Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3123.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 123-140</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CXXIII | |
| 31 ad CXL</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3122.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3141.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#44045">IIª-IIae, q. 123 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#44046">IIª-IIae, q. 123 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#44047">IIª-IIae, q. 123 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#44048">IIª-IIae, q. 123 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#44049">IIª-IIae, q. 123 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#44050">IIª-IIae, q. 123 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#44051">IIª-IIae, q. 123 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#44052">IIª-IIae, q. 123 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#44053">IIª-IIae, q. 123 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#44054">IIª-IIae, q. 123 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#44055">IIª-IIae, q. 123 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#44056">IIª-IIae, q. 123 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#44057">IIª-IIae, q. 123 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#44058">IIª-IIae, q. 123 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#44059">IIª-IIae, q. 123 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#44060">IIª-IIae, q. 123 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#44061">IIª-IIae, q. 123 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#44062">IIª-IIae, q. 123 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#44063">IIª-IIae, q. 123 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#44064">IIª-IIae, q. 123 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#44065">IIª-IIae, q. 123 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#44066">IIª-IIae, q. 123 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#44067">IIª-IIae, q. 123 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#44068">IIª-IIae, q. 123 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#44069">IIª-IIae, q. 123 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#44070">IIª-IIae, q. 123 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#44071">IIª-IIae, q. 123 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#44072">IIª-IIae, q. 123 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#44073">IIª-IIae, q. 123 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#44074">IIª-IIae, q. 123 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#44075">IIª-IIae, q. 123 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#44076">IIª-IIae, q. 123 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#44077">IIª-IIae, q. 123 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#44078">IIª-IIae, q. 123 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#44079">IIª-IIae, q. 123 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#44080">IIª-IIae, q. 123 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#44081">IIª-IIae, q. 123 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#44082">IIª-IIae, q. 123 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#44083">IIª-IIae, q. 123 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#44084">IIª-IIae, q. 123 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#44085">IIª-IIae, q. 123 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#44086">IIª-IIae, q. 123 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#44087">IIª-IIae, q. 123 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#44088">IIª-IIae, q. 123 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#44089">IIª-IIae, q. 123 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#44090">IIª-IIae, q. 123 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#44091">IIª-IIae, q. 123 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#44092">IIª-IIae, q. 123 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#44093">IIª-IIae, q. 123 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#44094">IIª-IIae, q. 123 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#44095">IIª-IIae, q. 123 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#44096">IIª-IIae, q. 123 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#44097">IIª-IIae, q. 123 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#44098">IIª-IIae, q. 123 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#44099">IIª-IIae, q. 123 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#44100">IIª-IIae, q. 123 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#44101">IIª-IIae, q. 123 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#44102">IIª-IIae, q. 123 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#44103">IIª-IIae, q. 123 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#44104">IIª-IIae, q. 123 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#44105">IIª-IIae, q. 123 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#44106">IIª-IIae, q. 123 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#44107">IIª-IIae, q. 123 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#44108">IIª-IIae, q. 123 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#44109">IIª-IIae, q. 123 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#44110">IIª-IIae, q. 123 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#44111">IIª-IIae, q. 123 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#44112">IIª-IIae, q. 123 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#44113">IIª-IIae, q. 123 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#44114">IIª-IIae, q. 123 a. 9 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#44115">IIª-IIae, q. 123 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#44116">IIª-IIae, q. 123 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#44117">IIª-IIae, q. 123 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#44118">IIª-IIae, q. 123 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#44119">IIª-IIae, q. 123 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#44120">IIª-IIae, q. 123 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#44121">IIª-IIae, q. 123 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#44122">IIª-IIae, q. 123 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#44123">IIª-IIae, q. 123 a. 11 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#44124">IIª-IIae, q. 123 a. 11 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#44125">IIª-IIae, q. 123 a. 11 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#44126">IIª-IIae, q. 123 a. 11 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#44127">IIª-IIae, q. 123 a. 11 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#44128">IIª-IIae, q. 123 a. 11 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#44129">IIª-IIae, q. 123 a. 11 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#44130">IIª-IIae, q. 123 a. 11 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#44131">IIª-IIae, q. 123 a. 12 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#44132">IIª-IIae, q. 123 a. 12 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#44133">IIª-IIae, q. 123 a. 12 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#44134">IIª-IIae, q. 123 a. 12 s. c. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#44135">IIª-IIae, q. 123 a. 12 s. c. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#44136">IIª-IIae, q. 123 a. 12 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#44137">IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#44138">IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#44139">IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#44140">IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#44141">IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#44142">IIª-IIae, q. 124 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#44143">IIª-IIae, q. 124 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#44144">IIª-IIae, q. 124 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#44145">IIª-IIae, q. 124 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#44146">IIª-IIae, q. 124 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#44147">IIª-IIae, q. 124 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#44148">IIª-IIae, q. 124 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#44149">IIª-IIae, q. 124 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#44150">IIª-IIae, q. 124 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#44151">IIª-IIae, q. 124 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#44152">IIª-IIae, q. 124 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#44153">IIª-IIae, q. 124 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#44154">IIª-IIae, q. 124 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#44155">IIª-IIae, q. 124 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#44156">IIª-IIae, q. 124 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#44157">IIª-IIae, q. 124 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#44158">IIª-IIae, q. 124 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#44159">IIª-IIae, q. 124 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#44160">IIª-IIae, q. 124 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#44161">IIª-IIae, q. 124 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#44162">IIª-IIae, q. 124 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#44163">IIª-IIae, q. 124 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#44164">IIª-IIae, q. 124 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#44165">IIª-IIae, q. 124 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#44166">IIª-IIae, q. 124 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#44167">IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#44168">IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#44169">IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#44170">IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#44171">IIª-IIae, q. 124 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#44172">IIª-IIae, q. 124 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#44173">IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#44174">IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#44175">IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#44176">IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#44177">IIª-IIae, q. 124 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#44178">IIª-IIae, q. 124 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#44179">IIª-IIae, q. 124 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#44180">IIª-IIae, q. 124 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#44181">IIª-IIae, q. 124 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#44182">IIª-IIae, q. 124 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#44183">IIª-IIae, q. 124 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#44184">IIª-IIae, q. 124 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#44185">IIª-IIae, q. 125 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#44186">IIª-IIae, q. 125 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#44187">IIª-IIae, q. 125 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#44188">IIª-IIae, q. 125 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#44189">IIª-IIae, q. 125 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#44190">IIª-IIae, q. 125 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#44191">IIª-IIae, q. 125 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#44192">IIª-IIae, q. 125 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#44193">IIª-IIae, q. 125 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#44194">IIª-IIae, q. 125 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#44195">IIª-IIae, q. 125 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#44196">IIª-IIae, q. 125 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#44197">IIª-IIae, q. 125 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#44198">IIª-IIae, q. 125 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#44199">IIª-IIae, q. 125 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#44200">IIª-IIae, q. 125 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#44201">IIª-IIae, q. 125 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#44202">IIª-IIae, q. 125 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#44203">IIª-IIae, q. 125 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#44204">IIª-IIae, q. 125 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#44205">IIª-IIae, q. 125 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#44206">IIª-IIae, q. 125 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#44207">IIª-IIae, q. 125 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#44208">IIª-IIae, q. 125 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#44209">IIª-IIae, q. 125 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#44210">IIª-IIae, q. 125 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#44211">IIª-IIae, q. 125 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#44212">IIª-IIae, q. 125 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#44213">IIª-IIae, q. 125 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#44214">IIª-IIae, q. 125 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#44215">IIª-IIae, q. 125 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#44216">IIª-IIae, q. 125 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#44217">IIª-IIae, q. 125 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#44218">IIª-IIae, q. 126 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#44219">IIª-IIae, q. 126 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#44220">IIª-IIae, q. 126 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#44221">IIª-IIae, q. 126 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#44222">IIª-IIae, q. 126 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#44223">IIª-IIae, q. 126 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#44224">IIª-IIae, q. 126 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#44225">IIª-IIae, q. 126 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#44226">IIª-IIae, q. 126 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#44227">IIª-IIae, q. 126 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#44228">IIª-IIae, q. 126 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#44229">IIª-IIae, q. 126 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#44230">IIª-IIae, q. 126 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#44231">IIª-IIae, q. 126 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#44232">IIª-IIae, q. 126 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#44233">IIª-IIae, q. 126 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#44234">IIª-IIae, q. 126 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#44235">IIª-IIae, q. 127 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#44236">IIª-IIae, q. 127 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#44237">IIª-IIae, q. 127 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#44238">IIª-IIae, q. 127 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#44239">IIª-IIae, q. 127 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#44240">IIª-IIae, q. 127 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#44241">IIª-IIae, q. 127 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#44242">IIª-IIae, q. 127 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#44243">IIª-IIae, q. 127 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#44244">IIª-IIae, q. 127 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#44245">IIª-IIae, q. 127 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#44246">IIª-IIae, q. 127 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#44247">IIª-IIae, q. 127 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#44248">IIª-IIae, q. 127 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#44249">IIª-IIae, q. 127 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#44250">IIª-IIae, q. 127 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#44251">IIª-IIae, q. 127 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#44252">IIª-IIae, q. 128 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#44253">IIª-IIae, q. 128 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#44254">IIª-IIae, q. 128 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#44255">IIª-IIae, q. 128 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#44256">IIª-IIae, q. 128 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#44257">IIª-IIae, q. 128 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#44258">IIª-IIae, q. 128 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#44259">IIª-IIae, q. 128 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#44260">IIª-IIae, q. 128 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#44261">IIª-IIae, q. 128 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#44262">IIª-IIae, q. 128 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#44263">IIª-IIae, q. 128 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#44264">IIª-IIae, q. 128 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#44265">IIª-IIae, q. 128 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#44266">IIª-IIae, q. 128 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#44267">IIª-IIae, q. 128 ad 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#44268">IIª-IIae, q. 129 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#44269">IIª-IIae, q. 129 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#44270">IIª-IIae, q. 129 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#44271">IIª-IIae, q. 129 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#44272">IIª-IIae, q. 129 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#44273">IIª-IIae, q. 129 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#44274">IIª-IIae, q. 129 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#44275">IIª-IIae, q. 129 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#44276">IIª-IIae, q. 129 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#44277">IIª-IIae, q. 129 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#44278">IIª-IIae, q. 129 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#44279">IIª-IIae, q. 129 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#44280">IIª-IIae, q. 129 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#44281">IIª-IIae, q. 129 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#44282">IIª-IIae, q. 129 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#44283">IIª-IIae, q. 129 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#44284">IIª-IIae, q. 129 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#44285">IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#44286">IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#44287">IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#44288">IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#44289">IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#44290">IIª-IIae, q. 129 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#44291">IIª-IIae, q. 129 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#44292">IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#44293">IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#44294">IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#44295">IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#44296">IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#44297">IIª-IIae, q. 129 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#44298">IIª-IIae, q. 129 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#44299">IIª-IIae, q. 129 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#44300">IIª-IIae, q. 129 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#44301">IIª-IIae, q. 129 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#44302">IIª-IIae, q. 129 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#44303">IIª-IIae, q. 129 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#44304">IIª-IIae, q. 129 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#44305">IIª-IIae, q. 129 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#44306">IIª-IIae, q. 129 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#44307">IIª-IIae, q. 129 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#44308">IIª-IIae, q. 