Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth1075.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª q. 75-76</title> | |
| 23 </head> | |
| 24 <body> | |
| 25 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 26 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 27 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 28 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 29 <div class="dos">prima pars a quaestione LXXV ad quaestionem | |
| 30 LXXVI</div> | |
| 31 <br /> | |
| 32 <div class="centro"> | |
| 33 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 34 <tr> | |
| 35 <th><img src="icons/ghent190.jpg" width="120" height="190" border= | |
| 36 "0" alt="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" align= | |
| 37 "middle" /></th> | |
| 38 </tr> | |
| 39 </table> | |
| 40 <br /> | |
| 41 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1889 editum<br /> | |
| 42 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 43 magneticas<br /> | |
| 44 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 45 <br /></span><br /> | |
| 46 <hr /> | |
| 47 <br /> | |
| 48 <p><a href="sth1065.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 49 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 50 <a href="sth1077.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 52 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 53 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
54 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
55 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="#31447">Iª q. 75 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#31448">Iª q. 75 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#31449">Iª q. 75 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#31450">Iª q. 75 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#31451">Iª q. 75 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#31452">Iª q. 75 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#31453">Iª q. 75 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#31454">Iª q. 75 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#31455">Iª q. 75 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#31456">Iª q. 75 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#31457">Iª q. 75 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#31458">Iª q. 75 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#31459">Iª q. 75 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#31460">Iª q. 75 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#31461">Iª q. 75 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#31462">Iª q. 75 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#31463">Iª q. 75 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#31464">Iª q. 75 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#31465">Iª q. 75 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#31466">Iª q. 75 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#31467">Iª q. 75 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#31468">Iª q. 75 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#31469">Iª q. 75 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#31470">Iª q. 75 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#31471">Iª q. 75 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#31472">Iª q. 75 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#31473">Iª q. 75 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#31474">Iª q. 75 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#31475">Iª q. 75 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#31476">Iª q. 75 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#31477">Iª q. 75 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#31478">Iª q. 75 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#31479">Iª q. 75 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#31480">Iª q. 75 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#31481">Iª q. 75 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#31482">Iª q. 75 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#31483">Iª q. 75 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#31484">Iª q. 75 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#31485">Iª q. 75 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#31486">Iª q. 75 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#31487">Iª q. 75 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#31488">Iª q. 75 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#31489">Iª q. 75 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#31490">Iª q. 75 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#31491">Iª q. 75 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#31492">Iª q. 75 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#31493">Iª q. 75 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#31494">Iª q. 75 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#31495">Iª q. 75 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#31496">Iª q. 75 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#31497">Iª q. 75 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#31498">Iª q. 75 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#31499">Iª q. 75 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#31500">Iª q. 75 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#31501">Iª q. 75 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#31502">Iª q. 75 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#31503">Iª q. 75 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#31504">Iª q. 76 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#31505">Iª q. 76 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#31506">Iª q. 76 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#31507">Iª q. 76 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#31508">Iª q. 76 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#31509">Iª q. 76 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#31510">Iª q. 76 a. 1 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#31511">Iª q. 76 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#31512">Iª q. 76 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#31513">Iª q. 76 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#31514">Iª q. 76 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#31515">Iª q. 76 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#31516">Iª q. 76 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#31517">Iª q. 76 a. 1 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#31518">Iª q. 76 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#31519">Iª q. 76 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#31520">Iª q. 76 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#31521">Iª q. 76 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#31522">Iª q. 76 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#31523">Iª q. 76 a. 2 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#31524">Iª q. 76 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#31525">Iª q. 76 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#31526">Iª q. 76 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#31527">Iª q. 76 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#31528">Iª q. 76 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#31529">Iª q. 76 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#31530">Iª q. 76 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#31531">Iª q. 76 a. 2 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#31532">Iª q. 76 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#31533">Iª q. 76 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#31534">Iª q. 76 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#31535">Iª q. 76 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#31536">Iª q. 76 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#31537">Iª q. 76 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#31538">Iª q. 76 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#31539">Iª q. 76 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#31540">Iª q. 76 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#31541">Iª q. 76 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#31542">Iª q. 76 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#31543">Iª q. 76 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#31544">Iª q. 76 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#31545">Iª q. 76 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#31546">Iª q. 76 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#31547">Iª q. 76 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#31548">Iª q. 76 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#31549">Iª q. 76 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#31550">Iª q. 76 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#31551">Iª q. 76 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#31552">Iª q. 76 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#31553">Iª q. 76 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#31554">Iª q. 76 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#31555">Iª q. 76 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#31556">Iª q. 76 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#31557">Iª q. 76 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#31558">Iª q. 76 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#31559">Iª q. 76 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#31560">Iª q. 76 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#31561">Iª q. 76 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#31562">Iª q. 76 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#31563">Iª q. 76 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#31564">Iª q. 76 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#31565">Iª q. 76 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#31566">Iª q. 76 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#31567">Iª q. 76 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#31568">Iª q. 76 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#31569">Iª q. 76 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#31570">Iª q. 76 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#31571">Iª q. 76 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#31572">Iª q. 76 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#31573">Iª q. 76 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#31574">Iª q. 76 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#31575">Iª q. 76 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#31576">Iª q. 76 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#31577">Iª q. 76 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#31578">Iª q. 76 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#31579">Iª q. 76 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#31580">Iª q. 76 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#31581">Iª q. 76 a. 8 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#31582">Iª q. 76 a. 8 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#31583">Iª q. 76 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#31584">Iª q. 76 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#31585">Iª q. 76 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#31586">Iª q. 76 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#31587">Iª q. 76 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#31588">Iª q. 76 a. 8 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#31589">Iª q. 76 a. 8 ad 5'); |
| 28 | 207 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 210 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 // --> |
| 28 | 212 //]]> |
| 213 </script><br /> | |
| 214 <hr /> | |
| 215 <br /></div> | |
| 216 <div class="D">Quaestio 75</div> | |
| 217 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 218 <p title="I q. 75 pr."><a name="31447"><span class="ref">[31447] | |
| 219 Iª q. 75 pr.</span></a> Post considerationem creaturae | |
| 220 spiritualis et corporalis, considerandum est de homine, qui ex | |
| 221 spirituali et corporali substantia componitur. Et primo, de natura | |
| 222 ipsius hominis; secundo, de eius productione. Naturam autem hominis | |
| 223 considerare pertinet ad theologum ex parte animae, non autem ex | |
| 224 parte corporis, nisi secundum habitudinem quam habet corpus ad | |
| 225 animam. Et ideo prima consideratio circa animam versabitur. Et | |
| 226 quia, secundum Dionysium, XI cap. Angel. Hier., tria inveniuntur in | |
| 227 substantiis spiritualibus, scilicet essentia, virtus et operatio; | |
| 228 primo considerabimus ea quae pertinent ad essentiam animae; | |
| 229 secundo, ea quae pertinent ad virtutem sive potentias eius; tertio, | |
| 230 ea quae pertinent ad operationem eius. Circa primum duplex occurrit | |
| 231 consideratio, quarum prima est de ipsa anima secundum se; secunda, | |
| 232 de unione eius ad corpus. Circa primum quaeruntur septem. Primo, | |
| 233 utrum anima sit corpus. Secundo, utrum anima humana sit aliquid | |
| 234 subsistens. Tertio, utrum animae brutorum sint subsistentes. | |
| 235 Quarto, utrum anima sit homo; vel magis homo sit aliquid compositum | |
| 236 ex anima et corpore. Quinto, utrum sit composita ex materia et | |
| 237 forma. Sexto, utrum anima humana sit incorruptibilis. Septimo, | |
| 238 utrum anima sit eiusdem speciei cum Angelo.</p> | |
| 239 <br /> | |
| 240 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 241 <p title="I q. 75 a. 1 arg. 1"><a name="31448"><span class= | |
| 242 "ref">[31448] Iª q. 75 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 243 proceditur. Videtur quod anima sit corpus. Anima enim est motor | |
| 244 corporis. Non autem est movens non motum. Tum quia videtur quod | |
| 245 nihil possit movere nisi moveatur, quia nihil dat alteri quod non | |
| 246 habet, sicut quod non est calidum non calefacit. Tum quia, si | |
| 247 aliquid est movens non motum, causat motum sempiternum et eodem | |
| 248 modo se habentem, ut probatur in VIII Physic., quod non apparet in | |
| 249 motu animalis, qui est ab anima. Ergo anima est movens motum. Sed | |
| 250 omne movens motum est corpus. Ergo anima est corpus.</p> | |
| 251 <p title="I q. 75 a. 1 arg. 2"><a name="31449"><span class= | |
| 252 "ref">[31449] Iª q. 75 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis | |
| 253 cognitio fit per aliquam similitudinem. Non potest autem esse | |
| 254 similitudo corporis ad rem incorpoream. Si igitur anima non esset | |
| 255 corpus, non posset cognoscere res corporeas.</p> | |
| 256 <p title="I q. 75 a. 1 arg. 3"><a name="31450"><span class= | |
| 257 "ref">[31450] Iª q. 75 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 258 moventis ad motum oportet esse aliquem contactum. Contactus autem | |
| 259 non est nisi corporum. Cum igitur anima moveat corpus, videtur quod | |
| 260 anima sit corpus.</p> | |
| 261 <p title="I q. 75 a. 1 s. c."><a name="31451"><span class= | |
| 262 "ref">[31451] Iª q. 75 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 263 quod Augustinus dicit, VI de Trin., quod <i>anima simplex dicitur | |
| 264 respectu corporis, quia mole non diffunditur per spatium | |
| 265 loci</i>.</p> | |
| 266 <p title="I q. 75 a. 1 co."><a name="31452"><span class= | |
| 267 "ref">[31452] Iª q. 75 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 268 quod ad inquirendum de natura animae, oportet praesupponere quod | |
| 269 anima dicitur esse primum principium vitae in his quae apud nos | |
| 270 vivunt animata enim viventia dicimus, res vero inanimatas vita | |
| 271 carentes. Vita autem maxime manifestatur duplici opere, scilicet | |
| 272 cognitionis et motus. Horum autem principium antiqui philosophi, | |
| 273 imaginationem transcendere non valentes, aliquod corpus ponebant; | |
| 274 sola corpora res esse dicentes, et quod non est corpus, nihil esse. | |
| 275 Et secundum hoc, animam aliquod corpus esse dicebant. Huius autem | |
| 276 opinionis falsitas licet multipliciter ostendi possit tamen uno | |
| 277 utemur, quo et communius et certius patet animam corpus non esse. | |
| 278 Manifestum est enim quod non quodcumque vitalis operationis | |
| 279 principium est anima, sic enim oculus esset anima, cum sit quoddam | |
| 280 principium visionis; et idem esset dicendum de aliis animae | |
| 281 instrumentis. Sed primum principium vitae dicimus esse animam. | |
| 282 Quamvis autem aliquod corpus possit esse quoddam principium vitae, | |
| 283 sicut cor est principium vitae in animali; tamen non potest esse | |
| 284 primum principium vitae aliquod corpus. Manifestum est enim quod | |
| 285 esse principium vitae, vel vivens, non convenit corpori ex hoc quod | |
| 286 est corpus, alioquin omne corpus esset vivens, aut principium | |
| 287 vitae. Convenit igitur alicui corpori quod sit vivens, vel etiam | |
| 288 principium vitae, per hoc quod est tale corpus. Quod autem est actu | |
| 289 tale, habet hoc ab aliquo principio quod dicitur actus eius. Anima | |
| 290 igitur, quae est primum principium vitae, non est corpus, sed | |
| 291 corporis actus, sicut calor, qui est principium calefactionis, non | |
| 292 est corpus, sed quidam corporis actus.</p> | |
| 293 <p title="I q. 75 a. 1 ad 1"><a name="31453"><span class= | |
