Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3123.html @ 53:d777cc3962f2
div-wrapped
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 28 Dec 2009 13:00:58 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | 03759e5c1080 |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 28 | 19 123-140</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CXXIII |
| 22 ad CXL</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth3122.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth3141.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#44045">II&ordf;-IIae, q. 123 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#44046">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#44047">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#44048">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#44049">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#44050">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#44051">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#44052">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#44053">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#44054">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#44055">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#44056">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#44057">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#44058">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#44059">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#44060">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#44061">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#44062">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#44063">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#44064">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#44065">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#44066">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#44067">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#44068">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#44069">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#44070">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#44071">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#44072">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#44073">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#44074">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#44075">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#44076">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#44077">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#44078">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 5 arg. 1'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#44079">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 5 arg. 2'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#44080">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 5 arg. 3'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#44081">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 5 s. c.'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#44082">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 5 co.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#44083">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 5 ad 1'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#44084">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 5 ad 2'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#44085">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 5 ad 3'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#44086">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 6 arg. 1'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#44087">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 6 arg. 2'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#44088">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 6 arg. 3'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#44089">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 6 s. c.'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#44090">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 6 co.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#44091">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 6 ad 1'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#44092">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 6 ad 2'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#44093">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 6 ad 3'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#44094">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 7 arg. 1'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#44095">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 7 arg. 2'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#44096">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 7 arg. 3'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#44097">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 7 s. c.'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#44098">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 7 co.'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#44099">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 7 ad 1'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#44100">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 7 ad 2'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#44101">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 8 arg. 1'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#44102">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 8 arg. 2'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#44103">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 8 arg. 3'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#44104">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 8 s. c.'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#44105">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 8 co.'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#44106">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 8 ad 1'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#44107">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 8 ad 2'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#44108">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 8 ad 3'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#44109">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 9 arg. 1'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#44110">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 9 arg. 2'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#44111">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 9 arg. 3'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#44112">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 9 s. c.'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#44113">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 9 co.'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#44114">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 9 ad'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#44115">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 10 arg. 1'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#44116">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 10 arg. 2'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#44117">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 10 arg. 3'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#44118">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 10 s. c.'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#44119">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 10 co.'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#44120">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 10 ad 1'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#44121">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 10 ad 2'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#44122">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 10 ad 3'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#44123">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 11 arg. 1'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#44124">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 11 arg. 2'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#44125">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 11 arg. 3'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#44126">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 11 s. c.'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#44127">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 11 co.'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#44128">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 11 ad 1'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#44129">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 11 ad 2'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#44130">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 11 ad 3'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#44131">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 arg. 1'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#44132">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 arg. 2'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#44133">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 arg. 3'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#44134">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 s. c. 1'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#44135">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 s. c. 2'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#44136">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 co.'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#44137">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 ad 1'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#44138">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 ad 2'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#44139">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 ad 3'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#44140">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 ad 4'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#44141">II&ordf;-IIae, q. 123 a. 12 ad 5'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#44142">II&ordf;-IIae, q. 124 pr.'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#44143">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 1 arg. 1'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#44144">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 1 arg. 2'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#44145">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 1 arg. 3'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#44146">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 1 s. c.'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#44147">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 1 co.'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#44148">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 1 ad 1'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#44149">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 1 ad 2'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#44150">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 1 ad 3'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#44151">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 2 arg. 1'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#44152">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 2 arg. 2'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#44153">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 2 arg. 3'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#44154">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 2 s. c.'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#44155">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 2 co.'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#44156">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 2 ad 1'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#44157">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 2 ad 2'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#44158">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 2 ad 3'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#44159">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 3 arg. 1'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#44160">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 3 arg. 2'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#44161">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 3 arg. 3'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#44162">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 3 s. c.'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#44163">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 3 co.'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#44164">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 3 ad 1'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#44165">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 3 ad 2'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#44166">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 3 ad 3'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#44167">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 4 arg. 1'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#44168">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 4 arg. 2'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#44169">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 4 arg. 3'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#44170">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 4 arg. 4'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#44171">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 4 s. c.'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#44172">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 4 co.'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#44173">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 4 ad 1'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#44174">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 4 ad 2'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#44175">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 4 ad 3'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#44176">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 4 ad 4'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#44177">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 5 arg. 1'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#44178">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 5 arg. 2'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#44179">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 5 arg. 3'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#44180">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 5 s. c.'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#44181">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 5 co.'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#44182">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 5 ad 1'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#44183">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 5 ad 2'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#44184">II&ordf;-IIae, q. 124 a. 5 ad 3'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#44185">II&ordf;-IIae, q. 125 pr.'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#44186">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 1 arg. 1'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#44187">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 1 arg. 2'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#44188">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 1 arg. 3'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#44189">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 1 s. c.'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#44190">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 1 co.'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#44191">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 1 ad 1'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#44192">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 1 ad 2'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#44193">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 1 ad 3'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#44194">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 2 arg. 1'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#44195">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 2 arg. 2'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#44196">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 2 arg. 3'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#44197">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 2 s. c.'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#44198">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 2 co.'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#44199">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 2 ad 1'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#44200">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 2 ad 2'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#44201">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 2 ad 3'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#44202">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 3 arg. 1'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#44203">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 3 arg. 2'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#44204">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 3 arg. 3'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#44205">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 3 s. c.'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#44206">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 3 co.'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#44207">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 3 ad 1'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#44208">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 3 ad 2'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#44209">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 3 ad 3'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#44210">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 4 arg. 1'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#44211">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 4 arg. 2'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#44212">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 4 arg. 3'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#44213">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 4 s. c.'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#44214">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 4 co.'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#44215">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 4 ad 1'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#44216">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 4 ad 2'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#44217">II&ordf;-IIae, q. 125 a. 4 ad 3'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#44218">II&ordf;-IIae, q. 126 pr.'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#44219">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 1 arg. 1'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#44220">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 1 arg. 2'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#44221">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 1 arg. 3'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#44222">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 1 s. c.'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#44223">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 1 co.'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#44224">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 1 ad 1'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#44225">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 1 ad 2'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#44226">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 1 ad 3'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#44227">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 2 arg. 1'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#44228">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 2 arg. 2'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#44229">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 2 arg. 3'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#44230">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 2 s. c.'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#44231">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 2 co.'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#44232">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 2 ad 1'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#44233">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 2 ad 2'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#44234">II&ordf;-IIae, q. 126 a. 2 ad 3'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#44235">II&ordf;-IIae, q. 127 pr.'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#44236">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 1 arg. 1'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#44237">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 1 arg. 2'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#44238">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 1 arg. 3'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#44239">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 1 s. c.'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#44240">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 1 co.'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#44241">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 1 ad 1'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#44242">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 1 ad 2'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#44243">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 1 ad 3'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#44244">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 2 arg. 1'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#44245">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 2 arg. 2'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#44246">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 2 arg. 3'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#44247">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 2 s. c.'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#44248">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 2 co.'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#44249">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 2 ad 1'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#44250">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 2 ad 2'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#44251">II&ordf;-IIae, q. 127 a. 2 ad 3'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#44252">II&ordf;-IIae, q. 128 pr.'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#44253">II&ordf;-IIae, q. 128 arg. 1'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#44254">II&ordf;-IIae, q. 128 arg. 2'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#44255">II&ordf;-IIae, q. 128 arg. 3'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#44256">II&ordf;-IIae, q. 128 arg. 4'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#44257">II&ordf;-IIae, q. 128 arg. 5'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#44258">II&ordf;-IIae, q. 128 arg. 6'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#44259">II&ordf;-IIae, q. 128 arg. 7'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#44260">II&ordf;-IIae, q. 128 co.'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#44261">II&ordf;-IIae, q. 128 ad 1'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#44262">II&ordf;-IIae, q. 128 ad 2'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#44263">II&ordf;-IIae, q. 128 ad 3'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#44264">II&ordf;-IIae, q. 128 ad 4'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#44265">II&ordf;-IIae, q. 128 ad 5'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#44266">II&ordf;-IIae, q. 128 ad 6'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#44267">II&ordf;-IIae, q. 128 ad 7'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#44268">II&ordf;-IIae, q. 129 pr.'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#44269">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 1 arg. 1'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#44270">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 1 arg. 2'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#44271">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 1 arg. 3'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#44272">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 1 s. c.'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#44273">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 1 co.'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#44274">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 1 ad 1'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#44275">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 1 ad 2'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#44276">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 1 ad 3'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#44277">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 2 arg. 1'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#44278">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 2 arg. 2'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#44279">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 2 arg. 3'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#44280">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 2 s. c.'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#44281">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 2 co.'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#44282">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 2 ad 1'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#44283">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 2 ad 2'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#44284">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 2 ad 3'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#44285">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 arg. 1'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#44286">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 arg. 2'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#44287">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 arg. 3'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#44288">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 arg. 4'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#44289">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 arg. 5'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#44290">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 s. c.'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#44291">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 co.'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#44292">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 ad 1'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#44293">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 ad 2'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#44294">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 ad 3'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#44295">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 ad 4'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#44296">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 3 ad 5'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#44297">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 4 arg. 1'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#44298">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 4 arg. 2'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#44299">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 4 arg. 3'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#44300">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 4 s. c.'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#44301">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 4 co.'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#44302">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 4 ad 1'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#44303">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 4 ad 2'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#44304">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 4 ad 3'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#44305">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 5 arg. 1'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#44306">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 5 arg. 2'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#44307">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 5 arg. 3'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#44308">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 5 s. c.'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#44309">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 5 co.'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#44310">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 5 ad 1'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#44311">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 5 ad 2'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#44312">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 5 ad 3'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#44313">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 6 arg. 1'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#44314">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 6 arg. 2'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#44315">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 6 arg. 3'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#44316">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 6 s. c.'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#44317">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 6 co.'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#44318">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 6 ad 1'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#44319">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 6 ad 2'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#44320">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 6 ad 3'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#44321">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 7 arg. 1'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#44322">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 7 arg. 2'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#44323">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 7 arg. 3'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#44324">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 7 s. c.'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#44325">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 7 co.'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#44326">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 7 ad 1'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#44327">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 7 ad 2'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#44328">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 7 ad 3'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#44329">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 8 arg. 1'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#44330">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 8 arg. 2'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#44331">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 8 arg. 3'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#44332">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 8 s. c.'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#44333">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 8 co.'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#44334">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 8 ad 1'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#44335">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 8 ad 2'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#44336">II&ordf;-IIae, q. 129 a. 8 ad 3'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#44337">II&ordf;-IIae, q. 130 pr.'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#44338">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 1 arg. 1'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#44339">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 1 arg. 2'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#44340">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 1 arg. 3'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#44341">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 1 s. c.'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#44342">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 1 co.'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#44343">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 1 ad 1'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#44344">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 1 ad 2'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#44345">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 1 ad 3'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#44346">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 2 arg. 1'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#44347">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 2 arg. 2'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#44348">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 2 arg. 3'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#44349">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 2 s. c.'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#44350">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 2 co.'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#44351">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 2 ad 1'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#44352">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 2 ad 2'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#44353">II&ordf;-IIae, q. 130 a. 2 ad 3'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#44354">II&ordf;-IIae, q. 131 pr.'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#44355">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 1 arg. 1'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#44356">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 1 arg. 2'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#44357">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 1 arg. 3'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#44358">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 1 s. c.'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#44359">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 1 co.'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#44360">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 1 ad 1'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#44361">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 1 ad 2'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#44362">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 1 ad 3'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#44363">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 2 arg. 1'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#44364">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 2 arg. 2'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#44365">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 2 arg. 3'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#44366">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 2 s. c.'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#44367">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 2 co.'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#44368">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 2 ad 1'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#44369">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 2 ad 2'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#44370">II&ordf;-IIae, q. 131 a. 2 ad 3'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#44371">II&ordf;-IIae, q. 132 pr.'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#44372">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 1 arg. 1'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#44373">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 1 arg. 2'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#44374">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 1 arg. 3'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#44375">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 1 s. c.'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#44376">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 1 co.'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#44377">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 1 ad 1'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#44378">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 1 ad 2'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#44379">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 1 ad 3'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#44380">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 2 arg. 1'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#44381">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 2 arg. 2'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#44382">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 2 arg. 3'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#44383">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 2 s. c.'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#44384">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 2 co.'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#44385">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 2 ad 1'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#44386">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 2 ad 2'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#44387">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 2 ad 3'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#44388">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 3 arg. 1'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#44389">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 3 arg. 2'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#44390">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 3 arg. 3'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#44391">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 3 s. c.'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#44392">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 3 co.'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#44393">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 3 ad 1'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#44394">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 3 ad 2'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#44395">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 3 ad 3'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#44396">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 4 arg. 1'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#44397">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 4 arg. 2'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#44398">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 4 arg. 3'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#44399">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 4 s. c.'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#44400">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 4 co.'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#44401">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 4 ad 1'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#44402">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 4 ad 2'); | |
| 408 document.write('<OPTION VALUE="#44403">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 4 ad 3'); | |
| 409 document.write('<OPTION VALUE="#44404">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 5 arg. 1'); | |
| 410 document.write('<OPTION VALUE="#44405">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 5 arg. 2'); | |
| 411 document.write('<OPTION VALUE="#44406">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 5 arg. 3'); | |
| 412 document.write('<OPTION VALUE="#44407">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 5 s. c.'); | |
| 413 document.write('<OPTION VALUE="#44408">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 5 co.'); | |
| 414 document.write('<OPTION VALUE="#44409">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 5 ad 1'); | |
| 415 document.write('<OPTION VALUE="#44410">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 5 ad 2'); | |
| 416 document.write('<OPTION VALUE="#44411">II&ordf;-IIae, q. 132 a. 5 ad 3'); | |
| 417 document.write('<OPTION VALUE="#44412">II&ordf;-IIae, q. 133 pr.'); | |
| 418 document.write('<OPTION VALUE="#44413">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 1 arg. 1'); | |
| 419 document.write('<OPTION VALUE="#44414">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 1 arg. 2'); | |
| 420 document.write('<OPTION VALUE="#44415">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 1 arg. 3'); | |
| 421 document.write('<OPTION VALUE="#44416">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 1 arg. 4'); | |
| 422 document.write('<OPTION VALUE="#44417">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 1 s. c.'); | |
| 423 document.write('<OPTION VALUE="#44418">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 1 co.'); | |
| 424 document.write('<OPTION VALUE="#44419">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 1 ad 1'); | |
| 425 document.write('<OPTION VALUE="#44420">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 1 ad 2'); | |
| 426 document.write('<OPTION VALUE="#44421">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 1 ad 3'); | |
| 427 document.write('<OPTION VALUE="#44422">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 1 ad 4'); | |
| 428 document.write('<OPTION VALUE="#44423">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 2 arg. 1'); | |
| 429 document.write('<OPTION VALUE="#44424">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 2 arg. 2'); | |
| 430 document.write('<OPTION VALUE="#44425">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 2 arg. 3'); | |
| 431 document.write('<OPTION VALUE="#44426">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 2 arg. 4'); | |
| 432 document.write('<OPTION VALUE="#44427">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 2 s. c.'); | |
| 433 document.write('<OPTION VALUE="#44428">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 2 co.'); | |
| 434 document.write('<OPTION VALUE="#44429">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 2 ad 1'); | |
| 435 document.write('<OPTION VALUE="#44430">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 2 ad 2'); | |
| 436 document.write('<OPTION VALUE="#44431">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 2 ad 3'); | |
| 437 document.write('<OPTION VALUE="#44432">II&ordf;-IIae, q. 133 a. 2 ad 4'); | |
| 438 document.write('<OPTION VALUE="#44433">II&ordf;-IIae, q. 134 pr.'); | |
| 439 document.write('<OPTION VALUE="#44434">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 1 arg. 1'); | |
| 440 document.write('<OPTION VALUE="#44435">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 1 arg. 2'); | |
| 441 document.write('<OPTION VALUE="#44436">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 1 arg. 3'); | |
| 442 document.write('<OPTION VALUE="#44437">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 1 arg. 4'); | |
| 443 document.write('<OPTION VALUE="#44438">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 1 s. c.'); | |
| 444 document.write('<OPTION VALUE="#44439">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 1 co.'); | |
| 445 document.write('<OPTION VALUE="#44440">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 1 ad 1'); | |
| 446 document.write('<OPTION VALUE="#44441">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 1 ad 2'); | |
| 447 document.write('<OPTION VALUE="#44442">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 1 ad 3'); | |
| 448 document.write('<OPTION VALUE="#44443">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 1 ad 4'); | |
| 449 document.write('<OPTION VALUE="#44444">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 2 arg. 1'); | |
| 450 document.write('<OPTION VALUE="#44445">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 2 arg. 2'); | |
| 451 document.write('<OPTION VALUE="#44446">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 2 arg. 3'); | |
| 452 document.write('<OPTION VALUE="#44447">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 2 s. c.'); | |
| 453 document.write('<OPTION VALUE="#44448">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 2 co.'); | |
| 454 document.write('<OPTION VALUE="#44449">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 2 ad 1'); | |
| 455 document.write('<OPTION VALUE="#44450">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 2 ad 2'); | |
| 456 document.write('<OPTION VALUE="#44451">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 2 ad 3'); | |
| 457 document.write('<OPTION VALUE="#44452">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 3 arg. 1'); | |
| 458 document.write('<OPTION VALUE="#44453">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 3 arg. 2'); | |
| 459 document.write('<OPTION VALUE="#44454">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 3 arg. 3'); | |
| 460 document.write('<OPTION VALUE="#44455">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 3 arg. 4'); | |
| 461 document.write('<OPTION VALUE="#44456">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 3 s. c.'); | |
| 462 document.write('<OPTION VALUE="#44457">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 3 co.'); | |
| 463 document.write('<OPTION VALUE="#44458">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 3 ad 1'); | |
| 464 document.write('<OPTION VALUE="#44459">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 3 ad 2'); | |
| 465 document.write('<OPTION VALUE="#44460">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 3 ad 3'); | |
| 466 document.write('<OPTION VALUE="#44461">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 3 ad 4'); | |
| 467 document.write('<OPTION VALUE="#44462">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 4 arg. 1'); | |
| 468 document.write('<OPTION VALUE="#44463">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 4 arg. 2'); | |
| 469 document.write('<OPTION VALUE="#44464">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 4 arg. 3'); | |
| 470 document.write('<OPTION VALUE="#44465">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 4 s. c.'); | |
| 471 document.write('<OPTION VALUE="#44466">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 4 co.'); | |
| 472 document.write('<OPTION VALUE="#44467">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 4 ad 1'); | |
| 473 document.write('<OPTION VALUE="#44468">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 4 ad 2'); | |
| 474 document.write('<OPTION VALUE="#44469">II&ordf;-IIae, q. 134 a. 4 ad 3'); | |
| 475 document.write('<OPTION VALUE="#44470">II&ordf;-IIae, q. 135 pr.'); | |
| 476 document.write('<OPTION VALUE="#44471">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 1 arg. 1'); | |
| 477 document.write('<OPTION VALUE="#44472">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 1 arg. 2'); | |
| 478 document.write('<OPTION VALUE="#44473">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 1 arg. 3'); | |
| 479 document.write('<OPTION VALUE="#44474">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 1 s. c.'); | |
| 480 document.write('<OPTION VALUE="#44475">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 1 co.'); | |
| 481 document.write('<OPTION VALUE="#44476">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 1 ad 1'); | |
| 482 document.write('<OPTION VALUE="#44477">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 1 ad 2'); | |
| 483 document.write('<OPTION VALUE="#44478">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 1 ad 3'); | |
| 484 document.write('<OPTION VALUE="#44479">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 2 arg. 1'); | |
| 485 document.write('<OPTION VALUE="#44480">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 2 arg. 2'); | |
| 486 document.write('<OPTION VALUE="#44481">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 2 arg. 3'); | |
| 487 document.write('<OPTION VALUE="#44482">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 2 s. c.'); | |
| 488 document.write('<OPTION VALUE="#44483">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 2 co.'); | |
| 489 document.write('<OPTION VALUE="#44484">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 2 ad 1'); | |
| 490 document.write('<OPTION VALUE="#44485">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 2 ad 2'); | |
| 491 document.write('<OPTION VALUE="#44486">II&ordf;-IIae, q. 135 a. 2 ad 3'); | |
| 492 document.write('<OPTION VALUE="#44487">II&ordf;-IIae, q. 136 pr.'); | |
| 493 document.write('<OPTION VALUE="#44488">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 1 arg. 1'); | |
| 494 document.write('<OPTION VALUE="#44489">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 1 arg. 2'); | |
| 495 document.write('<OPTION VALUE="#44490">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 1 arg. 3'); | |
| 496 document.write('<OPTION VALUE="#44491">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 1 s. c.'); | |
| 497 document.write('<OPTION VALUE="#44492">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 1 co.'); | |
| 498 document.write('<OPTION VALUE="#44493">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 1 ad 1'); | |
| 499 document.write('<OPTION VALUE="#44494">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 1 ad 2'); | |
| 500 document.write('<OPTION VALUE="#44495">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 1 ad 3'); | |
| 501 document.write('<OPTION VALUE="#44496">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 2 arg. 1'); | |
| 502 document.write('<OPTION VALUE="#44497">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 2 arg. 2'); | |
| 503 document.write('<OPTION VALUE="#44498">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 2 arg. 3'); | |
| 504 document.write('<OPTION VALUE="#44499">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 2 s. c.'); | |
| 505 document.write('<OPTION VALUE="#44500">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 2 co.'); | |
| 506 document.write('<OPTION VALUE="#44501">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 2 ad 1'); | |
| 507 document.write('<OPTION VALUE="#44502">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 2 ad 2'); | |
| 508 document.write('<OPTION VALUE="#44503">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 2 ad 3'); | |
| 509 document.write('<OPTION VALUE="#44504">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 3 arg. 1'); | |
| 510 document.write('<OPTION VALUE="#44505">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 3 arg. 2'); | |
| 511 document.write('<OPTION VALUE="#44506">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 3 arg. 3'); | |
| 512 document.write('<OPTION VALUE="#44507">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 3 s. c.'); | |
| 513 document.write('<OPTION VALUE="#44508">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 3 co.'); | |
| 514 document.write('<OPTION VALUE="#44509">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 3 ad 1'); | |
| 515 document.write('<OPTION VALUE="#44510">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 3 ad 2'); | |
| 516 document.write('<OPTION VALUE="#44511">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 3 ad 3'); | |
| 517 document.write('<OPTION VALUE="#44512">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 4 arg. 1'); | |
| 518 document.write('<OPTION VALUE="#44513">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 4 arg. 2'); | |
