1066 homine aliae animae per essentiam differentes, scilicet sensitiva | |
| 1067 et nutritiva. Corruptibile enim et incorruptibile non sunt unius | |
| 1068 substantiae. Sed anima intellectiva est incorruptibilis; aliae vero | |
| 1069 animae, scilicet sensitiva et nutritiva, sunt corruptibiles, ut ex | |
| 1070 superioribus patet. Ergo in homine non potest esse una essentia | |
| 53 | 1071 animae intellectivae et sensitivae et nutritivae.</p><p title="I q. 76 a. 3 arg. 2"><a name="31533"><span class="ref">[31533] Iª q. 76 a. 3 arg. 2</span></a> Si dicatur quod |
| 28 | 1072 anima sensitiva in homine est incorruptibilis, <i>contra, |
| 1073 corruptibile et incorruptibile differunt secundum genus</i>, ut | |
| 1074 dicitur in X Metaphys. Sed anima sensitiva in equo et leone et | |
| 1075 aliis brutis animalibus est corruptibilis. Si igitur in homine sit | |
| 1076 incorruptibilis, non erit eiusdem generis anima sensitiva in homine | |
| 1077 et bruto. Animal autem dicitur ex eo quod habet animam sensitivam. | |
| 1078 Neque ergo animal erit unum genus commune hominis et aliorum | |
| 53 | 1079 animalium. Quod est inconveniens.</p><p title="I q. 76 a. 3 arg. 3"><a name="31534"><span class="ref">[31534] Iª q. 76 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1080 philosophus dicit, in libro de Generat. Animal., quod embryo prius |
| 1081 est animal quam homo. Sed hoc esse non posset, si esset eadem | |
| 1082 essentia animae sensitivae et intellectivae, est enim animal per | |
| 1083 animam sensitivam, homo vero per animam intellectivam. Non ergo in | |
| 53 | 1084 homine est una essentia animae sensitivae et intellectivae.</p><p title="I q. 76 a. 3 arg. 4"><a name="31535"><span class="ref">[31535] Iª q. 76 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1085 philosophus dicit, in VIII Metaphys., quod genus sumitur a materia, |
| 1086 differentia vero a forma. Sed rationale, quod est differentia | |
| 1087 constitutiva hominis, sumitur ab anima intellectiva; animal vero | |
| 1088 dicitur ex hoc quod habet corpus animatum anima sensitiva. Anima | |
| 1089 ergo intellectiva comparatur ad corpus animatum anima sensitiva, | |
| 1090 sicut forma ad materiam. Non ergo anima intellectiva est eadem per | |
| 1091 essentiam cum anima sensitiva in homine; sed praesupponit eam sicut | |
| 53 | 1092 materiale suppositum.</p><p title="I q. 76 a. 3 s. c."><a name="31536"><span class="ref">[31536] Iª q. 76 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1093 quod dicitur in libro de Eccles. Dogmat., <i>neque duas animas esse |
| 1094 dicimus in homine uno, sicut Iacobus et alii Syrorum scribunt, unam | |
| 1095 animalem, qua animatur corpus, et immixta sit sanguini, et alteram | |
| 1096 spiritualem, quae rationi ministret, sed dicimus unam et eandem | |
| 1097 esse animam in homine, quae et corpus sua societate vivificat, et | |
| 53 | 1098 semetipsam sua ratione disponit</i>.</p><p title="I q. 76 a. 3 co."><a name="31537"><span class="ref">[31537] Iª q. 76 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1099 quod Plato posuit diversas animas esse in corpore uno, etiam |
| 1100 secundum organa distinctas, quibus diversa opera vitae attribuebat; | |
| 1101 dicens vim nutritivam esse in hepate, concupiscibilem in corde, | |
| 1102 cognoscitivam in cerebro. Quam quidem opinionem Aristoteles | |
| 1103 reprobat, in libro de anima, quantum ad illas animae partes quae | |
| 1104 corporeis organis in suis operibus utuntur, ex hoc quod in | |
| 1105 animalibus quae decisa vivunt, in qualibet parte inveniuntur | |
| 1106 diversae operationes animae, sicut sensus et appetitus. Hoc autem | |
| 1107 non esset, si diversa principia operationum animae, tanquam per | |
| 1108 essentiam diversae, diversis partibus corporis distributa essent. | |
| 1109 Sed de intellectiva sub dubio videtur relinquere utrum sit separata | |
| 1110 ab aliis partibus animae solum ratione, an etiam loco. Opinio autem | |
| 1111 Platonis sustineri utique posset, si poneretur quod anima unitur | |
| 1112 corpori, non ut forma, sed ut motor, ut posuit Plato. Nihil enim | |
| 1113 inconveniens sequitur, si idem mobile a diversis motoribus | |
| 1114 moveatur, praecipue secundum diversas partes. Sed si ponamus animam | |
| 1115 corpori uniri sicut formam, omnino impossibile videtur plures | |
| 1116 animas per essentiam differentes in uno corpore esse. Quod quidem | |
| 1117 triplici ratione manifestari potest. Primo quidem, quia animal non | |
| 1118 esset simpliciter unum, cuius essent animae plures. Nihil enim est | |
| 1119 simpliciter unum nisi per formam unam, per quam habet res esse, ab | |
| 1120 eodem enim habet res quod sit ens et quod sit una; et ideo ea quae | |
| 1121 denominantur a diversis formis, non sunt unum simpliciter, sicut | |
| 1122 homo albus. Si igitur homo ab alia forma haberet quod sit vivum, | |
| 1123 scilicet ab anima vegetabili; et ab alia forma quod sit animal, | |
| 1124 scilicet ab anima sensibili; et ab alia quod sit homo, scilicet ab | |
| 1125 anima rationali; sequeretur quod homo non esset unum simpliciter, | |
| 1126 sicut et Aristoteles argumentatur contra Platonem, in VIII | |
| 1127 Metaphys., quod si alia esset idea animalis, et alia bipedis, non | |
| 1128 esset unum simpliciter animal bipes. Et propter hoc, in I de anima, | |
| 1129 contra ponentes diversas animas in corpore, inquirit quid contineat | |
| 1130 illas, idest quid faciat ex eis unum. Et non potest dici quod | |
| 1131 uniantur per corporis unitatem, quia magis anima continet corpus, | |
| 1132 et facit ipsum esse unum, quam e converso. Secundo, hoc apparet | |
| 1133 impossibile ex modo praedicationis. Quae enim sumuntur a diversis | |
| 1134 formis, praedicantur ad invicem vel per accidens, si formae non | |
| 1135 sint ad invicem ordinatae, puta cum dicimus quod album est dulce, | |
| 1136 vel, si formae sint ordinatae ad invicem, erit praedicatio per se, | |
| 1137 in secundo modo dicendi per se, quia subiectum ponitur in | |
| 1138 definitione praedicati. Sicut superficies praeambula est ad | |
| 1139 colorem, si ergo dicamus quod corpus superficiatum est coloratum, | |