| 294 "ref">[31453] Iª q. 75 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 295 dicendum quod, cum omne quod movetur ab alio moveatur, quod non | |
| 296 potest in infinitum procedere, necesse est dicere quod non omne | |
| 297 movens movetur. Cum enim moveri sit exire de potentia in actum, | |
| 298 movens dat id quod habet mobili, inquantum facit ipsum esse in | |
| 299 actu. Sed sicut ostenditur in VIII Physic., est quoddam movens | |
| 300 penitus immobile, quod nec per se nec per accidens movetur, et tale | |
| 301 movens potest movere motum semper uniformem. Est autem aliud | |
| 302 movens, quod non movetur per se, sed movetur per accidens, et | |
| 303 propter hoc non movet motum semper uniformem. Et tale movens est | |
| 304 anima. Est autem aliud movens, quod per se movetur, scilicet | |
| 305 corpus. Et quia antiqui naturales nihil esse credebant nisi | |
| 306 corpora, posuerunt quod omne movens movetur, et quod anima per se | |
| 307 movetur, et est corpus.</p> | |
| 308 <p title="I q. 75 a. 1 ad 2"><a name="31454"><span class= | |
| 309 "ref">[31454] Iª q. 75 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 310 dicendum quod non est necessarium quod similitudo rei cognitae sit | |
| 311 actu in natura cognoscentis, sed si aliquid sit quod prius est | |
| 312 cognoscens in potentia et postea in actu, oportet quod similitudo | |
| 313 cogniti non sit actu in natura cognoscentis, sed in potentia | |
| 314 tantum; sicut color non est actu in pupilla, sed in potentia | |
| 315 tantum. Unde non oportet quod in natura animae sit similitudo rerum | |
| 316 corporearum in actu; sed quod sit in potentia ad huiusmodi | |
| 317 similitudines. Sed quia antiqui naturales nesciebant distinguere | |
| 318 inter actum et potentiam, ponebant animam esse corpus, ad hoc quod | |
| 319 cognosceret corpus; et ad hoc quod cognosceret omnia corpora, quod | |
| 320 esset composita ex principiis omnium corporum.</p> | |
| 321 <p title="I q. 75 a. 1 ad 3"><a name="31455"><span class= | |
| 322 "ref">[31455] Iª q. 75 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 323 dicendum quod est duplex contactus, quantitatis et virtutis. Primo | |
| 324 modo, corpus non tangitur nisi a corpore. Secundo modo, corpus | |
| 325 potest tangi a re incorporea quae movet corpus.</p> | |
| 326 <br /> | |
| 327 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 328 <p title="I q. 75 a. 2 arg. 1"><a name="31456"><span class= | |
| 329 "ref">[31456] Iª q. 75 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 330 proceditur. Videtur quod anima humana non sit aliquid subsistens. | |
| 331 Quod enim est subsistens, dicitur hoc aliquid. Anima autem non est | |
| 332 hoc aliquid, sed compositum ex anima et corpore. Ergo anima non est | |
| 333 aliquid subsistens.</p> | |
| 334 <p title="I q. 75 a. 2 arg. 2"><a name="31457"><span class= | |
| 335 "ref">[31457] Iª q. 75 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 336 quod est subsistens, potest dici operari. Sed anima non dicitur | |
| 337 operari, quia, ut dicitur in I de anima, <i>dicere animam sentire | |
| 338 aut intelligere, simile est ac si dicat eam aliquis texere vel | |
| 339 aedificare</i>. Ergo anima non est aliquid subsistens.</p> | |
| 340 <p title="I q. 75 a. 2 arg. 3"><a name="31458"><span class= | |
| 341 "ref">[31458] Iª q. 75 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 342 anima esset aliquid subsistens, esset aliqua eius operatio sine | |
| 343 corpore. Sed nulla est eius operatio sine corpore, nec etiam | |
| 344 intelligere, quia non contingit intelligere sine phantasmate, | |
| 345 phantasma autem non est sine corpore. Ergo anima humana non est | |
| 346 aliquid subsistens.</p> | |
| 347 <p title="I q. 75 a. 2 s. c."><a name="31459"><span class= | |
| 348 "ref">[31459] Iª q. 75 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 349 quod Augustinus dicit, X de Trin. <i>Quisquis videt mentis naturam | |
| 350 et esse substantiam, et non esse corpoream, videt eos qui opinantur | |
| 351 eam esse corpoream, ob hoc errare, quod adiungunt ei ea sine quibus | |
| 352 nullam possunt cogitare naturam, scilicet corporum phantasias</i>. | |
| 353 Natura ergo mentis humanae non solum est incorporea, sed etiam | |
| 354 substantia, scilicet aliquid subsistens.</p> | |
| 355 <p title="I q. 75 a. 2 co."><a name="31460"><span class= | |
| 356 "ref">[31460] Iª q. 75 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 357 quod necesse est dicere id quod est principium intellectualis | |
| 358 operationis, quod dicimus animam hominis, esse quoddam principium | |
| 359 incorporeum et subsistens. Manifestum est enim quod homo per | |
| 360 intellectum cognoscere potest naturas omnium corporum. Quod autem | |
| 361 potest cognoscere aliqua, oportet ut nihil eorum habeat in sua | |
| 362 natura, quia illud quod inesset ei naturaliter impediret | |
| 363 cognitionem aliorum; sicut videmus quod lingua infirmi quae infecta | |
| 364 est cholerico et amaro humore, non potest percipere aliquid dulce, | |
| 365 sed omnia videntur ei amara. Si igitur principium intellectuale | |
| 366 haberet in se naturam alicuius corporis, non posset omnia corpora | |
| 367 cognoscere. Omne autem corpus habet aliquam naturam determinatam. | |
| 368 Impossibile est igitur quod principium intellectuale sit corpus. Et | |
| 369 similiter impossibile est quod intelligat per organum corporeum, | |
| 370 quia etiam natura determinata illius organi corporei prohiberet | |
| 371 cognitionem omnium corporum; sicut si aliquis determinatus color | |
| 372 sit non solum in pupilla, sed etiam in vase vitreo, liquor infusus | |
| 373 eiusdem coloris videtur. Ipsum igitur intellectuale principium, | |
| 374 quod dicitur mens vel intellectus, habet operationem per se, cui | |
| 375 non communicat corpus. Nihil autem potest per se operari, nisi quod | |
| 376 per se subsistit. Non enim est operari nisi entis in actu, unde eo | |
| 377 modo aliquid operatur, quo est. Propter quod non dicimus quod calor | |
| 378 calefacit, sed calidum. Relinquitur igitur animam humanam, quae | |
| 379 dicitur intellectus vel mens, esse aliquid incorporeum et | |
| 380 subsistens.</p> | |
| 381 <p title="I q. 75 a. 2 ad 1"><a name="31461"><span class= | |
| 382 "ref">[31461] Iª q. 75 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 383 dicendum quod hoc aliquid potest accipi dupliciter, uno modo, pro | |
| 384 quocumque subsistente, alio modo, pro subsistente completo in | |
| 385 natura alicuius speciei. Primo modo, excludit inhaerentiam | |
| 386 accidentis et formae materialis, secundo modo, excludit etiam | |
| 387 imperfectionem partis. Unde manus posset dici hoc aliquid primo | |
| 388 modo, sed non secundo modo. Sic igitur, cum anima humana sit pars | |
| 389 speciei humanae, potest dici hoc aliquid primo modo, quasi | |
| 390 subsistens, sed non secundo modo, sic enim compositum ex anima et | |
| 391 corpore dicitur hoc aliquid.</p> | |
| 392 <p title="I q. 75 a. 2 ad 2"><a name="31462"><span class= | |
| 393 "ref">[31462] Iª q. 75 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 394 dicendum quod verba illa Aristoteles dicit non secundum propriam | |
| 395 sententiam, sed secundum opinionem illorum qui dicebant quod | |
| 396 intelligere est moveri; ut patet ex iis quae ibi praemittit. Vel | |
| 397 dicendum quod per se agere convenit per se existenti. Sed per se | |
| 398 existens quandoque potest dici aliquid si non sit inhaerens ut | |
| 399 accidens vel ut forma materialis, etiam si sit pars. Sed proprie et | |
| 400 per se subsistens dicitur quod neque est praedicto modo inhaerens, | |
| 401 neque est pars. Secundum quem modum oculus aut manus non posset | |
| 402 dici per se subsistens; et per consequens nec per se operans. Unde | |
| 403 et operationes partium attribuuntur toti per partes. Dicimus enim | |
| 404 quod homo videt per oculum, et palpat per manum, aliter quam | |
| 405 calidum calefacit per calorem, quia calor nullo modo calefacit, | |
| 406 proprie loquendo. Potest igitur dici quod anima intelligit, sicut | |
| 407 oculus videt, sed magis proprie dicitur quod homo intelligat per | |
| 408 animam.</p> | |
| 409 <p title="I q. 75 a. 2 ad 3"><a name="31463"><span class= | |
| 410 "ref">[31463] Iª q. 75 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 411 dicendum quod corpus requiritur ad actionem intellectus, non sicut | |
| 412 organum quo talis actio exerceatur, sed ratione obiecti, phantasma | |
| 413 enim comparatur ad intellectum sicut color ad visum. Sic autem | |
| 414 indigere corpore non removet intellectum esse subsistentem, | |
| 415 alioquin animal non esset aliquid subsistens, cum indigeat | |
| 416 exterioribus sensibilibus ad sentiendum.</p> | |
| 417 <br /> | |
| 418 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 419 <p title="I q. 75 a. 3 arg. 1"><a name="31464"><span class= | |
| 420 "ref">[31464] Iª q. 75 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 421 proceditur. Videtur quod animae brutorum animalium sint | |
| 422 subsistentes. Homo enim convenit in genere cum aliis animalibus. | |
| 423 Sed anima hominis est aliquid subsistens, ut ostensum est. Ergo et | |
| 424 animae aliorum animalium sunt subsistentes.</p> | |
| 425 <p title="I q. 75 a. 3 arg. 2"><a name="31465"><span class= | |
| 426 "ref">[31465] Iª q. 75 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 427 similiter se habet sensitivum ad sensibilia, sicut intellectivum et | |
| 428 intelligibilia. Sed intellectus intelligit intelligibilia sine | |
| 429 corpore. Ergo et sensus apprehendit sensibilia sine corpore. Animae | |
| 430 autem brutorum animalium sunt sensitivae. Ergo sunt subsistentes, | |
| 431 pari ratione qua et anima hominis, quae est intellectiva.</p> | |
| 432 <p title="I q. 75 a. 3 arg. 3"><a name="31466"><span class= | |
| 433 "ref">[31466] Iª q. 75 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 434 brutorum animalium anima movet corpus. Corpus autem non movet, sed | |
| 435 movetur. Anima ergo bruti animalis habet aliquam operationem sine | |
| 436 corpore.</p> | |
| 437 <p title="I q. 75 a. 3 s. c."><a name="31467"><span class= | |
| 438 "ref">[31467] Iª q. 75 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 439 quod dicitur in libro de Eccl. Dogmat., <i>solum hominem credimus | |
| 440 habere animam substantivam; animalium vero animae non sunt | |
| 441 substantivae</i>.</p> | |
| 442 <p title="I q. 75 a. 3 co."><a name="31468"><span class= | |
| 443 "ref">[31468] Iª q. 75 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 444 quod antiqui philosophi nullam distinctionem ponebant inter sensum | |
| 445 et intellectum, et utrumque corporeo principio attribuebant, ut | |
| 446 dictum est. Plato autem distinxit inter intellectum et sensum; | |
| 447 utrumque tamen attribuit principio incorporeo, ponens quod, sicut | |
| 448 intelligere, ita et sentire convenit animae secundum seipsam. Et ex | |
| 449 hoc sequebatur quod etiam animae brutorum animalium sint | |
| 450 subsistentes. Sed Aristoteles posuit quod solum intelligere, inter | |
| 451 opera animae, sine organo corporeo exercetur. Sentire vero, et | |
| 452 consequentes operationes animae sensitivae, manifeste accidunt cum | |
| 453 aliqua corporis immutatione; sicut in videndo immutatur pupilla per | |
| 454 speciem coloris; et idem apparet in aliis. Et sic manifestum est | |
| 455 quod anima sensitiva non habet aliquam operationem propriam per | |
| 456 seipsam, sed omnis operatio sensitivae animae est coniuncti. Ex quo | |
| 457 relinquitur quod, cum animae brutorum animalium per se non | |
| 458 operentur, non sint subsistentes, similiter enim unumquodque habet | |
| 459 esse et operationem.</p> | |
| 460 <p title="I q. 75 a. 3 ad 1"><a name="31469"><span class= | |
| 461 "ref">[31469] Iª q. 75 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 462 dicendum quod homo, etsi conveniat in genere cum aliis animalibus, | |
| 463 specie tamen differt, differentia autem speciei attenditur secundum | |
| 464 differentiam formae. Nec oportet quod omnis differentia formae | |
| 465 faciat generis diversitatem.</p> | |
| 466 <p title="I q. 75 a. 3 ad 2"><a name="31470"><span class= | |
| 467 "ref">[31470] Iª q. 75 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 468 dicendum quod sensitivum quodammodo se habet ad sensibilia sicut | |
| 469 intellectivum ad intelligibilia, inquantum scilicet utrumque est in | |
| 470 potentia ad sua obiecta. Sed quodammodo dissimiliter se habent, | |
| 471 inquantum sensitivum patitur a sensibili cum corporis immutatione, | |
| 472 unde excellentia sensibilium corrumpit sensum. Quod in intellectu | |
| 473 non contingit, nam intellectus intelligens maxima intelligibilium, | |
| 474 magis potest postmodum intelligere minora. Si vero in intelligendo | |
| 475 fatigetur corpus, hoc est per accidens, in quantum intellectus | |
| 476 indiget operatione virium sensitivarum, per quas ei phantasmata | |
| 477 praeparantur.</p> | |
| 478 <p title="I q. 75 a. 3 ad 3"><a name="31471"><span class= | |
| 479 "ref">[31471] Iª q. 75 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 480 dicendum quod vis motiva est duplex. Una quae imperat motum, | |
| 481 scilicet appetitiva. Et huius operatio in anima sensitiva non est | |
| 482 sine corpore; sed ira et gaudium et omnes huiusmodi passiones sunt | |
| 483 cum aliqua corporis immutatione. Alia vis motiva est exequens | |
| 484 motum, per quam membra redduntur habilia ad obediendum appetitui, | |
| 485 cuius actus non est movere, sed moveri. Unde patet quod movere non | |
| 486 est actus animae sensitivae sine corpore.</p> | |
| 487 <br /> | |
| 488 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 489 <p title="I q. 75 a. 4 arg. 1"><a name="31472"><span class= | |
| 490 "ref">[31472] Iª q. 75 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 491 proceditur. Videtur quod anima sit homo. Dicitur enim II ad Cor. | |
| 492 IV, <i>licet is qui foris est noster homo corrumpatur, tamen is qui | |
| 493 intus est, renovatur de die in diem</i>. Sed id quod est intus in | |
| 494 homine, est anima. Ergo anima est homo interior.</p> | |
| 495 <p title="I q. 75 a. 4 arg. 2"><a name="31473"><span class= | |
| 496 "ref">[31473] Iª q. 75 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, anima | |
| 497 humana est substantia quaedam. Non autem est substantia | |
| 498 universalis. Ergo est substantia particularis. Ergo est hypostasis | |
| 499 vel persona. Sed non nisi humana. Ergo anima est homo, nam persona | |
| 500 humana est homo.</p> | |
| 501 <p title="I q. 75 a. 4 s. c."><a name="31474"><span class= | |
| 502 "ref">[31474] Iª q. 75 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 503 quod Augustinus, XIX de Civ. Dei, commendat Varronem, <i>qui | |
| 504 hominem nec animam solam, nec solum corpus, sed animam simul et | |
| 505 corpus esse arbitrabatur</i>.</p> | |
| 506 <p title="I q. 75 a. 4 co."><a name="31475"><span class= | |
| 507 "ref">[31475] Iª q. 75 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 508 quod animam esse hominem dupliciter potest intelligi. Uno modo, | |
| 509 quod homo sit anima, sed hic homo non sit anima, sed compositum ex | |
| 510 anima et corpore, puta Socrates. Quod ideo dico, quia quidam | |
| 511 posuerunt solam formam esse de ratione speciei, materiam vero esse | |
| 512 partem individui, et non speciei. Quod quidem non potest esse | |
| 513 verum. Nam ad naturam speciei pertinet id quod significat | |
| 514 definitio. Definitio autem in rebus naturalibus non significat | |
| 515 formam tantum, sed formam et materiam. Unde materia est pars | |
| 516 speciei in rebus naturalibus, non quidem materia signata, quae est | |
| 517 principium individuationis; sed materia communis. Sicut enim de | |
| 518 ratione huius hominis est quod sit ex hac anima et his carnibus et | |
| 519 his ossibus; ita de ratione hominis est quod sit ex anima et | |
| 520 carnibus et ossibus. Oportet enim de substantia speciei esse | |
| 521 quidquid est communiter de substantia omnium individuorum sub | |
| 522 specie contentorum. Alio vero modo potest intelligi sic, quod etiam | |
| 523 haec anima sit hic homo. Et hoc quidem sustineri posset, si | |
| 524 poneretur quod animae sensitivae operatio esset eius propria sine | |
| 525 corpore, quia omnes operationes quae attribuuntur homini, | |
| 526 convenirent soli animae; illud autem est unaquaeque res, quod | |
| 527 operatur operationes illius rei. Unde illud est homo, quod operatur | |
| 528 operationes hominis. Ostensum est autem quod sentire non est | |
| 529 operatio animae tantum. Cum igitur sentire sit quaedam operatio | |
| 530 hominis, licet non propria, manifestum est quod homo non est anima | |
| 531 tantum, sed est aliquid compositum ex anima et corpore. Plato vero, | |
| 532 ponens sentire esse proprium animae, ponere potuit quod homo esset | |
| 533 anima utens corpore.</p> | |
| 534 <p title="I q. 75 a. 4 ad 1"><a name="31476"><span class= | |
| 535 "ref">[31476] Iª q. 75 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 536 dicendum quod, secundum philosophum in IX Ethic., illud potissime | |
| 537 videtur esse unumquodque, quod est principale in ipso, sicut quod | |