| 519 document.write('<OPTION VALUE="#44514">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 4 arg. 3'); | |
| 520 document.write('<OPTION VALUE="#44515">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 4 s. c.'); | |
| 521 document.write('<OPTION VALUE="#44516">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 4 co.'); | |
| 522 document.write('<OPTION VALUE="#44517">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 4 ad 1'); | |
| 523 document.write('<OPTION VALUE="#44518">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 4 ad 2'); | |
| 524 document.write('<OPTION VALUE="#44519">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 4 ad 3'); | |
| 525 document.write('<OPTION VALUE="#44520">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 5 arg. 1'); | |
| 526 document.write('<OPTION VALUE="#44521">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 5 arg. 2'); | |
| 527 document.write('<OPTION VALUE="#44522">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 5 arg. 3'); | |
| 528 document.write('<OPTION VALUE="#44523">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 5 s. c.'); | |
| 529 document.write('<OPTION VALUE="#44524">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 5 co.'); | |
| 530 document.write('<OPTION VALUE="#44525">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 5 ad 1'); | |
| 531 document.write('<OPTION VALUE="#44526">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 5 ad 3'); | |
| 532 document.write('<OPTION VALUE="#44527">II&ordf;-IIae, q. 136 a. 5 ad 4'); | |
| 533 document.write('<OPTION VALUE="#44528">II&ordf;-IIae, q. 137 pr.'); | |
| 534 document.write('<OPTION VALUE="#44529">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 1 arg. 1'); | |
| 535 document.write('<OPTION VALUE="#44530">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 1 arg. 2'); | |
| 536 document.write('<OPTION VALUE="#44531">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 1 arg. 3'); | |
| 537 document.write('<OPTION VALUE="#44532">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 1 s. c.'); | |
| 538 document.write('<OPTION VALUE="#44533">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 1 co.'); | |
| 539 document.write('<OPTION VALUE="#44534">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 1 ad 1'); | |
| 540 document.write('<OPTION VALUE="#44535">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 1 ad 2'); | |
| 541 document.write('<OPTION VALUE="#44536">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 1 ad 3'); | |
| 542 document.write('<OPTION VALUE="#44537">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 2 arg. 1'); | |
| 543 document.write('<OPTION VALUE="#44538">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 2 arg. 2'); | |
| 544 document.write('<OPTION VALUE="#44539">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 2 arg. 3'); | |
| 545 document.write('<OPTION VALUE="#44540">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 2 s. c.'); | |
| 546 document.write('<OPTION VALUE="#44541">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 2 co.'); | |
| 547 document.write('<OPTION VALUE="#44542">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 2 ad 1'); | |
| 548 document.write('<OPTION VALUE="#44543">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 2 ad 2'); | |
| 549 document.write('<OPTION VALUE="#44544">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 2 ad 3'); | |
| 550 document.write('<OPTION VALUE="#44545">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 3 arg. 1'); | |
| 551 document.write('<OPTION VALUE="#44546">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 3 arg. 2'); | |
| 552 document.write('<OPTION VALUE="#44547">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 3 arg. 3'); | |
| 553 document.write('<OPTION VALUE="#44548">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 3 s. c.'); | |
| 554 document.write('<OPTION VALUE="#44549">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 3 co.'); | |
| 555 document.write('<OPTION VALUE="#44550">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 3 ad 1'); | |
| 556 document.write('<OPTION VALUE="#44551">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 3 ad 2'); | |
| 557 document.write('<OPTION VALUE="#44552">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 3 ad 3'); | |
| 558 document.write('<OPTION VALUE="#44553">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 4 arg. 1'); | |
| 559 document.write('<OPTION VALUE="#44554">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 4 arg. 2'); | |
| 560 document.write('<OPTION VALUE="#44555">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 4 arg. 3'); | |
| 561 document.write('<OPTION VALUE="#44556">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 4 s. c.'); | |
| 562 document.write('<OPTION VALUE="#44557">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 4 co.'); | |
| 563 document.write('<OPTION VALUE="#44558">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 4 ad 1'); | |
| 564 document.write('<OPTION VALUE="#44559">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 4 ad 2'); | |
| 565 document.write('<OPTION VALUE="#44560">II&ordf;-IIae, q. 137 a. 4 ad 3'); | |
| 566 document.write('<OPTION VALUE="#44561">II&ordf;-IIae, q. 138 pr.'); | |
| 567 document.write('<OPTION VALUE="#44562">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 1 arg. 1'); | |
| 568 document.write('<OPTION VALUE="#44563">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 1 arg. 2'); | |
| 569 document.write('<OPTION VALUE="#44564">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 1 arg. 3'); | |
| 570 document.write('<OPTION VALUE="#44565">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 1 s. c.'); | |
| 571 document.write('<OPTION VALUE="#44566">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 1 co.'); | |
| 572 document.write('<OPTION VALUE="#44567">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 1 ad 1'); | |
| 573 document.write('<OPTION VALUE="#44568">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 1 ad 2'); | |
| 574 document.write('<OPTION VALUE="#44569">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 1 ad 3'); | |
| 575 document.write('<OPTION VALUE="#44570">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 2 arg. 1'); | |
| 576 document.write('<OPTION VALUE="#44571">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 2 arg. 2'); | |
| 577 document.write('<OPTION VALUE="#44572">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 2 arg. 3'); | |
| 578 document.write('<OPTION VALUE="#44573">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 2 s. c.'); | |
| 579 document.write('<OPTION VALUE="#44574">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 2 co.'); | |
| 580 document.write('<OPTION VALUE="#44575">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 2 ad 1'); | |
| 581 document.write('<OPTION VALUE="#44576">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 2 ad 2'); | |
| 582 document.write('<OPTION VALUE="#44577">II&ordf;-IIae, q. 138 a. 2 ad 3'); | |
| 583 document.write('<OPTION VALUE="#44578">II&ordf;-IIae, q. 139 pr.'); | |
| 584 document.write('<OPTION VALUE="#44579">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 1 arg. 1'); | |
| 585 document.write('<OPTION VALUE="#44580">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 1 arg. 2'); | |
| 586 document.write('<OPTION VALUE="#44581">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 1 arg. 3'); | |
| 587 document.write('<OPTION VALUE="#44582">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 1 s. c.'); | |
| 588 document.write('<OPTION VALUE="#44583">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 1 co.'); | |
| 589 document.write('<OPTION VALUE="#44584">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 1 ad 1'); | |
| 590 document.write('<OPTION VALUE="#44585">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 1 ad 2'); | |
| 591 document.write('<OPTION VALUE="#44586">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 1 ad 3'); | |
| 592 document.write('<OPTION VALUE="#44587">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 2 arg. 1'); | |
| 593 document.write('<OPTION VALUE="#44588">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 2 arg. 2'); | |
| 594 document.write('<OPTION VALUE="#44589">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 2 arg. 3'); | |
| 595 document.write('<OPTION VALUE="#44590">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 2 s. c.'); | |
| 596 document.write('<OPTION VALUE="#44591">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 2 co.'); | |
| 597 document.write('<OPTION VALUE="#44592">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 2 ad 1'); | |
| 598 document.write('<OPTION VALUE="#44593">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 2 ad 2'); | |
| 599 document.write('<OPTION VALUE="#44594">II&ordf;-IIae, q. 139 a. 2 ad 3'); | |
| 600 document.write('<OPTION VALUE="#44595">II&ordf;-IIae, q. 140 pr.'); | |
| 601 document.write('<OPTION VALUE="#44596">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 1 arg. 1'); | |
| 602 document.write('<OPTION VALUE="#44597">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 1 arg. 2'); | |
| 603 document.write('<OPTION VALUE="#44598">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 1 arg. 3'); | |
| 604 document.write('<OPTION VALUE="#44599">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 1 s. c.'); | |
| 605 document.write('<OPTION VALUE="#44600">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 1 co.'); | |
| 606 document.write('<OPTION VALUE="#44601">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 1 ad 1'); | |
| 607 document.write('<OPTION VALUE="#44602">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 1 ad 2'); | |
| 608 document.write('<OPTION VALUE="#44603">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 1 ad 3'); | |
| 609 document.write('<OPTION VALUE="#44604">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 2 arg. 1'); | |
| 610 document.write('<OPTION VALUE="#44605">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 2 arg. 2'); | |
| 611 document.write('<OPTION VALUE="#44606">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 2 arg. 3'); | |
| 612 document.write('<OPTION VALUE="#44607">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 2 s. c.'); | |
| 613 document.write('<OPTION VALUE="#44608">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 2 co.'); | |
| 614 document.write('<OPTION VALUE="#44609">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 2 ad 1'); | |
| 615 document.write('<OPTION VALUE="#44610">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 2 ad 2'); | |
| 616 document.write('<OPTION VALUE="#44611">II&ordf;-IIae, q. 140 a. 2 ad 3'); | |
| 617 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 618 document.write('<BR><BR>'); | |
| 619 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 620 document.write('<\/FORM>'); | |
| 621 // --> | |
| 622 // | |
| 623 </script><br/> | |
| 624 <hr/> | |
| 625 <br/></div><div class="q" id="q123"><h2>Quaestio 123</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 123 pr."><a name="44045"><span class="ref">[44045] IIª-IIae, q. 123 pr.</span></a> Consequenter, | |
| 28 | 626 post iustitiam, considerandum est de fortitudine. Et primo, de ipsa |
| 627 virtute fortitudinis; secundo, de partibus eius; tertio, de dono ei | |
| 628 correspondente; quarto, de praeceptis ad ipsam pertinentibus. Circa | |
| 629 fortitudinem autem consideranda sunt tria, primo quidem, de ipsa | |
| 630 fortitudine; secundo, de actu praecipuo eius, scilicet de martyrio; | |
| 631 tertio, de vitiis oppositis. Circa primum quaeruntur duodecim. | |
| 632 Primo, utrum fortitudo sit virtus. Secundo, utrum sit virtus | |
| 633 specialis. Tertio, utrum sit circa timores et audacias. Quarto, | |
| 634 utrum sit solum circa timorem mortis. Quinto, utrum sit solum in | |
| 635 rebus bellicis. Sexto, utrum sustinere sit praecipuus actus eius. | |
| 636 Septimo, utrum operetur propter proprium bonum. Octavo, utrum | |
| 637 habeat delectationem in suo actu. Nono, utrum fortitudo maxime | |
| 638 consistat in repentinis. Decimo, utrum utatur ira in sua | |
| 639 operatione. Undecimo, utrum sit virtus cardinalis. Duodecimo, de | |
| 53 | 640 comparatione eius ad alias virtutes cardinales.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 123 a. 1 arg. 1"><a name="44046"><span class="ref">[44046] IIª-IIae, q. 123 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 641 primum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non sit virtus. Dicit |
| 642 enim apostolus, II ad Cor. XII, <i>virtus in infirmitate | |
| 643 perficitur</i>. Sed fortitudo infirmitati opponitur. Ergo fortitudo | |
| 53 | 644 non est virtus.</p><p title="II-II q. 123 a. 1 arg. 2"><a name="44047"><span class="ref">[44047] IIª-IIae, q. 123 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 645 Praeterea, si est virtus, aut est theologica, aut intellectualis, |
| 646 aut moralis. Sed fortitudo neque continetur inter virtutes | |
| 647 theologicas, neque inter intellectuales, ut ex supra dictis patet. | |
| 648 Neque etiam videtur esse virtus moralis. Quia, ut philosophus | |
| 649 dicit, in III Ethic., videntur aliqui esse fortes propter | |
| 650 ignorantiam, aut etiam propter experientiam, sicut milites, quae | |
| 651 magis pertinent ad artem quam ad virtutem moralem, quidam etiam | |
| 652 dicuntur esse fortes propter aliquas passiones, puta propter | |
| 653 timorem comminationum vel dehonorationis, aut etiam propter | |
| 654 tristitiam vel iram, seu spem; virtus autem moralis non operatur ex | |
| 655 passione, sed ex electione, ut supra habitum est. Ergo fortitudo | |
| 53 | 656 non est virtus.</p><p title="II-II q. 123 a. 1 arg. 3"><a name="44048"><span class="ref">[44048] IIª-IIae, q. 123 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 657 Praeterea, virtus humana maxime consistit in anima, est enim bona |
| 658 qualitas mentis, ut supra iam dictum est. Sed fortitudo videtur | |
| 659 consistere in corpore, vel saltem corporis complexionem sequi. Ergo | |
| 53 | 660 videtur quod fortitudo non sit virtus.</p><p title="II-II q. 123 a. 1 s. c."><a name="44049"><span class="ref">[44049] IIª-IIae, q. 123 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 661 contra est quod Augustinus, in libro de moribus Eccle., |
| 53 | 662 fortitudinem inter virtutes numerat.</p><p title="II-II q. 123 a. 1 co."><a name="44050"><span class="ref">[44050] IIª-IIae, q. 123 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 663 dicendum quod, secundum philosophum, in II Ethic., <i>virtus est |
| 664 quae bonum facit habentem, et opus eius bonum reddit</i>, unde | |
| 665 virtus hominis, de qua loquimur, est quae bonum facit hominem, et | |
| 666 opus eius bonum reddit. Bonum autem hominis est secundum rationem | |
| 667 esse, secundum Dionysium, IV cap. de Div. Nom. Et ideo ad virtutem | |
| 668 humanam pertinet ut faciat hominem et opus eius secundum rationem | |
| 669 esse. Quod quidem tripliciter contingit. Uno modo, secundum quod | |
| 670 ipsa ratio rectificatur, quod fit per virtutes intellectuales. Alio | |
| 671 modo, secundum quod ipsa rectitudo rationis in rebus humanis | |
| 672 instituitur, quod pertinet ad iustitiam. Tertio, secundum quod | |
| 673 tolluntur impedimenta huius rectitudinis in rebus humanis ponendae. | |
| 674 Dupliciter autem impeditur voluntas humana ne rectitudinem rationis | |
| 675 sequatur. Uno modo, per hoc quod attrahitur ab aliquo delectabili | |
| 676 ad aliud quam rectitudo rationis requirat, et hoc impedimentum | |
| 677 tollit virtus temperantiae. Alio modo, per hoc quod voluntatem | |
| 678 repellit ab eo quod est secundum rationem, propter aliquid | |
| 679 difficile quod incumbit. Et ad hoc impedimentum tollendum | |
| 680 requiritur fortitudo mentis, qua scilicet huiusmodi difficultatibus | |
| 681 resistat, sicut et homo per fortitudinem corporalem impedimenta | |
| 682 corporalia superat et repellit. Unde manifestum est quod fortitudo | |
| 53 | 683 est virtus, inquantum facit hominem secundum rationem esse.</p><p title="II-II q. 123 a. 1 ad 1"><a name="44051"><span class="ref">[44051] IIª-IIae, q. 123 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 684 ergo dicendum quod virtus animae non perficitur in infirmitate |
| 685 animae, sed in infirmitate carnis, de qua apostolus loquebatur. Hoc | |
| 686 autem ad fortitudinem mentis pertinet, quod infirmitatem carnis | |
| 687 fortiter ferat, quod pertinet ad virtutem patientiae vel | |
| 688 fortitudinis. Et quod homo propriam infirmitatem recognoscat, | |
| 53 | 689 pertinet ad perfectionem quae dicitur humilitas.</p><p title="II-II q. 123 a. 1 ad 2"><a name="44052"><span class="ref">[44052] IIª-IIae, q. 123 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 690 secundum dicendum quod exteriorem virtutis actum quandoque aliqui |
| 691 efficiunt non habentes virtutem, ex aliqua alia causa quam ex | |
| 692 virtute. Et ideo philosophus, in III Ethic., ponit quinque modos | |
| 693 eorum qui similitudinarie dicuntur fortes, quasi exercentes actum | |
| 694 fortitudinis praeter virtutem. Quod quidem contingit tripliciter. | |
| 695 Primo quidem, quia feruntur in id quod est difficile ac si non | |
| 696 esset difficile. Quod in tres modos dividitur. Quandoque enim hoc | |
| 697 accidit propter ignorantiam, quia scilicet homo non percipit | |
| 698 magnitudinem periculi. Quandoque autem hoc accidit propter hoc quod | |
| 699 homo est bonae spei ad pericula vincenda, puta cum expertus est se | |
| 700 saepe pericula evasisse. Quandoque autem hoc accidit propter | |
| 701 scientiam et artem quandam, sicut contingit in militibus, qui | |
| 702 propter peritiam armorum et exercitium non reputant gravia pericula | |
| 703 belli, aestimantes se per suam artem posse contra ea defendi; sicut | |
| 704 Vegetius dicit, in libro de re militari, <i>nemo facere metuit quod | |
| 705 se bene didicisse confidit</i>. Alio modo agit aliquis actum | |
| 706 fortitudinis sine virtute, propter impulsum passionis, vel | |
| 707 tristitiae, quam vult repellere; vel etiam irae. Tertio modo, | |
| 708 propter electionem, non quidem finis debiti, sed alicuius | |
| 709 temporalis commodi acquirendi, puta honoris, voluptatis vel lucri; | |
| 710 vel alicuius incommodi vitandi, puta vituperii, afflictionis vel | |
| 53 | 711 damni.</p><p title="II-II q. 123 a. 1 ad 3"><a name="44053"><span class="ref">[44053] IIª-IIae, q. 123 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 712 dicendum quod ad similitudinem corporalis fortitudinis dicitur |
| 713 fortitudo animae, quae ponitur virtus, ut dictum est. Nec tamen est | |
| 714 contra rationem virtutis quod ex naturali complexione aliquis | |
| 715 habeat naturalem inclinationem ad virtutem, ut supra dictum | |
| 53 | 716 est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 123 a. 2 arg. 1"><a name="44054"><span class="ref">[44054] IIª-IIae, q. 123 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 717 secundum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non sit specialis |
| 718 virtus. Dicitur enim Sap. VIII, quod sapientia sobrietatem et | |
| 719 prudentiam docet, iustitiam et virtutem, et ponitur ibi virtus pro | |
| 720 fortitudine. Cum ergo nomen virtutis sit commune omnibus | |
| 53 | 721 virtutibus, videtur quod fortitudo sit generalis virtus.</p><p title="II-II q. 123 a. 2 arg. 2"><a name="44055"><span class="ref">[44055] IIª-IIae, q. 123 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 722 Praeterea, Ambrosius dicit, in I de Offic., <i>non mediocris animi |
| 723 est fortitudo, quae sola defendit ornamenta virtutum omnium, et | |
| 724 iudicia custodit; et quae inexpiabili praelio adversus omnia vitia | |
| 725 decertat. Invicta ad labores, fortis ad pericula, rigidior adversus | |
| 726 voluptates, avaritiam fugat tanquam labem quandam quae virtutem | |
| 727 effeminet</i>. Et idem postea subdit de aliis vitiis. Hoc autem non | |
| 728 potest convenire alicui speciali virtuti. Ergo fortitudo non est | |
| 53 | 729 specialis virtus.</p><p title="II-II q. 123 a. 2 arg. 3"><a name="44056"><span class="ref">[44056] IIª-IIae, q. 123 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 730 Praeterea, nomen fortitudinis a firmitate sumptum esse videtur. Sed |
| 731 firmiter se habere pertinet ad omnem virtutem, ut dicitur in II | |
| 53 | 732 Ethic. Ergo fortitudo est generalis virtus.</p><p title="II-II q. 123 a. 2 s. c."><a name="44057"><span class="ref">[44057] IIª-IIae, q. 123 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 733 contra est quod in XXII Moral., Gregorius connumerat eam aliis |
| 53 | 734 virtutibus.</p><p title="II-II q. 123 a. 2 co."><a name="44058"><span class="ref">[44058] IIª-IIae, q. 123 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 735 dicendum quod, sicut supra dictum est, nomen fortitudinis |
| 736 dupliciter accipi potest. Uno modo, secundum quod absolute importat | |
| 737 quandam animi firmitatem. Et secundum hoc est generalis virtus, vel | |
| 738 potius conditio cuiuslibet virtutis, quia sicut philosophus dicit, | |
| 739 in II Ethic., ad virtutem requiritur firmiter et immobiliter | |
| 740 operari. Alio modo potest accipi fortitudo secundum quod importat | |
| 741 firmitatem animi in sustinendis et repellendis his in quibus maxime | |
| 742 difficile est firmitatem habere, scilicet in aliquibus periculis | |
| 743 gravibus. Unde Tullius dicit, in sua rhetorica, quod <i>fortitudo | |
| 744 est considerata periculorum susceptio et laborum perpessio</i>. Et | |
| 745 sic fortitudo ponitur specialis virtus, utpote materiam | |
| 53 | 746 determinatam habens.</p><p title="II-II q. 123 a. 2 ad 1"><a name="44059"><span class="ref">[44059] IIª-IIae, q. 123 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 747 ergo dicendum quod secundum philosophum, in I de caelo, nomen |
| 748 virtutis refertur ad ultimum potentiae. Dicitur autem uno modo | |
| 749 potentia naturalis secundum quam aliquis potest resistere | |
| 750 corrumpentibus, alio modo secundum quod est principium agendi, ut | |
| 751 patet in V Metaphys. Et ideo, quia haec acceptio est communior, | |
| 752 nomen virtutis secundum quod importat ultimum talis potentiae, est | |
| 753 commune, nam virtus communiter sumpta nihil est aliud quam habitus | |
| 754 quo quis potest bene operari. Secundum autem quod importat ultimum | |
| 755 potentiae primo modo dictae, qui quidem est modus magis specialis, | |
| 756 attribuitur speciali virtuti scilicet fortitudini, ad quam pertinet | |
| 53 | 757 firmiter stare contra quaecumque impugnantia.</p><p title="II-II q. 123 a. 2 ad 2"><a name="44060"><span class="ref">[44060] IIª-IIae, q. 123 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 758 secundum dicendum quod Ambrosius accipit fortitudinem large, |
| 759 secundum quod importat animi firmitatem respectu quorumcumque | |
| 760 impugnantium. Et tamen etiam secundum quod est specialis virtus | |
| 761 habens determinatam materiam, coadiuvat ad resistendum | |
| 762 impugnationibus omnium vitiorum. Qui enim potest firmiter stare in | |
| 763 his quae sunt difficillima ad sustinendum, consequens est quod sit | |
| 53 | 764 idoneus ad resistendum aliis quae sunt minus difficilia.</p><p title="II-II q. 123 a. 2 ad 3"><a name="44061"><span class="ref">[44061] IIª-IIae, q. 123 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 765 dicendum quod obiectio illa procedit de fortitudine primo modo |
| 53 | 766 dicta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 123 a. 3 arg. 1"><a name="44062"><span class="ref">[44062] IIª-IIae, q. 123 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 767 tertium sic proceditur. Videtur quod fortitudo non sit circa |
| 768 timores et audacias. Dicit enim Gregorius, VII Moral., <i>iustorum | |
| 769 fortitudo est carnem vincere, propriis voluptatibus contraire, | |
| 770 delectationem vitae praesentis extinguere</i>. Ergo fortitudo magis | |
| 771 videtur esse circa delectationes quam circa timores et | |
| 53 | 772 audacias.</p><p title="II-II q. 123 a. 3 arg. 2"><a name="44063"><span class="ref">[44063] IIª-IIae, q. 123 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 773 Praeterea, Tullius dicit, in sua rhetorica, quod ad fortitudinem |
| 774 pertinet susceptio periculorum et perpessio laborum. Sed hoc non | |
| 775 videtur pertinere ad passionem timoris vel audaciae, sed magis ad | |
| 776 actiones hominis laboriosas, vel ad exteriores res periculosas. | |
| 53 | 777 Ergo fortitudo non est circa timores et audacias.</p><p title="II-II q. 123 a. 3 arg. 3"><a name="44064"><span class="ref">[44064] IIª-IIae, q. 123 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 778 Praeterea, timori non solum opponitur audacia, sed etiam spes, ut |
| 779 supra habitum est, cum de passionibus ageretur. Ergo fortitudo non | |
| 53 | 780 magis debet esse circa audaciam quam circa spem.</p><p title="II-II q. 123 a. 3 s. c."><a name="44065"><span class="ref">[44065] IIª-IIae, q. 123 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 781 contra est quod philosophus dicit, in II et in III Ethic., quod |
| 53 | 782 <i>fortitudo est circa timorem et audaciam</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 3 co."><a name="44066"><span class="ref">[44066] IIª-IIae, q. 123 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 783 dicendum quod, sicut dictum est, ad virtutem fortitudinis pertinet |
| 784 removere impedimentum quo retrahitur voluntas a sequela rationis. | |
| 785 Quod autem aliquis retrahatur ab aliquo difficili, pertinet ad | |
| 786 rationem timoris, qui importat recessum quendam a malo | |
| 787 difficultatem habente, ut supra habitum est, cum de passionibus | |
| 788 ageretur. Et ideo fortitudo principaliter est circa timores rerum | |
| 789 difficilium, quae retrahere possunt voluntatem a sequela rationis. | |
| 790 Oportet autem huiusmodi rerum difficilium impulsum non solum | |
| 791 firmiter tolerare cohibendo timorem, sed etiam moderate aggredi, | |
| 792 quando scilicet oportet ea exterminare, ad securitatem in posterum | |
| 793 habendam. Quod videtur pertinere ad rationem audaciae. Et ideo | |
| 794 fortitudo est circa timores et audacias, quasi cohibitiva timorum, | |
| 53 | 795 et moderativa audaciarum.</p><p title="II-II q. 123 a. 3 ad 1"><a name="44067"><span class="ref">[44067] IIª-IIae, q. 123 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 796 ergo dicendum quod Gregorius ibi loquitur de fortitudine iustorum |
| 797 secundum quod communiter se habet ad omnem virtutem. Unde | |
| 798 praemittit quaedam pertinentia ad temperantiam, ut dictum est, et | |
| 799 subdit de his quae pertinent proprie ad fortitudinem secundum quod | |
| 800 est specialis virtus, dicens, <i>huius mundi aspera pro aeternis | |
| 53 | 801 praemiis amare</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 3 ad 2"><a name="44068"><span class="ref">[44068] IIª-IIae, q. 123 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 802 secundum dicendum quod res periculosae et actus laboriosi non |
| 803 retrahunt voluntatem a via rationis nisi inquantum timentur. Et | |
| 804 ideo oportet quod fortitudo sit immediate circa timores et | |
| 805 audacias, mediate autem circa pericula et labores, sicut circa | |
| 53 | 806 obiecta praedictarum passionum.</p><p title="II-II q. 123 a. 3 ad 3"><a name="44069"><span class="ref">[44069] IIª-IIae, q. 123 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 807 dicendum quod spes opponitur timori ex parte obiecti, quia spes est |
| 808 de bono, timor de malo. Audacia autem est circa idem obiectum, et | |
| 809 opponitur timori secundum accessum et recessum, ut supra dictum | |
| 810 est. Et quia fortitudo proprie respicit temporalia mala retrahentia | |
| 811 a virtute, ut patet per definitionem Tullii; inde est quod | |
| 812 fortitudo proprie est circa timorem et audaciam, non autem circa | |
| 813 spem, nisi inquantum connectitur audaciae, ut supra habitum | |
| 53 | 814 est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 123 a. 4 arg. 1"><a name="44070"><span class="ref">[44070] IIª-IIae, q. 123 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 815 quartum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non solum sit circa |
| 816 pericula mortis. Dicit enim Augustinus, in libro de moribus Eccle., | |
| 817 quod <i>fortitudo est amor facile tolerans omnia propter id quod | |
| 818 amatur</i>. Et in VI musicae dicit quod <i>fortitudo est affectio | |
| 819 quae nullas adversitates mortemve formidat</i>. Ergo fortitudo non | |
| 53 | 820 est solum circa pericula mortis, sed circa omnia alia adversa.</p><p title="II-II q. 123 a. 4 arg. 2"><a name="44071"><span class="ref">[44071] IIª-IIae, q. 123 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 821 Praeterea, oportet omnes passiones animae per aliquam virtutem ad |
| 822 medium reduci. Sed non est dare aliquam aliam virtutem reducentem | |
| 823 ad medium alios timores. Ergo fortitudo non solum est circa timores | |
| 53 | 824 mortis, sed etiam circa alios timores.</p><p title="II-II q. 123 a. 4 arg. 3"><a name="44072"><span class="ref">[44072] IIª-IIae, q. 123 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 825 Praeterea, nulla virtus est in extremis. Sed timor mortis est in |
| 826 extremo, quia est maximus timorum, ut dicitur in III Ethic. Ergo | |
| 53 | 827 virtus fortitudinis non est circa timores mortis.</p><p title="II-II q. 123 a. 4 s. c."><a name="44073"><span class="ref">[44073] IIª-IIae, q. 123 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 828 contra est quod Andronicus dicit, quod <i>fortitudo est virtus |
| 829 irascibilis non facile obstupescibilis a timoribus qui sunt circa | |
| 53 | 830 mortem</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 4 co."><a name="44074"><span class="ref">[44074] IIª-IIae, q. 123 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 831 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad virtutem fortitudinis |
| 832 pertinet ut voluntatem hominis tueatur ne retrahatur a bono | |
| 833 rationis propter timorem mali corporalis. Oportet autem bonum | |
| 834 rationis firmiter tenere contra quodcumque malum, quia nullum bonum | |
| 835 corporale aequivalet bono rationis. Et ideo oportet quod fortitudo | |
| 836 animi dicatur quae firmiter retinet voluntatem hominis in bono | |
| 837 rationis contra maxima mala, quia qui stat firmus contra maiora, | |
| 838 consequens est quod stet firmus contra minora, sed non convertitur; | |
| 839 et hoc etiam ad rationem virtutis pertinet, ut respiciat ultimum. | |
| 840 Maxime autem terribile inter omnia corporalia mala est mors, quae | |
| 841 tollit omnia corporalia bona, unde Augustinus dicit, in libro de | |
| 842 moribus Eccle., quod <i>vinculum corporis, ne concutiatur atque | |
| 843 vexetur, laboris et doloris; ne auferatur autem atque perimatur, | |
| 844 mortis terrore animam quatit</i>. Et ideo virtus fortitudinis est | |
| 53 | 845 circa timores periculorum mortis.</p><p title="II-II q. 123 a. 4 ad 1"><a name="44075"><span class="ref">[44075] IIª-IIae, q. 123 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 846 ergo dicendum quod fortitudo bene se habet in omnibus adversis |
| 847 tolerandis. Non tamen ex toleratione quorumlibet adversorum | |
| 848 reputatur homo simpliciter fortis, sed solum ex hoc quod bene | |
| 849 tolerat etiam maxima mala. Ex aliis autem dicitur aliquis fortis | |
| 53 | 850 secundum quid.</p><p title="II-II q. 123 a. 4 ad 2"><a name="44076"><span class="ref">[44076] IIª-IIae, q. 123 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 851 secundum dicendum quod quia timor ex amore nascitur, quaecumque |
| 852 virtus moderatur amorem aliquorum bonorum, consequens est ut | |
| 853 moderetur timorem contrariorum malorum. Sicut liberalitas, quae | |
| 854 moderatur amorem pecuniarum, per consequens etiam moderatur timorem | |
| 855 amissionis earum. Et idem apparet in temperantia et in aliis | |
| 856 virtutibus. Sed amare propriam vitam est naturale. Et ideo oportuit | |
| 53 | 857 esse specialem virtutem quae moderaretur timores mortis.</p><p title="II-II q. 123 a. 4 ad 3"><a name="44077"><span class="ref">[44077] IIª-IIae, q. 123 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 858 dicendum quod extremum in virtutibus attenditur secundum excessum |
| 859 rationis rectae. Et ideo si aliquis maxima pericula subeat secundum | |
| 53 | 860 rationem, non est virtuti contrarium.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 123 a. 5 arg. 1"><a name="44078"><span class="ref">[44078] IIª-IIae, q. 123 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 861 quintum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non consistat |
| 862 proprie circa pericula mortis quae sunt in bello. Martyres enim | |
| 863 praecipue de fortitudine commendantur. Sed martyres non | |
| 864 commendantur de rebus bellicis. Ergo fortitudo non proprie | |
| 53 | 865 consistit circa pericula mortis quae sunt in bellicis.</p><p title="II-II q. 123 a. 5 arg. 2"><a name="44079"><span class="ref">[44079] IIª-IIae, q. 123 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 866 Praeterea, Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <i>fortitudo |
| 867 dividitur in res bellicas et domesticas</i>. Tullius etiam dicit, | |
| 868 in I de Offic., quod <i>cum plerique arbitrentur res bellicas | |
| 869 maiores esse quam urbanas, minuenda est haec opinio, sed si vere | |
| 870 volumus iudicare, multae res extiterunt urbanae maiores | |
| 871 clarioresque quam bellicae</i>. Sed circa maiora maior fortitudo | |
| 872 consistit. Ergo non proprie consistit fortitudo circa mortem quae | |
| 53 | 873 est in bello.</p><p title="II-II q. 123 a. 5 arg. 3"><a name="44080"><span class="ref">[44080] IIª-IIae, q. 123 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 874 Praeterea, bella ordinantur ad pacem temporalem reipublicae |
| 875 conservandam, dicit enim Augustinus, XIX de Civ. Dei, quod | |
| 876 <i>intentione pacis bella aguntur</i>. Sed pro pace temporali | |
| 877 reipublicae non videtur quod aliquis debeat se periculo mortis | |
| 878 exponere, cum talis pax sit multarum lasciviarum occasio. Ergo | |
| 879 videtur quod virtus fortitudinis non consistat circa mortis | |
| 53 | 880 bellicae pericula.</p><p title="II-II q. 123 a. 5 s. c."><a name="44081"><span class="ref">[44081] IIª-IIae, q. 123 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 881 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod maxime est |
| 53 | 882 fortitudo circa mortem quae est in bello.</p><p title="II-II q. 123 a. 5 co."><a name="44082"><span class="ref">[44082] IIª-IIae, q. 123 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 883 dicendum quod, sicut dictum est, fortitudo confirmat animum hominis |
| 884 contra maxima pericula, quae sunt pericula mortis. Sed quia | |
| 885 fortitudo virtus est, ad cuius rationem pertinet quod semper tendat | |
| 886 in bonum, consequens est ut homo pericula mortis non refugiat | |
| 887 propter aliquod bonum prosequendum. Pericula autem mortis quae est | |
| 888 ex aegritudine, vel ex tempestate maris, vel ex incursu latronum, | |
| 889 vel si qua alia sunt huiusmodi, non videntur directe alicui | |
| 890 imminere ex hoc quod prosequatur aliquod bonum. Sed pericula mortis | |
| 891 quae est in bellicis directe imminent homini propter aliquod bonum, | |
| 892 inquantum scilicet defendit bonum commune per iustum bellum. Potest | |
| 893 autem aliquod esse iustum bellum dupliciter. Uno modo, generale, | |
| 894 sicut cum aliqui decertant in acie. Alio modo, particulare, puta | |
| 895 cum aliquis iudex, vel etiam privata persona, non recedit a iusto | |
| 896 iudicio timore gladii imminentis vel cuiuscumque periculi, etiam si | |
| 897 sit mortiferum. Pertinet ergo ad fortitudinem firmitatem animi | |
| 898 praebere contra pericula mortis non solum quae imminent in bello | |
| 899 communi, sed etiam quae imminent in particulari impugnatione, quae | |
| 900 communi nomine bellum dici potest. Et secundum hoc, concedendum est | |
| 901 quod fortitudo proprie est circa pericula mortis quae est in bello. | |
| 902 Sed et circa pericula cuiuscumque alterius mortis fortis bene se | |
| 903 habet, praesertim quia et cuiuslibet mortis homo potest periculum | |
| 904 subire propter virtutem; puta cum aliquis non refugit amico | |
| 905 infirmanti obsequi propter timorem mortiferae infectionis; vel cum | |
| 906 non refugit itinerari ad aliquod pium negotium prosequendum propter | |
| 53 | 907 timorem naufragii vel latronum.</p><p title="II-II q. 123 a. 5 ad 1"><a name="44083"><span class="ref">[44083] IIª-IIae, q. 123 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 908 ergo dicendum quod martyres sustinent personales impugnationes |
| 909 propter summum bonum, quod est Deus. Ideo eorum fortitudo praecipue | |
| 910 commendatur. Nec est extra genus fortitudinis quae est circa | |
| 53 | 911 bellica. Unde dicuntur <i>fortes facti in bello</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 5 ad 2"><a name="44084"><span class="ref">[44084] IIª-IIae, q. 123 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 912 secundum dicendum quod res domesticae vel urbanae distinguuntur |
| 913 contra res bellicas, quae scilicet pertinent ad bella communia. In | |
| 914 ipsis tamen rebus domesticis vel urbanis possunt imminere pericula | |
| 915 mortis ex impugnationibus quibusdam, quae sunt quaedam particularia | |
| 916 bella. Et ita etiam circa huiusmodi potest esse proprie dicta | |
| 53 | 917 fortitudo.</p><p title="II-II q. 123 a. 5 ad 3"><a name="44085"><span class="ref">[44085] IIª-IIae, q. 123 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 918 dicendum quod pax reipublicae est secundum se bona, nec redditur |
| 919 mala ex hoc quod aliqui male ea utuntur. Nam et multi alii sunt qui | |
| 920 bene ea utuntur, et multo peiora mala per eam prohibentur, scilicet | |
| 921 homicidia, sacrilegia, quam ex ea occasionentur, quae praecipue | |
| 53 | 922 pertinent ad vitia carnis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 123 a. 6 arg. 1"><a name="44086"><span class="ref">[44086] IIª-IIae, q. 123 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 923 sextum sic proceditur. Videtur quod sustinere non sit principalis |
| 924 actus fortitudinis. Virtus enim est circa difficile et bonum, ut | |
| 925 dicitur in II Ethic. Sed difficilius est aggredi quam sustinere. | |
| 53 | 926 Ergo sustinere non est praecipuus fortitudinis actus.</p><p title="II-II q. 123 a. 6 arg. 2"><a name="44087"><span class="ref">[44087] IIª-IIae, q. 123 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 927 Praeterea, maioris potentiae esse videtur quod aliquid possit in |
| 928 aliud agere quam quod ipsum ab alio non immutetur. Sed aggredi est | |
| 929 in aliud agere, sustinere autem est immobile perseverare. Cum ergo | |
| 930 fortitudo perfectionem potentiae nominet, videtur quod magis ad | |
| 53 | 931 fortitudinem pertineat aggredi quam sustinere.</p><p title="II-II q. 123 a. 6 arg. 3"><a name="44088"><span class="ref">[44088] IIª-IIae, q. 123 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 932 Praeterea, magis distat ab uno contrariorum aliud contrarium quam |
| 933 simplex eius negatio. Sed ille qui sustinet hoc solum habet quod | |
| 934 non timet, ille autem qui aggreditur contrarie movetur timenti, | |
| 935 quia insequitur. Ergo videtur quod, cum fortitudo maxime retrahat | |
| 936 animum a timore, quod magis pertineat ad eam aggredi quam | |
| 53 | 937 sustinere.</p><p title="II-II q. 123 a. 6 s. c."><a name="44089"><span class="ref">[44089] IIª-IIae, q. 123 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 938 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>in |
| 53 | 939 sustinendo tristia maxime aliqui fortes dicuntur</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 6 co."><a name="44090"><span class="ref">[44090] IIª-IIae, q. 123 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 940 dicendum quod, sicut supra dictum est, et philosophus dicit, in III |
| 941 Ethic., fortitudo magis est circa timores reprimendos quam circa | |
| 942 audacias moderandas. Difficilius enim est timorem reprimere quam | |
| 943 audaciam moderari, eo quod ipsum periculum, quod est obiectum | |
| 944 audaciae et timoris, de se confert aliquid ad repressionem | |
| 945 audaciae, sed operatur ad augmentum timoris. Aggredi autem pertinet | |
| 946 ad fortitudinem secundum quod moderatur audaciam, sed sustinere | |
| 947 sequitur repressionem timoris. Et ideo principalior actus est | |
| 948 fortitudinis sustinere, idest immobiliter sistere in periculis, | |
| 53 | 949 quam aggredi.</p><p title="II-II q. 123 a. 6 ad 1"><a name="44091"><span class="ref">[44091] IIª-IIae, q. 123 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 950 ergo dicendum quod sustinere est difficilius quam aggredi, triplici |
| 951 ratione. Primo quidem, quia sustinere videtur aliquis ab aliquo | |
| 952 fortiori invadente, qui autem aggreditur invadit per modum | |
| 953 fortioris. Difficilius autem est pugnare cum fortiori quam cum | |
| 954 debiliori. Secundo, quia ille qui sustinet iam sentit pericula | |
| 955 imminentia, ille autem qui aggreditur habet ea ut futura. | |
| 956 Difficilius autem est non moveri a praesentibus quam a futuris. | |
| 957 Tertio, quia sustinere importat diuturnitatem temporis, sed aggredi | |
| 958 potest aliquis ex subito motu. Difficilius autem est diu manere | |
| 959 immobilem quam subito motu moveri ad aliquid arduum. Unde | |
| 960 philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>quidam sunt praevolantes | |
| 961 ante pericula, in ipsis autem discedunt, fortes autem e contrario | |
| 53 | 962 se habent</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 6 ad 2"><a name="44092"><span class="ref">[44092] IIª-IIae, q. 123 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 963 secundum dicendum quod sustinere importat quidem passionem |
| 964 corporis, sed actum animae fortissime inhaerentis bono, ex quo | |
| 965 sequitur quod non cedat passioni corporali iam imminenti. Virtus | |
| 53 | 966 autem magis attenditur circa animam quam circa corpus.</p><p title="II-II q. 123 a. 6 ad 3"><a name="44093"><span class="ref">[44093] IIª-IIae, q. 123 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 967 dicendum quod ille qui sustinet non timet, praesente iam causa |
| 53 | 968 timoris, quam non habet praesentem ille qui aggreditur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 123 a. 7 arg. 1"><a name="44094"><span class="ref">[44094] IIª-IIae, q. 123 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 969 septimum sic proceditur. Videtur quod fortis non operetur propter |
| 970 bonum proprii habitus. Finis enim in rebus agendis, etsi sit prior | |
| 971 in intentione, est tamen posterior in executione. Sed actus | |
| 972 fortitudinis in executione est posterior quam ipse fortitudinis | |
| 973 habitus. Non ergo potest esse quod fortis agat propter bonum | |
| 53 | 974 proprii habitus.</p><p title="II-II q. 123 a. 7 arg. 2"><a name="44095"><span class="ref">[44095] IIª-IIae, q. 123 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 975 Praeterea, Augustinus dicit, XIII de Trin., <i>virtutes, quas |
| 976 propter solam beatitudinem amamus, sic persuadere quidam nobis | |
| 977 audent</i>, scilicet dicendo eas propter se appetendas, <i>ut ipsam | |
| 978 beatitudinem non amemus. Quod si faciunt, etiam ipsas utique amare | |
| 979 desistemus, quando illam propter quam solam istas amavimus, non | |
| 980 amamus</i>. Sed fortitudo est virtus quaedam. Ergo actus | |
| 981 fortitudinis non est ad ipsam fortitudinem, sed ad beatitudinem | |
| 53 | 982 referendus.</p><p title="II-II q. 123 a. 7 arg. 3"><a name="44096"><span class="ref">[44096] IIª-IIae, q. 123 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 983 Praeterea, Augustinus dicit, in libro de moribus Eccle., quod |
| 984 <i>fortitudo est amor omnia propter Deum facile perferens</i>. Deus | |
| 985 autem non est ipse habitus fortitudinis, sed aliquid melius, sicut | |
| 986 oportet finem esse meliorem his quae sunt ad finem. Non ergo fortis | |
| 53 | 987 agit propter bonum proprii habitus.</p><p title="II-II q. 123 a. 7 s. c."><a name="44097"><span class="ref">[44097] IIª-IIae, q. 123 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 988 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>forti |
| 53 | 989 fortitudo est bonum, talis autem et finis</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 7 co."><a name="44098"><span class="ref">[44098] IIª-IIae, q. 123 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 990 dicendum quod duplex est finis, scilicet proximus, et ultimus. |
| 991 Finis autem proximus uniuscuiusque agentis est ut similitudinem | |
| 992 suae formae in alterum inducat, sicut finis ignis calefacientis est | |
| 993 ut inducat similitudinem sui caloris in patiente, et finis | |
| 994 aedificatoris est ut inducat similitudinem suae artis in materia. | |
| 995 Quodcumque autem bonum ex hoc sequitur, si sit intentum, potest | |
| 996 dici finis remotus agentis. Sicut autem in factibilibus materia | |
| 997 exterior disponitur per artem, ita etiam in agibilibus per | |
| 998 prudentiam disponuntur actus humani. Sic ergo dicendum est quod | |
| 999 fortis sicut finem proximum intendit ut similitudinem sui habitus | |
| 1000 exprimat in actu, intendit enim agere secundum convenientiam sui | |
| 53 | 1001 habitus. Finis autem remotus est beatitudo, vel Deus.</p><p title="II-II q. 123 a. 7 ad 1"><a name="44099"><span class="ref">[44099] IIª-IIae, q. 123 a. 7 ad 1</span></a> Et per hoc |
| 28 | 1002 patet responsio ad obiecta. Nam prima ratio procedebat ac si ipsa |
| 1003 essentia habitus esset finis, non autem similitudo eius in actu, ut | |
| 53 | 1004 dictum est.</p><p title="II-II q. 123 a. 7 ad 2"><a name="44100"><span class="ref">[44100] IIª-IIae, q. 123 a. 7 ad 2</span></a> Alia vero |
| 1005 duo procedunt de fine ultimo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 123 a. 8 arg. 1"><a name="44101"><span class="ref">[44101] IIª-IIae, q. 123 a. 8 arg. 1</span></a> Ad | |
| 28 | 1006 octavum sic proceditur. Videtur quod fortis delectetur in suo actu. |
| 1007 Delectatio enim est operatio connaturalis habitus non impedita, ut | |
| 1008 dicitur in X Ethic. Sed operatio fortis procedit ex habitu, qui | |
| 1009 agit in modum naturae. Ergo fortis habet delectationem in suo | |
| 53 | 1010 actu.</p><p title="II-II q. 123 a. 8 arg. 2"><a name="44102"><span class="ref">[44102] IIª-IIae, q. 123 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1011 Praeterea, Galat. V, super illud, <i>fructus autem spiritus |
| 1012 caritas, gaudium, pax</i>, dicit Ambrosius quod opera virtutum | |
| 1013 dicuntur fructus <i>quia mentem hominis sancta et sincera | |
| 1014 delectatione reficiunt</i>. Sed fortis agit opera virtutis. Ergo | |
| 53 | 1015 habet delectationem in suo actu.</p><p title="II-II q. 123 a. 8 arg. 3"><a name="44103"><span class="ref">[44103] IIª-IIae, q. 123 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1016 Praeterea, debilius vincitur a fortiori. Sed fortis plus amat bonum |
| 1017 virtutis quam proprium corpus, quod periculis mortis exponit. Ergo | |
| 1018 delectatio de bono virtutis evacuat dolorem corporalem. Et ita | |
| 53 | 1019 delectabiliter omnino operatur.</p><p title="II-II q. 123 a. 8 s. c."><a name="44104"><span class="ref">[44104] IIª-IIae, q. 123 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1020 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod fortis in |
| 53 | 1021 suo actu nihil delectabile videtur habere.</p><p title="II-II q. 123 a. 8 co."><a name="44105"><span class="ref">[44105] IIª-IIae, q. 123 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1022 dicendum quod sicut supra dictum est, cum de passionibus ageretur, |
| 1023 duplex est delectatio, una quidem corporalis, quae consequitur | |
| 1024 tactum corporalem; alia autem animalis, quae consequitur | |
| 1025 apprehensionem animae. Et haec proprie consequitur opera virtutum, | |
| 1026 quia in eis consideratur bonum rationis. Principalis vero actus | |
| 1027 fortitudinis est sustinere aliqua tristia secundum apprehensionem | |
| 1028 animae, puta quod homo amittit corporalem vitam (quam virtuosus | |
| 1029 amat, non solum inquantum est quoddam bonum naturale, sed etiam | |
| 1030 inquantum est necessaria ad opera virtutum) et quae ad eam | |
| 1031 pertinent, et iterum sustinere aliqua dolorosa secundum tactum | |
| 1032 corporis, puta vulnera et flagella. Et ideo fortis ex una parte | |
| 1033 habet unde delectetur, scilicet secundum delectationem animalem, | |
| 1034 scilicet de ipso actu virtutis et de fine eius, ex alia vero parte | |
| 1035 habet unde doleat, et animaliter, dum considerat amissionem | |
| 1036 propriae vitae, et corporaliter. Unde, ut legitur II Machab. VI, | |
| 1037 Eleazarus dixit, <i>diros corporis sustineo dolores, secundum | |
| 1038 animam vero, propter timorem tuum, libenter haec patior</i>. | |
| 1039 Sensibilis autem dolor corporis facit non sentiri animalem | |
| 1040 delectationem virtutis, nisi forte propter superabundantem Dei | |
| 1041 gratiam, quae fortius elevat animam ad divina, in quibus | |
| 1042 delectatur, quam a corporalibus poenis afficiatur; sicut beatus | |
| 1043 Tiburtius, cum super carbones incensos nudis plantis incederet, | |
| 1044 dixit quod videbatur sibi super roseos flores ambulare. Facit tamen | |
| 1045 virtus fortitudinis ut ratio non absorbeatur a corporalibus | |
| 1046 doloribus. Tristitiam autem animalem superat delectatio virtutis, | |
| 1047 inquantum homo praefert bonum virtutis corporali vitae et | |
| 1048 quibuscumque ad eam pertinentibus. Et ideo philosophus dicit, in | |
| 1049 III Ethic., quod a forti non requiritur ut delectetur, quasi | |
| 53 | 1050 delectationem sentiens, sed sufficit quod non tristetur.</p><p title="II-II q. 123 a. 8 ad 1"><a name="44106"><span class="ref">[44106] IIª-IIae, q. 123 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1051 ergo dicendum quod vehementia actus vel passionis unius potentiae |
| 1052 impedit aliam potentiam in suo actu. Et ideo per dolorem sensus | |
| 1053 impeditur mens fortis ne in propria operatione delectationem | |
| 53 | 1054 sentiat.</p><p title="II-II q. 123 a. 8 ad 2"><a name="44107"><span class="ref">[44107] IIª-IIae, q. 123 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1055 secundum dicendum quod opera virtutum sunt delectabilia praecipue |
| 1056 propter finem, possunt autem ex sui natura esse tristia. Et | |
| 1057 praecipue hoc contingit in fortitudine. Unde philosophus dicit, in | |
| 1058 III Ethic., quod <i>non in omnibus virtutibus operari | |
| 53 | 1059 delectabiliter existit, praeter inquantum finem attingit</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 8 ad 3"><a name="44108"><span class="ref">[44108] IIª-IIae, q. 123 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1060 dicendum quod tristitia animalis vincitur in forti a delectatione |
| 1061 virtutis. Sed quia dolor corporalis est sensibilior, et apprehensio | |
| 1062 sensitiva magis est homini in manifesto, inde est quod a | |
| 1063 magnitudine corporalis doloris quasi evanescit delectatio | |
| 53 | 1064 spiritualis, quae est de fine virtutis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="II-II q. 123 a. 9 arg. 1"><a name="44109"><span class="ref">[44109] IIª-IIae, q. 123 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 1065 sic proceditur. Videtur quod fortitudo non maxime consistat in |
| 1066 repentinis. Illud enim videtur esse in repentinis quod ex inopinato | |
| 1067 provenit. Sed Tullius dicit, in sua rhetorica, quod <i>fortitudo | |
| 1068 est considerata periculorum susceptio et laborum perpessio</i>. | |
| 53 | 1069 Ergo fortitudo non consistit maxime in repentinis.</p><p title="II-II q. 123 a. 9 arg. 2"><a name="44110"><span class="ref">[44110] IIª-IIae, q. 123 a. 9 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1070 Praeterea, Ambrosius dicit, in I de Offic., <i>fortis viri est non |
| 1071 dissimulare cum aliquid immineat, sed praetendere, et tanquam de | |
| 1072 specula quadam mentis obviare cogitatione provida rebus futuris, ne | |
| 1073 forte dicat postea, ideo ista incidi, quia non arbitrabar posse | |
| 1074 evenire</i>. Sed ubi est aliquid repentinum, ibi non potest | |
| 1075 provideri in futuro. Ergo operatio fortitudinis non est circa | |
| 53 | 1076 repentina.</p><p title="II-II q. 123 a. 9 arg. 3"><a name="44111"><span class="ref">[44111] IIª-IIae, q. 123 a. 9 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1077 Praeterea, philosophus dicit, in III Ethic., quod fortis est bonae |
| 1078 spei. Sed spes expectat aliquid in futurum, quod repugnat | |
| 1079 repentino. Ergo operatio fortitudinis non consistit circa | |
| 53 | 1080 repentina.</p><p title="II-II q. 123 a. 9 s. c."><a name="44112"><span class="ref">[44112] IIª-IIae, q. 123 a. 9 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1081 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>fortitudo |
| 1082 maxime est circa quaecumque mortem inferunt, repentina | |
| 53 | 1083 existentia</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 9 co."><a name="44113"><span class="ref">[44113] IIª-IIae, q. 123 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1084 dicendum quod in operatione fortitudinis duo sunt consideranda. |