129 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#44309">IIª-IIae, q. 129 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#44310">IIª-IIae, q. 129 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#44311">IIª-IIae, q. 129 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#44312">IIª-IIae, q. 129 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#44313">IIª-IIae, q. 129 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#44314">IIª-IIae, q. 129 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#44315">IIª-IIae, q. 129 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#44316">IIª-IIae, q. 129 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#44317">IIª-IIae, q. 129 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#44318">IIª-IIae, q. 129 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#44319">IIª-IIae, q. 129 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#44320">IIª-IIae, q. 129 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#44321">IIª-IIae, q. 129 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#44322">IIª-IIae, q. 129 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#44323">IIª-IIae, q. 129 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#44324">IIª-IIae, q. 129 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#44325">IIª-IIae, q. 129 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#44326">IIª-IIae, q. 129 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#44327">IIª-IIae, q. 129 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#44328">IIª-IIae, q. 129 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#44329">IIª-IIae, q. 129 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#44330">IIª-IIae, q. 129 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#44331">IIª-IIae, q. 129 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#44332">IIª-IIae, q. 129 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#44333">IIª-IIae, q. 129 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#44334">IIª-IIae, q. 129 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#44335">IIª-IIae, q. 129 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#44336">IIª-IIae, q. 129 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#44337">IIª-IIae, q. 130 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#44338">IIª-IIae, q. 130 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#44339">IIª-IIae, q. 130 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#44340">IIª-IIae, q. 130 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#44341">IIª-IIae, q. 130 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#44342">IIª-IIae, q. 130 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#44343">IIª-IIae, q. 130 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#44344">IIª-IIae, q. 130 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#44345">IIª-IIae, q. 130 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#44346">IIª-IIae, q. 130 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#44347">IIª-IIae, q. 130 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#44348">IIª-IIae, q. 130 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#44349">IIª-IIae, q. 130 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#44350">IIª-IIae, q. 130 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#44351">IIª-IIae, q. 130 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#44352">IIª-IIae, q. 130 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#44353">IIª-IIae, q. 130 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#44354">IIª-IIae, q. 131 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#44355">IIª-IIae, q. 131 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#44356">IIª-IIae, q. 131 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#44357">IIª-IIae, q. 131 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#44358">IIª-IIae, q. 131 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#44359">IIª-IIae, q. 131 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#44360">IIª-IIae, q. 131 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#44361">IIª-IIae, q. 131 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#44362">IIª-IIae, q. 131 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#44363">IIª-IIae, q. 131 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#44364">IIª-IIae, q. 131 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#44365">IIª-IIae, q. 131 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#44366">IIª-IIae, q. 131 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#44367">IIª-IIae, q. 131 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#44368">IIª-IIae, q. 131 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#44369">IIª-IIae, q. 131 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#44370">IIª-IIae, q. 131 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#44371">IIª-IIae, q. 132 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#44372">IIª-IIae, q. 132 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#44373">IIª-IIae, q. 132 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#44374">IIª-IIae, q. 132 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#44375">IIª-IIae, q. 132 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#44376">IIª-IIae, q. 132 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#44377">IIª-IIae, q. 132 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#44378">IIª-IIae, q. 132 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#44379">IIª-IIae, q. 132 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#44380">IIª-IIae, q. 132 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#44381">IIª-IIae, q. 132 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#44382">IIª-IIae, q. 132 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#44383">IIª-IIae, q. 132 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#44384">IIª-IIae, q. 132 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#44385">IIª-IIae, q. 132 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#44386">IIª-IIae, q. 132 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#44387">IIª-IIae, q. 132 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#44388">IIª-IIae, q. 132 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#44389">IIª-IIae, q. 132 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#44390">IIª-IIae, q. 132 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#44391">IIª-IIae, q. 132 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#44392">IIª-IIae, q. 132 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#44393">IIª-IIae, q. 132 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#44394">IIª-IIae, q. 132 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#44395">IIª-IIae, q. 132 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#44396">IIª-IIae, q. 132 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#44397">IIª-IIae, q. 132 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#44398">IIª-IIae, q. 132 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#44399">IIª-IIae, q. 132 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#44400">IIª-IIae, q. 132 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#44401">IIª-IIae, q. 132 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#44402">IIª-IIae, q. 132 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#44403">IIª-IIae, q. 132 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#44404">IIª-IIae, q. 132 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#44405">IIª-IIae, q. 132 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#44406">IIª-IIae, q. 132 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 document.write('<OPTION VALUE="#44407">IIª-IIae, q. 132 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<OPTION VALUE="#44408">IIª-IIae, q. 132 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<OPTION VALUE="#44409">IIª-IIae, q. 132 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
431 document.write('<OPTION VALUE="#44410">IIª-IIae, q. 132 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 document.write('<OPTION VALUE="#44411">IIª-IIae, q. 132 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
433 document.write('<OPTION VALUE="#44412">IIª-IIae, q. 133 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
434 document.write('<OPTION VALUE="#44413">IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
435 document.write('<OPTION VALUE="#44414">IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
436 document.write('<OPTION VALUE="#44415">IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
437 document.write('<OPTION VALUE="#44416">IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
438 document.write('<OPTION VALUE="#44417">IIª-IIae, q. 133 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
439 document.write('<OPTION VALUE="#44418">IIª-IIae, q. 133 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
440 document.write('<OPTION VALUE="#44419">IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
441 document.write('<OPTION VALUE="#44420">IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
442 document.write('<OPTION VALUE="#44421">IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
443 document.write('<OPTION VALUE="#44422">IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
444 document.write('<OPTION VALUE="#44423">IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
445 document.write('<OPTION VALUE="#44424">IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
446 document.write('<OPTION VALUE="#44425">IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
447 document.write('<OPTION VALUE="#44426">IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
448 document.write('<OPTION VALUE="#44427">IIª-IIae, q. 133 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
449 document.write('<OPTION VALUE="#44428">IIª-IIae, q. 133 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
450 document.write('<OPTION VALUE="#44429">IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
451 document.write('<OPTION VALUE="#44430">IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
452 document.write('<OPTION VALUE="#44431">IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
453 document.write('<OPTION VALUE="#44432">IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
454 document.write('<OPTION VALUE="#44433">IIª-IIae, q. 134 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
455 document.write('<OPTION VALUE="#44434">IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
456 document.write('<OPTION VALUE="#44435">IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
457 document.write('<OPTION VALUE="#44436">IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
458 document.write('<OPTION VALUE="#44437">IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
459 document.write('<OPTION VALUE="#44438">IIª-IIae, q. 134 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
460 document.write('<OPTION VALUE="#44439">IIª-IIae, q. 134 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
461 document.write('<OPTION VALUE="#44440">IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
462 document.write('<OPTION VALUE="#44441">IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
463 document.write('<OPTION VALUE="#44442">IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
464 document.write('<OPTION VALUE="#44443">IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
465 document.write('<OPTION VALUE="#44444">IIª-IIae, q. 134 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
466 document.write('<OPTION VALUE="#44445">IIª-IIae, q. 134 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
467 document.write('<OPTION VALUE="#44446">IIª-IIae, q. 134 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
468 document.write('<OPTION VALUE="#44447">IIª-IIae, q. 134 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
469 document.write('<OPTION VALUE="#44448">IIª-IIae, q. 134 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
470 document.write('<OPTION VALUE="#44449">IIª-IIae, q. 134 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
471 document.write('<OPTION VALUE="#44450">IIª-IIae, q. 134 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
472 document.write('<OPTION VALUE="#44451">IIª-IIae, q. 134 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
473 document.write('<OPTION VALUE="#44452">IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
474 document.write('<OPTION VALUE="#44453">IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
475 document.write('<OPTION VALUE="#44454">IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
476 document.write('<OPTION VALUE="#44455">IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
477 document.write('<OPTION VALUE="#44456">IIª-IIae, q. 134 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
478 document.write('<OPTION VALUE="#44457">IIª-IIae, q. 134 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
479 document.write('<OPTION VALUE="#44458">IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
480 document.write('<OPTION VALUE="#44459">IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
481 document.write('<OPTION VALUE="#44460">IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
482 document.write('<OPTION VALUE="#44461">IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
483 document.write('<OPTION VALUE="#44462">IIª-IIae, q. 134 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
484 document.write('<OPTION VALUE="#44463">IIª-IIae, q. 134 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
485 document.write('<OPTION VALUE="#44464">IIª-IIae, q. 134 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
486 document.write('<OPTION VALUE="#44465">IIª-IIae, q. 134 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
487 document.write('<OPTION VALUE="#44466">IIª-IIae, q. 134 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
488 document.write('<OPTION VALUE="#44467">IIª-IIae, q. 134 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
489 document.write('<OPTION VALUE="#44468">IIª-IIae, q. 134 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
490 document.write('<OPTION VALUE="#44469">IIª-IIae, q. 134 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
491 document.write('<OPTION VALUE="#44470">IIª-IIae, q. 135 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
492 document.write('<OPTION VALUE="#44471">IIª-IIae, q. 135 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
493 document.write('<OPTION VALUE="#44472">IIª-IIae, q. 135 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
494 document.write('<OPTION VALUE="#44473">IIª-IIae, q. 135 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
495 document.write('<OPTION VALUE="#44474">IIª-IIae, q. 135 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
496 document.write('<OPTION VALUE="#44475">IIª-IIae, q. 135 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
497 document.write('<OPTION VALUE="#44476">IIª-IIae, q. 135 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
498 document.write('<OPTION VALUE="#44477">IIª-IIae, q. 135 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
499 document.write('<OPTION VALUE="#44478">IIª-IIae, q. 135 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
500 document.write('<OPTION VALUE="#44479">IIª-IIae, q. 135 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
501 document.write('<OPTION VALUE="#44480">IIª-IIae, q. 135 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
502 document.write('<OPTION VALUE="#44481">IIª-IIae, q. 135 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
503 document.write('<OPTION VALUE="#44482">IIª-IIae, q. 135 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
504 document.write('<OPTION VALUE="#44483">IIª-IIae, q. 135 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
505 document.write('<OPTION VALUE="#44484">IIª-IIae, q. 135 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
506 document.write('<OPTION VALUE="#44485">IIª-IIae, q. 135 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
507 document.write('<OPTION VALUE="#44486">IIª-IIae, q. 135 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
508 document.write('<OPTION VALUE="#44487">IIª-IIae, q. 136 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
509 document.write('<OPTION VALUE="#44488">IIª-IIae, q. 136 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
510 document.write('<OPTION VALUE="#44489">IIª-IIae, q. 136 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
511 document.write('<OPTION VALUE="#44490">IIª-IIae, q. 136 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
512 document.write('<OPTION VALUE="#44491">IIª-IIae, q. 136 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
513 document.write('<OPTION VALUE="#44492">IIª-IIae, q. 136 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
514 document.write('<OPTION VALUE="#44493">IIª-IIae, q. 136 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
515 document.write('<OPTION VALUE="#44494">IIª-IIae, q. 136 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
516 document.write('<OPTION VALUE="#44495">IIª-IIae, q. 136 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
517 document.write('<OPTION VALUE="#44496">IIª-IIae, q. 136 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
518 document.write('<OPTION VALUE="#44497">IIª-IIae, q. 136 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
519 document.write('<OPTION VALUE="#44498">IIª-IIae, q. 136 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
520 document.write('<OPTION VALUE="#44499">IIª-IIae, q. 136 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
521 document.write('<OPTION VALUE="#44500">IIª-IIae, q. 136 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
522 document.write('<OPTION VALUE="#44501">IIª-IIae, q. 136 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
523 document.write('<OPTION VALUE="#44502">IIª-IIae, q. 136 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
524 document.write('<OPTION VALUE="#44503">IIª-IIae, q. 136 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
525 document.write('<OPTION VALUE="#44504">IIª-IIae, q. 136 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
526 document.write('<OPTION VALUE="#44505">IIª-IIae, q. 136 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
527 document.write('<OPTION VALUE="#44506">IIª-IIae, q. 136 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
528 document.write('<OPTION VALUE="#44507">IIª-IIae, q. 136 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
529 document.write('<OPTION VALUE="#44508">IIª-IIae, q. 136 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
530 document.write('<OPTION VALUE="#44509">IIª-IIae, q. 136 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
531 document.write('<OPTION VALUE="#44510">IIª-IIae, q. 136 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
532 document.write('<OPTION VALUE="#44511">IIª-IIae, q. 136 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
533 document.write('<OPTION VALUE="#44512">IIª-IIae, q. 136 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
534 document.write('<OPTION VALUE="#44513">IIª-IIae, q. 136 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
535 document.write('<OPTION VALUE="#44514">IIª-IIae, q. 136 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
536 document.write('<OPTION VALUE="#44515">IIª-IIae, q. 136 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
537 document.write('<OPTION VALUE="#44516">IIª-IIae, q. 136 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
538 document.write('<OPTION VALUE="#44517">IIª-IIae, q. 136 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
539 document.write('<OPTION VALUE="#44518">IIª-IIae, q. 136 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
540 document.write('<OPTION VALUE="#44519">IIª-IIae, q. 136 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
541 document.write('<OPTION VALUE="#44520">IIª-IIae, q. 136 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
542 document.write('<OPTION VALUE="#44521">IIª-IIae, q. 136 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
543 document.write('<OPTION VALUE="#44522">IIª-IIae, q. 136 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
544 document.write('<OPTION VALUE="#44523">IIª-IIae, q. 136 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
545 document.write('<OPTION VALUE="#44524">IIª-IIae, q. 136 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