| 538 facit rector civitatis, dicitur civitas facere. Et hoc modo | |
| 539 aliquando quod est principale in homine, dicitur homo, aliquando | |
| 540 quidem pars intellectiva, secundum rei veritatem, quae dicitur homo | |
| 541 interior; aliquando vero pars sensitiva cum corpore, secundum | |
| 542 aestimationem quorundam, qui solum circa sensibilia detinentur. Et | |
| 543 hic dicitur homo exterior.</p> | |
| 544 <p title="I q. 75 a. 4 ad 2"><a name="31477"><span class= | |
| 545 "ref">[31477] Iª q. 75 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 546 dicendum quod non quaelibet substantia particularis est hypostasis | |
| 547 vel persona, sed quae habet completam naturam speciei. Unde manus | |
| 548 vel pes non potest dici hypostasis vel persona. Et similiter nec | |
| 549 anima, cum sit pars speciei humanae.</p> | |
| 550 <br /> | |
| 551 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 552 <p title="I q. 75 a. 5 arg. 1"><a name="31478"><span class= | |
| 553 "ref">[31478] Iª q. 75 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 554 proceditur. Videtur quod anima sit composita ex materia et forma. | |
| 555 Potentia enim contra actum dividitur. Sed omnia quaecumque sunt in | |
| 556 actu, participant primum actum, qui Deus est; per cuius | |
| 557 participationem omnia sunt et bona et entia et viventia, ut patet | |
| 558 per doctrinam Dionysii in libro de Div. Nom. Ergo quaecumque sunt | |
| 559 in potentia, participant primam potentiam. Sed prima potentia est | |
| 560 materia prima. Cum ergo anima humana sit quodammodo in potentia, | |
| 561 quod apparet ex hoc quod homo quandoque est intelligens in | |
| 562 potentia; videtur quod anima humana participet materiam primam | |
| 563 tanquam partem sui.</p> | |
| 564 <p title="I q. 75 a. 5 arg. 2"><a name="31479"><span class= | |
| 565 "ref">[31479] Iª q. 75 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, in | |
| 566 quocumque inveniuntur proprietates materiae, ibi invenitur materia. | |
| 567 Sed in anima inveniuntur proprietates materiae, quae sunt subiici | |
| 568 et transmutari, subiicitur enim scientiae et virtuti, et mutatur de | |
| 569 ignorantia ad scientiam, et de vitio ad virtutem. Ergo in anima est | |
| 570 materia.</p> | |
| 571 <p title="I q. 75 a. 5 arg. 3"><a name="31480"><span class= | |
| 572 "ref">[31480] Iª q. 75 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, illa | |
| 573 quae non habent materiam, non habent causam sui esse, ut dicitur in | |
| 574 VIII Metaphys. Sed anima habet causam sui esse, quia creatur a Deo. | |
| 575 Ergo anima habet materiam.</p> | |
| 576 <p title="I q. 75 a. 5 arg. 4"><a name="31481"><span class= | |
| 577 "ref">[31481] Iª q. 75 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, quod | |
| 578 non habet materiam, sed est forma tantum, est actus purus et | |
| 579 infinitus. Hoc autem solius Dei est. Ergo anima habet materiam.</p> | |
| 580 <p title="I q. 75 a. 5 s. c."><a name="31482"><span class= | |
| 581 "ref">[31482] Iª q. 75 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 582 quod Augustinus probat, in VII super Gen. ad Litt., quod anima non | |
| 583 est facta nec ex materia corporali, nec ex materia spirituali.</p> | |
| 584 <p title="I q. 75 a. 5 co."><a name="31483"><span class= | |
| 585 "ref">[31483] Iª q. 75 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 586 quod anima non habet materiam. Et hoc potest considerari | |
| 587 dupliciter. Primo quidem, ex ratione animae in communi. Est enim de | |
| 588 ratione animae, quod sit forma alicuius corporis. Aut igitur est | |
| 589 forma secundum se totam; aut secundum aliquam partem sui. Si | |
| 590 secundum se totam, impossibile est quod pars eius sit materia, si | |
| 591 dicatur materia aliquod ens in potentia tantum, quia forma, | |
| 592 inquantum forma, est actus; id autem quod est in potentia tantum, | |
| 593 non potest esse pars actus, cum potentia repugnet actui, utpote | |
| 594 contra actum divisa. Si autem sit forma secundum aliquam partem | |
| 595 sui, illam partem, dicemus esse animam, et illam materiam cuius | |
| 596 primo est actus, dicemus esse primum animatum. Secundo, specialiter | |
| 597 ex ratione humanae animae, inquantum est intellectiva. Manifestum | |
| 598 est enim quod omne quod recipitur in aliquo, recipitur in eo per | |
| 599 modum recipientis. Sic autem cognoscitur unumquodque, sicut forma | |
| 600 eius est in cognoscente anima autem intellectiva cognoscit rem | |
| 601 aliquam in sua natura absolute, puta lapidem inquantum est lapis | |
| 602 absolute. Est igitur forma lapidis absolute, secundum propriam | |
| 603 rationem formalem, in anima intellectiva. Anima igitur intellectiva | |
| 604 est forma absoluta, non autem aliquid compositum ex materia et | |
| 605 forma. Si enim anima intellectiva esset composita ex materia et | |
| 606 forma, formae rerum reciperentur in ea ut individuales, et sic non | |
| 607 cognosceret nisi singulare, sicut accidit in potentiis sensitivis, | |
| 608 quae recipiunt formas rerum in organo corporali, materia enim est | |
| 609 principium individuationis formarum. Relinquitur ergo quod anima | |
| 610 intellectiva, et omnis intellectualis substantia cognoscens formas | |
| 611 absolute, caret compositione formae et materiae.</p> | |
| 612 <p title="I q. 75 a. 5 ad 1"><a name="31484"><span class= | |
| 613 "ref">[31484] Iª q. 75 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 614 dicendum quod primus actus est universale principium omnium actuum, | |
| 615 quia est infinitum, virtualiter in se omnia praehabens, ut dicit | |
| 616 Dionysius. Unde participatur a rebus, non sicut pars, sed secundum | |
| 617 diffusionem processionis ipsius. Potentia autem, cum sit receptiva | |
| 618 actus, oportet quod actui proportionetur. Actus vero recepti, qui | |
| 619 procedunt a primo actu infinito et sunt quaedam participationes | |
| 620 eius, sunt diversi. Unde non potest esse potentia una quae recipiat | |
| 621 omnes actus, sicut est unus actus influens omnes actus | |
| 622 participatos, alioquin potentia receptiva adaequaret potentiam | |
| 623 activam primi actus. Est autem alia potentia receptiva in anima | |
| 624 intellectiva, a potentia receptiva materiae primae, ut patet ex | |
| 625 diversitate receptorum, nam materia prima recipit formas | |
| 626 individuales, intellectus autem recipit formas absolutas. Unde | |
| 627 talis potentia in anima intellectiva existens, non ostendit quod | |
| 628 anima sit composita ex materia et forma.</p> | |
| 629 <p title="I q. 75 a. 5 ad 2"><a name="31485"><span class= | |
| 630 "ref">[31485] Iª q. 75 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 631 dicendum quod subiici et transmutari convenit materiae secundum | |
| 632 quod est in potentia. Sicut ergo est alia potentia intellectus, et | |
| 633 alia potentia materiae primae, ita est alia ratio subiiciendi et | |
| 634 transmutandi. Secundum hoc enim intellectus subiicitur scientiae, | |
| 635 et transmutatur de ignorantia ad scientiam, secundum quod est in | |
| 636 potentia ad species intelligibiles.</p> | |
| 637 <p title="I q. 75 a. 5 ad 3"><a name="31486"><span class= | |
| 638 "ref">[31486] Iª q. 75 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 639 dicendum quod forma est causa essendi materiae, et agens, unde | |
| 640 agens, inquantum reducit materiam in actum formae transmutando, est | |
| 641 ei causa essendi. Si quid autem est forma subsistens, non habet | |
| 642 esse per aliquod formale principium, nec habet causam transmutantem | |
| 643 de potentia in actum. Unde post verba praemissa, philosophus | |
| 644 concludit quod in his quae sunt composita ex materia et forma, | |
| 645 <i>nulla est alia causa nisi movens ex potestate ad actum, | |
| 646 quaecumque vero non habent materiam, omnia simpliciter sunt quod | |
| 647 vere entia aliquid</i>.</p> | |
| 648 <p title="I q. 75 a. 5 ad 4"><a name="31487"><span class= | |
| 649 "ref">[31487] Iª q. 75 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 650 dicendum quod omne participatum comparatur ad participans ut actus | |
| 651 eius. Quaecumque autem forma creata per se subsistens ponatur, | |
| 652 oportet quod participet esse, quia etiam ipsa vita, vel quidquid | |
| 653 sic diceretur, participat ipsum esse, ut dicit Dionysius, V cap. de | |
| 654 Div. Nom. Esse autem participatum finitur ad capacitatem | |
| 655 participantis. Unde solus Deus, qui est ipsum suum esse, est actus | |
| 656 purus et infinitus. In substantiis vero intellectualibus est | |
| 657 compositio ex actu et potentia; non quidem ex materia et forma, sed | |
| 658 ex forma et esse participato. Unde a quibusdam dicuntur componi ex | |
| 659 quo est et quod est, ipsum enim esse est quo aliquid est.</p> | |
| 660 <br /> | |
| 661 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 662 <p title="I q. 75 a. 6 arg. 1"><a name="31488"><span class= | |
| 663 "ref">[31488] Iª q. 75 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 664 proceditur. Videtur quod anima humana sit corruptibilis. Quorum | |
| 665 enim est simile principium et similis processus, videtur esse | |
| 666 similis finis. Sed simile est principium generationis hominum et | |
| 667 iumentorum, quia de terra facta sunt. Similis est etiam vitae | |
| 668 processus in utrisque, quia <i>similiter spirant omnia, et nihil | |
| 669 habet homo iumento amplius</i>, ut dicitur Eccle. III. Ergo, ut | |
| 670 ibidem concluditur, <i>unus est interitus hominis et iumentorum, et | |
| 671 aequa utriusque conditio</i>. Sed anima brutorum animalium est | |
| 672 corruptibilis. Ergo et anima humana est corruptibilis.</p> | |
| 673 <p title="I q. 75 a. 6 arg. 2"><a name="31489"><span class= | |
| 674 "ref">[31489] Iª q. 75 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 675 quod est ex nihilo, vertibile est in nihilum, quia finis debet | |
| 676 respondere principio. Sed sicut dicitur Sap. II, <i>ex nihilo nati | |
| 677 sumus</i>, quod verum est non solum quantum ad corpus, sed etiam | |
| 678 quantum ad animam. Ergo ut ibidem concluditur, post hoc erimus | |
| 679 tanquam non fuerimus, etiam secundum animam.</p> | |
| 680 <p title="I q. 75 a. 6 arg. 3"><a name="31490"><span class= | |
| 681 "ref">[31490] Iª q. 75 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, nulla | |
| 682 res est sine propria operatione. Sed propria operatio animae, quae | |
| 683 est intelligere cum phantasmate, non potest esse sine corpore, | |
| 684 nihil enim sine phantasmate intelligit anima; phantasma autem non | |
| 685 est sine corpore, ut dicitur in libro de anima. Ergo anima non | |
| 686 potest remanere, destructo corpore.</p> | |
| 687 <p title="I q. 75 a. 6 s. c."><a name="31491"><span class= | |
| 688 "ref">[31491] Iª q. 75 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 689 quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod animae humanae | |
| 690 habent ex bonitate divina quod sint intellectuales et quod habeant | |
| 691 substantialem vitam inconsumptibilem.</p> | |
| 692 <p title="I q. 75 a. 6 co."><a name="31492"><span class= | |
| 693 "ref">[31492] Iª q. 75 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 694 quod necesse est dicere animam humanam, quam dicimus intellectivum | |
| 695 principium, esse incorruptibilem. Dupliciter enim aliquid | |
| 696 corrumpitur, uno modo, per se; alio modo, per accidens. Impossibile | |
| 697 est autem aliquid subsistens generari aut corrumpi per accidens, | |
| 698 idest aliquo generato vel corrupto. Sic enim competit alicui | |
| 699 generari et corrumpi, sicut et esse, quod per generationem | |
| 700 acquiritur et per corruptionem amittitur. Unde quod per se habet | |
| 701 esse, non potest generari vel corrumpi nisi per se, quae vero non | |
| 702 subsistunt, ut accidentia et formae materiales, dicuntur fieri et | |
| 703 corrumpi per generationem et corruptionem compositorum. Ostensum | |
| 704 est autem supra quod animae brutorum non sunt per se subsistentes, | |
| 705 sed sola anima humana. Unde animae brutorum corrumpuntur, corruptis | |
| 706 corporibus, anima autem humana non posset corrumpi, nisi per se | |
| 707 corrumperetur. Quod quidem omnino est impossibile non solum de | |
| 708 ipsa, sed de quolibet subsistente quod est forma tantum. Manifestum | |
| 709 est enim quod id quod secundum se convenit alicui, est inseparabile | |
| 710 ab ipso. Esse autem per se convenit formae, quae est actus. Unde | |
| 711 materia secundum hoc acquirit esse in actu, quod acquirit formam, | |
| 712 secundum hoc autem accidit in ea corruptio, quod separatur forma ab | |
| 713 ea. Impossibile est autem quod forma separetur a seipsa. Unde | |
| 714 impossibile est quod forma subsistens desinat esse. Dato etiam quod | |
| 715 anima esset ex materia et forma composita, ut quidam dicunt, adhuc | |
| 716 oporteret ponere eam incorruptibilem. Non enim invenitur corruptio | |
| 717 nisi ubi invenitur contrarietas, generationes enim et corruptiones | |
| 718 ex contrariis et in contraria sunt; unde corpora caelestia, quia | |
| 719 non habent materiam contrarietati subiectam, incorruptibilia sunt. | |
| 720 In anima autem intellectiva non potest esse aliqua contrarietas. | |
| 721 Recipit enim secundum modum sui esse, ea vero quae in ipsa | |
| 722 recipiuntur, sunt absque contrarietate; quia etiam rationes | |
| 723 contrariorum in intellectu non sunt contrariae, sed est una | |
| 724 scientia contrariorum. Impossibile est ergo quod anima intellectiva | |
| 725 sit corruptibilis. Potest etiam huius rei accipi signum ex hoc, | |
| 726 quod unumquodque naturaliter suo modo esse desiderat. Desiderium | |
| 727 autem in rebus cognoscentibus sequitur cognitionem. Sensus autem | |
| 728 non cognoscit esse nisi sub hic et nunc, sed intellectus | |
| 729 apprehendit esse absolute, et secundum omne tempus. Unde omne | |
| 730 habens intellectum naturaliter desiderat esse semper. Naturale | |
| 731 autem desiderium non potest esse inane. Omnis igitur intellectualis | |
| 732 substantia est incorruptibilis.</p> | |
| 733 <p title="I q. 75 a. 6 ad 1"><a name="31493"><span class= | |
| 734 "ref">[31493] Iª q. 75 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 735 dicendum quod Salomon inducit rationem illam ex persona | |
| 736 insipientium, ut exprimitur Sap. II. Quod ergo dicitur quod homo et | |
| 737 alia animalia habent simile generationis principium, verum est | |
| 738 quantum ad corpus, similiter enim de terra facta sunt omnia | |
| 739 animalia. Non autem quantum ad animam, nam anima brutorum | |
| 740 producitur ex virtute aliqua corporea, anima vero humana a Deo. Et | |
| 741 ad hoc significandum dicitur Gen., quantum ad alia animalia, | |
| 742 producat terra animam viventem, quantum vero ad hominem, dicitur | |
| 743 quod inspiravit in faciem eius spiraculum vitae. Et ideo | |
| 744 concluditur Eccle. ult., <i>revertatur pulvis in terram suam, unde | |
| 745 erat, et spiritus redeat ad Deum qui dedit illum</i>. Similiter | |
| 746 processus vitae est similis quantum ad corpus; ad quod pertinet | |
| 747 quod dicitur in Eccle., <i>similiter spirant omnia</i>; et Sap. II, | |
| 748 <i>fumus et flatus est in naribus nostris</i> et cetera. Sed non | |
| 749 est similis processus quantum ad animam, quia homo intelligit, non | |
| 750 autem animalia bruta. Unde falsum est quod dicitur, nihil habet | |
| 751 homo iumento amplius. Et ideo similis est interitus quantum ad | |
| 752 corpus, sed non quantum ad animam.</p> | |
| 753 <p title="I q. 75 a. 6 ad 2"><a name="31494"><span class= | |
| 754 "ref">[31494] Iª q. 75 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 755 dicendum quod, sicut posse creari dicitur aliquid non per potentiam | |
| 756 passivam, sed solum per potentiam activam creantis, qui ex nihilo | |
| 757 potest aliquid producere; ita cum dicitur aliquid vertibile in | |
| 758 nihil, non importatur in creatura potentia ad non esse, sed in | |
| 759 creatore potentia ad hoc quod esse non influat. Dicitur autem | |
| 760 aliquid corruptibile per hoc, quod inest ei potentia ad non | |
| 761 esse.</p> | |
| 762 <p title="I q. 75 a. 6 ad 3"><a name="31495"><span class= | |
| 763 "ref">[31495] Iª q. 75 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 764 dicendum quod intelligere cum phantasmate est propria operatio | |
| 765 animae secundum quod corpori est unita. Separata autem a corpore | |
| 766 habebit alium modum intelligendi, similem aliis substantiis a | |
| 767 corpore separatis, ut infra melius patebit.</p> | |
| 768 <br /> | |
| 769 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 770 <p title="I q. 75 a. 7 arg. 1"><a name="31496"><span class= | |
| 771 "ref">[31496] Iª q. 75 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic | |
| 772 proceditur. Videtur quod anima et Angelus sint unius speciei. | |
| 773 Unumquodque enim ordinatur ad proprium finem per naturam suae | |
| 774 speciei, per quam habet inclinationem ad finem. Sed idem est finis | |
| 775 animae et Angeli, scilicet beatitudo aeterna. Ergo sunt unius | |
| 776 speciei.</p> | |
| 777 <p title="I q. 75 a. 7 arg. 2"><a name="31497"><span class= | |
| 778 "ref">[31497] Iª q. 75 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 779 ultima differentia specifica est nobilissima, quia complet rationem | |