| 1085 Unum quidem, quantum ad electionem ipsius. Et sic fortitudo non est | |
| 1086 circa repentina. Eligit enim fortis praemeditari pericula quae | |
| 1087 possunt imminere, ut eis resistere possit, aut facilius ea ferre, | |
| 1088 quia, ut Gregorius dicit, in quadam homilia, <i>iacula quae | |
| 1089 praevidentur minus feriunt, et nos mala mundi facilius ferimus, si | |
| 1090 contra ea clipeo praescientiae praemunimur</i>. Aliud vero est | |
| 1091 considerandum in operatione fortitudinis quantum ad manifestationem | |
| 1092 virtuosi habitus. Et sic fortitudo maxime est circa repentina, quia | |
| 1093 secundum philosophum, in III Ethic., in repentinis periculis maxime | |
| 1094 manifestatur fortitudinis habitus. Habitus enim agit in modum | |
| 1095 naturae. Unde quod aliquis absque praemeditatione faciat ea quae | |
| 1096 sunt virtutis, cum necessitas imminet propter repentina pericula, | |
| 1097 hoc maxime manifestat quod sit fortitudo habitualiter in anima | |
| 1098 confirmata. Potest autem aliquis etiam qui habitu fortitudinis | |
| 1099 caret, ex diuturna praemeditatione animum suum contra pericula | |
| 1100 praeparare. Qua praeparatione etiam fortis utitur, cum tempus | |
| 53 | 1101 adest.</p><p title="II-II q. 123 a. 9 ad arg."><a name="44114"><span class="ref">[44114] IIª-IIae, q. 123 a. 9 ad arg.</span></a> Et per |
| 1102 hoc patet responsio ab obiecta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="II-II q. 123 a. 10 arg. 1"><a name="44115"><span class="ref">[44115] IIª-IIae, q. 123 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 28 | 1103 decimum sic proceditur. Videtur quod fortis non utatur ira in suo |
| 1104 actu. Nullus enim debet assumere quasi instrumentum suae actionis | |
| 1105 illud quo non potest uti pro suo arbitrio. Sed homo non potest uti | |
| 1106 ira pro suo arbitrio, ut scilicet possit eam assumere cum velit et | |
| 1107 deponere cum velit, ut enim philosophus dicit, in libro de memoria, | |
| 1108 quando passio corporalis mota est, non statim quiescit ut homo | |
| 53 | 1109 vult. Ergo fortis non debet assumere iram ad suam operationem.</p><p title="II-II q. 123 a. 10 arg. 2"><a name="44116"><span class="ref">[44116] IIª-IIae, q. 123 a. 10 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1110 Praeterea, ille qui per seipsum sufficit ad aliquid agendum, non |
| 1111 debet in auxilium sui assumere illud quod est infirmius et | |
| 1112 imperfectius. Sed ratio per seipsam sufficit ad opus fortitudinis | |
| 1113 exequendum, in quo iracundia deficit. Unde Seneca dicit, in libro | |
| 1114 de ira, <i>non ad providendum tantum, sed ad res gerendas satis est | |
| 1115 per se ipsa ratio. Et quid stultius est quam hanc ab iracundia | |
| 1116 petere praesidium, rem stabilem ab incerta, fidelem ab infida, | |
| 53 | 1117 sanam ab aegra?</i> Ergo fortitudo non debet iram assumere.</p><p title="II-II q. 123 a. 10 arg. 3"><a name="44117"><span class="ref">[44117] IIª-IIae, q. 123 a. 10 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1118 Praeterea, sicut propter iram aliqui vehementius opera fortitudinis |
| 1119 exequuntur, ita etiam et propter tristitiam vel concupiscentiam, | |
| 1120 unde philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>ferae propter | |
| 1121 tristitiam seu dolorem incitantur ad pericula, et adulteri propter | |
| 1122 concupiscentiam multa audacia operantur</i>. Sed fortitudo non | |
| 1123 assumit ad suum actum neque tristitiam neque concupiscentiam. Ergo, | |
| 53 | 1124 pari ratione, non debet assumere iram.</p><p title="II-II q. 123 a. 10 s. c."><a name="44118"><span class="ref">[44118] IIª-IIae, q. 123 a. 10 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1125 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>furor |
| 53 | 1126 cooperatur fortibus</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 10 co."><a name="44119"><span class="ref">[44119] IIª-IIae, q. 123 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1127 dicendum quod de ira et ceteris animae passionibus, sicut supra |
| 1128 dictum est, aliter sunt locuti Peripatetici, et aliter Stoici. | |
| 1129 Stoici enim et iram et omnes alias animae passiones ab animo | |
| 1130 sapientis, sive virtuosi, excludebant. Peripatetici vero, quorum | |
| 1131 princeps fuit Aristoteles, iram et alias animae passiones | |
| 1132 attribuebant virtuosis, sed moderatas ratione. Et forte quantum ad | |
| 1133 rem non differebant, sed solum quantum ad modum loquendi. Nam | |
| 1134 Peripatetici omnes motus appetitus sensitivi, qualitercumque se | |
| 1135 habentes, passiones animae nominabant, ut supra habitum est, et | |
| 1136 quia appetitus sensitivus movetur per imperium rationis ad hoc quod | |
| 1137 cooperetur ad promptius agendum, idcirco ponebant et iram et alias | |
| 1138 passiones animae assumendas esse a virtuosis, moderatas secundum | |
| 1139 imperium rationis. Stoici vero vocabant passiones animae | |
| 1140 immoderatos quosdam affectus appetitus sensitivi (unde nominabant | |
| 1141 eos aegritudines vel morbos), et ideo penitus eos a virtute | |
| 1142 separabant. Sic ergo iram moderatam assumit fortis ad suum actum, | |
| 53 | 1143 non autem iram immoderatam.</p><p title="II-II q. 123 a. 10 ad 1"><a name="44120"><span class="ref">[44120] IIª-IIae, q. 123 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1144 ergo dicendum quod ira moderata secundum rationem subiicitur |
| 1145 imperio rationis. Unde consequens est ut homo ea utatur pro suo | |
| 53 | 1146 arbitrio, non autem si esset immoderata.</p><p title="II-II q. 123 a. 10 ad 2"><a name="44121"><span class="ref">[44121] IIª-IIae, q. 123 a. 10 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1147 secundum dicendum quod ratio non assumit iram ad sui actum quasi |
| 1148 auxilium ab ea accipiens, sed quia utitur appetitu sensitivo ut | |
| 1149 instrumento, sicut et membris corporis. Nec est inconveniens si | |
| 1150 instrumentum sit imperfectius principali agente, ut martellus | |
| 1151 fabro. Seneca autem sectator fuit Stoicorum, et directe contra | |
| 53 | 1152 Aristotelem verba praemissa proponit.</p><p title="II-II q. 123 a. 10 ad 3"><a name="44122"><span class="ref">[44122] IIª-IIae, q. 123 a. 10 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 1153 tertium dicendum quod, cum fortitudo, sicut dictum est, habeat duos |
| 1154 actus, scilicet sustinere et aggredi, non assumit iram ad actum | |
| 1155 sustinendi, quia hunc actum sola ratio per se facit, sed ad actum | |
| 1156 aggrediendi. Ad quem magis assumit iram quam alias passiones, quia | |
| 1157 ad iram pertinet insilire in rem contristantem, et sic directe | |
| 1158 cooperatur fortitudini in aggrediendo. Tristitia autem, secundum | |
| 1159 propriam rationem, succumbit nocivo, sed per accidens coadiuvat ad | |
| 1160 aggrediendum; vel inquantum tristitia est causa irae, ut supra | |
| 1161 dictum est; vel inquantum aliquis periculo se exponit ut tristitiam | |
| 1162 fugiat. Similiter etiam concupiscentia, secundum propriam rationem, | |
| 1163 tendit in bonum delectabile, cui per se repugnat aggressio | |
| 1164 periculorum, sed per accidens quandoque coadiuvat ad aggrediendum, | |
| 1165 inquantum scilicet aliquis potius vult pericula incidere quam | |
| 1166 delectabili carere. Et ideo philosophus dicit, in III Ethic., quod | |
| 1167 inter fortitudines quae sunt ex passione, naturalissima esse | |
| 1168 videtur quae est per iram, et accipiens electionem et cuius gratia | |
| 53 | 1169 (scilicet debitum finem), fortitudo (scilicet, fuit vera).</p></div><div class="a"><h3>Articulus 11</h3><p title="II-II q. 123 a. 11 arg. 1"><a name="44123"><span class="ref">[44123] IIª-IIae, q. 123 a. 11 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1170 undecimum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non sit virtus |
| 1171 cardinalis. Ira enim, ut dictum est, maximam affinitatem habet ad | |
| 1172 fortitudinem. Sed ira non ponitur passio principalis, nec etiam | |
| 1173 audacia, quae ad fortitudinem pertinet. Ergo nec fortitudo debet | |
| 53 | 1174 poni virtus cardinalis.</p><p title="II-II q. 123 a. 11 arg. 2"><a name="44124"><span class="ref">[44124] IIª-IIae, q. 123 a. 11 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1175 Praeterea, virtus ordinatur ad bonum. Sed fortitudo non directe |
| 1176 ordinatur ad bonum, sed magis ad malum, scilicet ad sustinendum | |
| 1177 pericula et labores, ut Tullius dicit. Ergo fortitudo non est | |
| 53 | 1178 virtus cardinalis.</p><p title="II-II q. 123 a. 11 arg. 3"><a name="44125"><span class="ref">[44125] IIª-IIae, q. 123 a. 11 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1179 Praeterea, virtus cardinalis est circa ea in quibus praecipue |
| 1180 versatur vita humana, sicut ostium in cardine vertitur. Sed | |
| 1181 fortitudo est circa pericula mortis, quae raro occurrunt in vita | |
| 1182 humana. Ergo fortitudo non debet poni virtus cardinalis sive | |
| 53 | 1183 principalis.</p><p title="II-II q. 123 a. 11 s. c."><a name="44126"><span class="ref">[44126] IIª-IIae, q. 123 a. 11 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1184 contra est quod Gregorius, XXII Moral., et Ambrosius, super Luc., |
| 1185 et Augustinus, in libro de moribus Eccle., numerant fortitudinem | |
| 53 | 1186 inter quatuor virtutes cardinales seu principales.</p><p title="II-II q. 123 a. 11 co."><a name="44127"><span class="ref">[44127] IIª-IIae, q. 123 a. 11 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1187 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutes cardinales seu |
| 1188 principales dicuntur quae praecipue sibi vindicant id quod pertinet | |
| 1189 communiter ad virtutes. Inter alias autem communes virtutis | |
| 1190 conditiones, una ponitur firmiter operari, ut patet in II Ethic. | |
| 1191 Laudem autem firmitatis potissime sibi vindicat fortitudo. Tanto | |
| 1192 enim magis laudatur qui firmiter stat, quanto habet gravius | |
| 1193 impellens ad cadendum vel retrocedendum. Impellit autem hominem ad | |
| 1194 discedendum ab eo quod est secundum rationem et bonum delectans et | |
| 1195 malum affligens, sed gravius impellit dolor corporis quam voluptas, | |
| 1196 dicit enim Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <i>nemo | |
| 1197 est qui non magis dolorem fugiat quam affectat voluptatem, | |
| 1198 quandoquidem videmus et immanissimas bestias a maximis voluptatibus | |
| 1199 exterreri dolorum metu</i>. Et inter dolores animi et pericula | |
| 1200 maxime timentur ea quae ducunt ad mortem, contra quae firmiter stat | |
| 53 | 1201 fortis. Unde fortitudo est virtus cardinalis.</p><p title="II-II q. 123 a. 11 ad 1"><a name="44128"><span class="ref">[44128] IIª-IIae, q. 123 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1202 ergo dicendum quod audacia et ira non cooperantur fortitudini ad |
| 1203 actum eius qui est sustinere, in quo praecipue commendatur firmitas | |
| 1204 eius. Per hunc enim actum fortis cohibet timorem, qui est passio | |
| 53 | 1205 principalis, ut supra habitum est.</p><p title="II-II q. 123 a. 11 ad 2"><a name="44129"><span class="ref">[44129] IIª-IIae, q. 123 a. 11 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1206 secundum dicendum quod virtus ordinatur ad bonum rationis, quod |
| 1207 conservari oportet contra impulsus malorum. Fortitudo autem | |
| 1208 ordinatur ad mala corporalia sicut ad contraria, quibus resistit, | |
| 1209 ad bonum autem rationis sicut ad finem, quem intendit | |
| 53 | 1210 conservare.</p><p title="II-II q. 123 a. 11 ad 3"><a name="44130"><span class="ref">[44130] IIª-IIae, q. 123 a. 11 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 1211 tertium dicendum quod quamvis pericula mortis raro immineant, tamen |
| 1212 occasiones horum periculorum frequenter occurrunt, dum scilicet | |
| 1213 homini adversarii mortales suscitantur propter iustitiam quam | |
| 53 | 1214 sequitur, et propter alia bona quae facit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 12</h3><p title="II-II q. 123 a. 12 arg. 1"><a name="44131"><span class="ref">[44131] IIª-IIae, q. 123 a. 12 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1215 duodecimum sic proceditur. Videtur quod fortitudo praecellat inter |
| 1216 omnes virtutes. Dicit enim Ambrosius, in I de Offic., <i>est | |
| 53 | 1217 fortitudo velut ceteris excelsior</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 12 arg. 2"><a name="44132"><span class="ref">[44132] IIª-IIae, q. 123 a. 12 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1218 Praeterea, virtus est circa difficile et bonum. Sed fortitudo est |
| 53 | 1219 circa difficillima. Ergo est maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 123 a. 12 arg. 3"><a name="44133"><span class="ref">[44133] IIª-IIae, q. 123 a. 12 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1220 Praeterea, dignior est persona hominis quam res eius. Sed fortitudo |
| 1221 est circa personam hominis, quam aliquis periculo mortis exponit | |
| 1222 propter bonum virtutis, iustitia autem et aliae virtutes morales | |
| 1223 sunt circa alias res exteriores. Ergo fortitudo est praecipua inter | |
| 53 | 1224 virtutes morales.</p><p title="II-II q. 123 a. 12 s. c. 1"><a name="44134"><span class="ref">[44134] IIª-IIae, q. 123 a. 12 s. c. 1</span></a> Sed |
| 28 | 1225 contra est quod Tullius dicit, in I de Offic., <i>in iustitia |
| 53 | 1226 virtutis splendor est maximus, ex qua viri boni nominantur</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 12 s. c. 2"><a name="44135"><span class="ref">[44135] IIª-IIae, q. 123 a. 12 s. c. 2</span></a> |
| 28 | 1227 Praeterea, philosophus dicit, in I Rhet., <i>necesse est maximas |
| 1228 esse virtutes quae maxime aliis utiles sunt</i>. Sed liberalitas | |
| 53 | 1229 videtur magis utilis quam fortitudo. Ergo est maior virtus.</p><p title="II-II q. 123 a. 12 co."><a name="44136"><span class="ref">[44136] IIª-IIae, q. 123 a. 12 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1230 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in VI de Trin., <i>in his |
| 1231 quae non mole magna sunt, idem est esse maius quod melius</i>. Unde | |
| 1232 tanto aliqua virtus maior est quanto melior est. Bonum autem | |
| 1233 rationis est hominis bonum, secundum Dionysium, IV cap. de Div. | |
| 1234 Nom. Hoc autem bonum essentialiter quidem habet prudentia, quae est | |
| 1235 perfectio rationis. Iustitia autem est huius boni factiva, | |
| 1236 inquantum scilicet ad ipsam pertinet ordinem rationis ponere in | |
| 1237 omnibus rebus humanis. Aliae autem virtutes sunt conservativae | |
| 1238 huius boni, inquantum scilicet moderantur passiones, ne abducant | |
| 1239 hominem a bono rationis. Et in ordine harum fortitudo tenet locum | |
| 1240 praecipuum, quia timor periculorum mortis maxime est efficax ad hoc | |
| 1241 quod hominem faciat recedere a bono rationis. Post quam ordinatur | |
| 1242 temperantia, quia etiam delectationes tactus maxime inter cetera | |
| 1243 impediunt bonum rationis. Id autem quod essentialiter dicitur, | |
| 1244 potius est eo quod dicitur effective, et hoc etiam potius est eo | |
| 1245 quod dicitur conservative, secundum remotionem impedimenti. Unde | |
| 1246 inter virtutes cardinales prudentia est potior; secunda, iustitia; | |
| 1247 tertia, fortitudo; quarta, temperantia. Et post has, ceterae | |
| 53 | 1248 virtutes.</p><p title="II-II q. 123 a. 12 ad 1"><a name="44137"><span class="ref">[44137] IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1249 ergo dicendum quod Ambrosius fortitudinem aliis virtutibus praefert |
| 1250 secundum quandam generalem utilitatem, prout scilicet et in rebus | |
| 1251 bellicis et in rebus civilibus seu domesticis utilis est. Unde ipse | |
| 1252 ibidem praemittit, <i>nunc de fortitudine tractemus, quae, velut | |
| 53 | 1253 excelsior ceteris, dividitur in res bellicas et domesticas</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 12 ad 2"><a name="44138"><span class="ref">[44138] IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1254 secundum dicendum quod ratio virtutis magis consistit in bono quam |
| 1255 in difficili. Unde magis est mensuranda magnitudo virtutis secundum | |
| 53 | 1256 rationem boni quam secundum rationem difficilis.</p><p title="II-II q. 123 a. 12 ad 3"><a name="44139"><span class="ref">[44139] IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 1257 tertium dicendum quod homo non exponit personam suam mortis |
| 1258 periculis nisi propter iustitiam conservandam. Et ideo laus | |
| 1259 fortitudinis dependet quodammodo ex iustitia. Unde dicit Ambrosius, | |
| 1260 in I de Offic., quod <i>fortitudo sine iustitia iniquitatis est | |
| 1261 materia, quo enim validior est, eo promptior ut inferiorem | |
| 53 | 1262 opprimat</i>.</p><p title="II-II q. 123 a. 12 ad 4"><a name="44140"><span class="ref">[44140] IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 4</span></a> Quartum |
| 1263 concedimus.</p><p title="II-II q. 123 a. 12 ad 5"><a name="44141"><span class="ref">[44141] IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 5</span></a> Ad | |
| 28 | 1264 quintum dicendum quod liberalitas utilis est in quibusdam |
| 1265 particularibus beneficiis. Sed fortitudo habet utilitatem generalem | |
| 1266 ad conservandum totum iustitiae ordinem. Et ideo philosophus dicit, | |
| 1267 in I Rhet., quod <i>iusti et fortes maxime amantur, quia sunt | |
| 53 | 1268 maxime utiles et in bello et in pace</i>.</p></div></div><div class="q" id="q124"><h2>Quaestio 124</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 124 pr."><a name="44142"><span class="ref">[44142] IIª-IIae, q. 124 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1269 considerandum est de martyrio. Et circa hoc quaeruntur quinque. |
| 1270 Primo, utrum martyrium sit actus virtutis. Secundo, cuius virtutis | |
| 1271 sit actus. Tertio, de perfectione huius actus. Quarto, de poena | |
| 53 | 1272 martyrii. Quinto, de causa.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 124 a. 1 arg. 1"><a name="44143"><span class="ref">[44143] IIª-IIae, q. 124 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1273 primum sic proceditur. Videtur quod martyrium non sit actus |
| 1274 virtutis. Omnis enim actus virtutis est voluntarius. Sed martyrium | |
| 1275 quandoque non est voluntarium, ut patet de innocentibus pro Christo | |
| 1276 occisis, de quibus dicit Hilarius, super Matth., quod <i>in | |
| 1277 aeternitatis profectum per martyrii gloriam efferebantur</i>. Ergo | |
| 53 | 1278 martyrium non est actus virtutis.</p><p title="II-II q. 124 a. 1 arg. 2"><a name="44144"><span class="ref">[44144] IIª-IIae, q. 124 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1279 Praeterea, nullum illicitum est actus virtutis. Sed occidere |
| 1280 seipsum est illicitum, ut supra habitum est. Per quod tamen | |
| 1281 martyrium consummatur, dicit enim Augustinus, in I de Civ. Dei, | |
| 1282 quod <i>quaedam sanctae feminae, tempore persecutionis, ut | |
| 1283 insectatores suae pudicitiae devitarent, se in fluvium deiecerunt, | |
| 1284 eoque modo defunctae sunt; earumque martyria in Catholica Ecclesia | |
| 1285 veneratione celeberrima frequentantur</i>. Non ergo martyrium est | |
| 53 | 1286 actus virtutis.</p><p title="II-II q. 124 a. 1 arg. 3"><a name="44145"><span class="ref">[44145] IIª-IIae, q. 124 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1287 Praeterea, laudabile est quod aliquis sponte se offerat ad |
| 1288 exequendum actum virtutis. Sed non est laudabile quod aliquis | |
| 1289 martyrio se ingerat, sed magis videtur esse praesumptuosum et | |
| 53 | 1290 periculosum. Non ergo martyrium est actus virtutis.</p><p title="II-II q. 124 a. 1 s. c."><a name="44146"><span class="ref">[44146] IIª-IIae, q. 124 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1291 contra est quod praemium beatitudinis non debetur nisi actui |
| 1292 virtutis. Debetur autem martyrio, secundum illud Matth. V, <i>beati | |
| 1293 qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quoniam ipsorum est | |
| 53 | 1294 regnum caelorum</i>. Ergo martyrium est actus virtutis.</p><p title="II-II q. 124 a. 1 co."><a name="44147"><span class="ref">[44147] IIª-IIae, q. 124 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1295 dicendum quod, sicut dictum est, ad virtutem pertinet quod aliquis |
| 1296 in bono rationis conservetur. Consistit autem bonum rationis in | |
| 1297 veritate, sicut in proprio obiecto; et in iustitia, sicut in | |
| 1298 proprio effectu, sicut ex supra dictis patet. Pertinet autem ad | |
| 1299 rationem martyrii ut aliquis firmiter stet in veritate et iustitia | |
| 1300 contra persequentium impetus. Unde manifestum est quod martyrium | |
| 53 | 1301 est actus virtutis.</p><p title="II-II q. 124 a. 1 ad 1"><a name="44148"><span class="ref">[44148] IIª-IIae, q. 124 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1302 ergo dicendum quod quidam dixerunt quod in innocentibus acceleratus |
| 1303 est miraculose usus liberi arbitrii, ita quod etiam voluntarie | |
| 1304 martyrium passi sunt. Sed quia hoc per auctoritatem Scripturae non | |
| 1305 comprobatur, ideo melius dicendum est quod martyrii gloriam, quam | |
| 1306 in aliis propria voluntas meretur, illi parvuli occisi per Dei | |
| 1307 gratiam sunt assecuti. Nam effusio sanguinis propter Christum vicem | |
| 1308 gerit Baptismi. Unde sicut pueris baptizatis per gratiam | |
| 1309 baptismalem meritum Christi operatur ad gloriam obtinendam, ita in | |
| 1310 occisis propter Christum meritum martyrii Christi operatur ad | |
| 1311 palmam martyrii consequendam. Unde Augustinus dicit, in quodam | |
| 1312 sermone de Epiphania, quasi eos alloquens, <i>ille de vestra corona | |
| 1313 dubitabit in passione pro Christo, qui etiam parvulis Baptismum | |
| 1314 prodesse non aestimat Christi. Non habebatis aetatem qua in | |
| 1315 passurum Christum crederetis, sed habebatis carnem in qua pro | |
| 53 | 1316 Christo passuro passionem sustineretis</i>.</p><p title="II-II q. 124 a. 1 ad 2"><a name="44149"><span class="ref">[44149] IIª-IIae, q. 124 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1317 secundum dicendum quod, sicut Augustinus ibidem dicit, esset |
| 1318 possibile quod <i>aliquibus fide dignis testificationibus divina | |
| 1319 persuasit auctoritas Ecclesiae ut dictarum sanctarum memoriam | |
| 53 | 1320 honoraret</i>.</p><p title="II-II q. 124 a. 1 ad 3"><a name="44150"><span class="ref">[44150] IIª-IIae, q. 124 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1321 dicendum quod praecepta legis dantur de actibus virtutis. Dictum |
| 1322 autem est supra quaedam praecepta legis divinae tradita esse | |
| 1323 secundum praeparationem animi, ut scilicet homo sit paratus hoc vel | |
| 1324 illud faciendi cum fuerit opportunum. Ita etiam et aliqua pertinent | |
| 1325 ad actum virtutis secundum animi praeparationem, ut scilicet, | |
| 1326 superveniente tali casu, homo secundum rationem agat. Et hoc | |
| 1327 praecipue videtur observandum in martyrio, quod consistit in debita | |
| 1328 sustinentia passionum iniuste inflictarum, non autem debet homo | |
| 1329 occasionem dare alteri iniuste agendi, sed si alius iniuste egerit, | |
| 53 | 1330 ipse debet moderate tolerare.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 124 a. 2 arg. 1"><a name="44151"><span class="ref">[44151] IIª-IIae, q. 124 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1331 secundum sic proceditur. Videtur quod martyrium non sit actus |
| 1332 fortitudinis. Dicitur enim martyr in Graeco quasi testis. | |
| 1333 Testimonium autem redditur fidei Christi, secundum illud Act. I, | |
| 1334 <i>eritis mihi testes in Ierusalem,</i> et cetera. Et maximus | |
| 1335 dicit, in quodam sermone, <i>mater martyrii fides Catholica est, in | |
| 1336 qua illustres athletae suo sanguine subscripserunt</i>. Ergo | |
| 53 | 1337 martyrium est potius actus fidei quam fortitudinis.</p><p title="II-II q. 124 a. 2 arg. 2"><a name="44152"><span class="ref">[44152] IIª-IIae, q. 124 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1338 Praeterea, actus laudabilis ad illam virtutem praecipue pertinet |
| 1339 quae ad ipsum inclinat, et quae ab ipso manifestatur, et sine qua | |
| 1340 ipse non valet. Sed ad martyrium praecipue inclinat caritas, unde | |
| 1341 in quodam sermone maximi dicitur, <i>caritas Christi in martyribus | |
| 1342 suis vicit</i>. Maxime etiam caritas per actum martyrii | |
| 1343 manifestatur, secundum illud Ioan. XV, <i>maiorem dilectionem nemo | |
| 1344 habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis</i>. Sine | |
| 1345 caritate etiam martyrium nihil valet, secundum illud I ad Cor. | |
| 1346 XIII, <i>si tradidero corpus meum ita ut ardeam, caritatem autem | |
| 1347 non habuero, nihil mihi prodest</i>. Ergo martyrium magis est actus | |
| 53 | 1348 caritatis quam fortitudinis.</p><p title="II-II q. 124 a. 2 arg. 3"><a name="44153"><span class="ref">[44153] IIª-IIae, q. 124 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1349 Praeterea, Augustinus dicit, in quodam sermone de sancto Cypriano, |
| 1350 <i>facile est martyrem celebrando venerari, magnum vero fidem eius | |
| 1351 et patientiam imitari</i>. Sed in unoquoque actu virtutis praecipue | |
| 1352 laudabilis redditur virtus cuius est actus. Ergo martyrium magis | |
| 53 | 1353 est actus patientiae quam fortitudinis.</p><p title="II-II q. 124 a. 2 s. c."><a name="44154"><span class="ref">[44154] IIª-IIae, q. 124 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1354 contra est quod Cyprianus dicit, in epistola ad martyres et |
| 1355 confessores, <i>o beati martyres, quibus vos laudibus praedicem? O | |
| 1356 milites fortissimi, robur corporis vestri quo praeconio vocis | |
| 1357 explicem?</i> Quilibet autem laudatur de virtute cuius actum | |
| 53 | 1358 exercet. Ergo martyrium est actus fortitudinis.</p><p title="II-II q. 124 a. 2 co."><a name="44155"><span class="ref">[44155] IIª-IIae, q. 124 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1359 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, ad fortitudinem |
| 1360 pertinet ut confirmet hominem in bono virtutis contra pericula, et | |
| 1361 praecipue contra pericula mortis, et maxime eius quae est in bello. | |
| 1362 Manifestum est autem quod in martyrio homo firmiter confirmatur in | |
| 1363 bono virtutis, dum fidem et iustitiam non deserit propter | |
| 1364 imminentia pericula mortis, quae etiam in quodam certamine | |
| 1365 particulari a persecutoribus imminent. Unde Cyprianus dicit, in | |
| 1366 quodam sermone, <i>vidit admirans praesentium multitudo caeleste | |
| 1367 certamen, et in praelio stetisse servos Christi voce libera, mente | |
| 1368 incorrupta, virtute divina</i>. Unde manifestum est quod martyrium | |
| 1369 est fortitudinis actus. Et propter hoc de martyribus legit | |
| 53 | 1370 Ecclesia, <i>fortes facti sunt in bello</i>.</p><p title="II-II q. 124 a. 2 ad 1"><a name="44156"><span class="ref">[44156] IIª-IIae, q. 124 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1371 ergo dicendum quod in actu fortitudinis duo sunt consideranda. |
| 1372 Quorum unum est bonum in quo fortis firmatur, et hoc est | |
| 1373 fortitudinis finis. Aliud est ipsa firmitas, qua quis non cedit | |
| 1374 contrariis prohibentibus ab illo bono, et in hoc consistit essentia | |
| 1375 fortitudinis. Sicut autem fortitudo civilis firmat animum hominis | |
| 1376 in iustitia humana, propter cuius conservationem mortis pericula | |
| 1377 sustinet; ita etiam fortitudo gratuita firmat animum hominis in | |
| 1378 bono iustitiae Dei, quae est per fidem Iesu Christi, ut dicitur | |
| 1379 Rom. III. Et sic martyrium comparatur ad fidem sicut ad finem in | |
| 1380 quo aliquis firmatur, ad fortitudinem autem sicut ad habitum | |
| 53 | 1381 elicientem.</p><p title="II-II q. 124 a. 2 ad 2"><a name="44157"><span class="ref">[44157] IIª-IIae, q. 124 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1382 secundum dicendum quod ad actum martyrii inclinat quidem caritas |
| 1383 sicut primum et principale motivum, per modum virtutis imperantis, | |
| 1384 fortitudo autem sicut motivum proprium, per modum virtutis | |
| 1385 elicientis. Et inde etiam est quod martyrium est actus caritatis ut | |
| 1386 imperantis, fortitudinis autem ut elicientis. Et inde est quod | |
| 1387 utramque virtutem manifestat. Quod autem sit meritorium, habet ex | |
| 1388 caritate, sicut et quilibet virtutis actus. Et ideo sine caritate | |
| 53 | 1389 non valet.</p><p title="II-II q. 124 a. 2 ad 3"><a name="44158"><span class="ref">[44158] IIª-IIae, q. 124 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1390 dicendum quod, sicut dictum est, principalior actus fortitudinis |
| 1391 est sustinere, ad quem pertinet martyrium; non autem ad secundarium | |
| 1392 actum eius, qui est aggredi. Et quia patientia deservit fortitudini | |
| 1393 ex parte actus principalis qui est sustinere, inde est etiam quod | |
| 53 | 1394 concomitanter in martyribus patientia commendatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 124 a. 3 arg. 1"><a name="44159"><span class="ref">[44159] IIª-IIae, q. 124 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1395 tertium sic proceditur. Videtur quod martyrium non sit actus |
| 1396 maximae perfectionis. Illud enim ad perfectionem vitae videtur | |
| 1397 pertinere quod cadit sub consilio, non sub praecepto, quia scilicet | |
| 1398 non est de necessitate salutis. Sed martyrium videtur esse de | |
| 1399 necessitate salutis, dicit enim apostolus, Rom. X, <i>corde | |
| 1400 creditur ad iustitiam, ore autem fit confessio ad salutem</i>; et I | |
| 1401 Ioann. III dicitur quod <i>nos debemus pro fratribus animam | |
| 53 | 1402 ponere</i>. Ergo martyrium non pertinet ad perfectionem.</p><p title="II-II q. 124 a. 3 arg. 2"><a name="44160"><span class="ref">[44160] IIª-IIae, q. 124 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1403 Praeterea, ad maiorem perfectionem pertinere videtur quod aliquis |
| 1404 det Deo animam, quod fit per obedientiam, quam quod det Deo | |
| 1405 proprium corpus, quod fit per martyrium, unde Gregorius dicit, ult. | |
| 1406 Moral., quod <i>obedientia cunctis victimis praefertur</i>. Ergo | |
| 53 | 1407 martyrium non est actus maximae perfectionis.</p><p title="II-II q. 124 a. 3 arg. 3"><a name="44161"><span class="ref">[44161] IIª-IIae, q. 124 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1408 Praeterea, melius esse videtur aliis prodesse quam seipsum in bono |
| 1409 conservare, quia <i>bonum gentis melius est quam bonum unius | |
| 1410 hominis</i>, secundum philosophum, in I Ethic. Sed ille qui | |
| 1411 martyrium sustinet, sibi soli prodest, ille autem qui docet, | |
| 1412 proficit multis. Ergo actus docendi et gubernandi subditos est | |
| 53 | 1413 perfectior quam actus martyrii.</p><p title="II-II q. 124 a. 3 s. c."><a name="44162"><span class="ref">[44162] IIª-IIae, q. 124 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1414 contra est quod Augustinus, in libro de sancta Virginit., praefert |
| 1415 martyrium virginitati, quae ad perfectionem pertinet. Ergo videtur | |
| 53 | 1416 martyrium maxime ad perfectionem pertinere.</p><p title="II-II q. 124 a. 3 co."><a name="44163"><span class="ref">[44163] IIª-IIae, q. 124 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1417 dicendum quod de aliquo actu virtutis dupliciter loqui possumus. |
| 1418 Uno modo, secundum speciem ipsius actus, prout comparatur ad | |
| 1419 virtutem proxime elicientem ipsum. Et sic non potest esse quod | |
| 1420 martyrium, quod consistit in debita tolerantia mortis, sit | |
| 1421 perfectissimus inter virtutis actus. Quia tolerare mortem non est | |
| 1422 laudabile secundum se, sed solum secundum quod ordinatur ad aliquod | |
| 1423 bonum quod consistit in actu virtutis, puta ad fidem et dilectionem | |
| 1424 Dei. Unde ille actus virtutis, cum sit finis, melior est. Alio modo | |
| 1425 potest considerari actus virtutis secundum quod comparatur ad | |
| 1426 primum motivum, quod est amor caritatis. Et ex hac parte praecipue | |
| 1427 aliquis actus habet quod ad perfectionem vitae pertineat, quia, ut | |
| 1428 apostolus dicit, Coloss. III, <i>caritas est vinculum | |
| 1429 perfectionis</i>. Martyrium autem, inter omnes actus virtuosos, | |
| 1430 maxime demonstrat perfectionem caritatis. Quia tanto magis | |
| 1431 ostenditur aliquis aliquam rem amare, quanto pro ea rem magis | |
| 1432 amatam contemnit, et rem magis odiosam eligit pati. Manifestum est | |
| 1433 autem quod inter omnia alia bona praesentis vitae, maxime amat homo | |
| 1434 ipsam vitam, et e contrario maxime odit ipsam mortem, et praecipue | |
| 1435 cum doloribus corporalium tormentorum, quorum metu etiam bruta | |
| 1436 animalia a maximis voluptatibus absterrentur, ut Augustinus dicit, | |
| 1437 in libro octoginta trium quaest. Et secundum hoc patet quod | |
| 1438 martyrium inter ceteros actus humanos est perfectior secundum suum | |
| 1439 genus, quasi maximae caritatis signum, secundum illud Ioan. XV, | |
| 1440 <i>maiorem caritatem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro | |
| 53 | 1441 amicis suis</i>.</p><p title="II-II q. 124 a. 3 ad 1"><a name="44164"><span class="ref">[44164] IIª-IIae, q. 124 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1442 ergo dicendum quod nullus est actus perfectionis sub consilio |
| 1443 cadens qui in aliquo eventu non cadat sub praecepto, quasi de | |
| 1444 necessitate salutis existens, sicut Augustinus dicit, in libro de | |
| 1445 adulterinis coniugiis, quod aliquis incidit in necessitatem | |
| 1446 continentiae servandae propter absentiam vel infirmitatem uxoris. | |
| 1447 Et ideo non est contra perfectionem martyrii si in aliquo casu sit | |
| 1448 de necessitate salutis. Est enim aliquis casus in quo martyrium | |
| 1449 perferre non est de necessitate salutis, puta cum ex zelo fidei et | |
| 1450 caritate fraterna multoties leguntur sancti martyres sponte se | |
| 1451 obtulisse martyrio. Illa autem praecepta sunt intelligenda secundum | |
| 53 | 1452 praeparationem animi.</p><p title="II-II q. 124 a. 3 ad 2"><a name="44165"><span class="ref">[44165] IIª-IIae, q. 124 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1453 secundum dicendum quod martyrium complectitur id quod summum in |
| 1454 obedientia esse potest, ut scilicet aliquis sit obediens usque ad | |
| 1455 mortem, sicut de Christo legitur, Philipp. II, quod <i>factus est | |
| 1456 obediens usque ad mortem</i>. Unde patet quod martyrium secundum se | |
| 53 | 1457 est perfectius quam obedientia absolute dicta.</p><p title="II-II q. 124 a. 3 ad 3"><a name="44166"><span class="ref">[44166] IIª-IIae, q. 124 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1458 dicendum quod ratio illa procedit de martyrio secundum propriam |
| 1459 speciem actus, ex qua non habet excellentiam inter omnes actus | |
| 1460 virtutum, sicut nec fortitudo est excellentior inter omnes | |
| 53 | 1461 virtutes.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 124 a. 4 arg. 1"><a name="44167"><span class="ref">[44167] IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1462 quartum sic proceditur. Videtur quod mors non sit de ratione |
| 1463 martyrii. Dicit enim Hieronymus, in sermone de assumptione, | |
| 1464 <i>recte dixerim quod Dei genitrix virgo et martyr fuit, quamvis in | |
| 1465 pace vitam finierit</i>. Et Gregorius dicit, <i>quamvis occasio | |
| 1466 persecutionis desit, habet tamen pax suum martyrium, quia etsi | |
| 1467 carnis colla ferro non subiicimus, spirituali tamen gladio carnalia | |
| 1468 desideria in mente trucidamus</i>. Ergo absque passione mortis | |
| 53 | 1469 potest esse martyrium.</p><p title="II-II q. 124 a. 4 arg. 2"><a name="44168"><span class="ref">[44168] IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1470 Praeterea, pro integritate carnis servanda aliquae mulieres |
| 1471 leguntur laudabiliter vitam suam contempsisse, et ita videtur quod | |
| 1472 corporalis integritas castitatis praeferatur vitae corporali. Sed | |
| 1473 quandoque ipsa integritas carnis aufertur, vel auferri intentatur, | |
| 1474 pro confessione fidei Christianae, ut patet de Agnete et Lucia. | |
| 1475 Ergo videtur quod martyrium magis debeat dici si aliqua mulier pro | |
| 1476 fide Christi integritatem carnis perdat, quam si etiam vitam | |
| 1477 perderet corporalem. Unde et Lucia dixit, <i>si me invitam feceris | |
| 53 | 1478 violari, castitas mihi duplicabitur ad coronam</i>.</p><p title="II-II q. 124 a. 4 arg. 3"><a name="44169"><span class="ref">[44169] IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1479 Praeterea, martyrium est fortitudinis actus. Ad fortitudinem autem |
| 1480 pertinet non solum mortem non formidare, sed nec alias | |
| 1481 adversitates, ut Augustinus dicit, in VI musicae. Sed multae sunt | |
| 1482 aliae adversitates praeter mortem, quas aliqui possunt sustinere | |
| 1483 pro fide Christi, sicut carcerem, exilium, rapinam bonorum, ut | |
| 1484 patet ad Heb. X. Unde et sancti Marcelli Papae martyrium | |
| 1485 celebratur, qui tamen fuit in carcere mortuus. Ergo non est de | |
| 53 | 1486 necessitate martyrii quod aliquis sustineat poenam mortis.</p><p title="II-II q. 124 a. 4 arg. 4"><a name="44170"><span class="ref">[44170] IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 4</span></a> |
| 28 | 1487 Praeterea, martyrium est actus meritorius, ut dictum est. Sed actus |
| 1488 meritorius non potest esse post mortem. Ergo ante mortem. Et ita | |
| 53 | 1489 mors non est de ratione martyrii.</p><p title="II-II q. 124 a. 4 s. c."><a name="44171"><span class="ref">[44171] IIª-IIae, q. 124 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1490 contra est quod maximus dicit, in quodam sermone, de martyre, |
| 1491 <i>quod vincit pro fide moriendo qui vinceretur sine fide | |
| 53 | 1492 vivendo</i>.</p><p title="II-II q. 124 a. 4 co."><a name="44172"><span class="ref">[44172] IIª-IIae, q. 124 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1493 dicendum quod, sicut dictum est, martyr dicitur quasi testis fidei |
| 1494 Christianae, per quam nobis visibilia pro invisibilibus contemnenda | |
| 1495 proponuntur, ut dicitur Heb. XI. Ad martyrium ergo pertinet ut homo | |
| 1496 testificetur fidem, se opere ostendens cuncta praesentia | |
| 1497 contemnere, ut ad futura et ad invisibilia bona perveniat. Quandiu | |
| 1498 autem homini remanet vita corporalis, nondum opere se ostendit | |
| 1499 temporalia cuncta despicere, consueverunt enim homines et | |
| 1500 consanguineos et omnia bona possessa contemnere, et etiam dolores | |
| 1501 corporis pati, ut vitam conservent. Unde et Satan contra Iob | |
| 1502 induxit, <i>pellem pro pelle, et cuncta quae habet homo, dabit pro | |
| 1503 anima sua</i>, idest pro vita corporali. Et ideo ad perfectam | |
| 1504 rationem martyrii requiritur quod aliquis mortem sustineat propter | |
| 53 | 1505 Christum.</p><p title="II-II q. 124 a. 4 ad 1"><a name="44173"><span class="ref">[44173] IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1506 ergo dicendum quod illae auctoritates, et si quae similes |
| 53 | 1507 inveniuntur, loquuntur de martyrio per quandam similitudinem.</p><p title="II-II q. 124 a. 4 ad 2"><a name="44174"><span class="ref">[44174] IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1508 secundum dicendum quod in muliere quae integritatem carnis perdit, |
| 1509 vel ad perdendum eam damnatur, occasione fidei Christianae, non est | |
| 1510 apud homines manifestum utrum hoc mulier patiatur propter amorem | |
| 1511 fidei Christianae, vel magis pro contemptu castitatis. Et ideo apud | |
| 1512 homines non redditur per hoc testimonium sufficiens. Unde hoc non | |
| 1513 proprie habet rationem martyrii. Sed apud Deum, qui corda | |
| 53 | 1514 scrutatur, potest hoc ad praemium deputari, sicut Lucia dixit.</p><p title="II-II q. 124 a. 4 ad 3"><a name="44175"><span class="ref">[44175] IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1515 dicendum quod, sicut supra dictum est, fortitudo principaliter |
| 1516 consistit circa pericula mortis, circa alia autem consequenter. Et | |
| 1517 ideo nec martyrium proprie dicitur pro sola tolerantia carceris vel | |
| 1518 exilii vel rapinae divitiarum, nisi forte secundum quod ex his | |
| 53 | 1519 sequitur mors.</p><p title="II-II q. 124 a. 4 ad 4"><a name="44176"><span class="ref">[44176] IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1520 dicendum quod meritum martyrii non est post mortem, sed in ipsa |
| 1521 voluntaria sustinentia mortis, prout scilicet aliquis voluntarie | |
| 1522 patitur inflictionem mortis. Contingit tamen quandoque quod aliquis | |
| 1523 post mortalia vulnera suscepta pro Christo, vel quascumque alias | |
| 1524 tribulationes continuatas usque ad mortem, quas a persecutoribus | |
| 1525 patitur pro fide Christi, diu aliquis vivat. In quo statu actus | |
| 1526 martyrii meritorius est, et etiam ipso eodem tempore quo huiusmodi | |
| 53 | 1527 afflictiones patitur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 124 a. 5 arg. 1"><a name="44177"><span class="ref">[44177] IIª-IIae, q. 124 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1528 quintum sic proceditur. Videtur quod sola fides sit causa martyrii. |
| 1529 Dicitur enim I Pet. IV, nemo vestrum patiatur quasi homicida aut | |
| 1530 fur, aut aliquid huiusmodi, <i>si autem ut Christianus, non | |
| 1531 erubescat, glorificet autem Deum in isto nomine</i>. Sed ex hoc | |
| 1532 dicitur aliquis Christianus quod tenet fidem Christi. Ergo sola | |
| 53 | 1533 fides Christi dat patientibus martyrii gloriam.</p><p title="II-II q. 124 a. 5 arg. 2"><a name="44178"><span class="ref">[44178] IIª-IIae, q. 124 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1534 Praeterea, martyr dicitur quasi testis. Testimonium autem non |
| 1535 redditur nisi veritati. Non autem aliquis dicitur martyr ex | |
| 1536 testimonio cuiuslibet veritatis, sed solum ex testimonio veritatis | |
| 1537 divinae. Alioquin, si quis moreretur pro confessione veritatis | |
| 1538 geometriae, vel alterius scientiae speculativae, esset martyr, quod | |
| 53 | 1539 videtur ridiculum. Ergo sola fides est martyrii causa.</p><p title="II-II q. 124 a. 5 arg. 3"><a name="44179"><span class="ref">[44179] IIª-IIae, q. 124 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1540 Praeterea, inter alia virtutum opera illa videntur esse potiora |
| 1541 quae ordinantur ad bonum commune, <i>quia bonum gentis melius est | |
| 1542 quam bonum unius hominis</i>, secundum philosophum, in I Ethic. Si | |
| 1543 ergo aliquod aliud bonum esset causa martyrii, maxime videretur | |
| 1544 quod illi martyres essent qui pro defensione reipublicae moriuntur. | |
| 1545 Quod Ecclesiae observatio non habet, non enim militum qui in bello | |
| 1546 iusto moriuntur martyria celebrantur. Ergo sola fides videtur esse | |
| 53 | 1547 martyrii causa.</p><p title="II-II q. 124 a. 5 s. c."><a name="44180"><span class="ref">[44180] IIª-IIae, q. 124 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1548 contra est quod dicitur Matth. V, <i>beati qui persecutionem |
| 1549 patiuntur propter iustitiam</i>, quod pertinet ad martyrium, ut | |
| 1550 Glossa ibidem dicit. Ad iustitiam autem pertinet non solum fides, | |
| 1551 sed etiam aliae virtutes. Ergo etiam aliae virtutes possunt esse | |
| 53 | 1552 martyrii causa.</p><p title="II-II q. 124 a. 5 co."><a name="44181"><span class="ref">[44181] IIª-IIae, q. 124 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1553 dicendum quod, sicut dictum est, martyres dicuntur quasi testes, |
| 1554 quia scilicet corporalibus suis passionibus usque ad mortem | |
| 1555 testimonium perhibent veritati, non cuicumque, sed veritati quae | |
| 1556 secundum pietatem est, quae per Christum nobis innotuit; unde et | |
| 1557 martyres Christi dicuntur, quasi testes ipsius. Huiusmodi autem est | |
| 1558 veritas fidei. Et ideo cuiuslibet martyrii causa est fidei veritas. | |
| 1559 Sed ad fidei veritatem non solum pertinet ipsa credulitas cordis, | |
| 1560 sed etiam exterior protestatio. Quae quidem fit non solum per verba | |
| 1561 quibus aliquis confitetur fidem, sed etiam per facta quibus aliquis | |
| 1562 fidem se habere ostendit, secundum illud Iac. II, <i>ego ostendam | |
| 1563 tibi ex operibus fidem meam</i>. Unde et de quibusdam dicitur Tit. | |
| 1564 I, <i>confitentur se nosse Deum, factis autem negant</i>. Et ideo | |
| 1565 omnium virtutum opera, secundum quod referuntur in Deum, sunt | |
| 1566 quaedam protestationes fidei, per quam nobis innotescit quod Deus | |
| 1567 huiusmodi opera a nobis requirit, et nos pro eis remunerat. Et | |
| 1568 secundum hoc possunt esse martyrii causa. Unde et beati Ioannis | |
| 1569 Baptistae martyrium in Ecclesia celebratur, qui non pro neganda | |
| 53 | 1570 fide, sed pro reprehensione adulterii mortem sustinuit.</p><p title="II-II q. 124 a. 5 ad 1"><a name="44182"><span class="ref">[44182] IIª-IIae, q. 124 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1571 ergo dicendum quod Christianus dicitur qui Christi est. Dicitur |
| 1572 autem aliquis esse Christi non solum ex eo quod habet fidem | |
| 1573 Christi, sed etiam ex eo quod spiritu Christi ad opera virtuosa | |
| 1574 procedit, secundum illud Rom. VIII, <i>si quis spiritum Christi non | |
| 1575 habet, hic non est eius</i>; et etiam ex hoc quod, ad imitationem | |
| 1576 Christi, peccatis moritur, secundum illud Galat. V, <i>qui Christi | |
| 1577 sunt, carnem suam crucifixerunt, cum vitiis et concupiscentiis</i>. | |
| 1578 Et ideo ut Christianus patitur non solum qui patitur pro fidei | |
| 1579 confessione quae fit per verba, sed etiam quicumque patitur pro | |
| 1580 quocumque bono opere faciendo, vel pro quocumque peccato vitando, | |
| 1581 propter Christum, quia totum hoc pertinet ad fidei | |
| 53 | 1582 protestationem.</p><p title="II-II q. 124 a. 5 ad 2"><a name="44183"><span class="ref">[44183] IIª-IIae, q. 124 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1583 secundum dicendum quod veritas aliarum scientiarum non pertinet ad |
| 1584 cultum divinitatis. Et ideo non dicitur esse secundum pietatem. | |
| 1585 Unde nec eius confessio potest esse directe martyrii causa. Sed | |
| 1586 quia omne mendacium peccatum est, ut supra habitum est, vitatio | |
| 1587 mendacii, contra quamcumque veritatem sit, inquantum mendacium est | |
| 53 | 1588 peccatum divinae legi contrarium, potest esse martyrii causa.</p><p title="II-II q. 124 a. 5 ad 3"><a name="44184"><span class="ref">[44184] IIª-IIae, q. 124 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1589 dicendum quod bonum reipublicae est praecipuum inter bona humana. |
| 1590 Sed bonum divinum, quod est propria causa martyrii, est potius quam | |
| 1591 humanum. Quia tamen bonum humanum potest effici divinum, ut si | |
| 1592 referatur in Deum; potest esse quodcumque bonum humanum martyrii | |
| 53 | 1593 causa secundum quod in Deum refertur.</p></div></div><div class="q" id="q125"><h2>Quaestio 125</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 125 pr."><a name="44185"><span class="ref">[44185] IIª-IIae, q. 125 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1594 considerandum est de vitiis oppositis fortitudini. Et primo, de |
| 1595 timore; secundo, de intimiditate; tertio, de audacia. Circa primum | |
| 1596 quaeruntur quatuor. Primo, utrum timor sit peccatum. Secundo, utrum | |
| 1597 opponatur fortitudini. Tertio, utrum sit peccatum mortale. Quarto, | |
| 53 | 1598 utrum excuset vel diminuat peccatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 125 a. 1 arg. 1"><a name="44186"><span class="ref">[44186] IIª-IIae, q. 125 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1599 primum sic proceditur. Videtur quod timor non sit peccatum. Timor |
| 1600 enim est passio quaedam, ut supra habitum est. Sed passionibus nec | |
| 1601 laudamur nec vituperamur, ut dicitur in II Ethic. Cum igitur omne | |
| 53 | 1602 peccatum sit vituperabile, videtur quod timor non sit peccatum.</p><p title="II-II q. 125 a. 1 arg. 2"><a name="44187"><span class="ref">[44187] IIª-IIae, q. 125 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1603 Praeterea, nihil quod in lege divina mandatur est peccatum, quia |
| 1604 lex domini est immaculata, ut dicitur in Psalmo. Sed timor mandatur | |
| 1605 in lege Dei, dicitur enim ad Ephes. VI, <i>servi, obedite dominis | |
| 1606 carnalibus, cum timore et tremore</i>. Timor ergo non est | |
| 53 | 1607 peccatum.</p><p title="II-II q. 125 a. 1 arg. 3"><a name="44188"><span class="ref">[44188] IIª-IIae, q. 125 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1608 Praeterea, nihil quod naturaliter inest homini est peccatum, quia |
| 1609 peccatum est contra naturam, ut Damascenus dicit, II libro. Sed | |
| 1610 timere est homini naturale, unde philosophus dicit, in III Ethic., | |
| 1611 quod <i>erit aliquis insanus, vel sine sensu doloris, si nihil | |
| 1612 timeat, neque terraemotum neque inundationes</i>. Ergo timor non | |
| 53 | 1613 est peccatum.</p><p title="II-II q. 125 a. 1 s. c."><a name="44189"><span class="ref">[44189] IIª-IIae, q. 125 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1614 contra est quod dominus dicit, Matth. X, <i>nolite timere eos qui |
| 1615 occidunt corpus</i>. Et Ezech. II dicitur, <i>ne timeas eos, neque | |
| 53 | 1616 sermones eorum metuas</i>.</p><p title="II-II q. 125 a. 1 co."><a name="44190"><span class="ref">[44190] IIª-IIae, q. 125 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1617 dicendum quod aliquid dicitur esse peccatum in actibus humanis |
| 1618 propter inordinationem, nam bonum humani actus in ordine quodam | |
| 1619 existit, ut ex supra dictis patet. Est autem hic debitus ordo, ut | |
| 1620 appetitus regimini rationis subdatur. Ratio autem dictat aliqua | |
| 1621 esse fugienda, et aliqua esse prosequenda; et inter fugienda, | |
| 1622 quaedam dictat magis esse fugienda quam alia; et similiter inter | |
| 1623 prosequenda, quaedam dictat esse magis prosequenda quam alia; et | |
| 1624 quantum est bonum prosequendum, tantum est aliquod oppositum malum | |
| 1625 fugiendum. Inde est quod ratio dictat quaedam bona magis esse | |
| 1626 prosequenda quam quaedam mala fugienda. Quando ergo appetitus fugit | |
| 1627 ea quae ratio dictat esse sustinenda ne desistat ab aliis quae | |
| 1628 magis prosequi debet, timor inordinatus est, et habet rationem | |
| 1629 peccati. Quando vero appetitus timendo refugit id quod est secundum | |
| 1630 rationem fugiendum, tunc appetitus non est inordinatus, nec | |
| 53 | 1631 peccatum.</p><p title="II-II q. 125 a. 1 ad 1"><a name="44191"><span class="ref">[44191] IIª-IIae, q. 125 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1632 ergo dicendum quod timor communiter dictus secundum suam rationem |
| 1633 importat universaliter fugam, unde quantum ad hoc non importat | |
| 1634 rationem boni vel mali. Et similiter est de qualibet alia passione. | |
| 1635 Et ideo philosophus dicit quod passiones non sunt laudabiles neque | |
| 1636 vituperabiles, quia scilicet non laudantur neque vituperantur qui | |
| 1637 irascuntur vel timent, sed qui circa hoc aut ordinate aut | |
| 53 | 1638 inordinate se habent.</p><p title="II-II q. 125 a. 1 ad 2"><a name="44192"><span class="ref">[44192] IIª-IIae, q. 125 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1639 secundum dicendum quod timor ille ad quem inducit apostolus, est |
| 1640 conveniens rationi, ut scilicet servus timeat ne deficiat ab | |
| 53 | 1641 obsequiis quae domino debet impendere.</p><p title="II-II q. 125 a. 1 ad 3"><a name="44193"><span class="ref">[44193] IIª-IIae, q. 125 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1642 dicendum quod mala quibus homo resistere non potest, et ex quorum |
| 1643 sustinentia nihil boni provenit homini, ratio dictat esse fugienda. | |
| 53 | 1644 Et ideo timor talium non est peccatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 125 a. 2 arg. 1"><a name="44194"><span class="ref">[44194] IIª-IIae, q. 125 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1645 secundum sic proceditur. Videtur quod peccatum timoris non |
| 1646 opponatur fortitudini. Fortitudo enim est circa pericula mortis, ut | |
| 1647 supra habitum est. Sed peccatum timoris non semper pertinet ad | |
| 1648 pericula mortis. Quia super illud Psalmi, beati omnes qui timent | |
| 1649 dominum, dicit Glossa quod <i>humanus timor est quo timemus pati | |
| 1650 pericula carnis, vel perdere mundi bona</i>. Et super illud Matth. | |
| 1651 XXVI, oravit tertio eundem sermonem etc., dicit Glossa quod triplex | |
| 1652 est malus timor, scilicet timor mortis, timor vilitatis, et timor | |
| 53 | 1653 doloris. Non ergo peccatum timoris opponitur fortitudini.</p><p title="II-II q. 125 a. 2 arg. 2"><a name="44195"><span class="ref">[44195] IIª-IIae, q. 125 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1654 Praeterea, praecipuum quod commendatur in fortitudine est quod |
| 1655 exponit se periculis mortis. Sed quandoque aliquis ex timore | |
| 1656 servitutis vel ignominiae exponit se morti, sicut Augustinus, in I | |
| 1657 de Civ. Dei, narrat de Catone, qui, ut non incurreret Caesaris | |
| 1658 servitutem, morti se tradidit. Ergo peccatum timoris non opponitur | |