546 document.write('<OPTION VALUE="#44525">IIª-IIae, q. 136 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
547 document.write('<OPTION VALUE="#44526">IIª-IIae, q. 136 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
548 document.write('<OPTION VALUE="#44527">IIª-IIae, q. 136 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
549 document.write('<OPTION VALUE="#44528">IIª-IIae, q. 137 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
550 document.write('<OPTION VALUE="#44529">IIª-IIae, q. 137 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
551 document.write('<OPTION VALUE="#44530">IIª-IIae, q. 137 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
552 document.write('<OPTION VALUE="#44531">IIª-IIae, q. 137 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
553 document.write('<OPTION VALUE="#44532">IIª-IIae, q. 137 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
554 document.write('<OPTION VALUE="#44533">IIª-IIae, q. 137 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
555 document.write('<OPTION VALUE="#44534">IIª-IIae, q. 137 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
556 document.write('<OPTION VALUE="#44535">IIª-IIae, q. 137 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
557 document.write('<OPTION VALUE="#44536">IIª-IIae, q. 137 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
558 document.write('<OPTION VALUE="#44537">IIª-IIae, q. 137 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
559 document.write('<OPTION VALUE="#44538">IIª-IIae, q. 137 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
560 document.write('<OPTION VALUE="#44539">IIª-IIae, q. 137 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
561 document.write('<OPTION VALUE="#44540">IIª-IIae, q. 137 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
562 document.write('<OPTION VALUE="#44541">IIª-IIae, q. 137 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
563 document.write('<OPTION VALUE="#44542">IIª-IIae, q. 137 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
564 document.write('<OPTION VALUE="#44543">IIª-IIae, q. 137 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
565 document.write('<OPTION VALUE="#44544">IIª-IIae, q. 137 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
566 document.write('<OPTION VALUE="#44545">IIª-IIae, q. 137 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
567 document.write('<OPTION VALUE="#44546">IIª-IIae, q. 137 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
568 document.write('<OPTION VALUE="#44547">IIª-IIae, q. 137 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
569 document.write('<OPTION VALUE="#44548">IIª-IIae, q. 137 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
570 document.write('<OPTION VALUE="#44549">IIª-IIae, q. 137 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
571 document.write('<OPTION VALUE="#44550">IIª-IIae, q. 137 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
572 document.write('<OPTION VALUE="#44551">IIª-IIae, q. 137 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
573 document.write('<OPTION VALUE="#44552">IIª-IIae, q. 137 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
574 document.write('<OPTION VALUE="#44553">IIª-IIae, q. 137 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
575 document.write('<OPTION VALUE="#44554">IIª-IIae, q. 137 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
576 document.write('<OPTION VALUE="#44555">IIª-IIae, q. 137 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
577 document.write('<OPTION VALUE="#44556">IIª-IIae, q. 137 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
578 document.write('<OPTION VALUE="#44557">IIª-IIae, q. 137 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
579 document.write('<OPTION VALUE="#44558">IIª-IIae, q. 137 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
580 document.write('<OPTION VALUE="#44559">IIª-IIae, q. 137 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
581 document.write('<OPTION VALUE="#44560">IIª-IIae, q. 137 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
582 document.write('<OPTION VALUE="#44561">IIª-IIae, q. 138 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
583 document.write('<OPTION VALUE="#44562">IIª-IIae, q. 138 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
584 document.write('<OPTION VALUE="#44563">IIª-IIae, q. 138 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
585 document.write('<OPTION VALUE="#44564">IIª-IIae, q. 138 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
586 document.write('<OPTION VALUE="#44565">IIª-IIae, q. 138 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
587 document.write('<OPTION VALUE="#44566">IIª-IIae, q. 138 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
588 document.write('<OPTION VALUE="#44567">IIª-IIae, q. 138 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
589 document.write('<OPTION VALUE="#44568">IIª-IIae, q. 138 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
590 document.write('<OPTION VALUE="#44569">IIª-IIae, q. 138 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
591 document.write('<OPTION VALUE="#44570">IIª-IIae, q. 138 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
592 document.write('<OPTION VALUE="#44571">IIª-IIae, q. 138 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
593 document.write('<OPTION VALUE="#44572">IIª-IIae, q. 138 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
594 document.write('<OPTION VALUE="#44573">IIª-IIae, q. 138 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
595 document.write('<OPTION VALUE="#44574">IIª-IIae, q. 138 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
596 document.write('<OPTION VALUE="#44575">IIª-IIae, q. 138 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
597 document.write('<OPTION VALUE="#44576">IIª-IIae, q. 138 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
598 document.write('<OPTION VALUE="#44577">IIª-IIae, q. 138 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
599 document.write('<OPTION VALUE="#44578">IIª-IIae, q. 139 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
600 document.write('<OPTION VALUE="#44579">IIª-IIae, q. 139 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
601 document.write('<OPTION VALUE="#44580">IIª-IIae, q. 139 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
602 document.write('<OPTION VALUE="#44581">IIª-IIae, q. 139 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
603 document.write('<OPTION VALUE="#44582">IIª-IIae, q. 139 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
604 document.write('<OPTION VALUE="#44583">IIª-IIae, q. 139 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
605 document.write('<OPTION VALUE="#44584">IIª-IIae, q. 139 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
606 document.write('<OPTION VALUE="#44585">IIª-IIae, q. 139 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
607 document.write('<OPTION VALUE="#44586">IIª-IIae, q. 139 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
608 document.write('<OPTION VALUE="#44587">IIª-IIae, q. 139 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
609 document.write('<OPTION VALUE="#44588">IIª-IIae, q. 139 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
610 document.write('<OPTION VALUE="#44589">IIª-IIae, q. 139 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
611 document.write('<OPTION VALUE="#44590">IIª-IIae, q. 139 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
612 document.write('<OPTION VALUE="#44591">IIª-IIae, q. 139 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
613 document.write('<OPTION VALUE="#44592">IIª-IIae, q. 139 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
614 document.write('<OPTION VALUE="#44593">IIª-IIae, q. 139 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
615 document.write('<OPTION VALUE="#44594">IIª-IIae, q. 139 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
616 document.write('<OPTION VALUE="#44595">IIª-IIae, q. 140 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
617 document.write('<OPTION VALUE="#44596">IIª-IIae, q. 140 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
618 document.write('<OPTION VALUE="#44597">IIª-IIae, q. 140 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
619 document.write('<OPTION VALUE="#44598">IIª-IIae, q. 140 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
620 document.write('<OPTION VALUE="#44599">IIª-IIae, q. 140 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
621 document.write('<OPTION VALUE="#44600">IIª-IIae, q. 140 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
622 document.write('<OPTION VALUE="#44601">IIª-IIae, q. 140 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
623 document.write('<OPTION VALUE="#44602">IIª-IIae, q. 140 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
624 document.write('<OPTION VALUE="#44603">IIª-IIae, q. 140 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
625 document.write('<OPTION VALUE="#44604">IIª-IIae, q. 140 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
626 document.write('<OPTION VALUE="#44605">IIª-IIae, q. 140 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
627 document.write('<OPTION VALUE="#44606">IIª-IIae, q. 140 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
628 document.write('<OPTION VALUE="#44607">IIª-IIae, q. 140 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
629 document.write('<OPTION VALUE="#44608">IIª-IIae, q. 140 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
630 document.write('<OPTION VALUE="#44609">IIª-IIae, q. 140 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
631 document.write('<OPTION VALUE="#44610">IIª-IIae, q. 140 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
632 document.write('<OPTION VALUE="#44611">IIª-IIae, q. 140 a. 2 ad 3'); |
| 28 | 633 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
634 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
635 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 636 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
637 // --> |
| 28 | 638 //]]> |
| 639 </script><br /> | |
| 640 <hr /> | |
| 641 <br /></div> | |
| 642 <div class="D">Quaestio 123</div> | |
| 643 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 644 <p title="II-II q. 123 pr."><a name="44045"><span class= | |
| 645 "ref">[44045] IIª-IIae, q. 123 pr.</span></a> Consequenter, | |
| 646 post iustitiam, considerandum est de fortitudine. Et primo, de ipsa | |
| 647 virtute fortitudinis; secundo, de partibus eius; tertio, de dono ei | |
| 648 correspondente; quarto, de praeceptis ad ipsam pertinentibus. Circa | |
| 649 fortitudinem autem consideranda sunt tria, primo quidem, de ipsa | |
| 650 fortitudine; secundo, de actu praecipuo eius, scilicet de martyrio; | |
| 651 tertio, de vitiis oppositis. Circa primum quaeruntur duodecim. | |
| 652 Primo, utrum fortitudo sit virtus. Secundo, utrum sit virtus | |
| 653 specialis. Tertio, utrum sit circa timores et audacias. Quarto, | |
| 654 utrum sit solum circa timorem mortis. Quinto, utrum sit solum in | |
| 655 rebus bellicis. Sexto, utrum sustinere sit praecipuus actus eius. | |
| 656 Septimo, utrum operetur propter proprium bonum. Octavo, utrum | |
| 657 habeat delectationem in suo actu. Nono, utrum fortitudo maxime | |
| 658 consistat in repentinis. Decimo, utrum utatur ira in sua | |
| 659 operatione. Undecimo, utrum sit virtus cardinalis. Duodecimo, de | |
| 660 comparatione eius ad alias virtutes cardinales.</p> | |
| 661 <br /> | |
| 662 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 663 <p title="II-II q. 123 a. 1 arg. 1"><a name="44046"><span class= | |
| 664 "ref">[44046] IIª-IIae, q. 123 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 665 primum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non sit virtus. Dicit | |
| 666 enim apostolus, II ad Cor. XII, <i>virtus in infirmitate | |
| 667 perficitur</i>. Sed fortitudo infirmitati opponitur. Ergo fortitudo | |
| 668 non est virtus.</p> | |
| 669 <p title="II-II q. 123 a. 1 arg. 2"><a name="44047"><span class= | |
| 670 "ref">[44047] IIª-IIae, q. 123 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 671 Praeterea, si est virtus, aut est theologica, aut intellectualis, | |
| 672 aut moralis. Sed fortitudo neque continetur inter virtutes | |
| 673 theologicas, neque inter intellectuales, ut ex supra dictis patet. | |
| 674 Neque etiam videtur esse virtus moralis. Quia, ut philosophus | |
| 675 dicit, in III Ethic., videntur aliqui esse fortes propter | |
| 676 ignorantiam, aut etiam propter experientiam, sicut milites, quae | |
| 677 magis pertinent ad artem quam ad virtutem moralem, quidam etiam | |
| 678 dicuntur esse fortes propter aliquas passiones, puta propter | |
| 679 timorem comminationum vel dehonorationis, aut etiam propter | |
| 680 tristitiam vel iram, seu spem; virtus autem moralis non operatur ex | |
| 681 passione, sed ex electione, ut supra habitum est. Ergo fortitudo | |
| 682 non est virtus.</p> | |
| 683 <p title="II-II q. 123 a. 1 arg. 3"><a name="44048"><span class= | |
| 684 "ref">[44048] IIª-IIae, q. 123 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 685 Praeterea, virtus humana maxime consistit in anima, est enim bona | |
| 686 qualitas mentis, ut supra iam dictum est. Sed fortitudo videtur | |
| 687 consistere in corpore, vel saltem corporis complexionem sequi. Ergo | |
| 688 videtur quod fortitudo non sit virtus.</p> | |
| 689 <p title="II-II q. 123 a. 1 s. c."><a name="44049"><span class= | |
| 690 "ref">[44049] IIª-IIae, q. 123 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 691 contra est quod Augustinus, in libro de moribus Eccle., | |
| 692 fortitudinem inter virtutes numerat.</p> | |
| 693 <p title="II-II q. 123 a. 1 co."><a name="44050"><span class= | |
| 694 "ref">[44050] IIª-IIae, q. 123 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 695 dicendum quod, secundum philosophum, in II Ethic., <i>virtus est | |
| 696 quae bonum facit habentem, et opus eius bonum reddit</i>, unde | |
| 697 virtus hominis, de qua loquimur, est quae bonum facit hominem, et | |
| 698 opus eius bonum reddit. Bonum autem hominis est secundum rationem | |
| 699 esse, secundum Dionysium, IV cap. de Div. Nom. Et ideo ad virtutem | |
| 700 humanam pertinet ut faciat hominem et opus eius secundum rationem | |
| 701 esse. Quod quidem tripliciter contingit. Uno modo, secundum quod | |
| 702 ipsa ratio rectificatur, quod fit per virtutes intellectuales. Alio | |
| 703 modo, secundum quod ipsa rectitudo rationis in rebus humanis | |
| 704 instituitur, quod pertinet ad iustitiam. Tertio, secundum quod | |
| 705 tolluntur impedimenta huius rectitudinis in rebus humanis ponendae. | |
| 706 Dupliciter autem impeditur voluntas humana ne rectitudinem rationis | |
| 707 sequatur. Uno modo, per hoc quod attrahitur ab aliquo delectabili | |
| 708 ad aliud quam rectitudo rationis requirat, et hoc impedimentum | |
| 709 tollit virtus temperantiae. Alio modo, per hoc quod voluntatem | |
| 710 repellit ab eo quod est secundum rationem, propter aliquid | |
| 711 difficile quod incumbit. Et ad hoc impedimentum tollendum | |
| 712 requiritur fortitudo mentis, qua scilicet huiusmodi difficultatibus | |
| 713 resistat, sicut et homo per fortitudinem corporalem impedimenta | |
| 714 corporalia superat et repellit. Unde manifestum est quod fortitudo | |
| 715 est virtus, inquantum facit hominem secundum rationem esse.</p> | |
| 716 <p title="II-II q. 123 a. 1 ad 1"><a name="44051"><span class= | |
| 717 "ref">[44051] IIª-IIae, q. 123 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 718 ergo dicendum quod virtus animae non perficitur in infirmitate | |
| 719 animae, sed in infirmitate carnis, de qua apostolus loquebatur. Hoc | |
| 720 autem ad fortitudinem mentis pertinet, quod infirmitatem carnis | |
| 721 fortiter ferat, quod pertinet ad virtutem patientiae vel | |
| 722 fortitudinis. Et quod homo propriam infirmitatem recognoscat, | |
| 723 pertinet ad perfectionem quae dicitur humilitas.</p> | |
| 724 <p title="II-II q. 123 a. 1 ad 2"><a name="44052"><span class= | |
| 725 "ref">[44052] IIª-IIae, q. 123 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 726 secundum dicendum quod exteriorem virtutis actum quandoque aliqui | |
| 727 efficiunt non habentes virtutem, ex aliqua alia causa quam ex | |
| 728 virtute. Et ideo philosophus, in III Ethic., ponit quinque modos | |
| 729 eorum qui similitudinarie dicuntur fortes, quasi exercentes actum | |
| 730 fortitudinis praeter virtutem. Quod quidem contingit tripliciter. | |
| 731 Primo quidem, quia feruntur in id quod est difficile ac si non | |
| 732 esset difficile. Quod in tres modos dividitur. Quandoque enim hoc | |
| 733 accidit propter ignorantiam, quia scilicet homo non percipit | |
| 734 magnitudinem periculi. Quandoque autem hoc accidit propter hoc quod | |
| 735 homo est bonae spei ad pericula vincenda, puta cum expertus est se | |
| 736 saepe pericula evasisse. Quandoque autem hoc accidit propter | |
| 737 scientiam et artem quandam, sicut contingit in militibus, qui | |
| 738 propter peritiam armorum et exercitium non reputant gravia pericula | |
| 739 belli, aestimantes se per suam artem posse contra ea defendi; sicut | |
| 740 Vegetius dicit, in libro de re militari, <i>nemo facere metuit quod | |
| 741 se bene didicisse confidit</i>. Alio modo agit aliquis actum | |
| 742 fortitudinis sine virtute, propter impulsum passionis, vel | |
| 743 tristitiae, quam vult repellere; vel etiam irae. Tertio modo, | |
| 744 propter electionem, non quidem finis debiti, sed alicuius | |
| 745 temporalis commodi acquirendi, puta honoris, voluptatis vel lucri; | |
| 746 vel alicuius incommodi vitandi, puta vituperii, afflictionis vel | |
| 747 damni.</p> | |
| 748 <p title="II-II q. 123 a. 1 ad 3"><a name="44053"><span class= | |
| 749 "ref">[44053] IIª-IIae, q. 123 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 750 dicendum quod ad similitudinem corporalis fortitudinis dicitur | |
| 751 fortitudo animae, quae ponitur virtus, ut dictum est. Nec tamen est | |
| 752 contra rationem virtutis quod ex naturali complexione aliquis | |
| 753 habeat naturalem inclinationem ad virtutem, ut supra dictum | |
| 754 est.</p> | |
| 755 <br /> | |
| 756 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 757 <p title="II-II q. 123 a. 2 arg. 1"><a name="44054"><span class= | |
| 758 "ref">[44054] IIª-IIae, q. 123 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 759 secundum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non sit specialis | |
| 760 virtus. Dicitur enim Sap. VIII, quod sapientia sobrietatem et | |
| 761 prudentiam docet, iustitiam et virtutem, et ponitur ibi virtus pro | |
| 762 fortitudine. Cum ergo nomen virtutis sit commune omnibus | |
| 763 virtutibus, videtur quod fortitudo sit generalis virtus.</p> | |
| 764 <p title="II-II q. 123 a. 2 arg. 2"><a name="44055"><span class= | |
| 765 "ref">[44055] IIª-IIae, q. 123 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 766 Praeterea, Ambrosius dicit, in I de Offic., <i>non mediocris animi | |
| 767 est fortitudo, quae sola defendit ornamenta virtutum omnium, et | |
| 768 iudicia custodit; et quae inexpiabili praelio adversus omnia vitia | |
| 769 decertat. Invicta ad labores, fortis ad pericula, rigidior adversus | |
| 770 voluptates, avaritiam fugat tanquam labem quandam quae virtutem | |
| 771 effeminet</i>. Et idem postea subdit de aliis vitiis. Hoc autem non | |
| 772 potest convenire alicui speciali virtuti. Ergo fortitudo non est | |
| 773 specialis virtus.</p> | |
| 774 <p title="II-II q. 123 a. 2 arg. 3"><a name="44056"><span class= | |
| 775 "ref">[44056] IIª-IIae, q. 123 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 776 Praeterea, nomen fortitudinis a firmitate sumptum esse videtur. Sed | |
| 777 firmiter se habere pertinet ad omnem virtutem, ut dicitur in II | |
| 778 Ethic. Ergo fortitudo est generalis virtus.</p> | |
| 779 <p title="II-II q. 123 a. 2 s. c."><a name="44057"><span class= | |
| 780 "ref">[44057] IIª-IIae, q. 123 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 781 contra est quod in XXII Moral., Gregorius connumerat eam aliis | |
| 782 virtutibus.</p> | |
| 783 <p title="II-II q. 123 a. 2 co."><a name="44058"><span class= | |
| 784 "ref">[44058] IIª-IIae, q. 123 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 785 dicendum quod, sicut supra dictum est, nomen fortitudinis | |
| 786 dupliciter accipi potest. Uno modo, secundum quod absolute importat | |