| 1140 erit secundus modus praedicationis per se. Si ergo alia forma sit a | |
| 1141 qua aliquid dicitur animal, et a qua aliquid dicitur homo, | |
| 1142 sequeretur quod vel unum horum non possit praedicari de altero nisi | |
| 1143 per accidens, si istae duae formae ad invicem ordinem non habent; | |
| 1144 vel quod sit ibi praedicatio in secundo modo dicendi per se, si una | |
| 1145 animarum sit ad aliam praeambula. Utrumque autem horum est | |
| 1146 manifeste falsum, quia animal per se de homine praedicatur, non per | |
| 1147 accidens; homo autem non ponitur in definitione animalis, sed e | |
| 1148 converso. Ergo oportet eandem formam esse per quam aliquid est | |
| 1149 animal, et per quam aliquid est homo, alioquin homo non vere esset | |
| 1150 id quod est animal, ut sic animal per se de homine praedicetur. | |
| 1151 Tertio, apparet hoc esse impossibile per hoc, quod una operatio | |
| 1152 animae, cum fuerit intensa, impedit aliam. Quod nullo modo | |
| 1153 contingeret, nisi principium actionum esset per essentiam unum. Sic | |
| 1154 ergo dicendum quod eadem numero est anima in homine sensitiva et | |
| 1155 intellectiva et nutritiva. Quomodo autem hoc contingat, de facili | |
| 1156 considerari potest, si quis differentias specierum et formarum | |
| 1157 attendat. Inveniuntur enim rerum species et formae differre ab | |
| 1158 invicem secundum perfectius et minus perfectum, sicut in rerum | |
| 1159 ordine animata perfectiora sunt inanimatis, et animalia plantis, et | |
| 1160 homines animalibus brutis, et in singulis horum generum sunt gradus | |
| 1161 diversi. Et ideo Aristoteles, in VIII Metaphys., assimilat species | |
| 1162 rerum numeris, qui differunt specie secundum additionem vel | |
| 1163 subtractionem unitatis. Et in II de anima, comparat diversas animas | |
| 1164 speciebus figurarum, quarum una continet aliam; sicut pentagonum | |
| 1165 continet tetragonum, et excedit. Sic igitur anima intellectiva | |
| 1166 continet in sua virtute quidquid habet anima sensitiva brutorum, et | |
| 1167 nutritiva plantarum. Sicut ergo superficies quae habet figuram | |
| 1168 pentagonam, non per aliam figuram est tetragona, et per aliam | |
| 1169 pentagona; quia superflueret figura tetragona, ex quo in pentagona | |
| 1170 continetur; ita nec per aliam animam Socrates est homo, et per | |
| 53 | 1171 aliam animal, sed per unam et eandem.</p><p title="I q. 76 a. 3 ad 1"><a name="31538"><span class="ref">[31538] Iª q. 76 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1172 dicendum quod anima sensitiva non habet incorruptibilitatem ex hoc |
| 1173 quod est sensitiva, sed ex hoc quod est intellectiva, ei | |
| 1174 incorruptibilitas debetur. Quando ergo anima est sensitiva tantum, | |
| 1175 corruptibilis est, quando vero cum sensitivo intellectivum habet, | |
| 1176 est incorruptibilis. Licet enim sensitivum incorruptionem non det, | |
| 53 | 1177 tamen incorruptionem intellectivo auferre non potest.</p><p title="I q. 76 a. 3 ad 2"><a name="31539"><span class="ref">[31539] Iª q. 76 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1178 dicendum quod formae non collocantur in genere vel in specie, sed |
| 1179 composita. Homo autem corruptibilis est, sicut et alia animalia. | |
| 1180 Unde differentia secundum corruptibile et incorruptibile, quae est | |
| 1181 ex parte formarum, non facit hominem secundum genus ab aliis | |
| 53 | 1182 animalibus differre.</p><p title="I q. 76 a. 3 ad 3"><a name="31540"><span class="ref">[31540] Iª q. 76 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1183 dicendum quod prius embryo habet animam quae est sensitiva tantum; |
| 1184 qua abiecta, advenit perfectior anima, quae est simul sensitiva et | |
| 53 | 1185 intellectiva; ut infra plenius ostendetur.</p><p title="I q. 76 a. 3 ad 4"><a name="31541"><span class="ref">[31541] Iª q. 76 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1186 dicendum quod non oportet secundum diversas rationes vel |
| 1187 intentiones logicas, quae consequuntur modum intelligendi, | |
| 1188 diversitatem in rebus naturalibus accipere, quia ratio unum et idem | |
| 1189 secundum diversos modos apprehendere potest. Quia igitur, ut dictum | |
| 1190 est, anima intellectiva virtute continet id quod sensitiva habet, | |
| 1191 et adhuc amplius; potest seorsum ratio considerare quod pertinet ad | |
| 1192 virtutem sensitivae, quasi quoddam imperfectum et materiale. Et | |
| 1193 quia hoc invenit commune homini et aliis animalibus, ex hoc | |
| 1194 rationem generis format. Id vero in quo anima intellectiva | |
| 1195 sensitiva excedit, accipit quasi formale et completivum, et ex eo | |
| 53 | 1196 format differentiam hominis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I q. 76 a. 4 arg. 1"><a name="31542"><span class="ref">[31542] Iª q. 76 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1197 proceditur. Videtur quod in homine sit alia forma praeter animam |
| 1198 intellectivam. Dicit enim philosophus, in II de anima, quod | |
| 1199 <i>anima est actus corporis physici potentia vitam habentis</i>. | |
| 1200 Comparatur igitur anima ad corpus, sicut forma ad materiam. Sed | |
| 1201 corpus habet aliquam formam substantialem per quam est corpus. Ergo | |
| 53 | 1202 ante animam praecedit in corpore aliqua forma substantialis.</p><p title="I q. 76 a. 4 arg. 2"><a name="31543"><span class="ref">[31543] Iª q. 76 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, homo |
| 28 | 1203 et quodlibet animal est movens seipsum. Omne autem movens seipsum |
| 1204 dividitur in duas partes, quarum una est movens, et alia est mota, | |
| 1205 ut probatur in VIII Physic. Pars autem movens est anima. Ergo | |
| 1206 oportet quod alia pars sit talis quae possit esse mota. Sed materia | |
| 1207 prima non potest moveri, ut dicitur in V Physic., cum sit ens solum | |
| 1208 in potentia, quinimmo omne quod movetur est corpus. Ergo oportet | |
| 1209 quod in homine et in quolibet animali sit alia forma substantialis, | |
| 53 | 1210 per quam constituatur corpus.</p><p title="I q. 76 a. 4 arg. 3"><a name="31544"><span class="ref">[31544] Iª q. 76 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, ordo |