| 780 speciei. Sed nihil est nobilius in Angelo et anima quam | |
| 781 intellectuale esse. Ergo conveniunt anima et Angelus in ultima | |
| 782 differentia specifica. Ergo sunt unius speciei.</p> | |
| 783 <p title="I q. 75 a. 7 arg. 3"><a name="31498"><span class= | |
| 784 "ref">[31498] Iª q. 75 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, anima | |
| 785 ab Angelo differre non videtur nisi per hoc, quod est corpori | |
| 786 unita. Corpus autem, cum sit extra essentiam animae, non videtur ad | |
| 787 eius speciem pertinere. Ergo anima et Angelus sunt unius | |
| 788 speciei.</p> | |
| 789 <p title="I q. 75 a. 7 s. c."><a name="31499"><span class= | |
| 790 "ref">[31499] Iª q. 75 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 791 quorum sunt diversae operationes naturales, ipsa differunt specie. | |
| 792 Sed animae et Angeli sunt diversae operationes naturales, quia ut | |
| 793 dicit Dionysius, VII cap. de Div. Nom., <i>mentes angelicae | |
| 794 simplices et beatos intellectus habent, non de visibilibus | |
| 795 congregantes divinam cognitionem</i>; cuius contrarium postmodum de | |
| 796 anima dicit. Anima igitur et Angelus non sunt unius speciei.</p> | |
| 797 <p title="I q. 75 a. 7 co."><a name="31500"><span class= | |
| 798 "ref">[31500] Iª q. 75 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 799 quod Origenes posuit omnes animas humanas et Angelos esse unius | |
| 800 speciei. Et hoc ideo, quia posuit diversitatem gradus in huiusmodi | |
| 801 substantiis inventam, accidentalem, utpote ex libero arbitrio | |
| 802 provenientem, ut supra dictum est. Quod non potest esse, quia in | |
| 803 substantiis incorporeis non potest esse diversitas secundum numerum | |
| 804 absque diversitate secundum speciem, et absque naturali | |
| 805 inaequalitate. Quia si non sint compositae ex materia et forma, sed | |
| 806 sint formae subsistentes, manifestum est quod necesse erit in eis | |
| 807 esse diversitatem in specie. Non enim potest intelligi quod aliqua | |
| 808 forma separata sit nisi una unius speciei, sicut si esset albedo | |
| 809 separata, non posset esse nisi una tantum; haec enim albedo non | |
| 810 differt ab illa nisi per hoc, quod est huius vel illius. Diversitas | |
| 811 autem secundum speciem semper habet diversitatem naturalem | |
| 812 concomitantem, sicut in speciebus colorum unus est perfectior | |
| 813 altero, et similiter in aliis. Et hoc ideo, quia differentiae | |
| 814 dividentes genus sunt contrariae; contraria autem se habent | |
| 815 secundum perfectum et imperfectum, quia principium contrarietatis | |
| 816 est privatio et habitus ut dicitur in X Metaphys. Idem etiam | |
| 817 sequeretur, si huiusmodi substantiae essent compositae ex materia | |
| 818 et forma. Si enim materia huius distinguitur a materia illius, | |
| 819 necesse est quod vel forma sit principium distinctionis materiae, | |
| 820 ut scilicet materiae sint diversae propter habitudinem ad diversas | |
| 821 formas, et tunc sequitur adhuc diversitas secundum speciem et | |
| 822 inaequalitas naturalis. Vel materia erit principium distinctionis | |
| 823 formarum; nec poterit dici materia haec alia ab illa, nisi secundum | |
| 824 divisionem quantitativam, quae non habet locum in substantiis | |
| 825 incorporeis, cuiusmodi sunt Angelus et anima. Unde non potest esse | |
| 826 quod Angelus et anima sint unius speciei. Quomodo autem sint plures | |
| 827 animae unius speciei infra ostendetur.</p> | |
| 828 <p title="I q. 75 a. 7 ad 1"><a name="31501"><span class= | |
| 829 "ref">[31501] Iª q. 75 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 830 dicendum quod ratio illa procedit de fine proximo et naturali. | |
| 831 Beatitudo autem aeterna est finis ultimus et supernaturalis.</p> | |
| 832 <p title="I q. 75 a. 7 ad 2"><a name="31502"><span class= | |
| 833 "ref">[31502] Iª q. 75 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 834 dicendum quod differentia specifica ultima est nobilissima, | |
| 835 inquantum est maxime determinata, per modum quo actus est nobilior | |
| 836 potentia. Sic autem intellectuale non est nobilissimum, quia est | |
| 837 indeterminatum et commune ad multos intellectualitatis gradus, | |
| 838 sicut sensibile ad multos gradus in esse sensibili. Unde sicut non | |
| 839 omnia sensibilia sunt unius speciei, ita nec omnia | |
| 840 intellectualia.</p> | |
| 841 <p title="I q. 75 a. 7 ad 3"><a name="31503"><span class= | |
| 842 "ref">[31503] Iª q. 75 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 843 dicendum quod corpus non est de essentia animae, sed anima ex | |
| 844 natura suae essentiae habet quod sit corpori unibilis. Unde nec | |
| 845 proprie anima est in specie; sed compositum. Et hoc ipsum quod | |
| 846 anima quodammodo indiget corpore ad suam operationem, ostendit quod | |
| 847 anima tenet inferiorem gradum intellectualitatis quam Angelus, qui | |
| 848 corpori non unitur.</p> | |
| 849 <br /> | |
| 850 <div class="D">Quaestio 76</div> | |
| 851 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 852 <p title="I q. 76 pr."><a name="31504"><span class="ref">[31504] | |
| 853 Iª q. 76 pr.</span></a> Deinde considerandum est de unione | |
| 854 animae ad corpus. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum | |
| 855 intellectivum principium uniatur corpori ut forma. Secundo, utrum | |
| 856 intellectivum principium numero multiplicetur secundum | |
| 857 multiplicationem corporum; vel sit unus intellectus omnium hominum. | |
| 858 Tertio, utrum in corpore cuius forma est principium intellectivum, | |
| 859 sit aliqua alia anima. Quarto, utrum sit in eo aliqua alia forma | |
| 860 substantialis. Quinto, quale debeat esse corpus cuius intellectivum | |
| 861 principium est forma. Sexto, utrum tali corpori uniatur mediante | |
| 862 aliquo alio corpore. Septimo, utrum mediante aliquo accidente. | |
| 863 Octavo, utrum anima sit tota in qualibet parte corporis.</p> | |
| 864 <br /> | |
| 865 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 866 <p title="I q. 76 a. 1 arg. 1"><a name="31505"><span class= | |
| 867 "ref">[31505] Iª q. 76 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 868 proceditur. Videtur quod intellectivum principium non uniatur | |
| 869 corpori ut forma. Dicit enim philosophus, in III de anima, quod | |
| 870 intellectus est separatus, et quod nullius corporis est actus. Non | |
| 871 ergo unitur corpori ut forma.</p> | |
| 872 <p title="I q. 76 a. 1 arg. 2"><a name="31506"><span class= | |
| 873 "ref">[31506] Iª q. 76 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis | |
| 874 forma determinatur secundum naturam materiae cuius est forma, | |
| 875 alioquin non requireretur proportio inter materiam et formam. Si | |
| 876 ergo intellectus uniretur corpori ut forma, cum omne corpus habeat | |
| 877 determinatam naturam, sequeretur quod intellectus haberet | |
| 878 determinatam naturam. Et sic non esset omnium cognoscitivus, ut ex | |
| 879 superioribus patet, quod est contra rationem intellectus. Non ergo | |
| 880 intellectus unitur corpori ut forma.</p> | |
| 881 <p title="I q. 76 a. 1 arg. 3"><a name="31507"><span class= | |
| 882 "ref">[31507] Iª q. 76 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 883 quaecumque potentia receptiva est actus alicuius corporis, recipit | |
| 884 formam materialiter et individualiter, quia receptum est in | |
| 885 recipiente secundum modum recipientis. Sed forma rei intellectae | |
| 886 non recipitur in intellectu materialiter et individualiter, sed | |
| 887 magis immaterialiter et universaliter, alioquin intellectus non | |
| 888 esset cognoscitivus immaterialium et universalium, sed singularium | |
| 889 tantum, sicut et sensus. Intellectus ergo non unitur corpori ut | |
| 890 forma.</p> | |
| 891 <p title="I q. 76 a. 1 arg. 4"><a name="31508"><span class= | |
| 892 "ref">[31508] Iª q. 76 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 893 eiusdem est potentia et actio, idem enim est quod potest agere, et | |
| 894 quod agit. Sed actio intellectualis non est alicuius corporis, ut | |
| 895 ex superioribus patet. Ergo nec potentia intellectiva est alicuius | |
| 896 corporis potentia. Sed virtus sive potentia non potest esse | |
| 897 abstractior vel simplicior quam essentia a qua virtus vel potentia | |
| 898 derivatur. Ergo nec substantia intellectus est corporis forma.</p> | |
| 899 <p title="I q. 76 a. 1 arg. 5"><a name="31509"><span class= | |
| 900 "ref">[31509] Iª q. 76 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, id | |
| 901 quod per se habet esse, non unitur corpori ut forma, quia forma est | |
| 902 quo aliquid est; et sic ipsum esse formae non est ipsius formae | |
| 903 secundum se. Sed intellectivum principium habet secundum se esse, | |
| 904 et est subsistens, ut supra dictum est. Non ergo unitur corpori ut | |
| 905 forma.</p> | |
| 906 <p title="I q. 76 a. 1 arg. 6"><a name="31510"><span class= | |
| 907 "ref">[31510] Iª q. 76 a. 1 arg. 6</span></a> Praeterea, id | |
| 908 quod inest alicui rei secundum se, semper inest ei. Sed formae | |
| 909 secundum se inest uniri materiae, non enim per accidens aliquod, | |
| 910 sed per essentiam suam est actus materiae; alioquin ex materia et | |
| 911 forma non fieret unum substantialiter, sed accidentaliter. Forma | |
| 912 ergo non potest esse sine propria materia. Sed intellectivum | |
| 913 principium, cum sit incorruptibile, ut supra ostensum est, remanet | |
| 914 corpori non unitum, corpore corrupto. Ergo intellectivum principium | |
| 915 non unitur corpori ut forma.</p> | |
| 916 <p title="I q. 76 a. 1 s. c."><a name="31511"><span class= | |
| 917 "ref">[31511] Iª q. 76 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 918 secundum philosophum, in VIII Metaphys., differentia sumitur a | |
| 919 forma rei. Sed differentia constitutiva hominis est rationale; quod | |
| 920 dicitur de homine ratione intellectivi principii. Intellectivum | |
| 921 ergo principium est forma hominis.</p> | |
| 922 <p title="I q. 76 a. 1 co."><a name="31512"><span class= | |
| 923 "ref">[31512] Iª q. 76 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 924 quod necesse est dicere quod intellectus, qui est intellectualis | |
| 925 operationis principium, sit humani corporis forma. Illud enim quo | |
| 926 primo aliquid operatur, est forma eius cui operatio attribuitur, | |
| 927 sicut quo primo sanatur corpus, est sanitas, et quo primo scit | |
| 928 anima, est scientia; unde sanitas est forma corporis, et scientia | |
| 929 animae. Et huius ratio est, quia nihil agit nisi secundum quod est | |
| 930 actu, unde quo aliquid est actu, eo agit. Manifestum est autem quod | |
| 931 primum quo corpus vivit, est anima. Et cum vita manifestetur | |
| 932 secundum diversas operationes in diversis gradibus viventium, id | |
| 933 quo primo operamur unumquodque horum operum vitae, est anima, anima | |
| 934 enim est primum quo nutrimur, et sentimus, et movemur secundum | |
| 935 locum; et similiter quo primo intelligimus. Hoc ergo principium quo | |
| 936 primo intelligimus, sive dicatur intellectus sive anima | |
| 937 intellectiva, est forma corporis. Et haec est demonstratio | |
| 938 Aristotelis in II de anima. Si quis autem velit dicere animam | |
| 939 intellectivam non esse corporis formam, oportet quod inveniat modum | |
| 940 quo ista actio quae est intelligere, sit huius hominis actio, | |
| 941 experitur enim unusquisque seipsum esse qui intelligit. Attribuitur | |
| 942 autem aliqua actio alicui tripliciter, ut patet per philosophum, V | |
| 943 Physic., dicitur enim movere aliquid aut agere vel secundum se | |
| 944 totum, sicut medicus sanat; aut secundum partem, sicut homo videt | |
| 945 per oculum; aut per accidens, sicut dicitur quod album aedificat, | |
| 946 quia accidit aedificatori esse album. Cum igitur dicimus Socratem | |
| 947 aut Platonem intelligere, manifestum est quod non attribuitur ei | |
| 948 per accidens, attribuitur enim ei inquantum est homo, quod | |
| 949 essentialiter praedicatur de ipso. Aut ergo oportet dicere quod | |
| 950 Socrates intelligit secundum se totum, sicut Plato posuit, dicens | |
| 951 hominem esse animam intellectivam, aut oportet dicere quod | |
| 952 intellectus sit aliqua pars Socratis. Et primum quidem stare non | |
| 953 potest, ut supra ostensum est, propter hoc quod ipse idem homo est | |
| 954 qui percipit se et intelligere et sentire, sentire autem non est | |
| 955 sine corpore, unde oportet corpus aliquam esse hominis partem. | |
| 956 Relinquitur ergo quod intellectus quo Socrates intelligit, est | |
| 957 aliqua pars Socratis ita quod intellectus aliquo modo corpori | |
| 958 Socratis uniatur. Hanc autem unionem Commentator, in III de anima, | |
| 959 dicit esse per speciem intelligibilem. Quae quidem habet duplex | |
| 960 subiectum, unum scilicet intellectum possibilem; et aliud ipsa | |
| 961 phantasmata quae sunt in organis corporeis. Et sic per speciem | |
| 962 intelligibilem continuatur intellectus possibilis corpori huius vel | |
| 963 illius hominis. Sed ista continuatio vel unio non sufficit ad hoc | |
| 964 quod actio intellectus sit actio Socratis. Et hoc patet per | |
| 965 similitudinem in sensu, ex quo Aristoteles procedit ad | |
| 966 considerandum ea quae sunt intellectus. Sic enim se habent | |
| 967 phantasmata ad intellectum, ut dicitur in III de anima, sicut | |
| 968 colores ad visum. Sicut ergo species colorum sunt in visu, ita | |
| 969 species phantasmatum sunt in intellectu possibili. Patet autem quod | |
| 970 ex hoc quod colores sunt in pariete, quorum similitudines sunt in | |
| 971 visu, actio visus non attribuitur parieti, non enim dicimus quod | |
| 972 paries videat, sed magis quod videatur. Ex hoc ergo quod species | |
| 973 phantasmatum sunt in intellectu possibili, non sequitur quod | |
| 974 Socrates, in quo sunt phantasmata, intelligat; sed quod ipse, vel | |
| 975 eius phantasmata intelligantur. Quidam autem dicere voluerunt quod | |
| 976 intellectus unitur corpori ut motor; et sic ex intellectu et | |
| 977 corpore fit unum, ut actio intellectus toti attribui possit. Sed | |
| 978 hoc est multipliciter vanum. Primo quidem, quia intellectus non | |
| 979 movet corpus nisi per appetitum, cuius motus praesupponit | |
| 980 operationem intellectus. Non ergo quia movetur Socrates ab | |
| 981 intellectu, ideo intelligit, sed potius e converso, quia | |
| 982 intelligit, ideo ab intellectu movetur Socrates. Secundo quia, cum | |
| 983 Socrates sit quoddam individuum in natura cuius essentia est una, | |
| 984 composita ex materia et forma; si intellectus non sit forma eius, | |
| 985 sequitur quod sit praeter essentiam eius; et sic intellectus | |
| 986 comparabitur ad totum Socratem sicut motor ad motum. Intelligere | |
| 987 autem est actio quiescens in agente, non autem transiens in | |
| 988 alterum, sicut calefactio. Non ergo intelligere potest attribui | |
| 989 Socrati propter hoc quod est motus ab intellectu. Tertio, quia | |
| 990 actio motoris nunquam attribuitur moto nisi sicut instrumento, | |
| 991 sicut actio carpentarii serrae. Si igitur intelligere attribuitur | |
| 992 Socrati quia est actio motoris eius, sequitur quod attribuatur ei | |
| 993 sicut instrumento. Quod est contra philosophum, qui vult quod | |
| 994 intelligere non sit per instrumentum corporeum. Quarto quia, licet | |
| 995 actio partis attribuatur toti, ut actio oculi homini; nunquam tamen | |
| 996 attribuitur alii parti, nisi forte per accidens, non enim dicimus | |
| 997 quod manus videat, propter hoc quod oculus videt. Si ergo ex | |
| 998 intellectu et Socrate dicto modo fit unum, actio intellectus non | |
| 999 potest attribui Socrati. Si vero Socrates est totum quod componitur | |
| 1000 ex unione intellectus ad reliqua quae sunt Socratis, et tamen | |
| 1001 intellectus non unitur aliis quae sunt Socratis nisi sicut motor; | |
| 1002 sequitur quod Socrates non sit unum simpliciter, et per consequens | |
| 1003 nec ens simpliciter; sic enim aliquid est ens, quomodo et unum. | |
| 1004 Relinquitur ergo solus modus quem Aristoteles ponit, quod hic homo | |
| 1005 intelligit, quia principium intellectivum est forma ipsius. Sic | |
| 1006 ergo ex ipsa operatione intellectus apparet quod intellectivum | |
| 1007 principium unitur corpori ut forma. Potest etiam idem manifestari | |
| 1008 ex ratione speciei humanae. Natura enim uniuscuiusque rei ex eius | |
| 1009 operatione ostenditur. Propria autem operatio hominis, inquantum | |
| 1010 est homo, est intelligere, per hanc enim omnia animalia | |
| 1011 transcendit. Unde et Aristoteles, in libro Ethic., in hac | |
| 1012 operatione, sicut in propria hominis, ultimam felicitatem | |
| 1013 constituit. Oportet ergo quod homo secundum illud speciem | |
| 1014 sortiatur, quod est huius operationis principium. Sortitur autem | |
| 1015 unumquodque speciem per propriam formam. Relinquitur ergo quod | |
| 1016 intellectivum principium sit propria hominis forma. Sed | |
| 1017 considerandum est quod, quanto forma est nobilior, tanto magis | |
| 1018 dominatur materiae corporali, et minus ei immergitur, et magis sua | |
| 1019 operatione vel virtute excedit eam. Unde videmus quod forma mixti | |