| 53 | 1659 fortitudini, sed magis habet similitudinem cum ipsa.</p><p title="II-II q. 125 a. 2 arg. 3"><a name="44196"><span class="ref">[44196] IIª-IIae, q. 125 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1660 Praeterea, omnis desperatio ex aliquo timore procedit. Sed |
| 1661 desperatio non opponitur fortitudini, sed magis spei, ut supra | |
| 53 | 1662 habitum est. Ergo neque timoris peccatum opponitur fortitudini.</p><p title="II-II q. 125 a. 2 s. c."><a name="44197"><span class="ref">[44197] IIª-IIae, q. 125 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1663 contra est quod philosophus, in II et III Ethic., timiditatem ponit |
| 53 | 1664 fortitudini oppositam.</p><p title="II-II q. 125 a. 2 co."><a name="44198"><span class="ref">[44198] IIª-IIae, q. 125 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1665 dicendum quod, sicut supra habitum est, omnis timor ex amore |
| 1666 procedit, nullus enim timet nisi contrarium eius quod amat. Amor | |
| 1667 autem non determinatur ad aliquod genus virtutis vel vitii, sed | |
| 1668 amor ordinatus includitur in qualibet virtute, quilibet enim | |
| 1669 virtuosus amat proprium bonum virtutis; amor autem inordinatus | |
| 1670 includitur in quolibet peccato, ex amore enim inordinato procedit | |
| 1671 inordinata cupiditas. Unde similiter inordinatus timor includitur | |
| 1672 in quolibet peccato, sicut avarus timet amissionem pecuniae, | |
| 1673 intemperatus amissionem voluptatis, et sic de aliis. Sed timor | |
| 1674 praecipuus est periculorum mortis, ut probatur in III Ethic. et | |
| 1675 ideo talis timoris inordinatio opponitur fortitudini, quae est | |
| 1676 circa pericula mortis. Et propter hoc antonomastice dicitur | |
| 53 | 1677 timiditas fortitudini opponi.</p><p title="II-II q. 125 a. 2 ad 1"><a name="44199"><span class="ref">[44199] IIª-IIae, q. 125 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1678 ergo dicendum quod auctoritates illae loquuntur de timore |
| 1679 inordinato communiter sumpto, qui diversis virtutibus opponi | |
| 53 | 1680 potest.</p><p title="II-II q. 125 a. 2 ad 2"><a name="44200"><span class="ref">[44200] IIª-IIae, q. 125 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1681 secundum dicendum quod actus humani praecipue diiudicantur ex fine, |
| 1682 ut ex supra dictis patet. Ad fortem autem pertinet ut se exponat | |
| 1683 periculis mortis propter bonum, sed ille qui se periculis mortis | |
| 1684 exponit ut fugiat servitutem vel aliquid laboriosum, a timore | |
| 1685 vincitur, quod est fortitudini contrarium. Unde philosophus dicit, | |
| 1686 in III Ethic., quod <i>mori fugientem inopiam vel cupidinem vel | |
| 1687 aliquid triste, non est fortis, sed magis timidi, mollities enim | |
| 53 | 1688 est fugere laboriosa</i>.</p><p title="II-II q. 125 a. 2 ad 3"><a name="44201"><span class="ref">[44201] IIª-IIae, q. 125 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1689 dicendum quod, sicut supra dictum est, sicut spes est principium |
| 1690 audaciae, ita timor est principium desperationis. Unde sicut ad | |
| 1691 fortem, qui utitur audacia moderate, praeexigitur spes, ita e | |
| 1692 converso desperatio ex aliquo timore procedit. Non autem oportet | |
| 1693 quod quaelibet desperatio procedat ex quolibet timore, sed ex eo | |
| 1694 qui est sui generis. Desperatio autem quae opponitur spei, ad aliud | |
| 1695 genus refertur, scilicet ad res divinas, quam timor qui opponitur | |
| 1696 fortitudini, qui pertinet ad pericula mortis. Unde ratio non | |
| 53 | 1697 sequitur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 125 a. 3 arg. 1"><a name="44202"><span class="ref">[44202] IIª-IIae, q. 125 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1698 tertium sic proceditur. Videtur quod timor non sit peccatum |
| 1699 mortale. Timor enim, ut supra dictum est, est in irascibili, quae | |
| 1700 est pars sensualitatis. Sed in sensualitate est tantum peccatum | |
| 1701 veniale, ut supra habitum est. Ergo timor non est peccatum | |
| 53 | 1702 mortale.</p><p title="II-II q. 125 a. 3 arg. 2"><a name="44203"><span class="ref">[44203] IIª-IIae, q. 125 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1703 Praeterea, omne peccatum mortale totaliter cor avertit a Deo. Hoc |
| 1704 autem non facit timor, quia super illud Iudic. VII, qui | |
| 1705 formidolosus est etc., dicit Glossa quod <i>timidus est qui primo | |
| 1706 aspectu congressum trepidat, non tamen corde terretur, sed reparari | |
| 53 | 1707 et animari potest</i>. Ergo timor non est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 125 a. 3 arg. 3"><a name="44204"><span class="ref">[44204] IIª-IIae, q. 125 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1708 Praeterea, peccatum mortale non solum retrahit a perfectione, sed |
| 1709 etiam a praecepto. Sed timor non retrahit a praecepto, sed solum a | |
| 1710 perfectione, quia super illud Deut. XX, quis est homo formidolosus | |
| 1711 et corde pavido, etc., dicit Glossa, <i>docet non posse quemquam | |
| 1712 perfectionem contemplationis vel militiae spiritualis accipere qui | |
| 1713 adhuc nudari terrenis opibus pertimescit</i>. Ergo timor non est | |
| 53 | 1714 peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 125 a. 3 s. c."><a name="44205"><span class="ref">[44205] IIª-IIae, q. 125 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1715 contra, pro solo peccato mortali debetur poena Inferni. Quae tamen |
| 1716 debetur timidis, secundum illud Apoc. XXI, <i>timidis et incredulis | |
| 1717 et execratis, etc., pars erit in stagno ignis et sulphuris, quod | |
| 53 | 1718 est mors secunda</i>. Ergo timiditas est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 125 a. 3 co."><a name="44206"><span class="ref">[44206] IIª-IIae, q. 125 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1719 dicendum quod, sicut dictum est, timor peccatum est secundum quod |
| 1720 est inordinatus, prout scilicet refugit quod non est secundum | |
| 1721 rationem refugiendum. Haec autem inordinatio timoris quandoque | |
| 1722 quidem consistit in solo appetitu sensitivo, non superveniente | |
| 1723 consensu rationalis appetitus, et sic non potest esse peccatum | |
| 1724 mortale, sed solum veniale. Quandoque vero huiusmodi inordinatio | |
| 1725 timoris pertingit usque ad appetitum rationalem, qui dicitur | |
| 1726 voluntas, quae ex libero arbitrio refugit aliquid non secundum | |
| 1727 rationem. Et talis inordinatio timoris quandoque est peccatum | |
| 1728 mortale, quandoque veniale. Si enim quis propter timorem quo | |
| 1729 refugit periculum mortis, vel quodcumque aliud temporale malum, sic | |
| 1730 dispositus est ut faciat aliquid prohibitum, vel praetermittat | |
| 1731 aliquid quod est praeceptum in lege divina, talis timor est | |
| 53 | 1732 peccatum mortale. Alioquin erit peccatum veniale.</p><p title="II-II q. 125 a. 3 ad 1"><a name="44207"><span class="ref">[44207] IIª-IIae, q. 125 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1733 ergo dicendum quod ratio illa procedit de timore secundum quod |
| 53 | 1734 sistit infra sensualitatem.</p><p title="II-II q. 125 a. 3 ad 2"><a name="44208"><span class="ref">[44208] IIª-IIae, q. 125 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1735 secundum dicendum quod etiam Glossa illa potest intelligi de timore |
| 1736 in sensualitate existente. Vel potest melius dici quod ille toto | |
| 1737 corde terretur cuius animum timor vincit irreparabiliter. Potest | |
| 1738 autem contingere quod, etiam si timor sit peccatum mortale, non | |
| 1739 tamen aliquis ita obstinate terretur quin persuasionibus revocari | |
| 1740 possit, sicut quandoque aliquis mortaliter peccans concupiscentiae | |
| 1741 consentiendo, revocatur, ne opere impleat quod proposuit | |
| 53 | 1742 facere.</p><p title="II-II q. 125 a. 3 ad 3"><a name="44209"><span class="ref">[44209] IIª-IIae, q. 125 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1743 dicendum quod Glossa illa loquitur de timore revocante hominem a |
| 1744 bono quod non est de necessitate praecepti, sed de perfectione | |
| 1745 consilii. Talis autem timor non est peccatum mortale, sed quandoque | |
| 1746 veniale; quandoque etiam non est peccatum, puta cum aliquis habet | |
| 53 | 1747 rationabilem causam timoris.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 125 a. 4 arg. 1"><a name="44210"><span class="ref">[44210] IIª-IIae, q. 125 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1748 quartum sic proceditur. Videtur quod timor non excuset a peccato. |
| 1749 Timor enim est peccatum, ut dictum est. Sed peccatum non excusat a | |
| 1750 peccato, sed magis aggravat ipsum. Ergo timor non excusat a | |
| 53 | 1751 peccato.</p><p title="II-II q. 125 a. 4 arg. 2"><a name="44211"><span class="ref">[44211] IIª-IIae, q. 125 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1752 Praeterea, si aliquis timor excusat a peccato, maxime excusaret |
| 1753 timor mortis, qui dicitur cadere in constantem virum. Sed hic timor | |
| 1754 non videtur excusare, quia cum mors ex necessitate immineat | |
| 1755 omnibus, non videtur esse timenda. Ergo timor non excusat a | |
| 53 | 1756 peccato.</p><p title="II-II q. 125 a. 4 arg. 3"><a name="44212"><span class="ref">[44212] IIª-IIae, q. 125 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1757 Praeterea, timor omnis aut est mali temporalis, aut spiritualis. |
| 1758 Sed timor mali spiritualis non potest excusare peccatum, quia non | |
| 1759 inducit ad peccandum, sed magis retrahit a peccato. Timor etiam | |
| 1760 mali temporalis non excusat a peccato, quia sicut philosophus | |
| 1761 dicit, in III Ethic., <i>inopiam non oportet timere, neque | |
| 1762 aegritudinem, neque quaecumque non a propria malitia procedunt</i>. | |
| 53 | 1763 Ergo videtur quod timor nullo modo excusat a peccato.</p><p title="II-II q. 125 a. 4 s. c."><a name="44213"><span class="ref">[44213] IIª-IIae, q. 125 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1764 contra est quod in decretis, qu. I, dicitur, <i>vim passus et |
| 53 | 1765 invitus ab haereticis ordinatus colorem habet excusationis</i>.</p><p title="II-II q. 125 a. 4 co."><a name="44214"><span class="ref">[44214] IIª-IIae, q. 125 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1766 dicendum quod, sicut supra dictum est, timor intantum habet |
| 1767 rationem peccati inquantum est contra ordinem rationis. Ratio autem | |
| 1768 iudicat quaedam mala esse magis aliis fugienda. Et ideo quicumque, | |
| 1769 ut fugiat mala quae sunt secundum rationem magis fugienda, non | |
| 1770 refugit mala quae sunt minus fugienda, non est peccatum. Sicut | |
| 1771 magis est fugienda mors corporalis quam amissio rerum, unde si | |
| 1772 quis, propter timorem mortis, latronibus aliquid promitteret aut | |
| 1773 daret, excusaretur a peccato quod incurreret si sine causa | |
| 1774 legitima, praetermissis bonis, quibus esset magis dandum, | |
| 1775 peccatoribus largiretur. Si autem aliquis per timorem fugiens mala | |
| 1776 quae secundum rationem sunt minus fugienda, incurrat mala quae | |
| 1777 secundum rationem sunt magis fugienda, non posset totaliter a | |
| 1778 peccato excusari, quia timor talis inordinatus esset. Sunt autem | |
| 1779 magis timenda mala animae quam mala corporis; et mala corporis quam | |
| 1780 mala exteriorum rerum. Et ideo si quis incurrat mala animae, idest | |
| 1781 peccata, fugiens mala corporis, puta flagella vel mortem, aut mala | |
| 1782 exteriorum rerum, puta damnum pecuniae; aut si sustineat mala | |
| 1783 corporis ut vitet damnum pecuniae; non excusatur totaliter a | |
| 1784 peccato. Diminuitur tamen aliquid eius peccatum, quia minus | |
| 1785 voluntarium est quod ex timore agitur; imponitur enim homini | |
| 1786 quaedam necessitas aliquid faciendi propter imminentem timorem. | |
| 1787 Unde philosophus huiusmodi quae ex timore fiunt, dicit esse non | |
| 1788 simpliciter voluntaria, sed mixta ex voluntario et | |
| 53 | 1789 involuntario.</p><p title="II-II q. 125 a. 4 ad 1"><a name="44215"><span class="ref">[44215] IIª-IIae, q. 125 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1790 ergo dicendum quod timor non excusat ex ea parte qua est peccatum, |
| 53 | 1791 sed ex ea parte qua est involuntarium.</p><p title="II-II q. 125 a. 4 ad 2"><a name="44216"><span class="ref">[44216] IIª-IIae, q. 125 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1792 secundum dicendum quod, licet mors omnibus immineat ex necessitate, |
| 1793 tamen ipsa diminutio temporis vitae est quoddam malum, et per | |
| 53 | 1794 consequens timendum.</p><p title="II-II q. 125 a. 4 ad 3"><a name="44217"><span class="ref">[44217] IIª-IIae, q. 125 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1795 dicendum quod secundum Stoicos, qui ponebant bona temporalia non |
| 1796 esse hominis bona, sequitur ex consequenti quod mala temporalia non | |
| 1797 sint hominis mala, et per consequens nullo modo timenda. Sed | |
| 1798 secundum Augustinum, in libro de Lib. Arbit., huiusmodi temporalia | |
| 1799 sunt minima bona. Quod etiam Peripatetici senserunt. Et ideo | |
| 1800 contraria eorum sunt quidem timenda, non tamen multum, ut pro eis | |
| 53 | 1801 recedatur ab eo quod est bonum secundum virtutem.</p></div></div><div class="q" id="q126"><h2>Quaestio 126</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 126 pr."><a name="44218"><span class="ref">[44218] IIª-IIae, q. 126 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1802 considerandum est de vitio intimiditatis. Et circa hoc quaeruntur |
| 1803 duo. Primo, utrum intimidum esse sit peccatum. Secundo, utrum | |
| 53 | 1804 opponatur fortitudini.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 126 a. 1 arg. 1"><a name="44219"><span class="ref">[44219] IIª-IIae, q. 126 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1805 primum sic proceditur. Videtur quod intimiditas non sit peccatum. |
| 1806 Quod enim ponitur pro commendatione viri iusti, non est peccatum. | |
| 1807 Sed in commendationem viri iusti dicitur, Prov. XXVIII, <i>iustus, | |
| 1808 quasi leo confidens, absque terrore erit</i>. Ergo esse impavidum | |
| 53 | 1809 non est peccatum.</p><p title="II-II q. 126 a. 1 arg. 2"><a name="44220"><span class="ref">[44220] IIª-IIae, q. 126 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1810 Praeterea, maxime terribilis est mors, secundum philosophum, in III |
| 1811 Ethic. Sed nec mortem oportet timere, secundum illud Matth. X, | |
| 1812 <i>nolite timere eos qui occidunt corpus</i>, nec etiam aliquid | |
| 1813 quod ab homine possit inferri, secundum illud Isaiae li, quis tu, | |
| 1814 ut timeas ab homine mortali? Ergo impavidum esse non est | |
| 53 | 1815 peccatum.</p><p title="II-II q. 126 a. 1 arg. 3"><a name="44221"><span class="ref">[44221] IIª-IIae, q. 126 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1816 Praeterea, timor ex amore nascitur, ut supra dictum est. Sed nihil |
| 1817 mundanum amare pertinet ad perfectionem virtutis, quia, ut | |
| 1818 Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei, <i>amor Dei usque ad | |
| 1819 contemptum sui, facit cives civitatis caelestis</i>. Ergo nihil | |
| 53 | 1820 humanum formidare videtur non esse peccatum.</p><p title="II-II q. 126 a. 1 s. c."><a name="44222"><span class="ref">[44222] IIª-IIae, q. 126 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1821 contra est quod de iudice iniquo dicitur, Luc. XVIII, quod <i>nec |
| 53 | 1822 Deum timebat, nec hominem reverebatur</i>.</p><p title="II-II q. 126 a. 1 co."><a name="44223"><span class="ref">[44223] IIª-IIae, q. 126 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1823 dicendum quod, quia timor ex amore nascitur, idem iudicium videtur |
| 1824 esse de amore et de timore. Agitur autem nunc de timore quo mala | |
| 1825 temporalia timentur, qui provenit ex temporalium bonorum amore. | |
| 1826 Inditum autem est unicuique naturaliter ut propriam vitam amet, et | |
| 1827 ea quae ad ipsam ordinantur, tamen debito modo, ut scilicet amentur | |
| 1828 huiusmodi non quasi finis constituatur in eis, sed secundum quod | |
| 1829 eis utendum est propter ultimum finem. Unde quod aliquis deficiat a | |
| 1830 debito modo amoris ipsorum, est contra naturalem inclinationem, et | |
| 1831 per consequens est peccatum. Nunquam tamen a tali amore totaliter | |
| 1832 aliquis decidit, quia id quod est naturae totaliter perdi non | |
| 1833 potest. Propter quod apostolus dicit, ad Ephes. V, quod <i>nemo | |
| 1834 unquam carnem suam odio habuit</i>. Unde etiam illi qui seipsos | |
| 1835 interimunt, ex amore carnis suae hoc faciunt, quam volunt a | |
| 1836 praesentibus angustiis liberari. Unde contingere potest quod | |
| 1837 aliquis minus quam debeat timeat, mortem et alia temporalia mala, | |
| 1838 propter hoc quod minus debito amet ea. Sed quod nihil horum timeat, | |
| 1839 non potest ex totali defectu amoris contingere, sed ex eo quod | |
| 1840 aestimat mala opposita bonis quae amat, sibi supervenire non posse. | |
| 1841 Quod quandoque contingit ex superbia animi de se praesumentis et | |
| 1842 alios contemnentis, secundum quod dicitur Iob XLI, <i>factus est ut | |
| 1843 nullum timeret, omne sublime videt</i>. Quandoque autem contingit | |
| 1844 ex defectu rationis, sicut philosophus dicit, in III Ethic., quod | |
| 1845 Celtae propter stultitiam nihil timent. Unde patet quod esse | |
| 1846 impavidum est vitiosum, sive causetur ex defectu amoris, sive | |
| 1847 causetur ex elatione animi, sive causetur ex stoliditate; quae | |
| 53 | 1848 tamen excusat a peccato si sit invincibilis.</p><p title="II-II q. 126 a. 1 ad 1"><a name="44224"><span class="ref">[44224] IIª-IIae, q. 126 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1849 ergo dicendum quod iustus commendatur a timore retrahente eum a |
| 1850 bono, non quod sit absque omni timore. Dicitur enim Eccli. I, | |
| 53 | 1851 <i>qui sine timore est, non poterit iustificari</i>.</p><p title="II-II q. 126 a. 1 ad 2"><a name="44225"><span class="ref">[44225] IIª-IIae, q. 126 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1852 secundum dicendum quod mors, vel quidquid aliud ab homine mortali |
| 1853 potest inferri, non est ea ratione timendum ut a iustitia | |
| 1854 recedatur. Est tamen timendum inquantum per hoc homo potest | |
| 1855 impediri ab operibus virtuosis, vel quantum ad se, vel quantum ad | |
| 1856 profectum quem in aliis facit. Unde dicitur Prov. XIV, <i>sapiens | |
| 53 | 1857 timet, et declinat a malo</i>.</p><p title="II-II q. 126 a. 1 ad 3"><a name="44226"><span class="ref">[44226] IIª-IIae, q. 126 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1858 dicendum quod bona temporalia debent contemni quantum nos impediunt |
| 1859 ab amore et timore Dei. Et secundum hoc etiam non debent timeri, | |
| 1860 unde dicitur Eccli. XXXIV, <i>qui timet Deum nihil trepidabit</i>. | |
| 1861 Non autem debent contemni bona temporalia inquantum | |
| 1862 instrumentaliter nos iuvant ad ea quae sunt divini amoris et | |
| 53 | 1863 timoris.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 126 a. 2 arg. 1"><a name="44227"><span class="ref">[44227] IIª-IIae, q. 126 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1864 secundum sic proceditur. Videtur quod esse impavidum non opponatur |
| 1865 fortitudini. De habitibus enim iudicamus per actus. Sed nullus | |
| 1866 actus fortitudinis impeditur per hoc quod aliquis est impavidus, | |
| 1867 remoto enim timore, aliquis et fortiter sustinet et audacter | |
| 53 | 1868 aggreditur. Ergo esse impavidum non opponitur fortitudini.</p><p title="II-II q. 126 a. 2 arg. 2"><a name="44228"><span class="ref">[44228] IIª-IIae, q. 126 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1869 Praeterea, esse impavidum est vitiosum vel propter defectum debiti |
| 1870 amoris, vel propter superbiam, vel propter stultitiam. Sed defectus | |
| 1871 debiti amoris opponitur caritati; superbia autem humilitati; | |
| 1872 stultitia autem prudentiae, sive sapientiae. Ergo vitium | |
| 53 | 1873 impaviditatis non opponitur fortitudini.</p><p title="II-II q. 126 a. 2 arg. 3"><a name="44229"><span class="ref">[44229] IIª-IIae, q. 126 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1874 Praeterea, virtuti opponuntur vitia sicut extrema medio. Sed unum |
| 1875 medium ex una parte non habet nisi unum extremum. Cum ergo | |
| 1876 fortitudini ex una parte opponatur timor, ex alia vero parte | |
| 1877 opponatur ei audacia, videtur quod impaviditas ei non | |
| 53 | 1878 opponatur.</p><p title="II-II q. 126 a. 2 s. c."><a name="44230"><span class="ref">[44230] IIª-IIae, q. 126 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1879 contra est quod philosophus, in III Ethic., ponit impaviditatem |
| 53 | 1880 fortitudini oppositam.</p><p title="II-II q. 126 a. 2 co."><a name="44231"><span class="ref">[44231] IIª-IIae, q. 126 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1881 dicendum quod, sicut supra dictum est, fortitudo est circa timores |
| 1882 et audacias. Omnis autem virtus moralis ponit modum rationis in | |
| 1883 materia circa quam est. Unde ad fortitudinem pertinet timor | |
| 1884 moderatus secundum rationem, ut scilicet homo timeat quod oportet, | |
| 1885 et quando oportet, et similiter de aliis. Hic autem modus rationis | |
| 1886 corrumpi potest, sicut per excessum, ita et per defectum. Unde | |
| 1887 sicut timiditas opponitur fortitudini per excessum timoris, | |
| 1888 inquantum scilicet homo timet quod non oportet, vel secundum quod | |
| 1889 non oportet; ita etiam impaviditas opponitur ei per defectum | |
| 1890 timoris, inquantum scilicet non timet aliquis quod oportet | |
| 53 | 1891 timere.</p><p title="II-II q. 126 a. 2 ad 1"><a name="44232"><span class="ref">[44232] IIª-IIae, q. 126 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1892 ergo dicendum quod actus fortitudinis est timorem sustinere et |
| 1893 aggredi non qualitercumque, sed secundum rationem. Quod non facit | |
| 53 | 1894 impavidus.</p><p title="II-II q. 126 a. 2 ad 2"><a name="44233"><span class="ref">[44233] IIª-IIae, q. 126 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1895 secundum dicendum quod impaviditas ex sua specie corrumpit medium |
| 1896 fortitudinis, et ideo directe fortitudini opponitur. Sed secundum | |
| 53 | 1897 suas causas, nihil prohibet quin opponatur aliis virtutibus.</p><p title="II-II q. 126 a. 2 ad 3"><a name="44234"><span class="ref">[44234] IIª-IIae, q. 126 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1898 dicendum quod vitium audaciae opponitur fortitudini secundum |
| 1899 excessum audaciae, impaviditas autem secundum defectum timoris. | |
| 1900 Fortitudo autem in utraque passione medium ponit. Unde non est | |
| 53 | 1901 inconveniens quod secundum diversa habeat diversa extrema.</p></div></div><div class="q" id="q127"><h2>Quaestio 127</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 127 pr."><a name="44235"><span class="ref">[44235] IIª-IIae, q. 127 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1902 considerandum est de audacia. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, |
| 1903 utrum audacia sit peccatum. Secundo, utrum opponatur | |
| 53 | 1904 fortitudini.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 127 a. 1 arg. 1"><a name="44236"><span class="ref">[44236] IIª-IIae, q. 127 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1905 primum sic proceditur. Videtur quod audacia non sit peccatum. |
| 1906 Dicitur enim Iob XXXIX, de equo, per quem significatur bonus | |
| 1907 praedicator, secundum Gregorium, in Moral., quod <i>audacter in | |
| 1908 occursum pergit armatis</i>. Sed nullum vitium cedit in | |
| 53 | 1909 commendationem alicuius. Ergo esse audacem non est peccatum.</p><p title="II-II q. 127 a. 1 arg. 2"><a name="44237"><span class="ref">[44237] IIª-IIae, q. 127 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1910 Praeterea, sicut philosophus dicit, in VI Ethic., <i>oportet |
| 1911 consiliari quidem tarde, operari autem velociter consiliata</i>. | |
| 1912 Sed ad hanc velocitatem operandi iuvat audacia. Ergo audacia non | |
| 53 | 1913 est peccatum, sed magis aliquid laudabile.</p><p title="II-II q. 127 a. 1 arg. 3"><a name="44238"><span class="ref">[44238] IIª-IIae, q. 127 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1914 Praeterea, audacia est quaedam passio quae causatur a spe, ut supra |
| 1915 habitum est, cum de passionibus ageretur. Sed spes non ponitur | |
| 1916 peccatum, sed magis virtus. Ergo nec audacia debet poni | |
| 53 | 1917 peccatum.</p><p title="II-II q. 127 a. 1 s. c."><a name="44239"><span class="ref">[44239] IIª-IIae, q. 127 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1918 contra est quod dicitur Eccli. VIII, <i>cum audace non eas in via, |
| 1919 ne forte gravet mala sua in te</i>. Nullius autem societas est | |
| 53 | 1920 declinanda nisi propter peccatum. Ergo audacia est peccatum.</p><p title="II-II q. 127 a. 1 co."><a name="44240"><span class="ref">[44240] IIª-IIae, q. 127 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1921 dicendum quod audacia, sicut supra dictum est, est passio quaedam. |
| 1922 Passio autem quandoque quidem est moderata secundum rationem, | |
| 1923 quandoque autem caret modo rationis, vel per excessum vel per | |
| 1924 defectum; et secundum hoc est passio vitiosa. Sumuntur autem | |
| 1925 quandoque nomina passionum a superabundanti, sicut ira dicitur non | |
| 1926 quaecumque, sed superabundans, prout scilicet est vitiosa. Et hoc | |
| 1927 etiam modo audacia, per superabundantiam dicta, ponitur esse | |
| 53 | 1928 peccatum.</p><p title="II-II q. 127 a. 1 ad 1"><a name="44241"><span class="ref">[44241] IIª-IIae, q. 127 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1929 ergo dicendum quod audacia ibi sumitur secundum quod est moderata |
| 53 | 1930 ratione. Sic enim pertinet ad virtutem fortitudinis.</p><p title="II-II q. 127 a. 1 ad 2"><a name="44242"><span class="ref">[44242] IIª-IIae, q. 127 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1931 secundum dicendum quod operatio festina commendabilis est post |
| 1932 consilium, quod est actus rationis. Sed si quis ante consilium | |
| 1933 vellet festine agere, non esset hoc laudabile, sed vitiosum, esset | |
| 1934 enim quaedam praecipitatio actionis, quod est vitium prudentiae | |
| 1935 oppositum, ut supra dictum est. Et ideo audacia, quae operatur ad | |
| 1936 velocitatem operandi, intantum laudabilis est inquantum a ratione | |
| 53 | 1937 ordinatur.</p><p title="II-II q. 127 a. 1 ad 3"><a name="44243"><span class="ref">[44243] IIª-IIae, q. 127 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1938 dicendum quod quaedam vitia innominata sunt, et similiter quaedam |
| 1939 virtutes, ut patet per philosophum, in IV Ethic. Et ideo oportuit | |
| 1940 quibusdam passionibus uti nomine virtutum et vitiorum. Praecipue | |
| 1941 autem illis passionibus utimur ad vitia designanda quarum obiectum | |
| 1942 est malum, sicut patet de odio, timore et ira, et etiam audacia. | |
| 1943 Spes autem et amor habent bonum pro obiecto. Et ideo magis eis | |
| 53 | 1944 utimur ad designanda nomina virtutum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 127 a. 2 arg. 1"><a name="44244"><span class="ref">[44244] IIª-IIae, q. 127 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1945 secundum sic proceditur. Videtur quod audacia non opponatur |
| 1946 fortitudini. Superfluitas enim audaciae videtur ex animi | |
| 1947 praesumptione procedere. Sed praesumptio pertinet ad superbiam, | |
| 1948 quae opponitur humilitati. Ergo audacia magis opponitur humilitati | |
| 53 | 1949 quam fortitudini.</p><p title="II-II q. 127 a. 2 arg. 2"><a name="44245"><span class="ref">[44245] IIª-IIae, q. 127 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1950 Praeterea, audacia non videtur esse vituperabilis nisi inquantum ex |
| 1951 ea provenit vel nocumentum aliquod ipsi audaci, qui se periculis | |
| 1952 inordinate ingerit; vel etiam aliis, quos per audaciam aggreditur | |
| 1953 vel in pericula praecipitat. Sed hoc videtur ad iniustitiam | |
| 1954 pertinere. Ergo audacia, secundum quod est peccatum, non opponitur | |
| 53 | 1955 fortitudini, sed iustitiae.</p><p title="II-II q. 127 a. 2 arg. 3"><a name="44246"><span class="ref">[44246] IIª-IIae, q. 127 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1956 Praeterea, fortitudo est et circa timores et circa audacias, ut |
| 1957 supra habitum est. Sed quia timiditas opponitur fortitudini | |
| 1958 secundum excessum timoris, habet aliud vitium oppositum timiditati | |
| 1959 secundum defectum timoris. Si ergo audacia opponatur fortitudini | |
| 1960 propter excessum audaciae, pari ratione opponetur ei aliquod vitium | |
| 1961 propter audaciae defectum. Sed hoc non invenitur. Ergo nec audacia | |
| 53 | 1962 debet poni vitium oppositum fortitudini.</p><p title="II-II q. 127 a. 2 s. c."><a name="44247"><span class="ref">[44247] IIª-IIae, q. 127 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1963 contra est quod philosophus, in II et III Ethic., ponit audaciam |
| 53 | 1964 fortitudini oppositam.</p><p title="II-II q. 127 a. 2 co."><a name="44248"><span class="ref">[44248] IIª-IIae, q. 127 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1965 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad virtutem moralem pertinet |
| 1966 modum rationis observare in materia circa quam est. Et ideo omne | |
| 1967 vitium quod importat immoderantiam circa materiam alicuius virtutis | |
| 1968 moralis, opponitur illi virtuti morali sicut immoderatum moderato. | |
| 1969 Audacia autem, secundum quod sonat in vitium, importat excessum | |
| 1970 passionis quae audacia dicitur. Unde manifestum est quod opponitur | |
| 1971 virtuti fortitudinis, quae est circa timores et audacias, ut supra | |
| 53 | 1972 dictum est.</p><p title="II-II q. 127 a. 2 ad 1"><a name="44249"><span class="ref">[44249] IIª-IIae, q. 127 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1973 ergo dicendum quod oppositio vitii ad virtutem non attenditur |
| 1974 principaliter secundum causam vitii, sed secundum ipsam vitii | |
| 1975 speciem. Et ideo non oportet quod audacia opponatur eidem virtuti | |
| 53 | 1976 cui opponitur praesumptio, quae est causa ipsius.</p><p title="II-II q. 127 a. 2 ad 2"><a name="44250"><span class="ref">[44250] IIª-IIae, q. 127 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1977 secundum dicendum quod sicut directa oppositio vitii non attenditur |
| 1978 circa eius causam, ita etiam non attenditur secundum eius effectum. | |
| 1979 Nocumentum autem quod provenit ex audacia est effectus ipsius. Unde | |
| 53 | 1980 nec etiam secundum hoc attenditur oppositio audaciae.</p><p title="II-II q. 127 a. 2 ad 3"><a name="44251"><span class="ref">[44251] IIª-IIae, q. 127 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1981 dicendum quod motus audaciae consistit in invadendo id quod est |
| 1982 homini contrarium, ad quod natura inclinat, nisi inquantum talis | |
| 1983 inclinatio impeditur per timorem patiendi nocumentum ab eo. Et ideo | |
| 1984 vitium quod excedit in audacia non habet contrarium defectum nisi | |
| 1985 timiditatem tantum. Sed audacia non semper concomitatur tantum | |
| 1986 defectum timiditatis. Quia sicut philosophus dicit, in III Ethic., | |
| 1987 <i>audaces sunt praevolantes et volentes ante pericula, sed in | |
| 53 | 1988 ipsis discedunt</i>, scilicet prae timore.</p></div></div><div class="q" id="q128"><h2>Quaestio 128</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 128 pr."><a name="44252"><span class="ref">[44252] IIª-IIae, q. 128 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1989 considerandum est de partibus fortitudinis. Et primo considerandum |
| 1990 est quae sint fortitudinis partes; secundo, de singulis partibus | |
| 53 | 1991 est agendum.</p><p title="II-II q. 128 arg. 1"><a name="44253"><span class="ref">[44253] IIª-IIae, q. 128 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1992 proceditur. Videtur quod inconvenienter partes fortitudinis |
| 1993 enumerentur. Tullius enim, in sua rhetorica, ponit fortitudinis | |
| 1994 quatuor partes, <i>scilicet magnificentiam, fiduciam, patientiam et | |
| 1995 perseverantiam</i>. Et videtur quod inconvenienter. Magnificentia | |
| 1996 enim videtur ad liberalitatem pertinere, quia utraque est circa | |
| 1997 pecunias, et necesse est magnificum liberalem esse, ut philosophus | |
| 1998 dicit, in IV Ethic. Sed liberalitas est pars iustitiae, ut supra | |
| 1999 habitum est. Ergo magnificentia non debet poni pars | |
| 53 | 2000 fortitudinis.</p><p title="II-II q. 128 arg. 2"><a name="44254"><span class="ref">[44254] IIª-IIae, q. 128 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2001 fiducia nihil aliud esse videtur quam spes. Sed spes non videtur ad |
| 2002 fortitudinem pertinere, sed ponitur per se virtus. Ergo fiducia non | |
| 53 | 2003 debet poni pars fortitudinis.</p><p title="II-II q. 128 arg. 3"><a name="44255"><span class="ref">[44255] IIª-IIae, q. 128 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2004 fortitudo facit hominem bene se habere circa pericula. Sed |
| 2005 magnificentia et fiducia non important in sui ratione aliquam | |
| 2006 habitudinem ad pericula. Ergo non ponuntur convenienter partes | |
| 53 | 2007 fortitudinis.</p><p title="II-II q. 128 arg. 4"><a name="44256"><span class="ref">[44256] IIª-IIae, q. 128 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2008 patientia, secundum Tullium, importat difficilium perpessionem, |
| 2009 quod etiam ipse attribuit fortitudini. Ergo patientia est idem | |
| 53 | 2010 fortitudini, et non est pars eius.</p><p title="II-II q. 128 arg. 5"><a name="44257"><span class="ref">[44257] IIª-IIae, q. 128 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2011 illud quod requiritur in qualibet virtute, non debet poni pars |
| 2012 alicuius specialis virtutis. Sed perseverantia requiritur in | |
| 2013 qualibet virtute, dicitur enim Matth. XXIV, <i>qui perseveraverit | |
| 2014 usque in finem, hic salvus erit</i>. Ergo perseverantia non debet | |
| 53 | 2015 poni pars fortitudinis.</p><p title="II-II q. 128 arg. 6"><a name="44258"><span class="ref">[44258] IIª-IIae, q. 128 arg. 6</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2016 Macrobius ponit septem partes fortitudinis, scilicet |
| 2017 <i>magnanimitatem, fiduciam, securitatem, magnificentiam, | |
| 2018 constantiam, tolerantiam, firmitatem</i>. Andronicus etiam ponit | |
| 2019 septem virtutes annexas fortitudini, <i>quae sunt eupsychia, lema, | |
| 2020 magnanimitas, virilitas, perseverantia, magnificentia, | |
| 2021 andragathia</i>. Ergo videtur quod insufficienter Tullius partes | |
| 53 | 2022 fortitudinis enumeraverat.</p><p title="II-II q. 128 arg. 7"><a name="44259"><span class="ref">[44259] IIª-IIae, q. 128 arg. 7</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2023 Aristoteles, in III Ethic., ponit quinque modos fortitudinis. |
| 2024 Quorum prima est politica, quae fortiter operatur propter timorem | |
| 2025 exhonorationis vel poenae; secunda militaris, quae fortiter | |
| 2026 operatur propter artem et experientiam rei bellicae; tertia est | |
| 2027 fortitudo quae fortiter operatur ex passione, praecipue irae; | |
| 2028 quarta est fortitudo quae fortiter operatur propter consuetudinem | |
| 2029 victoriae; quinta autem est quae fortiter operatur propter | |
| 2030 ignorantiam periculorum. Has autem fortitudines nulla praedictarum | |
| 2031 divisionum continet. Ergo praedictae enumerationes partium | |
| 53 | 2032 fortitudinis videntur esse inconvenientes.</p><p title="II-II q. 128 co."><a name="44260"><span class="ref">[44260] IIª-IIae, q. 128 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2033 dicendum quod, sicut supra dictum est, alicuius virtutis possunt |
| 2034 esse triplices partes, scilicet subiectivae, integrales et | |
| 2035 potentiales. Fortitudini autem, secundum quod est specialis virtus, | |
| 2036 non possunt assignari partes subiectivae, eo quod non dividitur in | |
| 2037 multas virtutes specie differentes, quia est circa materiam valde | |
| 2038 specialem. Assignantur autem ei partes quasi integrales, et | |
| 2039 potentiales, integrales quidem secundum ea quae oportet concurrere | |
| 2040 ad actum fortitudinis; potentiales autem secundum quod ea quae | |
| 2041 fortitudo observat circa difficillima, scilicet circa pericula | |
| 2042 mortis, aliquae aliae virtutes observant circa quasdam alias | |
| 2043 materias minus difficiles; quae quidem virtutes adiunguntur | |
| 2044 fortitudini sicut secundariae principali. Est autem, sicut supra | |
| 2045 dictum est, duplex fortitudinis actus, scilicet aggredi, et | |
| 2046 sustinere. Ad actum autem aggrediendi duo requiruntur. Quorum | |
| 2047 primum pertinet ad animi praeparationem, ut scilicet aliquis | |
| 2048 promptum animum habeat ad aggrediendum. Et quantum ad hoc ponit | |
| 2049 Tullius fiduciam. Unde dicit quod <i>fiducia est per quam magnis et | |
| 2050 honestis rebus multum ipse animus in se fiduciae cum spe | |
| 2051 collocavit</i>. Secundum autem pertinet ad operis executionem, ne | |
| 2052 scilicet aliquis deficiat in executione illorum quae fiducialiter | |
| 2053 inchoavit. Et quantum ad hoc ponit Tullius magnificentiam. Unde | |
| 2054 dicit quod <i>magnificentia est rerum magnarum et excelsarum cum | |
| 2055 animi ampla quadam et splendida propositione cogitatio atque | |
| 2056 administratio</i>, idest executio, ut scilicet amplo proposito | |
| 2057 administratio non desit. Haec ergo duo, si coarctentur ad propriam | |
| 2058 materiam fortitudinis, scilicet ad pericula mortis, erunt quasi | |
| 2059 partes integrales ipsius, sine quibus fortitudo esse non potest. Si | |
| 2060 autem referantur ad aliquas alias materias in quibus est minus | |
| 2061 difficultatis, erunt virtutes distinctae a fortitudine secundum | |
| 2062 speciem, tamen adiungentur ei sicut secundarium principali, sicut | |
| 2063 magnificentia a philosopho, in IV Ethic., ponitur circa magnos | |
| 2064 sumptus; magnanimitas autem, quae videtur idem esse fiduciae, circa | |
| 2065 magnos honores. Ad alium autem actum fortitudinis, qui est | |
| 2066 sustinere, duo requiruntur. Quorum primum est ne difficultate | |
| 2067 imminentium malorum animus frangatur per tristitiam, et decidat a | |
| 2068 sua magnitudine. Et quantum ad hoc ponit patientiam. Unde dicit | |
| 2069 quod <i>patientia est honestatis aut utilitatis causa rerum | |
| 2070 arduarum ac difficilium voluntaria ac diuturna perpessio</i>. Aliud | |
| 2071 autem est ut ex diuturna difficilium passione homo non fatigetur | |
| 2072 usque ad hoc quod desistat, secundum illud Heb. XII, <i>non | |
| 2073 fatigemini, animis vestris deficientes</i>. Et quantum ad hoc ponit | |
| 2074 perseverantiam. Unde dicit quod <i>perseverantia est in ratione | |
| 2075 bene considerata stabilis et perpetua permansio</i>. Haec etiam | |
| 2076 duo, si coarctentur ad propriam materiam fortitudinis, erunt partes | |
| 2077 quasi integrales ipsius. Si autem ad quascumque materias difficiles | |
| 2078 referantur, erunt virtutes a fortitudine distinctae, et tamen ei | |
| 53 | 2079 adiungentur sicut secundariae principali.</p><p title="II-II q. 128 ad 1"><a name="44261"><span class="ref">[44261] IIª-IIae, q. 128 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2080 dicendum quod magnificentia circa materiam liberalitatis addit |
| 2081 quandam magnitudinem, quae pertinet ad rationem ardui, quod est | |
| 2082 obiectum irascibilis, quam principaliter perficit fortitudo. Et ex | |
| 53 | 2083 hac parte pertinet ad fortitudinem.</p><p title="II-II q. 128 ad 2"><a name="44262"><span class="ref">[44262] IIª-IIae, q. 128 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2084 dicendum quod spes qua quis de Deo confidit, ponitur virtus |
| 2085 theologica, ut supra habitum est. Sed per fiduciam quae nunc | |
| 2086 ponitur fortitudinis pars, homo habet spem in seipso, tamen sub | |
| 53 | 2087 Deo.</p><p title="II-II q. 128 ad 3"><a name="44263"><span class="ref">[44263] IIª-IIae, q. 128 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2088 dicendum quod quascumque magnas res aggredi videtur esse |
| 2089 periculosum, quia in his deficere est valde nocivum. Unde etiam si | |
| 2090 magnificentia et fiducia circa quaecumque alia magna operanda vel | |
| 2091 aggredienda ponantur, habent quandam affinitatem cum fortitudine, | |
| 53 | 2092 ratione periculi imminentis.</p><p title="II-II q. 128 ad 4"><a name="44264"><span class="ref">[44264] IIª-IIae, q. 128 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2093 dicendum quod patientia non solum perpetitur pericula mortis, circa |
| 2094 quae est fortitudo, absque superabundanti tristitia, sed etiam | |
| 2095 quaecumque alia difficilia seu periculosa. Et secundum hoc ponitur | |
| 2096 virtus adiuncta fortitudini. Inquantum autem est circa pericula | |
| 53 | 2097 mortis, est pars integralis ipsius.</p><p title="II-II q. 128 ad 5"><a name="44265"><span class="ref">[44265] IIª-IIae, q. 128 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2098 dicendum quod perseverantia secundum quod dicit continuitatem boni |
| 2099 operis usque in finem, circumstantia omnis virtutis esse potest. | |
| 53 | 2100 Ponitur autem pars fortitudinis secundum quod dictum est.</p><p title="II-II q. 128 ad 6"><a name="44266"><span class="ref">[44266] IIª-IIae, q. 128 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 2101 dicendum quod Macrobius ponit quatuor praedicta a Tullio posita, |
| 2102 scilicet fiduciam, magnificentiam, tolerantiam, quam ponit loco | |
| 2103 patientiae, et firmitatem, quam ponit loco perseverantiae. | |
| 2104 Superaddit autem tria. Quorum duo, scilicet magnanimitas et | |
| 2105 securitas, a Tullio sub fiducia comprehenduntur, sed Macrobius | |
| 2106 magis per specialia distinguit. Nam fiducia importat spem hominis | |
| 2107 ad magna. Spes autem cuiuslibet rei praesupponit appetitum in magna | |
| 2108 protensum per desiderium, quod pertinet ad magnanimitatem; dictum | |
| 2109 est enim supra quod spes praesupponit amorem et desiderium rei | |
| 2110 speratae. Vel melius potest dici quod fiducia pertinet ad spei | |
| 2111 certitudinem; magnanimitas autem ad magnitudinem rei speratae. Spes | |
| 2112 autem firma esse non potest nisi amoveatur contrarium, quandoque | |
| 2113 enim aliquis, quantum ex seipso est, speraret aliquid, sed spes | |
| 2114 tollitur propter impedimentum timoris; timor enim quodammodo spei | |
| 2115 contrariatur, ut supra habitum est. Et ideo Macrobius addit | |
| 2116 securitatem, quae excludit timorem. Tertium autem addit, scilicet | |
| 2117 constantiam, quae sub magnificentia comprehendi potest, oportet | |
| 2118 enim in his quae magnifice aliquis facit, constantem animum habere. | |
| 2119 Et ideo Tullius ad magnificentiam pertinere dicit non solum | |
| 2120 administrationem rerum magnarum, sed etiam animi amplam | |
| 2121 excogitationem ipsarum. Potest etiam constantia ad perseverantiam | |
| 2122 pertinere, ut perseverans dicatur aliquis ex eo quod non desistit | |
| 2123 propter diuturnitatem; constans autem ex eo quod non desistit | |
| 2124 propter quaecumque alia repugnantia. Illa etiam quae Andronicus | |
| 2125 ponit ad eadem pertinere videntur. Ponit enim perseverantiam et | |
| 2126 magnificentiam cum Tullio et Macrobio; magnanimitatem autem cum | |
| 2127 Macrobio. Lema autem est idem quod patientia vel tolerantia, dicit | |
| 2128 enim quod lema est habitus promptus tribuens ad conari qualia | |
| 2129 oportet, et sustinere quae ratio dicit. Eupsychia autem, idest bona | |
| 2130 animositas, idem videtur esse quod securitas, dicit enim quod est | |
| 2131 robur animae ad perficiendum opera ipsius. Virilitas autem idem | |
| 2132 esse videtur quod fiducia, dicit enim quod virilitas est habitus | |
| 2133 per se sufficiens tributus in his quae secundum virtutem. | |
| 2134 Magnificentiae autem addit andragathiam, quasi virilem bonitatem, | |
| 2135 quae apud nos strenuitas potest dici. Ad magnificentiam enim | |
| 2136 pertinet non solum quod homo consistat in executione magnorum | |
| 2137 operum, quod pertinet ad constantiam, sed etiam cum quadam virili | |
| 2138 prudentia et sollicitudine ea exequatur, quod pertinet ad | |
| 2139 andragathiam sive strenuitatem. Unde dicit quod andragathia est | |
| 2140 viri virtus adinventiva communicabilium operum. Et sic patet quod | |
| 2141 omnes huiusmodi partes ad quatuor principales reducuntur quas | |
| 53 | 2142 Tullius ponit.</p><p title="II-II q. 128 ad 7"><a name="44267"><span class="ref">[44267] IIª-IIae, q. 128 ad 7</span></a> Ad septimum |
| 28 | 2143 dicendum quod illa quinque quae ponit Aristoteles, deficiunt a vera |
| 2144 ratione virtutis, quia etsi conveniant in actu fortitudinis, | |
| 2145 differunt tamen in motivo, ut supra habitum est. Et ideo non | |
| 53 | 2146 ponuntur partes fortitudinis, sed quidam fortitudinis modi.</p></div></div><div class="q" id="q129"><h2>Quaestio 129</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 129 pr."><a name="44268"><span class="ref">[44268] IIª-IIae, q. 129 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2147 considerandum est de singulis fortitudinis partibus, ita tamen ut |
| 2148 sub quatuor principalibus quas Tullius ponit, alias comprehendamus; | |
| 2149 nisi quod magnanimitatem, de qua etiam Aristoteles tractat, loco | |
| 2150 fiduciae ponemus. Primo ergo considerandum erit de magnanimitate; | |
| 2151 secundo, de magnificentia; tertio, de patientia; quarto, de | |
| 2152 perseverantia. Circa primum, primo considerandum est de | |
| 2153 magnanimitate; secundo, de vitiis oppositis. Circa primum | |
| 2154 quaeruntur octo. Primo, utrum magnanimitas sit circa honores. | |
| 2155 Secundo, utrum magnanimitas sit solum circa magnos honores. Tertio, | |
| 2156 utrum sit virtus. Quarto, utrum sit virtus specialis. Quinto, utrum | |
| 2157 sit pars fortitudinis. Sexto, quomodo se habeat ad fiduciam. | |
| 2158 Septimo, quomodo se habeat ad securitatem. Octavo, quomodo se | |
| 53 | 2159 habeat ad bona fortunae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 129 a. 1 arg. 1"><a name="44269"><span class="ref">[44269] IIª-IIae, q. 129 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2160 primum sic proceditur. Videtur quod magnanimitas non sit circa |
| 2161 honores. Magnanimitas enim est in irascibili. Quod ex ipso nomine | |
| 2162 patet, nam magnanimitas dicitur quasi magnitudo animi; animus autem | |
| 2163 pro vi irascibili ponitur, ut patet in III de anima, ubi | |
| 2164 philosophus dicit quod in sensitivo appetitu est desiderium et | |
| 2165 animus, idest concupiscibilis et irascibilis. Sed honor est quoddam | |
| 2166 bonum concupiscibile, cum sit praemium virtutis. Ergo videtur quod | |
| 53 | 2167 magnanimitas non sit circa honores.</p><p title="II-II q. 129 a. 1 arg. 2"><a name="44270"><span class="ref">[44270] IIª-IIae, q. 129 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2168 Praeterea, magnanimitas, cum sit virtus moralis, oportet quod sit |
| 2169 circa passiones vel operationes. Non est autem circa operationes, | |
| 2170 quia sic esset pars iustitiae. Et sic relinquitur quod sit circa | |
| 2171 passiones. Honor autem non est passio. Ergo magnanimitas non est | |
| 53 | 2172 circa honores.</p><p title="II-II q. 129 a. 1 arg. 3"><a name="44271"><span class="ref">[44271] IIª-IIae, q. 129 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2173 Praeterea, magnanimitas videtur pertinere magis ad prosecutionem |
| 2174 quam ad fugam, dicitur enim magnanimus quia ad magna tendit. Sed | |
| 2175 virtuosi non laudantur ex hoc quod cupiunt honores, sed magis ex | |
| 53 | 2176 hoc quod eos fugiunt. Ergo magnanimitas non est circa honores.</p><p title="II-II q. 129 a. 1 s. c."><a name="44272"><span class="ref">[44272] IIª-IIae, q. 129 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2177 contra est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>magnanimus |
| 53 | 2178 est circa honores et inhonorationes</i>.</p><p title="II-II q. 129 a. 1 co."><a name="44273"><span class="ref">[44273] IIª-IIae, q. 129 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2179 dicendum quod magnanimitas ex suo nomine importat quandam |
| 2180 extensionem animi ad magna. Consideratur autem habitudo virtutis ad | |
| 2181 duo, uno quidem modo, ad materiam circa quam operatur; alio modo, | |
| 2182 ad actum proprium, qui consistit in debito usu talis materiae. Et | |
| 2183 quia habitus virtutis principaliter ex actu determinatur, ex hoc | |
| 2184 principaliter dicitur aliquis magnanimus quod animum habet ad | |
| 2185 aliquem magnum actum. Aliquis autem actus potest dici dupliciter | |
| 2186 magnus, uno modo, secundum proportionem; alio modo, absolute. | |
| 2187 Magnus quidem potest dici actus secundum proportionem etiam qui | |
| 2188 consistit in usu alicuius rei parvae vel mediocris, puta si aliquis | |
| 2189 illa re optime utatur. Sed simpliciter et absolute magnus actus est | |
| 2190 qui consistit in optimo usu rei maximae. Res autem quae in usum | |
| 2191 hominis veniunt sunt res exteriores. Inter quae simpliciter maximum | |
| 2192 est honor, tum quia propinquissimum est virtuti, utpote | |
| 2193 testificatio quaedam existens de virtute alicuius, ut supra habitum | |
| 2194 est; tum etiam quia Deo et optimis exhibetur; tum etiam quia | |
| 2195 homines propter honorem consequendum et vituperium vitandum omnia | |
| 2196 alia postponunt. Sic autem dicitur aliquis magnanimus ex his quae | |
| 2197 sunt magna simpliciter et absolute, sicut dicitur aliquis fortis ex | |
| 2198 his quae sunt simpliciter difficilia. Et ideo consequens est quod | |
| 53 | 2199 magnanimitas consistat circa honores.</p><p title="II-II q. 129 a. 1 ad 1"><a name="44274"><span class="ref">[44274] IIª-IIae, q. 129 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2200 ergo dicendum quod bonum vel malum, absolute quidem considerata, |
| 2201 pertinent ad concupiscibilem, sed inquantum additur ratio ardui, | |
| 2202 sic pertinet ad irascibilem. Et hoc modo honorem respicit | |
| 2203 magnanimitas, inquantum scilicet habet rationem magni vel | |
| 53 | 2204 ardui.</p><p title="II-II q. 129 a. 1 ad 2"><a name="44275"><span class="ref">[44275] IIª-IIae, q. 129 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2205 secundum dicendum quod honor, etsi non sit passio vel operatio, est |
| 2206 tamen alicuius passionis obiectum, scilicet spei, quae tendit in | |
| 2207 bonum arduum. Et ideo magnanimitas est quidem immediate circa | |
| 2208 passionem spei, mediate autem circa honorem, sicut circa obiectum | |
| 2209 spei, sicut et de fortitudine supra dictum est quod est circa | |
| 53 | 2210 pericula mortis inquantum sunt obiectum timoris et audaciae.</p><p title="II-II q. 129 a. 1 ad 3"><a name="44276"><span class="ref">[44276] IIª-IIae, q. 129 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2211 dicendum quod illi qui contemnunt honores hoc modo quod pro eis |
| 2212 adipiscendis nihil inconveniens faciunt, nec eos nimis | |
| 2213 appretiantur, laudabiles sunt. Si quis autem hoc modo contemneret | |
| 2214 honores quod non curaret facere ea quae sunt digna honore, hoc | |
| 2215 vituperabile esset. Et hoc modo magnanimitas est circa honorem, ut | |
| 2216 videlicet studeat facere ea quae sunt honore digna, non tamen sic | |
| 53 | 2217 ut pro magno aestimet humanum honorem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 129 a. 2 arg. 1"><a name="44277"><span class="ref">[44277] IIª-IIae, q. 129 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2218 secundum sic proceditur. Videtur quod magnanimitas de sui ratione |
| 2219 non habeat quod sit circa magnum honorem. Propria enim materia | |
| 2220 magnanimitatis est honor, ut dictum est. Sed magnum et parvum | |
| 2221 accidunt honori. Ergo de ratione magnanimitatis non est quod sit | |
| 53 | 2222 circa magnum honorem.</p><p title="II-II q. 129 a. 2 arg. 2"><a name="44278"><span class="ref">[44278] IIª-IIae, q. 129 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2223 Praeterea, sicut magnanimitas est circa honores, ita mansuetudo est |
| 2224 circa iras. Sed non est de ratione mansuetudinis quod sit circa | |
| 2225 magnas iras, vel circa parvas. Ergo etiam non est de ratione | |
| 53 | 2226 magnanimitatis quod sit circa magnos honores.</p><p title="II-II q. 129 a. 2 arg. 3"><a name="44279"><span class="ref">[44279] IIª-IIae, q. 129 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2227 Praeterea, parvus honor minus distat a magno honore quam |
| 2228 exhonoratio. Sed magnanimus bene se habet circa exhonorationes. | |
| 2229 Ergo etiam et circa parvos honores. Non ergo est solum circa | |
| 53 | 2230 honores magnos.</p><p title="II-II q. 129 a. 2 s. c."><a name="44280"><span class="ref">[44280] IIª-IIae, q. 129 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2231 contra est quod philosophus dicit, in II Ethic., quod |
| 53 | 2232 <i>magnanimitas est circa magnos honores</i>.</p><p title="II-II q. 129 a. 2 co."><a name="44281"><span class="ref">[44281] IIª-IIae, q. 129 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2233 dicendum quod, secundum philosophum, in VII Physic., virtus est |
| 2234 perfectio quaedam. Et intelligitur esse perfectio potentiae, ad | |
| 2235 cuius ultimum pertinet, ut patet in I de caelo. Perfectio autem | |