| 787 quandam animi firmitatem. Et secundum hoc est generalis virtus, vel | |
| 788 potius conditio cuiuslibet virtutis, quia sicut philosophus dicit, | |
| 789 in II Ethic., ad virtutem requiritur firmiter et immobiliter | |
| 790 operari. Alio modo potest accipi fortitudo secundum quod importat | |
| 791 firmitatem animi in sustinendis et repellendis his in quibus maxime | |
| 792 difficile est firmitatem habere, scilicet in aliquibus periculis | |
| 793 gravibus. Unde Tullius dicit, in sua rhetorica, quod <i>fortitudo | |
| 794 est considerata periculorum susceptio et laborum perpessio</i>. Et | |
| 795 sic fortitudo ponitur specialis virtus, utpote materiam | |
| 796 determinatam habens.</p> | |
| 797 <p title="II-II q. 123 a. 2 ad 1"><a name="44059"><span class= | |
| 798 "ref">[44059] IIª-IIae, q. 123 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 799 ergo dicendum quod secundum philosophum, in I de caelo, nomen | |
| 800 virtutis refertur ad ultimum potentiae. Dicitur autem uno modo | |
| 801 potentia naturalis secundum quam aliquis potest resistere | |
| 802 corrumpentibus, alio modo secundum quod est principium agendi, ut | |
| 803 patet in V Metaphys. Et ideo, quia haec acceptio est communior, | |
| 804 nomen virtutis secundum quod importat ultimum talis potentiae, est | |
| 805 commune, nam virtus communiter sumpta nihil est aliud quam habitus | |
| 806 quo quis potest bene operari. Secundum autem quod importat ultimum | |
| 807 potentiae primo modo dictae, qui quidem est modus magis specialis, | |
| 808 attribuitur speciali virtuti scilicet fortitudini, ad quam pertinet | |
| 809 firmiter stare contra quaecumque impugnantia.</p> | |
| 810 <p title="II-II q. 123 a. 2 ad 2"><a name="44060"><span class= | |
| 811 "ref">[44060] IIª-IIae, q. 123 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 812 secundum dicendum quod Ambrosius accipit fortitudinem large, | |
| 813 secundum quod importat animi firmitatem respectu quorumcumque | |
| 814 impugnantium. Et tamen etiam secundum quod est specialis virtus | |
| 815 habens determinatam materiam, coadiuvat ad resistendum | |
| 816 impugnationibus omnium vitiorum. Qui enim potest firmiter stare in | |
| 817 his quae sunt difficillima ad sustinendum, consequens est quod sit | |
| 818 idoneus ad resistendum aliis quae sunt minus difficilia.</p> | |
| 819 <p title="II-II q. 123 a. 2 ad 3"><a name="44061"><span class= | |
| 820 "ref">[44061] IIª-IIae, q. 123 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 821 dicendum quod obiectio illa procedit de fortitudine primo modo | |
| 822 dicta.</p> | |
| 823 <br /> | |
| 824 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 825 <p title="II-II q. 123 a. 3 arg. 1"><a name="44062"><span class= | |
| 826 "ref">[44062] IIª-IIae, q. 123 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 827 tertium sic proceditur. Videtur quod fortitudo non sit circa | |
| 828 timores et audacias. Dicit enim Gregorius, VII Moral., <i>iustorum | |
| 829 fortitudo est carnem vincere, propriis voluptatibus contraire, | |
| 830 delectationem vitae praesentis extinguere</i>. Ergo fortitudo magis | |
| 831 videtur esse circa delectationes quam circa timores et | |
| 832 audacias.</p> | |
| 833 <p title="II-II q. 123 a. 3 arg. 2"><a name="44063"><span class= | |
| 834 "ref">[44063] IIª-IIae, q. 123 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 835 Praeterea, Tullius dicit, in sua rhetorica, quod ad fortitudinem | |
| 836 pertinet susceptio periculorum et perpessio laborum. Sed hoc non | |
| 837 videtur pertinere ad passionem timoris vel audaciae, sed magis ad | |
| 838 actiones hominis laboriosas, vel ad exteriores res periculosas. | |
| 839 Ergo fortitudo non est circa timores et audacias.</p> | |
| 840 <p title="II-II q. 123 a. 3 arg. 3"><a name="44064"><span class= | |
| 841 "ref">[44064] IIª-IIae, q. 123 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 842 Praeterea, timori non solum opponitur audacia, sed etiam spes, ut | |
| 843 supra habitum est, cum de passionibus ageretur. Ergo fortitudo non | |
| 844 magis debet esse circa audaciam quam circa spem.</p> | |
| 845 <p title="II-II q. 123 a. 3 s. c."><a name="44065"><span class= | |
| 846 "ref">[44065] IIª-IIae, q. 123 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 847 contra est quod philosophus dicit, in II et in III Ethic., quod | |
| 848 <i>fortitudo est circa timorem et audaciam</i>.</p> | |
| 849 <p title="II-II q. 123 a. 3 co."><a name="44066"><span class= | |
| 850 "ref">[44066] IIª-IIae, q. 123 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 851 dicendum quod, sicut dictum est, ad virtutem fortitudinis pertinet | |
| 852 removere impedimentum quo retrahitur voluntas a sequela rationis. | |
| 853 Quod autem aliquis retrahatur ab aliquo difficili, pertinet ad | |
| 854 rationem timoris, qui importat recessum quendam a malo | |
| 855 difficultatem habente, ut supra habitum est, cum de passionibus | |
| 856 ageretur. Et ideo fortitudo principaliter est circa timores rerum | |
| 857 difficilium, quae retrahere possunt voluntatem a sequela rationis. | |
| 858 Oportet autem huiusmodi rerum difficilium impulsum non solum | |
| 859 firmiter tolerare cohibendo timorem, sed etiam moderate aggredi, | |
| 860 quando scilicet oportet ea exterminare, ad securitatem in posterum | |
| 861 habendam. Quod videtur pertinere ad rationem audaciae. Et ideo | |
| 862 fortitudo est circa timores et audacias, quasi cohibitiva timorum, | |
| 863 et moderativa audaciarum.</p> | |
| 864 <p title="II-II q. 123 a. 3 ad 1"><a name="44067"><span class= | |
| 865 "ref">[44067] IIª-IIae, q. 123 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 866 ergo dicendum quod Gregorius ibi loquitur de fortitudine iustorum | |
| 867 secundum quod communiter se habet ad omnem virtutem. Unde | |
| 868 praemittit quaedam pertinentia ad temperantiam, ut dictum est, et | |
| 869 subdit de his quae pertinent proprie ad fortitudinem secundum quod | |
| 870 est specialis virtus, dicens, <i>huius mundi aspera pro aeternis | |
| 871 praemiis amare</i>.</p> | |
| 872 <p title="II-II q. 123 a. 3 ad 2"><a name="44068"><span class= | |
| 873 "ref">[44068] IIª-IIae, q. 123 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 874 secundum dicendum quod res periculosae et actus laboriosi non | |
| 875 retrahunt voluntatem a via rationis nisi inquantum timentur. Et | |
| 876 ideo oportet quod fortitudo sit immediate circa timores et | |
| 877 audacias, mediate autem circa pericula et labores, sicut circa | |
| 878 obiecta praedictarum passionum.</p> | |
| 879 <p title="II-II q. 123 a. 3 ad 3"><a name="44069"><span class= | |
| 880 "ref">[44069] IIª-IIae, q. 123 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 881 dicendum quod spes opponitur timori ex parte obiecti, quia spes est | |
| 882 de bono, timor de malo. Audacia autem est circa idem obiectum, et | |
| 883 opponitur timori secundum accessum et recessum, ut supra dictum | |
| 884 est. Et quia fortitudo proprie respicit temporalia mala retrahentia | |
| 885 a virtute, ut patet per definitionem Tullii; inde est quod | |
| 886 fortitudo proprie est circa timorem et audaciam, non autem circa | |
| 887 spem, nisi inquantum connectitur audaciae, ut supra habitum | |
| 888 est.</p> | |
| 889 <br /> | |
| 890 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 891 <p title="II-II q. 123 a. 4 arg. 1"><a name="44070"><span class= | |
| 892 "ref">[44070] IIª-IIae, q. 123 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 893 quartum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non solum sit circa | |
| 894 pericula mortis. Dicit enim Augustinus, in libro de moribus Eccle., | |
| 895 quod <i>fortitudo est amor facile tolerans omnia propter id quod | |
| 896 amatur</i>. Et in VI musicae dicit quod <i>fortitudo est affectio | |
| 897 quae nullas adversitates mortemve formidat</i>. Ergo fortitudo non | |
| 898 est solum circa pericula mortis, sed circa omnia alia adversa.</p> | |
| 899 <p title="II-II q. 123 a. 4 arg. 2"><a name="44071"><span class= | |
| 900 "ref">[44071] IIª-IIae, q. 123 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 901 Praeterea, oportet omnes passiones animae per aliquam virtutem ad | |
| 902 medium reduci. Sed non est dare aliquam aliam virtutem reducentem | |
| 903 ad medium alios timores. Ergo fortitudo non solum est circa timores | |
| 904 mortis, sed etiam circa alios timores.</p> | |
| 905 <p title="II-II q. 123 a. 4 arg. 3"><a name="44072"><span class= | |
| 906 "ref">[44072] IIª-IIae, q. 123 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 907 Praeterea, nulla virtus est in extremis. Sed timor mortis est in | |
| 908 extremo, quia est maximus timorum, ut dicitur in III Ethic. Ergo | |
| 909 virtus fortitudinis non est circa timores mortis.</p> | |
| 910 <p title="II-II q. 123 a. 4 s. c."><a name="44073"><span class= | |
| 911 "ref">[44073] IIª-IIae, q. 123 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 912 contra est quod Andronicus dicit, quod <i>fortitudo est virtus | |
| 913 irascibilis non facile obstupescibilis a timoribus qui sunt circa | |
| 914 mortem</i>.</p> | |
| 915 <p title="II-II q. 123 a. 4 co."><a name="44074"><span class= | |
| 916 "ref">[44074] IIª-IIae, q. 123 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 917 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad virtutem fortitudinis | |
| 918 pertinet ut voluntatem hominis tueatur ne retrahatur a bono | |
| 919 rationis propter timorem mali corporalis. Oportet autem bonum | |
| 920 rationis firmiter tenere contra quodcumque malum, quia nullum bonum | |
| 921 corporale aequivalet bono rationis. Et ideo oportet quod fortitudo | |
| 922 animi dicatur quae firmiter retinet voluntatem hominis in bono | |
| 923 rationis contra maxima mala, quia qui stat firmus contra maiora, | |
| 924 consequens est quod stet firmus contra minora, sed non convertitur; | |
| 925 et hoc etiam ad rationem virtutis pertinet, ut respiciat ultimum. | |
| 926 Maxime autem terribile inter omnia corporalia mala est mors, quae | |
| 927 tollit omnia corporalia bona, unde Augustinus dicit, in libro de | |
| 928 moribus Eccle., quod <i>vinculum corporis, ne concutiatur atque | |
| 929 vexetur, laboris et doloris; ne auferatur autem atque perimatur, | |
| 930 mortis terrore animam quatit</i>. Et ideo virtus fortitudinis est | |
| 931 circa timores periculorum mortis.</p> | |
| 932 <p title="II-II q. 123 a. 4 ad 1"><a name="44075"><span class= | |
| 933 "ref">[44075] IIª-IIae, q. 123 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 934 ergo dicendum quod fortitudo bene se habet in omnibus adversis | |
| 935 tolerandis. Non tamen ex toleratione quorumlibet adversorum | |
| 936 reputatur homo simpliciter fortis, sed solum ex hoc quod bene | |
| 937 tolerat etiam maxima mala. Ex aliis autem dicitur aliquis fortis | |
| 938 secundum quid.</p> | |
| 939 <p title="II-II q. 123 a. 4 ad 2"><a name="44076"><span class= | |
| 940 "ref">[44076] IIª-IIae, q. 123 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 941 secundum dicendum quod quia timor ex amore nascitur, quaecumque | |
| 942 virtus moderatur amorem aliquorum bonorum, consequens est ut | |
| 943 moderetur timorem contrariorum malorum. Sicut liberalitas, quae | |
| 944 moderatur amorem pecuniarum, per consequens etiam moderatur timorem | |
| 945 amissionis earum. Et idem apparet in temperantia et in aliis | |
| 946 virtutibus. Sed amare propriam vitam est naturale. Et ideo oportuit | |
| 947 esse specialem virtutem quae moderaretur timores mortis.</p> | |
| 948 <p title="II-II q. 123 a. 4 ad 3"><a name="44077"><span class= | |
| 949 "ref">[44077] IIª-IIae, q. 123 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 950 dicendum quod extremum in virtutibus attenditur secundum excessum | |
| 951 rationis rectae. Et ideo si aliquis maxima pericula subeat secundum | |
| 952 rationem, non est virtuti contrarium.</p> | |
| 953 <br /> | |
| 954 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 955 <p title="II-II q. 123 a. 5 arg. 1"><a name="44078"><span class= | |
| 956 "ref">[44078] IIª-IIae, q. 123 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 957 quintum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non consistat | |
| 958 proprie circa pericula mortis quae sunt in bello. Martyres enim | |
| 959 praecipue de fortitudine commendantur. Sed martyres non | |
| 960 commendantur de rebus bellicis. Ergo fortitudo non proprie | |
| 961 consistit circa pericula mortis quae sunt in bellicis.</p> | |
| 962 <p title="II-II q. 123 a. 5 arg. 2"><a name="44079"><span class= | |
| 963 "ref">[44079] IIª-IIae, q. 123 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 964 Praeterea, Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <i>fortitudo | |
| 965 dividitur in res bellicas et domesticas</i>. Tullius etiam dicit, | |
| 966 in I de Offic., quod <i>cum plerique arbitrentur res bellicas | |
| 967 maiores esse quam urbanas, minuenda est haec opinio, sed si vere | |
| 968 volumus iudicare, multae res extiterunt urbanae maiores | |
| 969 clarioresque quam bellicae</i>. Sed circa maiora maior fortitudo | |
| 970 consistit. Ergo non proprie consistit fortitudo circa mortem quae | |
| 971 est in bello.</p> | |
| 972 <p title="II-II q. 123 a. 5 arg. 3"><a name="44080"><span class= | |
| 973 "ref">[44080] IIª-IIae, q. 123 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 974 Praeterea, bella ordinantur ad pacem temporalem reipublicae | |
| 975 conservandam, dicit enim Augustinus, XIX de Civ. Dei, quod | |
| 976 <i>intentione pacis bella aguntur</i>. Sed pro pace temporali | |
| 977 reipublicae non videtur quod aliquis debeat se periculo mortis | |
| 978 exponere, cum talis pax sit multarum lasciviarum occasio. Ergo | |
| 979 videtur quod virtus fortitudinis non consistat circa mortis | |
| 980 bellicae pericula.</p> | |
| 981 <p title="II-II q. 123 a. 5 s. c."><a name="44081"><span class= | |
| 982 "ref">[44081] IIª-IIae, q. 123 a. 5 s. c.</span></a> Sed | |
| 983 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod maxime est | |
| 984 fortitudo circa mortem quae est in bello.</p> | |
| 985 <p title="II-II q. 123 a. 5 co."><a name="44082"><span class= | |
| 986 "ref">[44082] IIª-IIae, q. 123 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 987 dicendum quod, sicut dictum est, fortitudo confirmat animum hominis | |
| 988 contra maxima pericula, quae sunt pericula mortis. Sed quia | |
| 989 fortitudo virtus est, ad cuius rationem pertinet quod semper tendat | |
| 990 in bonum, consequens est ut homo pericula mortis non refugiat | |
| 991 propter aliquod bonum prosequendum. Pericula autem mortis quae est | |
| 992 ex aegritudine, vel ex tempestate maris, vel ex incursu latronum, | |
| 993 vel si qua alia sunt huiusmodi, non videntur directe alicui | |
| 994 imminere ex hoc quod prosequatur aliquod bonum. Sed pericula mortis | |
| 995 quae est in bellicis directe imminent homini propter aliquod bonum, | |
| 996 inquantum scilicet defendit bonum commune per iustum bellum. Potest | |
| 997 autem aliquod esse iustum bellum dupliciter. Uno modo, generale, | |
| 998 sicut cum aliqui decertant in acie. Alio modo, particulare, puta | |
| 999 cum aliquis iudex, vel etiam privata persona, non recedit a iusto | |
| 1000 iudicio timore gladii imminentis vel cuiuscumque periculi, etiam si | |
| 1001 sit mortiferum. Pertinet ergo ad fortitudinem firmitatem animi | |
| 1002 praebere contra pericula mortis non solum quae imminent in bello | |
| 1003 communi, sed etiam quae imminent in particulari impugnatione, quae | |
| 1004 communi nomine bellum dici potest. Et secundum hoc, concedendum est | |
| 1005 quod fortitudo proprie est circa pericula mortis quae est in bello. | |
| 1006 Sed et circa pericula cuiuscumque alterius mortis fortis bene se | |
| 1007 habet, praesertim quia et cuiuslibet mortis homo potest periculum | |
| 1008 subire propter virtutem; puta cum aliquis non refugit amico | |
| 1009 infirmanti obsequi propter timorem mortiferae infectionis; vel cum | |
| 1010 non refugit itinerari ad aliquod pium negotium prosequendum propter | |
| 1011 timorem naufragii vel latronum.</p> | |
| 1012 <p title="II-II q. 123 a. 5 ad 1"><a name="44083"><span class= | |
| 1013 "ref">[44083] IIª-IIae, q. 123 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1014 ergo dicendum quod martyres sustinent personales impugnationes | |
| 1015 propter summum bonum, quod est Deus. Ideo eorum fortitudo praecipue | |
| 1016 commendatur. Nec est extra genus fortitudinis quae est circa | |
| 1017 bellica. Unde dicuntur <i>fortes facti in bello</i>.</p> | |
| 1018 <p title="II-II q. 123 a. 5 ad 2"><a name="44084"><span class= | |
| 1019 "ref">[44084] IIª-IIae, q. 123 a. 5 ad 2</span></a> Ad | |
| 1020 secundum dicendum quod res domesticae vel urbanae distinguuntur | |
| 1021 contra res bellicas, quae scilicet pertinent ad bella communia. In | |
| 1022 ipsis tamen rebus domesticis vel urbanis possunt imminere pericula | |
| 1023 mortis ex impugnationibus quibusdam, quae sunt quaedam particularia | |
| 1024 bella. Et ita etiam circa huiusmodi potest esse proprie dicta | |
| 1025 fortitudo.</p> | |
| 1026 <p title="II-II q. 123 a. 5 ad 3"><a name="44085"><span class= | |
| 1027 "ref">[44085] IIª-IIae, q. 123 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1028 dicendum quod pax reipublicae est secundum se bona, nec redditur | |
| 1029 mala ex hoc quod aliqui male ea utuntur. Nam et multi alii sunt qui | |
| 1030 bene ea utuntur, et multo peiora mala per eam prohibentur, scilicet | |
| 1031 homicidia, sacrilegia, quam ex ea occasionentur, quae praecipue | |
| 1032 pertinent ad vitia carnis.</p> | |
| 1033 <br /> | |
| 1034 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1035 <p title="II-II q. 123 a. 6 arg. 1"><a name="44086"><span class= | |
| 1036 "ref">[44086] IIª-IIae, q. 123 a. 6 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1037 sextum sic proceditur. Videtur quod sustinere non sit principalis | |
| 1038 actus fortitudinis. Virtus enim est circa difficile et bonum, ut | |
| 1039 dicitur in II Ethic. Sed difficilius est aggredi quam sustinere. | |
| 1040 Ergo sustinere non est praecipuus fortitudinis actus.</p> | |
| 1041 <p title="II-II q. 123 a. 6 arg. 2"><a name="44087"><span class= | |
| 1042 "ref">[44087] IIª-IIae, q. 123 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 1043 Praeterea, maioris potentiae esse videtur quod aliquid possit in | |
| 1044 aliud agere quam quod ipsum ab alio non immutetur. Sed aggredi est | |
| 1045 in aliud agere, sustinere autem est immobile perseverare. Cum ergo | |
| 1046 fortitudo perfectionem potentiae nominet, videtur quod magis ad | |
| 1047 fortitudinem pertineat aggredi quam sustinere.</p> | |
| 1048 <p title="II-II q. 123 a. 6 arg. 3"><a name="44088"><span class= | |
| 1049 "ref">[44088] IIª-IIae, q. 123 a. 6 arg. 3</span></a> | |
| 1050 Praeterea, magis distat ab uno contrariorum aliud contrarium quam | |
| 1051 simplex eius negatio. Sed ille qui sustinet hoc solum habet quod | |
| 1052 non timet, ille autem qui aggreditur contrarie movetur timenti, | |
| 1053 quia insequitur. Ergo videtur quod, cum fortitudo maxime retrahat | |
| 1054 animum a timore, quod magis pertineat ad eam aggredi quam | |
| 1055 sustinere.</p> | |
| 1056 <p title="II-II q. 123 a. 6 s. c."><a name="44089"><span class= | |
| 1057 "ref">[44089] IIª-IIae, q. 123 a. 6 s. c.</span></a> Sed | |
| 1058 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>in | |
| 1059 sustinendo tristia maxime aliqui fortes dicuntur</i>.</p> | |
| 1060 <p title="II-II q. 123 a. 6 co."><a name="44090"><span class= | |
| 1061 "ref">[44090] IIª-IIae, q. 123 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1062 dicendum quod, sicut supra dictum est, et philosophus dicit, in III | |
| 1063 Ethic., fortitudo magis est circa timores reprimendos quam circa | |
| 1064 audacias moderandas. Difficilius enim est timorem reprimere quam | |
| 1065 audaciam moderari, eo quod ipsum periculum, quod est obiectum | |
| 1066 audaciae et timoris, de se confert aliquid ad repressionem | |
| 1067 audaciae, sed operatur ad augmentum timoris. Aggredi autem pertinet | |
| 1068 ad fortitudinem secundum quod moderatur audaciam, sed sustinere | |
| 1069 sequitur repressionem timoris. Et ideo principalior actus est | |
| 1070 fortitudinis sustinere, idest immobiliter sistere in periculis, | |
| 1071 quam aggredi.</p> | |
| 1072 <p title="II-II q. 123 a. 6 ad 1"><a name="44091"><span class= | |