| 28 | 1211 in formis attenditur secundum habitudinem ad materiam primam, prius |
| 1212 enim et posterius dicitur per comparationem ad aliquod principium. | |
| 1213 Si ergo non esset in homine alia forma substantialis praeter animam | |
| 1214 rationalem, sed immediate materiae primae inhaereret; sequeretur | |
| 1215 quod esset in ordine imperfectissimarum formarum, quae immediate | |
| 53 | 1216 inhaerent materiae.</p><p title="I q. 76 a. 4 arg. 4"><a name="31545"><span class="ref">[31545] Iª q. 76 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1217 corpus humanum est corpus mixtum. Mixtio autem non fit secundum |
| 1218 materiam tantum, quia tunc esset corruptio sola. Oportet ergo quod | |
| 1219 remaneant formae elementorum in corpore mixto, quae sunt formae | |
| 1220 substantiales. Ergo in corpore humano sunt aliae formae | |
| 53 | 1221 substantiales praeter animam intellectivam.</p><p title="I q. 76 a. 4 s. c."><a name="31546"><span class="ref">[31546] Iª q. 76 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, unius |
| 28 | 1222 rei est unum esse substantiale. Sed forma substantialis dat esse |
| 1223 substantiale. Ergo unius rei est una tantum forma substantialis. | |
| 1224 Anima autem est forma substantialis hominis. Ergo impossibile est | |
| 1225 quod in homine sit aliqua alia forma substantialis quam anima | |
| 53 | 1226 intellectiva.</p><p title="I q. 76 a. 4 co."><a name="31547"><span class="ref">[31547] Iª q. 76 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1227 quod, si poneretur anima intellectiva non uniri corpori ut forma, |
| 1228 sed solum ut motor, ut Platonici posuerunt; necesse esset dicere | |
| 1229 quod in homine esset alia forma substantialis, per quam corpus ab | |
| 1230 anima mobile in suo esse constitueretur. Sed si anima intellectiva | |
| 1231 unitur corpori ut forma substantialis, sicut supra iam diximus, | |
| 1232 impossibile est quod aliqua alia forma substantialis praeter eam | |
| 1233 inveniatur in homine. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod | |
| 1234 forma substantialis in hoc a forma accidentali differt quia forma | |
| 1235 accidentalis non dat esse simpliciter, sed esse tale, sicut calor | |
| 1236 facit suum subiectum non simpliciter esse, sed esse calidum. Et | |
| 1237 ideo cum advenit forma accidentalis, non dicitur aliquid fieri vel | |
| 1238 generari simpliciter, sed fieri tale aut aliquo modo se habens, et | |
| 1239 similiter cum recedit forma accidentalis, non dicitur aliquid | |
| 1240 corrumpi simpliciter, sed secundum quid. Forma autem substantialis | |
| 1241 dat esse simpliciter, et ideo per eius adventum dicitur aliquid | |
| 1242 simpliciter generari, et per eius recessum simpliciter corrumpi. Et | |
| 1243 propter hoc antiqui naturales, qui posuerunt materiam primam esse | |
| 1244 aliquod ens actu, puta ignem aut aerem aut aliquid huiusmodi, | |
| 1245 dixerunt quod nihil generatur aut corrumpitur simpliciter, sed omne | |
| 1246 fieri statuerunt alterari, ut dicitur in I Physic. Si igitur ita | |
| 1247 esset, quod praeter animam intellectivam praeexisteret quaecumque | |
| 1248 alia forma substantialis in materia, per quam subiectum animae | |
| 1249 esset ens actu; sequeretur quod anima non daret esse simpliciter; | |
| 1250 et per consequens quod non esset forma substantialis; et quod per | |
| 1251 adventum animae non esset generatio simpliciter, neque per eius | |
| 1252 abscessum corruptio simpliciter, sed solum secundum quid. Quae sunt | |
| 1253 manifeste falsa. Unde dicendum est quod nulla alia forma | |
| 1254 substantialis est in homine, nisi sola anima intellectiva; et quod | |
| 1255 ipsa, sicut virtute continet animam sensitivam et nutritivam, ita | |
| 1256 virtute continet omnes inferiores formas, et facit ipsa sola | |
| 1257 quidquid imperfectiores formae in aliis faciunt. Et similiter est | |
| 1258 dicendum de anima sensitiva in brutis, et de nutritiva in plantis, | |
| 1259 et universaliter de omnibus formis perfectioribus respectu | |
| 53 | 1260 imperfectiorum.</p><p title="I q. 76 a. 4 ad 1"><a name="31548"><span class="ref">[31548] Iª q. 76 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1261 dicendum quod Aristoteles non dicit animam esse actum corporis |
| 1262 tantum, sed actum corporis physici organici potentia vitam | |
| 1263 habentis, et quod talis potentia non abiicit animam. Unde | |
| 1264 manifestum est quod in eo cuius anima dicitur actus, etiam anima | |
| 1265 includitur; eo modo loquendi quo dicitur quod calor est actus | |
| 1266 calidi, et lumen est actus lucidi; non quod seorsum sit lucidum | |
| 1267 sine luce, sed quia est lucidum per lucem. Et similiter dicitur | |
| 1268 quod anima est actus corporis etc., quia per animam et est corpus, | |
| 1269 et est organicum, et est potentia vitam habens. Sed actus primus | |
| 1270 dicitur in potentia respectu actus secundi, qui est operatio. Talis | |
| 53 | 1271 enim potentia est non abiiciens, idest non excludens, animam.</p><p title="I q. 76 a. 4 ad 2"><a name="31549"><span class="ref">[31549] Iª q. 76 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1272 dicendum quod anima non movet corpus per esse suum, secundum quod |
| 1273 unitur corpori ut forma; sed per potentiam motivam, cuius actus | |
| 1274 praesupponit iam corpus effectum in actu per animam; ut sic anima | |
| 1275 secundum vim motivam sit pars movens, et corpus animatum sit pars | |
| 53 | 1276 mota.</p><p title="I q. 76 a. 4 ad 3"><a name="31550"><span class="ref">[31550] Iª q. 76 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1277 dicendum quod in materia considerantur diversi gradus perfectionis, |
| 1278 sicut esse, vivere sentire et intelligere. Semper autem secundum | |
| 1279 superveniens priori, perfectius est. Forma ergo quae dat solum | |
| 1280 primum gradum perfectionis materiae, est imperfectissima, sed forma | |
| 1281 quae dat primum et secundum, et tertium, et sic deinceps, est | |