| 1020 corporis habet aliquam operationem quae non causatur ex | |
| 1021 qualitatibus elementaribus. Et quanto magis proceditur in | |
| 1022 nobilitate formarum, tanto magis invenitur virtus formae materiam | |
| 1023 elementarem excedere, sicut anima vegetabilis plus quam forma | |
| 1024 metalli, et anima sensibilis plus quam anima vegetabilis. Anima | |
| 1025 autem humana est ultima in nobilitate formarum. Unde intantum sua | |
| 1026 virtute excedit materiam corporalem, quod habet aliquam operationem | |
| 1027 et virtutem in qua nullo modo communicat materia corporalis. Et | |
| 1028 haec virtus dicitur intellectus. Est autem attendendum quod, si | |
| 1029 quis poneret animam componi ex materia et forma, nullo modo posset | |
| 1030 dicere animam esse formam corporis. Cum enim forma sit actus, | |
| 1031 materia vero sit ens in potentia tantum; nullo modo id quod est ex | |
| 1032 materia et forma compositum, potest esse alterius forma secundum se | |
| 1033 totum. Si autem secundum aliquid sui sit forma, id quod est forma | |
| 1034 dicimus animam, et id cuius est forma dicimus primum animatum, ut | |
| 1035 supra dictum est.</p> | |
| 1036 <p title="I q. 76 a. 1 ad 1"><a name="31513"><span class= | |
| 1037 "ref">[31513] Iª q. 76 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1038 dicendum quod, sicut philosophus dicit in II Physic., ultima | |
| 1039 formarum naturalium, ad quam terminatur consideratio philosophi | |
| 1040 naturalis, scilicet anima humana, est quidem separata, sed tamen in | |
| 1041 materia; quod ex hoc probat, quia homo ex materia generat hominem, | |
| 1042 et sol. Separata quidem est secundum virtutem intellectivam, quia | |
| 1043 virtus intellectiva non est virtus alicuius organi corporalis, | |
| 1044 sicut virtus visiva est actus oculi intelligere enim est actus qui | |
| 1045 non potest exerceri per organum corporale, sicut exercetur visio. | |
| 1046 Sed in materia est inquantum ipsa anima cuius est haec virtus, est | |
| 1047 corporis forma, et terminus generationis humanae. Sic ergo | |
| 1048 philosophus dicit in III de anima quod intellectus est separatus, | |
| 1049 quia non est virtus alicuius organi corporalis.</p> | |
| 1050 <p title="I q. 76 a. 1 ad 2"><a name="31514"><span class= | |
| 1051 "ref">[31514] Iª q. 76 a. 1 ad 2</span></a> Et per hoc patet | |
| 1052 responsio ad secundum et tertium. Sufficit enim ad hoc quod homo | |
| 1053 possit intelligere omnia per intellectum, et ad hoc quod | |
| 1054 intellectus intelligat immaterialia et universalia, quod virtus | |
| 1055 intellectiva non est corporis actus.</p> | |
| 1056 <p title="I q. 76 a. 1 ad 4"><a name="31515"><span class= | |
| 1057 "ref">[31515] Iª q. 76 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1058 dicendum quod humana anima non est forma in materia corporali | |
| 1059 immersa, vel ab ea totaliter comprehensa, propter suam | |
| 1060 perfectionem. Et ideo nihil prohibet aliquam eius virtutem non esse | |
| 1061 corporis actum; quamvis anima secundum suam essentiam sit corporis | |
| 1062 forma.</p> | |
| 1063 <p title="I q. 76 a. 1 ad 5"><a name="31516"><span class= | |
| 1064 "ref">[31516] Iª q. 76 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1065 dicendum quod anima illud esse in quo ipsa subsistit, communicat | |
| 1066 materiae corporali, ex qua et anima intellectiva fit unum, ita quod | |
| 1067 illud esse quod est totius compositi, est etiam ipsius animae. Quod | |
| 1068 non accidit in aliis formis, quae non sunt subsistentes. Et propter | |
| 1069 hoc anima humana remanet in suo esse, destructo corpore, non autem | |
| 1070 aliae formae.</p> | |
| 1071 <p title="I q. 76 a. 1 ad 6"><a name="31517"><span class= | |
| 1072 "ref">[31517] Iª q. 76 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 1073 quod secundum se convenit animae corpori uniri, sicut secundum se | |
| 1074 convenit corpori levi esse sursum. Et sicut corpus leve manet | |
| 1075 quidem leve cum a loco proprio fuerit separatum, cum aptitudine | |
| 1076 tamen et inclinatione ad proprium locum; ita anima humana manet in | |
| 1077 suo esse cum fuerit a corpore separata, habens aptitudinem et | |
| 1078 inclinationem naturalem ad corporis unionem.</p> | |
| 1079 <br /> | |
| 1080 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1081 <p title="I q. 76 a. 2 arg. 1"><a name="31518"><span class= | |
| 1082 "ref">[31518] Iª q. 76 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1083 proceditur. Videtur quod intellectivum principium non multiplicetur | |
| 1084 secundum multiplicationem corporum, sed sit unus intellectus in | |
| 1085 omnibus hominibus. Nulla enim substantia immaterialis multiplicatur | |
| 1086 secundum numerum in una specie. Anima autem humana est substantia | |
| 1087 immaterialis, non enim est composita ex materia et forma, ut supra | |
| 1088 ostensum est. Non ergo sunt multae in una specie. Sed omnes homines | |
| 1089 sunt unius speciei. Est ergo unus intellectus omnium hominum.</p> | |
| 1090 <p title="I q. 76 a. 2 arg. 2"><a name="31519"><span class= | |
| 1091 "ref">[31519] Iª q. 76 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1092 remota causa, removetur effectus. Si ergo secundum multiplicationem | |
| 1093 corporum multiplicarentur animae humanae, consequens videretur | |
| 1094 quod, remotis corporibus, multitudo animarum non remaneret, sed ex | |
| 1095 omnibus animabus remaneret aliquod unum solum. Quod est haereticum, | |
| 1096 periret enim differentia praemiorum et poenarum.</p> | |
| 1097 <p title="I q. 76 a. 2 arg. 3"><a name="31520"><span class= | |
| 1098 "ref">[31520] Iª q. 76 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 1099 intellectus meus est alius ab intellectu tuo, intellectus meus est | |
| 1100 quoddam individuum, et similiter intellectus tuus, particularia | |
| 1101 enim sunt quae differunt numero et conveniunt in una specie. Sed | |
| 1102 omne quod recipitur in aliquo, est in eo per modum recipientis. | |
| 1103 Ergo species rerum in intellectu meo et tuo reciperentur | |
| 1104 individualiter, quod est contra rationem intellectus, qui est | |
| 1105 cognoscitivus universalium.</p> | |
| 1106 <p title="I q. 76 a. 2 arg. 4"><a name="31521"><span class= | |
| 1107 "ref">[31521] Iª q. 76 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1108 intellectum est in intellectu intelligente. Si ergo intellectus | |
| 1109 meus est alius ab intellectu tuo, oportet quod aliud sit | |
| 1110 intellectum a me, et aliud sit intellectum a te. Et ita erit | |
| 1111 individualiter numeratum, et intellectum in potentia tantum, et | |
| 1112 oportebit abstrahere intentionem communem ab utroque, quia a | |
| 1113 quibuslibet diversis contingit abstrahere aliquod commune | |
| 1114 intelligibile. Quod est contra rationem intellectus, quia sic non | |
| 1115 videretur distingui intellectus a virtute imaginativa. Videtur ergo | |
| 1116 relinqui quod sit unus intellectus omnium hominum.</p> | |
| 1117 <p title="I q. 76 a. 2 arg. 5"><a name="31522"><span class= | |
| 1118 "ref">[31522] Iª q. 76 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, cum | |
| 1119 discipulus accipit scientiam a magistro, non potest dici quod | |
| 1120 scientia magistri generet scientiam in discipulo, quia sic etiam | |
| 1121 scientia esset forma activa, sicut calor; quod patet esse falsum. | |
| 1122 Videtur ergo quod eadem numero scientia quae est in magistro, | |
| 1123 communicetur discipulo. Quod esse non potest, nisi sit unus | |
| 1124 intellectus utriusque. Videtur ergo quod sit unus intellectus | |
| 1125 discipuli et magistri; et per consequens omnium hominum.</p> | |
| 1126 <p title="I q. 76 a. 2 arg. 6"><a name="31523"><span class= | |
| 1127 "ref">[31523] Iª q. 76 a. 2 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 1128 Augustinus dicit, in libro de quantitate animae, <i>si plures | |
| 1129 tantum animas humanas dixerim, ipse me ridebo</i>. Sed maxime | |
| 1130 videtur anima esse una quantum ad intellectum. Ergo est unus | |
| 1131 intellectus omnium hominum.</p> | |
| 1132 <p title="I q. 76 a. 2 s. c."><a name="31524"><span class= | |
| 1133 "ref">[31524] Iª q. 76 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1134 quod philosophus dicit, in II Physic., quod sicut se habent causae | |
| 1135 universales ad universalia, ita se habent causae particulares ad | |
| 1136 particularia. Sed impossibile est quod una anima secundum speciem, | |
| 1137 sit diversorum animalium secundum speciem. Ergo impossibile est | |
| 1138 quod anima intellectiva una numero, sit diversorum secundum | |
| 1139 numerum.</p> | |
| 1140 <p title="I q. 76 a. 2 co."><a name="31525"><span class= | |
| 1141 "ref">[31525] Iª q. 76 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1142 quod intellectum esse unum omnium hominum, omnino est impossibile. | |
| 1143 Et hoc quidem patet, si, secundum Platonis sententiam homo sit ipse | |
| 1144 intellectus. Sequeretur enim, si Socratis et Platonis est unus | |
| 1145 intellectus tantum, quod Socrates et Plato sint unus homo; et quod | |
| 1146 non distinguantur ab invicem nisi per hoc quod est extra essentiam | |
| 1147 utriusque. Et erit tunc distinctio Socratis et Platonis non alia | |
| 1148 quam hominis tunicati et cappati, quod est omnino absurdum. | |
| 1149 Similiter etiam patet hoc esse impossibile, si, secundum sententiam | |
| 1150 Aristotelis, intellectus ponatur pars, seu potentia, animae quae | |
| 1151 est hominis forma. Impossibile est enim plurium numero diversorum | |
| 1152 esse unam formam, sicut impossibile est quod eorum sit unum esse, | |
| 1153 nam forma est essendi principium. Similiter etiam patet hoc esse | |
| 1154 impossibile quocumque modo quis ponat unionem intellectus ad hunc | |
| 1155 et ad illum hominem. Manifestum est enim quod, si sit unum | |
| 1156 principale agens et duo instrumenta, dici poterit unum agens | |
| 1157 simpliciter, sed plures actiones, sicut si unus homo tangat diversa | |
| 1158 duabus manibus, erit unus tangens, sed duo tactus. Si vero e | |
| 1159 converso instrumentum sit unum et principales agentes diversi, | |
| 1160 dicentur quidem plures agentes, sed una actio, sicut si multi uno | |
| 1161 fune trahant navem, erunt multi trahentes, sed unus tractus. Si | |
| 1162 vero agens principale sit unum et instrumentum unum, dicetur unum | |
| 1163 agens et una actio, sicut cum faber uno martello percutit, est unus | |
| 1164 percutiens et una percussio. Manifestum est autem quod, | |
| 1165 qualitercumque intellectus seu uniatur seu copuletur huic vel illi | |
| 1166 homini, intellectus inter cetera quae ad hominem pertinent, | |
| 1167 principalitatem habet, obediunt enim vires sensitivae intellectui, | |
| 1168 et ei deserviunt. Si ergo poneretur quod essent plures intellectus | |
| 1169 et sensus unus duorum hominum, puta si duo homines haberent unum | |
| 1170 oculum; essent quidem plures videntes, sed una visio. Si vero | |
| 1171 intellectus est unus, quantumcumque diversificentur alia quibus | |
| 1172 omnibus intellectus utitur quasi instrumentis, nullo modo Socrates | |
| 1173 et Plato poterunt dici nisi unus intelligens. Et si addamus quod | |
| 1174 ipsum intelligere, quod est actio intellectus, non fit per aliquod | |
| 1175 aliud organum, nisi per ipsum intellectum; sequetur ulterius quod | |
| 1176 sit et agens unum et actio una; idest quod omnes homines sint unus | |
| 1177 intelligens, et unum intelligere; dico autem respectu eiusdem | |
| 1178 intelligibilis. Posset autem diversificari actio intellectualis mea | |
| 1179 et tua per diversitatem phantasmatum, quia scilicet aliud est | |
| 1180 phantasma lapidis in me et aliud in te, si ipsum phantasma, | |
| 1181 secundum quod est aliud in me et aliud in te, esset forma | |
| 1182 intellectus possibilis, quia idem agens secundum diversas formas | |
| 1183 producit diversas actiones, sicut secundum diversas formas rerum | |
| 1184 respectu eiusdem oculi sunt diversae visiones. Sed ipsum phantasma | |
| 1185 non est forma intellectus possibilis, sed species intelligibilis | |
| 1186 quae a phantasmatibus abstrahitur. In uno autem intellectu a | |
| 1187 phantasmatibus diversis eiusdem speciei non abstrahitur nisi una | |
| 1188 species intelligibilis. Sicut in uno homine apparet, in quo possunt | |
| 1189 esse diversa phantasmata lapidis, et tamen ab omnibus eis | |
| 1190 abstrahitur una species intelligibilis lapidis, per quam | |
| 1191 intellectus unius hominis operatione una intelligit naturam | |
| 1192 lapidis, non obstante diversitate phantasmatum. Si ergo unus | |
| 1193 intellectus esset omnium hominum, diversitas phantasmatum quae sunt | |
| 1194 in hoc et in illo, non posset causare diversitatem intellectualis | |
| 1195 operationis huius et illius hominis, ut Commentator fingit in III | |
| 1196 de anima. Relinquitur ergo quod omnino impossibile et inconveniens | |
| 1197 est ponere unum intellectum omnium hominum.</p> | |
| 1198 <p title="I q. 76 a. 2 ad 1"><a name="31526"><span class= | |
| 1199 "ref">[31526] Iª q. 76 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1200 dicendum quod, licet anima intellectiva non habeat materiam ex qua | |
| 1201 sit, sicut nec Angelus, tamen est forma materiae alicuius; quod | |
| 1202 Angelo non convenit. Et ideo secundum divisionem materiae sunt | |
| 1203 multae animae unius speciei, multi autem Angeli unius speciei | |
| 1204 omnino esse non possunt.</p> | |
| 1205 <p title="I q. 76 a. 2 ad 2"><a name="31527"><span class= | |
| 1206 "ref">[31527] Iª q. 76 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1207 dicendum quod unumquodque hoc modo habet unitatem, quo habet esse, | |
| 1208 et per consequens idem est iudicium de multiplicatione rei, et de | |
| 1209 esse ipsius. Manifestum est autem quod anima intellectualis, | |
| 1210 secundum suum esse, unitur corpori ut forma; et tamen, destructo | |
| 1211 corpore, remanet anima intellectualis in suo esse. Et eadem ratione | |
| 1212 multitudo animarum est secundum multitudinem corporum; et tamen, | |
| 1213 destructis corporibus, remanent animae in suo esse | |
| 1214 multiplicatae.</p> | |
| 1215 <p title="I q. 76 a. 2 ad 3"><a name="31528"><span class= | |
| 1216 "ref">[31528] Iª q. 76 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1217 dicendum quod individuatio intelligentis, aut speciei per quam | |
| 1218 intelligit, non excludit intelligentiam universalium, alioquin, cum | |
| 1219 intellectus separati sint quaedam substantiae subsistentes, et per | |
| 1220 consequens particulares, non possent universalia intelligere. Sed | |
| 1221 materialitas cognoscentis et speciei per quam cognoscitur, | |
| 1222 universalis cognitionem impedit. Sicut enim omnis actio est | |
| 1223 secundum modum formae qua agens agit, ut calefactio secundum modum | |
| 1224 caloris; ita cognitio est secundum modum speciei qua cognoscens | |
| 1225 cognoscit. Manifestum est autem quod natura communis distinguitur | |
| 1226 et multiplicatur secundum principia individuantia, quae sunt ex | |
| 1227 parte materiae. Si ergo forma per quam fit cognitio, sit | |
| 1228 materialis, non abstracta a conditionibus materiae, erit similitudo | |
| 1229 naturae speciei aut generis, secundum quod est distincta et | |
| 1230 multiplicata per principia individuantia, et ita non poterit | |
| 1231 cognosci natura rei in sua communitate. Si vero species sit | |
| 1232 abstracta a conditionibus materiae individualis, erit similitudo | |
| 1233 naturae absque iis quae ipsam distinguunt et multiplicant, et ita | |
| 1234 cognoscetur universale. Nec refert, quantum ad hoc, utrum sit unus | |
| 1235 intellectus vel plures, quia si etiam esset unus tantum, oporteret | |
| 1236 ipsum esse aliquem quendam, et speciem per quam intelligit esse | |
| 1237 aliquam quandam.</p> | |
| 1238 <p title="I q. 76 a. 2 ad 4"><a name="31529"><span class= | |
| 1239 "ref">[31529] Iª q. 76 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1240 dicendum quod, sive intellectus sit unus sive plures, id quod | |
| 1241 intelligitur est unum. Id enim quod intelligitur non est in | |
| 1242 intellectu secundum se, sed secundum suam similitudinem, <i>lapis | |
| 1243 enim non est in anima, sed species lapidis</i>, ut dicitur in III | |
| 1244 de anima. Et tamen lapis est id quod intelligitur, non autem | |
| 1245 species lapidis, nisi per reflexionem intellectus supra seipsum, | |
| 1246 alioquin scientiae non essent de rebus, sed de speciebus | |
| 1247 intelligibilibus. Contingit autem eidem rei diversa secundum | |
| 1248 diversas formas assimilari. Et quia cognitio fit secundum | |
| 1249 assimilationem cognoscentis ad rem cognitam, sequitur quod idem a | |
| 1250 diversis cognoscentibus cognosci contingit, ut patet in sensu, nam | |
| 1251 plures vident eundem colorem, secundum diversas similitudines. Et | |
| 1252 similiter plures intellectus intelligunt unam rem intellectam. Sed | |
| 1253 hoc tantum interest inter sensum et intellectum, secundum | |
| 1254 sententiam Aristotelis, quod res sentitur secundum illam | |
| 1255 dispositionem quam extra animam habet, in sua particularitate, | |
| 1256 natura autem rei quae intelligitur, est quidem extra animam, sed | |
| 1257 non habet illum modum essendi extra animam, secundum quem | |