| 2236 potentiae non attenditur in qualicumque operatione, sed in | |
| 2237 operatione quae habet aliquam magnitudinem aut difficultatem, | |
| 2238 quaelibet enim potentia, quantumcumque imperfecta, potest in | |
| 2239 aliquam operationem modicam et debilem. Et ideo ad rationem | |
| 2240 virtutis pertinet ut sic circa difficile et bonum, ut dicitur in II | |
| 2241 Ethic. Difficile autem et magnum, quae ad idem pertinent, in actu | |
| 2242 virtutis potest attendi dupliciter. Uno modo, ex parte rationis, | |
| 2243 inquantum scilicet difficile est medium rationis adinvenire et in | |
| 2244 aliqua materia statuere. Et ista difficultas sola invenitur in actu | |
| 2245 virtutum intellectualium, et etiam in actu iustitiae. Alia autem | |
| 2246 est difficultas ex parte materiae, quae de se repugnantiam habere | |
| 2247 potest ad modum rationis qui est circa eam ponendus. Et ista | |
| 2248 difficultas praecipue attenditur in aliis virtutibus moralibus, | |
| 2249 quae sunt circa passiones, quia passiones pugnant contra rationem, | |
| 2250 ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Circa quas considerandum | |
| 2251 est quod quaedam passiones sunt quae habent magnam vim resistendi | |
| 2252 rationi principaliter ex parte passionis, quaedam vero | |
| 2253 principaliter ex parte rerum quae sunt obiecta passionum. Passiones | |
| 2254 autem non habent magnam vim repugnandi rationi nisi fuerint | |
| 2255 vehementes, eo quod appetitus sensitivus, in quo sunt passiones, | |
| 2256 naturaliter subditur rationi. Et ideo virtutes quae sunt circa | |
| 2257 huiusmodi passiones non ponuntur nisi circa id quod est magnum in | |
| 2258 ipsis passionibus, sicut fortitudo est circa maximos timores et | |
| 2259 audacias, temperantia est circa maximarum delectationum | |
| 2260 concupiscentias, et similiter mansuetudo est circa maximas iras. | |
| 2261 Passiones autem quaedam habent magnam vim repugnandi rationi ex | |
| 2262 ipsis rebus exterioribus quae sunt passionum obiecta, sicut amor | |
| 2263 vel cupiditas pecuniae seu honoris. Et in istis oportet esse | |
| 2264 virtutem non solum circa id quod est maximum in eis, sed etiam | |
| 2265 circa mediocria vel minora, quia res exterius existentes, etiam si | |
| 2266 sint parvae, sunt multum appetibiles, utpote necessariae ad hominis | |
| 2267 vitam. Et ideo circa appetitum pecuniarum sunt duae virtutes, una | |
| 2268 quidem circa mediocres et moderatas, scilicet liberalitas; alia | |
| 2269 autem circa magnas pecunias, scilicet magnificentia. Similiter | |
| 2270 etiam et circa honores sunt duae virtutes. Una quidem circa | |
| 2271 mediocres honores, quae innominata est, nominatur tamen ex suis | |
| 2272 extremis, quae sunt philotimia, idest amor honoris, et aphilotimia, | |
| 2273 idest sine amore honoris; laudatur enim quandoque qui amat honorem, | |
| 2274 quandoque autem qui non curat de honore, prout scilicet utrumque | |
| 2275 moderate fieri potest. Circa magnos autem honores est magnanimitas. | |
| 2276 Et ideo dicendum est quod propria materia magnanimitatis est magnus | |
| 53 | 2277 honor, et ad ea tendit magnanimus quae sunt magno honore digna.</p><p title="II-II q. 129 a. 2 ad 1"><a name="44282"><span class="ref">[44282] IIª-IIae, q. 129 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2278 ergo dicendum quod magnum et parvum per accidens se habent ad |
| 2279 honorem secundum se consideratum, sed magnam differentiam faciunt | |
| 2280 secundum quod comparantur ad rationem, cuius modum in usu honoris | |
| 2281 observari oportet, qui multo difficilius observatur in magnis | |
| 53 | 2282 honoribus quam in parvis.</p><p title="II-II q. 129 a. 2 ad 2"><a name="44283"><span class="ref">[44283] IIª-IIae, q. 129 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2283 secundum dicendum quod in ira et in aliis materiis non habet |
| 2284 difficultatem notabilem nisi illud quod est maximum, circa quod | |
| 2285 solum oportet esse virtutem. Alia autem ratio est de divitiis et | |
| 53 | 2286 honoribus, quae sunt res extra animam existentes.</p><p title="II-II q. 129 a. 2 ad 3"><a name="44284"><span class="ref">[44284] IIª-IIae, q. 129 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2287 dicendum quod ille qui bene utitur magnis, multo magis potest bene |
| 2288 uti parvis. Magnanimitas ergo attendit magnos honores sicut quibus | |
| 2289 est dignus, vel etiam sicut minores his quibus est dignus, quia | |
| 2290 scilicet virtus non potest sufficienter honorari ab homine, cui | |
| 2291 debetur honor a Deo. Et ideo non extollitur ex magnis honoribus, | |
| 2292 quia non reputat eos supra se, sed magis eos contemnit. Et multo | |
| 2293 magis moderatos aut parvos. Et similiter etiam dehonorationibus non | |
| 2294 frangitur, sed eas contemnit, utpote quas reputat sibi indigne | |
| 53 | 2295 afferri.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 129 a. 3 arg. 1"><a name="44285"><span class="ref">[44285] IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2296 tertium sic proceditur. Videtur quod magnanimitas non sit virtus. |
| 2297 Omnis enim virtus moralis in medio consistit. Sed magnanimitas non | |
| 2298 consistit in medio, sed in maximo, quia maximis dignificat seipsum, | |
| 53 | 2299 ut dicitur in IV Ethic. Ergo magnanimitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 arg. 2"><a name="44286"><span class="ref">[44286] IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2300 Praeterea, qui habet unam virtutem, habet omnes, ut supra habitum |
| 2301 est. Sed aliquis potest habere aliquam virtutem non habens | |
| 2302 magnanimitatem, dicit enim philosophus, in IV Ethic., quod <i>qui | |
| 2303 est parvis dignus, et his dignificat seipsum, temperatus est, | |
| 53 | 2304 magnanimus autem non</i>. Ergo magnanimitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 arg. 3"><a name="44287"><span class="ref">[44287] IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2305 Praeterea, virtus est bona qualitas mentis, ut supra habitum est. |
| 2306 Sed magnanimitas habet quasdam corporales dispositiones, dicit enim | |
| 2307 philosophus, in IV Ethic., quod <i>motus lentus magnanimi videtur, | |
| 2308 et vox gravis, et locutio stabilis</i>. Ergo magnanimitas non est | |
| 53 | 2309 virtus.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 arg. 4"><a name="44288"><span class="ref">[44288] IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2310 Praeterea, nulla virtus opponitur alteri virtuti. Sed magnanimitas |
| 2311 opponitur humilitati, nam magnanimus dignum se reputat magnis, et | |
| 2312 alios contemnit, ut dicitur in IV Ethic. Ergo magnanimitas non est | |
| 53 | 2313 virtus.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 arg. 5"><a name="44289"><span class="ref">[44289] IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 5</span></a> |
| 28 | 2314 Praeterea, cuiuslibet virtutis proprietates sunt laudabiles. Sed |
| 2315 magnanimitas habet quasdam proprietates vituperabiles, primo | |
| 2316 quidem, quod non est memor benefactorum; secundo, quod est otiosus | |
| 2317 et tardus; tertio, quod utitur ironia ad multos; quarto, quod non | |
| 2318 potest alii convivere; quinto, quod magis possidet infructuosa quam | |
| 53 | 2319 fructuosa. Ergo magnanimitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 s. c."><a name="44290"><span class="ref">[44290] IIª-IIae, q. 129 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2320 contra est quod in laudem quorundam dicitur, II Machab. XIV, |
| 2321 <i>Nicanor audiens virtutem comitum Iudae, et animi magnitudinem | |
| 2322 quam pro patriae certaminibus habebant,</i> et cetera. Laudabilia | |
| 2323 autem sunt solum virtutum opera. Ergo magnanimitas, ad quam | |
| 53 | 2324 pertinet magnum animum habere, est virtus.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 co."><a name="44291"><span class="ref">[44291] IIª-IIae, q. 129 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2325 dicendum quod ad rationem virtutis humanae pertinet ut in rebus |
| 2326 humanis bonum rationis servetur, quod est proprium hominis bonum. | |
| 2327 Inter ceteras autem res humanas exteriores, honores praecipuum | |
| 2328 locum tenent, sicut dictum est. Et inde magnanimitas, quae modum | |
| 53 | 2329 rationis ponit circa magnos honores, est virtus.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 ad 1"><a name="44292"><span class="ref">[44292] IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2330 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in IV Ethic., |
| 2331 magnanimus est quidem magnitudine extremus, inquantum scilicet ad | |
| 2332 maxima tendit, eo autem quod ut oportet, medius, quia videlicet ad | |
| 2333 ea quae sunt maxima, secundum rationem tendit; eo enim quod | |
| 2334 secundum dignitatem seipsum dignificat, ut ibidem dicitur, quia | |
| 53 | 2335 scilicet se non extendit ad maiora quam dignus est.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 ad 2"><a name="44293"><span class="ref">[44293] IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2336 secundum dicendum quod connexio virtutum non est intelligenda |
| 2337 secundum actus, ut scilicet cuilibet competat habere actus omnium | |
| 2338 virtutum. Unde actus magnanimitatis non competit cuilibet virtuoso, | |
| 2339 sed solum magnis. Sed secundum principia virtutum, quae sunt | |
| 2340 prudentia et gratia, omnes virtutes sunt connexae secundum habitus | |
| 2341 simul in anima existentes, vel in actu vel in propinqua | |
| 2342 dispositione. Et sic potest aliquis cui non competit actus | |
| 2343 magnanimitatis, habere magnanimitatis habitum, per quem scilicet | |
| 2344 disponitur ad talem actum exequendum si sibi secundum statum suum | |
| 53 | 2345 competeret.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 ad 3"><a name="44294"><span class="ref">[44294] IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2346 dicendum quod corporales motus diversificantur secundum diversas |
| 2347 animae apprehensiones et affectiones. Et secundum hoc contingit | |
| 2348 quod ad magnanimitatem consequuntur quaedam determinata accidentia | |
| 2349 circa motus corporales. Velocitas enim motus provenit ex eo quod | |
| 2350 homo ad multa intendit, quae explere festinat, sed magnanimus | |
| 2351 intendit solum ad magna, quae pauca sunt, quae etiam indigent magna | |
| 2352 attentione; et ideo habet motum tardum. Similiter etiam acuitas | |
| 2353 vocis, et velocitas, praecipue competit his qui de quibuslibet | |
| 2354 contendere volunt, quod non pertinet ad magnanimos, qui non | |
| 2355 intromittunt se nisi de magnis. Et sicut praedictae dispositiones | |
| 2356 corporalium motuum conveniunt magnanimis secundum modum affectionis | |
| 2357 eorum, ita etiam in his qui sunt naturaliter dispositi ad | |
| 53 | 2358 magnanimitatem tales conditiones naturaliter inveniuntur.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 ad 4"><a name="44295"><span class="ref">[44295] IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2359 dicendum quod in homine invenitur aliquid magnum, quod ex dono Dei |
| 2360 possidet; et aliquis defectus, qui competit ei ex infirmitate | |
| 2361 naturae. Magnanimitas igitur facit quod homo se magnis dignificet | |
| 2362 secundum considerationem donorum quae possidet ex Deo, sicut, si | |
| 2363 habet magnam virtutem animi, magnanimitas facit quod ad perfecta | |
| 2364 opera virtutis tendat. Et similiter est dicendum de usu cuiuslibet | |
| 2365 alterius boni, puta scientiae vel exterioris fortunae. Humilitas | |
| 2366 autem facit quod homo seipsum parvipendat secundum considerationem | |
| 2367 proprii defectus. Similiter etiam magnanimitas contemnit alios | |
| 2368 secundum quod deficiunt a donis Dei, non enim tantum alios | |
| 2369 appretiatur quod pro eis aliquid indecens faciat. Sed humilitas | |
| 2370 alios honorat, et superiores aestimat, inquantum in eis aliquid | |
| 2371 inspicit de donis Dei. Unde in Psalmo dicitur de viro iusto, <i>ad | |
| 2372 nihilum deductus est in conspectu eius malignus</i>, quod pertinet | |
| 2373 ad contemptum magnanimi; <i>timentes autem dominum glorificat</i>, | |
| 2374 quod pertinet ad honorationem humilis. Et sic patet quod | |
| 2375 magnanimitas et humilitas non sunt contraria, quamvis in contraria | |
| 2376 tendere videantur, quia procedunt secundum diversas | |
| 53 | 2377 considerationes.</p><p title="II-II q. 129 a. 3 ad 5"><a name="44296"><span class="ref">[44296] IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2378 dicendum quod proprietates illae, secundum quod ad magnanimum |
| 2379 pertinent, non sunt vituperabiles, sed superexcedenter laudabiles. | |
| 2380 Quod enim primo dicitur, quod magnanimus non habet in memoria a | |
| 2381 quibus beneficia recipit, intelligendum est quantum ad hoc quod non | |
| 2382 est sibi delectabile quod ab aliquibus beneficia recipiat, quin | |
| 2383 sibi maiora recompenset. Quod pertinet ad perfectionem | |
| 2384 gratitudinis, in cuius actu vult superexcellere, sicut et in | |
| 2385 actibus aliarum virtutum. Similiter etiam secundo dicitur quod est | |
| 2386 otiosus et tardus, non quia deficiat ab operando ea quae sibi | |
| 2387 conveniunt, sed quia non ingerit se quibuscumque operibus sibi | |
| 2388 convenientibus, sed solum magnis, qualia decent eum. Dicitur etiam | |
| 2389 tertio quod utitur ironia, non secundum quod opponitur veritati, ut | |
| 2390 scilicet dicat de se aliqua vilia quae non sunt vel neget aliqua | |
| 2391 magna quae sunt, sed quia non totam magnitudinem suam monstrat, | |
| 2392 maxime quantum ad inferiorum multitudinem; quia sicut philosophus | |
| 2393 ibidem dicit, ad magnanimum pertinet <i>magnum esse ad eos qui in | |
| 2394 dignitate et bonis fortunis sunt, ad medios autem moderatum</i>. | |
| 2395 Quarto etiam dicitur quod ad alios non potest convivere, scilicet | |
| 2396 familiariter, nisi ad amicos, quia omnino vitat adulationem et | |
| 2397 simulationem, quae pertinent ad animi parvitatem. Convivit tamen | |
| 2398 omnibus, et magnis et parvis, secundum quod oportet, ut dictum est. | |
| 2399 Quinto etiam dicitur quod vult habere magis infructuosa, non | |
| 2400 quaecumque, sed bona, idest honesta. Nam in omnibus praeponit | |
| 2401 honesta utilibus, tanquam maiora, utilia enim quaeruntur ad | |
| 53 | 2402 subveniendum alicui defectui, qui magnanimitati repugnat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 129 a. 4 arg. 1"><a name="44297"><span class="ref">[44297] IIª-IIae, q. 129 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2403 quartum sic proceditur. Videtur quod magnanimitas non sit specialis |
| 2404 virtus. Nulla enim specialis virtus operatur in omnibus virtutibus. | |
| 2405 Sed philosophus dicit, in IV Ethic., quod ad magnanimum pertinet | |
| 2406 quod est in unaquaque virtute magnum. Ergo magnanimitas non est | |
| 53 | 2407 specialis virtus.</p><p title="II-II q. 129 a. 4 arg. 2"><a name="44298"><span class="ref">[44298] IIª-IIae, q. 129 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2408 Praeterea, nulli speciali virtuti attribuuntur actus virtutum |
| 2409 diversarum. Sed magnanimo attribuuntur diversarum virtutum actus, | |
| 2410 dicitur enim in IV Ethic., quod ad magnanimum pertinet non fugere | |
| 2411 commonentem, quod est actus prudentiae; neque facere iniusta, quod | |
| 2412 est actus iustitiae; et quod est promptus ad benefaciendum, quod | |
| 2413 est actus caritatis; et quod ministrat prompte, quod est actus | |
| 2414 liberalitatis; et quod est veridicus, quod est actus veritatis; et | |
| 2415 quod non est planctivus, quod est actus patientiae. Ergo | |
| 53 | 2416 magnanimitas non est virtus specialis.</p><p title="II-II q. 129 a. 4 arg. 3"><a name="44299"><span class="ref">[44299] IIª-IIae, q. 129 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2417 Praeterea, quaelibet virtus est quidam spiritualis ornatus animae, |
| 2418 secundum illud Isaiae LXI, <i>induit me dominus vestimentis | |
| 2419 salutis</i>; et postea subdit, <i>quasi sponsam ornatam monilibus | |
| 2420 suis</i>. Sed magnanimitas est ornatus omnium virtutum, ut dicitur | |
| 53 | 2421 in IV Ethic. Ergo magnanimitas est generalis virtus.</p><p title="II-II q. 129 a. 4 s. c."><a name="44300"><span class="ref">[44300] IIª-IIae, q. 129 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2422 contra est quod philosophus, in II Ethic., distinguit eam contra |
| 53 | 2423 alias virtutes.</p><p title="II-II q. 129 a. 4 co."><a name="44301"><span class="ref">[44301] IIª-IIae, q. 129 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2424 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad specialem virtutem |
| 2425 pertinet quod modum rationis in aliqua determinata materia ponat. | |
| 2426 Magnanimitas autem ponit modum rationis circa determinatam | |
| 2427 materiam, scilicet circa honores, ut supra dictum est. Honor autem, | |
| 2428 secundum se consideratus, est quoddam bonum speciale. Et secundum | |
| 2429 hoc magnanimitas, secundum se considerata, est quaedam specialis | |
| 2430 virtus. Sed quia honor est cuiuslibet virtutis praemium, ut ex | |
| 2431 supra dictis patet; ideo ex consequenti, ratione suae materiae, | |
| 53 | 2432 respicit omnes virtutes.</p><p title="II-II q. 129 a. 4 ad 1"><a name="44302"><span class="ref">[44302] IIª-IIae, q. 129 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2433 ergo dicendum quod magnanimitas non est circa honorem quemcumque, |
| 2434 sed circa magnum honorem. Sicut autem honor debetur virtuti, ita | |
| 2435 etiam magnus honor debetur magno operi virtutis. Et inde est quod | |
| 2436 magnanimus intendit magna operari in qualibet virtute, inquantum | |
| 53 | 2437 scilicet tendit ad ea quae sunt digna magno honore.</p><p title="II-II q. 129 a. 4 ad 2"><a name="44303"><span class="ref">[44303] IIª-IIae, q. 129 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2438 secundum dicendum quod quia magnanimus tendit ad magna, consequens |
| 2439 est quod ad illa praecipue tendat quae important aliquam | |
| 2440 excellentiam, et illa fugiat quae pertinent ad defectum. Pertinet | |
| 2441 autem ad quandam excellentiam quod aliquis bene faciat, et quod sit | |
| 2442 communicativus, et plurium retributivus. Et ideo ad ista promptum | |
| 2443 se exhibet, inquantum habent rationem cuiusdam excellentiae, non | |
| 2444 autem secundum eam rationem qua sunt actus aliarum virtutum. Ad | |
| 2445 defectum autem pertinet quod aliquis intantum magnipendat aliqua | |
| 2446 exteriora bona vel mala quod pro eis a iustitia vel quacumque | |
| 2447 virtute declinet. Similiter etiam ad defectum pertinet omnis | |
| 2448 occultatio veritatis, quia videtur ex timore procedere. Quod etiam | |
| 2449 aliquis sit planctivus, ad defectum pertinet, quia per hoc videtur | |
| 2450 animus exterioribus malis succumbere. Et ideo haec et similia vitat | |
| 2451 magnanimus secundum quandam specialem rationem, scilicet tanquam | |
| 53 | 2452 contraria excellentiae vel magnitudini.</p><p title="II-II q. 129 a. 4 ad 3"><a name="44304"><span class="ref">[44304] IIª-IIae, q. 129 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2453 dicendum quod quaelibet virtus habet quendam decorem sive ornatum |
| 2454 ex sua specie, qui est proprius unicuique virtuti. Sed superadditur | |
| 2455 alius ornatus ex ipsa magnitudine operis virtuosi per | |
| 2456 magnanimitatem, quae omnes virtutes maiores facit, ut dicitur in IV | |
| 53 | 2457 Ethic.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 129 a. 5 arg. 1"><a name="44305"><span class="ref">[44305] IIª-IIae, q. 129 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2458 quintum sic proceditur. Videtur quod magnanimitas non sit pars |
| 2459 fortitudinis. Idem enim non est pars sui ipsius. Sed magnanimitas | |
| 2460 videtur idem esse fortitudini. Dicit enim Seneca, in libro de | |
| 2461 quatuor Virtut., <i>magnanimitas, quae et fortitudo dicitur, si | |
| 2462 insit animo tuo, cum magna fiducia vives</i>. Et Tullius dicit, in | |
| 2463 I de Offic., <i>viros fortes magnanimos esse eosdem volumus, | |
| 2464 veritatis amicos, minimeque fallaces</i>. Ergo magnanimitas non est | |
| 53 | 2465 pars fortitudinis.</p><p title="II-II q. 129 a. 5 arg. 2"><a name="44306"><span class="ref">[44306] IIª-IIae, q. 129 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2466 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod magnanimus non est |
| 2467 philokindynus, idest amator periculi. Ad fortem autem pertinet | |
| 2468 exponere se periculis. Ergo magnanimitas non convenit cum | |
| 53 | 2469 fortitudine, ut possit dici pars eius.</p><p title="II-II q. 129 a. 5 arg. 3"><a name="44307"><span class="ref">[44307] IIª-IIae, q. 129 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2470 Praeterea, magnanimitas respicit magnum in bonis sperandis, |
| 2471 fortitudo autem respicit magnum in malis timendis vel audendis. Sed | |
| 2472 bonum est principalius quam malum. Ergo magnanimitas est | |
| 53 | 2473 principalior virtus quam fortitudo. Non ergo est pars eius.</p><p title="II-II q. 129 a. 5 s. c."><a name="44308"><span class="ref">[44308] IIª-IIae, q. 129 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2474 contra est quod Macrobius et Andronicus ponunt magnanimitatem |
| 53 | 2475 fortitudinis partem.</p><p title="II-II q. 129 a. 5 co."><a name="44309"><span class="ref">[44309] IIª-IIae, q. 129 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2476 dicendum quod, sicut supra dictum est, principalis virtus est ad |
| 2477 quam pertinet aliquem generalem modum virtutis constituere in | |
| 2478 aliqua materia principali. Inter alios autem generales modos | |
| 2479 virtutis unus est firmitas animi, quia firmiter se habere | |
| 2480 requiritur in omni virtute, ut dicitur in II Ethic. Praecipue tamen | |
| 2481 hoc laudatur in virtutibus quae in aliquod arduum tendunt, in | |
| 2482 quibus difficillimum est firmitatem servare. Et ideo quanto | |
| 2483 difficilius est in aliquo arduo firmiter se habere, tanto | |
| 2484 principalior est virtus quae circa illud firmitatem praestat animo. | |
| 2485 Difficilius autem est firmiter se habere in periculis mortis, in | |
| 2486 quibus confirmat animum fortitudo, quam in maximis bonis sperandis | |
| 2487 vel adipiscendis, ad quae confirmat animum magnanimitas, quia sicut | |
| 2488 homo maxime diligit vitam suam, ita maxime refugit mortis pericula. | |
| 2489 Sic ergo patet quod magnanimitas convenit cum fortitudine inquantum | |
| 2490 confirmat animum circa aliquid arduum, deficit autem ab ea in hoc | |
| 2491 quod firmat animum in eo circa quod facilius est firmitatem | |
| 2492 servare. Unde magnanimitas ponitur pars fortitudinis, quia | |
| 53 | 2493 adiungitur ei sicut secundaria principali.</p><p title="II-II q. 129 a. 5 ad 1"><a name="44310"><span class="ref">[44310] IIª-IIae, q. 129 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2494 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in V Ethic., <i>carere |
| 2495 malo accipitur in ratione boni</i>. Unde et non superari ab aliquo | |
| 2496 gravi malo, puta a periculis mortis, accipitur quodammodo pro eo | |
| 2497 quod est attingere ad magnum bonum, quorum primum pertinet ad | |
| 2498 fortitudinem, secundum ad magnanimitatem. Et secundum hoc fortitudo | |
| 2499 et magnanimitas pro eodem accipi possunt. Quia tamen alia ratio | |
| 2500 difficultatis est in utroque praedictorum, ideo, proprie loquendo, | |
| 53 | 2501 magnanimitas ab Aristotele ponitur alia virtus a fortitudine.</p><p title="II-II q. 129 a. 5 ad 2"><a name="44311"><span class="ref">[44311] IIª-IIae, q. 129 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2502 secundum dicendum quod amator periculi dicitur qui indifferenter se |
| 2503 periculis exponit. Quod videtur pertinere ad eum qui indifferenter | |
| 2504 multa quasi magna existimat, quod est contra rationem magnanimi, | |
| 2505 nullus enim videtur pro aliquo se periculis exponere nisi illud | |
| 2506 magnum existimet. Sed pro his quae vere sunt magna, magnanimus | |
| 2507 promptissime periculis se exponit, quia operatur magnum in actu | |
| 2508 fortitudinis, sicut et in actibus aliarum virtutum. Unde et | |
| 2509 philosophus ibidem dicit quod magnanimus non est microkindynus, | |
| 2510 idest pro parvis periclitans, sed megalokindynus, idest pro magnis | |
| 2511 periclitans. Et Seneca dicit, in libro de quatuor Virtut., <i>eris | |
| 2512 magnanimus, si pericula nec appetas ut temerarius, nec formides ut | |
| 2513 timidus, nam nihil timidum facit animum nisi reprehensibilis vitae | |
| 53 | 2514 conscientia</i>.</p><p title="II-II q. 129 a. 5 ad 3"><a name="44312"><span class="ref">[44312] IIª-IIae, q. 129 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2515 dicendum quod malum, inquantum huiusmodi, fugiendum est, quod autem |
| 2516 sit contra ipsum persistendum, est per accidens, inquantum scilicet | |
| 2517 oportet sustinere mala ad conservationem bonorum. Sed bonum de se | |
| 2518 est appetendum, et quod ab eo refugiatur, non est nisi per | |
| 2519 accidens, inquantum scilicet existimatur excedere facultatem | |
| 2520 desiderantis. Semper autem quod est per se potius est quam id quod | |
| 2521 est per accidens. Et ideo magis repugnat firmitati animi arduum in | |
| 2522 malis quam arduum in bonis. Et ideo principalior est virtus | |
| 2523 fortitudinis quam magnanimitatis, licet enim bonum sit simpliciter | |
| 2524 principalius quam malum, malum tamen est principalius quantum ad | |
| 53 | 2525 hoc.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 129 a. 6 arg. 1"><a name="44313"><span class="ref">[44313] IIª-IIae, q. 129 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2526 sextum sic proceditur. Videtur quod fiducia non pertineat ad |
| 2527 magnanimitatem. Potest enim aliquis habere fiduciam non solum de | |
| 2528 seipso, sed etiam de alio, secundum illud II ad Cor. III, | |
| 2529 <i>fiduciam autem habemus per Iesum Christum ad Deum, non quod | |
| 2530 sumus sufficientes cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis</i>. | |
| 2531 Sed hoc videtur esse contra rationem magnanimitatis. Ergo fiducia | |
| 53 | 2532 ad magnanimitatem non pertinet.</p><p title="II-II q. 129 a. 6 arg. 2"><a name="44314"><span class="ref">[44314] IIª-IIae, q. 129 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2533 Praeterea, fiducia videtur timori esse opposita, secundum illud |
| 2534 Isaiae XII, <i>fiducialiter agam, et non timebo</i>. Sed carere | |
| 2535 timore magis pertinet ad fortitudinem. Ergo et fiducia magis ad | |
| 53 | 2536 fortitudinem pertinet quam ad magnanimitatem.</p><p title="II-II q. 129 a. 6 arg. 3"><a name="44315"><span class="ref">[44315] IIª-IIae, q. 129 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2537 Praeterea, praemium non debetur nisi virtuti. Sed fiduciae debetur |
| 2538 praemium, dicitur enim Heb. III, quod <i>nos sumus domus Christi, | |
| 2539 si fiduciam et gloriam spei usque in finem firmam retineamus</i>. | |
| 2540 Ergo fiducia est quaedam virtus distincta a magnanimitate. Quod | |
| 2541 etiam videtur per hoc quod Macrobius eam magnanimitati | |
| 53 | 2542 condividit.</p><p title="II-II q. 129 a. 6 s. c."><a name="44316"><span class="ref">[44316] IIª-IIae, q. 129 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2543 contra est quod Tullius, in sua rhetorica, videtur ponere fiduciam |
| 53 | 2544 loco magnanimitatis, ut supra dictum est.</p><p title="II-II q. 129 a. 6 co."><a name="44317"><span class="ref">[44317] IIª-IIae, q. 129 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2545 dicendum quod nomen fiduciae ex fide assumptum esse videtur. Ad |
| 2546 fidem autem pertinet aliquid et alicui credere. Pertinet autem | |
| 2547 fiducia ad spem, secundum illud Iob XI, <i>habebis fiduciam, | |
| 2548 proposita tibi spe</i>. Et ideo nomen fiduciae hoc principaliter | |
| 2549 significare videtur, quod aliquis spem concipiat ex hoc quod credit | |
| 2550 verbis alicuius auxilium promittentis. Sed quia fides dicitur etiam | |
| 2551 opinio vehemens; contingit autem aliquid vehementer opinari non | |
| 2552 solum ex eo quod est ab alio dictum, sed etiam ex eo quod in alio | |
| 2553 consideratur, inde est quod fiducia etiam potest dici qua aliquis | |
| 2554 spem alicuius rei concipit ex aliquo considerato; quandoque quidem | |
| 2555 in seipso, puta cum aliquis, videns se sanum, confidit se diu | |
| 2556 victurum; quandoque autem in alio, puta cum aliquis, considerans | |
| 2557 alium amicum suum esse et potentem, fiduciam habet adiuvari ab eo. | |
| 2558 Dictum est autem supra quod magnanimitas proprie est circa spem | |
| 2559 alicuius ardui. Et ideo, quia fiducia importat quoddam robur spei | |
| 2560 proveniens ex aliqua consideratione quae facit vehementem opinionem | |
| 2561 de bono assequendo, inde est quod fiducia ad magnanimitatem | |
| 53 | 2562 pertinet.</p><p title="II-II q. 129 a. 6 ad 1"><a name="44318"><span class="ref">[44318] IIª-IIae, q. 129 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2563 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in IV Ethic., ad |
| 2564 magnanimum pertinet nullo indigere, quia hoc deficientis est, hoc | |
| 2565 tamen debet intelligi secundum modum humanum; unde addit, vel vix. | |
| 2566 Hoc enim est supra hominem, ut omnino nullo indigeat. Indiget enim | |
| 2567 omnis homo, primo quidem, divino auxilio, secundario autem etiam | |
| 2568 auxilio humano, quia homo est naturaliter animal sociale, eo quod | |
| 2569 sibi non sufficit ad vitam. Inquantum ergo indiget aliis, sic ad | |
| 2570 magnanimum pertinet ut habeat fiduciam de aliis, quia hoc etiam ad | |
| 2571 excellentiam hominis pertinet, quod habeat alios in promptu qui eum | |
| 2572 possint iuvare. Inquantum autem ipse aliquid potest, intantum ad | |
| 53 | 2573 magnanimitatem pertinet fiducia quam habet de seipso.</p><p title="II-II q. 129 a. 6 ad 2"><a name="44319"><span class="ref">[44319] IIª-IIae, q. 129 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2574 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de passionibus |
| 2575 ageretur, spes quidem directe opponitur desperationi, quae est | |
| 2576 circa idem obiectum, scilicet circa bonum, sed secundum | |
| 2577 contrarietatem obiectorum opponitur timori, cuius obiectum est | |
| 2578 malum. Fiducia autem quoddam robur spei importat. Et ideo opponitur | |
| 2579 timori, sicut et spes. Sed quia fortitudo proprie firmat hominem | |
| 2580 contra mala, magnanimitas autem circa prosecutionem bonorum; inde | |
| 2581 est quod fiducia magis proprie pertinet ad magnanimitatem quam ad | |
| 2582 fortitudinem. Sed quia spes causat audaciam, quae pertinet ad | |
| 2583 fortitudinem, inde est quod fiducia ad fortitudinem ex consequenti | |
| 53 | 2584 pertinet.</p><p title="II-II q. 129 a. 6 ad 3"><a name="44320"><span class="ref">[44320] IIª-IIae, q. 129 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2585 dicendum quod fiducia, sicut dictum est, importat quendam modum |
| 2586 spei, est enim fiducia spes roborata ex aliqua firma opinione. | |
| 2587 Modus autem adhibitus alicui affectioni potest pertinere ad | |
| 2588 commendationem ipsius actus, ut ex hoc sit meritorius, non tamen ex | |
| 2589 hoc determinatur ad speciem virtutis, sed ex materia. Et ideo | |
| 2590 fiducia non potest, proprie loquendo, nominare aliquam virtutem, | |
| 2591 sed potest nominare conditionem virtutis. Et propter hoc numeratur | |
| 2592 inter partes fortitudinis, non quasi virtus adiuncta (nisi secundum | |
| 2593 quod accipitur pro magnanimitate a Tullio), sed sicut pars | |
| 53 | 2594 integralis, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 129 a. 7 arg. 1"><a name="44321"><span class="ref">[44321] IIª-IIae, q. 129 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2595 septimum sic proceditur. Videtur quod securitas ad magnanimitatem |
| 2596 non pertineat. Securitas enim, ut supra habitum est, importat | |
| 2597 quietem quandam a perturbatione timoris. Sed hoc maxime facit | |
| 2598 fortitudo. Ergo securitas videtur idem esse quod fortitudo. Sed | |
| 2599 fortitudo non pertinet ad magnanimitatem, sed potius e converso. | |
| 53 | 2600 Ergo neque securitas ad magnanimitatem pertinet.</p><p title="II-II q. 129 a. 7 arg. 2"><a name="44322"><span class="ref">[44322] IIª-IIae, q. 129 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2601 Praeterea, Isidorus dicit, in libro Etymol., quod <i>securus |
| 2602 dicitur quasi sine cura</i>. Sed hoc videtur esse contra virtutem, | |
| 2603 quae curam habet de rebus honestis, secundum illud apostoli, II ad | |
| 2604 Tim. II, <i>sollicite cura teipsum probabilem exhibere Deo</i>. | |
| 2605 Ergo securitas non pertinet ad magnanimitatem, quae operatur magnum | |
| 53 | 2606 in omnibus virtutibus.</p><p title="II-II q. 129 a. 7 arg. 3"><a name="44323"><span class="ref">[44323] IIª-IIae, q. 129 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2607 Praeterea, non est idem virtus et virtutis praemium. Sed securitas |
| 2608 ponitur praemium virtutis, ut patet Iob XI, <i>si iniquitatem quae | |
| 2609 est in manu tua abstuleris, defossus securus dormies</i>. Ergo | |
| 2610 securitas non pertinet ad magnanimitatem, neque ad aliam virtutem, | |
| 53 | 2611 sicut pars eius.</p><p title="II-II q. 129 a. 7 s. c."><a name="44324"><span class="ref">[44324] IIª-IIae, q. 129 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2612 contra est quod Tullius dicit, in I de Offic., quod <i>ad |
| 2613 magnanimum pertinet neque perturbationi animi, neque homini, neque | |
| 2614 fortunae succumbere</i>. Sed in hoc consistit hominis securitas. | |
| 53 | 2615 Ergo securitas ad magnanimitatem pertinet.</p><p title="II-II q. 129 a. 7 co."><a name="44325"><span class="ref">[44325] IIª-IIae, q. 129 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2616 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in II suae rhetoricae, |
| 2617 timor facit homines consiliativos, inquantum scilicet curam habent | |
| 2618 qualiter possint ea evadere quae timent. Securitas autem dicitur | |
| 2619 per remotionem huius curae quam timor ingerit. Et ideo securitas | |
| 2620 importat quandam perfectam quietem animi a timore, sicut fiducia | |
| 2621 importat quoddam robur spei. Sicut autem spes directe pertinet ad | |
| 2622 magnanimitatem, ita timor directe pertinet ad fortitudinem. Et | |
| 2623 ideo, sicut fiducia immediate pertinet ad magnanimitatem, ita | |
| 2624 securitas immediate pertinet ad fortitudinem. Considerandum tamen | |
| 2625 est quod, sicut spes est causa audaciae, ita timor est causa | |
| 2626 desperationis, ut supra habitum est, cum de passionibus ageretur. | |
| 2627 Et ideo, sicut fiducia ex consequenti pertinet ad fortitudinem, | |
| 2628 inquantum utitur audacia; ita et securitas ex consequenti pertinet | |
| 53 | 2629 ad magnanimitatem, inquantum repellit desperationem.</p><p title="II-II q. 129 a. 7 ad 1"><a name="44326"><span class="ref">[44326] IIª-IIae, q. 129 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2630 ergo dicendum quod fortitudo non praecipue laudatur ex hoc quod non |
| 2631 timeat, quod pertinet ad securitatem, sed inquantum importat | |
| 2632 firmitatem quandam in passionibus. Unde securitas non est idem quod | |
| 53 | 2633 fortitudo, sed est quaedam conditio eius.</p><p title="II-II q. 129 a. 7 ad 2"><a name="44327"><span class="ref">[44327] IIª-IIae, q. 129 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2634 secundum dicendum quod non quaelibet securitas est laudabilis, sed |
| 2635 quando deponit aliquis curam prout debet, et in quibus timere non | |
| 2636 oportet. Et hoc modo est conditio fortitudinis et | |
| 53 | 2637 magnanimitatis.</p><p title="II-II q. 129 a. 7 ad 3"><a name="44328"><span class="ref">[44328] IIª-IIae, q. 129 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2638 dicendum quod in virtutibus est quaedam similitudo et participatio |
| 2639 futurae beatitudinis, ut supra habitum est. Et ideo nihil prohibet | |
| 2640 securitatem quandam esse conditionem alicuius virtutis, quamvis | |
| 53 | 2641 perfecta securitas ad praemium virtutis pertineat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 129 a. 8 arg. 1"><a name="44329"><span class="ref">[44329] IIª-IIae, q. 129 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2642 octavum sic proceditur. Videtur quod bona fortunae non conferant ad |
| 2643 magnanimitatem. Quia ut Seneca dicit, in libro de ira, virtus sibi | |
| 2644 sufficiens est. Sed magnanimitas facit omnes virtutes magnas, ut | |
| 53 | 2645 dictum est. Ergo bona fortunae non conferunt ad magnanimitatem.</p><p title="II-II q. 129 a. 8 arg. 2"><a name="44330"><span class="ref">[44330] IIª-IIae, q. 129 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2646 Praeterea, nullus virtuosus contemnit ea quibus iuvatur. Sed |
| 2647 magnanimus contemnit ea quae pertinent ad exteriorem fortunam, | |
| 2648 dicit enim Tullius, in I de Offic., quod <i>magnus animus in | |
| 2649 externarum rerum despicientia commendatur</i>. Ergo magnanimitas | |
| 53 | 2650 non adiuvatur a bonis fortunae.</p><p title="II-II q. 129 a. 8 arg. 3"><a name="44331"><span class="ref">[44331] IIª-IIae, q. 129 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2651 Praeterea, ibidem Tullius subdit quod ad magnum animum pertinet ea |
| 2652 quae videntur acerba ita ferre <i>ut nihil a statu naturae | |
| 2653 discedat, nihil a dignitate sapientis</i>. Et Aristoteles dicit, in | |
| 2654 IV Ethic., quod <i>magnanimus in infortuniis non est tristis</i>. | |
| 2655 Sed acerba et infortunia opponuntur bonis fortunae, quilibet autem | |
| 2656 tristatur de subtractione eorum quibus iuvatur. Ergo exteriora bona | |
| 53 | 2657 fortunae non conferunt ad magnanimitatem.</p><p title="II-II q. 129 a. 8 s. c."><a name="44332"><span class="ref">[44332] IIª-IIae, q. 129 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2658 contra est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>bonae |
| 53 | 2659 fortunae videntur conferre ad magnanimitatem</i>.</p><p title="II-II q. 129 a. 8 co."><a name="44333"><span class="ref">[44333] IIª-IIae, q. 129 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2660 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, magnanimitas ad duo |
| 2661 respicit, ad honorem quidem sicut ad materiam; sed ad aliquid | |
| 2662 magnum operandum sicut ad finem. Ad utrumque autem istorum bona | |
| 2663 fortunae cooperantur. Quia enim honor virtuosis non solum a | |
| 2664 sapientibus, sed etiam a multitudine exhibetur, quae maxima reputat | |
| 2665 huiusmodi exteriora bona fortunae; fit ex consequenti ut ab eis | |
| 2666 maior honor exhibeatur his quibus adsunt exteriora bona fortunae. | |
| 2667 Similiter etiam ad actus virtutum organice bona fortunae | |
| 2668 deserviunt, quia per divitias et potentiam et amicos datur nobis | |
| 2669 facultas operandi. Et ideo manifestum est quod bona fortunae | |
| 53 | 2670 conferunt ad magnanimitatem.</p><p title="II-II q. 129 a. 8 ad 1"><a name="44334"><span class="ref">[44334] IIª-IIae, q. 129 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2671 ergo dicendum quod virtus sibi sufficiens esse dicitur, quia sine |
| 2672 his etiam exterioribus bonis esse potest. Indiget tamen his | |
| 53 | 2673 exterioribus bonis ad hoc quod expeditius operetur.</p><p title="II-II q. 129 a. 8 ad 2"><a name="44335"><span class="ref">[44335] IIª-IIae, q. 129 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2674 secundum dicendum quod magnanimus exteriora bona contemnit, |
| 2675 inquantum non reputat ea magna bona, pro quibus debeat aliquid | |
| 2676 indecens facere. Non tamen quantum ad hoc contemnit ea, quin | |
| 53 | 2677 reputet ea utilia ad opus virtutis exequendum.</p><p title="II-II q. 129 a. 8 ad 3"><a name="44336"><span class="ref">[44336] IIª-IIae, q. 129 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2678 dicendum quod quicumque non reputat aliquid magnum, neque multum |
| 2679 gaudet si illud obtineat, neque multum tristatur si illud amittat. | |
| 2680 Et ideo, quia magnanimus non aestimat exteriora bona fortunae quasi | |
| 2681 aliqua magna, inde est quod nec de eis multum extollitur si adsint, | |
| 53 | 2682 neque in eorum amissione multum deiicitur.</p></div></div><div class="q" id="q130"><h2>Quaestio 130</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 130 pr."><a name="44337"><span class="ref">[44337] IIª-IIae, q. 130 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2683 considerandum est de vitiis oppositis magnanimitati. Et primo, de |
| 2684 illis quae opponuntur sibi per excessum, quae sunt tria, scilicet | |
| 2685 praesumptio, ambitio, inanis gloria. Secundo, de pusillanimitate, | |
| 2686 quae opponitur ei per modum defectus. Circa primum quaeruntur duo. | |
| 2687 Primo, utrum praesumptio sit peccatum. Secundo, utrum opponatur | |
| 53 | 2688 magnanimitati per excessum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 130 a. 1 arg. 1"><a name="44338"><span class="ref">[44338] IIª-IIae, q. 130 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2689 primum sic proceditur. Videtur quod praesumptio non sit peccatum. |
| 2690 Dicit enim apostolus, ad Philipp. III, <i>quae retro sunt | |
| 2691 obliviscens, ad anteriora me extendo</i>. Sed hoc videtur ad | |
| 2692 praesumptionem pertinere quod aliquis tendat in ea quae sunt supra | |
| 53 | 2693 seipsum. Ergo praesumptio non est peccatum.</p><p title="II-II q. 130 a. 1 arg. 2"><a name="44339"><span class="ref">[44339] IIª-IIae, q. 130 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2694 Praeterea, philosophus dicit, in X Ethic., quod <i>oportet non |
| 2695 secundum suadentes humana sapere hominem entem, neque mortalia | |
| 2696 mortalem, sed inquantum contingit immortale facere</i>. Et in I | |
| 2697 Metaphys. dicit quod homo debet se trahere ad divina inquantum | |
| 2698 potest. Sed divina et immortalia maxime videntur esse supra | |
| 2699 hominem. Cum ergo de ratione praesumptionis sit quod aliquis tendat | |
| 2700 in ea quae sunt supra seipsum, videtur quod praesumptio non sit | |
| 53 | 2701 peccatum sed magis sit aliquid laudabile.</p><p title="II-II q. 130 a. 1 arg. 3"><a name="44340"><span class="ref">[44340] IIª-IIae, q. 130 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2702 Praeterea, apostolus dicit, II ad Cor. III, <i>non sumus |
| 2703 sufficientes cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis</i>. Si ergo | |
| 2704 praesumptio, secundum quam aliquis nititur in ea ad quae non | |
| 2705 sufficit, sit peccatum, videtur quod homo nec cogitare aliquod | |
| 2706 bonum licite possit. Quod est inconveniens. Non ergo praesumptio | |
| 53 | 2707 est peccatum.</p><p title="II-II q. 130 a. 1 s. c."><a name="44341"><span class="ref">[44341] IIª-IIae, q. 130 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2708 contra est quod dicitur Eccli. XXXVII, <i>o praesumptio nequissima, |
| 2709 unde creata es?</i> Ubi respondet Glossa, de mala scilicet | |
| 2710 voluntate creaturae. Sed omne quod procedit ex radice malae | |
| 53 | 2711 voluntatis est peccatum. Ergo praesumptio est peccatum.</p><p title="II-II q. 130 a. 1 co."><a name="44342"><span class="ref">[44342] IIª-IIae, q. 130 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2712 dicendum quod, cum ea quae sunt secundum naturam sint ordinata |
| 2713 ratione divina, quam humana ratio debet imitari, quidquid secundum | |
| 2714 rationem humanam fit quod est contra ordinem communiter in | |
| 2715 naturalibus rebus inventum, est vitiosum et peccatum. Hoc autem | |
| 2716 communiter in omnibus rebus naturalibus invenitur, quod quaelibet | |
| 2717 actio commensuratur virtuti agentis, nec aliquod agens naturale | |
| 2718 nititur ad agendum id quod excedit suam facultatem. Et ideo | |
| 2719 vitiosum est et peccatum, quasi contra ordinem naturalem existens, | |
| 2720 quod aliquis assumat ad agendum ea quae praeferuntur suae virtuti. | |
| 2721 Quod pertinet ad rationem praesumptionis, sicut et ipsum nomen | |
| 53 | 2722 manifestat. Unde manifestum est quod praesumptio est peccatum.</p><p title="II-II q. 130 a. 1 ad 1"><a name="44343"><span class="ref">[44343] IIª-IIae, q. 130 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2723 ergo dicendum quod nihil prohibet aliquid esse supra potentiam |
| 2724 activam alicuius rei naturalis quod non est supra potentiam | |
| 2725 passivam eiusdem, inest enim aeri potentia passiva per quam potest | |
| 2726 transmutari in hoc quod habeat actionem et motum ignis, quae | |
| 2727 excedunt potentiam activam aeris. Sic etiam vitiosum esset et | |
| 2728 praesumptuosum quod aliquis in statu imperfectae virtutis existens | |
| 2729 attentaret statim assequi ea quae sunt perfectae virtutis, sed si | |
| 2730 quis ad hoc tendat ut proficiat in virtutem perfectam, hoc non est | |
| 2731 praesumptuosum nec vitiosum. Et hoc modo apostolus in anteriora se | |
| 53 | 2732 extendebat, scilicet per continuum profectum.</p><p title="II-II q. 130 a. 1 ad 2"><a name="44344"><span class="ref">[44344] IIª-IIae, q. 130 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2733 secundum dicendum quod divina et immortalia secundum ordinem |
| 2734 naturae sunt supra hominem, homini tamen inest quaedam naturalis | |
| 2735 potentia, scilicet intellectus, per quam potest coniungi | |
| 2736 immortalibus et divinis. Et secundum hoc philosophus dicit quod | |
| 2737 oportet hominem se attrahere ad immortalia et divina, non quidem ut | |
| 2738 ea operetur quae decet Deum facere, sed ut ei uniatur per | |
| 53 | 2739 intellectum et voluntatem.</p><p title="II-II q. 130 a. 1 ad 3"><a name="44345"><span class="ref">[44345] IIª-IIae, q. 130 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2740 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in III Ethic., <i>quae per |
| 2741 alios possumus, aliqualiter per nos possumus</i>. Et ideo, quia | |
| 2742 cogitare et facere bonum possumus cum auxilio divino, non totaliter | |
| 2743 hoc excedit facultatem nostram. Et ideo non est praesumptuosum si | |
| 2744 aliquis ad aliquod opus virtuosum faciendum intendat. Esset autem | |
| 2745 praesumptuosum si ad hoc aliquis tenderet absque fiducia divini | |
| 53 | 2746 auxilii.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 130 a. 2 arg. 1"><a name="44346"><span class="ref">[44346] IIª-IIae, q. 130 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2747 secundum sic proceditur. Videtur quod praesumptio non opponatur |
| 2748 magnanimitati per excessum. Praesumptio enim ponitur species | |
| 2749 peccati in spiritum sanctum, ut supra habitum est. Sed peccatum in | |
| 2750 spiritum sanctum non opponitur magnanimitati, sed magis caritati. | |
| 53 | 2751 Ergo etiam neque praesumptio opponitur magnanimitati.</p><p title="II-II q. 130 a. 2 arg. 2"><a name="44347"><span class="ref">[44347] IIª-IIae, q. 130 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2752 Praeterea, ad magnanimitatem pertinet quod aliquis se magnis |
| 2753 dignificet. Sed aliquis dicitur praesumptuosus etiam si se parvis | |
| 2754 dignificet, dummodo hoc excedat propriam facultatem. Non ergo | |
| 53 | 2755 directe praesumptio magnanimitati opponitur.</p><p title="II-II q. 130 a. 2 arg. 3"><a name="44348"><span class="ref">[44348] IIª-IIae, q. 130 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2756 Praeterea, magnanimus exteriora bona reputat quasi parva. Sed |
| 2757 secundum philosophum, in IV Ethic., praesumptuosi propter | |
| 2758 exteriorem fortunam fiunt despectores et iniuriatores aliorum, | |
| 2759 quasi magnum aliquid aestimantes exteriora bona. Ergo praesumptio | |
| 2760 non opponitur magnanimitati per excessum, sed solum per | |
| 53 | 2761 defectum.</p><p title="II-II q. 130 a. 2 s. c."><a name="44349"><span class="ref">[44349] IIª-IIae, q. 130 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2762 contra est quod philosophus, in II et IV Ethic., dicit quod |
| 2763 magnanimo per excessum opponitur chaunus, idest furiosus vel | |
| 53 | 2764 ventosus, quem nos dicimus praesumptuosum.</p><p title="II-II q. 130 a. 2 co."><a name="44350"><span class="ref">[44350] IIª-IIae, q. 130 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2765 dicendum quod, sicut supra dictum est, magnanimitas consistit in |
| 2766 medio, non quidem secundum quantitatem eius in quod tendit, quia | |
| 2767 tendit in maximum, sed constituitur in medio secundum proportionem | |
| 2768 ad propriam facultatem; non enim in maiora tendit quam sibi | |
| 2769 conveniant. Praesumptuosus autem, quantum ad id in quod tendit, non | |
| 2770 excedit magnanimum, sed multum quandoque ab eo deficit. Excedit | |
| 2771 autem secundum proportionem suae facultatis, quam magnanimus non | |
| 2772 transcendit. Et hoc modo praesumptio opponitur magnanimitati per | |
| 53 | 2773 excessum.</p><p title="II-II q. 130 a. 2 ad 1"><a name="44351"><span class="ref">[44351] IIª-IIae, q. 130 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2774 ergo dicendum quod non quaelibet praesumptio ponitur peccatum in |
| 2775 spiritum sanctum, sed illa qua quis divinam iustitiam contemnit ex | |
| 2776 inordinata confidentia divinae misericordiae. Et talis praesumptio, | |
| 2777 ratione materiae, inquantum scilicet per eam contemnitur aliquid | |
| 2778 divinum, opponitur caritati, vel potius dono timoris, cuius est | |
| 2779 Deum revereri. Inquantum tamen talis contemptus excedit | |
| 53 | 2780 proportionem propriae facultatis, potest opponi magnanimitati.</p><p title="II-II q. 130 a. 2 ad 2"><a name="44352"><span class="ref">[44352] IIª-IIae, q. 130 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2781 secundum dicendum quod sicut magnanimitas, ita et praesumptio in |
| 2782 aliquid magnum tendere videtur, non enim multum consuevit dici | |
| 2783 aliquis praesumptuosus si in aliquo modico vires proprias | |
| 2784 transcendat. Si tamen praesumptuosus talis dicatur, haec | |
| 2785 praesumptio non opponitur magnanimitati, sed illi virtuti quae est | |
| 53 | 2786 circa mediocres honores, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 130 a. 2 ad 3"><a name="44353"><span class="ref">[44353] IIª-IIae, q. 130 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2787 dicendum quod nullus attentat aliquid supra suam facultatem nisi |
| 2788 inquantum facultatem suam aestimat maiorem quam sit. Circa quod | |
| 2789 potest esse error dupliciter. Uno modo, secundum solam quantitatem, | |
| 2790 puta cum aliquis aestimat se habere maiorem virtutem vel scientiam, | |
| 2791 vel aliquid aliud huiusmodi, quam habeat. Alio modo, secundum genus | |
| 2792 rei, puta cum aliquis ex hoc aestimat se magnum et magnis dignum ex | |
| 2793 quo non est, puta propter divitias vel propter aliqua bona | |
| 2794 fortunae; ut enim philosophus dicit, in IV Ethic., <i>qui sine | |
| 2795 virtute talia bona habent, neque iuste magnis seipsos dignificant, | |
| 2796 neque recte magnanimi dicuntur</i>. Similiter etiam illud ad quod | |
| 2797 aliquis tendit supra vires suas, quandoque quidem secundum rei | |
| 2798 veritatem est magnum simpliciter, sicut patet de Petro, qui | |
| 2799 tendebat ad hoc quod pro Christo pateretur, quod erat supra | |
| 2800 virtutem suam. Quandoque vero non est aliquid magnum simpliciter, | |
| 2801 sed solum secundum stultorum opinionem, sicut pretiosis vestibus | |
| 2802 indui, despicere et iniuriari aliis. Quod quidem pertinet ad | |
| 2803 excessum magnanimitatis non secundum rei veritatem, sed secundum | |
| 2804 opinionem. Unde Seneca dicit, in libro de quatuor Virtut., quod | |
| 2805 <i>magnanimitas, si se extra modum suum extollat, faciet virum | |
| 2806 minacem, inflatum, turbidum, inquietum, et in quascumque | |
| 2807 excellentias dictorum factorumque, neglecta honestate, | |
| 2808 festinum</i>. Et sic patet quod praesumptuosus secundum rei | |
| 2809 veritatem quandoque deficit a magnanimo, sed secundum apparentiam | |
| 53 | 2810 in excessu se habet.</p></div></div><div class="q" id="q131"><h2>Quaestio 131</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 131 pr."><a name="44354"><span class="ref">[44354] IIª-IIae, q. 131 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2811 considerandum est de ambitione. Et circa hoc quaeruntur duo primo, |
| 2812 utrum ambitio sit peccatum. Secundo, utrum opponatur magnanimitati | |
| 53 | 2813 per excessum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 131 a. 1 arg. 1"><a name="44355"><span class="ref">[44355] IIª-IIae, q. 131 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2814 primum sic proceditur. Videtur quod ambitio non sit peccatum. |
| 2815 Importat enim ambitio cupiditatem honoris. Honor autem de se | |
| 2816 quoddam bonum est, et maximum inter exteriora bona, unde et illi | |
| 2817 qui de honore non curant, vituperantur. Ergo ambitio non est | |
| 2818 peccatum, sed magis aliquid laudabile, secundum quod bonum | |
| 53 | 2819 laudabiliter appetitur.</p><p title="II-II q. 131 a. 1 arg. 2"><a name="44356"><span class="ref">[44356] IIª-IIae, q. 131 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2820 Praeterea, quilibet absque vitio potest appetere id quod sibi |
| 2821 debetur pro praemio. Sed honor est praemium virtutis, ut | |
| 2822 philosophus dicit, in I et VIII Ethic. Ergo ambitio honoris non est | |
| 53 | 2823 peccatum.</p><p title="II-II q. 131 a. 1 arg. 3"><a name="44357"><span class="ref">[44357] IIª-IIae, q. 131 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2824 Praeterea, illud per quod homo provocatur ad bonum et revocatur a |