| 53 | 1282 perfectissima; et tamen materiae immediata.</p><p title="I q. 76 a. 4 ad 4"><a name="31551"><span class="ref">[31551] Iª q. 76 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1283 dicendum quod Avicenna posuit formas substantiales elementorum |
| 1284 integras remanere in mixto, mixtionem autem fieri secundum quod | |
| 1285 contrariae qualitates elementorum reducuntur ad medium. Sed hoc est | |
| 1286 impossibile. Quia diversae formae elementorum non possunt esse nisi | |
| 1287 in diversis partibus materiae; ad quarum diversitatem oportet | |
| 1288 intelligi dimensiones, sine quibus materia divisibilis esse non | |
| 1289 potest. Materia autem dimensioni subiecta non invenitur nisi in | |
| 1290 corpore. Diversa autem corpora non possunt esse in eodem loco. Unde | |
| 1291 sequitur quod elementa sint in mixto distincta secundum situm. Et | |
| 1292 ita non erit vera mixtio, quae est secundum totum, sed mixtio ad | |
| 1293 sensum, quae est secundum minima iuxta se posita. Averroes autem | |
| 1294 posuit, in III de caelo, quod formae elementorum, propter sui | |
| 1295 imperfectionem, sunt mediae inter formas accidentales et | |
| 1296 substantiales; et ideo recipiunt magis et minus; et ideo | |
| 1297 remittuntur in mixtione et ad medium reducuntur, et conflatur ex | |
| 1298 eis una forma. Sed hoc est etiam magis impossibile. Nam esse | |
| 1299 substantiale cuiuslibet rei in indivisibili consistit; et omnis | |
| 1300 additio et subtractio variat speciem, sicut in numeris, ut dicitur | |
| 1301 in VIII Metaphys. Unde impossibile est quod forma substantialis | |
| 1302 quaecumque recipiat magis et minus. Nec minus est impossibile | |
| 1303 aliquid esse medium inter substantiam et accidens. Et ideo dicendum | |
| 1304 est, secundum philosophum in I de Generat., quod formae elementorum | |
| 1305 manent in mixto non actu, sed virtute. Manent enim qualitates | |
| 1306 propriae elementorum, licet remissae, in quibus est virtus formarum | |
| 1307 elementarium. Et huiusmodi qualitas mixtionis est propria | |
| 1308 dispositio ad formam substantialem corporis mixti, puta formam | |
| 53 | 1309 lapidis, vel animae cuiuscumque.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I q. 76 a. 5 arg. 1"><a name="31552"><span class="ref">[31552] Iª q. 76 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 1310 proceditur. Videtur quod anima intellectiva inconvenienter tali |
| 1311 corpori uniatur. Materia enim debet esse proportionata formae. Sed | |
| 1312 anima intellectiva est forma incorruptibilis. Non ergo convenienter | |
| 53 | 1313 unitur corpori corruptibili.</p><p title="I q. 76 a. 5 arg. 2"><a name="31553"><span class="ref">[31553] Iª q. 76 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, anima |
| 28 | 1314 intellectiva est forma maxime immaterialis, cuius signum est, quod |
| 1315 habet operationem in qua non communicat materia corporalis. Sed | |
| 1316 quanto corpus est subtilius, tanto minus habet de materia. Ergo | |
| 1317 anima deberet subtilissimo corpori uniri, puta igni; et non corpori | |
| 53 | 1318 mixto, et terrestri magis.</p><p title="I q. 76 a. 5 arg. 3"><a name="31554"><span class="ref">[31554] Iª q. 76 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, cum |
| 28 | 1319 forma sit principium speciei, ab una forma non proveniunt diversae |
| 1320 species. Sed anima intellectiva est una forma. Ergo non debet uniri | |
| 53 | 1321 corpori quod componitur ex partibus dissimilium specierum.</p><p title="I q. 76 a. 5 arg. 4"><a name="31555"><span class="ref">[31555] Iª q. 76 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1322 perfectioris formae debet esse perfectius susceptibile. Sed anima |
| 1323 intellectiva est perfectissima animarum. Cum igitur aliorum | |
| 1324 animalium corpora habeant naturaliter insita tegumenta, puta | |
| 1325 pilorum loco vestium, et unguium loco calceamentorum; habeant etiam | |
| 1326 arma naturaliter sibi data, sicut ungues, dentes et cornua, ergo | |
| 1327 videtur quod anima intellectiva non debuerit uniri corpori | |
| 53 | 1328 imperfecto tanquam talibus auxiliis privato.</p><p title="I q. 76 a. 5 s. c."><a name="31556"><span class="ref">[31556] Iª q. 76 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1329 quod dicit philosophus, in II de anima, quod <i>anima est actus |
| 53 | 1330 corporis physici organici potentia vitam habentis</i>.</p><p title="I q. 76 a. 5 co."><a name="31557"><span class="ref">[31557] Iª q. 76 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1331 quod, cum forma non sit propter materiam, sed potius materia |
| 1332 propter formam; ex forma oportet rationem accipere quare materia | |
| 1333 sit talis, et non e converso. Anima autem intellectiva, sicut supra | |
| 1334 habitum est, secundum naturae ordinem, infimum gradum in | |
| 1335 substantiis intellectualibus tenet; intantum quod non habet | |
| 1336 naturaliter sibi inditam notitiam veritatis, sicut Angeli, sed | |
| 1337 oportet quod eam colligat ex rebus divisibilibus per viam sensus, | |
| 1338 ut Dionysius dicit, VII cap. de Div. Nom. Natura autem nulli deest | |
| 1339 in necessariis, unde oportuit quod anima intellectiva non solum | |
| 1340 haberet virtutem intelligendi, sed etiam virtutem sentiendi. Actio | |
| 1341 autem sensus non fit sine corporeo instrumento. Oportuit igitur | |
| 1342 animam intellectivam tali corpori uniri, quod possit esse | |
| 1343 conveniens organum sensus. Omnes autem alii sensus fundantur supra | |
| 1344 tactum. Ad organum autem tactus requiritur quod sit medium inter | |
| 1345 contraria, quae sunt calidum et frigidum, humidum et siccum, et | |
| 1346 similia, quorum est tactus apprehensivus, sic enim est in potentia | |
| 1347 ad contraria, et potest ea sentire. Unde quanto organum tactus | |
| 1348 fuerit magis reductum ad aequalitatem complexionis, tanto | |
| 1349 perceptibilior erit tactus. Anima autem intellectiva habet | |
| 1350 completissime virtutem sensitivam, quia quod est inferioris | |
| 1351 praeexistit perfectius in superiori ut dicit Dionysius in libro de | |
| 1352 Div. Nom. Unde oportuit corpus cui unitur anima intellectiva, esse | |
| 1353 corpus mixtum, inter omnia alia magis reductum ad aequalitatem | |