| 1073 "ref">[44091] IIª-IIae, q. 123 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1074 ergo dicendum quod sustinere est difficilius quam aggredi, triplici | |
| 1075 ratione. Primo quidem, quia sustinere videtur aliquis ab aliquo | |
| 1076 fortiori invadente, qui autem aggreditur invadit per modum | |
| 1077 fortioris. Difficilius autem est pugnare cum fortiori quam cum | |
| 1078 debiliori. Secundo, quia ille qui sustinet iam sentit pericula | |
| 1079 imminentia, ille autem qui aggreditur habet ea ut futura. | |
| 1080 Difficilius autem est non moveri a praesentibus quam a futuris. | |
| 1081 Tertio, quia sustinere importat diuturnitatem temporis, sed aggredi | |
| 1082 potest aliquis ex subito motu. Difficilius autem est diu manere | |
| 1083 immobilem quam subito motu moveri ad aliquid arduum. Unde | |
| 1084 philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>quidam sunt praevolantes | |
| 1085 ante pericula, in ipsis autem discedunt, fortes autem e contrario | |
| 1086 se habent</i>.</p> | |
| 1087 <p title="II-II q. 123 a. 6 ad 2"><a name="44092"><span class= | |
| 1088 "ref">[44092] IIª-IIae, q. 123 a. 6 ad 2</span></a> Ad | |
| 1089 secundum dicendum quod sustinere importat quidem passionem | |
| 1090 corporis, sed actum animae fortissime inhaerentis bono, ex quo | |
| 1091 sequitur quod non cedat passioni corporali iam imminenti. Virtus | |
| 1092 autem magis attenditur circa animam quam circa corpus.</p> | |
| 1093 <p title="II-II q. 123 a. 6 ad 3"><a name="44093"><span class= | |
| 1094 "ref">[44093] IIª-IIae, q. 123 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1095 dicendum quod ille qui sustinet non timet, praesente iam causa | |
| 1096 timoris, quam non habet praesentem ille qui aggreditur.</p> | |
| 1097 <br /> | |
| 1098 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1099 <p title="II-II q. 123 a. 7 arg. 1"><a name="44094"><span class= | |
| 1100 "ref">[44094] IIª-IIae, q. 123 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1101 septimum sic proceditur. Videtur quod fortis non operetur propter | |
| 1102 bonum proprii habitus. Finis enim in rebus agendis, etsi sit prior | |
| 1103 in intentione, est tamen posterior in executione. Sed actus | |
| 1104 fortitudinis in executione est posterior quam ipse fortitudinis | |
| 1105 habitus. Non ergo potest esse quod fortis agat propter bonum | |
| 1106 proprii habitus.</p> | |
| 1107 <p title="II-II q. 123 a. 7 arg. 2"><a name="44095"><span class= | |
| 1108 "ref">[44095] IIª-IIae, q. 123 a. 7 arg. 2</span></a> | |
| 1109 Praeterea, Augustinus dicit, XIII de Trin., <i>virtutes, quas | |
| 1110 propter solam beatitudinem amamus, sic persuadere quidam nobis | |
| 1111 audent</i>, scilicet dicendo eas propter se appetendas, <i>ut ipsam | |
| 1112 beatitudinem non amemus. Quod si faciunt, etiam ipsas utique amare | |
| 1113 desistemus, quando illam propter quam solam istas amavimus, non | |
| 1114 amamus</i>. Sed fortitudo est virtus quaedam. Ergo actus | |
| 1115 fortitudinis non est ad ipsam fortitudinem, sed ad beatitudinem | |
| 1116 referendus.</p> | |
| 1117 <p title="II-II q. 123 a. 7 arg. 3"><a name="44096"><span class= | |
| 1118 "ref">[44096] IIª-IIae, q. 123 a. 7 arg. 3</span></a> | |
| 1119 Praeterea, Augustinus dicit, in libro de moribus Eccle., quod | |
| 1120 <i>fortitudo est amor omnia propter Deum facile perferens</i>. Deus | |
| 1121 autem non est ipse habitus fortitudinis, sed aliquid melius, sicut | |
| 1122 oportet finem esse meliorem his quae sunt ad finem. Non ergo fortis | |
| 1123 agit propter bonum proprii habitus.</p> | |
| 1124 <p title="II-II q. 123 a. 7 s. c."><a name="44097"><span class= | |
| 1125 "ref">[44097] IIª-IIae, q. 123 a. 7 s. c.</span></a> Sed | |
| 1126 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>forti | |
| 1127 fortitudo est bonum, talis autem et finis</i>.</p> | |
| 1128 <p title="II-II q. 123 a. 7 co."><a name="44098"><span class= | |
| 1129 "ref">[44098] IIª-IIae, q. 123 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1130 dicendum quod duplex est finis, scilicet proximus, et ultimus. | |
| 1131 Finis autem proximus uniuscuiusque agentis est ut similitudinem | |
| 1132 suae formae in alterum inducat, sicut finis ignis calefacientis est | |
| 1133 ut inducat similitudinem sui caloris in patiente, et finis | |
| 1134 aedificatoris est ut inducat similitudinem suae artis in materia. | |
| 1135 Quodcumque autem bonum ex hoc sequitur, si sit intentum, potest | |
| 1136 dici finis remotus agentis. Sicut autem in factibilibus materia | |
| 1137 exterior disponitur per artem, ita etiam in agibilibus per | |
| 1138 prudentiam disponuntur actus humani. Sic ergo dicendum est quod | |
| 1139 fortis sicut finem proximum intendit ut similitudinem sui habitus | |
| 1140 exprimat in actu, intendit enim agere secundum convenientiam sui | |
| 1141 habitus. Finis autem remotus est beatitudo, vel Deus.</p> | |
| 1142 <p title="II-II q. 123 a. 7 ad 1"><a name="44099"><span class= | |
| 1143 "ref">[44099] IIª-IIae, q. 123 a. 7 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1144 patet responsio ad obiecta. Nam prima ratio procedebat ac si ipsa | |
| 1145 essentia habitus esset finis, non autem similitudo eius in actu, ut | |
| 1146 dictum est.</p> | |
| 1147 <p title="II-II q. 123 a. 7 ad 2"><a name="44100"><span class= | |
| 1148 "ref">[44100] IIª-IIae, q. 123 a. 7 ad 2</span></a> Alia vero | |
| 1149 duo procedunt de fine ultimo.</p> | |
| 1150 <br /> | |
| 1151 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1152 <p title="II-II q. 123 a. 8 arg. 1"><a name="44101"><span class= | |
| 1153 "ref">[44101] IIª-IIae, q. 123 a. 8 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1154 octavum sic proceditur. Videtur quod fortis delectetur in suo actu. | |
| 1155 Delectatio enim est operatio connaturalis habitus non impedita, ut | |
| 1156 dicitur in X Ethic. Sed operatio fortis procedit ex habitu, qui | |
| 1157 agit in modum naturae. Ergo fortis habet delectationem in suo | |
| 1158 actu.</p> | |
| 1159 <p title="II-II q. 123 a. 8 arg. 2"><a name="44102"><span class= | |
| 1160 "ref">[44102] IIª-IIae, q. 123 a. 8 arg. 2</span></a> | |
| 1161 Praeterea, Galat. V, super illud, <i>fructus autem spiritus | |
| 1162 caritas, gaudium, pax</i>, dicit Ambrosius quod opera virtutum | |
| 1163 dicuntur fructus <i>quia mentem hominis sancta et sincera | |
| 1164 delectatione reficiunt</i>. Sed fortis agit opera virtutis. Ergo | |
| 1165 habet delectationem in suo actu.</p> | |
| 1166 <p title="II-II q. 123 a. 8 arg. 3"><a name="44103"><span class= | |
| 1167 "ref">[44103] IIª-IIae, q. 123 a. 8 arg. 3</span></a> | |
| 1168 Praeterea, debilius vincitur a fortiori. Sed fortis plus amat bonum | |
| 1169 virtutis quam proprium corpus, quod periculis mortis exponit. Ergo | |
| 1170 delectatio de bono virtutis evacuat dolorem corporalem. Et ita | |
| 1171 delectabiliter omnino operatur.</p> | |
| 1172 <p title="II-II q. 123 a. 8 s. c."><a name="44104"><span class= | |
| 1173 "ref">[44104] IIª-IIae, q. 123 a. 8 s. c.</span></a> Sed | |
| 1174 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod fortis in | |
| 1175 suo actu nihil delectabile videtur habere.</p> | |
| 1176 <p title="II-II q. 123 a. 8 co."><a name="44105"><span class= | |
| 1177 "ref">[44105] IIª-IIae, q. 123 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1178 dicendum quod sicut supra dictum est, cum de passionibus ageretur, | |
| 1179 duplex est delectatio, una quidem corporalis, quae consequitur | |
| 1180 tactum corporalem; alia autem animalis, quae consequitur | |
| 1181 apprehensionem animae. Et haec proprie consequitur opera virtutum, | |
| 1182 quia in eis consideratur bonum rationis. Principalis vero actus | |
| 1183 fortitudinis est sustinere aliqua tristia secundum apprehensionem | |
| 1184 animae, puta quod homo amittit corporalem vitam (quam virtuosus | |
| 1185 amat, non solum inquantum est quoddam bonum naturale, sed etiam | |
| 1186 inquantum est necessaria ad opera virtutum) et quae ad eam | |
| 1187 pertinent, et iterum sustinere aliqua dolorosa secundum tactum | |
| 1188 corporis, puta vulnera et flagella. Et ideo fortis ex una parte | |
| 1189 habet unde delectetur, scilicet secundum delectationem animalem, | |
| 1190 scilicet de ipso actu virtutis et de fine eius, ex alia vero parte | |
| 1191 habet unde doleat, et animaliter, dum considerat amissionem | |
| 1192 propriae vitae, et corporaliter. Unde, ut legitur II Machab. VI, | |
| 1193 Eleazarus dixit, <i>diros corporis sustineo dolores, secundum | |
| 1194 animam vero, propter timorem tuum, libenter haec patior</i>. | |
| 1195 Sensibilis autem dolor corporis facit non sentiri animalem | |
| 1196 delectationem virtutis, nisi forte propter superabundantem Dei | |
| 1197 gratiam, quae fortius elevat animam ad divina, in quibus | |
| 1198 delectatur, quam a corporalibus poenis afficiatur; sicut beatus | |
| 1199 Tiburtius, cum super carbones incensos nudis plantis incederet, | |
| 1200 dixit quod videbatur sibi super roseos flores ambulare. Facit tamen | |
| 1201 virtus fortitudinis ut ratio non absorbeatur a corporalibus | |
| 1202 doloribus. Tristitiam autem animalem superat delectatio virtutis, | |
| 1203 inquantum homo praefert bonum virtutis corporali vitae et | |
| 1204 quibuscumque ad eam pertinentibus. Et ideo philosophus dicit, in | |
| 1205 III Ethic., quod a forti non requiritur ut delectetur, quasi | |
| 1206 delectationem sentiens, sed sufficit quod non tristetur.</p> | |
| 1207 <p title="II-II q. 123 a. 8 ad 1"><a name="44106"><span class= | |
| 1208 "ref">[44106] IIª-IIae, q. 123 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1209 ergo dicendum quod vehementia actus vel passionis unius potentiae | |
| 1210 impedit aliam potentiam in suo actu. Et ideo per dolorem sensus | |
| 1211 impeditur mens fortis ne in propria operatione delectationem | |
| 1212 sentiat.</p> | |
| 1213 <p title="II-II q. 123 a. 8 ad 2"><a name="44107"><span class= | |
| 1214 "ref">[44107] IIª-IIae, q. 123 a. 8 ad 2</span></a> Ad | |
| 1215 secundum dicendum quod opera virtutum sunt delectabilia praecipue | |
| 1216 propter finem, possunt autem ex sui natura esse tristia. Et | |
| 1217 praecipue hoc contingit in fortitudine. Unde philosophus dicit, in | |
| 1218 III Ethic., quod <i>non in omnibus virtutibus operari | |
| 1219 delectabiliter existit, praeter inquantum finem attingit</i>.</p> | |
| 1220 <p title="II-II q. 123 a. 8 ad 3"><a name="44108"><span class= | |
| 1221 "ref">[44108] IIª-IIae, q. 123 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1222 dicendum quod tristitia animalis vincitur in forti a delectatione | |
| 1223 virtutis. Sed quia dolor corporalis est sensibilior, et apprehensio | |
| 1224 sensitiva magis est homini in manifesto, inde est quod a | |
| 1225 magnitudine corporalis doloris quasi evanescit delectatio | |
| 1226 spiritualis, quae est de fine virtutis.</p> | |
| 1227 <br /> | |
| 1228 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 1229 <p title="II-II q. 123 a. 9 arg. 1"><a name="44109"><span class= | |
| 1230 "ref">[44109] IIª-IIae, q. 123 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 1231 sic proceditur. Videtur quod fortitudo non maxime consistat in | |
| 1232 repentinis. Illud enim videtur esse in repentinis quod ex inopinato | |
| 1233 provenit. Sed Tullius dicit, in sua rhetorica, quod <i>fortitudo | |
| 1234 est considerata periculorum susceptio et laborum perpessio</i>. | |
| 1235 Ergo fortitudo non consistit maxime in repentinis.</p> | |
| 1236 <p title="II-II q. 123 a. 9 arg. 2"><a name="44110"><span class= | |
| 1237 "ref">[44110] IIª-IIae, q. 123 a. 9 arg. 2</span></a> | |
| 1238 Praeterea, Ambrosius dicit, in I de Offic., <i>fortis viri est non | |
| 1239 dissimulare cum aliquid immineat, sed praetendere, et tanquam de | |
| 1240 specula quadam mentis obviare cogitatione provida rebus futuris, ne | |
| 1241 forte dicat postea, ideo ista incidi, quia non arbitrabar posse | |
| 1242 evenire</i>. Sed ubi est aliquid repentinum, ibi non potest | |
| 1243 provideri in futuro. Ergo operatio fortitudinis non est circa | |
| 1244 repentina.</p> | |
| 1245 <p title="II-II q. 123 a. 9 arg. 3"><a name="44111"><span class= | |
| 1246 "ref">[44111] IIª-IIae, q. 123 a. 9 arg. 3</span></a> | |
| 1247 Praeterea, philosophus dicit, in III Ethic., quod fortis est bonae | |
| 1248 spei. Sed spes expectat aliquid in futurum, quod repugnat | |
| 1249 repentino. Ergo operatio fortitudinis non consistit circa | |
| 1250 repentina.</p> | |
| 1251 <p title="II-II q. 123 a. 9 s. c."><a name="44112"><span class= | |
| 1252 "ref">[44112] IIª-IIae, q. 123 a. 9 s. c.</span></a> Sed | |
| 1253 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>fortitudo | |
| 1254 maxime est circa quaecumque mortem inferunt, repentina | |
| 1255 existentia</i>.</p> | |
| 1256 <p title="II-II q. 123 a. 9 co."><a name="44113"><span class= | |
| 1257 "ref">[44113] IIª-IIae, q. 123 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 1258 dicendum quod in operatione fortitudinis duo sunt consideranda. | |
| 1259 Unum quidem, quantum ad electionem ipsius. Et sic fortitudo non est | |
| 1260 circa repentina. Eligit enim fortis praemeditari pericula quae | |
| 1261 possunt imminere, ut eis resistere possit, aut facilius ea ferre, | |
| 1262 quia, ut Gregorius dicit, in quadam homilia, <i>iacula quae | |
| 1263 praevidentur minus feriunt, et nos mala mundi facilius ferimus, si | |
| 1264 contra ea clipeo praescientiae praemunimur</i>. Aliud vero est | |
| 1265 considerandum in operatione fortitudinis quantum ad manifestationem | |
| 1266 virtuosi habitus. Et sic fortitudo maxime est circa repentina, quia | |
| 1267 secundum philosophum, in III Ethic., in repentinis periculis maxime | |
| 1268 manifestatur fortitudinis habitus. Habitus enim agit in modum | |
| 1269 naturae. Unde quod aliquis absque praemeditatione faciat ea quae | |
| 1270 sunt virtutis, cum necessitas imminet propter repentina pericula, | |
| 1271 hoc maxime manifestat quod sit fortitudo habitualiter in anima | |
| 1272 confirmata. Potest autem aliquis etiam qui habitu fortitudinis | |
| 1273 caret, ex diuturna praemeditatione animum suum contra pericula | |
| 1274 praeparare. Qua praeparatione etiam fortis utitur, cum tempus | |
| 1275 adest.</p> | |
| 1276 <p title="II-II q. 123 a. 9 ad arg."><a name="44114"><span class= | |
| 1277 "ref">[44114] IIª-IIae, q. 123 a. 9 ad arg.</span></a> Et per | |
| 1278 hoc patet responsio ab obiecta.</p> | |
| 1279 <br /> | |
| 1280 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 1281 <p title="II-II q. 123 a. 10 arg. 1"><a name="44115"><span class= | |
| 1282 "ref">[44115] IIª-IIae, q. 123 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1283 decimum sic proceditur. Videtur quod fortis non utatur ira in suo | |
| 1284 actu. Nullus enim debet assumere quasi instrumentum suae actionis | |
| 1285 illud quo non potest uti pro suo arbitrio. Sed homo non potest uti | |
| 1286 ira pro suo arbitrio, ut scilicet possit eam assumere cum velit et | |
| 1287 deponere cum velit, ut enim philosophus dicit, in libro de memoria, | |
| 1288 quando passio corporalis mota est, non statim quiescit ut homo | |
| 1289 vult. Ergo fortis non debet assumere iram ad suam operationem.</p> | |
| 1290 <p title="II-II q. 123 a. 10 arg. 2"><a name="44116"><span class= | |
| 1291 "ref">[44116] IIª-IIae, q. 123 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 1292 Praeterea, ille qui per seipsum sufficit ad aliquid agendum, non | |
| 1293 debet in auxilium sui assumere illud quod est infirmius et | |
| 1294 imperfectius. Sed ratio per seipsam sufficit ad opus fortitudinis | |
| 1295 exequendum, in quo iracundia deficit. Unde Seneca dicit, in libro | |
| 1296 de ira, <i>non ad providendum tantum, sed ad res gerendas satis est | |
| 1297 per se ipsa ratio. Et quid stultius est quam hanc ab iracundia | |
| 1298 petere praesidium, rem stabilem ab incerta, fidelem ab infida, | |
| 1299 sanam ab aegra?</i> Ergo fortitudo non debet iram assumere.</p> | |
| 1300 <p title="II-II q. 123 a. 10 arg. 3"><a name="44117"><span class= | |
| 1301 "ref">[44117] IIª-IIae, q. 123 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 1302 Praeterea, sicut propter iram aliqui vehementius opera fortitudinis | |
| 1303 exequuntur, ita etiam et propter tristitiam vel concupiscentiam, | |
| 1304 unde philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>ferae propter | |
| 1305 tristitiam seu dolorem incitantur ad pericula, et adulteri propter | |
| 1306 concupiscentiam multa audacia operantur</i>. Sed fortitudo non | |
| 1307 assumit ad suum actum neque tristitiam neque concupiscentiam. Ergo, | |
| 1308 pari ratione, non debet assumere iram.</p> | |
| 1309 <p title="II-II q. 123 a. 10 s. c."><a name="44118"><span class= | |
| 1310 "ref">[44118] IIª-IIae, q. 123 a. 10 s. c.</span></a> Sed | |
| 1311 contra est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>furor | |
| 1312 cooperatur fortibus</i>.</p> | |
| 1313 <p title="II-II q. 123 a. 10 co."><a name="44119"><span class= | |
| 1314 "ref">[44119] IIª-IIae, q. 123 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 1315 dicendum quod de ira et ceteris animae passionibus, sicut supra | |
| 1316 dictum est, aliter sunt locuti Peripatetici, et aliter Stoici. | |
| 1317 Stoici enim et iram et omnes alias animae passiones ab animo | |
| 1318 sapientis, sive virtuosi, excludebant. Peripatetici vero, quorum | |
| 1319 princeps fuit Aristoteles, iram et alias animae passiones | |
| 1320 attribuebant virtuosis, sed moderatas ratione. Et forte quantum ad | |
| 1321 rem non differebant, sed solum quantum ad modum loquendi. Nam | |
| 1322 Peripatetici omnes motus appetitus sensitivi, qualitercumque se | |
| 1323 habentes, passiones animae nominabant, ut supra habitum est, et | |
| 1324 quia appetitus sensitivus movetur per imperium rationis ad hoc quod | |
| 1325 cooperetur ad promptius agendum, idcirco ponebant et iram et alias | |
| 1326 passiones animae assumendas esse a virtuosis, moderatas secundum | |
| 1327 imperium rationis. Stoici vero vocabant passiones animae | |
| 1328 immoderatos quosdam affectus appetitus sensitivi (unde nominabant | |
| 1329 eos aegritudines vel morbos), et ideo penitus eos a virtute | |
| 1330 separabant. Sic ergo iram moderatam assumit fortis ad suum actum, | |
| 1331 non autem iram immoderatam.</p> | |
| 1332 <p title="II-II q. 123 a. 10 ad 1"><a name="44120"><span class= | |
| 1333 "ref">[44120] IIª-IIae, q. 123 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1334 ergo dicendum quod ira moderata secundum rationem subiicitur | |
| 1335 imperio rationis. Unde consequens est ut homo ea utatur pro suo | |
| 1336 arbitrio, non autem si esset immoderata.</p> | |
| 1337 <p title="II-II q. 123 a. 10 ad 2"><a name="44121"><span class= | |
| 1338 "ref">[44121] IIª-IIae, q. 123 a. 10 ad 2</span></a> Ad | |
| 1339 secundum dicendum quod ratio non assumit iram ad sui actum quasi | |
| 1340 auxilium ab ea accipiens, sed quia utitur appetitu sensitivo ut | |
| 1341 instrumento, sicut et membris corporis. Nec est inconveniens si | |
| 1342 instrumentum sit imperfectius principali agente, ut martellus | |
| 1343 fabro. Seneca autem sectator fuit Stoicorum, et directe contra | |
| 1344 Aristotelem verba praemissa proponit.</p> | |
| 1345 <p title="II-II q. 123 a. 10 ad 3"><a name="44122"><span class= | |
| 1346 "ref">[44122] IIª-IIae, q. 123 a. 10 ad 3</span></a> Ad | |
| 1347 tertium dicendum quod, cum fortitudo, sicut dictum est, habeat duos | |
| 1348 actus, scilicet sustinere et aggredi, non assumit iram ad actum | |
| 1349 sustinendi, quia hunc actum sola ratio per se facit, sed ad actum | |
| 1350 aggrediendi. Ad quem magis assumit iram quam alias passiones, quia | |
| 1351 ad iram pertinet insilire in rem contristantem, et sic directe | |
| 1352 cooperatur fortitudini in aggrediendo. Tristitia autem, secundum | |
| 1353 propriam rationem, succumbit nocivo, sed per accidens coadiuvat ad | |
| 1354 aggrediendum; vel inquantum tristitia est causa irae, ut supra | |
| 1355 dictum est; vel inquantum aliquis periculo se exponit ut tristitiam | |
| 1356 fugiat. Similiter etiam concupiscentia, secundum propriam rationem, | |
| 1357 tendit in bonum delectabile, cui per se repugnat aggressio | |
| 1358 periculorum, sed per accidens quandoque coadiuvat ad aggrediendum, | |
| 1359 inquantum scilicet aliquis potius vult pericula incidere quam | |
| 1360 delectabili carere. Et ideo philosophus dicit, in III Ethic., quod | |