| 1258 intelligitur. Intelligitur enim natura communis seclusis principiis | |
| 1259 individuantibus; non autem hunc modum essendi habet extra animam. | |
| 1260 Sed secundum sententiam Platonis, res intellecta eo modo est extra | |
| 1261 animam quo intelligitur, posuit enim naturas rerum a materia | |
| 1262 separatas.</p> | |
| 1263 <p title="I q. 76 a. 2 ad 5"><a name="31530"><span class= | |
| 1264 "ref">[31530] Iª q. 76 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1265 dicendum quod scientia alia est in discipulo, et alia in magistro. | |
| 1266 Quomodo autem causetur, in sequentibus ostendetur.</p> | |
| 1267 <p title="I q. 76 a. 2 ad 6"><a name="31531"><span class= | |
| 1268 "ref">[31531] Iª q. 76 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 1269 quod Augustinus intelligit animas non esse plures tantum, quin | |
| 1270 uniantur in una ratione speciei.</p> | |
| 1271 <br /> | |
| 1272 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1273 <p title="I q. 76 a. 3 arg. 1"><a name="31532"><span class= | |
| 1274 "ref">[31532] Iª q. 76 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1275 proceditur. Videtur quod praeter animam intellectivam sint in | |
| 1276 homine aliae animae per essentiam differentes, scilicet sensitiva | |
| 1277 et nutritiva. Corruptibile enim et incorruptibile non sunt unius | |
| 1278 substantiae. Sed anima intellectiva est incorruptibilis; aliae vero | |
| 1279 animae, scilicet sensitiva et nutritiva, sunt corruptibiles, ut ex | |
| 1280 superioribus patet. Ergo in homine non potest esse una essentia | |
| 1281 animae intellectivae et sensitivae et nutritivae.</p> | |
| 1282 <p title="I q. 76 a. 3 arg. 2"><a name="31533"><span class= | |
| 1283 "ref">[31533] Iª q. 76 a. 3 arg. 2</span></a> Si dicatur quod | |
| 1284 anima sensitiva in homine est incorruptibilis, <i>contra, | |
| 1285 corruptibile et incorruptibile differunt secundum genus</i>, ut | |
| 1286 dicitur in X Metaphys. Sed anima sensitiva in equo et leone et | |
| 1287 aliis brutis animalibus est corruptibilis. Si igitur in homine sit | |
| 1288 incorruptibilis, non erit eiusdem generis anima sensitiva in homine | |
| 1289 et bruto. Animal autem dicitur ex eo quod habet animam sensitivam. | |
| 1290 Neque ergo animal erit unum genus commune hominis et aliorum | |
| 1291 animalium. Quod est inconveniens.</p> | |
| 1292 <p title="I q. 76 a. 3 arg. 3"><a name="31534"><span class= | |
| 1293 "ref">[31534] Iª q. 76 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1294 philosophus dicit, in libro de Generat. Animal., quod embryo prius | |
| 1295 est animal quam homo. Sed hoc esse non posset, si esset eadem | |
| 1296 essentia animae sensitivae et intellectivae, est enim animal per | |
| 1297 animam sensitivam, homo vero per animam intellectivam. Non ergo in | |
| 1298 homine est una essentia animae sensitivae et intellectivae.</p> | |
| 1299 <p title="I q. 76 a. 3 arg. 4"><a name="31535"><span class= | |
| 1300 "ref">[31535] Iª q. 76 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1301 philosophus dicit, in VIII Metaphys., quod genus sumitur a materia, | |
| 1302 differentia vero a forma. Sed rationale, quod est differentia | |
| 1303 constitutiva hominis, sumitur ab anima intellectiva; animal vero | |
| 1304 dicitur ex hoc quod habet corpus animatum anima sensitiva. Anima | |
| 1305 ergo intellectiva comparatur ad corpus animatum anima sensitiva, | |
| 1306 sicut forma ad materiam. Non ergo anima intellectiva est eadem per | |
| 1307 essentiam cum anima sensitiva in homine; sed praesupponit eam sicut | |
| 1308 materiale suppositum.</p> | |
| 1309 <p title="I q. 76 a. 3 s. c."><a name="31536"><span class= | |
| 1310 "ref">[31536] Iª q. 76 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1311 quod dicitur in libro de Eccles. Dogmat., <i>neque duas animas esse | |
| 1312 dicimus in homine uno, sicut Iacobus et alii Syrorum scribunt, unam | |
| 1313 animalem, qua animatur corpus, et immixta sit sanguini, et alteram | |
| 1314 spiritualem, quae rationi ministret, sed dicimus unam et eandem | |
| 1315 esse animam in homine, quae et corpus sua societate vivificat, et | |
| 1316 semetipsam sua ratione disponit</i>.</p> | |
| 1317 <p title="I q. 76 a. 3 co."><a name="31537"><span class= | |
| 1318 "ref">[31537] Iª q. 76 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1319 quod Plato posuit diversas animas esse in corpore uno, etiam | |
| 1320 secundum organa distinctas, quibus diversa opera vitae attribuebat; | |
| 1321 dicens vim nutritivam esse in hepate, concupiscibilem in corde, | |
| 1322 cognoscitivam in cerebro. Quam quidem opinionem Aristoteles | |
| 1323 reprobat, in libro de anima, quantum ad illas animae partes quae | |
| 1324 corporeis organis in suis operibus utuntur, ex hoc quod in | |
| 1325 animalibus quae decisa vivunt, in qualibet parte inveniuntur | |
| 1326 diversae operationes animae, sicut sensus et appetitus. Hoc autem | |
| 1327 non esset, si diversa principia operationum animae, tanquam per | |
| 1328 essentiam diversae, diversis partibus corporis distributa essent. | |
| 1329 Sed de intellectiva sub dubio videtur relinquere utrum sit separata | |
| 1330 ab aliis partibus animae solum ratione, an etiam loco. Opinio autem | |
| 1331 Platonis sustineri utique posset, si poneretur quod anima unitur | |
| 1332 corpori, non ut forma, sed ut motor, ut posuit Plato. Nihil enim | |
| 1333 inconveniens sequitur, si idem mobile a diversis motoribus | |
| 1334 moveatur, praecipue secundum diversas partes. Sed si ponamus animam | |
| 1335 corpori uniri sicut formam, omnino impossibile videtur plures | |
| 1336 animas per essentiam differentes in uno corpore esse. Quod quidem | |
| 1337 triplici ratione manifestari potest. Primo quidem, quia animal non | |
| 1338 esset simpliciter unum, cuius essent animae plures. Nihil enim est | |
| 1339 simpliciter unum nisi per formam unam, per quam habet res esse, ab | |
| 1340 eodem enim habet res quod sit ens et quod sit una; et ideo ea quae | |
| 1341 denominantur a diversis formis, non sunt unum simpliciter, sicut | |
| 1342 homo albus. Si igitur homo ab alia forma haberet quod sit vivum, | |
| 1343 scilicet ab anima vegetabili; et ab alia forma quod sit animal, | |
| 1344 scilicet ab anima sensibili; et ab alia quod sit homo, scilicet ab | |
| 1345 anima rationali; sequeretur quod homo non esset unum simpliciter, | |
| 1346 sicut et Aristoteles argumentatur contra Platonem, in VIII | |
| 1347 Metaphys., quod si alia esset idea animalis, et alia bipedis, non | |
| 1348 esset unum simpliciter animal bipes. Et propter hoc, in I de anima, | |
| 1349 contra ponentes diversas animas in corpore, inquirit quid contineat | |
| 1350 illas, idest quid faciat ex eis unum. Et non potest dici quod | |
| 1351 uniantur per corporis unitatem, quia magis anima continet corpus, | |
| 1352 et facit ipsum esse unum, quam e converso. Secundo, hoc apparet | |
| 1353 impossibile ex modo praedicationis. Quae enim sumuntur a diversis | |
| 1354 formis, praedicantur ad invicem vel per accidens, si formae non | |
| 1355 sint ad invicem ordinatae, puta cum dicimus quod album est dulce, | |
| 1356 vel, si formae sint ordinatae ad invicem, erit praedicatio per se, | |
| 1357 in secundo modo dicendi per se, quia subiectum ponitur in | |
| 1358 definitione praedicati. Sicut superficies praeambula est ad | |
| 1359 colorem, si ergo dicamus quod corpus superficiatum est coloratum, | |
| 1360 erit secundus modus praedicationis per se. Si ergo alia forma sit a | |
| 1361 qua aliquid dicitur animal, et a qua aliquid dicitur homo, | |
| 1362 sequeretur quod vel unum horum non possit praedicari de altero nisi | |
| 1363 per accidens, si istae duae formae ad invicem ordinem non habent; | |
| 1364 vel quod sit ibi praedicatio in secundo modo dicendi per se, si una | |
| 1365 animarum sit ad aliam praeambula. Utrumque autem horum est | |
| 1366 manifeste falsum, quia animal per se de homine praedicatur, non per | |
| 1367 accidens; homo autem non ponitur in definitione animalis, sed e | |
| 1368 converso. Ergo oportet eandem formam esse per quam aliquid est | |
| 1369 animal, et per quam aliquid est homo, alioquin homo non vere esset | |
| 1370 id quod est animal, ut sic animal per se de homine praedicetur. | |
| 1371 Tertio, apparet hoc esse impossibile per hoc, quod una operatio | |
| 1372 animae, cum fuerit intensa, impedit aliam. Quod nullo modo | |
| 1373 contingeret, nisi principium actionum esset per essentiam unum. Sic | |
| 1374 ergo dicendum quod eadem numero est anima in homine sensitiva et | |
| 1375 intellectiva et nutritiva. Quomodo autem hoc contingat, de facili | |
| 1376 considerari potest, si quis differentias specierum et formarum | |
| 1377 attendat. Inveniuntur enim rerum species et formae differre ab | |
| 1378 invicem secundum perfectius et minus perfectum, sicut in rerum | |
| 1379 ordine animata perfectiora sunt inanimatis, et animalia plantis, et | |
| 1380 homines animalibus brutis, et in singulis horum generum sunt gradus | |
| 1381 diversi. Et ideo Aristoteles, in VIII Metaphys., assimilat species | |
| 1382 rerum numeris, qui differunt specie secundum additionem vel | |
| 1383 subtractionem unitatis. Et in II de anima, comparat diversas animas | |
| 1384 speciebus figurarum, quarum una continet aliam; sicut pentagonum | |
| 1385 continet tetragonum, et excedit. Sic igitur anima intellectiva | |
| 1386 continet in sua virtute quidquid habet anima sensitiva brutorum, et | |
| 1387 nutritiva plantarum. Sicut ergo superficies quae habet figuram | |
| 1388 pentagonam, non per aliam figuram est tetragona, et per aliam | |
| 1389 pentagona; quia superflueret figura tetragona, ex quo in pentagona | |
| 1390 continetur; ita nec per aliam animam Socrates est homo, et per | |
| 1391 aliam animal, sed per unam et eandem.</p> | |
| 1392 <p title="I q. 76 a. 3 ad 1"><a name="31538"><span class= | |
| 1393 "ref">[31538] Iª q. 76 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1394 dicendum quod anima sensitiva non habet incorruptibilitatem ex hoc | |
| 1395 quod est sensitiva, sed ex hoc quod est intellectiva, ei | |
| 1396 incorruptibilitas debetur. Quando ergo anima est sensitiva tantum, | |
| 1397 corruptibilis est, quando vero cum sensitivo intellectivum habet, | |
| 1398 est incorruptibilis. Licet enim sensitivum incorruptionem non det, | |
| 1399 tamen incorruptionem intellectivo auferre non potest.</p> | |
| 1400 <p title="I q. 76 a. 3 ad 2"><a name="31539"><span class= | |
| 1401 "ref">[31539] Iª q. 76 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1402 dicendum quod formae non collocantur in genere vel in specie, sed | |
| 1403 composita. Homo autem corruptibilis est, sicut et alia animalia. | |
| 1404 Unde differentia secundum corruptibile et incorruptibile, quae est | |
| 1405 ex parte formarum, non facit hominem secundum genus ab aliis | |
| 1406 animalibus differre.</p> | |
| 1407 <p title="I q. 76 a. 3 ad 3"><a name="31540"><span class= | |
| 1408 "ref">[31540] Iª q. 76 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1409 dicendum quod prius embryo habet animam quae est sensitiva tantum; | |
| 1410 qua abiecta, advenit perfectior anima, quae est simul sensitiva et | |
| 1411 intellectiva; ut infra plenius ostendetur.</p> | |
| 1412 <p title="I q. 76 a. 3 ad 4"><a name="31541"><span class= | |
| 1413 "ref">[31541] Iª q. 76 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1414 dicendum quod non oportet secundum diversas rationes vel | |
| 1415 intentiones logicas, quae consequuntur modum intelligendi, | |
| 1416 diversitatem in rebus naturalibus accipere, quia ratio unum et idem | |
| 1417 secundum diversos modos apprehendere potest. Quia igitur, ut dictum | |
| 1418 est, anima intellectiva virtute continet id quod sensitiva habet, | |
| 1419 et adhuc amplius; potest seorsum ratio considerare quod pertinet ad | |
| 1420 virtutem sensitivae, quasi quoddam imperfectum et materiale. Et | |
| 1421 quia hoc invenit commune homini et aliis animalibus, ex hoc | |
| 1422 rationem generis format. Id vero in quo anima intellectiva | |
| 1423 sensitiva excedit, accipit quasi formale et completivum, et ex eo | |
| 1424 format differentiam hominis.</p> | |
| 1425 <br /> | |
| 1426 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1427 <p title="I q. 76 a. 4 arg. 1"><a name="31542"><span class= | |
| 1428 "ref">[31542] Iª q. 76 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1429 proceditur. Videtur quod in homine sit alia forma praeter animam | |
| 1430 intellectivam. Dicit enim philosophus, in II de anima, quod | |
| 1431 <i>anima est actus corporis physici potentia vitam habentis</i>. | |
| 1432 Comparatur igitur anima ad corpus, sicut forma ad materiam. Sed | |
| 1433 corpus habet aliquam formam substantialem per quam est corpus. Ergo | |
| 1434 ante animam praecedit in corpore aliqua forma substantialis.</p> | |
| 1435 <p title="I q. 76 a. 4 arg. 2"><a name="31543"><span class= | |
| 1436 "ref">[31543] Iª q. 76 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, homo | |
| 1437 et quodlibet animal est movens seipsum. Omne autem movens seipsum | |
| 1438 dividitur in duas partes, quarum una est movens, et alia est mota, | |
| 1439 ut probatur in VIII Physic. Pars autem movens est anima. Ergo | |
| 1440 oportet quod alia pars sit talis quae possit esse mota. Sed materia | |
| 1441 prima non potest moveri, ut dicitur in V Physic., cum sit ens solum | |
| 1442 in potentia, quinimmo omne quod movetur est corpus. Ergo oportet | |
| 1443 quod in homine et in quolibet animali sit alia forma substantialis, | |
| 1444 per quam constituatur corpus.</p> | |
| 1445 <p title="I q. 76 a. 4 arg. 3"><a name="31544"><span class= | |
| 1446 "ref">[31544] Iª q. 76 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, ordo | |
| 1447 in formis attenditur secundum habitudinem ad materiam primam, prius | |
| 1448 enim et posterius dicitur per comparationem ad aliquod principium. | |
| 1449 Si ergo non esset in homine alia forma substantialis praeter animam | |
| 1450 rationalem, sed immediate materiae primae inhaereret; sequeretur | |
| 1451 quod esset in ordine imperfectissimarum formarum, quae immediate | |
| 1452 inhaerent materiae.</p> | |
| 1453 <p title="I q. 76 a. 4 arg. 4"><a name="31545"><span class= | |
| 1454 "ref">[31545] Iª q. 76 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1455 corpus humanum est corpus mixtum. Mixtio autem non fit secundum | |
| 1456 materiam tantum, quia tunc esset corruptio sola. Oportet ergo quod | |
| 1457 remaneant formae elementorum in corpore mixto, quae sunt formae | |
| 1458 substantiales. Ergo in corpore humano sunt aliae formae | |
| 1459 substantiales praeter animam intellectivam.</p> | |
| 1460 <p title="I q. 76 a. 4 s. c."><a name="31546"><span class= | |
| 1461 "ref">[31546] Iª q. 76 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, unius | |
| 1462 rei est unum esse substantiale. Sed forma substantialis dat esse | |
| 1463 substantiale. Ergo unius rei est una tantum forma substantialis. | |
| 1464 Anima autem est forma substantialis hominis. Ergo impossibile est | |
| 1465 quod in homine sit aliqua alia forma substantialis quam anima | |
| 1466 intellectiva.</p> | |
| 1467 <p title="I q. 76 a. 4 co."><a name="31547"><span class= | |
| 1468 "ref">[31547] Iª q. 76 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1469 quod, si poneretur anima intellectiva non uniri corpori ut forma, | |
| 1470 sed solum ut motor, ut Platonici posuerunt; necesse esset dicere | |
| 1471 quod in homine esset alia forma substantialis, per quam corpus ab | |
| 1472 anima mobile in suo esse constitueretur. Sed si anima intellectiva | |
| 1473 unitur corpori ut forma substantialis, sicut supra iam diximus, | |
| 1474 impossibile est quod aliqua alia forma substantialis praeter eam | |
| 1475 inveniatur in homine. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod | |
| 1476 forma substantialis in hoc a forma accidentali differt quia forma | |
| 1477 accidentalis non dat esse simpliciter, sed esse tale, sicut calor | |
| 1478 facit suum subiectum non simpliciter esse, sed esse calidum. Et | |
| 1479 ideo cum advenit forma accidentalis, non dicitur aliquid fieri vel | |
| 1480 generari simpliciter, sed fieri tale aut aliquo modo se habens, et | |
| 1481 similiter cum recedit forma accidentalis, non dicitur aliquid | |
| 1482 corrumpi simpliciter, sed secundum quid. Forma autem substantialis | |
| 1483 dat esse simpliciter, et ideo per eius adventum dicitur aliquid | |
| 1484 simpliciter generari, et per eius recessum simpliciter corrumpi. Et | |
| 1485 propter hoc antiqui naturales, qui posuerunt materiam primam esse | |
| 1486 aliquod ens actu, puta ignem aut aerem aut aliquid huiusmodi, | |
| 1487 dixerunt quod nihil generatur aut corrumpitur simpliciter, sed omne | |
| 1488 fieri statuerunt alterari, ut dicitur in I Physic. Si igitur ita | |
| 1489 esset, quod praeter animam intellectivam praeexisteret quaecumque | |
| 1490 alia forma substantialis in materia, per quam subiectum animae | |
| 1491 esset ens actu; sequeretur quod anima non daret esse simpliciter; | |
| 1492 et per consequens quod non esset forma substantialis; et quod per | |