| 1354 complexionis. Et propter hoc homo inter omnia animalia melioris est | |
| 1355 tactus. Et inter ipsos homines, qui sunt melioris tactus, sunt | |
| 1356 melioris intellectus. Cuius signum est, quod molles carne bene | |
| 53 | 1357 aptos mente videmus, ut dicitur in II de anima.</p><p title="I q. 76 a. 5 ad 1"><a name="31558"><span class="ref">[31558] Iª q. 76 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1358 dicendum quod hanc obiectionem aliquis forte vellet evadere per |
| 1359 hoc, quod diceret corpus hominis ante peccatum incorruptibile | |
| 1360 fuisse. Sed haec responsio non videtur sufficiens, quia corpus | |
| 1361 hominis ante peccatum immortale fuit non per naturam, sed per | |
| 1362 gratiae divinae donum; alioquin immortalitas eius per peccatum | |
| 1363 sublata non esset, sicut nec immortalitas Daemonis. Et ideo aliter | |
| 1364 dicendum est, quod in materia duplex conditio invenitur, una quae | |
| 1365 eligitur ad hoc quod sit conveniens formae; alia quae ex | |
| 1366 necessitate consequitur prioris dispositionis. Sicut artifex ad | |
| 1367 formam serrae eligit materiam ferream, aptam ad secandum dura; sed | |
| 1368 quod dentes serrae hebetari possint et rubiginem contrahere, | |
| 1369 sequitur ex necessitate materiae. Sic igitur et animae | |
| 1370 intellectivae debetur corpus quod sit aequalis complexionis, ex hoc | |
| 1371 autem de necessitate materiae sequitur quod sit corruptibile. Si | |
| 1372 quis vero dicat quod Deus potuit hanc necessitatem vitare, dicendum | |
| 1373 est quod in constitutione rerum naturalium non consideratur quid | |
| 1374 Deus facere possit, sed quid naturae rerum conveniat, ut Augustinus | |
| 1375 dicit, II super Gen. ad Litt. Providit tamen Deus adhibendo | |
| 53 | 1376 remedium contra mortem per gratiae donum.</p><p title="I q. 76 a. 5 ad 2"><a name="31559"><span class="ref">[31559] Iª q. 76 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1377 dicendum quod animae intellectivae non debetur corpus propter ipsam |
| 1378 intellectualem operationem secundum se; sed propter sensitivam | |
| 1379 virtutem, quae requirit organum aequaliter complexionatum. Et ideo | |
| 1380 oportuit animam intellectivam tali corpori uniri, et non simplici | |
| 1381 elemento, vel corpori mixto in quo excederet ignis secundum | |
| 1382 quantitatem, quia non posset esse aequalitas complexionis, propter | |
| 1383 excedentem ignis activam virtutem. Habet autem hoc corpus | |
| 1384 aequaliter complexionatum quandam dignitatem, per hoc quod est | |
| 1385 remotum a contrariis; in quo quodammodo assimilatur corpori | |
| 53 | 1386 caelesti.</p><p title="I q. 76 a. 5 ad 3"><a name="31560"><span class="ref">[31560] Iª q. 76 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1387 dicendum quod partes animalis, ut oculus, manus, caro et os, et |
| 1388 huiusmodi, non sunt in specie, sed totum, et ideo non potest dici, | |
| 1389 proprie loquendo, quod sint diversarum specierum, sed quod sint | |
| 1390 diversarum dispositionum. Et hoc competit animae intellectivae, | |
| 1391 quae quamvis sit una secundum essentiam, tamen propter sui | |
| 1392 perfectionem est multiplex in virtute; et ideo, ad diversas | |
| 1393 operationes, indiget diversis dispositionibus in partibus corporis | |
| 1394 cui unitur. Et propter hoc videmus quod maior est diversitas | |
| 1395 partium in animalibus perfectis quam in imperfectis, et in his quam | |
| 53 | 1396 in plantis.</p><p title="I q. 76 a. 5 ad 4"><a name="31561"><span class="ref">[31561] Iª q. 76 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1397 dicendum quod anima intellectiva, quia est universalium |
| 1398 comprehensiva, habet virtutem ad infinita. Et ideo non potuerunt | |
| 1399 sibi determinari a natura vel determinatae existimationes | |
| 1400 naturales, vel etiam determinata auxilia vel defensionum vel | |
| 1401 tegumentorum; sicut aliis animalibus, quorum animae habent | |
| 1402 apprehensionem et virtutem ad aliqua particularia determinata. Sed | |
| 1403 loco horum omnium, homo habet naturaliter rationem, et manus, quae | |
| 1404 sunt organa organorum, quia per eas homo potest sibi praeparare | |
| 53 | 1405 instrumenta infinitorum modorum, et ad infinitos effectus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I q. 76 a. 6 arg. 1"><a name="31562"><span class="ref">[31562] Iª q. 76 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 1406 proceditur. Videtur quod anima intellectiva uniatur corpori |
| 1407 mediantibus aliquibus dispositionibus accidentalibus. Omnis enim | |
| 1408 forma est in materia sibi propria et disposita. Sed dispositiones | |
| 1409 ad formam sunt accidentia quaedam. Ergo oportet praeintelligi | |
| 1410 accidentia aliqua in materia ante formam substantialem, et ita ante | |
| 53 | 1411 animam, cum anima sit quaedam substantialis forma.</p><p title="I q. 76 a. 6 arg. 2"><a name="31563"><span class="ref">[31563] Iª q. 76 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1412 diversae formae unius speciei requirunt diversas materiae partes. |
| 1413 Partes autem materiae diversae non possunt intelligi nisi secundum | |
| 1414 divisionem dimensivarum quantitatum. Ergo oportet intelligere | |
| 1415 dimensiones in materia ante formas substantiales, quae sunt multae | |
| 53 | 1416 unius speciei.</p><p title="I q. 76 a. 6 arg. 3"><a name="31564"><span class="ref">[31564] Iª q. 76 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1417 spirituale applicatur corporali per contactum virtutis. Virtus |
| 1418 autem animae est eius potentia. Ergo videtur quod anima unitur | |
| 53 | 1419 corpori mediante potentia, quae est quoddam accidens.</p><p title="I q. 76 a. 6 s. c."><a name="31565"><span class="ref">[31565] Iª q. 76 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1420 quod accidens est posterius substantia et tempore et ratione, ut |
| 1421 dicitur in VII Metaphys. Non ergo forma accidentalis aliqua potest | |
| 53 | 1422 intelligi in materia ante animam, quae est forma substantialis.</p><p title="I q. 76 a. 6 co."><a name="31566"><span class="ref">[31566] Iª q. 76 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1423 quod, si anima uniretur corpori solum ut motor, nihil prohiberet, |