| 1361 inter fortitudines quae sunt ex passione, naturalissima esse | |
| 1362 videtur quae est per iram, et accipiens electionem et cuius gratia | |
| 1363 (scilicet debitum finem), fortitudo (scilicet, fuit vera).</p> | |
| 1364 <br /> | |
| 1365 <div class="E">Articulus 11</div> | |
| 1366 <p title="II-II q. 123 a. 11 arg. 1"><a name="44123"><span class= | |
| 1367 "ref">[44123] IIª-IIae, q. 123 a. 11 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1368 undecimum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non sit virtus | |
| 1369 cardinalis. Ira enim, ut dictum est, maximam affinitatem habet ad | |
| 1370 fortitudinem. Sed ira non ponitur passio principalis, nec etiam | |
| 1371 audacia, quae ad fortitudinem pertinet. Ergo nec fortitudo debet | |
| 1372 poni virtus cardinalis.</p> | |
| 1373 <p title="II-II q. 123 a. 11 arg. 2"><a name="44124"><span class= | |
| 1374 "ref">[44124] IIª-IIae, q. 123 a. 11 arg. 2</span></a> | |
| 1375 Praeterea, virtus ordinatur ad bonum. Sed fortitudo non directe | |
| 1376 ordinatur ad bonum, sed magis ad malum, scilicet ad sustinendum | |
| 1377 pericula et labores, ut Tullius dicit. Ergo fortitudo non est | |
| 1378 virtus cardinalis.</p> | |
| 1379 <p title="II-II q. 123 a. 11 arg. 3"><a name="44125"><span class= | |
| 1380 "ref">[44125] IIª-IIae, q. 123 a. 11 arg. 3</span></a> | |
| 1381 Praeterea, virtus cardinalis est circa ea in quibus praecipue | |
| 1382 versatur vita humana, sicut ostium in cardine vertitur. Sed | |
| 1383 fortitudo est circa pericula mortis, quae raro occurrunt in vita | |
| 1384 humana. Ergo fortitudo non debet poni virtus cardinalis sive | |
| 1385 principalis.</p> | |
| 1386 <p title="II-II q. 123 a. 11 s. c."><a name="44126"><span class= | |
| 1387 "ref">[44126] IIª-IIae, q. 123 a. 11 s. c.</span></a> Sed | |
| 1388 contra est quod Gregorius, XXII Moral., et Ambrosius, super Luc., | |
| 1389 et Augustinus, in libro de moribus Eccle., numerant fortitudinem | |
| 1390 inter quatuor virtutes cardinales seu principales.</p> | |
| 1391 <p title="II-II q. 123 a. 11 co."><a name="44127"><span class= | |
| 1392 "ref">[44127] IIª-IIae, q. 123 a. 11 co.</span></a> Respondeo | |
| 1393 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutes cardinales seu | |
| 1394 principales dicuntur quae praecipue sibi vindicant id quod pertinet | |
| 1395 communiter ad virtutes. Inter alias autem communes virtutis | |
| 1396 conditiones, una ponitur firmiter operari, ut patet in II Ethic. | |
| 1397 Laudem autem firmitatis potissime sibi vindicat fortitudo. Tanto | |
| 1398 enim magis laudatur qui firmiter stat, quanto habet gravius | |
| 1399 impellens ad cadendum vel retrocedendum. Impellit autem hominem ad | |
| 1400 discedendum ab eo quod est secundum rationem et bonum delectans et | |
| 1401 malum affligens, sed gravius impellit dolor corporis quam voluptas, | |
| 1402 dicit enim Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <i>nemo | |
| 1403 est qui non magis dolorem fugiat quam affectat voluptatem, | |
| 1404 quandoquidem videmus et immanissimas bestias a maximis voluptatibus | |
| 1405 exterreri dolorum metu</i>. Et inter dolores animi et pericula | |
| 1406 maxime timentur ea quae ducunt ad mortem, contra quae firmiter stat | |
| 1407 fortis. Unde fortitudo est virtus cardinalis.</p> | |
| 1408 <p title="II-II q. 123 a. 11 ad 1"><a name="44128"><span class= | |
| 1409 "ref">[44128] IIª-IIae, q. 123 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1410 ergo dicendum quod audacia et ira non cooperantur fortitudini ad | |
| 1411 actum eius qui est sustinere, in quo praecipue commendatur firmitas | |
| 1412 eius. Per hunc enim actum fortis cohibet timorem, qui est passio | |
| 1413 principalis, ut supra habitum est.</p> | |
| 1414 <p title="II-II q. 123 a. 11 ad 2"><a name="44129"><span class= | |
| 1415 "ref">[44129] IIª-IIae, q. 123 a. 11 ad 2</span></a> Ad | |
| 1416 secundum dicendum quod virtus ordinatur ad bonum rationis, quod | |
| 1417 conservari oportet contra impulsus malorum. Fortitudo autem | |
| 1418 ordinatur ad mala corporalia sicut ad contraria, quibus resistit, | |
| 1419 ad bonum autem rationis sicut ad finem, quem intendit | |
| 1420 conservare.</p> | |
| 1421 <p title="II-II q. 123 a. 11 ad 3"><a name="44130"><span class= | |
| 1422 "ref">[44130] IIª-IIae, q. 123 a. 11 ad 3</span></a> Ad | |
| 1423 tertium dicendum quod quamvis pericula mortis raro immineant, tamen | |
| 1424 occasiones horum periculorum frequenter occurrunt, dum scilicet | |
| 1425 homini adversarii mortales suscitantur propter iustitiam quam | |
| 1426 sequitur, et propter alia bona quae facit.</p> | |
| 1427 <br /> | |
| 1428 <div class="E">Articulus 12</div> | |
| 1429 <p title="II-II q. 123 a. 12 arg. 1"><a name="44131"><span class= | |
| 1430 "ref">[44131] IIª-IIae, q. 123 a. 12 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1431 duodecimum sic proceditur. Videtur quod fortitudo praecellat inter | |
| 1432 omnes virtutes. Dicit enim Ambrosius, in I de Offic., <i>est | |
| 1433 fortitudo velut ceteris excelsior</i>.</p> | |
| 1434 <p title="II-II q. 123 a. 12 arg. 2"><a name="44132"><span class= | |
| 1435 "ref">[44132] IIª-IIae, q. 123 a. 12 arg. 2</span></a> | |
| 1436 Praeterea, virtus est circa difficile et bonum. Sed fortitudo est | |
| 1437 circa difficillima. Ergo est maxima virtutum.</p> | |
| 1438 <p title="II-II q. 123 a. 12 arg. 3"><a name="44133"><span class= | |
| 1439 "ref">[44133] IIª-IIae, q. 123 a. 12 arg. 3</span></a> | |
| 1440 Praeterea, dignior est persona hominis quam res eius. Sed fortitudo | |
| 1441 est circa personam hominis, quam aliquis periculo mortis exponit | |
| 1442 propter bonum virtutis, iustitia autem et aliae virtutes morales | |
| 1443 sunt circa alias res exteriores. Ergo fortitudo est praecipua inter | |
| 1444 virtutes morales.</p> | |
| 1445 <p title="II-II q. 123 a. 12 s. c. 1"><a name="44134"><span class= | |
| 1446 "ref">[44134] IIª-IIae, q. 123 a. 12 s. c. 1</span></a> Sed | |
| 1447 contra est quod Tullius dicit, in I de Offic., <i>in iustitia | |
| 1448 virtutis splendor est maximus, ex qua viri boni nominantur</i>.</p> | |
| 1449 <p title="II-II q. 123 a. 12 s. c. 2"><a name="44135"><span class= | |
| 1450 "ref">[44135] IIª-IIae, q. 123 a. 12 s. c. 2</span></a> | |
| 1451 Praeterea, philosophus dicit, in I Rhet., <i>necesse est maximas | |
| 1452 esse virtutes quae maxime aliis utiles sunt</i>. Sed liberalitas | |
| 1453 videtur magis utilis quam fortitudo. Ergo est maior virtus.</p> | |
| 1454 <p title="II-II q. 123 a. 12 co."><a name="44136"><span class= | |
| 1455 "ref">[44136] IIª-IIae, q. 123 a. 12 co.</span></a> Respondeo | |
| 1456 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in VI de Trin., <i>in his | |
| 1457 quae non mole magna sunt, idem est esse maius quod melius</i>. Unde | |
| 1458 tanto aliqua virtus maior est quanto melior est. Bonum autem | |
| 1459 rationis est hominis bonum, secundum Dionysium, IV cap. de Div. | |
| 1460 Nom. Hoc autem bonum essentialiter quidem habet prudentia, quae est | |
| 1461 perfectio rationis. Iustitia autem est huius boni factiva, | |
| 1462 inquantum scilicet ad ipsam pertinet ordinem rationis ponere in | |
| 1463 omnibus rebus humanis. Aliae autem virtutes sunt conservativae | |
| 1464 huius boni, inquantum scilicet moderantur passiones, ne abducant | |
| 1465 hominem a bono rationis. Et in ordine harum fortitudo tenet locum | |
| 1466 praecipuum, quia timor periculorum mortis maxime est efficax ad hoc | |
| 1467 quod hominem faciat recedere a bono rationis. Post quam ordinatur | |
| 1468 temperantia, quia etiam delectationes tactus maxime inter cetera | |
| 1469 impediunt bonum rationis. Id autem quod essentialiter dicitur, | |
| 1470 potius est eo quod dicitur effective, et hoc etiam potius est eo | |
| 1471 quod dicitur conservative, secundum remotionem impedimenti. Unde | |
| 1472 inter virtutes cardinales prudentia est potior; secunda, iustitia; | |
| 1473 tertia, fortitudo; quarta, temperantia. Et post has, ceterae | |
| 1474 virtutes.</p> | |
| 1475 <p title="II-II q. 123 a. 12 ad 1"><a name="44137"><span class= | |
| 1476 "ref">[44137] IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1477 ergo dicendum quod Ambrosius fortitudinem aliis virtutibus praefert | |
| 1478 secundum quandam generalem utilitatem, prout scilicet et in rebus | |
| 1479 bellicis et in rebus civilibus seu domesticis utilis est. Unde ipse | |
| 1480 ibidem praemittit, <i>nunc de fortitudine tractemus, quae, velut | |
| 1481 excelsior ceteris, dividitur in res bellicas et domesticas</i>.</p> | |
| 1482 <p title="II-II q. 123 a. 12 ad 2"><a name="44138"><span class= | |
| 1483 "ref">[44138] IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 2</span></a> Ad | |
| 1484 secundum dicendum quod ratio virtutis magis consistit in bono quam | |
| 1485 in difficili. Unde magis est mensuranda magnitudo virtutis secundum | |
| 1486 rationem boni quam secundum rationem difficilis.</p> | |
| 1487 <p title="II-II q. 123 a. 12 ad 3"><a name="44139"><span class= | |
| 1488 "ref">[44139] IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 3</span></a> Ad | |
| 1489 tertium dicendum quod homo non exponit personam suam mortis | |
| 1490 periculis nisi propter iustitiam conservandam. Et ideo laus | |
| 1491 fortitudinis dependet quodammodo ex iustitia. Unde dicit Ambrosius, | |
| 1492 in I de Offic., quod <i>fortitudo sine iustitia iniquitatis est | |
| 1493 materia, quo enim validior est, eo promptior ut inferiorem | |
| 1494 opprimat</i>.</p> | |
| 1495 <p title="II-II q. 123 a. 12 ad 4"><a name="44140"><span class= | |
| 1496 "ref">[44140] IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 4</span></a> Quartum | |
| 1497 concedimus.</p> | |
| 1498 <p title="II-II q. 123 a. 12 ad 5"><a name="44141"><span class= | |
| 1499 "ref">[44141] IIª-IIae, q. 123 a. 12 ad 5</span></a> Ad | |
| 1500 quintum dicendum quod liberalitas utilis est in quibusdam | |
| 1501 particularibus beneficiis. Sed fortitudo habet utilitatem generalem | |
| 1502 ad conservandum totum iustitiae ordinem. Et ideo philosophus dicit, | |
| 1503 in I Rhet., quod <i>iusti et fortes maxime amantur, quia sunt | |
| 1504 maxime utiles et in bello et in pace</i>.</p> | |
| 1505 <br /> | |
| 1506 <div class="D">Quaestio 124</div> | |
| 1507 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1508 <p title="II-II q. 124 pr."><a name="44142"><span class= | |
| 1509 "ref">[44142] IIª-IIae, q. 124 pr.</span></a> Deinde | |
| 1510 considerandum est de martyrio. Et circa hoc quaeruntur quinque. | |
| 1511 Primo, utrum martyrium sit actus virtutis. Secundo, cuius virtutis | |
| 1512 sit actus. Tertio, de perfectione huius actus. Quarto, de poena | |
| 1513 martyrii. Quinto, de causa.</p> | |
| 1514 <br /> | |
| 1515 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1516 <p title="II-II q. 124 a. 1 arg. 1"><a name="44143"><span class= | |
| 1517 "ref">[44143] IIª-IIae, q. 124 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1518 primum sic proceditur. Videtur quod martyrium non sit actus | |
| 1519 virtutis. Omnis enim actus virtutis est voluntarius. Sed martyrium | |
| 1520 quandoque non est voluntarium, ut patet de innocentibus pro Christo | |
| 1521 occisis, de quibus dicit Hilarius, super Matth., quod <i>in | |
| 1522 aeternitatis profectum per martyrii gloriam efferebantur</i>. Ergo | |
| 1523 martyrium non est actus virtutis.</p> | |
| 1524 <p title="II-II q. 124 a. 1 arg. 2"><a name="44144"><span class= | |
| 1525 "ref">[44144] IIª-IIae, q. 124 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 1526 Praeterea, nullum illicitum est actus virtutis. Sed occidere | |
| 1527 seipsum est illicitum, ut supra habitum est. Per quod tamen | |
| 1528 martyrium consummatur, dicit enim Augustinus, in I de Civ. Dei, | |
| 1529 quod <i>quaedam sanctae feminae, tempore persecutionis, ut | |
| 1530 insectatores suae pudicitiae devitarent, se in fluvium deiecerunt, | |
| 1531 eoque modo defunctae sunt; earumque martyria in Catholica Ecclesia | |
| 1532 veneratione celeberrima frequentantur</i>. Non ergo martyrium est | |
| 1533 actus virtutis.</p> | |
| 1534 <p title="II-II q. 124 a. 1 arg. 3"><a name="44145"><span class= | |
| 1535 "ref">[44145] IIª-IIae, q. 124 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 1536 Praeterea, laudabile est quod aliquis sponte se offerat ad | |
| 1537 exequendum actum virtutis. Sed non est laudabile quod aliquis | |
| 1538 martyrio se ingerat, sed magis videtur esse praesumptuosum et | |
| 1539 periculosum. Non ergo martyrium est actus virtutis.</p> | |
| 1540 <p title="II-II q. 124 a. 1 s. c."><a name="44146"><span class= | |
| 1541 "ref">[44146] IIª-IIae, q. 124 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 1542 contra est quod praemium beatitudinis non debetur nisi actui | |
| 1543 virtutis. Debetur autem martyrio, secundum illud Matth. V, <i>beati | |
| 1544 qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, quoniam ipsorum est | |
| 1545 regnum caelorum</i>. Ergo martyrium est actus virtutis.</p> | |
| 1546 <p title="II-II q. 124 a. 1 co."><a name="44147"><span class= | |
| 1547 "ref">[44147] IIª-IIae, q. 124 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1548 dicendum quod, sicut dictum est, ad virtutem pertinet quod aliquis | |
| 1549 in bono rationis conservetur. Consistit autem bonum rationis in | |
| 1550 veritate, sicut in proprio obiecto; et in iustitia, sicut in | |
| 1551 proprio effectu, sicut ex supra dictis patet. Pertinet autem ad | |
| 1552 rationem martyrii ut aliquis firmiter stet in veritate et iustitia | |
| 1553 contra persequentium impetus. Unde manifestum est quod martyrium | |
| 1554 est actus virtutis.</p> | |
| 1555 <p title="II-II q. 124 a. 1 ad 1"><a name="44148"><span class= | |
| 1556 "ref">[44148] IIª-IIae, q. 124 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1557 ergo dicendum quod quidam dixerunt quod in innocentibus acceleratus | |
| 1558 est miraculose usus liberi arbitrii, ita quod etiam voluntarie | |
| 1559 martyrium passi sunt. Sed quia hoc per auctoritatem Scripturae non | |
| 1560 comprobatur, ideo melius dicendum est quod martyrii gloriam, quam | |
| 1561 in aliis propria voluntas meretur, illi parvuli occisi per Dei | |
| 1562 gratiam sunt assecuti. Nam effusio sanguinis propter Christum vicem | |
| 1563 gerit Baptismi. Unde sicut pueris baptizatis per gratiam | |
| 1564 baptismalem meritum Christi operatur ad gloriam obtinendam, ita in | |
| 1565 occisis propter Christum meritum martyrii Christi operatur ad | |
| 1566 palmam martyrii consequendam. Unde Augustinus dicit, in quodam | |
| 1567 sermone de Epiphania, quasi eos alloquens, <i>ille de vestra corona | |
| 1568 dubitabit in passione pro Christo, qui etiam parvulis Baptismum | |
| 1569 prodesse non aestimat Christi. Non habebatis aetatem qua in | |
| 1570 passurum Christum crederetis, sed habebatis carnem in qua pro | |
| 1571 Christo passuro passionem sustineretis</i>.</p> | |
| 1572 <p title="II-II q. 124 a. 1 ad 2"><a name="44149"><span class= | |
| 1573 "ref">[44149] IIª-IIae, q. 124 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 1574 secundum dicendum quod, sicut Augustinus ibidem dicit, esset | |
| 1575 possibile quod <i>aliquibus fide dignis testificationibus divina | |
| 1576 persuasit auctoritas Ecclesiae ut dictarum sanctarum memoriam | |
| 1577 honoraret</i>.</p> | |
| 1578 <p title="II-II q. 124 a. 1 ad 3"><a name="44150"><span class= | |
| 1579 "ref">[44150] IIª-IIae, q. 124 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1580 dicendum quod praecepta legis dantur de actibus virtutis. Dictum | |
| 1581 autem est supra quaedam praecepta legis divinae tradita esse | |
| 1582 secundum praeparationem animi, ut scilicet homo sit paratus hoc vel | |
| 1583 illud faciendi cum fuerit opportunum. Ita etiam et aliqua pertinent | |
| 1584 ad actum virtutis secundum animi praeparationem, ut scilicet, | |
| 1585 superveniente tali casu, homo secundum rationem agat. Et hoc | |
| 1586 praecipue videtur observandum in martyrio, quod consistit in debita | |
| 1587 sustinentia passionum iniuste inflictarum, non autem debet homo | |
| 1588 occasionem dare alteri iniuste agendi, sed si alius iniuste egerit, | |
| 1589 ipse debet moderate tolerare.</p> | |
| 1590 <br /> | |
| 1591 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1592 <p title="II-II q. 124 a. 2 arg. 1"><a name="44151"><span class= | |
| 1593 "ref">[44151] IIª-IIae, q. 124 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1594 secundum sic proceditur. Videtur quod martyrium non sit actus | |
| 1595 fortitudinis. Dicitur enim martyr in Graeco quasi testis. | |
| 1596 Testimonium autem redditur fidei Christi, secundum illud Act. I, | |
| 1597 <i>eritis mihi testes in Ierusalem,</i> et cetera. Et maximus | |
| 1598 dicit, in quodam sermone, <i>mater martyrii fides Catholica est, in | |
| 1599 qua illustres athletae suo sanguine subscripserunt</i>. Ergo | |
| 1600 martyrium est potius actus fidei quam fortitudinis.</p> | |
| 1601 <p title="II-II q. 124 a. 2 arg. 2"><a name="44152"><span class= | |
| 1602 "ref">[44152] IIª-IIae, q. 124 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 1603 Praeterea, actus laudabilis ad illam virtutem praecipue pertinet | |
| 1604 quae ad ipsum inclinat, et quae ab ipso manifestatur, et sine qua | |
| 1605 ipse non valet. Sed ad martyrium praecipue inclinat caritas, unde | |
| 1606 in quodam sermone maximi dicitur, <i>caritas Christi in martyribus | |
| 1607 suis vicit</i>. Maxime etiam caritas per actum martyrii | |
| 1608 manifestatur, secundum illud Ioan. XV, <i>maiorem dilectionem nemo | |
| 1609 habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis</i>. Sine | |
| 1610 caritate etiam martyrium nihil valet, secundum illud I ad Cor. | |
| 1611 XIII, <i>si tradidero corpus meum ita ut ardeam, caritatem autem | |
| 1612 non habuero, nihil mihi prodest</i>. Ergo martyrium magis est actus | |
| 1613 caritatis quam fortitudinis.</p> | |
| 1614 <p title="II-II q. 124 a. 2 arg. 3"><a name="44153"><span class= | |
| 1615 "ref">[44153] IIª-IIae, q. 124 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 1616 Praeterea, Augustinus dicit, in quodam sermone de sancto Cypriano, | |
| 1617 <i>facile est martyrem celebrando venerari, magnum vero fidem eius | |
| 1618 et patientiam imitari</i>. Sed in unoquoque actu virtutis praecipue | |
| 1619 laudabilis redditur virtus cuius est actus. Ergo martyrium magis | |
| 1620 est actus patientiae quam fortitudinis.</p> | |
| 1621 <p title="II-II q. 124 a. 2 s. c."><a name="44154"><span class= | |
| 1622 "ref">[44154] IIª-IIae, q. 124 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 1623 contra est quod Cyprianus dicit, in epistola ad martyres et | |
| 1624 confessores, <i>o beati martyres, quibus vos laudibus praedicem? O | |
| 1625 milites fortissimi, robur corporis vestri quo praeconio vocis | |
| 1626 explicem?</i> Quilibet autem laudatur de virtute cuius actum | |
| 1627 exercet. Ergo martyrium est actus fortitudinis.</p> | |
| 1628 <p title="II-II q. 124 a. 2 co."><a name="44155"><span class= | |
| 1629 "ref">[44155] IIª-IIae, q. 124 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1630 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, ad fortitudinem | |
| 1631 pertinet ut confirmet hominem in bono virtutis contra pericula, et | |
| 1632 praecipue contra pericula mortis, et maxime eius quae est in bello. | |
| 1633 Manifestum est autem quod in martyrio homo firmiter confirmatur in | |
| 1634 bono virtutis, dum fidem et iustitiam non deserit propter | |
| 1635 imminentia pericula mortis, quae etiam in quodam certamine | |
| 1636 particulari a persecutoribus imminent. Unde Cyprianus dicit, in | |
| 1637 quodam sermone, <i>vidit admirans praesentium multitudo caeleste | |
| 1638 certamen, et in praelio stetisse servos Christi voce libera, mente | |
| 1639 incorrupta, virtute divina</i>. Unde manifestum est quod martyrium | |
| 1640 est fortitudinis actus. Et propter hoc de martyribus legit | |
| 1641 Ecclesia, <i>fortes facti sunt in bello</i>.</p> | |
| 1642 <p title="II-II q. 124 a. 2 ad 1"><a name="44156"><span class= | |
| 1643 "ref">[44156] IIª-IIae, q. 124 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1644 ergo dicendum quod in actu fortitudinis duo sunt consideranda. | |
| 1645 Quorum unum est bonum in quo fortis firmatur, et hoc est | |
| 1646 fortitudinis finis. Aliud est ipsa firmitas, qua quis non cedit | |
| 1647 contrariis prohibentibus ab illo bono, et in hoc consistit essentia | |