| 2825 malo, non est peccatum. Sed per honorem homines provocantur ad bona | |
| 2826 facienda et mala vitanda, sicut philosophus dicit, in III Ethic., | |
| 2827 quod <i>fortissimi videntur esse apud quos timidi sunt inhonorati, | |
| 2828 fortes autem honorati</i>; et Tullius dicit, in libro de Tusculan. | |
| 53 | 2829 quaest., quod honor alit artes. Ergo ambitio non est peccatum.</p><p title="II-II q. 131 a. 1 s. c."><a name="44358"><span class="ref">[44358] IIª-IIae, q. 131 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2830 contra est quod dicitur I ad Cor. XIII, quod <i>caritas non est |
| 2831 ambitiosa, non quaerit quae sua sunt</i>. Nihil aut repugnat | |
| 53 | 2832 caritati nisi peccatum. Ergo ambitio est peccatum.</p><p title="II-II q. 131 a. 1 co."><a name="44359"><span class="ref">[44359] IIª-IIae, q. 131 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2833 dicendum quod, sicut supra dictum est, honor importat quandam |
| 2834 reverentiam alicui exhibitam in testimonium excellentiae eius. | |
| 2835 Circa excellentiam autem hominis duo sunt attendenda. Primo quidem, | |
| 2836 quod id secundum quod homo excellit, non habet homo a seipso, sed | |
| 2837 est quasi quiddam divinum in eo. Et ideo ex hoc non debetur | |
| 2838 principaliter sibi honor, sed Deo. Secundo considerandum est quod | |
| 2839 id in quo homo excellit, datur homini a Deo ut ex eo aliis prosit. | |
| 2840 Unde intantum debet homini placere testimonium suae excellentiae | |
| 2841 quod ab aliis exhibetur, inquantum ex hoc paratur sibi via ad hoc | |
| 2842 quod aliis prosit. Tripliciter ergo appetitum honoris contingit | |
| 2843 esse inordinatum. Uno modo, per hoc quod aliquis appetit | |
| 2844 testimonium de excellentia quam non habet, quod est appetere | |
| 2845 honorem supra suam proportionem. Alio modo, per hoc quod honorem | |
| 2846 sibi cupit non referendo in Deum. Tertio modo, per hoc quod | |
| 2847 appetitus eius in ipso honore quiescit, non referens honorem ad | |
| 2848 utilitatem aliorum. Ambitio autem importat inordinatum appetitum | |
| 53 | 2849 honoris. Unde manifestum est quod ambitio semper est peccatum.</p><p title="II-II q. 131 a. 1 ad 1"><a name="44360"><span class="ref">[44360] IIª-IIae, q. 131 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2850 ergo dicendum quod appetitus boni debet regulari secundum rationem, |
| 2851 cuius regulam si transcendat, erit vitiosus. Et hoc modo vitiosum | |
| 2852 est quod aliquis honorem appetat non secundum ordinem rationis. | |
| 2853 Vituperantur autem qui non curant de honore secundum quod ratio | |
| 53 | 2854 dictat, ut scilicet vitent ea quae sunt contraria honori.</p><p title="II-II q. 131 a. 1 ad 2"><a name="44361"><span class="ref">[44361] IIª-IIae, q. 131 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2855 secundum dicendum quod honor non est praemium virtutis quoad ipsum |
| 2856 virtuosum, ut scilicet hoc pro praemio expetere debeat, sed pro | |
| 2857 praemio expetit beatitudinem, quae est finis virtutis. Dicitur | |
| 2858 autem esse praemium virtutis ex parte aliorum, qui non habent | |
| 2859 aliquid maius quod virtuoso retribuant quam honorem, qui ex hoc | |
| 2860 ipso magnitudinem habet quod perhibet testimonium virtuti. Unde | |
| 53 | 2861 patet quod non est sufficiens praemium, ut dicitur in IV Ethic.</p><p title="II-II q. 131 a. 1 ad 3"><a name="44362"><span class="ref">[44362] IIª-IIae, q. 131 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2862 dicendum quod sicut per appetitum honoris, quando debito modo |
| 2863 appetitur, aliqui provocantur ad bonum et revocantur a malo; ita | |
| 2864 etiam, si inordinate appetatur, potest esse homini occasio multa | |
| 2865 mala faciendi, dum scilicet non curat qualitercumque honorem | |
| 2866 consequi possit. Unde Sallustius dicit, in Catilinario, quod | |
| 2867 <i>gloriam, honorem et imperium bonus et ignavus aeque sibi | |
| 2868 exoptat</i>, sed ille, scilicet bonus, vera via nititur; huic, | |
| 2869 scilicet ignavo, <i>quia bonae artes desunt, dolis atque fallaciis | |
| 2870 contendit</i>. Et tamen illi qui solum propter honorem vel bona | |
| 2871 faciunt vel mala vitant, non sunt virtuosi, ut patet per | |
| 2872 philosophum, in III Ethic., ubi dicit quod non sunt vere fortes qui | |
| 53 | 2873 propter honorem fortia faciunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 131 a. 2 arg. 1"><a name="44363"><span class="ref">[44363] IIª-IIae, q. 131 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2874 secundum sic proceditur. Videtur quod ambitio non opponatur |
| 2875 magnanimitati per excessum. Uni enim medio non opponitur ex una | |
| 2876 parte nisi unum extremum. Sed magnanimitati per excessum opponitur | |
| 2877 praesumptio ut dictum est. Ergo non opponitur ei ambitio per | |
| 53 | 2878 excessum.</p><p title="II-II q. 131 a. 2 arg. 2"><a name="44364"><span class="ref">[44364] IIª-IIae, q. 131 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2879 Praeterea, magnanimitas est circa honores. Sed ambitio videtur |
| 2880 pertinere ad dignitates, dicitur enim II Machab. IV, quod <i>Iason | |
| 2881 ambiebat summum sacerdotium</i>. Ergo ambitio non opponitur | |
| 53 | 2882 magnanimitati.</p><p title="II-II q. 131 a. 2 arg. 3"><a name="44365"><span class="ref">[44365] IIª-IIae, q. 131 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2883 Praeterea, ambitio videtur ad exteriorem apparatum pertinere, |
| 2884 dicitur enim Act. XXV, quod Agrippa et Berenice cum multa ambitione | |
| 2885 introierunt praetorium; et II Paralip. XVI, quod super corpus Asa | |
| 2886 mortui combusserunt aromata et unguenta ambitione nimia. Sed | |
| 2887 magnanimitas non est circa exteriorem apparatum. Ergo ambitio non | |
| 53 | 2888 opponitur magnanimitati.</p><p title="II-II q. 131 a. 2 s. c."><a name="44366"><span class="ref">[44366] IIª-IIae, q. 131 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2889 contra est quod Tullius dicit, in I de Offic., quod <i>sicut |
| 2890 quisque magnitudine animi excellit, ita maxime vult princeps omnium | |
| 2891 solus esse</i>. Sed hoc pertinet ad ambitionem. Ergo ambitio | |
| 53 | 2892 pertinet ad excessum magnanimitatis.</p><p title="II-II q. 131 a. 2 co."><a name="44367"><span class="ref">[44367] IIª-IIae, q. 131 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2893 dicendum quod, sicut dictum est, ambitio importat inordinatum |
| 2894 appetitum honoris. Magnanimitas autem est circa honores, et utitur | |
| 2895 eis secundum quod oportet. Unde manifestum est quod ambitio | |
| 53 | 2896 opponitur magnanimitati sicut inordinatum ordinato.</p><p title="II-II q. 131 a. 2 ad 1"><a name="44368"><span class="ref">[44368] IIª-IIae, q. 131 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2897 ergo dicendum quod magnanimitas ad duo respicit. Ad unum quidem |
| 2898 sicut ad finem intentum, quod est aliquod magnum opus, quod | |
| 2899 magnanimus attentat secundum suam facultatem. Et quantum ad hoc | |
| 2900 opponitur magnanimitati per excessum praesumptio, quae attentat | |
| 2901 aliquod magnum opus supra suam facultatem. Ad aliud autem respicit | |
| 2902 magnanimitas sicut ad materiam qua debite utitur, scilicet ad | |
| 2903 honorem. Et quantum ad hoc opponitur magnanimitati per excessum | |
| 2904 ambitio. Non est autem inconveniens secundum diversa esse plures | |
| 53 | 2905 excessus unius medii.</p><p title="II-II q. 131 a. 2 ad 2"><a name="44369"><span class="ref">[44369] IIª-IIae, q. 131 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2906 secundum dicendum quod illis qui sunt in dignitate constituti, |
| 2907 propter quandam excellentiam status, debetur honor. Et secundum hoc | |
| 2908 inordinatus appetitus dignitatum pertinet ad ambitionem. Si quis | |
| 2909 enim inordinate appeteret dignitatem non ratione honoris, sed | |
| 2910 propter debitum dignitatis usum suam facultatem excedentem, non | |
| 53 | 2911 esset ambitiosus, sed magis praesumptuosus.</p><p title="II-II q. 131 a. 2 ad 3"><a name="44370"><span class="ref">[44370] IIª-IIae, q. 131 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2912 dicendum quod ipsa solemnitas exterioris cultus ad quendam honorem |
| 2913 pertinet, unde et talibus consuevit honor exhiberi. Quod | |
| 2914 significatur Iac. II, <i>si introierit in conventum vestrum vir | |
| 2915 anulum habens aureum, in veste candida, et dixeritis ei, tu sede | |
| 2916 hic bene,</i> et cetera. Unde ambitio non est circa exteriorem | |
| 53 | 2917 cultum nisi secundum quod pertinet ad honorem.</p></div></div><div class="q" id="q132"><h2>Quaestio 132</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 132 pr."><a name="44371"><span class="ref">[44371] IIª-IIae, q. 132 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2918 considerandum est de inani gloria. Et circa hoc quaeruntur quinque. |
| 2919 Primo, utrum appetitus gloriae sit peccatum. Secundo, utrum inanis | |
| 2920 gloria magnanimitati opponatur. Tertio, utrum sit peccatum mortale. | |
| 53 | 2921 Quarto, utrum sit vitium capitale. Quinto, de filiabus eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 132 a. 1 arg. 1"><a name="44372"><span class="ref">[44372] IIª-IIae, q. 132 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2922 primum sic proceditur. Videtur quod appetitus gloriae non sit |
| 2923 peccatum. Nullus enim peccat in hoc quod Deo assimilatur, quinimmo | |
| 2924 mandatur, Ephes. V, <i>estote imitatores Dei, sicut filii | |
| 2925 carissimi</i>. Sed in hoc quod homo quaerit gloriam, videtur Deum | |
| 2926 imitari, qui ab hominibus gloriam quaerit, unde dicitur Isaiae | |
| 2927 XLIII, <i>omnem qui invocat nomen meum, in gloriam meam creavi | |
| 53 | 2928 eum</i>. Ergo appetitus gloriae non est peccatum.</p><p title="II-II q. 132 a. 1 arg. 2"><a name="44373"><span class="ref">[44373] IIª-IIae, q. 132 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2929 Praeterea, illud per quod aliquis provocatur ad bonum, non videtur |
| 2930 esse peccatum. Sed per appetitum gloriae homines provocantur ad | |
| 2931 bonum, dicit enim Tullius, in libro de Tusculan. quaest., quod | |
| 2932 <i>omnes ad studia impelluntur gloria</i>. In sacra etiam Scriptura | |
| 2933 promittitur gloria pro bonis operibus, secundum illud Rom. II, | |
| 2934 <i>his qui sunt secundum patientiam boni operis, gloriam et | |
| 53 | 2935 honorem</i>. Ergo appetitus gloriae non est peccatum.</p><p title="II-II q. 132 a. 1 arg. 3"><a name="44374"><span class="ref">[44374] IIª-IIae, q. 132 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2936 Praeterea, Tullius dicit, in sua rhetorica, quod <i>gloria est |
| 2937 frequens de aliquo fama cum laude</i>, et ad idem pertinet quod | |
| 2938 Ambrosius dicit, quod gloria est clara cum laude notitia. Sed | |
| 2939 appetere laudabilem famam non est peccatum, quinimmo videtur esse | |
| 2940 laudabile, secundum illud Eccli. XLI, <i>curam habe de bono | |
| 2941 nomine</i>; et ad Rom. XII, <i>providentes bona non solum coram | |
| 2942 Deo, sed etiam coram omnibus hominibus</i>. Ergo appetitus inanis | |
| 53 | 2943 gloriae non est peccatum.</p><p title="II-II q. 132 a. 1 s. c."><a name="44375"><span class="ref">[44375] IIª-IIae, q. 132 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2944 contra est quod Augustinus dicit, V de Civ. Dei, <i>sanius videt |
| 53 | 2945 qui et amorem laudis vitium esse cognoscit</i>.</p><p title="II-II q. 132 a. 1 co."><a name="44376"><span class="ref">[44376] IIª-IIae, q. 132 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2946 dicendum quod gloria claritatem quandam significat, unde |
| 2947 glorificari idem est quod clarificari, ut Augustinus dicit, super | |
| 2948 Ioan. Claritas autem et decorem quendam habet, et manifestationem. | |
| 2949 Et ideo nomen gloriae proprie importat manifestationem alicuius de | |
| 2950 hoc quod apud homines decorum videtur, sive illud sit bonum aliquod | |
| 2951 corporale, sive spirituale. Quia vero illud quod simpliciter clarum | |
| 2952 est, a multis conspici potest et a remotis, ideo proprie per nomen | |
| 2953 gloriae designatur quod bonum alicuius deveniat in multorum | |
| 2954 notitiam et approbationem, secundum quem modum dicitur in Tito | |
| 2955 Livio, <i>gloriari ad unum non est</i>. Largius tamen accepto | |
| 2956 nomine gloriae, non solum consistit in multitudinis cognitione, sed | |
| 2957 etiam paucorum vel unius, aut sui solius, dum scilicet aliquis | |
| 2958 proprium bonum considerat ut dignum laude. Quod autem aliquis bonum | |
| 2959 suum cognoscat et approbet, non est peccatum, dicitur enim I ad | |
| 2960 Cor. II, <i>nos autem non spiritum huius mundi accepimus, sed | |
| 2961 spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt | |
| 2962 nobis</i>. Similiter etiam non est peccatum quod aliquis velit bona | |
| 2963 sua ab aliis approbari, dicitur enim Matth. V, <i>luceat lux vestra | |
| 2964 coram hominibus</i>. Et ideo appetitus gloriae de se non nominat | |
| 2965 aliquid vitiosum. Sed appetitus inanis vel vanae gloriae vitium | |
| 2966 importat, nam quidlibet vanum appetere vitiosum est, secundum illud | |
| 2967 Psalmi, <i>ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium?</i> | |
| 2968 Potest autem gloria dici vana, uno modo, ex parte rei de qua quis | |
| 2969 gloriam quaerit, puta cum quis quaerit gloriam de eo quod non est, | |
| 2970 vel de eo quod non est gloria dignum, sicut de aliqua re fragili et | |
| 2971 caduca. Alio modo, ex parte eius a quo quis gloriam quaerit, puta | |
| 2972 hominis, cuius iudicium non est certum. Tertio modo, ex parte | |
| 2973 ipsius qui gloriam appetit, qui videlicet appetitum gloriae suae | |
| 2974 non refert in debitum finem, puta ad honorem Dei vel proximi | |
| 53 | 2975 salutem.</p><p title="II-II q. 132 a. 1 ad 1"><a name="44377"><span class="ref">[44377] IIª-IIae, q. 132 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2976 ergo dicendum quod, sicut dicit Augustinus, super illud Ioan. XIII, |
| 2977 <i>vos vocatis me, magister et domine, et bene dicitis, periculosum | |
| 2978 est sibi placere cui cavendum est superbire. Ille autem qui super | |
| 2979 omnia est, quantumcumque se laudet, non se extollit. Nobis namque | |
| 2980 expedit Deum nosse, non illi, nec eum quisque cognoscit, si non se | |
| 2981 indicet ipse qui novit</i>. Unde patet quod Deus suam gloriam non | |
| 2982 quaerit propter se, sed propter nos. Et similiter etiam homo | |
| 2983 laudabiliter potest ad aliorum utilitatem gloriam suam appetere, | |
| 2984 secundum illud Matth. V, <i>videant opera vestra bona, et | |
| 53 | 2985 glorificent patrem vestrum qui in caelis est</i>.</p><p title="II-II q. 132 a. 1 ad 2"><a name="44378"><span class="ref">[44378] IIª-IIae, q. 132 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2986 secundum dicendum quod gloria quae habetur a Deo, non est gloria |
| 2987 vana, sed vera. Et talis gloria bonis operibus in praemium | |
| 2988 repromittitur. De qua dicitur, II ad Cor. X, <i>qui gloriatur, in | |
| 2989 domino glorietur, non enim qui seipsum commendat, ille probatus | |
| 2990 est; sed quem Deus commendat</i>. Provocantur etiam aliqui ad | |
| 2991 virtutum opera ex appetitu gloriae humanae, sicut etiam ex appetitu | |
| 2992 aliorum terrenorum bonorum, non tamen est vere virtuosus qui | |
| 2993 propter humanam gloriam opera virtutis operatur, ut Augustinus | |
| 53 | 2994 probat, in V de Civ. Dei.</p><p title="II-II q. 132 a. 1 ad 3"><a name="44379"><span class="ref">[44379] IIª-IIae, q. 132 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2995 dicendum quod ad perfectionem hominis pertinet quod ipse cognoscat, |
| 2996 sed quod ipse ab aliis cognoscatur non pertinet ad eius | |
| 2997 perfectionem, et ideo non est per se appetendum. Potest tamen | |
| 2998 appeti inquantum est utile ad aliquid, vel ad hoc quod Deus ab | |
| 2999 hominibus glorificetur; vel ad hoc quod homines proficiant ex bono | |
| 3000 quod in alio cognoscunt; vel ex hoc quod ipse homo ex bonis quae in | |
| 3001 se cognoscit per testimonium laudis alienae studeat in eis | |
| 3002 perseverare et ad meliora proficere. Et secundum hoc laudabile est | |
| 3003 quod curam habeat aliquis de bono nomine, et quod provideat bona | |
| 3004 coram hominibus, non tamen quod in hominum laude inaniter | |
| 53 | 3005 delectetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 132 a. 2 arg. 1"><a name="44380"><span class="ref">[44380] IIª-IIae, q. 132 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3006 secundum sic proceditur. Videtur quod inanis gloria magnanimitati |
| 3007 non opponatur. Pertinet enim ad inanem gloriam, ut dictum est, quod | |
| 3008 aliquis glorietur in his quae non sunt, quod pertinet ad | |
| 3009 falsitatem; vel in rebus terrenis vel caducis, quod pertinet ad | |
| 3010 cupiditatem; vel in testimonio hominum, quorum iudicium non est | |
| 3011 certum, quod pertinet ad imprudentiam. Huiusmodi autem vitia non | |
| 3012 opponuntur magnanimitati. Ergo inanis gloria non opponitur | |
| 53 | 3013 magnanimitati.</p><p title="II-II q. 132 a. 2 arg. 2"><a name="44381"><span class="ref">[44381] IIª-IIae, q. 132 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3014 Praeterea, inanis gloria non opponitur magnanimitati per defectum, |
| 3015 sicut pusillanimitas, quae inani gloriae repugnans videtur. | |
| 3016 Similiter etiam nec per excessum, sic enim opponitur magnanimitati | |
| 3017 praesumptio et ambitio, ut dictum est, a quibus inanis gloria | |
| 53 | 3018 differt. Ergo inanis gloria non opponitur magnanimitati.</p><p title="II-II q. 132 a. 2 arg. 3"><a name="44382"><span class="ref">[44382] IIª-IIae, q. 132 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3019 Praeterea, Philipp. II, super illud, nihil per contentionem aut |
| 3020 inanem gloriam, dicit Glossa, <i>erant aliqui inter eos | |
| 3021 dissentientes, inquieti, inanis gloriae causa contendentes</i>. | |
| 3022 Contentio autem non opponitur magnanimitati. Ergo neque inanis | |
| 53 | 3023 gloria.</p><p title="II-II q. 132 a. 2 s. c."><a name="44383"><span class="ref">[44383] IIª-IIae, q. 132 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3024 contra est quod Tullius dicit, in I de Offic., <i>cavenda est |
| 3025 gloriae cupiditas, eripit enim animi libertatem, pro qua magnanimis | |
| 3026 viris omnis debet esse contentio</i>. Ergo opponitur | |
| 53 | 3027 magnanimitati.</p><p title="II-II q. 132 a. 2 co."><a name="44384"><span class="ref">[44384] IIª-IIae, q. 132 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3028 dicendum quod, sicut supra dictum est, gloria est quidam effectus |
| 3029 honoris et laudis, ex hoc enim quod aliquis laudatur, vel | |
| 3030 quaecumque reverentia ei exhibetur, redditur clarus in notitia | |
| 3031 aliorum. Et quia magnanimitas est circa honorem, ut supra dictum | |
| 3032 est, consequens est etiam ut sit circa gloriam, ut scilicet sicut | |
| 3033 moderate utitur honore, ita moderate utatur gloria. Et ideo | |
| 53 | 3034 inordinatus appetitus gloriae directe magnanimitati opponitur.</p><p title="II-II q. 132 a. 2 ad 1"><a name="44385"><span class="ref">[44385] IIª-IIae, q. 132 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3035 ergo dicendum quod hoc ipsum magnitudini animi repugnat, quod |
| 3036 aliquis res modicas tantum appretietur quod de eis glorietur, unde | |
| 3037 in IV Ethic. dicitur de magnanimo quod <i>sibi sit honor | |
| 3038 parvum</i>. Similiter etiam et alia quae propter honorem | |
| 3039 quaeruntur, puta potentatus et divitiae, parva reputantur ab eo. | |
| 3040 Similiter etiam magnitudini animi repugnat quod aliquis de his quae | |
| 3041 non sunt glorietur. Unde de magnanimo dicitur in IV Ethic., quod | |
| 3042 <i>magis curat veritatem quam opinionem</i>. Similiter etiam et | |
| 3043 magnitudini animi repugnat quod aliquis glorietur in testimonio | |
| 3044 laudis humanae, quasi hoc magnum aliquid aestimetur. Unde de | |
| 3045 magnanimo dicitur in IV Ethic., quod <i>non est ei cura ut | |
| 3046 laudetur</i>. Et sic ea quae aliis virtutibus opponuntur nihil | |
| 3047 prohibet opponi magnanimitati, secundum quod habent pro magnis quae | |
| 53 | 3048 parva sunt.</p><p title="II-II q. 132 a. 2 ad 2"><a name="44386"><span class="ref">[44386] IIª-IIae, q. 132 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3049 secundum dicendum quod inanis gloriae cupidus, secundum rei |
| 3050 veritatem, deficit a magnanimo, quia videlicet gloriatur in his | |
| 3051 quae magnanimus parva aestimat, ut dictum est. Sed considerando | |
| 3052 aestimationem eius, opponitur magnanimo per excessum, quia | |
| 3053 videlicet gloriam quam appetit, reputat aliquid magnum, et ad eam | |
| 53 | 3054 tendit supra suam dignitatem.</p><p title="II-II q. 132 a. 2 ad 3"><a name="44387"><span class="ref">[44387] IIª-IIae, q. 132 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3055 dicendum quod, sicut supra dictum est, oppositio vitiorum non |
| 3056 attenditur secundum effectum. Et tamen hoc ipsum magnitudini animi | |
| 3057 opponitur, quod aliquis contentionem intendat, nullus enim | |
| 3058 contendit nisi pro re quam aestimat magnam. Unde philosophus dicit, | |
| 3059 in IV Ethic., quod <i>magnanimus non est contentiosus, qui nihil | |
| 53 | 3060 aestimat magnum</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 132 a. 3 arg. 1"><a name="44388"><span class="ref">[44388] IIª-IIae, q. 132 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3061 tertium sic proceditur. Videtur quod inanis gloria sit peccatum |
| 3062 mortale. Nihil enim excludit mercedem aeternam nisi peccatum | |
| 3063 mortale. Sed inanis gloria excludit mercedem aeternam, dicitur enim | |
| 3064 Matth. VI, <i>attendite ne iustitiam vestram faciatis coram | |
| 3065 hominibus, ut videamini ab eis</i>. Ergo inanis gloria est peccatum | |
| 53 | 3066 mortale.</p><p title="II-II q. 132 a. 3 arg. 2"><a name="44389"><span class="ref">[44389] IIª-IIae, q. 132 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3067 Praeterea, quicumque subripit sibi quod est Dei proprium, |
| 3068 mortaliter peccat. Sed per appetitum inanis gloriae aliquis sibi | |
| 3069 attribuit quod est proprium Dei, dicitur enim Isaiae XLII, | |
| 3070 <i>gloriam meam alteri non dabo</i>; et I ad Tim. I, <i>soli Deo | |
| 53 | 3071 honor et gloria</i>. Ergo inanis gloria est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 132 a. 3 arg. 3"><a name="44390"><span class="ref">[44390] IIª-IIae, q. 132 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3072 Praeterea, illud peccatum quod est maxime periculosum et nocivum, |
| 3073 videtur esse mortale. Sed peccatum inanis gloriae est huiusmodi, | |
| 3074 quia super illud I ad Thess. II, Deo qui probat corda nostra, dicit | |
| 3075 Glossa Augustini, <i>quas vires nocendi habeat humanae gloriae | |
| 3076 amor, non sentit nisi qui ei bellum indixerit, quia etsi cuiquam | |
| 3077 facile est laudem non cupere dum negatur, difficile tamen est ea | |
| 3078 non delectari cum offertur</i>. Chrysostomus etiam dicit, Matth. | |
| 3079 VI, quod <i>inanis gloria occulte ingreditur, et omnia quae intus | |
| 3080 sunt insensibiliter aufert</i>. Ergo inanis gloria est peccatum | |
| 53 | 3081 mortale.</p><p title="II-II q. 132 a. 3 s. c."><a name="44391"><span class="ref">[44391] IIª-IIae, q. 132 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3082 contra est quod Chrysostomus dicit, super Matth., quod <i>cum |
| 3083 cetera vitia locum habeant in servis Diaboli, inanis gloria locum | |
| 3084 habet etiam in servis Christi</i>. In quibus tamen nullum est | |
| 53 | 3085 peccatum mortale. Ergo inanis gloria non est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 132 a. 3 co."><a name="44392"><span class="ref">[44392] IIª-IIae, q. 132 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3086 dicendum quod, sicut supra dictum est, ex hoc aliquod peccatum est |
| 3087 mortale quod caritati contrariatur. Peccatum autem inanis gloriae, | |
| 3088 secundum se consideratum, non videtur contrariari caritati quantum | |
| 3089 ad dilectionem proximi. Quantum autem ad dilectionem Dei, potest | |
| 3090 contrariari caritati dupliciter. Uno modo, ratione materiae de qua | |
| 3091 quis gloriatur. Puta cum quis gloriatur de aliquo falso quod | |
| 3092 contrariatur divinae reverentiae, secundum illud Ezech. XXVIII, | |
| 3093 <i>elevatum est cor tuum, et dixisti, Deus ego sum</i>; et I ad | |
| 3094 Cor. IV, <i>quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, | |
| 3095 quare gloriaris quasi non acceperis?</i> Vel etiam cum quis bonum | |
| 3096 temporale de quo gloriatur, praefert Deo, quod prohibetur Ierem. | |
| 3097 IX, <i>non glorietur sapiens in sapientia sua, nec fortis in | |
| 3098 fortitudine sua, nec dives in divitiis suis, sed in hoc glorietur | |
| 3099 qui gloriatur, scire et nosse me</i>. Aut etiam cum quis praefert | |
| 3100 testimonium hominum testimonio Dei, sicut contra quosdam dicitur | |
| 3101 Ioan. XII, <i>qui dilexerunt magis gloriam hominum quam Dei</i>. | |
| 3102 Alio modo, ex parte ipsius gloriantis, qui intentionem suam refert | |
| 3103 ad gloriam tanquam ad ultimum finem, ad quem scilicet ordinet etiam | |
| 3104 virtutis opera, et pro quo consequendo non praetermittat facere | |
| 3105 etiam ea quae sunt contra Deum. Et sic est peccatum mortale. Unde | |
| 3106 Augustinus dicit, in V de Civ. Dei, quod hoc vitium, scilicet amor | |
| 3107 humanae laudis, <i>tam inimicum est piae fidei, si maior in corde | |
| 3108 sit cupiditas gloriae quam Dei timor vel amor, ut dominus | |
| 3109 diceret</i> (Ioan. V), <i>quomodo potestis credere, gloriam ab | |
| 3110 invicem expectantes, et gloriam quae a solo Deo est non | |
| 3111 quaerentes?</i> Si autem amor humanae gloriae, quamvis sit inanis, | |
| 3112 non tamen repugnet caritati, neque quantum ad id de quo est gloria, | |
| 3113 neque quantum ad intentionem gloriam quaerentis, non est peccatum | |
| 53 | 3114 mortale, sed veniale.</p><p title="II-II q. 132 a. 3 ad 1"><a name="44393"><span class="ref">[44393] IIª-IIae, q. 132 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3115 ergo dicendum quod nullus peccando meretur vitam aeternam. Unde |
| 3116 opus virtuosum amittit vim merendi vitam aeternam si propter inanem | |
| 3117 gloriam fiat, etiam si illa inanis gloria non sit peccatum mortale. | |
| 3118 Sed quando aliquis simpliciter amittit aeternam mercedem propter | |
| 3119 inanem gloriam, et non solum quantum ad unum actum, tunc inanis | |
| 53 | 3120 gloria est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 132 a. 3 ad 2"><a name="44394"><span class="ref">[44394] IIª-IIae, q. 132 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3121 secundum dicendum quod non omnis qui est inanis gloriae cupidus, |
| 3122 appetit sibi illam excellentiam quae competit soli Deo. Alia enim | |
| 3123 est gloria quae debetur soli Deo, et alia quae debetur homini | |
| 53 | 3124 virtuoso vel diviti.</p><p title="II-II q. 132 a. 3 ad 3"><a name="44395"><span class="ref">[44395] IIª-IIae, q. 132 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3125 dicendum quod inanis gloria dicitur esse periculosum peccatum non |
| 3126 tam propter gravitatem sui, quam etiam propter hoc quod est | |
| 3127 dispositio ad gravia peccata, inquantum scilicet per inanem gloriam | |
| 3128 redditur homo praesumptuosus et nimis de se ipso confidens. Et sic | |
| 3129 etiam paulatim disponit ad hoc quod homo privetur interioribus | |
| 53 | 3130 bonis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 132 a. 4 arg. 1"><a name="44396"><span class="ref">[44396] IIª-IIae, q. 132 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3131 quartum sic proceditur. Videtur quod inanis gloria non sit vitium |
| 3132 capitale. Vitium enim quod semper ex altero oritur, non videtur | |
| 3133 esse capitale. Sed inanis gloria semper ex superbia nascitur. Ergo | |
| 53 | 3134 inanis gloria non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 132 a. 4 arg. 2"><a name="44397"><span class="ref">[44397] IIª-IIae, q. 132 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3135 Praeterea, honor videtur esse aliquid principalius quam gloria, |
| 3136 quae est eius effectus. Sed ambitio, quae est inordinatus appetitus | |
| 3137 honoris, non est vitium capitale. Ergo etiam neque appetitus inanis | |
| 53 | 3138 gloriae.</p><p title="II-II q. 132 a. 4 arg. 3"><a name="44398"><span class="ref">[44398] IIª-IIae, q. 132 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3139 Praeterea, vitium capitale habet aliquam principalitatem. Sed |
| 3140 inanis gloria non videtur habere aliquam principalitatem, neque | |
| 3141 quantum ad rationem peccati, quia non semper est peccatum mortale; | |
| 3142 neque etiam quantum ad rationem boni appetibilis, quia gloria | |
| 3143 humana videtur esse quiddam fragile et extra hominem existens. Ergo | |
| 53 | 3144 inanis gloria non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 132 a. 4 s. c."><a name="44399"><span class="ref">[44399] IIª-IIae, q. 132 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3145 contra est quod Gregorius, XXXI Moral., numerat inanem gloriam |
| 53 | 3146 inter septem vitia capitalia.</p><p title="II-II q. 132 a. 4 co."><a name="44400"><span class="ref">[44400] IIª-IIae, q. 132 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3147 dicendum quod de vitiis capitalibus dupliciter aliqui loquuntur. |
| 3148 Quidam enim ponunt superbiam unum de vitiis capitalibus. Et hi non | |
| 3149 ponunt inanem gloriam inter vitia capitalia. Gregorius autem, in | |
| 3150 XXXI Moral., superbiam ponit reginam omnium vitiorum, et inanem | |
| 3151 gloriam, quae immediate ab ipsa oritur, ponit vitium capitale. Et | |
| 3152 hoc rationabiliter. Superbia enim, ut infra dicetur, importat | |
| 3153 inordinatum appetitum excellentiae. Ex omni autem bono quod quis | |
| 3154 appetit, quandam perfectionem et excellentiam consequitur. Et ideo | |
| 3155 fines omnium vitiorum ordinantur in finem superbiae. Et propter hoc | |
| 3156 videtur quod habeat quandam generalem causalitatem super alia | |
| 3157 vitia, et non debeat computari inter specialia vitiorum principia, | |
| 3158 quae sunt vitia capitalia. Inter bona autem per quae excellentiam | |
| 3159 homo consequitur, praecipue ad hoc operari videtur gloria, | |
| 3160 inquantum importat manifestationem bonitatis alicuius, nam bonum | |
| 3161 naturaliter amatur et honoratur ab omnibus. Et ideo sicut per | |
| 3162 gloriam quae est apud Deum, consequitur homo excellentiam in rebus | |
| 3163 divinis; ita etiam per gloriam hominum consequitur homo | |
| 3164 excellentiam in rebus humanis. Et ideo, propter propinquitatem ad | |
| 3165 excellentiam, quam homines maxime desiderant, consequens est quod | |
| 3166 sit multum appetibilis, et quod ex eius inordinato appetitu multa | |
| 53 | 3167 vitia oriantur. Et ita inanis gloria est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 132 a. 4 ad 1"><a name="44401"><span class="ref">[44401] IIª-IIae, q. 132 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3168 ergo dicendum quod aliquod vitium oriri ex superbia non repugnat ei |
| 3169 quod est esse vitium capitale, eo quod, sicut supra dictum est, | |
| 53 | 3170 superbia est regina et mater omnium vitiorum.</p><p title="II-II q. 132 a. 4 ad 2"><a name="44402"><span class="ref">[44402] IIª-IIae, q. 132 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3171 secundum dicendum quod laus et honor comparantur ad gloriam, ut |
| 3172 supra dictum est, sicut causae ex quibus gloria sequitur. Unde | |
| 3173 gloria comparatur ad ea sicut finis, propter hoc enim aliquis amat | |
| 3174 honorari et laudari, inquantum per hoc aliquis aestimat se in | |
| 53 | 3175 aliorum notitia fore praeclarum.</p><p title="II-II q. 132 a. 4 ad 3"><a name="44403"><span class="ref">[44403] IIª-IIae, q. 132 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3176 dicendum quod inanis gloria habet principalem rationem appetibilis, |
| 3177 ratione iam dicta, et hoc sufficit ad rationem vitii capitalis. Non | |
| 3178 autem requiritur quod vitium capitale semper sit peccatum mortale, | |
| 3179 quia etiam ex veniali peccato potest mortale oriri, inquantum | |
| 53 | 3180 scilicet veniale disponit ad mortale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 132 a. 5 arg. 1"><a name="44404"><span class="ref">[44404] IIª-IIae, q. 132 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3181 quintum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter dicantur filiae |
| 3182 inanis gloriae esse <i>inobedientia, iactantia, hypocrisis, | |
| 3183 contentio, pertinacia, discordia, novitatum praesumptio</i>. | |
| 3184 Iactantia enim, secundum Gregorium, XXIII Moral., ponitur inter | |
| 3185 species superbiae. Superbia autem non oritur ex inani gloria, sed | |
| 3186 potius e converso, ut Gregorius dicit, XXXI Moral. Ergo iactantia | |
| 53 | 3187 non debet poni filia inanis gloriae.</p><p title="II-II q. 132 a. 5 arg. 2"><a name="44405"><span class="ref">[44405] IIª-IIae, q. 132 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3188 Praeterea, contentiones et discordiae videntur ex ira maxime |
| 3189 provenire. Sed ira est capitale vitium inani gloriae condivisum. | |
| 53 | 3190 Ergo videtur quod non sint filiae inanis gloriae.</p><p title="II-II q. 132 a. 5 arg. 3"><a name="44406"><span class="ref">[44406] IIª-IIae, q. 132 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3191 Praeterea, Chrysostomus dicit, super Matth., quod <i>ubique vana |
| 3192 gloria malum est, sed maxime in philanthropia</i>, idest in | |
| 3193 misericordia. Quae tamen non est aliquid novum, sed in consuetudine | |
| 3194 hominum existit. Ergo praesumptio novitatum non debet specialiter | |
| 53 | 3195 poni filia inanis gloriae.</p><p title="II-II q. 132 a. 5 s. c."><a name="44407"><span class="ref">[44407] IIª-IIae, q. 132 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3196 contra est auctoritas Gregorii, in XXXI Moral., ubi praedictas |
| 53 | 3197 filias inani gloriae assignat.</p><p title="II-II q. 132 a. 5 co."><a name="44408"><span class="ref">[44408] IIª-IIae, q. 132 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3198 dicendum quod, sicut supra dictum est, illa vitia quae de se nata |
| 3199 sunt ordinari ad finem alicuius vitii capitalis, dicuntur filiae | |
| 3200 eius. Finis autem inanis gloriae est manifestatio propriae | |
| 3201 excellentiae, ut ex supra dictis patet. Ad quod potest homo tendere | |
| 3202 dupliciter. Uno modo, directe, sive per verba, et sic est | |
| 3203 iactantia; sive per facta, et sic, si sint vera, habentia aliquam | |
| 3204 admirationem, est praesumptio novitatum, quas homines solent magis | |
| 3205 admirari; si autem per ficta sit, sic est hypocrisis. Alio autem | |
| 3206 modo nititur aliquis manifestare suam excellentiam indirecte, | |
| 3207 ostendendo se non esse alio minorem. Et hoc quadrupliciter. Primo | |
| 3208 quidem, quantum ad intellectum, et sic est pertinacia, per quam | |
| 3209 homo nimis innititur suae sententiae, nolens credere sententiae | |
| 3210 meliori. Secundo, quantum ad voluntatem, et sic est discordia, dum | |
| 3211 non vult a propria voluntate discedere ut aliis concordet. Tertio, | |
| 3212 quantum ad locutionem, et sic est contentio, dum aliquis verbis | |
| 3213 clamose contra alium litigat. Quarto, quantum ad factum, et sic est | |
| 3214 inobedientia, dum scilicet aliquis non vult exequi superioris | |
| 53 | 3215 praeceptum.</p><p title="II-II q. 132 a. 5 ad 1"><a name="44409"><span class="ref">[44409] IIª-IIae, q. 132 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3216 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, iactantia ponitur |
| 3217 species superbiae quantum ad interiorem causam eius, quae est | |
| 3218 arrogantia. Ipsa autem iactantia exterior. Ut dicitur in IV Ethic., | |
| 3219 ordinatur quandoque quidem ad lucrum, sed frequentius ad gloriam | |
| 53 | 3220 vel honorem. Et sic oritur ex inani gloria.</p><p title="II-II q. 132 a. 5 ad 2"><a name="44410"><span class="ref">[44410] IIª-IIae, q. 132 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3221 secundum dicendum quod ira non causat discordiam et contentionem |
| 3222 nisi cum adiunctione inanis gloriae, per hoc scilicet quod aliquis | |
| 3223 sibi gloriosum reputat quod non cedat voluntati vel verbis | |
| 53 | 3224 aliorum.</p><p title="II-II q. 132 a. 5 ad 3"><a name="44411"><span class="ref">[44411] IIª-IIae, q. 132 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3225 dicendum quod inanis gloria vituperatur circa eleemosynam propter |
| 3226 defectum caritatis, qui videtur esse in eo qui praefert inanem | |
| 3227 gloriam utilitati proximi, dum hoc propter illud facit. Non autem | |
| 3228 vituperatur aliquis ex hoc quod praesumat eleemosynam facere quasi | |
| 53 | 3229 aliquid novum.</p></div></div><div class="q" id="q133"><h2>Quaestio 133</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 133 pr."><a name="44412"><span class="ref">[44412] IIª-IIae, q. 133 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 3230 considerandum est de pusillanimitate. Et circa hoc quaeruntur duo. |
| 3231 Primo, utrum pusillanimitas sit peccatum. Secundo, cui virtuti | |
| 53 | 3232 opponatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 133 a. 1 arg. 1"><a name="44413"><span class="ref">[44413] IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3233 primum sic proceditur. Videtur quod pusillanimitas non sit |
| 3234 peccatum. Ex omni enim peccato aliquis efficitur malus, sicut ex | |
| 3235 omni virtute aliquis efficitur bonus. <i>Sed pusillanimus non est | |
| 3236 malus</i>, ut philosophus dicit, in IV Ethic. Ergo pusillanimitas | |
| 53 | 3237 non est peccatum.</p><p title="II-II q. 133 a. 1 arg. 2"><a name="44414"><span class="ref">[44414] IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3238 Praeterea, philosophus dicit, ibidem, quod <i>maxime videtur |
| 3239 pusillanimus esse qui magnis bonis dignus existit, et tamen his non | |
| 3240 dignificat seipsum</i>. Sed nullus est dignus magnis bonis nisi | |
| 3241 virtuosus, quia, ut ibidem philosophus dicit, <i>secundum veritatem | |
| 3242 solus bonus est honorandus</i>. Ergo pusillanimus est virtuosus. | |
| 53 | 3243 Non ergo pusillanimitas est peccatum.</p><p title="II-II q. 133 a. 1 arg. 3"><a name="44415"><span class="ref">[44415] IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3244 Praeterea, initium omnis peccati est superbia, ut dicitur Eccli. X. |
| 3245 Sed pusillanimitas non procedit ex superbia, quia superbus extollit | |
| 3246 se supra id quod est; pusillanimus autem subtrahit se ab his quibus | |
| 53 | 3247 est dignus. Ergo pusillanimitas non est peccatum.</p><p title="II-II q. 133 a. 1 arg. 4"><a name="44416"><span class="ref">[44416] IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3248 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod qui dignificat se |
| 3249 minoribus quam sit dignus, dicitur pusillanimus. Sed quandoque | |
| 3250 sancti viri dignificant seipsos minoribus quam sint digni, sicut | |
| 3251 patet de Moyse et Ieremia, qui digni erant officio ad quod | |
| 3252 assumebantur a Deo, quod tamen uterque eorum humiliter recusabat, | |
| 3253 ut habetur Exod. III et Ierem. I. Non ergo pusillanimitas est | |
| 53 | 3254 peccatum.</p><p title="II-II q. 133 a. 1 s. c."><a name="44417"><span class="ref">[44417] IIª-IIae, q. 133 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3255 contra, nihil in moribus hominum est vitandum nisi peccatum. Sed |
| 3256 pusillanimitas est vitanda, dicitur enim ad Coloss. III, <i>patres, | |
| 3257 nolite ad indignationem provocare filios vestros, ut non pusillo | |
| 53 | 3258 animo fiant</i>. Ergo pusillanimitas est peccatum.</p><p title="II-II q. 133 a. 1 co."><a name="44418"><span class="ref">[44418] IIª-IIae, q. 133 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3259 dicendum quod omne illud quod contrariatur naturali inclinationi |
| 3260 est peccatum, quia contrariatur legi naturae. Inest autem unicuique | |
| 3261 rei naturalis inclinatio ad exequendam actionem commensuratam suae | |
| 3262 potentiae, ut patet in omnibus rebus naturalibus, tam animatis quam | |
| 3263 inanimatis. Sicut autem per praesumptionem aliquis excedit | |
| 3264 proportionem suae potentiae, dum nititur ad maiora quam possit; ita | |
| 3265 etiam pusillanimus deficit a proportione suae potentiae, dum | |
| 3266 recusat in id tendere quod est suae potentiae commensuratum. Et | |
| 3267 ideo, sicut praesumptio est peccatum, ita et pusillanimitas. Et | |
| 3268 inde est quod servus qui acceptam pecuniam domini sui fodit in | |
| 3269 terram, nec est operatus ex ea, propter quendam pusillanimitatis | |
| 53 | 3270 timorem, punitur a domino, ut habetur Matth. XXV et Luc. XIX.</p><p title="II-II q. 133 a. 1 ad 1"><a name="44419"><span class="ref">[44419] IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3271 ergo dicendum quod philosophus illos nominat malos qui proximis |
| 3272 inferunt nocumenta. Et secundum hoc, pusillanimus dicitur non esse | |
| 3273 malus, quia nulli infert nocumentum, nisi per accidens, inquantum | |
| 3274 scilicet deficit ab operationibus quibus posset alios iuvare. Dicit | |
| 3275 enim Gregorius, in pastorali, quod <i>illi qui prodesse utilitati | |
| 3276 proximorum in praedicatione refugiunt, si districte iudicentur, ex | |
| 3277 tantis rei sunt ex quantis venientes ad publicum prodesse | |
| 53 | 3278 potuerunt</i>.</p><p title="II-II q. 133 a. 1 ad 2"><a name="44420"><span class="ref">[44420] IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3279 secundum dicendum quod nihil prohibet aliquem habentem habitum |
| 3280 virtutis peccare, venialiter quidem, etiam ipso habitu remanente; | |
| 3281 mortaliter autem, cum corruptione ipsius habitus virtutis | |
| 3282 gratuitae. Et ideo potest contingere quod aliquis ex virtute quam | |
| 3283 habet sit dignus ad aliqua magna facienda, quae sunt digna magno | |
| 3284 honore; et tamen, per hoc quod ipse non attentat sua virtute uti, | |
| 3285 peccat, quandoque quidem venialiter, quandoque autem mortaliter. | |
| 3286 Vel potest dici quod pusillanimus est dignus magnis secundum | |
| 3287 habilitatem ad virtutem quae inest ei, vel ex bona dispositione | |
| 3288 naturae, vel ex scientia, vel ex exteriori fortuna, quibus dum | |
| 53 | 3289 recusat uti ad virtutem, pusillanimus redditur.</p><p title="II-II q. 133 a. 1 ad 3"><a name="44421"><span class="ref">[44421] IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3290 dicendum quod etiam pusillanimitas aliquo modo ex superbia potest |
| 3291 oriri, dum scilicet aliquis nimis proprio sensui innititur, quo | |
| 3292 reputat se insufficientem ad ea respectu quorum sufficientiam | |
| 3293 habet. Unde dicitur Prov. XXVI, <i>sapientior sibi piger videtur | |
| 3294 septem viris loquentibus sententias</i>. Nihil enim prohibet quod | |
| 3295 se quantum ad aliqua deiiciat, et quantum ad alia se in sublime | |
| 3296 extollat. Unde Gregorius, in pastorali, de Moyse dicit quod | |
| 3297 <i>superbus fortasse esset si ducatum plebis suae sine trepidatione | |
| 3298 susciperet, et rursum superbus existeret si auctoris imperio | |
| 53 | 3299 obedire recusaret</i>.</p><p title="II-II q. 133 a. 1 ad 4"><a name="44422"><span class="ref">[44422] IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3300 dicendum quod Moyses et Ieremias digni erant officio ad quod |
| 3301 divinitus eligebantur, ex divina gratia. Sed ipsi considerantes | |
| 3302 propriae infirmitatis insufficientiam, recusabant, non tamen | |
| 53 | 3303 pertinaciter, ne in superbiam laberentur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 133 a. 2 arg. 1"><a name="44423"><span class="ref">[44423] IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3304 secundum sic proceditur. Videtur quod pusillanimitas non opponatur |
| 3305 magnanimitati. Dicit enim philosophus, in IV Ethic., quod | |
| 3306 <i>pusillanimus ignorat seipsum, appeteret enim bona quibus dignus | |
| 3307 est, si se cognosceret</i>. Sed ignorantia sui videtur opponi | |
| 53 | 3308 prudentiae. Ergo pusillanimitas opponitur prudentiae.</p><p title="II-II q. 133 a. 2 arg. 2"><a name="44424"><span class="ref">[44424] IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3309 Praeterea, Matth. XXV, servum qui propter pusillanimitatem pecunia |
| 3310 uti recusavit, vocat dominus malum et pigrum. Philosophus etiam | |
| 3311 dicit, in IV Ethic., quod pusillanimi videntur pigri. Sed pigritia | |
| 3312 opponitur sollicitudini, quae est actus prudentiae, ut supra | |
| 53 | 3313 habitum est. Ergo pusillanimitas non opponitur magnanimitati.</p><p title="II-II q. 133 a. 2 arg. 3"><a name="44425"><span class="ref">[44425] IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3314 Praeterea, pusillanimitas videtur ex inordinato timore procedere, |
| 3315 unde dicitur Isaiae XXXV, <i>dicite, pusillanimes, confortamini et | |
| 3316 nolite timere</i>. Videtur etiam procedere ex inordinata ira, | |
| 3317 secundum illud Coloss. III, <i>patres, nolite ad indignationem | |
| 3318 provocare filios vestros, ut non pusillo animo fiant</i>. Sed | |
| 3319 inordinatio timoris opponitur fortitudini, inordinatio autem irae | |
| 53 | 3320 mansuetudini. Ergo pusillanimitas non opponitur magnanimitati.</p><p title="II-II q. 133 a. 2 arg. 4"><a name="44426"><span class="ref">[44426] IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3321 Praeterea, vitium quod opponitur alicui virtuti, tanto gravius est |
| 3322 quanto magis est virtuti dissimile. Sed pusillanimitas magis est | |
| 3323 dissimilis magnanimitati quam praesumptio. Ergo, si pusillanimitas | |
| 3324 opponeretur magnanimitati, sequeretur quod esset gravius peccatum | |
| 3325 quam praesumptio. Quod est contra id quod dicitur Eccli. XXXVII, | |
| 3326 <i>o praesumptio nequissima, unde creata es?</i> Non ergo | |
| 53 | 3327 pusillanimitas magnanimitati opponitur.</p><p title="II-II q. 133 a. 2 s. c."><a name="44427"><span class="ref">[44427] IIª-IIae, q. 133 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3328 contra est quod pusillanimitas et magnanimitas differunt secundum |
| 3329 magnitudinem et parvitatem animi, ut ex ipsis nominibus apparet. | |
| 3330 Sed magnum et parvum sunt opposita. Ergo pusillanimitas opponitur | |
| 53 | 3331 magnanimitati.</p><p title="II-II q. 133 a. 2 co."><a name="44428"><span class="ref">[44428] IIª-IIae, q. 133 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3332 dicendum quod pusillanimitas potest tripliciter considerari. Uno |
| 3333 modo, secundum seipsam. Et sic manifestum est quod secundum | |
| 3334 propriam rationem opponitur magnanimitati, a qua differt secundum | |
| 3335 differentiam magnitudinis et parvitatis circa idem, nam sicut | |
| 3336 magnanimus ex animi magnitudine tendit ad magna, ita pusillanimus | |
| 3337 ex animi parvitate se retrahit a magnis. Alio modo potest | |
| 3338 considerari ex parte suae causae, quae ex parte intellectus, est | |
| 3339 ignorantia propriae conditionis; ex parte autem appetitus, est | |
| 3340 timor deficiendi in his quae falso aestimat excedere suam | |
| 3341 facultatem. Tertio modo potest considerari quantum ad effectum, qui | |
| 3342 est retrahere se a magnis quibus est dignus. Sed sicut supra dictum | |
| 3343 est, oppositio vitii ad virtutem attenditur magis secundum propriam | |
| 3344 speciem quam secundum causam vel effectum. Et ideo pusillanimitas | |
| 53 | 3345 directe magnanimitati opponitur.</p><p title="II-II q. 133 a. 2 ad 1"><a name="44429"><span class="ref">[44429] IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3346 ergo dicendum quod ratio illa procedit de pusillanimitate ex parte |
| 3347 causae quam habet in intellectu. Et tamen non proprie potest dici | |
| 3348 quod opponatur prudentiae etiam secundum causam suam, quia talis | |
| 3349 ignorantia non procedit ex insipientia, sed magis ex pigritia | |
| 3350 considerandi suam facultatem, ut dicitur in IV Ethic., vel | |
| 53 | 3351 exequendi quod suae subiacet potestati.</p><p title="II-II q. 133 a. 2 ad 2"><a name="44430"><span class="ref">[44430] IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3352 secundum dicendum quod ratio illa procedit de pusillanimitate ex |
| 53 | 3353 parte effectus.</p><p title="II-II q. 133 a. 2 ad 3"><a name="44431"><span class="ref">[44431] IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3354 dicendum quod ratio illa procedit ex parte causae. Nec tamen timor |
| 3355 causans pusillanimitatem semper est timor periculorum mortis. Unde | |
| 3356 etiam ex hac parte non oportet quod opponatur fortitudini. Ira | |
| 3357 autem, secundum rationem proprii motus, quo quis extollitur in | |
| 3358 vindictam, non causat pusillanimitatem, quae deiicit animum, sed | |
| 3359 magis tollit eam. Inducit autem ad pusillanimitatem ratione | |
| 3360 causarum irae, quae sunt iniuriae illatae, ex quibus deiicitur | |
| 53 | 3361 animus patientis.</p><p title="II-II q. 133 a. 2 ad 4"><a name="44432"><span class="ref">[44432] IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3362 dicendum quod pusillanimitas est gravius peccatum, secundum |
| 3363 propriam speciem, quam praesumptio, quia per ipsam recedit homo a | |
| 3364 bonis, quod est pessimum, ut dicitur in IV Ethic. Sed praesumptio | |
| 53 | 3365 dicitur esse nequissima ratione superbiae, ex qua procedit.</p></div></div><div class="q" id="q134"><h2>Quaestio 134</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 134 pr."><a name="44433"><span class="ref">[44433] IIª-IIae, q. 134 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 3366 considerandum est de magnificentia et vitiis oppositis. Circa |
| 3367 magnificentiam autem quaeruntur quatuor. Primo, utrum magnificentia | |
| 3368 sit virtus. Secundo, utrum sit virtus specialis. Tertio, quae sit | |
| 53 | 3369 materia eius. Quarto, utrum sit pars fortitudinis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 134 a. 1 arg. 1"><a name="44434"><span class="ref">[44434] IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3370 primum sic proceditur. Videtur quod magnificentia non sit virtus. |
| 3371 Qui enim habet unam virtutem, habet omnes, ut supra habitum est. | |
| 3372 Sed aliquis potest habere alias virtutes sine magnificentia, dicit | |
| 3373 enim philosophus, in IV Ethic., quod <i>non omnis liberalis est | |
| 53 | 3374 magnificus</i>. Ergo magnificentia non est virtus.</p><p title="II-II q. 134 a. 1 arg. 2"><a name="44435"><span class="ref">[44435] IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3375 Praeterea, virtus moralis consistit in medio, ut in II Ethic. |
| 3376 dicitur. Sed magnificentia non videtur consistere in medio. | |
| 3377 Superexcellit enim liberalitatem magnitudine. Magnum autem | |
| 3378 opponitur parvo sicut extremum, quorum medium est aequale, ut | |
| 3379 dicitur X Metaphys. Et sic magnificentia non est in medio, sed in | |
| 53 | 3380 extremo. Ergo non est virtus.</p><p title="II-II q. 134 a. 1 arg. 3"><a name="44436"><span class="ref">[44436] IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3381 Praeterea, nulla virtus contrariatur inclinationi naturali, sed |
| 3382 magis perficit ipsam, ut supra habitum est. Sed sicut philosophus | |
| 3383 dicit, in IV Ethic., <i>magnificus non est sumptuosus in | |
| 3384 seipsum</i>, quod est contra inclinationem naturalem, per quam | |
| 3385 aliquis maxime providet sibi. Ergo magnificentia non est | |
| 53 | 3386 virtus.</p><p title="II-II q. 134 a. 1 arg. 4"><a name="44437"><span class="ref">[44437] IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3387 Praeterea, secundum philosophum, in VI Ethic., ars est recta ratio |
| 3388 factibilium. Sed magnificentia est circa factibilia, ut ex ipso | |
| 53 | 3389 nomine apparet. Ergo magis est ars quam virtus.</p><p title="II-II q. 134 a. 1 s. c."><a name="44438"><span class="ref">[44438] IIª-IIae, q. 134 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3390 contra, virtus humana est participatio quaedam virtutis divinae. |
| 3391 Sed magnificentia pertinet ad virtutem divinam, secundum illud | |
| 3392 Psalmi, <i>magnificentia eius et virtus eius in nubibus</i>. Ergo | |
| 53 | 3393 magnificentia est virtus.</p><p title="II-II q. 134 a. 1 co."><a name="44439"><span class="ref">[44439] IIª-IIae, q. 134 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3394 dicendum quod, sicut dicitur in I de caelo, <i>virtus dicitur per |
| 3395 comparationem ad ultimum in quod potentia potest</i>, non quidem ad | |
| 3396 ultimum ex parte defectus; sed ex parte excessus, cuius ratio | |
| 3397 consistit in magnitudine. Et ideo operari aliquid magnum, ex quo | |
| 3398 sumitur nomen magnificentiae, proprie pertinet ad rationem | |
| 53 | 3399 virtutis. Unde magnificentia nominat virtutem.</p><p title="II-II q. 134 a. 1 ad 1"><a name="44440"><span class="ref">[44440] IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3400 ergo dicendum quod non omnis liberalis est magnificus quantum ad |
| 3401 actum, quia desunt sibi ea quibus uti necesse est ad actum | |
| 3402 magnificum. Tamen omnis liberalis habet habitum magnificentiae, vel | |
| 3403 actu vel in propinqua dispositione, ut supra dictum est, cum de | |