| 1424 immo magis necessarium esset esse aliquas dispositiones medias | |
| 1425 inter animam et corpus, potentiam scilicet ex parte animae, per | |
| 1426 quam moveret corpus; et aliquam habilitatem ex parte corporis, per | |
| 1427 quam corpus esset ab anima mobile. Sed si anima intellectiva unitur | |
| 1428 corpori ut forma substantialis, sicut iam supra dictum est, | |
| 1429 impossibile est quod aliqua dispositio accidentalis cadat media | |
| 1430 inter corpus et animam, vel inter quamcumque formam substantialem | |
| 1431 et materiam suam. Et huius ratio est quia, cum materia sit in | |
| 1432 potentia ad omnes actus ordine quodam, oportet quod id quod est | |
| 1433 primum simpliciter in actibus, primo in materia intelligatur. | |
| 1434 Primum autem inter omnes actus est esse. Impossibile est ergo | |
| 1435 intelligere materiam prius esse calidam vel quantam, quam esse in | |
| 1436 actu. Esse autem in actu habet per formam substantialem, quae facit | |
| 1437 esse simpliciter, ut iam dictum est. Unde impossibile est quod | |
| 1438 quaecumque dispositiones accidentales praeexistant in materia ante | |
| 53 | 1439 formam substantialem; et per consequens neque ante animam.</p><p title="I q. 76 a. 6 ad 1"><a name="31567"><span class="ref">[31567] Iª q. 76 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1440 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, forma perfectior virtute |
| 1441 continet quidquid est inferiorum formarum. Et ideo una et eadem | |
| 1442 existens, perficit materiam secundum diversos perfectionis gradus. | |
| 1443 Una enim et eadem forma est per essentiam, per quam homo est ens | |
| 1444 actu, et per quam est corpus, et per quam est vivum, et per quam | |
| 1445 est animal, et per quam est homo. Manifestum est autem quod | |
| 1446 unumquodque genus consequuntur propria accidentia. Sicut ergo | |
| 1447 materia praeintelligitur perfecta secundum esse ante intellectum | |
| 1448 corporeitatis, et sic de aliis; ita praeintelliguntur accidentia | |
| 1449 quae sunt propria entis, ante corporeitatem. Et sic | |
| 1450 praeintelliguntur dispositiones in materia ante formam, non quantum | |
| 53 | 1451 ad omnem eius effectum, sed quantum ad posteriorem.</p><p title="I q. 76 a. 6 ad 2"><a name="31568"><span class="ref">[31568] Iª q. 76 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1452 dicendum quod dimensiones quantitativae sunt accidentia |
| 1453 consequentia corporeitatem, quae toti materiae convenit. Unde | |
| 1454 materia iam intellecta sub corporeitate et dimensionibus, potest | |
| 1455 intelligi ut distincta in diversas partes, ut sic accipiat diversas | |
| 1456 formas secundum ulteriores perfectionis gradus. Quamvis enim eadem | |
| 1457 forma sit secundum essentiam quae diversos perfectionis gradus | |
| 1458 materiae attribuit, ut dictum est; tamen secundum considerationem | |
| 53 | 1459 rationis differt.</p><p title="I q. 76 a. 6 ad 3"><a name="31569"><span class="ref">[31569] Iª q. 76 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1460 dicendum quod substantia spiritualis quae unitur corpori solum ut |
| 1461 motor, unitur ei per potentiam vel virtutem. Sed anima intellectiva | |
| 1462 corpori unitur ut forma per suum esse. Administrat tamen ipsum et | |
| 53 | 1463 movet per suam potentiam et virtutem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="I q. 76 a. 7 arg. 1"><a name="31570"><span class="ref">[31570] Iª q. 76 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic |
| 28 | 1464 proceditur. Videtur quod anima uniatur corpori animalis mediante |
| 1465 aliquo corpore. Dicit enim Augustinus, VII super Gen. ad Litt., | |
| 1466 quod anima per lucem, idest ignem, et aerem, <i>quae sunt similiora | |
| 1467 spiritui, corpus administrat</i>. Ignis autem et aer sunt corpora. | |
| 53 | 1468 Ergo anima unitur corpori humano mediante aliquo corpore.</p><p title="I q. 76 a. 7 arg. 2"><a name="31571"><span class="ref">[31571] Iª q. 76 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, id |
| 28 | 1469 quo subtracto solvitur unio aliquorum unitorum, videtur esse medium |
| 1470 inter ea. Sed deficiente spiritu, anima a corpore separatur. Ergo | |
| 1471 spiritus, qui est quoddam corpus subtile, medium est in unione | |
| 53 | 1472 corporis et animae.</p><p title="I q. 76 a. 7 arg. 3"><a name="31572"><span class="ref">[31572] Iª q. 76 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, ea |
| 28 | 1473 quae sunt multum distantia, non uniuntur nisi per medium. Sed anima |
| 1474 intellectiva distat a corpore et quia est incorporea, et quia est | |
| 1475 incorruptibilis. Ergo videtur quod uniatur ei mediante aliquo quod | |
| 1476 sit corpus incorruptibile. Et hoc videtur esse aliqua lux | |
| 53 | 1477 caelestis, quae conciliat elementa et redigit in unum.</p><p title="I q. 76 a. 7 s. c."><a name="31573"><span class="ref">[31573] Iª q. 76 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1478 quod philosophus dicit, in II de anima, quod <i>non oportet |
| 1479 quaerere si unum est anima et corpus, sicut neque ceram et | |
| 1480 figuram</i>. Sed figura unitur cerae nullo corpore mediante. Ergo | |
| 53 | 1481 et anima corpori.</p><p title="I q. 76 a. 7 co."><a name="31574"><span class="ref">[31574] Iª q. 76 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1482 quod si anima, secundum Platonicos, corpori uniretur solum ut |
| 1483 motor, conveniens esset dicere quod inter animam hominis, vel | |
| 1484 cuiuscumque animalis, et corpus aliqua alia corpora media | |
| 1485 intervenirent, convenit enim motori aliquid distans per media magis | |
| 1486 propinqua movere. Si vero anima unitur corpori ut forma, sicut iam | |
| 1487 dictum est, impossibile est quod uniatur ei aliquo corpore | |
| 1488 mediante. Cuius ratio est, quia sic dicitur aliquid unum, quomodo | |
| 1489 et ens. Forma autem per seipsam facit rem esse in actu, cum per | |
| 1490 essentiam suam sit actus; nec dat esse per aliquod medium. Unde | |