| 1648 fortitudinis. Sicut autem fortitudo civilis firmat animum hominis | |
| 1649 in iustitia humana, propter cuius conservationem mortis pericula | |
| 1650 sustinet; ita etiam fortitudo gratuita firmat animum hominis in | |
| 1651 bono iustitiae Dei, quae est per fidem Iesu Christi, ut dicitur | |
| 1652 Rom. III. Et sic martyrium comparatur ad fidem sicut ad finem in | |
| 1653 quo aliquis firmatur, ad fortitudinem autem sicut ad habitum | |
| 1654 elicientem.</p> | |
| 1655 <p title="II-II q. 124 a. 2 ad 2"><a name="44157"><span class= | |
| 1656 "ref">[44157] IIª-IIae, q. 124 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 1657 secundum dicendum quod ad actum martyrii inclinat quidem caritas | |
| 1658 sicut primum et principale motivum, per modum virtutis imperantis, | |
| 1659 fortitudo autem sicut motivum proprium, per modum virtutis | |
| 1660 elicientis. Et inde etiam est quod martyrium est actus caritatis ut | |
| 1661 imperantis, fortitudinis autem ut elicientis. Et inde est quod | |
| 1662 utramque virtutem manifestat. Quod autem sit meritorium, habet ex | |
| 1663 caritate, sicut et quilibet virtutis actus. Et ideo sine caritate | |
| 1664 non valet.</p> | |
| 1665 <p title="II-II q. 124 a. 2 ad 3"><a name="44158"><span class= | |
| 1666 "ref">[44158] IIª-IIae, q. 124 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1667 dicendum quod, sicut dictum est, principalior actus fortitudinis | |
| 1668 est sustinere, ad quem pertinet martyrium; non autem ad secundarium | |
| 1669 actum eius, qui est aggredi. Et quia patientia deservit fortitudini | |
| 1670 ex parte actus principalis qui est sustinere, inde est etiam quod | |
| 1671 concomitanter in martyribus patientia commendatur.</p> | |
| 1672 <br /> | |
| 1673 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1674 <p title="II-II q. 124 a. 3 arg. 1"><a name="44159"><span class= | |
| 1675 "ref">[44159] IIª-IIae, q. 124 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1676 tertium sic proceditur. Videtur quod martyrium non sit actus | |
| 1677 maximae perfectionis. Illud enim ad perfectionem vitae videtur | |
| 1678 pertinere quod cadit sub consilio, non sub praecepto, quia scilicet | |
| 1679 non est de necessitate salutis. Sed martyrium videtur esse de | |
| 1680 necessitate salutis, dicit enim apostolus, Rom. X, <i>corde | |
| 1681 creditur ad iustitiam, ore autem fit confessio ad salutem</i>; et I | |
| 1682 Ioann. III dicitur quod <i>nos debemus pro fratribus animam | |
| 1683 ponere</i>. Ergo martyrium non pertinet ad perfectionem.</p> | |
| 1684 <p title="II-II q. 124 a. 3 arg. 2"><a name="44160"><span class= | |
| 1685 "ref">[44160] IIª-IIae, q. 124 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 1686 Praeterea, ad maiorem perfectionem pertinere videtur quod aliquis | |
| 1687 det Deo animam, quod fit per obedientiam, quam quod det Deo | |
| 1688 proprium corpus, quod fit per martyrium, unde Gregorius dicit, ult. | |
| 1689 Moral., quod <i>obedientia cunctis victimis praefertur</i>. Ergo | |
| 1690 martyrium non est actus maximae perfectionis.</p> | |
| 1691 <p title="II-II q. 124 a. 3 arg. 3"><a name="44161"><span class= | |
| 1692 "ref">[44161] IIª-IIae, q. 124 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 1693 Praeterea, melius esse videtur aliis prodesse quam seipsum in bono | |
| 1694 conservare, quia <i>bonum gentis melius est quam bonum unius | |
| 1695 hominis</i>, secundum philosophum, in I Ethic. Sed ille qui | |
| 1696 martyrium sustinet, sibi soli prodest, ille autem qui docet, | |
| 1697 proficit multis. Ergo actus docendi et gubernandi subditos est | |
| 1698 perfectior quam actus martyrii.</p> | |
| 1699 <p title="II-II q. 124 a. 3 s. c."><a name="44162"><span class= | |
| 1700 "ref">[44162] IIª-IIae, q. 124 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 1701 contra est quod Augustinus, in libro de sancta Virginit., praefert | |
| 1702 martyrium virginitati, quae ad perfectionem pertinet. Ergo videtur | |
| 1703 martyrium maxime ad perfectionem pertinere.</p> | |
| 1704 <p title="II-II q. 124 a. 3 co."><a name="44163"><span class= | |
| 1705 "ref">[44163] IIª-IIae, q. 124 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1706 dicendum quod de aliquo actu virtutis dupliciter loqui possumus. | |
| 1707 Uno modo, secundum speciem ipsius actus, prout comparatur ad | |
| 1708 virtutem proxime elicientem ipsum. Et sic non potest esse quod | |
| 1709 martyrium, quod consistit in debita tolerantia mortis, sit | |
| 1710 perfectissimus inter virtutis actus. Quia tolerare mortem non est | |
| 1711 laudabile secundum se, sed solum secundum quod ordinatur ad aliquod | |
| 1712 bonum quod consistit in actu virtutis, puta ad fidem et dilectionem | |
| 1713 Dei. Unde ille actus virtutis, cum sit finis, melior est. Alio modo | |
| 1714 potest considerari actus virtutis secundum quod comparatur ad | |
| 1715 primum motivum, quod est amor caritatis. Et ex hac parte praecipue | |
| 1716 aliquis actus habet quod ad perfectionem vitae pertineat, quia, ut | |
| 1717 apostolus dicit, Coloss. III, <i>caritas est vinculum | |
| 1718 perfectionis</i>. Martyrium autem, inter omnes actus virtuosos, | |
| 1719 maxime demonstrat perfectionem caritatis. Quia tanto magis | |
| 1720 ostenditur aliquis aliquam rem amare, quanto pro ea rem magis | |
| 1721 amatam contemnit, et rem magis odiosam eligit pati. Manifestum est | |
| 1722 autem quod inter omnia alia bona praesentis vitae, maxime amat homo | |
| 1723 ipsam vitam, et e contrario maxime odit ipsam mortem, et praecipue | |
| 1724 cum doloribus corporalium tormentorum, quorum metu etiam bruta | |
| 1725 animalia a maximis voluptatibus absterrentur, ut Augustinus dicit, | |
| 1726 in libro octoginta trium quaest. Et secundum hoc patet quod | |
| 1727 martyrium inter ceteros actus humanos est perfectior secundum suum | |
| 1728 genus, quasi maximae caritatis signum, secundum illud Ioan. XV, | |
| 1729 <i>maiorem caritatem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro | |
| 1730 amicis suis</i>.</p> | |
| 1731 <p title="II-II q. 124 a. 3 ad 1"><a name="44164"><span class= | |
| 1732 "ref">[44164] IIª-IIae, q. 124 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1733 ergo dicendum quod nullus est actus perfectionis sub consilio | |
| 1734 cadens qui in aliquo eventu non cadat sub praecepto, quasi de | |
| 1735 necessitate salutis existens, sicut Augustinus dicit, in libro de | |
| 1736 adulterinis coniugiis, quod aliquis incidit in necessitatem | |
| 1737 continentiae servandae propter absentiam vel infirmitatem uxoris. | |
| 1738 Et ideo non est contra perfectionem martyrii si in aliquo casu sit | |
| 1739 de necessitate salutis. Est enim aliquis casus in quo martyrium | |
| 1740 perferre non est de necessitate salutis, puta cum ex zelo fidei et | |
| 1741 caritate fraterna multoties leguntur sancti martyres sponte se | |
| 1742 obtulisse martyrio. Illa autem praecepta sunt intelligenda secundum | |
| 1743 praeparationem animi.</p> | |
| 1744 <p title="II-II q. 124 a. 3 ad 2"><a name="44165"><span class= | |
| 1745 "ref">[44165] IIª-IIae, q. 124 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 1746 secundum dicendum quod martyrium complectitur id quod summum in | |
| 1747 obedientia esse potest, ut scilicet aliquis sit obediens usque ad | |
| 1748 mortem, sicut de Christo legitur, Philipp. II, quod <i>factus est | |
| 1749 obediens usque ad mortem</i>. Unde patet quod martyrium secundum se | |
| 1750 est perfectius quam obedientia absolute dicta.</p> | |
| 1751 <p title="II-II q. 124 a. 3 ad 3"><a name="44166"><span class= | |
| 1752 "ref">[44166] IIª-IIae, q. 124 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1753 dicendum quod ratio illa procedit de martyrio secundum propriam | |
| 1754 speciem actus, ex qua non habet excellentiam inter omnes actus | |
| 1755 virtutum, sicut nec fortitudo est excellentior inter omnes | |
| 1756 virtutes.</p> | |
| 1757 <br /> | |
| 1758 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1759 <p title="II-II q. 124 a. 4 arg. 1"><a name="44167"><span class= | |
| 1760 "ref">[44167] IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1761 quartum sic proceditur. Videtur quod mors non sit de ratione | |
| 1762 martyrii. Dicit enim Hieronymus, in sermone de assumptione, | |
| 1763 <i>recte dixerim quod Dei genitrix virgo et martyr fuit, quamvis in | |
| 1764 pace vitam finierit</i>. Et Gregorius dicit, <i>quamvis occasio | |
| 1765 persecutionis desit, habet tamen pax suum martyrium, quia etsi | |
| 1766 carnis colla ferro non subiicimus, spirituali tamen gladio carnalia | |
| 1767 desideria in mente trucidamus</i>. Ergo absque passione mortis | |
| 1768 potest esse martyrium.</p> | |
| 1769 <p title="II-II q. 124 a. 4 arg. 2"><a name="44168"><span class= | |
| 1770 "ref">[44168] IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 1771 Praeterea, pro integritate carnis servanda aliquae mulieres | |
| 1772 leguntur laudabiliter vitam suam contempsisse, et ita videtur quod | |
| 1773 corporalis integritas castitatis praeferatur vitae corporali. Sed | |
| 1774 quandoque ipsa integritas carnis aufertur, vel auferri intentatur, | |
| 1775 pro confessione fidei Christianae, ut patet de Agnete et Lucia. | |
| 1776 Ergo videtur quod martyrium magis debeat dici si aliqua mulier pro | |
| 1777 fide Christi integritatem carnis perdat, quam si etiam vitam | |
| 1778 perderet corporalem. Unde et Lucia dixit, <i>si me invitam feceris | |
| 1779 violari, castitas mihi duplicabitur ad coronam</i>.</p> | |
| 1780 <p title="II-II q. 124 a. 4 arg. 3"><a name="44169"><span class= | |
| 1781 "ref">[44169] IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 1782 Praeterea, martyrium est fortitudinis actus. Ad fortitudinem autem | |
| 1783 pertinet non solum mortem non formidare, sed nec alias | |
| 1784 adversitates, ut Augustinus dicit, in VI musicae. Sed multae sunt | |
| 1785 aliae adversitates praeter mortem, quas aliqui possunt sustinere | |
| 1786 pro fide Christi, sicut carcerem, exilium, rapinam bonorum, ut | |
| 1787 patet ad Heb. X. Unde et sancti Marcelli Papae martyrium | |
| 1788 celebratur, qui tamen fuit in carcere mortuus. Ergo non est de | |
| 1789 necessitate martyrii quod aliquis sustineat poenam mortis.</p> | |
| 1790 <p title="II-II q. 124 a. 4 arg. 4"><a name="44170"><span class= | |
| 1791 "ref">[44170] IIª-IIae, q. 124 a. 4 arg. 4</span></a> | |
| 1792 Praeterea, martyrium est actus meritorius, ut dictum est. Sed actus | |
| 1793 meritorius non potest esse post mortem. Ergo ante mortem. Et ita | |
| 1794 mors non est de ratione martyrii.</p> | |
| 1795 <p title="II-II q. 124 a. 4 s. c."><a name="44171"><span class= | |
| 1796 "ref">[44171] IIª-IIae, q. 124 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 1797 contra est quod maximus dicit, in quodam sermone, de martyre, | |
| 1798 <i>quod vincit pro fide moriendo qui vinceretur sine fide | |
| 1799 vivendo</i>.</p> | |
| 1800 <p title="II-II q. 124 a. 4 co."><a name="44172"><span class= | |
| 1801 "ref">[44172] IIª-IIae, q. 124 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1802 dicendum quod, sicut dictum est, martyr dicitur quasi testis fidei | |
| 1803 Christianae, per quam nobis visibilia pro invisibilibus contemnenda | |
| 1804 proponuntur, ut dicitur Heb. XI. Ad martyrium ergo pertinet ut homo | |
| 1805 testificetur fidem, se opere ostendens cuncta praesentia | |
| 1806 contemnere, ut ad futura et ad invisibilia bona perveniat. Quandiu | |
| 1807 autem homini remanet vita corporalis, nondum opere se ostendit | |
| 1808 temporalia cuncta despicere, consueverunt enim homines et | |
| 1809 consanguineos et omnia bona possessa contemnere, et etiam dolores | |
| 1810 corporis pati, ut vitam conservent. Unde et Satan contra Iob | |
| 1811 induxit, <i>pellem pro pelle, et cuncta quae habet homo, dabit pro | |
| 1812 anima sua</i>, idest pro vita corporali. Et ideo ad perfectam | |
| 1813 rationem martyrii requiritur quod aliquis mortem sustineat propter | |
| 1814 Christum.</p> | |
| 1815 <p title="II-II q. 124 a. 4 ad 1"><a name="44173"><span class= | |
| 1816 "ref">[44173] IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1817 ergo dicendum quod illae auctoritates, et si quae similes | |
| 1818 inveniuntur, loquuntur de martyrio per quandam similitudinem.</p> | |
| 1819 <p title="II-II q. 124 a. 4 ad 2"><a name="44174"><span class= | |
| 1820 "ref">[44174] IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 1821 secundum dicendum quod in muliere quae integritatem carnis perdit, | |
| 1822 vel ad perdendum eam damnatur, occasione fidei Christianae, non est | |
| 1823 apud homines manifestum utrum hoc mulier patiatur propter amorem | |
| 1824 fidei Christianae, vel magis pro contemptu castitatis. Et ideo apud | |
| 1825 homines non redditur per hoc testimonium sufficiens. Unde hoc non | |
| 1826 proprie habet rationem martyrii. Sed apud Deum, qui corda | |
| 1827 scrutatur, potest hoc ad praemium deputari, sicut Lucia dixit.</p> | |
| 1828 <p title="II-II q. 124 a. 4 ad 3"><a name="44175"><span class= | |
| 1829 "ref">[44175] IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1830 dicendum quod, sicut supra dictum est, fortitudo principaliter | |
| 1831 consistit circa pericula mortis, circa alia autem consequenter. Et | |
| 1832 ideo nec martyrium proprie dicitur pro sola tolerantia carceris vel | |
| 1833 exilii vel rapinae divitiarum, nisi forte secundum quod ex his | |
| 1834 sequitur mors.</p> | |
| 1835 <p title="II-II q. 124 a. 4 ad 4"><a name="44176"><span class= | |
| 1836 "ref">[44176] IIª-IIae, q. 124 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1837 dicendum quod meritum martyrii non est post mortem, sed in ipsa | |
| 1838 voluntaria sustinentia mortis, prout scilicet aliquis voluntarie | |
| 1839 patitur inflictionem mortis. Contingit tamen quandoque quod aliquis | |
| 1840 post mortalia vulnera suscepta pro Christo, vel quascumque alias | |
| 1841 tribulationes continuatas usque ad mortem, quas a persecutoribus | |
| 1842 patitur pro fide Christi, diu aliquis vivat. In quo statu actus | |
| 1843 martyrii meritorius est, et etiam ipso eodem tempore quo huiusmodi | |
| 1844 afflictiones patitur.</p> | |
| 1845 <br /> | |
| 1846 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1847 <p title="II-II q. 124 a. 5 arg. 1"><a name="44177"><span class= | |
| 1848 "ref">[44177] IIª-IIae, q. 124 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1849 quintum sic proceditur. Videtur quod sola fides sit causa martyrii. | |
| 1850 Dicitur enim I Pet. IV, nemo vestrum patiatur quasi homicida aut | |
| 1851 fur, aut aliquid huiusmodi, <i>si autem ut Christianus, non | |
| 1852 erubescat, glorificet autem Deum in isto nomine</i>. Sed ex hoc | |
| 1853 dicitur aliquis Christianus quod tenet fidem Christi. Ergo sola | |
| 1854 fides Christi dat patientibus martyrii gloriam.</p> | |
| 1855 <p title="II-II q. 124 a. 5 arg. 2"><a name="44178"><span class= | |
| 1856 "ref">[44178] IIª-IIae, q. 124 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 1857 Praeterea, martyr dicitur quasi testis. Testimonium autem non | |
| 1858 redditur nisi veritati. Non autem aliquis dicitur martyr ex | |
| 1859 testimonio cuiuslibet veritatis, sed solum ex testimonio veritatis | |
| 1860 divinae. Alioquin, si quis moreretur pro confessione veritatis | |
| 1861 geometriae, vel alterius scientiae speculativae, esset martyr, quod | |
| 1862 videtur ridiculum. Ergo sola fides est martyrii causa.</p> | |
| 1863 <p title="II-II q. 124 a. 5 arg. 3"><a name="44179"><span class= | |
| 1864 "ref">[44179] IIª-IIae, q. 124 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 1865 Praeterea, inter alia virtutum opera illa videntur esse potiora | |
| 1866 quae ordinantur ad bonum commune, <i>quia bonum gentis melius est | |
| 1867 quam bonum unius hominis</i>, secundum philosophum, in I Ethic. Si | |
| 1868 ergo aliquod aliud bonum esset causa martyrii, maxime videretur | |
| 1869 quod illi martyres essent qui pro defensione reipublicae moriuntur. | |
| 1870 Quod Ecclesiae observatio non habet, non enim militum qui in bello | |
| 1871 iusto moriuntur martyria celebrantur. Ergo sola fides videtur esse | |
| 1872 martyrii causa.</p> | |
| 1873 <p title="II-II q. 124 a. 5 s. c."><a name="44180"><span class= | |
| 1874 "ref">[44180] IIª-IIae, q. 124 a. 5 s. c.</span></a> Sed | |
| 1875 contra est quod dicitur Matth. V, <i>beati qui persecutionem | |
| 1876 patiuntur propter iustitiam</i>, quod pertinet ad martyrium, ut | |
| 1877 Glossa ibidem dicit. Ad iustitiam autem pertinet non solum fides, | |
| 1878 sed etiam aliae virtutes. Ergo etiam aliae virtutes possunt esse | |
| 1879 martyrii causa.</p> | |
| 1880 <p title="II-II q. 124 a. 5 co."><a name="44181"><span class= | |
| 1881 "ref">[44181] IIª-IIae, q. 124 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1882 dicendum quod, sicut dictum est, martyres dicuntur quasi testes, | |
| 1883 quia scilicet corporalibus suis passionibus usque ad mortem | |
| 1884 testimonium perhibent veritati, non cuicumque, sed veritati quae | |
| 1885 secundum pietatem est, quae per Christum nobis innotuit; unde et | |
| 1886 martyres Christi dicuntur, quasi testes ipsius. Huiusmodi autem est | |
| 1887 veritas fidei. Et ideo cuiuslibet martyrii causa est fidei veritas. | |
| 1888 Sed ad fidei veritatem non solum pertinet ipsa credulitas cordis, | |
| 1889 sed etiam exterior protestatio. Quae quidem fit non solum per verba | |
| 1890 quibus aliquis confitetur fidem, sed etiam per facta quibus aliquis | |
| 1891 fidem se habere ostendit, secundum illud Iac. II, <i>ego ostendam | |
| 1892 tibi ex operibus fidem meam</i>. Unde et de quibusdam dicitur Tit. | |
| 1893 I, <i>confitentur se nosse Deum, factis autem negant</i>. Et ideo | |
| 1894 omnium virtutum opera, secundum quod referuntur in Deum, sunt | |
| 1895 quaedam protestationes fidei, per quam nobis innotescit quod Deus | |
| 1896 huiusmodi opera a nobis requirit, et nos pro eis remunerat. Et | |
| 1897 secundum hoc possunt esse martyrii causa. Unde et beati Ioannis | |
| 1898 Baptistae martyrium in Ecclesia celebratur, qui non pro neganda | |
| 1899 fide, sed pro reprehensione adulterii mortem sustinuit.</p> | |
| 1900 <p title="II-II q. 124 a. 5 ad 1"><a name="44182"><span class= | |
| 1901 "ref">[44182] IIª-IIae, q. 124 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1902 ergo dicendum quod Christianus dicitur qui Christi est. Dicitur | |
| 1903 autem aliquis esse Christi non solum ex eo quod habet fidem | |
| 1904 Christi, sed etiam ex eo quod spiritu Christi ad opera virtuosa | |
| 1905 procedit, secundum illud Rom. VIII, <i>si quis spiritum Christi non | |
| 1906 habet, hic non est eius</i>; et etiam ex hoc quod, ad imitationem | |
| 1907 Christi, peccatis moritur, secundum illud Galat. V, <i>qui Christi | |
| 1908 sunt, carnem suam crucifixerunt, cum vitiis et concupiscentiis</i>. | |
| 1909 Et ideo ut Christianus patitur non solum qui patitur pro fidei | |
| 1910 confessione quae fit per verba, sed etiam quicumque patitur pro | |
| 1911 quocumque bono opere faciendo, vel pro quocumque peccato vitando, | |
| 1912 propter Christum, quia totum hoc pertinet ad fidei | |
| 1913 protestationem.</p> | |
| 1914 <p title="II-II q. 124 a. 5 ad 2"><a name="44183"><span class= | |
| 1915 "ref">[44183] IIª-IIae, q. 124 a. 5 ad 2</span></a> Ad | |
| 1916 secundum dicendum quod veritas aliarum scientiarum non pertinet ad | |
| 1917 cultum divinitatis. Et ideo non dicitur esse secundum pietatem. | |
| 1918 Unde nec eius confessio potest esse directe martyrii causa. Sed | |
| 1919 quia omne mendacium peccatum est, ut supra habitum est, vitatio | |
| 1920 mendacii, contra quamcumque veritatem sit, inquantum mendacium est | |
| 1921 peccatum divinae legi contrarium, potest esse martyrii causa.</p> | |
| 1922 <p title="II-II q. 124 a. 5 ad 3"><a name="44184"><span class= | |
| 1923 "ref">[44184] IIª-IIae, q. 124 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1924 dicendum quod bonum reipublicae est praecipuum inter bona humana. | |
| 1925 Sed bonum divinum, quod est propria causa martyrii, est potius quam | |
| 1926 humanum. Quia tamen bonum humanum potest effici divinum, ut si | |
| 1927 referatur in Deum; potest esse quodcumque bonum humanum martyrii | |
| 1928 causa secundum quod in Deum refertur.</p> | |
| 1929 <br /> | |
| 1930 <div class="D">Quaestio 125</div> | |
| 1931 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1932 <p title="II-II q. 125 pr."><a name="44185"><span class= | |