| 1493 adventum animae non esset generatio simpliciter, neque per eius | |
| 1494 abscessum corruptio simpliciter, sed solum secundum quid. Quae sunt | |
| 1495 manifeste falsa. Unde dicendum est quod nulla alia forma | |
| 1496 substantialis est in homine, nisi sola anima intellectiva; et quod | |
| 1497 ipsa, sicut virtute continet animam sensitivam et nutritivam, ita | |
| 1498 virtute continet omnes inferiores formas, et facit ipsa sola | |
| 1499 quidquid imperfectiores formae in aliis faciunt. Et similiter est | |
| 1500 dicendum de anima sensitiva in brutis, et de nutritiva in plantis, | |
| 1501 et universaliter de omnibus formis perfectioribus respectu | |
| 1502 imperfectiorum.</p> | |
| 1503 <p title="I q. 76 a. 4 ad 1"><a name="31548"><span class= | |
| 1504 "ref">[31548] Iª q. 76 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1505 dicendum quod Aristoteles non dicit animam esse actum corporis | |
| 1506 tantum, sed actum corporis physici organici potentia vitam | |
| 1507 habentis, et quod talis potentia non abiicit animam. Unde | |
| 1508 manifestum est quod in eo cuius anima dicitur actus, etiam anima | |
| 1509 includitur; eo modo loquendi quo dicitur quod calor est actus | |
| 1510 calidi, et lumen est actus lucidi; non quod seorsum sit lucidum | |
| 1511 sine luce, sed quia est lucidum per lucem. Et similiter dicitur | |
| 1512 quod anima est actus corporis etc., quia per animam et est corpus, | |
| 1513 et est organicum, et est potentia vitam habens. Sed actus primus | |
| 1514 dicitur in potentia respectu actus secundi, qui est operatio. Talis | |
| 1515 enim potentia est non abiiciens, idest non excludens, animam.</p> | |
| 1516 <p title="I q. 76 a. 4 ad 2"><a name="31549"><span class= | |
| 1517 "ref">[31549] Iª q. 76 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1518 dicendum quod anima non movet corpus per esse suum, secundum quod | |
| 1519 unitur corpori ut forma; sed per potentiam motivam, cuius actus | |
| 1520 praesupponit iam corpus effectum in actu per animam; ut sic anima | |
| 1521 secundum vim motivam sit pars movens, et corpus animatum sit pars | |
| 1522 mota.</p> | |
| 1523 <p title="I q. 76 a. 4 ad 3"><a name="31550"><span class= | |
| 1524 "ref">[31550] Iª q. 76 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1525 dicendum quod in materia considerantur diversi gradus perfectionis, | |
| 1526 sicut esse, vivere sentire et intelligere. Semper autem secundum | |
| 1527 superveniens priori, perfectius est. Forma ergo quae dat solum | |
| 1528 primum gradum perfectionis materiae, est imperfectissima, sed forma | |
| 1529 quae dat primum et secundum, et tertium, et sic deinceps, est | |
| 1530 perfectissima; et tamen materiae immediata.</p> | |
| 1531 <p title="I q. 76 a. 4 ad 4"><a name="31551"><span class= | |
| 1532 "ref">[31551] Iª q. 76 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1533 dicendum quod Avicenna posuit formas substantiales elementorum | |
| 1534 integras remanere in mixto, mixtionem autem fieri secundum quod | |
| 1535 contrariae qualitates elementorum reducuntur ad medium. Sed hoc est | |
| 1536 impossibile. Quia diversae formae elementorum non possunt esse nisi | |
| 1537 in diversis partibus materiae; ad quarum diversitatem oportet | |
| 1538 intelligi dimensiones, sine quibus materia divisibilis esse non | |
| 1539 potest. Materia autem dimensioni subiecta non invenitur nisi in | |
| 1540 corpore. Diversa autem corpora non possunt esse in eodem loco. Unde | |
| 1541 sequitur quod elementa sint in mixto distincta secundum situm. Et | |
| 1542 ita non erit vera mixtio, quae est secundum totum, sed mixtio ad | |
| 1543 sensum, quae est secundum minima iuxta se posita. Averroes autem | |
| 1544 posuit, in III de caelo, quod formae elementorum, propter sui | |
| 1545 imperfectionem, sunt mediae inter formas accidentales et | |
| 1546 substantiales; et ideo recipiunt magis et minus; et ideo | |
| 1547 remittuntur in mixtione et ad medium reducuntur, et conflatur ex | |
| 1548 eis una forma. Sed hoc est etiam magis impossibile. Nam esse | |
| 1549 substantiale cuiuslibet rei in indivisibili consistit; et omnis | |
| 1550 additio et subtractio variat speciem, sicut in numeris, ut dicitur | |
| 1551 in VIII Metaphys. Unde impossibile est quod forma substantialis | |
| 1552 quaecumque recipiat magis et minus. Nec minus est impossibile | |
| 1553 aliquid esse medium inter substantiam et accidens. Et ideo dicendum | |
| 1554 est, secundum philosophum in I de Generat., quod formae elementorum | |
| 1555 manent in mixto non actu, sed virtute. Manent enim qualitates | |
| 1556 propriae elementorum, licet remissae, in quibus est virtus formarum | |
| 1557 elementarium. Et huiusmodi qualitas mixtionis est propria | |
| 1558 dispositio ad formam substantialem corporis mixti, puta formam | |
| 1559 lapidis, vel animae cuiuscumque.</p> | |
| 1560 <br /> | |
| 1561 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1562 <p title="I q. 76 a. 5 arg. 1"><a name="31552"><span class= | |
| 1563 "ref">[31552] Iª q. 76 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 1564 proceditur. Videtur quod anima intellectiva inconvenienter tali | |
| 1565 corpori uniatur. Materia enim debet esse proportionata formae. Sed | |
| 1566 anima intellectiva est forma incorruptibilis. Non ergo convenienter | |
| 1567 unitur corpori corruptibili.</p> | |
| 1568 <p title="I q. 76 a. 5 arg. 2"><a name="31553"><span class= | |
| 1569 "ref">[31553] Iª q. 76 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, anima | |
| 1570 intellectiva est forma maxime immaterialis, cuius signum est, quod | |
| 1571 habet operationem in qua non communicat materia corporalis. Sed | |
| 1572 quanto corpus est subtilius, tanto minus habet de materia. Ergo | |
| 1573 anima deberet subtilissimo corpori uniri, puta igni; et non corpori | |
| 1574 mixto, et terrestri magis.</p> | |
| 1575 <p title="I q. 76 a. 5 arg. 3"><a name="31554"><span class= | |
| 1576 "ref">[31554] Iª q. 76 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, cum | |
| 1577 forma sit principium speciei, ab una forma non proveniunt diversae | |
| 1578 species. Sed anima intellectiva est una forma. Ergo non debet uniri | |
| 1579 corpori quod componitur ex partibus dissimilium specierum.</p> | |
| 1580 <p title="I q. 76 a. 5 arg. 4"><a name="31555"><span class= | |
| 1581 "ref">[31555] Iª q. 76 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1582 perfectioris formae debet esse perfectius susceptibile. Sed anima | |
| 1583 intellectiva est perfectissima animarum. Cum igitur aliorum | |
| 1584 animalium corpora habeant naturaliter insita tegumenta, puta | |
| 1585 pilorum loco vestium, et unguium loco calceamentorum; habeant etiam | |
| 1586 arma naturaliter sibi data, sicut ungues, dentes et cornua, ergo | |
| 1587 videtur quod anima intellectiva non debuerit uniri corpori | |
| 1588 imperfecto tanquam talibus auxiliis privato.</p> | |
| 1589 <p title="I q. 76 a. 5 s. c."><a name="31556"><span class= | |
| 1590 "ref">[31556] Iª q. 76 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1591 quod dicit philosophus, in II de anima, quod <i>anima est actus | |
| 1592 corporis physici organici potentia vitam habentis</i>.</p> | |
| 1593 <p title="I q. 76 a. 5 co."><a name="31557"><span class= | |
| 1594 "ref">[31557] Iª q. 76 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1595 quod, cum forma non sit propter materiam, sed potius materia | |
| 1596 propter formam; ex forma oportet rationem accipere quare materia | |
| 1597 sit talis, et non e converso. Anima autem intellectiva, sicut supra | |
| 1598 habitum est, secundum naturae ordinem, infimum gradum in | |
| 1599 substantiis intellectualibus tenet; intantum quod non habet | |
| 1600 naturaliter sibi inditam notitiam veritatis, sicut Angeli, sed | |
| 1601 oportet quod eam colligat ex rebus divisibilibus per viam sensus, | |
| 1602 ut Dionysius dicit, VII cap. de Div. Nom. Natura autem nulli deest | |
| 1603 in necessariis, unde oportuit quod anima intellectiva non solum | |
| 1604 haberet virtutem intelligendi, sed etiam virtutem sentiendi. Actio | |
| 1605 autem sensus non fit sine corporeo instrumento. Oportuit igitur | |
| 1606 animam intellectivam tali corpori uniri, quod possit esse | |
| 1607 conveniens organum sensus. Omnes autem alii sensus fundantur supra | |
| 1608 tactum. Ad organum autem tactus requiritur quod sit medium inter | |
| 1609 contraria, quae sunt calidum et frigidum, humidum et siccum, et | |
| 1610 similia, quorum est tactus apprehensivus, sic enim est in potentia | |
| 1611 ad contraria, et potest ea sentire. Unde quanto organum tactus | |
| 1612 fuerit magis reductum ad aequalitatem complexionis, tanto | |
| 1613 perceptibilior erit tactus. Anima autem intellectiva habet | |
| 1614 completissime virtutem sensitivam, quia quod est inferioris | |
| 1615 praeexistit perfectius in superiori ut dicit Dionysius in libro de | |
| 1616 Div. Nom. Unde oportuit corpus cui unitur anima intellectiva, esse | |
| 1617 corpus mixtum, inter omnia alia magis reductum ad aequalitatem | |
| 1618 complexionis. Et propter hoc homo inter omnia animalia melioris est | |
| 1619 tactus. Et inter ipsos homines, qui sunt melioris tactus, sunt | |
| 1620 melioris intellectus. Cuius signum est, quod molles carne bene | |
| 1621 aptos mente videmus, ut dicitur in II de anima.</p> | |
| 1622 <p title="I q. 76 a. 5 ad 1"><a name="31558"><span class= | |
| 1623 "ref">[31558] Iª q. 76 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1624 dicendum quod hanc obiectionem aliquis forte vellet evadere per | |
| 1625 hoc, quod diceret corpus hominis ante peccatum incorruptibile | |
| 1626 fuisse. Sed haec responsio non videtur sufficiens, quia corpus | |
| 1627 hominis ante peccatum immortale fuit non per naturam, sed per | |
| 1628 gratiae divinae donum; alioquin immortalitas eius per peccatum | |
| 1629 sublata non esset, sicut nec immortalitas Daemonis. Et ideo aliter | |
| 1630 dicendum est, quod in materia duplex conditio invenitur, una quae | |
| 1631 eligitur ad hoc quod sit conveniens formae; alia quae ex | |
| 1632 necessitate consequitur prioris dispositionis. Sicut artifex ad | |
| 1633 formam serrae eligit materiam ferream, aptam ad secandum dura; sed | |
| 1634 quod dentes serrae hebetari possint et rubiginem contrahere, | |
| 1635 sequitur ex necessitate materiae. Sic igitur et animae | |
| 1636 intellectivae debetur corpus quod sit aequalis complexionis, ex hoc | |
| 1637 autem de necessitate materiae sequitur quod sit corruptibile. Si | |
| 1638 quis vero dicat quod Deus potuit hanc necessitatem vitare, dicendum | |
| 1639 est quod in constitutione rerum naturalium non consideratur quid | |
| 1640 Deus facere possit, sed quid naturae rerum conveniat, ut Augustinus | |
| 1641 dicit, II super Gen. ad Litt. Providit tamen Deus adhibendo | |
| 1642 remedium contra mortem per gratiae donum.</p> | |
| 1643 <p title="I q. 76 a. 5 ad 2"><a name="31559"><span class= | |
| 1644 "ref">[31559] Iª q. 76 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1645 dicendum quod animae intellectivae non debetur corpus propter ipsam | |
| 1646 intellectualem operationem secundum se; sed propter sensitivam | |
| 1647 virtutem, quae requirit organum aequaliter complexionatum. Et ideo | |
| 1648 oportuit animam intellectivam tali corpori uniri, et non simplici | |
| 1649 elemento, vel corpori mixto in quo excederet ignis secundum | |
| 1650 quantitatem, quia non posset esse aequalitas complexionis, propter | |
| 1651 excedentem ignis activam virtutem. Habet autem hoc corpus | |
| 1652 aequaliter complexionatum quandam dignitatem, per hoc quod est | |
| 1653 remotum a contrariis; in quo quodammodo assimilatur corpori | |
| 1654 caelesti.</p> | |
| 1655 <p title="I q. 76 a. 5 ad 3"><a name="31560"><span class= | |
| 1656 "ref">[31560] Iª q. 76 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1657 dicendum quod partes animalis, ut oculus, manus, caro et os, et | |
| 1658 huiusmodi, non sunt in specie, sed totum, et ideo non potest dici, | |
| 1659 proprie loquendo, quod sint diversarum specierum, sed quod sint | |
| 1660 diversarum dispositionum. Et hoc competit animae intellectivae, | |
| 1661 quae quamvis sit una secundum essentiam, tamen propter sui | |
| 1662 perfectionem est multiplex in virtute; et ideo, ad diversas | |
| 1663 operationes, indiget diversis dispositionibus in partibus corporis | |
| 1664 cui unitur. Et propter hoc videmus quod maior est diversitas | |
| 1665 partium in animalibus perfectis quam in imperfectis, et in his quam | |
| 1666 in plantis.</p> | |
| 1667 <p title="I q. 76 a. 5 ad 4"><a name="31561"><span class= | |
| 1668 "ref">[31561] Iª q. 76 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1669 dicendum quod anima intellectiva, quia est universalium | |
| 1670 comprehensiva, habet virtutem ad infinita. Et ideo non potuerunt | |
| 1671 sibi determinari a natura vel determinatae existimationes | |
| 1672 naturales, vel etiam determinata auxilia vel defensionum vel | |
| 1673 tegumentorum; sicut aliis animalibus, quorum animae habent | |
| 1674 apprehensionem et virtutem ad aliqua particularia determinata. Sed | |
| 1675 loco horum omnium, homo habet naturaliter rationem, et manus, quae | |
| 1676 sunt organa organorum, quia per eas homo potest sibi praeparare | |
| 1677 instrumenta infinitorum modorum, et ad infinitos effectus.</p> | |
| 1678 <br /> | |
| 1679 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1680 <p title="I q. 76 a. 6 arg. 1"><a name="31562"><span class= | |
| 1681 "ref">[31562] Iª q. 76 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 1682 proceditur. Videtur quod anima intellectiva uniatur corpori | |
| 1683 mediantibus aliquibus dispositionibus accidentalibus. Omnis enim | |
| 1684 forma est in materia sibi propria et disposita. Sed dispositiones | |
| 1685 ad formam sunt accidentia quaedam. Ergo oportet praeintelligi | |
| 1686 accidentia aliqua in materia ante formam substantialem, et ita ante | |
| 1687 animam, cum anima sit quaedam substantialis forma.</p> | |
| 1688 <p title="I q. 76 a. 6 arg. 2"><a name="31563"><span class= | |
| 1689 "ref">[31563] Iª q. 76 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1690 diversae formae unius speciei requirunt diversas materiae partes. | |
| 1691 Partes autem materiae diversae non possunt intelligi nisi secundum | |
| 1692 divisionem dimensivarum quantitatum. Ergo oportet intelligere | |
| 1693 dimensiones in materia ante formas substantiales, quae sunt multae | |
| 1694 unius speciei.</p> | |
| 1695 <p title="I q. 76 a. 6 arg. 3"><a name="31564"><span class= | |
| 1696 "ref">[31564] Iª q. 76 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1697 spirituale applicatur corporali per contactum virtutis. Virtus | |
| 1698 autem animae est eius potentia. Ergo videtur quod anima unitur | |
| 1699 corpori mediante potentia, quae est quoddam accidens.</p> | |
| 1700 <p title="I q. 76 a. 6 s. c."><a name="31565"><span class= | |
| 1701 "ref">[31565] Iª q. 76 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1702 quod accidens est posterius substantia et tempore et ratione, ut | |
| 1703 dicitur in VII Metaphys. Non ergo forma accidentalis aliqua potest | |
| 1704 intelligi in materia ante animam, quae est forma substantialis.</p> | |
| 1705 <p title="I q. 76 a. 6 co."><a name="31566"><span class= | |
| 1706 "ref">[31566] Iª q. 76 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1707 quod, si anima uniretur corpori solum ut motor, nihil prohiberet, | |
| 1708 immo magis necessarium esset esse aliquas dispositiones medias | |
| 1709 inter animam et corpus, potentiam scilicet ex parte animae, per | |
| 1710 quam moveret corpus; et aliquam habilitatem ex parte corporis, per | |
| 1711 quam corpus esset ab anima mobile. Sed si anima intellectiva unitur | |
| 1712 corpori ut forma substantialis, sicut iam supra dictum est, | |
| 1713 impossibile est quod aliqua dispositio accidentalis cadat media | |
| 1714 inter corpus et animam, vel inter quamcumque formam substantialem | |
| 1715 et materiam suam. Et huius ratio est quia, cum materia sit in | |
| 1716 potentia ad omnes actus ordine quodam, oportet quod id quod est | |
| 1717 primum simpliciter in actibus, primo in materia intelligatur. | |
| 1718 Primum autem inter omnes actus est esse. Impossibile est ergo | |
| 1719 intelligere materiam prius esse calidam vel quantam, quam esse in | |
| 1720 actu. Esse autem in actu habet per formam substantialem, quae facit | |
| 1721 esse simpliciter, ut iam dictum est. Unde impossibile est quod | |
| 1722 quaecumque dispositiones accidentales praeexistant in materia ante | |
| 1723 formam substantialem; et per consequens neque ante animam.</p> | |
| 1724 <p title="I q. 76 a. 6 ad 1"><a name="31567"><span class= | |
| 1725 "ref">[31567] Iª q. 76 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1726 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, forma perfectior virtute | |
| 1727 continet quidquid est inferiorum formarum. Et ideo una et eadem | |
| 1728 existens, perficit materiam secundum diversos perfectionis gradus. | |
| 1729 Una enim et eadem forma est per essentiam, per quam homo est ens | |
| 1730 actu, et per quam est corpus, et per quam est vivum, et per quam | |