| 53 | 3404 connexione virtutum ageretur.</p><p title="II-II q. 134 a. 1 ad 2"><a name="44441"><span class="ref">[44441] IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3405 secundum dicendum quod magnificentia consistit quidem in extremo, |
| 3406 considerata quantitate eius quod facit. Sed tamen in medio | |
| 3407 consistit, considerata regula rationis, a qua non deficit nec eam | |
| 53 | 3408 excedit, sicut et de magnanimitate dictum est.</p><p title="II-II q. 134 a. 1 ad 3"><a name="44442"><span class="ref">[44442] IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3409 dicendum quod ad magnificentiam pertinet facere aliquid magnum. |
| 3410 Quod autem pertinet ad personam uniuscuiusque, est aliquid parvum | |
| 3411 in comparatione ad id quod convenit rebus divinis vel rebus | |
| 3412 communibus. Et ideo magnificus non principaliter intendit sumptus | |
| 3413 facere in his quae pertinent ad personam propriam, non quia bonum | |
| 3414 suum non quaerat, sed quia non est magnum. Si quid tamen in his | |
| 3415 quae ad ipsum pertinent magnitudinem habeat, hoc etiam magnifice | |
| 3416 magnificus prosequitur, sicut ea quae semel fiunt, ut nuptiae vel | |
| 3417 aliquid aliud huiusmodi; vel etiam ea quae permanentia sunt, sicut | |
| 3418 ad magnificum pertinet praeparare convenientem habitationem, ut | |
| 53 | 3419 dicitur in IV Ethic.</p><p title="II-II q. 134 a. 1 ad 4"><a name="44443"><span class="ref">[44443] IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3420 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in VI Ethic., oportet artis |
| 3421 esse quandam virtutem, scilicet moralem, per quam scilicet | |
| 3422 appetitus inclinetur ad recte utendum ratione artis. Et hoc | |
| 53 | 3423 pertinet ad magnificentiam. Unde non est ars, sed virtus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 134 a. 2 arg. 1"><a name="44444"><span class="ref">[44444] IIª-IIae, q. 134 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3424 secundum sic proceditur. Videtur quod magnificentia non sit |
| 3425 specialis virtus. Ad magnificentiam enim videtur pertinere facere | |
| 3426 aliquid magnum. Sed facere aliquid magnum potest convenire cuilibet | |
| 3427 virtuti, si sit magna, sicut qui habet magnam virtutem | |
| 3428 temperantiae, facit magnum temperantiae opus. Ergo magnificentia | |
| 3429 non est aliqua specialis virtus, sed significat statum perfectum | |
| 53 | 3430 cuiuslibet virtutis.</p><p title="II-II q. 134 a. 2 arg. 2"><a name="44445"><span class="ref">[44445] IIª-IIae, q. 134 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3431 Praeterea, eiusdem videtur facere aliquid et tendere in illud. Sed |
| 3432 tendere in aliquid magnum pertinet ad magnanimitatem, ut supra | |
| 3433 dictum est. Ergo et facere aliquid magnum pertinet ad | |
| 3434 magnanimitatem. Non ergo magnificentia est virtus distincta a | |
| 53 | 3435 magnanimitate.</p><p title="II-II q. 134 a. 2 arg. 3"><a name="44446"><span class="ref">[44446] IIª-IIae, q. 134 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3436 Praeterea, magnificentia videtur ad sanctitatem pertinere, dicitur |
| 3437 enim Exod. XV, <i>magnificus in sanctitate</i>; et in Psalmo, | |
| 3438 <i>sanctitas et magnificentia in sanctificatione eius</i>. Sed | |
| 3439 sanctitas idem est religioni, ut supra habitum est. Ergo | |
| 3440 magnificentia videtur esse idem religioni. Non ergo est virtus | |
| 53 | 3441 specialis ab aliis distincta.</p><p title="II-II q. 134 a. 2 s. c."><a name="44447"><span class="ref">[44447] IIª-IIae, q. 134 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3442 contra est quod philosophus connumerat eam aliis virtutibus |
| 53 | 3443 specialibus.</p><p title="II-II q. 134 a. 2 co."><a name="44448"><span class="ref">[44448] IIª-IIae, q. 134 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3444 dicendum quod ad magnificentiam pertinet facere aliquid magnum, |
| 3445 sicut ex ipso nomine apparet. Facere autem dupliciter potest | |
| 3446 accipi, uno modo, proprie; alio modo, communiter. Proprie autem | |
| 3447 facere dicitur operari aliquid in exteriori materia, sicut facere | |
| 3448 domum vel aliquid aliud huiusmodi. Communiter autem dicitur facere | |
| 3449 pro quacumque actione, sive transeat in exteriorem materiam, sicut | |
| 3450 urere et secare; sive maneat in ipso agente, sicut intelligere et | |
| 3451 velle. Si igitur magnificentia accipiatur secundum quod importat | |
| 3452 factionem alicuius magni prout factio proprie dicitur, sic | |
| 3453 magnificentia est specialis virtus. Opus enim factibile producitur | |
| 3454 ab arte. In cuius quidem usu potest attendi una specialis ratio | |
| 3455 bonitatis quod ipsum opus factum per artem sit magnum, scilicet in | |
| 3456 quantitate, pretiositate vel dignitate, quod facit magnificentia. | |
| 3457 Et secundum hoc magnificentia est specialis virtus. Si vero nomen | |
| 3458 magnificentiae accipiatur ab eo quod est facere magnum secundum | |
| 3459 quod facere communiter sumitur, sic magnificentia non est specialis | |
| 53 | 3460 virtus.</p><p title="II-II q. 134 a. 2 ad 1"><a name="44449"><span class="ref">[44449] IIª-IIae, q. 134 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3461 ergo dicendum quod ad quamlibet virtutem perfectam pertinet magnum |
| 3462 facere in suo genere, secundum quod facere communiter sumitur, non | |
| 3463 autem secundum quod sumitur proprie, sed hoc est proprium | |
| 53 | 3464 magnificentiae.</p><p title="II-II q. 134 a. 2 ad 2"><a name="44450"><span class="ref">[44450] IIª-IIae, q. 134 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3465 secundum dicendum quod ad magnanimitatem pertinet non solum tendere |
| 3466 in magnum, sed etiam in omnibus virtutibus magnum operari, vel | |
| 3467 faciendo vel qualitercumque agendo, ut dicitur in IV Ethic., ita | |
| 3468 tamen quod magnanimitas circa hoc respicit solam rationem magni. | |
| 3469 Aliae autem virtutes, quae, si sint perfectae, magnum operantur, | |
| 3470 non principaliter dirigunt intentionem suam ad magnum, sed ad id | |
| 3471 quod est proprium unicuique virtuti, magnitudo autem consequitur ex | |
| 3472 quantitate virtutis. Ad magnificentiam vero pertinet non solum | |
| 3473 facere magnum secundum quod facere proprie sumitur, sed etiam ad | |
| 3474 magnum faciendum tendere animo, unde Tullius dicit, in sua | |
| 3475 rhetorica, quod <i>magnificentia est rerum magnarum et excelsarum, | |
| 3476 cum animi quadam ampla et splendida propositione, cogitatio atque | |
| 3477 administratio</i>; ut cogitatio referatur ad interiorem | |
| 3478 intentionem, administratio ad exteriorem executionem. Unde oportet | |
| 3479 quod sicut magnanimitas intendit aliquod magnum in omni materia, | |
| 53 | 3480 ita magnificentia in aliquo opere factibili.</p><p title="II-II q. 134 a. 2 ad 3"><a name="44451"><span class="ref">[44451] IIª-IIae, q. 134 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3481 dicendum quod magnificentia intendit opus magnum facere. Opera |
| 3482 autem ab hominibus facta ad aliquem finem ordinantur. Nullus autem | |
| 3483 finis humanorum operum est adeo magnus sicut honor Dei. Et ideo | |
| 3484 magnificentia praecipue magnum opus facit in ordine ad honorem Dei. | |
| 3485 Unde philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>honorabiles sumptus | |
| 3486 sunt maxime qui pertinent ad divina sacrificia, et circa hoc maxime | |
| 3487 studet magnificus</i>. Et ideo magnificentia coniungitur | |
| 3488 sanctitati, quia praecipue eius effectus ad religionem, sive ad | |
| 53 | 3489 sanctitatem, ordinatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 134 a. 3 arg. 1"><a name="44452"><span class="ref">[44452] IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3490 tertium sic proceditur. Videtur quod materia magnificentiae non |
| 3491 sint sumptus magni. Circa eandem enim materiam non sunt duae | |
| 3492 virtutes. Sed circa sumptus est liberalitas, ut supra habitum est. | |
| 53 | 3493 Ergo magnificentia non est circa sumptus.</p><p title="II-II q. 134 a. 3 arg. 2"><a name="44453"><span class="ref">[44453] IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3494 Praeterea, omnis magnificus est liberalis, ut dicitur in IV Ethic. |
| 3495 Sed liberalitas magis est circa dona quam circa sumptus. Ergo etiam | |
| 3496 magnificentia non praecipue est circa sumptus, sed magis circa | |
| 53 | 3497 dona.</p><p title="II-II q. 134 a. 3 arg. 3"><a name="44454"><span class="ref">[44454] IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3498 Praeterea, ad magnificentiam pertinet aliquod opus exterius facere. |
| 3499 Non autem quibuslibet sumptibus fit aliquod exterius opus, etiam si | |
| 3500 sint sumptus magni, puta cum aliquis multa expendit in exenniis | |
| 3501 mittendis. Ergo sumptus non sunt propria materia | |
| 53 | 3502 magnificentiae.</p><p title="II-II q. 134 a. 3 arg. 4"><a name="44455"><span class="ref">[44455] IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3503 Praeterea, magnos sumptus non possunt facere nisi divites. Sed |
| 3504 omnes virtutes possunt habere etiam pauperes, quia virtutes non ex | |
| 3505 necessitate indigent exteriori fortuna, sed sibi ipsis sufficiunt, | |
| 3506 ut Seneca dicit, in libro de ira. Ergo magnificentia non est circa | |
| 53 | 3507 magnos sumptus.</p><p title="II-II q. 134 a. 3 s. c."><a name="44456"><span class="ref">[44456] IIª-IIae, q. 134 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3508 contra est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod |
| 3509 <i>magnificentia non extenditur circa omnes operationes quae sunt | |
| 3510 in pecuniis, sicut liberalitas, sed circa sumptuosas solum, in | |
| 3511 quibus excellit liberalitatem magnitudine</i>. Ergo est solum circa | |
| 53 | 3512 magnos sumptus.</p><p title="II-II q. 134 a. 3 co."><a name="44457"><span class="ref">[44457] IIª-IIae, q. 134 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3513 dicendum quod ad magnificentiam, sicut dictum est, pertinet |
| 3514 intendere ad aliquod magnum opus faciendum. Ad hoc autem quod | |
| 3515 aliquod magnum opus convenienter fiat, requiruntur proportionati | |
| 3516 sumptus, non enim possunt magna opera fieri nisi cum magnis | |
| 3517 expensis. Unde ad magnificentiam pertinet magnos sumptus facere ad | |
| 3518 hoc quod opus magnum convenienter fiat, unde et philosophus dicit, | |
| 3519 in IV Ethic., quod magnificus ab aequali, idest proportionato, | |
| 3520 sumptu, <i>opus faciet magis magnificum</i>. Sumptus autem est | |
| 3521 quaedam pecuniae emissio, a qua potest aliquis prohiberi per | |
| 3522 superfluum amorem pecuniae. Et ideo materia magnificentiae possunt | |
| 3523 dici et ipsi sumptus, quibus utitur magnificus ad opus magnum | |
| 3524 faciendum; et ipsa pecunia, qua utitur ad sumptus magnos faciendos; | |
| 3525 et amor pecuniae, quem moderatur magnificus, ne sumptus magni | |
| 53 | 3526 impediantur.</p><p title="II-II q. 134 a. 3 ad 1"><a name="44458"><span class="ref">[44458] IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3527 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutes illae quae |
| 3528 sunt circa res exteriores habent aliquam difficultatem ex ipso | |
| 3529 genere rei circa quam est virtus, et aliam difficultatem ex | |
| 3530 magnitudine ipsius rei. Et ideo oportet circa pecuniam et usum eius | |
| 3531 esse duas virtutes, scilicet liberalitatem, quae respicit | |
| 3532 communiter usum pecuniae; et magnificentiam, quae respicit magnum | |
| 53 | 3533 in pecuniae usu.</p><p title="II-II q. 134 a. 3 ad 2"><a name="44459"><span class="ref">[44459] IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3534 secundum dicendum quod usus pecuniae aliter pertinet ad liberalem, |
| 3535 et aliter ad magnificum. Ad liberalem enim pertinet secundum quod | |
| 3536 procedit ex ordinato affectu circa pecunias. Et ideo omnis usus | |
| 3537 debitus pecuniae, cuius impedimentum tollit moderatio amoris | |
| 3538 pecuniae, pertinet ad liberalitatem, scilicet et dona et sumptus. | |
| 3539 Sed usus pecuniae pertinet ad magnificum in ordine ad aliquod opus | |
| 3540 magnum quod faciendum est. Et talis usus non potest esse nisi | |
| 53 | 3541 sumptus sive expensa.</p><p title="II-II q. 134 a. 3 ad 3"><a name="44460"><span class="ref">[44460] IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3542 dicendum quod magnificus etiam dat dona vel exennia, ut dicitur in |
| 3543 IV Ethic., non tamen sub ratione doni, sed potius sub ratione | |
| 3544 sumptus ordinati ad aliquod opus faciendum, puta ad honorandum | |
| 3545 aliquem, vel ad faciendum aliquid unde proveniat honor toti | |
| 53 | 3546 civitati, sicut cum facit aliquid ad quod tota civitas studet.</p><p title="II-II q. 134 a. 3 ad 4"><a name="44461"><span class="ref">[44461] IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3547 dicendum quod principalis actus virtutis est interior electio, quam |
| 3548 virtus potest habere absque exteriori fortuna. Et sic etiam pauper | |
| 3549 potest esse magnificus. Sed ad exteriores actus virtutum | |
| 3550 requiruntur bona fortunae sicut quaedam instrumenta. Et secundum | |
| 3551 hoc, pauper non potest actum magnificentiae exteriorem exercere in | |
| 3552 his quae sunt magna simpliciter, sed forte in his quae sunt magna | |
| 3553 per comparationem ad aliquod opus quod, etsi in se sit parvum, | |
| 3554 tamen potest magnifice fieri secundum proportionem illius generis; | |
| 3555 nam parvum et magnum dicuntur relative, ut philosophus dicit, in | |
| 53 | 3556 praedicamentis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 134 a. 4 arg. 1"><a name="44462"><span class="ref">[44462] IIª-IIae, q. 134 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3557 quartum sic proceditur. Videtur quod magnificentia non sit pars |
| 3558 fortitudinis. Magnificentia enim convenit in materia cum | |
| 3559 liberalitate, ut dictum est. Sed liberalitas non est pars | |
| 3560 fortitudinis, sed iustitiae. Ergo magnificentia non est pars | |
| 53 | 3561 fortitudinis.</p><p title="II-II q. 134 a. 4 arg. 2"><a name="44463"><span class="ref">[44463] IIª-IIae, q. 134 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3562 Praeterea, fortitudo est circa timores et audacias. Magnificentia |
| 3563 autem in nullo videtur respicere timorem, sed solum sumptus, qui | |
| 3564 sunt operationes quaedam. Ergo magnificentia magis videtur | |
| 3565 pertinere ad iustitiam, quae est circa operationes, quam ad | |
| 53 | 3566 fortitudinem.</p><p title="II-II q. 134 a. 4 arg. 3"><a name="44464"><span class="ref">[44464] IIª-IIae, q. 134 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3567 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>magnificus |
| 3568 scienti assimilatur</i>. Sed scientia magis convenit cum prudentia | |
| 3569 quam cum fortitudine. Ergo magnificentia non debet poni pars | |
| 53 | 3570 fortitudinis.</p><p title="II-II q. 134 a. 4 s. c."><a name="44465"><span class="ref">[44465] IIª-IIae, q. 134 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3571 contra est quod Tullius et Macrobius et Andronicus magnificentiam |
| 53 | 3572 partem fortitudinis ponunt.</p><p title="II-II q. 134 a. 4 co."><a name="44466"><span class="ref">[44466] IIª-IIae, q. 134 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3573 dicendum quod magnificentia, secundum quod est specialis virtus, |
| 3574 non potest poni pars subiectiva fortitudinis, quia non convenit cum | |
| 3575 ea in materia, sed ponitur pars eius inquantum adiungitur ei sicut | |
| 3576 virtus secundaria principali. Ad hoc autem quod aliqua virtus | |
| 3577 adiungatur alicui principali, duo requiruntur, ut supra dictum est, | |
| 3578 quorum unum est ut secundaria conveniat cum principali; aliud autem | |
| 3579 est ut in aliquo excedatur ab ea. Magnificentia autem convenit cum | |
| 3580 fortitudine in hoc quod, sicut fortitudo tendit in aliquod arduum | |
| 3581 et difficile, ita etiam et magnificentia, unde etiam videtur esse | |
| 3582 in irascibili, sicut et fortitudo. Sed magnificentia deficit a | |
| 3583 fortitudine in hoc quod illud arduum in quod tendit fortitudo, | |
| 3584 habet difficultatem propter periculum quod imminet personae, arduum | |
| 3585 autem in quod tendit magnificentia, habet difficultatem propter | |
| 3586 dispendium rerum; quod est multo minus quam periculum personae. Et | |
| 53 | 3587 ideo magnificentia ponitur pars fortitudinis.</p><p title="II-II q. 134 a. 4 ad 1"><a name="44467"><span class="ref">[44467] IIª-IIae, q. 134 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3588 ergo dicendum quod iustitia respicit operationes secundum se, prout |
| 3589 in eis consideratur ratio debiti. Sed liberalitas et magnificentia | |
| 3590 considerant operationes sumptuum secundum quod comparantur ad | |
| 3591 passiones animae, diversimode tamen. Nam liberalitas respicit | |
| 3592 sumptus per comparationem ad amorem et concupiscentiam pecuniarum, | |
| 3593 quae sunt passiones concupiscibilis, quibus non impeditur liberalis | |
| 3594 a dationibus et sumptibus faciendis, unde est in concupiscibili. | |
| 3595 Sed magnificentia respicit sumptus per comparationem ad spem, | |
| 3596 attingendo ad aliquid arduum, non simpliciter, sicut magnanimitas, | |
| 3597 sed in determinata materia, scilicet in sumptibus. Unde | |
| 3598 magnificentia videtur esse in irascibili, sicut et | |
| 53 | 3599 magnanimitas.</p><p title="II-II q. 134 a. 4 ad 2"><a name="44468"><span class="ref">[44468] IIª-IIae, q. 134 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3600 secundum dicendum quod magnificentia, etsi non conveniat cum |
| 3601 fortitudine in materia, convenit tamen cum ea in conditione | |
| 3602 materiae, inquantum scilicet tendit in aliquid arduum circa | |
| 53 | 3603 sumptus, sicut fortitudo in aliquid arduum circa timores.</p><p title="II-II q. 134 a. 4 ad 3"><a name="44469"><span class="ref">[44469] IIª-IIae, q. 134 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3604 dicendum quod magnificentia ordinat usum artis ad aliquid magnum, |
| 3605 ut dictum est. Ars autem est in ratione. Et ideo ad magnificum | |
| 3606 pertinet bene uti ratione in attendendo proportionem sumptus ad | |
| 3607 opus quod faciendum est. Et hoc praecipue necessarium est propter | |
| 3608 magnitudinem utriusque, quia nisi diligens consideratio | |
| 53 | 3609 adhiberetur, immineret periculum magni damni.</p></div></div><div class="q" id="q135"><h2>Quaestio 135</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 135 pr."><a name="44470"><span class="ref">[44470] IIª-IIae, q. 135 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 3610 considerandum est de vitiis oppositis magnificentiae. Et circa hoc |
| 3611 quaeruntur duo. Primo, utrum parvificentia sit vitium. Secundo, de | |
| 53 | 3612 vitio ei opposito.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 135 a. 1 arg. 1"><a name="44471"><span class="ref">[44471] IIª-IIae, q. 135 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3613 primum sic proceditur. Videtur quod parvificentia non sit vitium. |
| 3614 Virtus enim, sicut est moderativa magnorum, ita etiam est | |
| 3615 moderativa parvorum, unde et liberales et magnifici aliqua parva | |
| 3616 faciunt. Sed magnificentia est virtus. Ergo similiter parvificentia | |
| 53 | 3617 magis est virtus quam vitium.</p><p title="II-II q. 135 a. 1 arg. 2"><a name="44472"><span class="ref">[44472] IIª-IIae, q. 135 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3618 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>diligentia |
| 3619 ratiocinii est parvifica</i>. Sed diligentia ratiocinii videtur | |
| 3620 esse laudabilis, <i>quia bonum hominis est secundum rationem | |
| 3621 esse</i>, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Ergo | |
| 53 | 3622 parvificentia non est vitium.</p><p title="II-II q. 135 a. 1 arg. 3"><a name="44473"><span class="ref">[44473] IIª-IIae, q. 135 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3623 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod parvificus |
| 3624 consumit pecuniam tristatus. Sed hoc pertinet ad avaritiam, sive ad | |
| 3625 illiberalitatem. Ergo parvificentia non est vitium ab aliis | |
| 53 | 3626 distinctum.</p><p title="II-II q. 135 a. 1 s. c."><a name="44474"><span class="ref">[44474] IIª-IIae, q. 135 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3627 contra est quod philosophus, in II et IV Ethic., ponit |
| 53 | 3628 parvificentiam speciale vitium magnificentiae oppositum.</p><p title="II-II q. 135 a. 1 co."><a name="44475"><span class="ref">[44475] IIª-IIae, q. 135 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3629 dicendum quod, sicut supra dictum est, moralia speciem a fine |
| 3630 sortiuntur. Unde et a fine ut pluries nominantur. Ex hoc ergo | |
| 3631 dicitur aliquis parvificus quod intendit ad aliquid parvum | |
| 3632 faciendum. Parvum autem et magnum, secundum philosophum, in | |
| 3633 praedicamentis, relative dicuntur. Unde cum dicitur quod parvificus | |
| 3634 intendit aliquid parvum faciendum, facere parvum intelligendum est | |
| 3635 in comparatione ad genus operis quod facit. In quo quidem parvum et | |
| 3636 magnum potest attendi dupliciter, uno modo, ex parte operis fiendi; | |
| 3637 alio modo, ex parte sumptus. Magnificus igitur principaliter | |
| 3638 intendit magnitudinem operis, secundario intendit magnitudinem | |
| 3639 sumptus, quam non vitat, ut faciat magnum opus, unde philosophus | |
| 3640 dicit, in IV Ethic., quod <i>magnificus ab aequali sumptu opus | |
| 3641 facit magis magnificum</i>. Parvificus autem e converso | |
| 3642 principaliter quidem intendit parvitatem sumptus, unde philosophus | |
| 3643 dicit, in IV Ethic., quod <i>intendit qualiter minimum | |
| 3644 consumat</i>, ex consequenti autem intendit parvitatem operis, quam | |
| 3645 scilicet non recusat, dummodo parvum sumptum faciat. Unde | |
| 3646 philosophus dicit, ibidem, quod parvificus, maxima consumens in | |
| 3647 parvo, quod scilicet non vult expendere, bonum perdit, scilicet | |
| 3648 magnifici operis. Sic ergo patet quod parvificus deficit a | |
| 3649 proportione quae debet esse secundum rationem inter sumptum et | |
| 3650 opus. Defectus autem ab eo quod est secundum rationem, causat | |
| 3651 rationem vitii. Unde manifestum est quod parvificentia vitium | |
| 53 | 3652 est.</p><p title="II-II q. 135 a. 1 ad 1"><a name="44476"><span class="ref">[44476] IIª-IIae, q. 135 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3653 ergo dicendum quod virtus moderatur parva secundum regulam |
| 3654 rationis, a qua deficit parvificus, ut dictum est. Non enim dicitur | |
| 3655 parvificus qui parva moderatur, sed qui in moderando magna vel | |
| 53 | 3656 parva deficit a regula rationis. Et ideo habet vitii rationem.</p><p title="II-II q. 135 a. 1 ad 2"><a name="44477"><span class="ref">[44477] IIª-IIae, q. 135 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3657 secundum dicendum quod, sicut dicit philosophus, in II Rhet., timor |
| 3658 facit consiliativos. Et ideo parvificus diligenter ratiociniis | |
| 3659 intendit, quia inordinate timet bonorum suorum consumptionem, etiam | |
| 3660 in minimis. Unde hoc non est laudabile, sed vitiosum et | |
| 3661 vituperabile, quia non dirigit affectum suum secundum rationem, sed | |
| 53 | 3662 potius rationis usum applicat ad inordinationem sui affectus.</p><p title="II-II q. 135 a. 1 ad 3"><a name="44478"><span class="ref">[44478] IIª-IIae, q. 135 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3663 dicendum quod sicut magnificus convenit cum liberali in hoc quod |
| 3664 prompte et delectabiliter pecunias emittit, ita etiam parvificus | |
| 3665 convenit cum illiberali sive avaro in hoc quod cum tristitia et | |
| 3666 tarditate expensas facit. Differt autem in hoc quod illiberalitas | |
| 3667 attenditur circa communes sumptus, parvificentia autem circa magnos | |
| 3668 sumptus, quos difficilius est facere. Et ideo minus vitium est | |
| 3669 parvificentia quam illiberalitas. Unde philosophus dicit, in IV | |
| 3670 Ethic., quod quamvis parvificentia et oppositum vitium sint | |
| 3671 malitiae, <i>non tamen opprobria inferunt, quia neque sunt nociva | |
| 53 | 3672 proximo, neque sunt valde turpes</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 135 a. 2 arg. 1"><a name="44479"><span class="ref">[44479] IIª-IIae, q. 135 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3673 secundum sic proceditur. Videtur quod parvificentiae nullum vitium |
| 3674 opponatur. Parvo enim opponitur magnum. Sed magnificentia non est | |
| 53 | 3675 vitium, sed virtus. Ergo parvificentiae non opponitur vitium.</p><p title="II-II q. 135 a. 2 arg. 2"><a name="44480"><span class="ref">[44480] IIª-IIae, q. 135 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3676 Praeterea, cum parvificentia sit vitium ex defectu, ut dictum est, |
| 3677 videtur quod, si aliquod vitium esset parvificentiae oppositum, | |
| 3678 quod consisteret solum in superabundanti consumptione. <i>Sed illi | |
| 3679 qui consumunt multa ubi pauca oporteret consumere, consumunt pauca | |
| 3680 ubi multa oporteret consumere</i>, ut dicitur in IV Ethic., et sic | |
| 3681 habent aliquid de parvificentia. Non ergo est aliquod vitium | |
| 53 | 3682 parvificentiae oppositum.</p><p title="II-II q. 135 a. 2 arg. 3"><a name="44481"><span class="ref">[44481] IIª-IIae, q. 135 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3683 Praeterea, moralia sortiuntur speciem ex fine, ut dictum est. Sed |
| 3684 illi qui superflue consumunt, hoc faciunt causa ostentationis | |
| 3685 divitiarum, ut dicitur in IV Ethic. Hoc autem pertinet ad inanem | |
| 3686 gloriam, quae opponitur magnanimitati, ut dictum est. Ergo nullum | |
| 53 | 3687 vitium parvificentiae opponitur.</p><p title="II-II q. 135 a. 2 s. c."><a name="44482"><span class="ref">[44482] IIª-IIae, q. 135 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3688 contra est auctoritas philosophi, qui, in II et IV Ethic., ponit |
| 53 | 3689 magnificentiam medium duorum oppositorum vitiorum.</p><p title="II-II q. 135 a. 2 co."><a name="44483"><span class="ref">[44483] IIª-IIae, q. 135 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3690 dicendum quod parvo opponitur magnum. Parvum autem et magnum, ut |
| 3691 dictum est, relative dicuntur. Sicut autem contingit sumptum esse | |
| 3692 parvum per comparationem ad opus, ita etiam contingit sumptum esse | |
| 3693 magnum in comparatione ad opus, ut scilicet excedat proportionem | |
| 3694 quae esse debet sumptus ad opus secundum regulam rationis. Unde | |
| 3695 manifestum est quod vitio parvificentiae, qua aliquis deficit a | |
| 3696 proportione debita expensarum ad opus, intendens minus expendere | |
| 3697 quam dignitas operis requirat, opponitur vitium quo aliquis dictam | |
| 3698 proportionem excedit, ut scilicet plus expendat quam sit operi | |
| 3699 proportionatum. Et hoc vitium Graece quidem dicitur banausia, a | |
| 3700 furno dicta, quia videlicet ad modum ignis qui est in furno, omnia | |
| 3701 consumit, vel dicitur apirocalia, idest sine bono igne, quia ad | |
| 3702 modum ignis consumit non propter bonum. Unde Latine hoc vitium | |
| 53 | 3703 nominari potest consumptio.</p><p title="II-II q. 135 a. 2 ad 1"><a name="44484"><span class="ref">[44484] IIª-IIae, q. 135 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3704 ergo dicendum quod magnificentia dicitur esse eo quod facit magnum |
| 3705 opus, non autem ex eo quod in sumptu excedat proportionem operis. | |
| 53 | 3706 Hoc enim pertinet ad vitium quod opponitur parvificentiae.</p><p title="II-II q. 135 a. 2 ad 2"><a name="44485"><span class="ref">[44485] IIª-IIae, q. 135 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3707 secundum dicendum quod idem vitium contrariatur virtuti quae est in |
| 3708 medio, et contrario vitio. Sic igitur vitium consumptionis | |
| 3709 opponitur parvificentiae in eo quod excedit in sumptu operis | |
| 3710 dignitatem, expendens multa ubi pauca oporteret expendere. | |
| 3711 Opponitur autem magnificentiae ex parte operis magni, quod | |
| 3712 praecipue intendit magnificus, inquantum scilicet, ubi oportet | |
| 53 | 3713 multa expendere, nihil aut parum expendit.</p><p title="II-II q. 135 a. 2 ad 3"><a name="44486"><span class="ref">[44486] IIª-IIae, q. 135 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3714 dicendum quod consumptor ex ipsa specie actus opponitur parvifico, |
| 3715 inquantum transcendit regulam rationis, a qua parvificus deficit. | |
| 3716 Nihil tamen prohibet quin hoc ad finem alterius vitii ordinetur, | |
| 53 | 3717 puta inanis gloria, vel cuiuscumque alterius.</p></div></div><div class="q" id="q136"><h2>Quaestio 136</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 136 pr."><a name="44487"><span class="ref">[44487] IIª-IIae, q. 136 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 3718 considerandum est de patientia. Et circa hoc quaeruntur quinque. |
| 3719 Primo, utrum patientia sit virtus. Secundo, utrum sit maxima | |
| 3720 virtutum. Tertio, utrum possit haberi sine gratia. Quarto, utrum | |
| 3721 sit pars fortitudinis. Quinto, utrum sit idem cum | |
| 53 | 3722 longanimitate.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 136 a. 1 arg. 1"><a name="44488"><span class="ref">[44488] IIª-IIae, q. 136 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3723 primum sic proceditur. Videtur quod patientia non sit virtus. |
| 3724 Virtutes enim perfectissime sunt in patria, ut dicit Augustinus, | |
| 3725 XIV de Trin. Sed ibi non est patientia, quia nulla sunt ibi mala | |
| 3726 toleranda, secundum illud Isaiae XLIX et Apocalyps. XXI, <i>non | |
| 3727 esurient neque sitient, et non percutiet eos aestus neque sol</i>. | |
| 53 | 3728 Ergo patientia non est virtus.</p><p title="II-II q. 136 a. 1 arg. 2"><a name="44489"><span class="ref">[44489] IIª-IIae, q. 136 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3729 Praeterea, nulla virtus in malis potest inveniri, quia virtus est |
| 3730 quae bonum facit habentem. Sed patientia quandoque in malis | |
| 3731 hominibus invenitur, sicut patet in avaris, qui multa mala | |
| 3732 patienter tolerant ut pecunias congregent, secundum illud Eccle. V | |
| 3733 <i>cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris, et in curis | |
| 3734 multis, et in aerumna atque tristitia</i>. Ergo patientia non est | |
| 53 | 3735 virtus.</p><p title="II-II q. 136 a. 1 arg. 3"><a name="44490"><span class="ref">[44490] IIª-IIae, q. 136 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3736 Praeterea, fructus a virtutibus differunt, ut supra habitum est. |
| 3737 Sed patientia ponitur inter fructus, ut patet Galat. V. Ergo | |
| 53 | 3738 patientia non est virtus.</p><p title="II-II q. 136 a. 1 s. c."><a name="44491"><span class="ref">[44491] IIª-IIae, q. 136 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3739 contra est quod Augustinus dicit, in libro de patientia, <i>virtus |
| 3740 animi quae patientia dicitur, tam magnum Dei donum est ut etiam | |
| 53 | 3741 ipsius qui nobis eam largitur patientia praedicetur</i>.</p><p title="II-II q. 136 a. 1 co."><a name="44492"><span class="ref">[44492] IIª-IIae, q. 136 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3742 dicendum quod, sicut dictum est supra, virtutes morales ordinantur |
| 3743 ad bonum inquantum conservant bonum rationis contra impetus | |
| 3744 passionum. Inter alias autem passiones, tristitia efficax est ad | |
| 3745 impediendum bonum rationis, secundum illud II ad Cor. VII, | |
| 3746 <i>saeculi tristitia mortem operatur</i>; et Eccli. XXX, <i>multos | |
| 3747 occidit tristitia, et non est utilitas in illa</i>. Unde necesse | |
| 3748 est habere aliquam virtutem per quam bonum rationis conservetur | |
| 3749 contra tristitiam, ne scilicet ratio tristitiae succumbat. Hoc | |
| 3750 autem facit patientia. Unde Augustinus dicit, in libro de | |
| 3751 patientia, quod <i>patientia hominis est qua mala aequo animo | |
| 3752 toleramus</i>, idest sine perturbatione tristitiae, <i>ne animo | |
| 3753 iniquo bona deseramus per quae ad meliora perveniamus</i>. Unde | |
| 53 | 3754 manifestum est patientiam esse virtutem.</p><p title="II-II q. 136 a. 1 ad 1"><a name="44493"><span class="ref">[44493] IIª-IIae, q. 136 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3755 ergo dicendum quod virtutes morales non remanent secundum eundem |
| 3756 actum in patria quem habent in via, scilicet per comparationem ad | |
| 3757 bona praesentis vitae, quae non remanebunt in patria, sed per | |
| 3758 comparationem ad finem, qui erit in patria. Sicut iustitia non erit | |
| 3759 in patria circa emptiones et venditiones, et alia quae pertinent ad | |
| 3760 vitam praesentem, sed in hoc quod est subditum esse Deo. Similiter | |
| 3761 actus patientiae in patria non erit in sustinendo aliqua, sed in | |
| 3762 fruitione bonorum in quae pervenire volebamus patiendo. Unde | |
| 3763 Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei, quod <i>in patria non erit | |
| 3764 ipsa patientia, quae necessaria non est nisi ubi toleranda sunt | |
| 53 | 3765 mala, sed aeternum erit id quo per patientiam pervenitur</i>.</p><p title="II-II q. 136 a. 1 ad 2"><a name="44494"><span class="ref">[44494] IIª-IIae, q. 136 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3766 secundum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de |
| 3767 patientia, <i>patientes proprie dicuntur qui mala malunt non | |
| 3768 committendo ferre, quam non ferendo committere. In illis autem qui | |
| 3769 mala sustinent ut mala faciant, nec miranda nec laudanda est | |
| 3770 patientia, quae nulla est, sed miranda duritia, neganda | |
| 53 | 3771 patientia</i>.</p><p title="II-II q. 136 a. 1 ad 3"><a name="44495"><span class="ref">[44495] IIª-IIae, q. 136 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3772 dicendum quod, sicut supra dictum est, fructus in sui ratione |
| 3773 importat quandam delectationem. <i>Sunt autem operationes virtutum | |
| 3774 delectabiles secundum seipsas</i>, ut dicitur in I Ethic. Consuetum | |
| 3775 est autem ut nomine virtutum etiam virtutum actus significentur. Et | |
| 3776 ideo patientia, quantum ad habitum, ponitur virtus quantum autem ad | |
| 3777 delectationem quam habet in actu, ponitur fructus et praecipue | |
| 3778 quantum ad hoc quod per patientiam animus praeservatur ne obruatur | |
| 53 | 3779 tristitia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 136 a. 2 arg. 1"><a name="44496"><span class="ref">[44496] IIª-IIae, q. 136 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3780 secundum sic proceditur. Videtur quod patientia sit potissima |
| 3781 virtutum. Id enim quod est perfectum est potissimum in unoquoque | |
| 3782 genere. Sed patentia habet opus perfectum, ut dicitur Iac. I. Ergo | |
| 53 | 3783 patientia est potissima virtutum.</p><p title="II-II q. 136 a. 2 arg. 2"><a name="44497"><span class="ref">[44497] IIª-IIae, q. 136 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3784 Praeterea, omnes virtutes ad bonum animae ordinantur. Sed hoc |
| 3785 praecipue videtur pertinere ad patientiam, dicitur enim Luc. XXI, | |
| 3786 <i>in patientia vestra possidebitis animas vestras</i>. Ergo | |
| 53 | 3787 patientia est maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 136 a. 2 arg. 3"><a name="44498"><span class="ref">[44498] IIª-IIae, q. 136 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3788 Praeterea, illud quod est conservativum et causa aliorum, videtur |
| 3789 potius esse. Sed sicut Gregorius dicit, in quadam homilia, | |
| 3790 <i>patientia est radix et custos omnium virtutum</i>. Ergo | |
| 53 | 3791 patientia est maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 136 a. 2 s. c."><a name="44499"><span class="ref">[44499] IIª-IIae, q. 136 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3792 contra est quod non enumeratur inter quatuor virtutes quas |
| 3793 Gregorius, XXII Moral., et Augustinus, in libro de moribus Eccle., | |
| 53 | 3794 vocat principales.</p><p title="II-II q. 136 a. 2 co."><a name="44500"><span class="ref">[44500] IIª-IIae, q. 136 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3795 dicendum quod virtutes secundum suam rationem ordinantur ad bonum, |
| 3796 est enim virtus quae bonum facit habentem et opus eius bonum | |
| 3797 reddit, ut dicitur in II Ethic. Unde oportet quod tanto | |
| 3798 principalior sit virtus et potior, quanto magis et directius | |
| 3799 ordinat in bonum. Directius autem ad bonum ordinant hominem | |
| 3800 virtutes quae sunt constitutivae boni, quam illae quae sunt | |
| 3801 impeditivae eorum quae abducunt a bono. Et sicut inter illas quae | |
| 3802 sunt constitutivae boni tanto aliqua potior est quanto in maiori | |
| 3803 bono statuit hominem, sicut fides, spes et caritas quam prudentia | |
| 3804 et iustitia; ita etiam inter illas quae sunt impeditivae | |
| 3805 retrahentium a bono, tanto aliqua est potior quanto id quod ab ea | |
| 3806 impeditur magis a bono retrahit. Plus autem a bono retrahunt | |
| 3807 pericula mortis, circa quae est fortitudo, vel delectationes | |
| 3808 tactus, circa quae est temperantia, quam quaevis adversa, circa | |
| 3809 quae est patientia. Et ideo patientia non est potissima virtutum, | |
| 3810 sed deficit non solum a virtutibus theologicis et prudentia et | |
| 3811 iustitia, quae directe statuunt hominem in bono; sed etiam a | |
| 3812 fortitudine et temperantia, quae retrahunt a maioribus | |
| 53 | 3813 impedimentis.</p><p title="II-II q. 136 a. 2 ad 1"><a name="44501"><span class="ref">[44501] IIª-IIae, q. 136 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3814 ergo dicendum quod patientia dicitur habere opus perfectum in |
| 3815 adversis tolerandis, ex quibus primo procedit tristitia, quam | |
| 3816 moderatur patientia; secundo ira, quam moderatur mansuetudo; tertio | |
| 3817 odium, quod tollit caritas; quarto iniustum nocumentum, quod | |
| 3818 prohibet iustitia. Tollere enim principium uniuscuiusque est | |
| 3819 perfectius. Nec tamen sequitur, si in hoc patientia est perfectior, | |
| 53 | 3820 quod sit perfectior simpliciter.</p><p title="II-II q. 136 a. 2 ad 2"><a name="44502"><span class="ref">[44502] IIª-IIae, q. 136 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3821 secundum dicendum quod possessio importat quietum dominium. Et ideo |
| 3822 per patientiam dicitur homo suam animam possidere, inquantum | |
| 3823 radicitus evellit passiones adversitatum, quibus anima | |
| 53 | 3824 inquietatur.</p><p title="II-II q. 136 a. 2 ad 3"><a name="44503"><span class="ref">[44503] IIª-IIae, q. 136 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3825 dicendum quod patientia dicitur esse radix et custos omnium |
| 3826 virtutum, non quasi directe eas causando et conservando, sed solum | |
| 53 | 3827 removendo prohibens.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 136 a. 3 arg. 1"><a name="44504"><span class="ref">[44504] IIª-IIae, q. 136 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3828 tertium sic proceditur. Videtur quod patientia possit haberi sine |
| 3829 gratia. Illud enim ad quod ratio magis inclinat, magis potest | |
| 3830 implere rationalis creatura. Sed magis est rationabile quod aliquis | |
| 3831 patiatur mala propter bonum quam propter malum. Aliqui autem | |
| 3832 patiuntur mala propter malum ex propria virtute, sine auxilio | |
| 3833 gratiae, dicit enim Augustinus, in libro de patientia, quod | |
| 3834 <i>multa in laboribus et doloribus sustinent homines propter ea | |
| 3835 quae vitiose diligunt</i>. Ergo multo magis homo potest mala | |
| 3836 sustinere propter bonum, quod est vere patientem esse, praeter | |
| 53 | 3837 auxilium gratiae.</p><p title="II-II q. 136 a. 3 arg. 2"><a name="44505"><span class="ref">[44505] IIª-IIae, q. 136 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3838 Praeterea, aliqui non existentes in statu gratiae magis abhorrent |
| 3839 mala vitiorum quam corporalia mala, unde quidam gentilium leguntur | |
| 3840 multa mala tolerasse ne patriam proderent, aut aliquid aliud | |
| 3841 inhonestum committerent. Sed hoc est vere patientem esse. Ergo | |
| 53 | 3842 videtur quod patientia possit haberi absque auxilio gratiae.</p><p title="II-II q. 136 a. 3 arg. 3"><a name="44506"><span class="ref">[44506] IIª-IIae, q. 136 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3843 Praeterea, manifeste apparet quod aliqui propter sanitatem corporis |
| 3844 recuperandam gravia quaedam et amara patiuntur. Salus autem animae | |
| 3845 non est minus appetibilis quam sanitas corporis. Ergo, pari | |
| 3846 ratione, pro salute animae potest aliquis multa mala sustinere, | |
| 53 | 3847 quod est vere patientem esse, absque auxilio gratiae.</p><p title="II-II q. 136 a. 3 s. c."><a name="44507"><span class="ref">[44507] IIª-IIae, q. 136 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3848 contra est quod dicitur in Psalmo, ab ipso, scilicet Deo, patientia |
| 53 | 3849 mea.</p><p title="II-II q. 136 a. 3 co."><a name="44508"><span class="ref">[44508] IIª-IIae, q. 136 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3850 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de patientia, |
| 3851 <i>vis desideriorum facit tolerantiam laborum et dolorum, et nemo | |
| 3852 nisi pro eo quod delectat, sponte suscipit ferre quod cruciat</i>. | |
| 3853 Et huius ratio est quia tristitiam et dolorem secundum se abhorret | |
| 3854 animus, unde nunquam eligeret eam pati propter se, sed solum | |
| 3855 propter finem. Ergo oportet quod illud bonum propter quod aliquis | |
| 3856 vult pati mala, sit magis volitum et amatum quam illud bonum cuius | |
| 3857 privatio ingerit dolorem quem patienter toleramus. Quod autem | |
| 3858 aliquis praeferat bonum gratiae omnibus naturalibus bonis ex quorum | |
| 3859 amissione potest dolor causari, pertinet ad caritatem, quae diligit | |
| 3860 Deum super omnia. Unde manifestum est quod patientia, secundum quod | |
| 3861 est virtus, a caritate causatur, secundum illud I ad Cor. XIII, | |
| 3862 <i>caritas patiens est</i>. Manifestum est autem quod caritas non | |
| 3863 potest haberi nisi per gratiam, secundum illud Rom. V, <i>caritas | |
| 3864 Dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus | |
| 3865 est nobis</i>. Unde patet quod patientia non potest haberi sine | |
| 53 | 3866 auxilio gratiae.</p><p title="II-II q. 136 a. 3 ad 1"><a name="44509"><span class="ref">[44509] IIª-IIae, q. 136 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3867 ergo dicendum quod in natura humana, si esset integra, praevaleret |
| 3868 inclinatio rationis, sed in natura corrupta praevalet inclinatio | |
| 3869 concupiscentiae, quae in homine dominatur. Et ideo pronior est homo | |
| 3870 ad sustinendum mala in quibus concupiscentia delectatur | |
| 3871 praesentialiter, quam tolerare mala propter bona futura quae | |
| 3872 secundum rationem appetuntur, quod tamen pertinet ad veram | |
| 53 | 3873 patientiam.</p><p title="II-II q. 136 a. 3 ad 2"><a name="44510"><span class="ref">[44510] IIª-IIae, q. 136 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3874 secundum dicendum quod bonum politicae virtutis est commensuratum |
| 3875 naturae humanae. Et ideo absque auxilio gratiae gratum facientis | |
| 3876 potest voluntas humana in illud tendere, licet non absque auxilio | |
| 3877 Dei. Sed bonum gratiae est supernaturale. Unde in illud non potest | |
| 3878 tendere homo per virtutem suae naturae. Et ideo non est similis | |
| 53 | 3879 ratio.</p><p title="II-II q. 136 a. 3 ad 3"><a name="44511"><span class="ref">[44511] IIª-IIae, q. 136 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3880 dicendum quod tolerantia etiam malorum quae quis sustinet propter |
| 3881 corporis sanitatem, procedit ex amore quo homo naturaliter diligit | |
| 3882 suam carnem. Et ideo non est similis ratio de patientia, quae | |
| 53 | 3883 procedit ex amore supernaturali.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 136 a. 4 arg. 1"><a name="44512"><span class="ref">[44512] IIª-IIae, q. 136 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3884 quartum sic proceditur. Videtur quod patientia non sit pars |
| 3885 fortitudinis. Idem enim non est pars sui ipsius. Sed patientia | |
| 3886 videtur idem esse fortitudini, quia sicut supra dictum est, | |
| 3887 proprius actus fortitudinis est sustinere; et hoc etiam pertinet ad | |
| 3888 patientiam, dicitur enim in libro sententiarum prosperi quod | |
| 3889 patientia consistit in alienis malis tolerandis. Ergo patientia non | |
| 53 | 3890 est pars fortitudinis.</p><p title="II-II q. 136 a. 4 arg. 2"><a name="44513"><span class="ref">[44513] IIª-IIae, q. 136 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3891 Praeterea, fortitudo est circa timores et audacias, ut supra |
| 3892 habitum est, et ita est in irascibili. Sed patientia videtur esse | |
| 3893 circa tristitias, et ita videtur esse in concupiscibili. Ergo | |
| 53 | 3894 patientia non est pars fortitudinis, sed magis temperantiae.</p><p title="II-II q. 136 a. 4 arg. 3"><a name="44514"><span class="ref">[44514] IIª-IIae, q. 136 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3895 Praeterea, totum non potest esse sine parte. Si ergo patientia sit |
| 3896 pars fortitudinis, fortitudo nunquam posset esse sine patientia, | |
| 3897 cum tamen fortis quandoque non toleret patienter mala, sed etiam | |
| 3898 aggrediatur eum qui mala facit. Ergo patientia non est pars | |
| 53 | 3899 fortitudinis.</p><p title="II-II q. 136 a. 4 s. c."><a name="44515"><span class="ref">[44515] IIª-IIae, q. 136 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3900 contra est quod Tullius, in sua rhetorica, ponit eam fortitudinis |
| 53 | 3901 partem.</p><p title="II-II q. 136 a. 4 co."><a name="44516"><span class="ref">[44516] IIª-IIae, q. 136 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3902 dicendum quod patientia est pars fortitudinis quasi potentialis, |
| 3903 quia adiungitur fortitudini sicut virtus secundaria principali. Ad | |
| 3904 patientiam enim pertinet aliena mala aequanimiter perpeti, ut | |
| 3905 Gregorius dicit, in quadam homilia. In malis autem quae ab aliis | |
| 3906 inferuntur, praecipua sunt, et difficillima ad sustinendum, illa | |
| 3907 quae pertinent ad pericula mortis, circa quae est fortitudo. Unde | |
| 3908 patet quod in ista materia principalitatem tenet fortitudo, quasi | |
| 3909 vindicans sibi id quod principalius est in hac materia. Et ideo | |
| 53 | 3910 patientia adiungitur ei sicut secundaria virtus principali.</p><p title="II-II q. 136 a. 4 ad 1"><a name="44517"><span class="ref">[44517] IIª-IIae, q. 136 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3911 ergo dicendum quod ad fortitudinem pertinet non qualiacumque |
| 3912 sustinere, sed illud quod est summe difficile in sustinendo, | |
| 3913 scilicet sustinere pericula mortis. Ad patientiam autem pertinere | |
| 53 | 3914 potest sustinentia quorumcumque malorum.</p><p title="II-II q. 136 a. 4 ad 2"><a name="44518"><span class="ref">[44518] IIª-IIae, q. 136 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3915 secundum dicendum quod actus fortitudinis non solum consistit in |
| 3916 hoc quod aliquis in bono persistat contra timores futurorum | |
| 3917 periculorum, sed etiam ut non deficiat propter praesentium | |
| 3918 tristitiam sive dolorem, et ex hac parte habet affinitatem cum | |
| 3919 fortitudine patientia. Et tamen fortitudo est principaliter circa | |
| 3920 timores, ad quorum rationem pertinet fugere, quod vitat fortitudo. | |
| 3921 Patientia vero principalius est circa tristitias, nam patiens | |
| 3922 aliquis dicitur non ex hoc quod non fugit, sed ex hoc quod | |
| 3923 laudabiliter se habet in patiendo quae praesentialiter nocent, ut | |
| 3924 scilicet non inordinate ex eis tristetur. Et ideo fortitudo proprie | |
| 3925 est in irascibili, patientia autem in concupiscibili. Nec hoc | |
| 3926 impedit quin patientia sit pars fortitudinis, quia adiunctio | |
| 3927 virtutis ad virtutem non attenditur secundum subiectum, sed | |
| 3928 secundum materiam vel formam. Nec tamen patientia ponitur pars | |
| 3929 temperantiae, quamvis utraque sit in concupiscibili. Quia | |
| 3930 temperantia est solum circa tristitias quae opponuntur | |
| 3931 delectationibus tactus, puta quae sunt ex abstinentia ciborum vel | |
| 3932 venereorum, sed patientia praecipue est circa tristitias quae ab | |
| 3933 aliis inferuntur. Et iterum ad temperantiam pertinet refrenare | |
| 3934 huiusmodi tristitias, sicut et delectationes contrarias, ad | |
| 3935 patientiam autem pertinet ut propter huiusmodi tristitias, | |
| 53 | 3936 quantaecumque sint, homo non recedat a bono virtutis.</p><p title="II-II q. 136 a. 4 ad 3"><a name="44519"><span class="ref">[44519] IIª-IIae, q. 136 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3937 dicendum quod patientia potest, quantum ad aliquid sui, poni pars |
| 3938 integralis fortitudinis, de qua parte obiectio procedit, prout | |
| 3939 scilicet aliquis patienter sustinet mala quae pertinent ad pericula | |
| 3940 mortis. Nec est contra rationem patientiae quod aliquis, quando | |
| 3941 opus fuerit, insiliat in eum qui mala facit, quia, ut Chrysostomus | |
| 3942 dicit, super illud Matth., <i>vade Satanas, in iniuriis propriis | |
| 3943 patientem esse laudabile est, iniurias autem Dei patienter | |
| 3944 sustinere nimis est impium</i>. Et Augustinus dicit, in quadam | |
| 3945 epistola contra Marcellinum, quod praecepta patientiae non | |
| 3946 contrariantur bono reipublicae, pro quo conservando contra inimicos | |
| 3947 compugnatur. Secundum vero quod patientia se habet circa quaecumque | |
| 3948 alia mala, adiungitur fortitudini ut virtus secundaria | |
| 53 | 3949 principali.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 136 a. 5 arg. 1"><a name="44520"><span class="ref">[44520] IIª-IIae, q. 136 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3950 quintum sic proceditur. Videtur quod patientia sit idem quod |
| 3951 longanimitas. Dicit enim Augustinus, in libro de patientia, quod | |
| 3952 patientia Dei praedicatur non in hoc quod aliquod malum patiatur, | |
| 3953 sed in hoc quod expectat malos ut convertantur, unde Eccli. V | |
| 3954 dicitur, <i>altissimus patiens redditor est</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 3955 patientia sit idem quod longanimitas.</p><p title="II-II q. 136 a. 5 arg. 2"><a name="44521"><span class="ref">[44521] IIª-IIae, q. 136 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3956 Praeterea, idem non est oppositum duobus. Sed impatientia opponitur |
| 3957 longanimitati, per quam aliquis moram expectat, dicitur enim | |
| 3958 aliquis impatiens morae, sicut et aliorum malorum. Ergo videtur | |
| 53 | 3959 quod patientia sit idem longanimitati.</p><p title="II-II q. 136 a. 5 arg. 3"><a name="44522"><span class="ref">[44522] IIª-IIae, q. 136 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3960 Praeterea, sicut tempus est quaedam circumstantia malorum quae |
| 3961 sustinentur, ita etiam locus. Sed ex parte loci non sumitur aliqua | |
| 3962 virtus quae distinguatur a patientia. Ergo similiter nec | |
| 3963 longanimitas, quae sumitur ex parte temporis, inquantum scilicet | |
| 53 | 3964 aliquis diu expectat, distinguitur a patientia.</p><p title="II-II q. 136 a. 5 s. c."><a name="44523"><span class="ref">[44523] IIª-IIae, q. 136 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3965 contra est quod Rom. II, super illud, an divitias bonitatis eius et |
| 3966 patientiae et longanimitatis contemnis, dicit Glossa, <i>videtur | |
| 3967 longanimitas a patientia differre, quia qui infirmitate magis quam | |
| 3968 proposito delinquunt, sustentari per longanimitatem dicuntur, qui | |
| 3969 vero pertinaci mente exultant in delictis suis, ferri patienter | |
| 53 | 3970 dicendi sunt</i>.</p><p title="II-II q. 136 a. 5 co."><a name="44524"><span class="ref">[44524] IIª-IIae, q. 136 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3971 dicendum quod sicut magnanimitas dicitur per quam aliquis habet |
| 3972 animum tendendi in magna, ita etiam longanimitas dicitur per quam | |
| 3973 aliquis habet animum tendendi in aliquid quod in longinquum distat. | |
| 3974 Et ideo sicut magnanimitas magis respicit spem tendentem in bonum, | |
| 3975 quam audaciam vel timorem sive tristitiam quae respiciunt malum, | |
| 3976 ita etiam et longanimitas. Unde longanimitas maiorem convenientiam | |
| 3977 videtur habere cum magnanimitate quam cum patientia. Potest tamen | |
| 3978 convenire cum patientia duplici ratione. Primo quidem, quia | |
| 3979 patientia, sicut et fortitudo, sustinet aliqua mala propter aliquod | |
| 3980 bonum. Quod si ex propinquo expectetur, facilius est sustinere, si | |
| 3981 autem in longinquum differatur, mala autem oporteat in praesenti | |
| 3982 sustinere, difficilius est. Secundo, quia hoc ipsum quod est | |
| 3983 differri bonum speratum, natum est causare tristitiam, secundum | |
| 3984 illud Prov. XIII, <i>spes quae differtur affligit animam</i>. Unde | |
| 3985 et in sustinendo huiusmodi afflictionem potest esse patientia, | |
| 3986 sicut et in sustinendo quascumque alias tristitias. Sic igitur | |
| 3987 secundum quod sub ratione mali contristantis potest comprehendi et | |
| 3988 dilatio boni sperati, quae pertinet ad longanimitatem; et labor | |
| 3989 quem homo sustinet in continuata executione boni operis, quod | |