| 1491 unitas rei compositae ex materia et forma est per ipsam formam, | |
| 1492 quae secundum seipsam unitur materiae ut actus eius. Nec est | |
| 1493 aliquid aliud uniens nisi agens, quod facit materiam esse in actu, | |
| 1494 ut dicitur in VIII Metaphys. Unde patet esse falsas opiniones eorum | |
| 1495 qui posuerunt aliqua corpora esse media inter animam et corpus | |
| 1496 hominis. Quorum quidam Platonici dixerunt quod anima intellectiva | |
| 1497 habet corpus incorruptibile sibi naturaliter unitum, a quo nunquam | |
| 1498 separatur, et eo mediante unitur corpori hominis corruptibili. | |
| 1499 Quidam vero dixerunt quod unitur corpori mediante spiritu corporeo. | |
| 1500 Alii vero dixerunt quod unitur corpori mediante luce, quam dicunt | |
| 1501 esse corpus, et de natura quintae essentiae, ita quod anima | |
| 1502 vegetabilis unitur corpori mediante luce caeli siderei; anima vero | |
| 1503 sensibilis, mediante luce caeli crystallini; anima vero | |
| 1504 intellectualis, mediante luce caeli Empyrei. Quod fictitium et | |
| 1505 derisibile apparet, tum quia lux non est corpus; tum quia quinta | |
| 1506 essentia non venit materialiter in compositionem corporis mixti, | |
| 1507 cum sit inalterabilis, sed virtualiter tantum; tum etiam quia anima | |
| 53 | 1508 immediate corpori unitur ut forma materiae.</p><p title="I q. 76 a. 7 ad 1"><a name="31575"><span class="ref">[31575] Iª q. 76 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1509 dicendum quod Augustinus loquitur de anima inquantum movet corpus, |
| 1510 unde utitur verbo administrationis. Et verum est quod partes | |
| 1511 grossiores corporis per subtiliores movet. Et primum instrumentum | |
| 1512 virtutis motivae est spiritus, ut dicit philosophus in libro de | |
| 53 | 1513 causa motus animalium.</p><p title="I q. 76 a. 7 ad 2"><a name="31576"><span class="ref">[31576] Iª q. 76 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1514 dicendum quod, subtracto spiritu, deficit unio animae ad corpus, |
| 1515 non quia sit medium; sed quia tollitur dispositio per quam corpus | |
| 1516 est dispositum ad talem unionem. Est tamen spiritus medium in | |
| 53 | 1517 movendo, sicut primum instrumentum motus.</p><p title="I q. 76 a. 7 ad 3"><a name="31577"><span class="ref">[31577] Iª q. 76 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1518 dicendum quod anima distat quidem a corpore plurimum, si utriusque |
| 1519 conditiones seorsum considerentur, unde si utrumque ipsorum | |
| 1520 separatim esse haberet, oporteret quod multa media intervenirent. | |
| 1521 Sed inquantum anima est forma corporis, non habet esse seorsum ab | |
| 1522 esse corporis; sed per suum esse corpori unitur immediate. Sic enim | |
| 1523 et quaelibet forma, si consideretur ut actus, habet magnam | |
| 53 | 1524 distantiam a materia, quae est ens in potentia tantum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="I q. 76 a. 8 arg. 1"><a name="31578"><span class="ref">[31578] Iª q. 76 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 1525 proceditur. Videtur quod anima non sit tota in qualibet parte |
| 1526 corporis. Dicit enim philosophus, in libro de causa motus | |
| 1527 animalium, <i>non opus est in unaquaque corporis parte esse animam; | |
| 1528 sed in quodam principio corporis existente, alia vivere; eo quod | |
| 53 | 1529 simul nata sunt facere proprium motum per naturam</i>.</p><p title="I q. 76 a. 8 arg. 2"><a name="31579"><span class="ref">[31579] Iª q. 76 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, anima |
| 28 | 1530 est in corpore cuius est actus. Sed est actus corporis organici. |
| 1531 Ergo non est nisi in corpore organico. Sed non quaelibet pars | |
| 1532 corporis hominis est corpus organicum. Ergo anima non est in | |
| 53 | 1533 qualibet parte corporis tota.</p><p title="I q. 76 a. 8 arg. 3"><a name="31580"><span class="ref">[31580] Iª q. 76 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, in II |
| 28 | 1534 de anima dicitur quod sicut se habet pars animae ad partem |
| 1535 corporis, ut visus ad pupillam, ita anima tota ad totum corpus | |
| 1536 animalis. Si igitur tota anima est in qualibet parte corporis, | |
| 53 | 1537 sequitur quod quaelibet pars corporis sit animal.</p><p title="I q. 76 a. 8 arg. 4"><a name="31581"><span class="ref">[31581] Iª q. 76 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, omnes |
| 28 | 1538 potentiae animae in ipsa essentia animae fundantur. Si igitur anima |
| 1539 tota est in qualibet parte corporis, sequitur quod omnes potentiae | |
| 1540 animae sint in qualibet corporis parte, et ita visus erit in aure, | |
| 53 | 1541 et auditus in oculo. Quod est inconveniens.</p><p title="I q. 76 a. 8 arg. 5"><a name="31582"><span class="ref">[31582] Iª q. 76 a. 8 arg. 5</span></a> Praeterea, si in |
| 28 | 1542 qualibet parte corporis esset tota anima, quaelibet pars corporis |
| 1543 immediate dependeret ab anima. Non ergo una pars dependeret ab | |
| 1544 alia, nec una pars esset principalior quam alia, quod est manifeste | |
| 53 | 1545 falsum. Non ergo anima est in qualibet parte corporis tota.</p><p title="I q. 76 a. 8 s. c."><a name="31583"><span class="ref">[31583] Iª q. 76 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1546 quod Augustinus dicit, in VI de Trin., quod <i>anima in quocumque |
| 1547 corpore et in toto est tota, et in qualibet eius parte tota | |
| 53 | 1548 est</i>.</p><p title="I q. 76 a. 8 co."><a name="31584"><span class="ref">[31584] Iª q. 76 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 1549 quod, sicut in aliis iam dictum est, si anima uniretur corpori |
| 1550 solum ut motor, posset dici quod non esset in qualibet parte | |
| 1551 corporis, sed in una tantum, per quam alias moveret. Sed quia anima | |
| 1552 unitur corpori ut forma, necesse est quod sit in toto, et in | |
| 1553 qualibet parte corporis. Non enim est forma corporis accidentalis, | |
| 1554 sed substantialis. Substantialis autem forma non solum est | |
| 1555 perfectio totius, sed cuiuslibet partis. Cum enim totum consistat | |
| 1556 ex partibus, forma totius quae non dat esse singulis partibus | |