| 1731 est animal, et per quam est homo. Manifestum est autem quod | |
| 1732 unumquodque genus consequuntur propria accidentia. Sicut ergo | |
| 1733 materia praeintelligitur perfecta secundum esse ante intellectum | |
| 1734 corporeitatis, et sic de aliis; ita praeintelliguntur accidentia | |
| 1735 quae sunt propria entis, ante corporeitatem. Et sic | |
| 1736 praeintelliguntur dispositiones in materia ante formam, non quantum | |
| 1737 ad omnem eius effectum, sed quantum ad posteriorem.</p> | |
| 1738 <p title="I q. 76 a. 6 ad 2"><a name="31568"><span class= | |
| 1739 "ref">[31568] Iª q. 76 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1740 dicendum quod dimensiones quantitativae sunt accidentia | |
| 1741 consequentia corporeitatem, quae toti materiae convenit. Unde | |
| 1742 materia iam intellecta sub corporeitate et dimensionibus, potest | |
| 1743 intelligi ut distincta in diversas partes, ut sic accipiat diversas | |
| 1744 formas secundum ulteriores perfectionis gradus. Quamvis enim eadem | |
| 1745 forma sit secundum essentiam quae diversos perfectionis gradus | |
| 1746 materiae attribuit, ut dictum est; tamen secundum considerationem | |
| 1747 rationis differt.</p> | |
| 1748 <p title="I q. 76 a. 6 ad 3"><a name="31569"><span class= | |
| 1749 "ref">[31569] Iª q. 76 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1750 dicendum quod substantia spiritualis quae unitur corpori solum ut | |
| 1751 motor, unitur ei per potentiam vel virtutem. Sed anima intellectiva | |
| 1752 corpori unitur ut forma per suum esse. Administrat tamen ipsum et | |
| 1753 movet per suam potentiam et virtutem.</p> | |
| 1754 <br /> | |
| 1755 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1756 <p title="I q. 76 a. 7 arg. 1"><a name="31570"><span class= | |
| 1757 "ref">[31570] Iª q. 76 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic | |
| 1758 proceditur. Videtur quod anima uniatur corpori animalis mediante | |
| 1759 aliquo corpore. Dicit enim Augustinus, VII super Gen. ad Litt., | |
| 1760 quod anima per lucem, idest ignem, et aerem, <i>quae sunt similiora | |
| 1761 spiritui, corpus administrat</i>. Ignis autem et aer sunt corpora. | |
| 1762 Ergo anima unitur corpori humano mediante aliquo corpore.</p> | |
| 1763 <p title="I q. 76 a. 7 arg. 2"><a name="31571"><span class= | |
| 1764 "ref">[31571] Iª q. 76 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, id | |
| 1765 quo subtracto solvitur unio aliquorum unitorum, videtur esse medium | |
| 1766 inter ea. Sed deficiente spiritu, anima a corpore separatur. Ergo | |
| 1767 spiritus, qui est quoddam corpus subtile, medium est in unione | |
| 1768 corporis et animae.</p> | |
| 1769 <p title="I q. 76 a. 7 arg. 3"><a name="31572"><span class= | |
| 1770 "ref">[31572] Iª q. 76 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, ea | |
| 1771 quae sunt multum distantia, non uniuntur nisi per medium. Sed anima | |
| 1772 intellectiva distat a corpore et quia est incorporea, et quia est | |
| 1773 incorruptibilis. Ergo videtur quod uniatur ei mediante aliquo quod | |
| 1774 sit corpus incorruptibile. Et hoc videtur esse aliqua lux | |
| 1775 caelestis, quae conciliat elementa et redigit in unum.</p> | |
| 1776 <p title="I q. 76 a. 7 s. c."><a name="31573"><span class= | |
| 1777 "ref">[31573] Iª q. 76 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1778 quod philosophus dicit, in II de anima, quod <i>non oportet | |
| 1779 quaerere si unum est anima et corpus, sicut neque ceram et | |
| 1780 figuram</i>. Sed figura unitur cerae nullo corpore mediante. Ergo | |
| 1781 et anima corpori.</p> | |
| 1782 <p title="I q. 76 a. 7 co."><a name="31574"><span class= | |
| 1783 "ref">[31574] Iª q. 76 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1784 quod si anima, secundum Platonicos, corpori uniretur solum ut | |
| 1785 motor, conveniens esset dicere quod inter animam hominis, vel | |
| 1786 cuiuscumque animalis, et corpus aliqua alia corpora media | |
| 1787 intervenirent, convenit enim motori aliquid distans per media magis | |
| 1788 propinqua movere. Si vero anima unitur corpori ut forma, sicut iam | |
| 1789 dictum est, impossibile est quod uniatur ei aliquo corpore | |
| 1790 mediante. Cuius ratio est, quia sic dicitur aliquid unum, quomodo | |
| 1791 et ens. Forma autem per seipsam facit rem esse in actu, cum per | |
| 1792 essentiam suam sit actus; nec dat esse per aliquod medium. Unde | |
| 1793 unitas rei compositae ex materia et forma est per ipsam formam, | |
| 1794 quae secundum seipsam unitur materiae ut actus eius. Nec est | |
| 1795 aliquid aliud uniens nisi agens, quod facit materiam esse in actu, | |
| 1796 ut dicitur in VIII Metaphys. Unde patet esse falsas opiniones eorum | |
| 1797 qui posuerunt aliqua corpora esse media inter animam et corpus | |
| 1798 hominis. Quorum quidam Platonici dixerunt quod anima intellectiva | |
| 1799 habet corpus incorruptibile sibi naturaliter unitum, a quo nunquam | |
| 1800 separatur, et eo mediante unitur corpori hominis corruptibili. | |
| 1801 Quidam vero dixerunt quod unitur corpori mediante spiritu corporeo. | |
| 1802 Alii vero dixerunt quod unitur corpori mediante luce, quam dicunt | |
| 1803 esse corpus, et de natura quintae essentiae, ita quod anima | |
| 1804 vegetabilis unitur corpori mediante luce caeli siderei; anima vero | |
| 1805 sensibilis, mediante luce caeli crystallini; anima vero | |
| 1806 intellectualis, mediante luce caeli Empyrei. Quod fictitium et | |
| 1807 derisibile apparet, tum quia lux non est corpus; tum quia quinta | |
| 1808 essentia non venit materialiter in compositionem corporis mixti, | |
| 1809 cum sit inalterabilis, sed virtualiter tantum; tum etiam quia anima | |
| 1810 immediate corpori unitur ut forma materiae.</p> | |
| 1811 <p title="I q. 76 a. 7 ad 1"><a name="31575"><span class= | |
| 1812 "ref">[31575] Iª q. 76 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1813 dicendum quod Augustinus loquitur de anima inquantum movet corpus, | |
| 1814 unde utitur verbo administrationis. Et verum est quod partes | |
| 1815 grossiores corporis per subtiliores movet. Et primum instrumentum | |
| 1816 virtutis motivae est spiritus, ut dicit philosophus in libro de | |
| 1817 causa motus animalium.</p> | |
| 1818 <p title="I q. 76 a. 7 ad 2"><a name="31576"><span class= | |
| 1819 "ref">[31576] Iª q. 76 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1820 dicendum quod, subtracto spiritu, deficit unio animae ad corpus, | |
| 1821 non quia sit medium; sed quia tollitur dispositio per quam corpus | |
| 1822 est dispositum ad talem unionem. Est tamen spiritus medium in | |
| 1823 movendo, sicut primum instrumentum motus.</p> | |
| 1824 <p title="I q. 76 a. 7 ad 3"><a name="31577"><span class= | |
| 1825 "ref">[31577] Iª q. 76 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1826 dicendum quod anima distat quidem a corpore plurimum, si utriusque | |
| 1827 conditiones seorsum considerentur, unde si utrumque ipsorum | |
| 1828 separatim esse haberet, oporteret quod multa media intervenirent. | |
| 1829 Sed inquantum anima est forma corporis, non habet esse seorsum ab | |
| 1830 esse corporis; sed per suum esse corpori unitur immediate. Sic enim | |
| 1831 et quaelibet forma, si consideretur ut actus, habet magnam | |
| 1832 distantiam a materia, quae est ens in potentia tantum.</p> | |
| 1833 <br /> | |
| 1834 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1835 <p title="I q. 76 a. 8 arg. 1"><a name="31578"><span class= | |
| 1836 "ref">[31578] Iª q. 76 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic | |
| 1837 proceditur. Videtur quod anima non sit tota in qualibet parte | |
| 1838 corporis. Dicit enim philosophus, in libro de causa motus | |
| 1839 animalium, <i>non opus est in unaquaque corporis parte esse animam; | |
| 1840 sed in quodam principio corporis existente, alia vivere; eo quod | |
| 1841 simul nata sunt facere proprium motum per naturam</i>.</p> | |
| 1842 <p title="I q. 76 a. 8 arg. 2"><a name="31579"><span class= | |
| 1843 "ref">[31579] Iª q. 76 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, anima | |
| 1844 est in corpore cuius est actus. Sed est actus corporis organici. | |
| 1845 Ergo non est nisi in corpore organico. Sed non quaelibet pars | |
| 1846 corporis hominis est corpus organicum. Ergo anima non est in | |
| 1847 qualibet parte corporis tota.</p> | |
| 1848 <p title="I q. 76 a. 8 arg. 3"><a name="31580"><span class= | |
| 1849 "ref">[31580] Iª q. 76 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, in II | |
| 1850 de anima dicitur quod sicut se habet pars animae ad partem | |
| 1851 corporis, ut visus ad pupillam, ita anima tota ad totum corpus | |
| 1852 animalis. Si igitur tota anima est in qualibet parte corporis, | |
| 1853 sequitur quod quaelibet pars corporis sit animal.</p> | |
| 1854 <p title="I q. 76 a. 8 arg. 4"><a name="31581"><span class= | |
| 1855 "ref">[31581] Iª q. 76 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, omnes | |
| 1856 potentiae animae in ipsa essentia animae fundantur. Si igitur anima | |
| 1857 tota est in qualibet parte corporis, sequitur quod omnes potentiae | |
| 1858 animae sint in qualibet corporis parte, et ita visus erit in aure, | |
| 1859 et auditus in oculo. Quod est inconveniens.</p> | |
| 1860 <p title="I q. 76 a. 8 arg. 5"><a name="31582"><span class= | |
| 1861 "ref">[31582] Iª q. 76 a. 8 arg. 5</span></a> Praeterea, si in | |
| 1862 qualibet parte corporis esset tota anima, quaelibet pars corporis | |
| 1863 immediate dependeret ab anima. Non ergo una pars dependeret ab | |
| 1864 alia, nec una pars esset principalior quam alia, quod est manifeste | |
| 1865 falsum. Non ergo anima est in qualibet parte corporis tota.</p> | |
| 1866 <p title="I q. 76 a. 8 s. c."><a name="31583"><span class= | |
| 1867 "ref">[31583] Iª q. 76 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1868 quod Augustinus dicit, in VI de Trin., quod <i>anima in quocumque | |
| 1869 corpore et in toto est tota, et in qualibet eius parte tota | |
| 1870 est</i>.</p> | |
| 1871 <p title="I q. 76 a. 8 co."><a name="31584"><span class= | |
| 1872 "ref">[31584] Iª q. 76 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1873 quod, sicut in aliis iam dictum est, si anima uniretur corpori | |
| 1874 solum ut motor, posset dici quod non esset in qualibet parte | |
| 1875 corporis, sed in una tantum, per quam alias moveret. Sed quia anima | |
| 1876 unitur corpori ut forma, necesse est quod sit in toto, et in | |
| 1877 qualibet parte corporis. Non enim est forma corporis accidentalis, | |
| 1878 sed substantialis. Substantialis autem forma non solum est | |
| 1879 perfectio totius, sed cuiuslibet partis. Cum enim totum consistat | |
| 1880 ex partibus, forma totius quae non dat esse singulis partibus | |
| 1881 corporis, est forma quae est compositio et ordo, sicut forma domus, | |
| 1882 et talis forma est accidentalis. Anima vero est forma | |
| 1883 substantialis, unde oportet quod sit forma et actus non solum | |
| 1884 totius, sed cuiuslibet partis. Et ideo, recedente anima, sicut non | |
| 1885 dicitur animal et homo nisi aequivoce, quemadmodum et animal pictum | |
| 1886 vel lapideum; ita est de manu et oculo, aut carne et osse, ut | |
| 1887 philosophus dicit. Cuius signum est, quod nulla pars corporis habet | |
| 1888 proprium opus, anima recedente, cum tamen omne quod retinet | |
| 1889 speciem, retineat operationem speciei. Actus autem est in eo cuius | |
| 1890 est actus. Unde oportet animam esse in toto corpore, et in qualibet | |
| 1891 eius parte. Et quod tota sit in qualibet parte eius, hinc | |
| 1892 considerari potest, quia, cum totum sit quod dividitur in partes, | |
| 1893 secundum triplicem divisionem est triplex totalitas. Est enim | |
| 1894 quoddam totum quod dividitur in partes quantitativas, sicut tota | |
| 1895 linea vel totum corpus. Est etiam quoddam totum quod dividitur in | |
| 1896 partes rationis et essentiae; sicut definitum in partes | |
| 1897 definitionis, et compositum resolvitur in materiam et formam. | |
| 1898 Tertium autem totum est potentiale, quod dividitur in partes | |
| 1899 virtutis. Primus autem totalitatis modus non convenit formis, nisi | |
| 1900 forte per accidens; et illis solis formis, quae habent | |
| 1901 indifferentem habitudinem ad totum quantitativum et partes eius. | |
| 1902 Sicut albedo, quantum est de sui ratione, aequaliter se habet ut | |
| 1903 sit in tota superficie et in qualibet superficiei parte; et ideo, | |
| 1904 divisa superficie, dividitur albedo per accidens. Sed forma quae | |
| 1905 requirit diversitatem in partibus, sicut est anima, et praecipue | |
| 1906 animalium perfectorum, non aequaliter se habet ad totum et partes, | |
| 1907 unde non dividitur per accidens per divisionem quantitatis. Sic | |
| 1908 ergo totalitas quantitativa non potest attribui animae nec per se | |
| 1909 nec per accidens. Sed totalitas secunda, quae attenditur secundum | |
| 1910 rationis et essentiae perfectionem, proprie et per se convenit | |
| 1911 formis. Similiter autem et totalitas virtutis, quia forma est | |
| 1912 operationis principium. Si ergo quaereretur de albedine, utrum | |
| 1913 esset tota in tota superficie et in qualibet eius parte, | |
| 1914 distinguere oporteret. Quia si fiat mentio de totalitate | |
| 1915 quantitativa, quam habet albedo per accidens, non tota esset in | |
| 1916 qualibet parte superficiei. Et similiter dicendum est de totalitate | |
| 1917 virtutis magis enim potest movere visum albedo quae est in tota | |
| 1918 superficie, quam albedo quae est in aliqua eius particula. Sed si | |
| 1919 fiat mentio de totalitate speciei et essentiae, tota albedo est in | |
| 1920 qualibet superficiei parte. Sed quia anima totalitatem | |
| 1921 quantitativam non habet, nec per se nec per accidens, ut dictum | |
| 1922 est; sufficit dicere quod anima tota est in qualibet parte corporis | |
| 1923 secundum totalitatem perfectionis et essentiae; non autem secundum | |
| 1924 totalitatem virtutis. Quia non secundum quamlibet suam potentiam | |
| 1925 est in qualibet parte corporis; sed secundum visum in oculo, | |
| 1926 secundum auditum in aure, et sic de aliis. Tamen attendendum est | |
| 1927 quod, quia anima requirit diversitatem in partibus, non eodem modo | |
| 1928 comparatur ad totum et ad partes, sed ad totum quidem primo et per | |
| 1929 se, sicut ad proprium et proportionatum perfectibile; ad partes | |
| 1930 autem per posterius, secundum quod habent ordinem ad totum.</p> | |
| 1931 <p title="I q. 76 a. 8 ad 1"><a name="31585"><span class= | |
| 1932 "ref">[31585] Iª q. 76 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1933 dicendum quod philosophus loquitur de potentia motiva animae.</p> | |
| 1934 <p title="I q. 76 a. 8 ad 2"><a name="31586"><span class= | |
| 1935 "ref">[31586] Iª q. 76 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1936 dicendum quod anima est actus corporis organici, sicut primi et | |
| 1937 proportionati perfectibilis.</p> | |
| 1938 <p title="I q. 76 a. 8 ad 3"><a name="31587"><span class= | |
| 1939 "ref">[31587] Iª q. 76 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1940 dicendum quod animal est quod componitur ex anima et corpore toto, | |
| 1941 quod est primum et proportionatum eius perfectibile. Sic autem | |
| 1942 anima non est in parte. Unde non oportet quod pars animalis sit | |
| 1943 animal.</p> | |
| 1944 <p title="I q. 76 a. 8 ad 4"><a name="31588"><span class= | |
| 1945 "ref">[31588] Iª q. 76 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1946 dicendum quod potentiarum animae quaedam sunt in ea secundum quod | |
| 1947 excedit totam corporis capacitatem, scilicet intellectus et | |
| 1948 voluntas, unde huiusmodi potentiae in nulla parte corporis esse | |
| 1949 dicuntur. Aliae vero potentiae sunt communes animae et corpori, | |
| 1950 unde talium potentiarum non oportet quod quaelibet sit in quocumque | |
| 1951 est anima; sed solum in illa parte corporis quae est proportionata | |
| 1952 ad talis potentiae operationem.</p> | |
| 1953 <p title="I q. 76 a. 8 ad 5"><a name="31589"><span class= | |
| 1954 "ref">[31589] Iª q. 76 a. 8 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1955 dicendum quod una pars corporis dicitur esse principalior quam | |
| 1956 alia, propter potentias diversas quarum sunt organa partes | |
| 1957 corporis. Quae enim est principalioris potentiae organum, est | |
| 1958 principalior pars corporis, vel quae etiam eidem potentiae | |
| 1959 principalius deservit.</p> | |
| 1960 <div class="centro"><br /> | |
| 1961 <p><a href="sth1065.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 1962 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 1963 <a href="sth1077.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 1964 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 1965 <br /> | |
| 1966 <hr /> | |
| 1967 <br /> | |
| 1968 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 1969 hanc editionem<br /> | |
| 1970 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 1971 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 1972 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 1973 </div> | |
| 1974 </body> | |
| 1975 </html> |