| 3990 pertinet ad constantiam; tam longanimitas quam etiam constantia sub | |
| 3991 patientia comprehenduntur. Unde et Tullius, definiens patientiam, | |
| 3992 dicit quod <i>patientia est, honestatis ac utilitatis causa, | |
| 3993 voluntaria ac diuturna perpessio rerum arduarum ac difficilium</i>. | |
| 3994 Quod dicit arduarum, pertinet ad constantiam in bono; quod dicit | |
| 3995 difficilium, pertinet ad gravitatem mali, quam proprie respicit | |
| 3996 patientia; quod vero addit ac diuturna, pertinet ad longanimitatem | |
| 53 | 3997 secundum quod convenit cum patientia.</p><p title="II-II q. 136 a. 5 ad 1"><a name="44525"><span class="ref">[44525] IIª-IIae, q. 136 a. 5 ad 1</span></a> Et per hoc |
| 3998 patet responsio ad primum et secundum.</p><p title="II-II q. 136 a. 5 ad 3"><a name="44526"><span class="ref">[44526] IIª-IIae, q. 136 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 3999 dicendum quod illud quod est longinquum loco, quamvis sit remotum a |
| 4000 nobis, tamen non est similiter remotum a natura rerum sicut illud | |
| 4001 quod est longinquum tempore. Et ideo non est similis ratio. Et | |
| 4002 praeterea quod est longinquum loco non affert difficultatem nisi | |
| 4003 ratione temporis, quia quod est longinquum loco a nobis tardius | |
| 53 | 4004 tempore ad nos potest pervenire.</p><p title="II-II q. 136 a. 5 ad 4"><a name="44527"><span class="ref">[44527] IIª-IIae, q. 136 a. 5 ad 4</span></a> Quartum |
| 28 | 4005 concedimus. Tamen consideranda est ratio illius differentiae quam |
| 4006 Glossa assignat. Quia in his qui ex infirmitate peccant hoc solum | |
| 4007 videtur importabile, quod diu perseverant in malo, et ideo dicitur | |
| 4008 quod ex longanimitate supportantur. Sed hoc ipsum quod aliquis ex | |
| 4009 superbia peccat, importabile videtur, et ideo per patientiam | |
| 53 | 4010 dicuntur sustineri illi qui ex superbia peccant.</p></div></div><div class="q" id="q137"><h2>Quaestio 137</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 137 pr."><a name="44528"><span class="ref">[44528] IIª-IIae, q. 137 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 4011 considerandum est de perseverantia, et de vitiis oppositis. Circa |
| 4012 perseverantiam autem quaeruntur quatuor. Primo, utrum perseverantia | |
| 4013 sit virtus. Secundo, utrum sit pars fortitudinis. Tertio, quomodo | |
| 4014 se habet ad constantiam. Quarto, utrum indigeat auxilio | |
| 53 | 4015 gratiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 137 a. 1 arg. 1"><a name="44529"><span class="ref">[44529] IIª-IIae, q. 137 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4016 primum sic proceditur. Videtur quod perseverantia non sit virtus. |
| 4017 Quia, ut philosophus dicit, in VII Ethic., <i>continentia est | |
| 4018 potior quam perseverantia</i>. Sed continentia non est virtus, ut | |
| 53 | 4019 dicitur in IV Ethic. Ergo perseverantia non est virtus.</p><p title="II-II q. 137 a. 1 arg. 2"><a name="44530"><span class="ref">[44530] IIª-IIae, q. 137 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4020 <i>Praeterea, virtus est qua recte vivitur</i>, secundum |
| 4021 Augustinum, in libro de Lib. Arbit. Sed sicut ipse dicit in libro | |
| 4022 de perseverantia, <i>nullus potest dici perseverantiam habere | |
| 4023 quandiu vivit, nisi perseveret usque ad mortem</i>. Ergo | |
| 53 | 4024 perseverantia non est virtus.</p><p title="II-II q. 137 a. 1 arg. 3"><a name="44531"><span class="ref">[44531] IIª-IIae, q. 137 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4025 Praeterea, immobiliter persistere in opere virtutis requiritur ad |
| 4026 omnem virtutem, ut patet in II Ethic. Sed hoc pertinet ad rationem | |
| 4027 perseverantiae, dicit enim Tullius, in sua rhetorica, quod | |
| 4028 <i>perseverantia est in ratione bene considerata stabilis et | |
| 4029 perpetua permansio</i>. Ergo perseverantia non est specialis | |
| 53 | 4030 virtus, sed conditio omnis virtutis.</p><p title="II-II q. 137 a. 1 s. c."><a name="44532"><span class="ref">[44532] IIª-IIae, q. 137 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4031 contra est quod Andronicus dicit, quod <i>perseverantia est habitus |
| 4032 eorum quibus immanendum est et non immanendum, et neutrorum</i>. | |
| 4033 Sed habitus ordinans nos ad bene faciendum aliquid vel omittendum | |
| 53 | 4034 est virtus. Ergo perseverantia est virtus.</p><p title="II-II q. 137 a. 1 co."><a name="44533"><span class="ref">[44533] IIª-IIae, q. 137 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4035 dicendum quod, secundum philosophum, in II Ethic., <i>virtus est |
| 4036 circa difficile et bonum</i>. Et ideo ubi occurrit specialis ratio | |
| 4037 difficultatis vel boni, ibi est specialis virtus. Opus autem | |
| 4038 virtutis potest habere bonitatem et difficultatem ex duobus. Uno | |
| 4039 quidem modo, ex specie ipsa actus, quae accipitur secundum rationem | |
| 4040 proprii obiecti. Alio modo, ex ipsa diuturnitate temporis, nam hoc | |
| 4041 ipsum quod est diu insistere alicui difficili, specialem | |
| 4042 difficultatem habet. Et ideo diu persistere in aliquo bono usque ad | |
| 4043 consummationem pertinet ad specialem virtutem. Sicut ergo | |
| 4044 temperantia et fortitudo sunt speciales virtutes eo quod altera | |
| 4045 earum moderatur delectationes tactus, quod de se difficultatem | |
| 4046 habet, altera autem moderatur timores et audacias circa pericula | |
| 4047 mortis, quod etiam secundum se difficile est; ita etiam | |
| 4048 perseverantia est quaedam specialis virtus ad quam pertinet in his | |
| 4049 vel in aliis virtuosis operibus diuturnitatem sustinere prout | |
| 53 | 4050 necesse est.</p><p title="II-II q. 137 a. 1 ad 1"><a name="44534"><span class="ref">[44534] IIª-IIae, q. 137 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4051 ergo dicendum quod philosophus accipit ibi perseverantiam secundum |
| 4052 quod aliquis perseverat in his in quibus difficillimum est diu | |
| 4053 sustinere. Non est autem difficile sustinere bona, sed mala. Mala | |
| 4054 autem quae sunt pericula mortis, ut plurimum non diu sustinentur, | |
| 4055 quia ut frequentius cito transeunt. Unde respectu illorum non est | |
| 4056 praecipua laus perseverantiae. Inter alia autem mala, praecipua | |
| 4057 sunt illa quae opponuntur delectationibus tactus, quia huiusmodi | |
| 4058 mala attenduntur circa necessaria vitae, puta circa defectum | |
| 4059 ciborum et aliorum huiusmodi, quae quandoque imminent diu | |
| 4060 sustinenda. Non est autem difficile hoc diu sustinere illi qui | |
| 4061 circa hoc non multum tristatur, nec in oppositis bonis multum | |
| 4062 delectatur, sicut patet in temperato, in quo huiusmodi passiones | |
| 4063 non sunt vehementes. Sed maxime hoc difficile est in eo qui circa | |
| 4064 hoc vehementer afficitur, utpote non habens perfectam virtutem | |
| 4065 modificantem has passiones. Et ideo, si accipiatur hoc modo | |
| 4066 perseverantia, non est virtus perfecta, sed est quoddam imperfectum | |
| 4067 in genere virtutis. Si autem accipiamus perseverantiam secundum | |
| 4068 quod aliquis in quocumque bono difficili diu persistit, hoc potest | |
| 4069 convenire etiam habenti perfectam virtutem. Cui etiam si persistere | |
| 4070 sit minus difficile, persistit tamen in bono magis perfecto. Unde | |
| 4071 talis perseverantia potest esse virtus, quia perfectio virtutis | |
| 4072 magis attenditur secundum rationem boni quam secundum rationem | |
| 53 | 4073 difficilis.</p><p title="II-II q. 137 a. 1 ad 2"><a name="44535"><span class="ref">[44535] IIª-IIae, q. 137 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4074 secundum dicendum quod eodem nomine quandoque nominatur et virtus, |
| 4075 et actus virtutis, sicut Augustinus dicit, super Ioan., <i>fides | |
| 4076 est credere quod non vides</i>. Potest tamen contingere quod | |
| 4077 aliquis habet habitum virtutis qui tamen non exercet actum, sicut | |
| 4078 aliquis pauper habet habitum magnificentiae, cum tamen actum non | |
| 4079 exerceat. Quandoque vero aliquis habens habitum incipit quidem | |
| 4080 exercere actum, sed non perficit, puta si aedificator incipiat | |
| 4081 aedificare et non compleat domum. Sic ergo dicendum est quod nomen | |
| 4082 perseverantiae quandoque sumitur pro habitu quo quis eligit | |
| 4083 perseverare, quandoque autem pro actu quo quis perseverat. Et | |
| 4084 quandoque quidem habens habitum perseverantiae eligit quidem | |
| 4085 perseverare, et incipit exequi aliquandiu persistendo; non tamen | |
| 4086 complet actum, quia non persistit usque in finem. Est autem duplex | |
| 4087 finis, unus quidem qui est finis operis; alius autem qui est finis | |
| 4088 humanae vitae. Per se autem ad perseverantiam pertinet ut aliquis | |
| 4089 perseveret usque ad terminum virtuosi operis, sicut quod miles | |
| 4090 perseveret usque ad finem certaminis, et magnificus usque ad | |
| 4091 consummationem operis. Sunt autem quaedam virtutes quarum actus per | |
| 4092 totam vitam debet durare, sicut fidei, spei et caritatis, quia | |
| 4093 respiciunt ultimum finem totius vitae humanae. Et ideo respectu | |
| 4094 harum virtutum, quae sunt principales, non consummatur actus | |
| 4095 perseverantiae usque ad finem vitae. Et secundum hoc, Augustinus | |
| 53 | 4096 accipit perseverantiam pro actu perseverantiae consummato.</p><p title="II-II q. 137 a. 1 ad 3"><a name="44536"><span class="ref">[44536] IIª-IIae, q. 137 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4097 dicendum quod virtuti potest aliquid convenire dupliciter. Uno |
| 4098 modo, ex propria intentione finis. Et sic diu persistere usque ad | |
| 4099 finem in bono pertinet ad specialem virtutem quae dicitur | |
| 4100 perseverantia, quae hoc intendit sicut specialem finem. Alio modo, | |
| 4101 ex comparatione habitus ad subiectum. Et sic immobiliter persistere | |
| 4102 consequitur quamlibet virtutem, inquantum est qualitas difficile | |
| 53 | 4103 mobilis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 137 a. 2 arg. 1"><a name="44537"><span class="ref">[44537] IIª-IIae, q. 137 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4104 secundum sic proceditur. Videtur quod perseverantia non sit pars |
| 4105 fortitudinis. Quia, ut philosophus dicit, in VII Ethic., | |
| 4106 perseverantia est circa tristitias tactus. Sed huiusmodi pertinent | |
| 4107 ad temperantiam. Ergo perseverantia magis est pars temperantiae | |
| 53 | 4108 quam fortitudinis.</p><p title="II-II q. 137 a. 2 arg. 2"><a name="44538"><span class="ref">[44538] IIª-IIae, q. 137 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4109 Praeterea, omnis pars virtutis moralis est circa aliquas passiones, |
| 4110 quas virtus moralis moderatur. Sed perseverantia non importat | |
| 4111 moderantiam passionum, quia quanto vehementiores fuerint passiones, | |
| 4112 tanto aliquis secundum rationem perseverans laudabilior videtur. | |
| 4113 Ergo videtur quod perseverantia non sit pars alicuius virtutis | |
| 53 | 4114 moralis, sed magis prudentiae, quae perficit rationem.</p><p title="II-II q. 137 a. 2 arg. 3"><a name="44539"><span class="ref">[44539] IIª-IIae, q. 137 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4115 Praeterea, Augustinus dicit, in libro de perseverantia, quod |
| 4116 <i>perseverantiam nullus potest amittere</i>. Alias autem virtutes | |
| 4117 potest homo amittere. Ergo perseverantia est potior omnibus aliis | |
| 4118 virtutibus. Sed virtus principalis est potior quam pars eius. Ergo | |
| 4119 perseverantia non est pars alicuius virtutis, sed magis ipsa est | |
| 53 | 4120 virtus principalis.</p><p title="II-II q. 137 a. 2 s. c."><a name="44540"><span class="ref">[44540] IIª-IIae, q. 137 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4121 contra est quod Tullius ponit perseverantiam partem |
| 53 | 4122 fortitudinis.</p><p title="II-II q. 137 a. 2 co."><a name="44541"><span class="ref">[44541] IIª-IIae, q. 137 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4123 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtus principalis est cui |
| 4124 principaliter adscribitur aliquid quod pertinet ad laudem virtutis, | |
| 4125 inquantum scilicet exercet illud circa propriam materiam in qua | |
| 4126 difficillimum et optimum est illud observare. Et secundum hoc | |
| 4127 dictum est quod fortitudo est principalis virtus, quia firmitatem | |
| 4128 servat in his in quibus difficillimum est firmiter persistere, | |
| 4129 scilicet in periculis mortis. Et ideo necesse est quod fortitudini | |
| 4130 adiungatur sicut secundaria virtus principali, omnis virtus cuius | |
| 4131 laus consistit in sustinendo firmiter aliquod difficile. Sustinere | |
| 4132 autem difficultatem quae provenit ex diuturnitate boni operis, dat | |
| 4133 laudem perseverantiae, nec hoc est ita difficile sicut sustinere | |
| 4134 pericula mortis. Et ideo perseverantia adiungitur fortitudini sicut | |
| 53 | 4135 virtus secundaria principali.</p><p title="II-II q. 137 a. 2 ad 1"><a name="44542"><span class="ref">[44542] IIª-IIae, q. 137 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4136 ergo dicendum quod annexio secundariae virtutis ad principalem non |
| 4137 solum attenditur secundum materiam, sed magis secundum modum, quia | |
| 4138 forma in unoquoque potior est quam materia. Unde licet | |
| 4139 perseverantia magis videatur convenire in materia cum temperantia | |
| 4140 quam cum fortitudine, tamen in modo magis convenit cum fortitudine, | |
| 53 | 4141 inquantum firmitatem servat contra difficultatem diuturnitatis.</p><p title="II-II q. 137 a. 2 ad 2"><a name="44543"><span class="ref">[44543] IIª-IIae, q. 137 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4142 secundum dicendum quod illa perseverantia de qua philosophus |
| 4143 loquitur, non moderatur aliquas passiones, sed consistit solum in | |
| 4144 quadam firmitate rationis et voluntatis. Sed perseverantia secundum | |
| 4145 quod ponitur virtus, moderatur aliquas passiones, scilicet timorem | |
| 4146 fatigationis aut defectus propter diuturnitatem. Unde haec virtus | |
| 53 | 4147 est in irascibili, sicut et fortitudo.</p><p title="II-II q. 137 a. 2 ad 3"><a name="44544"><span class="ref">[44544] IIª-IIae, q. 137 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4148 dicendum quod Augustinus ibi loquitur de perseverantia non secundum |
| 4149 quod nominat habitum virtutis, sed secundum quod nominat actum | |
| 4150 virtutis continuatum usque in finem, secundum illud Matth. XXIV | |
| 4151 <i>qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit</i>. Et ideo | |
| 4152 contra rationem perseverantiae sic acceptae esset quod amitteretur, | |
| 53 | 4153 quia iam non duraret usque in finem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 137 a. 3 arg. 1"><a name="44545"><span class="ref">[44545] IIª-IIae, q. 137 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4154 tertium sic proceditur. Videtur quod constantia non pertineat ad |
| 4155 perseverantiam. Constantia enim pertinet ad patientiam, ut supra | |
| 4156 dictum est. Sed patientia differt a perseverantia. Ergo constantia | |
| 53 | 4157 non pertinet ad perseverantiam.</p><p title="II-II q. 137 a. 3 arg. 2"><a name="44546"><span class="ref">[44546] IIª-IIae, q. 137 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4158 Praeterea, virtus est circa difficile et bonum. Sed in parvis |
| 4159 operibus constantem esse non videtur esse difficile, sed solum in | |
| 4160 operibus magnis, quae pertinent ad magnificentiam. Ergo constantia | |
| 53 | 4161 magis pertinet ad magnificentiam quam ad perseverantiam.</p><p title="II-II q. 137 a. 3 arg. 3"><a name="44547"><span class="ref">[44547] IIª-IIae, q. 137 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4162 Praeterea, si ad perseverantiam pertineret constantia, in nullo |
| 4163 videretur a perseverantia differre, quia utrumque immobilitatem | |
| 4164 quandam importat. Differunt autem, nam Macrobius condividit | |
| 4165 constantiam firmitati, per quam intelligitur perseverantia, ut | |
| 4166 supra dictum est. Ergo constantia non pertinet ad | |
| 53 | 4167 perseverantiam.</p><p title="II-II q. 137 a. 3 s. c."><a name="44548"><span class="ref">[44548] IIª-IIae, q. 137 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4168 contra est quod aliquis dicitur esse constans ex eo quod in aliquo |
| 4169 stat. Sed immanere aliquibus pertinet ad perseverantiam, ut patet | |
| 4170 ex definitione quam Andronicus ponit. Ergo constantia pertinet ad | |
| 53 | 4171 perseverantiam.</p><p title="II-II q. 137 a. 3 co."><a name="44549"><span class="ref">[44549] IIª-IIae, q. 137 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4172 dicendum quod perseverantia et constantia conveniunt quidem in |
| 4173 fine, quia ad utramque pertinet firmiter persistere in aliquo bono, | |
| 4174 differunt autem secundum ea quae difficultatem afferunt ad | |
| 4175 persistendum in bono. Nam virtus perseverantiae proprie facit | |
| 4176 firmiter persistere hominem in bono contra difficultatem quae | |
| 4177 provenit ex ipsa diuturnitate actus, constantia autem facit | |
| 4178 firmiter persistere in bono contra difficultatem quae provenit ex | |
| 4179 quibuscumque aliis exterioribus impedimentis. Et ideo principalior | |
| 4180 pars fortitudinis est perseverantia quam constantia, quia | |
| 4181 difficultas quae est ex diuturnitate actus, est essentialior actui | |
| 53 | 4182 virtutis quam illa quae est ex exterioribus impedimentis.</p><p title="II-II q. 137 a. 3 ad 1"><a name="44550"><span class="ref">[44550] IIª-IIae, q. 137 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4183 ergo dicendum quod exteriora impedimenta persistendi in bono |
| 4184 praecipue sunt illa quae tristitiam inferunt. Circa tristitiam | |
| 4185 autem est patientia, ut dictum est. Et ideo constantia secundum | |
| 4186 finem convenit cum perseverantia, secundum autem ea quae | |
| 4187 difficultatem inferunt, convenit cum patientia. Finis autem potior | |
| 4188 est. Et ideo constantia magis pertinet ad perseverantiam quam ad | |
| 53 | 4189 patientiam.</p><p title="II-II q. 137 a. 3 ad 2"><a name="44551"><span class="ref">[44551] IIª-IIae, q. 137 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4190 secundum dicendum quod in magnis operibus persistere difficilius |
| 4191 est, sed in parvis vel mediocribus diu persistere habet | |
| 4192 difficultatem, etsi non ex magnitudine actus, quam respicit | |
| 4193 magnificentia, saltem ex ipsa diuturnitate, quam respicit | |
| 53 | 4194 perseverantia. Et ideo constantia potest ad utrumque pertinere.</p><p title="II-II q. 137 a. 3 ad 3"><a name="44552"><span class="ref">[44552] IIª-IIae, q. 137 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4195 dicendum quod constantia pertinet quidem ad perseverantiam, |
| 4196 inquantum convenit cum ea, non tamen est idem ei inquantum differt | |
| 53 | 4197 ab ea ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 137 a. 4 arg. 1"><a name="44553"><span class="ref">[44553] IIª-IIae, q. 137 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4198 quartum sic proceditur. Videtur quod perseverantia non indigeat |
| 4199 auxilio gratiae. Perseverantia enim est quaedam virtus, ut dictum | |
| 4200 est. Sed virtus, ut Tullius dicit, in sua rhetorica, agit in modum | |
| 4201 naturae. Ergo sola inclinatio virtutis sufficit ad perseverandum. | |
| 53 | 4202 Non ergo ad hoc requiritur aliud auxilium gratiae.</p><p title="II-II q. 137 a. 4 arg. 2"><a name="44554"><span class="ref">[44554] IIª-IIae, q. 137 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4203 Praeterea, donum gratiae Christi est maius quam nocumentum quod |
| 4204 Adam intulit, ut patet Rom. V. Sed ante peccatum homo sic conditus | |
| 4205 fuit ut posset perseverare per id quod acceperat, sicut Augustinus | |
| 4206 dicit, in libro de Corrept. et gratia. Ergo multo magis homo per | |
| 4207 gratiam Christi reparatus, potest perseverare absque auxilio novae | |
| 53 | 4208 gratiae.</p><p title="II-II q. 137 a. 4 arg. 3"><a name="44555"><span class="ref">[44555] IIª-IIae, q. 137 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4209 Praeterea, opera peccati quandoque sunt difficiliora quam opera |
| 4210 virtutis, unde ex persona impiorum dicitur Sap. V, ambulavimus vias | |
| 4211 difficiles. Sed aliqui perseverant in operibus peccati absque | |
| 4212 alterius auxilio. Ergo etiam in operibus virtutum potest homo | |
| 53 | 4213 perseverare absque auxilio gratiae.</p><p title="II-II q. 137 a. 4 s. c."><a name="44556"><span class="ref">[44556] IIª-IIae, q. 137 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4214 contra est quod Augustinus dicit, in libro de perseverantia, |
| 4215 <i>asserimus donum Dei esse perseverantiam, qua usque in finem | |
| 53 | 4216 perseveratur in Christo</i>.</p><p title="II-II q. 137 a. 4 co."><a name="44557"><span class="ref">[44557] IIª-IIae, q. 137 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4217 dicendum quod, sicut ex dictis patet, perseverantia dupliciter |
| 4218 dicitur. Uno modo, pro ipso habitu perseverantiae, secundum quod | |
| 4219 est virtus. Et hoc modo indiget dono habitualis gratiae, sicut et | |
| 4220 ceterae virtutes infusae. Alio modo potest accipi pro actu | |
| 4221 perseverantiae durante usque ad mortem. Et secundum hoc indiget non | |
| 4222 solum gratia habituali, sed etiam gratuito Dei auxilio conservantis | |
| 4223 hominem in bono usque ad finem vitae, sicut supra dictum est, cum | |
| 4224 de gratia ageretur. Quia cum liberum arbitrium de se sit vertibile, | |
| 4225 et hoc ei non tollatur per habitualem gratiam praesentis vitae; non | |
| 4226 subest potestati liberi arbitrii, etiam per gratiam reparati, ut se | |
| 4227 immobiliter in bono statuat, licet sit in potestate eius quod hoc | |
| 4228 eligat, plerumque enim cadit in potestate nostra electio, non autem | |
| 53 | 4229 executio.</p><p title="II-II q. 137 a. 4 ad 1"><a name="44558"><span class="ref">[44558] IIª-IIae, q. 137 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4230 ergo dicendum quod virtus perseverantiae, quantum est de se, |
| 4231 inclinat ad perseverandum. Quia tamen habitus est quo quis utitur | |
| 4232 cum voluerit, non est necessarium quod habens habitum virtutis | |
| 53 | 4233 immobiliter utatur eo usque ad mortem.</p><p title="II-II q. 137 a. 4 ad 2"><a name="44559"><span class="ref">[44559] IIª-IIae, q. 137 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4234 secundum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de |
| 4235 Corrept. et gratia, <i>primo homini datum est, non ut perseveraret, | |
| 4236 sed ut perseverare posset, per liberum arbitrium</i>, quia nulla | |
| 4237 corruptio tunc erat in natura humana quae perseverandi | |
| 4238 difficultatem praeberet. <i>Sed nunc praedestinatis per gratiam | |
| 4239 Christi non solum datur ut perseverare possint, sed ut perseverent. | |
| 4240 Unde primus homo, nullo terrente, contra Dei terrentis imperium | |
| 4241 libero usus arbitrio, non stetit in tanta felicitate, cum tanta non | |
| 4242 peccandi facilitate. Isti autem, saeviente mundo ne starent, | |
| 53 | 4243 steterunt in fide</i>.</p><p title="II-II q. 137 a. 4 ad 3"><a name="44560"><span class="ref">[44560] IIª-IIae, q. 137 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4244 dicendum quod homo per se potest cadere in peccatum, sed non potest |
| 4245 per se resurgere a peccato sine auxilio gratiae. Et ideo ex hoc | |
| 4246 ipso quod homo cadit in peccatum, inquantum est de se, facit se in | |
| 4247 peccato perseverantem, nisi gratia Dei liberetur. Non autem ex hoc | |
| 4248 quod facit bonum facit se perseverantem in bono, quia de se potens | |
| 53 | 4249 est peccare. Et ideo ad hoc indiget auxilio gratiae.</p></div></div><div class="q" id="q138"><h2>Quaestio 138</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 138 pr."><a name="44561"><span class="ref">[44561] IIª-IIae, q. 138 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 4250 considerandum est de vitiis oppositis perseverantiae. Et circa hoc |
| 53 | 4251 quaeruntur duo. Primo, de mollitie. Secundo, de pertinacia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 138 a. 1 arg. 1"><a name="44562"><span class="ref">[44562] IIª-IIae, q. 138 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4252 primum sic proceditur. Videtur quod mollities non opponatur |
| 4253 perseverantiae. Quia super illud I ad Cor. VI, <i>neque adulteri | |
| 4254 neque molles neque masculorum concubitores</i>, Glossa exponit | |
| 4255 molles, idest pathici, hoc est muliebria patientes. Sed hoc | |
| 4256 opponitur castitati. Ergo mollities non est vitium oppositum | |
| 53 | 4257 perseverantiae.</p><p title="II-II q. 138 a. 1 arg. 2"><a name="44563"><span class="ref">[44563] IIª-IIae, q. 138 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4258 Praeterea, philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>delicia |
| 4259 mollities quaedam est</i>. Sed esse deliciosum videtur pertinere ad | |
| 4260 intemperantiam. Ergo mollities non opponitur perseverantiae, sed | |
| 53 | 4261 magis temperantiae.</p><p title="II-II q. 138 a. 1 arg. 3"><a name="44564"><span class="ref">[44564] IIª-IIae, q. 138 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4262 Praeterea, philosophus, ibidem, dicit quod lusivus est mollis. Sed |
| 4263 esse immoderate lusivum opponitur eutrapeliae, quae est virtus | |
| 4264 circa delectationes ludorum, ut dicitur in IV Ethic. Ergo mollities | |
| 53 | 4265 non opponitur perseverantiae.</p><p title="II-II q. 138 a. 1 s. c."><a name="44565"><span class="ref">[44565] IIª-IIae, q. 138 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4266 contra est quod philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>molli |
| 53 | 4267 opponitur perseverativus</i>.</p><p title="II-II q. 138 a. 1 co."><a name="44566"><span class="ref">[44566] IIª-IIae, q. 138 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4268 dicendum quod, sicut supra dictum est, laus perseverantiae in hoc |
| 4269 consistit quod aliquis non recedit a bono propter diuturnam | |
| 4270 tolerantiam difficilium et laboriosorum. Cui directe opponi videtur | |
| 4271 quod aliquis de facili recedat a bono propter aliqua difficilia, | |
| 4272 quae sustinere non potest. Et hoc pertinet ad rationem mollitiei, | |
| 4273 nam molle dicitur quod facile cedit tangenti. Non autem iudicatur | |
| 4274 aliquid molle ex hoc quod cedit fortiter impellenti, nam et | |
| 4275 parietes cedunt machinae percutienti. Et ideo non reputatur aliquis | |
| 4276 mollis si cedat aliquibus valde graviter impellentibus, unde | |
| 4277 philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>si quis a fortibus et | |
| 4278 superexcellentibus delectationibus vincitur vel tristitiis, non est | |
| 4279 admirabile, sed condonabile, si contra tendat</i>. Manifestum est | |
| 4280 autem quod gravius impellit metus periculorum quam cupiditas | |
| 4281 delectationum, unde Tullius dicit, in I de Offic., <i>non est | |
| 4282 consentaneum qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate; nec qui | |
| 4283 invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate</i>. Ipsa | |
| 4284 etiam voluptas fortius movet attrahendo quam tristitia de carentia | |
| 4285 voluptatis retrahendo, quia carentia voluptatis est purus defectus. | |
| 4286 Et ideo secundum philosophum, proprie mollis dicitur qui recedit a | |
| 4287 bono propter tristitias causatas ex defectu delectationum, quasi | |
| 53 | 4288 cedens debili moventi.</p><p title="II-II q. 138 a. 1 ad 1"><a name="44567"><span class="ref">[44567] IIª-IIae, q. 138 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4289 ergo dicendum quod praedicta mollities causatur dupliciter. Uno |
| 4290 modo, ex consuetudine, cum enim aliquis consuetus est voluptatibus | |
| 4291 frui, difficilius potest earum absentiam sustinere. Alio modo, ex | |
| 4292 naturali dispositione, quia videlicet habent animum minus | |
| 4293 constantem, propter fragilitatem complexionis. Et hoc modo | |
| 4294 comparantur feminae ad masculos, ut philosophus dicit, in VII | |
| 4295 Ethic. Et ideo illi qui muliebria patiuntur molles dicuntur, quasi | |
| 53 | 4296 muliebres effecti.</p><p title="II-II q. 138 a. 1 ad 2"><a name="44568"><span class="ref">[44568] IIª-IIae, q. 138 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4297 secundum dicendum quod voluptati corporali opponitur labor, et ideo |
| 4298 res laboriosae tantum impediunt voluptates. Deliciosi autem | |
| 4299 dicuntur qui non possunt sustinere aliquos labores, nec aliquid | |
| 4300 quod voluptatem diminuat, unde dicitur Deut. XXVIII, <i>tenera | |
| 4301 mulier et delicata, quae super terram ingredi non valebat, nec | |
| 4302 pedis vestigium figere, propter mollitiem</i>. Et ideo delicia | |
| 4303 quaedam mollities est. Sed mollities proprie respicit defectum | |
| 4304 delectationum, deliciae autem causam impeditivam delectationis, | |
| 53 | 4305 puta laborem vel aliquid huiusmodi.</p><p title="II-II q. 138 a. 1 ad 3"><a name="44569"><span class="ref">[44569] IIª-IIae, q. 138 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4306 dicendum quod in ludo duo est considerare. Uno quidem modo, |
| 4307 delectationem, et sic inordinate lusivus opponitur eutrapeliae. | |
| 4308 Alio modo in ludo consideratur quaedam remissio sive quies, quae | |
| 4309 opponitur labori. Et ideo sicut non posse sustinere laboriosa | |
| 4310 pertinet ad mollitiem, ita etiam nimis appetere remissionem ludi, | |
| 53 | 4311 vel quamcumque aliam quietem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 138 a. 2 arg. 1"><a name="44570"><span class="ref">[44570] IIª-IIae, q. 138 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4312 secundum sic proceditur. Videtur quod pertinacia non opponatur |
| 4313 perseverantiae. Dicit enim Gregorius, XXXI Moral., quod pertinacia | |
| 4314 oritur ex inani gloria. Sed inanis gloria non opponitur | |
| 4315 perseverantiae, sed magis magnanimitati, ut supra dictum est. Ergo | |
| 53 | 4316 pertinacia non opponitur perseverantiae.</p><p title="II-II q. 138 a. 2 arg. 2"><a name="44571"><span class="ref">[44571] IIª-IIae, q. 138 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4317 Praeterea, si opponitur perseverantiae, aut opponitur ei per |
| 4318 excessum, aut per defectum. Sed non opponitur ei per excessum, quia | |
| 4319 etiam pertinax cedit alicui delectationi et tristitiae; quia, ut | |
| 4320 dicit philosophus, in VII Ethic., <i>gaudent vincentes, et | |
| 4321 tristantur si sententiae eorum infirmae appareant</i>. Si autem per | |
| 4322 defectum, erit idem quod mollities, quod patet esse falsum. Nullo | |
| 53 | 4323 ergo modo pertinacia opponitur perseverantiae.</p><p title="II-II q. 138 a. 2 arg. 3"><a name="44572"><span class="ref">[44572] IIª-IIae, q. 138 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4324 Praeterea, sicut perseverans persistit in bono contra tristitias, |
| 4325 ita continens et temperatus contra delectationes, et fortis contra | |
| 4326 timores, et mansuetus contra iras. Sed pertinax dicitur aliquis ex | |
| 4327 eo quod nimis in aliquo persistit. Ergo pertinacia non magis | |
| 53 | 4328 opponitur perseverantiae quam aliis virtutibus.</p><p title="II-II q. 138 a. 2 s. c."><a name="44573"><span class="ref">[44573] IIª-IIae, q. 138 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4329 contra est quod Tullius dicit, in sua rhetorica, quod ita se habet |
| 4330 pertinacia ad perseverantiam sicut superstitio ad religionem. Sed | |
| 4331 superstitio opponitur religioni, ut supra dictum est. Ergo et | |
| 53 | 4332 pertinacia perseverantiae.</p><p title="II-II q. 138 a. 2 co."><a name="44574"><span class="ref">[44574] IIª-IIae, q. 138 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4333 dicendum quod, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., pertinax |
| 4334 dicitur aliquis qui est impudenter tenens, quasi omnia tenax. Et | |
| 4335 hic idem dicitur pervicax, eo quod <i>in proposito suo ad victoriam | |
| 4336 perseverat, antiqui enim dicebant viciam quam nos victoriam</i>. Et | |
| 4337 hos philosophus vocat, in VII Ethic., ischyrognomones, idest fortis | |
| 4338 sententiae, vel idiognomones, idest propriae sententiae, quia | |
| 4339 scilicet perseverant in propria sententia plus quam oportet; mollis | |
| 4340 autem minus quam oportet; perseverans autem secundum quod oportet. | |
| 4341 Unde patet quod perseverantia laudatur sicut in medio existens; | |
| 4342 pertinax autem vituperatur sicut secundum excessum medii mollis | |
| 53 | 4343 autem secundum defectum.</p><p title="II-II q. 138 a. 2 ad 1"><a name="44575"><span class="ref">[44575] IIª-IIae, q. 138 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4344 ergo dicendum quod ideo aliquis nimis persistit in propria |
| 4345 sententia, quia per hoc vult suam excellentiam manifestare. Et ideo | |
| 4346 oritur ex inani gloria sicut ex causa. Dictum est autem supra quod | |
| 4347 oppositio vitiorum ad virtutes non attenditur secundum causam, sed | |
| 53 | 4348 secundum propriam speciem.</p><p title="II-II q. 138 a. 2 ad 2"><a name="44576"><span class="ref">[44576] IIª-IIae, q. 138 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4349 secundum dicendum quod pertinax excedit quidem in hoc quod |
| 4350 inordinate persistit in aliquo contra multas difficultates, habet | |
| 4351 tamen aliquam delectationem in fine, sicut et fortis et etiam | |
| 4352 perseverans. Quia tamen illa delectatio est vitiosa, ex hoc quod | |
| 4353 nimis eam appetit et contrariam tristitiam fugit, assimilatur | |
| 53 | 4354 incontinenti vel molli.</p><p title="II-II q. 138 a. 2 ad 3"><a name="44577"><span class="ref">[44577] IIª-IIae, q. 138 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4355 dicendum quod aliae virtutes, etsi persistant contra impetus |
| 4356 passionum, non tamen proprie laus earum est ex persistendo, sicut | |
| 4357 laus perseverantiae. Laus vero continentiae magis videtur ex | |
| 4358 vincendo delectationes. Et ideo pertinacia directe opponitur | |
| 53 | 4359 perseverantiae.</p></div></div><div class="q" id="q139"><h2>Quaestio 139</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 139 pr."><a name="44578"><span class="ref">[44578] IIª-IIae, q. 139 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 4360 considerandum est de dono quod respondet fortitudini, quod est |
| 4361 fortitudinis donum. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum | |
| 4362 fortitudo sit donum. Secundo, quid respondeat ei in beatitudinibus | |
| 53 | 4363 et fructibus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 139 a. 1 arg. 1"><a name="44579"><span class="ref">[44579] IIª-IIae, q. 139 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4364 primum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non sit donum. |
| 4365 Virtutes enim a donis differunt. Sed fortitudo est virtus. Ergo non | |
| 53 | 4366 debet poni donum.</p><p title="II-II q. 139 a. 1 arg. 2"><a name="44580"><span class="ref">[44580] IIª-IIae, q. 139 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4367 Praeterea, actus donorum manent in patria, ut supra habitum est. |
| 4368 Sed actus fortitudinis non manent in patria, dicit enim Gregorius, | |
| 4369 in I Moral., quod <i>fortitudo dat fiduciam trepidanti contra | |
| 4370 adversa</i>; quae nulla erunt in patria. Ergo fortitudo non est | |
| 53 | 4371 donum.</p><p title="II-II q. 139 a. 1 arg. 3"><a name="44581"><span class="ref">[44581] IIª-IIae, q. 139 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4372 Praeterea, Augustinus dicit, in II de Doctr. Christ., quod |
| 4373 <i>fortitudinis est ab omni transeuntium mortifera iucunditate | |
| 4374 seipsum sequestrare</i>. Sed circa noxias iucunditates seu | |
| 4375 delectationes magis consistit temperantia quam fortitudo. Ergo | |
| 4376 videtur quod fortitudo non sit donum respondens virtuti | |
| 53 | 4377 fortitudinis.</p><p title="II-II q. 139 a. 1 s. c."><a name="44582"><span class="ref">[44582] IIª-IIae, q. 139 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4378 contra est quod Isaiae XI fortitudo inter alia dona spiritus sancti |
| 53 | 4379 computatur.</p><p title="II-II q. 139 a. 1 co."><a name="44583"><span class="ref">[44583] IIª-IIae, q. 139 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4380 dicendum quod fortitudo importat quandam animi firmitatem, ut supra |
| 4381 dictum est, et haec quidem firmitas animi requiritur et in bonis | |
| 4382 faciendis et in malis perferendis, et praecipue in arduis bonis vel | |
| 4383 malis. Homo autem secundum proprium et connaturalem sibi modum hanc | |
| 4384 firmitatem in utroque potest habere, ut non deficiat a bono propter | |
| 4385 difficultatem vel alicuius ardui operis implendi, vel alicuius | |
| 4386 gravis mali perferendi, et secundum hoc fortitudo ponitur virtus | |
| 4387 specialis vel generalis, ut supra dictum est. Sed ulterius a | |
| 4388 spiritu sancto movetur animus hominis ad hoc quod perveniat ad | |
| 4389 finem cuiuslibet operis inchoati, et evadat quaecumque pericula | |
| 4390 imminentia. Quod quidem excedit naturam humanam, quandoque enim non | |
| 4391 subest potestati hominis ut consequatur finem sui operis, vel | |
| 4392 evadat mala seu pericula, cum quandoque opprimatur ab eis in | |
| 4393 mortem. Sed hoc operatur spiritus sanctus in homine, dum perducit | |
| 4394 eum ad vitam aeternam, quae est finis omnium bonorum operum et | |
| 4395 evasio omnium periculorum. Et huius rei infundit quandam fiduciam | |
| 4396 menti spiritus sanctus, contrarium timorem excludens. Et secundum | |
| 4397 hoc fortitudo donum spiritus sancti ponitur, dictum est enim supra | |
| 53 | 4398 quod dona respiciunt motionem animae a spiritu sancto.</p><p title="II-II q. 139 a. 1 ad 1"><a name="44584"><span class="ref">[44584] IIª-IIae, q. 139 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4399 ergo dicendum quod fortitudo quae est virtus perficit animam ad |
| 4400 sustinendum quaecumque pericula, sed non sufficit dare fiduciam | |
| 4401 evadendi quaecumque pericula, sed hoc pertinet ad fortitudinem quae | |
| 53 | 4402 est donum spiritus sancti.</p><p title="II-II q. 139 a. 1 ad 2"><a name="44585"><span class="ref">[44585] IIª-IIae, q. 139 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4403 secundum dicendum quod dona non habent eosdem actus in patria quos |
| 4404 habent in via, sed ibi habent actus circa perfruitionem finis. Unde | |
| 4405 actus fortitudinis ibi est perfrui plena securitate a laboribus et | |
| 53 | 4406 malis.</p><p title="II-II q. 139 a. 1 ad 3"><a name="44586"><span class="ref">[44586] IIª-IIae, q. 139 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4407 dicendum quod donum fortitudinis respicit virtutem fortitudinis non |
| 4408 solum secundum quod consistit in sustinendo pericula, sed etiam | |
| 4409 secundum quod consistit in quocumque arduo opere faciendo. Et ideo | |
| 4410 donum fortitudinis dirigitur a dono consilii, quod videtur | |
| 53 | 4411 praecipue esse de melioribus bonis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 139 a. 2 arg. 1"><a name="44587"><span class="ref">[44587] IIª-IIae, q. 139 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4412 secundum sic proceditur. Videtur quod quarta beatitudo, scilicet |
| 4413 <i>beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam</i>, non respondeat dono | |
| 4414 fortitudinis. Donum enim fortitudinis non respondet virtuti | |
| 4415 iustitiae, sed potius donum pietatis. Sed esurire, et sitire | |
| 4416 iustitiam pertinet ad actum iustitiae. Ergo ista beatitudo magis | |
| 53 | 4417 pertinet ad donum pietatis quam ad donum fortitudinis.</p><p title="II-II q. 139 a. 2 arg. 2"><a name="44588"><span class="ref">[44588] IIª-IIae, q. 139 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4418 Praeterea, esuries et sitis iustitiae importat desiderium boni. Sed |
| 4419 hoc proprie pertinet ad caritatem, cui non respondet donum | |
| 4420 fortitudinis, sed magis donum sapientiae, ut supra habitum est. | |
| 4421 Ergo ista beatitudo non respondet dono fortitudinis, sed dono | |
| 53 | 4422 sapientiae.</p><p title="II-II q. 139 a. 2 arg. 3"><a name="44589"><span class="ref">[44589] IIª-IIae, q. 139 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4423 Praeterea, fructus consequuntur ad beatitudines, quia de ratione |
| 4424 beatitudinis est delectatio, ut dicitur in I Ethic. Sed in | |
| 4425 fructibus non videtur aliquid poni quod pertineat ad fortitudinem. | |
| 53 | 4426 Ergo neque aliqua beatitudo ei respondet.</p><p title="II-II q. 139 a. 2 s. c."><a name="44590"><span class="ref">[44590] IIª-IIae, q. 139 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4427 contra est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, |
| 4428 <i>fortitudo congruit esurientibus, laborant enim, desiderantes | |
| 4429 gaudium de veris bonis, amorem a terrenis avertere | |
| 53 | 4430 cupientes</i>.</p><p title="II-II q. 139 a. 2 co."><a name="44591"><span class="ref">[44591] IIª-IIae, q. 139 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4431 dicendum quod, sicut supra dictum est, Augustinus attribuit |
| 4432 beatitudines donis secundum ordinem enumerationis, considerata | |
| 4433 tamen aliqua convenientia. Et ideo quartam beatitudinem, scilicet | |
| 4434 de esurie et siti iustitiae, attribuit quarto dono, scilicet dono | |
| 4435 fortitudinis. Est tamen ibi aliqua convenientia. Quia sicut dictum | |
| 4436 est, fortitudo in arduis consistit. Est autem valde arduum quod | |
| 4437 aliquis non solum opera virtuosa faciat, quae communiter dicuntur | |
| 4438 opera iustitiae; sed quod faciat ea cum insatiabili quodam | |
| 4439 desiderio, quod potest significari per famem et sitim | |
| 53 | 4440 iustitiae.</p><p title="II-II q. 139 a. 2 ad 1"><a name="44592"><span class="ref">[44592] IIª-IIae, q. 139 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4441 ergo dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., |
| 4442 iustitia hic potest accipi non solum particularis, sed etiam | |
| 4443 universalis; quae se habet ad omnium virtutum opera, ut dicitur in | |
| 53 | 4444 V Ethic. In quibus arduum intendit fortitudo quae est donum.</p><p title="II-II q. 139 a. 2 ad 2"><a name="44593"><span class="ref">[44593] IIª-IIae, q. 139 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4445 secundum dicendum quod caritas est radix omnium donorum et |
| 4446 virtutum, ut supra dictum est. Et ideo quidquid pertinet ad | |
| 53 | 4447 fortitudinem potest etiam ad caritatem pertinere.</p><p title="II-II q. 139 a. 2 ad 3"><a name="44594"><span class="ref">[44594] IIª-IIae, q. 139 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4448 dicendum quod inter fructus ponuntur duo quae sufficienter |
| 4449 correspondent dono fortitudinis, scilicet patientia, quae respicit | |
| 4450 sustinentiam malorum; et longanimitas, quae respicere potest | |
| 53 | 4451 diuturnam expectationem et operationem bonorum.</p></div></div><div class="q" id="q140"><h2>Quaestio 140</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 140 pr."><a name="44595"><span class="ref">[44595] IIª-IIae, q. 140 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 4452 considerandum est de praeceptis fortitudinis. Et primo, de |
| 4453 praeceptis ipsius fortitudinis. Secundo, de praeceptis partium | |
| 53 | 4454 eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 140 a. 1 arg. 1"><a name="44596"><span class="ref">[44596] IIª-IIae, q. 140 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4455 primum sic proceditur. Videtur quod non convenienter in lege divina |
| 4456 praecepta fortitudinis tradantur. Lex enim nova perfectior est | |
| 4457 veteri lege. Sed in veteri lege ponuntur aliqua praecepta | |
| 4458 fortitudinis, ut patet Deut. XX. Ergo et in nova lege aliqua | |
| 53 | 4459 praecepta fortitudinis danda fuerunt.</p><p title="II-II q. 140 a. 1 arg. 2"><a name="44597"><span class="ref">[44597] IIª-IIae, q. 140 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4460 Praeterea, praecepta affirmativa videntur esse potiora praeceptis |
| 4461 negativis, quia affirmativa includunt negativa, sed non e converso. | |
| 4462 Inconvenienter igitur in lege divina ponuntur praecepta | |
| 53 | 4463 fortitudinis solum negativa, timorem prohibentia.</p><p title="II-II q. 140 a. 1 arg. 3"><a name="44598"><span class="ref">[44598] IIª-IIae, q. 140 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4464 Praeterea, fortitudo est una de virtutibus principalibus, ut supra |
| 4465 habitum est. Sed praecepta ordinantur ad virtutes sicut ad fines, | |
| 4466 unde debent eis proportionari. Ergo et praecepta fortitudinis | |
| 4467 debuerunt poni inter praecepta Decalogi, quae sunt principalia | |
| 53 | 4468 legis praecepta.</p><p title="II-II q. 140 a. 1 s. c."><a name="44599"><span class="ref">[44599] IIª-IIae, q. 140 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 4469 contrarium apparet ex traditione sacrae Scripturae.</p><p title="II-II q. 140 a. 1 co."><a name="44600"><span class="ref">[44600] IIª-IIae, q. 140 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 4470 dicendum quod praecepta legis ordinantur ad intentionem |
| 4471 legislatoris. Unde secundum diversos fines quos intendit | |
| 4472 legislator, oportet diversimode praecepta legis institui. Unde et | |
| 4473 in rebus humanis alia sunt praecepta democratica, alia regia, alia | |
| 4474 tyrannica. Finis autem legis divinae est ut homo inhaereat Deo. Et | |
| 4475 ideo praecepta legis divinae, tam de fortitudine quam de aliis | |
| 4476 virtutibus, dantur secundum quod convenit ordinationi mentis in | |
| 4477 Deum. Et propter hoc Deut. XX dicitur, <i>non formidetis eos, quia | |
| 4478 dominus Deus vester in medio vestri est, et pro vobis contra | |
| 4479 adversarios dimicabit</i>. Leges autem humanae ordinantur ad aliqua | |
| 4480 mundana bona. Secundum quorum conditionem praecepta fortitudinis in | |
| 53 | 4481 humanis legibus inveniuntur.</p><p title="II-II q. 140 a. 1 ad 1"><a name="44601"><span class="ref">[44601] IIª-IIae, q. 140 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4482 ergo dicendum quod vetus testamentum habebat temporalia promissa, |
| 4483 novum autem spiritualia et aeterna, ut Augustinus dicit, contra | |
| 4484 Faust. Et ideo necessarium fuit ut in veteri lege populus | |
| 4485 instrueretur qualiter pugnare deberet etiam corporaliter, pro | |
| 4486 terrena possessione acquirenda. In novo autem instruendi fuerunt | |
| 4487 homines qualiter, spiritualiter certando, ad possessionem vitae | |
| 4488 aeternae pervenirent, secundum illud Matth. XI, <i>regnum caelorum | |
| 4489 vim patitur, et violenti diripiunt illud</i>. Unde et Petrus | |
| 4490 praecipit, I Pet. ult., <i>adversarius vester Diabolus tanquam leo | |
| 4491 rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in | |
| 4492 fide</i>; et Iac. IV, <i>resistite Diabolo, et fugiet a vobis</i>. | |
| 4493 Quia tamen homines ad spiritualia bona tendentes ab eis retrahi | |
| 4494 possent per corporalia pericula, fuerunt etiam in lege divina danda | |
| 4495 fortitudinis praecepta ad sustinenda fortiter temporalia mala, | |
| 4496 secundum illud Matth. X, <i>nolite timere eos qui occidunt | |
| 53 | 4497 corpus</i>.</p><p title="II-II q. 140 a. 1 ad 2"><a name="44602"><span class="ref">[44602] IIª-IIae, q. 140 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4498 secundum dicendum quod lex suis praeceptis habet communem |
| 4499 instructionem. Ea vero quae sunt agenda in periculis non possunt ad | |
| 4500 aliquid commune reduci, sicut ea quae sunt vitanda. Et ideo | |
| 53 | 4501 praecepta fortitudinis magis dantur negative quam affirmative.</p><p title="II-II q. 140 a. 1 ad 3"><a name="44603"><span class="ref">[44603] IIª-IIae, q. 140 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4502 dicendum quod, sicut dictum est, praecepta Decalogi ponuntur in |
| 4503 lege sicut prima principia, quae statim debent esse omnibus nota. | |
| 4504 Et ideo praecepta Decalogi debuerunt esse principaliter de actibus | |
| 4505 iustitiae, in quibus manifeste invenitur ratio debiti, non autem de | |
| 4506 actibus fortitudinis, quia non ita manifeste videtur esse debitum | |
| 53 | 4507 quod aliquis mortis pericula non reformidet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 140 a. 2 arg. 1"><a name="44604"><span class="ref">[44604] IIª-IIae, q. 140 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4508 secundum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter tradantur |
| 4509 praecepta in lege divina de partibus fortitudinis. Sicut enim | |
| 4510 patientia et perseverantia sunt partes fortitudinis, ita etiam | |
| 4511 magnificentia et magnanimitas sive fiducia, ut ex supra dictis | |
| 4512 patet. Sed de patientia inveniuntur aliqua praecepta tradita in | |
| 4513 lege divina, similiter autem et de perseverantia. Ergo, pari | |
| 4514 ratione, de magnificentia et magnanimitate aliqua praecepta tradi | |
| 53 | 4515 debuerunt.</p><p title="II-II q. 140 a. 2 arg. 2"><a name="44605"><span class="ref">[44605] IIª-IIae, q. 140 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4516 Praeterea, patientia est virtus maxime necessaria, cum sit custos |
| 4517 aliarum virtutum, ut Gregorius dicit. Sed de aliis virtutibus | |
| 4518 dantur praecepta absolute. Non ergo de patientia fuerunt danda | |
| 4519 praecepta quae intelligantur solum secundum praeparationem animi, | |
| 53 | 4520 ut Augustinus dicit, in libro Serm. Dom. in monte.</p><p title="II-II q. 140 a. 2 arg. 3"><a name="44606"><span class="ref">[44606] IIª-IIae, q. 140 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4521 Praeterea, patientia et perseverantia sunt partes fortitudinis, ut |
| 4522 dictum est. Sed de fortitudine non dantur praecepta affirmativa, | |
| 4523 sed solum negativa, ut supra habitum est. Ergo etiam neque de | |
| 4524 patientia et perseverantia fuerunt danda praecepta affirmativa, sed | |
| 53 | 4525 solum negativa.</p><p title="II-II q. 140 a. 2 s. c."><a name="44607"><span class="ref">[44607] IIª-IIae, q. 140 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 4526 contrarium habetur ex traditione sacrae Scripturae.</p><p title="II-II q. 140 a. 2 co."><a name="44608"><span class="ref">[44608] IIª-IIae, q. 140 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 4527 dicendum quod lex divina perfecte informat hominem de his quae sunt |
| 4528 necessaria ad recte vivendum. Indiget autem homo ad recte vivendum | |
| 4529 non solum virtutibus principalibus, sed etiam virtutibus | |
| 4530 secundariis et adiunctis. Et ideo in lege divina, sicut dantur | |
| 4531 convenientia praecepta de actibus virtutum principalium, ita etiam | |
| 4532 dantur convenientia praecepta de actibus secundariarum virtutum et | |
| 53 | 4533 adiunctarum.</p><p title="II-II q. 140 a. 2 ad 1"><a name="44609"><span class="ref">[44609] IIª-IIae, q. 140 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4534 ergo dicendum quod magnificentia et magnanimitas non pertinent ad |
| 4535 genus fortitudinis nisi secundum quandam magnitudinis excellentiam | |
| 4536 quam circa propriam materiam considerant. Ea autem quae pertinent | |
| 4537 ad excellentiam magis cadunt sub consiliis perfectionis quam sub | |
| 4538 praeceptis necessitatis. Et ideo de magnificentia et magnanimitate | |
| 4539 non fuerunt danda praecepta, sed magis consilia. Afflictiones autem | |
| 4540 et labores praesentis vitae pertinent ad patientiam et | |
| 4541 perseverantiam non ratione alicuius magnitudinis in eis | |
| 4542 consideratae, sed ratione ipsius generis. Et ideo de patientia et | |
| 53 | 4543 perseverantia fuerunt danda praecepta.</p><p title="II-II q. 140 a. 2 ad 2"><a name="44610"><span class="ref">[44610] IIª-IIae, q. 140 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4544 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, praecepta |
| 4545 affirmativa, etsi semper obligent, non tamen obligant ad semper, | |
| 4546 sed pro loco et tempore. Et ideo sicut praecepta affirmativa quae | |
| 4547 de patientia dantur, sunt accipienda secundum praeparationem animi, | |
| 4548 ut scilicet homo sit paratus ea adimplere cum opus fuerit, ita | |
| 53 | 4549 etiam et praecepta patientiae.</p><p title="II-II q. 140 a. 2 ad 3"><a name="44611"><span class="ref">[44611] IIª-IIae, q. 140 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4550 dicendum quod fortitudo, secundum quod distinguitur a patientia et |
| 4551 perseverantia, est circa maxima pericula, in quibus cautius est | |
| 4552 agendum, nec oportet aliquid determinari in particulari quid sit | |
| 4553 faciendum. Sed patientia et perseverantia sunt circa minores | |
| 4554 afflictiones et labores. Et ideo magis sine periculo potest in eis | |
| 53 | 4555 determinari quid sit agendum, maxime in universali.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 4556 <p><a href="sth3122.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 4557 <a href="sth3141.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 4558 <br/> | |
| 4559 <hr/> | |
| 4560 <br/> | |
| 4561 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 4562 hanc editionem<br/> | |
| 4563 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 4564 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 4565 </div></body> | |
| 4566 </html> |