| 1557 corporis, est forma quae est compositio et ordo, sicut forma domus, | |
| 1558 et talis forma est accidentalis. Anima vero est forma | |
| 1559 substantialis, unde oportet quod sit forma et actus non solum | |
| 1560 totius, sed cuiuslibet partis. Et ideo, recedente anima, sicut non | |
| 1561 dicitur animal et homo nisi aequivoce, quemadmodum et animal pictum | |
| 1562 vel lapideum; ita est de manu et oculo, aut carne et osse, ut | |
| 1563 philosophus dicit. Cuius signum est, quod nulla pars corporis habet | |
| 1564 proprium opus, anima recedente, cum tamen omne quod retinet | |
| 1565 speciem, retineat operationem speciei. Actus autem est in eo cuius | |
| 1566 est actus. Unde oportet animam esse in toto corpore, et in qualibet | |
| 1567 eius parte. Et quod tota sit in qualibet parte eius, hinc | |
| 1568 considerari potest, quia, cum totum sit quod dividitur in partes, | |
| 1569 secundum triplicem divisionem est triplex totalitas. Est enim | |
| 1570 quoddam totum quod dividitur in partes quantitativas, sicut tota | |
| 1571 linea vel totum corpus. Est etiam quoddam totum quod dividitur in | |
| 1572 partes rationis et essentiae; sicut definitum in partes | |
| 1573 definitionis, et compositum resolvitur in materiam et formam. | |
| 1574 Tertium autem totum est potentiale, quod dividitur in partes | |
| 1575 virtutis. Primus autem totalitatis modus non convenit formis, nisi | |
| 1576 forte per accidens; et illis solis formis, quae habent | |
| 1577 indifferentem habitudinem ad totum quantitativum et partes eius. | |
| 1578 Sicut albedo, quantum est de sui ratione, aequaliter se habet ut | |
| 1579 sit in tota superficie et in qualibet superficiei parte; et ideo, | |
| 1580 divisa superficie, dividitur albedo per accidens. Sed forma quae | |
| 1581 requirit diversitatem in partibus, sicut est anima, et praecipue | |
| 1582 animalium perfectorum, non aequaliter se habet ad totum et partes, | |
| 1583 unde non dividitur per accidens per divisionem quantitatis. Sic | |
| 1584 ergo totalitas quantitativa non potest attribui animae nec per se | |
| 1585 nec per accidens. Sed totalitas secunda, quae attenditur secundum | |
| 1586 rationis et essentiae perfectionem, proprie et per se convenit | |
| 1587 formis. Similiter autem et totalitas virtutis, quia forma est | |
| 1588 operationis principium. Si ergo quaereretur de albedine, utrum | |
| 1589 esset tota in tota superficie et in qualibet eius parte, | |
| 1590 distinguere oporteret. Quia si fiat mentio de totalitate | |
| 1591 quantitativa, quam habet albedo per accidens, non tota esset in | |
| 1592 qualibet parte superficiei. Et similiter dicendum est de totalitate | |
| 1593 virtutis magis enim potest movere visum albedo quae est in tota | |
| 1594 superficie, quam albedo quae est in aliqua eius particula. Sed si | |
| 1595 fiat mentio de totalitate speciei et essentiae, tota albedo est in | |
| 1596 qualibet superficiei parte. Sed quia anima totalitatem | |
| 1597 quantitativam non habet, nec per se nec per accidens, ut dictum | |
| 1598 est; sufficit dicere quod anima tota est in qualibet parte corporis | |
| 1599 secundum totalitatem perfectionis et essentiae; non autem secundum | |
| 1600 totalitatem virtutis. Quia non secundum quamlibet suam potentiam | |
| 1601 est in qualibet parte corporis; sed secundum visum in oculo, | |
| 1602 secundum auditum in aure, et sic de aliis. Tamen attendendum est | |
| 1603 quod, quia anima requirit diversitatem in partibus, non eodem modo | |
| 1604 comparatur ad totum et ad partes, sed ad totum quidem primo et per | |
| 1605 se, sicut ad proprium et proportionatum perfectibile; ad partes | |
| 53 | 1606 autem per posterius, secundum quod habent ordinem ad totum.</p><p title="I q. 76 a. 8 ad 1"><a name="31585"><span class="ref">[31585] Iª q. 76 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 1607 dicendum quod philosophus loquitur de potentia motiva animae.</p><p title="I q. 76 a. 8 ad 2"><a name="31586"><span class="ref">[31586] Iª q. 76 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 28 | 1608 dicendum quod anima est actus corporis organici, sicut primi et |
| 53 | 1609 proportionati perfectibilis.</p><p title="I q. 76 a. 8 ad 3"><a name="31587"><span class="ref">[31587] Iª q. 76 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1610 dicendum quod animal est quod componitur ex anima et corpore toto, |
| 1611 quod est primum et proportionatum eius perfectibile. Sic autem | |
| 1612 anima non est in parte. Unde non oportet quod pars animalis sit | |
| 53 | 1613 animal.</p><p title="I q. 76 a. 8 ad 4"><a name="31588"><span class="ref">[31588] Iª q. 76 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1614 dicendum quod potentiarum animae quaedam sunt in ea secundum quod |
| 1615 excedit totam corporis capacitatem, scilicet intellectus et | |
| 1616 voluntas, unde huiusmodi potentiae in nulla parte corporis esse | |
| 1617 dicuntur. Aliae vero potentiae sunt communes animae et corpori, | |
| 1618 unde talium potentiarum non oportet quod quaelibet sit in quocumque | |
| 1619 est anima; sed solum in illa parte corporis quae est proportionata | |
| 53 | 1620 ad talis potentiae operationem.</p><p title="I q. 76 a. 8 ad 5"><a name="31589"><span class="ref">[31589] Iª q. 76 a. 8 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1621 dicendum quod una pars corporis dicitur esse principalior quam |
| 1622 alia, propter potentias diversas quarum sunt organa partes | |
| 1623 corporis. Quae enim est principalioris potentiae organum, est | |
| 1624 principalior pars corporis, vel quae etiam eidem potentiae | |
| 53 | 1625 principalius deservit.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 1626 <p><a href="sth1065.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 1627 <a href="sth1077.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 1628 <br/> | |
| 1629 <hr/> | |
| 1630 <br/> | |
| 1631 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 1632 hanc editionem<br/> | |
| 1633 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 1634 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 1635 </div></body> | |
| 1636 </html> |