| 1933 "ref">[44185] IIª-IIae, q. 125 pr.</span></a> Deinde | |
| 1934 considerandum est de vitiis oppositis fortitudini. Et primo, de | |
| 1935 timore; secundo, de intimiditate; tertio, de audacia. Circa primum | |
| 1936 quaeruntur quatuor. Primo, utrum timor sit peccatum. Secundo, utrum | |
| 1937 opponatur fortitudini. Tertio, utrum sit peccatum mortale. Quarto, | |
| 1938 utrum excuset vel diminuat peccatum.</p> | |
| 1939 <br /> | |
| 1940 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1941 <p title="II-II q. 125 a. 1 arg. 1"><a name="44186"><span class= | |
| 1942 "ref">[44186] IIª-IIae, q. 125 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1943 primum sic proceditur. Videtur quod timor non sit peccatum. Timor | |
| 1944 enim est passio quaedam, ut supra habitum est. Sed passionibus nec | |
| 1945 laudamur nec vituperamur, ut dicitur in II Ethic. Cum igitur omne | |
| 1946 peccatum sit vituperabile, videtur quod timor non sit peccatum.</p> | |
| 1947 <p title="II-II q. 125 a. 1 arg. 2"><a name="44187"><span class= | |
| 1948 "ref">[44187] IIª-IIae, q. 125 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 1949 Praeterea, nihil quod in lege divina mandatur est peccatum, quia | |
| 1950 lex domini est immaculata, ut dicitur in Psalmo. Sed timor mandatur | |
| 1951 in lege Dei, dicitur enim ad Ephes. VI, <i>servi, obedite dominis | |
| 1952 carnalibus, cum timore et tremore</i>. Timor ergo non est | |
| 1953 peccatum.</p> | |
| 1954 <p title="II-II q. 125 a. 1 arg. 3"><a name="44188"><span class= | |
| 1955 "ref">[44188] IIª-IIae, q. 125 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 1956 Praeterea, nihil quod naturaliter inest homini est peccatum, quia | |
| 1957 peccatum est contra naturam, ut Damascenus dicit, II libro. Sed | |
| 1958 timere est homini naturale, unde philosophus dicit, in III Ethic., | |
| 1959 quod <i>erit aliquis insanus, vel sine sensu doloris, si nihil | |
| 1960 timeat, neque terraemotum neque inundationes</i>. Ergo timor non | |
| 1961 est peccatum.</p> | |
| 1962 <p title="II-II q. 125 a. 1 s. c."><a name="44189"><span class= | |
| 1963 "ref">[44189] IIª-IIae, q. 125 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 1964 contra est quod dominus dicit, Matth. X, <i>nolite timere eos qui | |
| 1965 occidunt corpus</i>. Et Ezech. II dicitur, <i>ne timeas eos, neque | |
| 1966 sermones eorum metuas</i>.</p> | |
| 1967 <p title="II-II q. 125 a. 1 co."><a name="44190"><span class= | |
| 1968 "ref">[44190] IIª-IIae, q. 125 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1969 dicendum quod aliquid dicitur esse peccatum in actibus humanis | |
| 1970 propter inordinationem, nam bonum humani actus in ordine quodam | |
| 1971 existit, ut ex supra dictis patet. Est autem hic debitus ordo, ut | |
| 1972 appetitus regimini rationis subdatur. Ratio autem dictat aliqua | |
| 1973 esse fugienda, et aliqua esse prosequenda; et inter fugienda, | |
| 1974 quaedam dictat magis esse fugienda quam alia; et similiter inter | |
| 1975 prosequenda, quaedam dictat esse magis prosequenda quam alia; et | |
| 1976 quantum est bonum prosequendum, tantum est aliquod oppositum malum | |
| 1977 fugiendum. Inde est quod ratio dictat quaedam bona magis esse | |
| 1978 prosequenda quam quaedam mala fugienda. Quando ergo appetitus fugit | |
| 1979 ea quae ratio dictat esse sustinenda ne desistat ab aliis quae | |
| 1980 magis prosequi debet, timor inordinatus est, et habet rationem | |
| 1981 peccati. Quando vero appetitus timendo refugit id quod est secundum | |
| 1982 rationem fugiendum, tunc appetitus non est inordinatus, nec | |
| 1983 peccatum.</p> | |
| 1984 <p title="II-II q. 125 a. 1 ad 1"><a name="44191"><span class= | |
| 1985 "ref">[44191] IIª-IIae, q. 125 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1986 ergo dicendum quod timor communiter dictus secundum suam rationem | |
| 1987 importat universaliter fugam, unde quantum ad hoc non importat | |
| 1988 rationem boni vel mali. Et similiter est de qualibet alia passione. | |
| 1989 Et ideo philosophus dicit quod passiones non sunt laudabiles neque | |
| 1990 vituperabiles, quia scilicet non laudantur neque vituperantur qui | |
| 1991 irascuntur vel timent, sed qui circa hoc aut ordinate aut | |
| 1992 inordinate se habent.</p> | |
| 1993 <p title="II-II q. 125 a. 1 ad 2"><a name="44192"><span class= | |
| 1994 "ref">[44192] IIª-IIae, q. 125 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 1995 secundum dicendum quod timor ille ad quem inducit apostolus, est | |
| 1996 conveniens rationi, ut scilicet servus timeat ne deficiat ab | |
| 1997 obsequiis quae domino debet impendere.</p> | |
| 1998 <p title="II-II q. 125 a. 1 ad 3"><a name="44193"><span class= | |
| 1999 "ref">[44193] IIª-IIae, q. 125 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2000 dicendum quod mala quibus homo resistere non potest, et ex quorum | |
| 2001 sustinentia nihil boni provenit homini, ratio dictat esse fugienda. | |
| 2002 Et ideo timor talium non est peccatum.</p> | |
| 2003 <br /> | |
| 2004 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2005 <p title="II-II q. 125 a. 2 arg. 1"><a name="44194"><span class= | |
| 2006 "ref">[44194] IIª-IIae, q. 125 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2007 secundum sic proceditur. Videtur quod peccatum timoris non | |
| 2008 opponatur fortitudini. Fortitudo enim est circa pericula mortis, ut | |
| 2009 supra habitum est. Sed peccatum timoris non semper pertinet ad | |
| 2010 pericula mortis. Quia super illud Psalmi, beati omnes qui timent | |
| 2011 dominum, dicit Glossa quod <i>humanus timor est quo timemus pati | |
| 2012 pericula carnis, vel perdere mundi bona</i>. Et super illud Matth. | |
| 2013 XXVI, oravit tertio eundem sermonem etc., dicit Glossa quod triplex | |
| 2014 est malus timor, scilicet timor mortis, timor vilitatis, et timor | |
| 2015 doloris. Non ergo peccatum timoris opponitur fortitudini.</p> | |
| 2016 <p title="II-II q. 125 a. 2 arg. 2"><a name="44195"><span class= | |
| 2017 "ref">[44195] IIª-IIae, q. 125 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 2018 Praeterea, praecipuum quod commendatur in fortitudine est quod | |
| 2019 exponit se periculis mortis. Sed quandoque aliquis ex timore | |
| 2020 servitutis vel ignominiae exponit se morti, sicut Augustinus, in I | |
| 2021 de Civ. Dei, narrat de Catone, qui, ut non incurreret Caesaris | |
| 2022 servitutem, morti se tradidit. Ergo peccatum timoris non opponitur | |
| 2023 fortitudini, sed magis habet similitudinem cum ipsa.</p> | |
| 2024 <p title="II-II q. 125 a. 2 arg. 3"><a name="44196"><span class= | |
| 2025 "ref">[44196] IIª-IIae, q. 125 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 2026 Praeterea, omnis desperatio ex aliquo timore procedit. Sed | |
| 2027 desperatio non opponitur fortitudini, sed magis spei, ut supra | |
| 2028 habitum est. Ergo neque timoris peccatum opponitur fortitudini.</p> | |
| 2029 <p title="II-II q. 125 a. 2 s. c."><a name="44197"><span class= | |
| 2030 "ref">[44197] IIª-IIae, q. 125 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 2031 contra est quod philosophus, in II et III Ethic., timiditatem ponit | |
| 2032 fortitudini oppositam.</p> | |
| 2033 <p title="II-II q. 125 a. 2 co."><a name="44198"><span class= | |
| 2034 "ref">[44198] IIª-IIae, q. 125 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2035 dicendum quod, sicut supra habitum est, omnis timor ex amore | |
| 2036 procedit, nullus enim timet nisi contrarium eius quod amat. Amor | |
| 2037 autem non determinatur ad aliquod genus virtutis vel vitii, sed | |
| 2038 amor ordinatus includitur in qualibet virtute, quilibet enim | |
| 2039 virtuosus amat proprium bonum virtutis; amor autem inordinatus | |
| 2040 includitur in quolibet peccato, ex amore enim inordinato procedit | |
| 2041 inordinata cupiditas. Unde similiter inordinatus timor includitur | |
| 2042 in quolibet peccato, sicut avarus timet amissionem pecuniae, | |
| 2043 intemperatus amissionem voluptatis, et sic de aliis. Sed timor | |
| 2044 praecipuus est periculorum mortis, ut probatur in III Ethic. et | |
| 2045 ideo talis timoris inordinatio opponitur fortitudini, quae est | |
| 2046 circa pericula mortis. Et propter hoc antonomastice dicitur | |
| 2047 timiditas fortitudini opponi.</p> | |
| 2048 <p title="II-II q. 125 a. 2 ad 1"><a name="44199"><span class= | |
| 2049 "ref">[44199] IIª-IIae, q. 125 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2050 ergo dicendum quod auctoritates illae loquuntur de timore | |
| 2051 inordinato communiter sumpto, qui diversis virtutibus opponi | |
| 2052 potest.</p> | |
| 2053 <p title="II-II q. 125 a. 2 ad 2"><a name="44200"><span class= | |
| 2054 "ref">[44200] IIª-IIae, q. 125 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 2055 secundum dicendum quod actus humani praecipue diiudicantur ex fine, | |
| 2056 ut ex supra dictis patet. Ad fortem autem pertinet ut se exponat | |
| 2057 periculis mortis propter bonum, sed ille qui se periculis mortis | |
| 2058 exponit ut fugiat servitutem vel aliquid laboriosum, a timore | |
| 2059 vincitur, quod est fortitudini contrarium. Unde philosophus dicit, | |
| 2060 in III Ethic., quod <i>mori fugientem inopiam vel cupidinem vel | |
| 2061 aliquid triste, non est fortis, sed magis timidi, mollities enim | |
| 2062 est fugere laboriosa</i>.</p> | |
| 2063 <p title="II-II q. 125 a. 2 ad 3"><a name="44201"><span class= | |
| 2064 "ref">[44201] IIª-IIae, q. 125 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2065 dicendum quod, sicut supra dictum est, sicut spes est principium | |
| 2066 audaciae, ita timor est principium desperationis. Unde sicut ad | |
| 2067 fortem, qui utitur audacia moderate, praeexigitur spes, ita e | |
| 2068 converso desperatio ex aliquo timore procedit. Non autem oportet | |
| 2069 quod quaelibet desperatio procedat ex quolibet timore, sed ex eo | |
| 2070 qui est sui generis. Desperatio autem quae opponitur spei, ad aliud | |
| 2071 genus refertur, scilicet ad res divinas, quam timor qui opponitur | |
| 2072 fortitudini, qui pertinet ad pericula mortis. Unde ratio non | |
| 2073 sequitur.</p> | |
| 2074 <br /> | |
| 2075 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2076 <p title="II-II q. 125 a. 3 arg. 1"><a name="44202"><span class= | |
| 2077 "ref">[44202] IIª-IIae, q. 125 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2078 tertium sic proceditur. Videtur quod timor non sit peccatum | |
| 2079 mortale. Timor enim, ut supra dictum est, est in irascibili, quae | |
| 2080 est pars sensualitatis. Sed in sensualitate est tantum peccatum | |
| 2081 veniale, ut supra habitum est. Ergo timor non est peccatum | |
| 2082 mortale.</p> | |
| 2083 <p title="II-II q. 125 a. 3 arg. 2"><a name="44203"><span class= | |
| 2084 "ref">[44203] IIª-IIae, q. 125 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 2085 Praeterea, omne peccatum mortale totaliter cor avertit a Deo. Hoc | |
| 2086 autem non facit timor, quia super illud Iudic. VII, qui | |
| 2087 formidolosus est etc., dicit Glossa quod <i>timidus est qui primo | |
| 2088 aspectu congressum trepidat, non tamen corde terretur, sed reparari | |
| 2089 et animari potest</i>. Ergo timor non est peccatum mortale.</p> | |
| 2090 <p title="II-II q. 125 a. 3 arg. 3"><a name="44204"><span class= | |
| 2091 "ref">[44204] IIª-IIae, q. 125 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 2092 Praeterea, peccatum mortale non solum retrahit a perfectione, sed | |
| 2093 etiam a praecepto. Sed timor non retrahit a praecepto, sed solum a | |
| 2094 perfectione, quia super illud Deut. XX, quis est homo formidolosus | |
| 2095 et corde pavido, etc., dicit Glossa, <i>docet non posse quemquam | |
| 2096 perfectionem contemplationis vel militiae spiritualis accipere qui | |
| 2097 adhuc nudari terrenis opibus pertimescit</i>. Ergo timor non est | |
| 2098 peccatum mortale.</p> | |
| 2099 <p title="II-II q. 125 a. 3 s. c."><a name="44205"><span class= | |
| 2100 "ref">[44205] IIª-IIae, q. 125 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 2101 contra, pro solo peccato mortali debetur poena Inferni. Quae tamen | |
| 2102 debetur timidis, secundum illud Apoc. XXI, <i>timidis et incredulis | |
| 2103 et execratis, etc., pars erit in stagno ignis et sulphuris, quod | |
| 2104 est mors secunda</i>. Ergo timiditas est peccatum mortale.</p> | |
| 2105 <p title="II-II q. 125 a. 3 co."><a name="44206"><span class= | |
| 2106 "ref">[44206] IIª-IIae, q. 125 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2107 dicendum quod, sicut dictum est, timor peccatum est secundum quod | |
| 2108 est inordinatus, prout scilicet refugit quod non est secundum | |
| 2109 rationem refugiendum. Haec autem inordinatio timoris quandoque | |
| 2110 quidem consistit in solo appetitu sensitivo, non superveniente | |
| 2111 consensu rationalis appetitus, et sic non potest esse peccatum | |
| 2112 mortale, sed solum veniale. Quandoque vero huiusmodi inordinatio | |
| 2113 timoris pertingit usque ad appetitum rationalem, qui dicitur | |
| 2114 voluntas, quae ex libero arbitrio refugit aliquid non secundum | |
| 2115 rationem. Et talis inordinatio timoris quandoque est peccatum | |
| 2116 mortale, quandoque veniale. Si enim quis propter timorem quo | |
| 2117 refugit periculum mortis, vel quodcumque aliud temporale malum, sic | |
| 2118 dispositus est ut faciat aliquid prohibitum, vel praetermittat | |
| 2119 aliquid quod est praeceptum in lege divina, talis timor est | |
| 2120 peccatum mortale. Alioquin erit peccatum veniale.</p> | |
| 2121 <p title="II-II q. 125 a. 3 ad 1"><a name="44207"><span class= | |
| 2122 "ref">[44207] IIª-IIae, q. 125 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2123 ergo dicendum quod ratio illa procedit de timore secundum quod | |
| 2124 sistit infra sensualitatem.</p> | |
| 2125 <p title="II-II q. 125 a. 3 ad 2"><a name="44208"><span class= | |
| 2126 "ref">[44208] IIª-IIae, q. 125 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 2127 secundum dicendum quod etiam Glossa illa potest intelligi de timore | |
| 2128 in sensualitate existente. Vel potest melius dici quod ille toto | |
| 2129 corde terretur cuius animum timor vincit irreparabiliter. Potest | |
| 2130 autem contingere quod, etiam si timor sit peccatum mortale, non | |
| 2131 tamen aliquis ita obstinate terretur quin persuasionibus revocari | |
| 2132 possit, sicut quandoque aliquis mortaliter peccans concupiscentiae | |
| 2133 consentiendo, revocatur, ne opere impleat quod proposuit | |
| 2134 facere.</p> | |
| 2135 <p title="II-II q. 125 a. 3 ad 3"><a name="44209"><span class= | |
| 2136 "ref">[44209] IIª-IIae, q. 125 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2137 dicendum quod Glossa illa loquitur de timore revocante hominem a | |
| 2138 bono quod non est de necessitate praecepti, sed de perfectione | |
| 2139 consilii. Talis autem timor non est peccatum mortale, sed quandoque | |
| 2140 veniale; quandoque etiam non est peccatum, puta cum aliquis habet | |
| 2141 rationabilem causam timoris.</p> | |
| 2142 <br /> | |
| 2143 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2144 <p title="II-II q. 125 a. 4 arg. 1"><a name="44210"><span class= | |
| 2145 "ref">[44210] IIª-IIae, q. 125 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2146 quartum sic proceditur. Videtur quod timor non excuset a peccato. | |
| 2147 Timor enim est peccatum, ut dictum est. Sed peccatum non excusat a | |
| 2148 peccato, sed magis aggravat ipsum. Ergo timor non excusat a | |
| 2149 peccato.</p> | |
| 2150 <p title="II-II q. 125 a. 4 arg. 2"><a name="44211"><span class= | |
| 2151 "ref">[44211] IIª-IIae, q. 125 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 2152 Praeterea, si aliquis timor excusat a peccato, maxime excusaret | |
| 2153 timor mortis, qui dicitur cadere in constantem virum. Sed hic timor | |
| 2154 non videtur excusare, quia cum mors ex necessitate immineat | |
| 2155 omnibus, non videtur esse timenda. Ergo timor non excusat a | |
| 2156 peccato.</p> | |
| 2157 <p title="II-II q. 125 a. 4 arg. 3"><a name="44212"><span class= | |
| 2158 "ref">[44212] IIª-IIae, q. 125 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 2159 Praeterea, timor omnis aut est mali temporalis, aut spiritualis. | |
| 2160 Sed timor mali spiritualis non potest excusare peccatum, quia non | |
| 2161 inducit ad peccandum, sed magis retrahit a peccato. Timor etiam | |
| 2162 mali temporalis non excusat a peccato, quia sicut philosophus | |
| 2163 dicit, in III Ethic., <i>inopiam non oportet timere, neque | |
| 2164 aegritudinem, neque quaecumque non a propria malitia procedunt</i>. | |
| 2165 Ergo videtur quod timor nullo modo excusat a peccato.</p> | |
| 2166 <p title="II-II q. 125 a. 4 s. c."><a name="44213"><span class= | |
| 2167 "ref">[44213] IIª-IIae, q. 125 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 2168 contra est quod in decretis, qu. I, dicitur, <i>vim passus et | |
| 2169 invitus ab haereticis ordinatus colorem habet excusationis</i>.</p> | |
| 2170 <p title="II-II q. 125 a. 4 co."><a name="44214"><span class= | |
| 2171 "ref">[44214] IIª-IIae, q. 125 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2172 dicendum quod, sicut supra dictum est, timor intantum habet | |
| 2173 rationem peccati inquantum est contra ordinem rationis. Ratio autem | |
| 2174 iudicat quaedam mala esse magis aliis fugienda. Et ideo quicumque, | |
| 2175 ut fugiat mala quae sunt secundum rationem magis fugienda, non | |
| 2176 refugit mala quae sunt minus fugienda, non est peccatum. Sicut | |
| 2177 magis est fugienda mors corporalis quam amissio rerum, unde si | |
| 2178 quis, propter timorem mortis, latronibus aliquid promitteret aut | |
| 2179 daret, excusaretur a peccato quod incurreret si sine causa | |
| 2180 legitima, praetermissis bonis, quibus esset magis dandum, | |
| 2181 peccatoribus largiretur. Si autem aliquis per timorem fugiens mala | |
| 2182 quae secundum rationem sunt minus fugienda, incurrat mala quae | |
| 2183 secundum rationem sunt magis fugienda, non posset totaliter a | |
| 2184 peccato excusari, quia timor talis inordinatus esset. Sunt autem | |
| 2185 magis timenda mala animae quam mala corporis; et mala corporis quam | |
| 2186 mala exteriorum rerum. Et ideo si quis incurrat mala animae, idest | |
| 2187 peccata, fugiens mala corporis, puta flagella vel mortem, aut mala | |
| 2188 exteriorum rerum, puta damnum pecuniae; aut si sustineat mala | |
| 2189 corporis ut vitet damnum pecuniae; non excusatur totaliter a | |
| 2190 peccato. Diminuitur tamen aliquid eius peccatum, quia minus | |
| 2191 voluntarium est quod ex timore agitur; imponitur enim homini | |
| 2192 quaedam necessitas aliquid faciendi propter imminentem timorem. | |
| 2193 Unde philosophus huiusmodi quae ex timore fiunt, dicit esse non | |
| 2194 simpliciter voluntaria, sed mixta ex voluntario et | |
| 2195 involuntario.</p> | |
| 2196 <p title="II-II q. 125 a. 4 ad 1"><a name="44215"><span class= | |
| 2197 "ref">[44215] IIª-IIae, q. 125 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2198 ergo dicendum quod timor non excusat ex ea parte qua est peccatum, | |
| 2199 sed ex ea parte qua est involuntarium.</p> | |
| 2200 <p title="II-II q. 125 a. 4 ad 2"><a name="44216"><span class= | |
| 2201 "ref">[44216] IIª-IIae, q. 125 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 2202 secundum dicendum quod, licet mors omnibus immineat ex necessitate, | |
| 2203 tamen ipsa diminutio temporis vitae est quoddam malum, et per | |
| 2204 consequens timendum.</p> | |
| 2205 <p title="II-II q. 125 a. 4 ad 3"><a name="44217"><span class= | |
| 2206 "ref">[44217] IIª-IIae, q. 125 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2207 dicendum quod secundum Stoicos, qui ponebant bona temporalia non | |
| 2208 esse hominis bona, sequitur ex consequenti quod mala temporalia non | |
| 2209 sint hominis mala, et per consequens nullo modo timenda. Sed | |
| 2210 secundum Augustinum, in libro de Lib. Arbit., huiusmodi temporalia | |
| 2211 sunt minima bona. Quod etiam Peripatetici senserunt. Et ideo | |
| 2212 contraria eorum sunt quidem timenda, non tamen multum, ut pro eis | |
| 2213 recedatur ab eo quod est bonum secundum virtutem.</p> | |
| 2214 <br /> | |
| 2215 <div class="D">Quaestio 126</div> | |
| 2216 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2217 <p title="II-II q. 126 pr."><a name="44218"><span class= | |
| 2218 "ref">[44218] IIª-IIae, q. 126 pr.</span></a> Deinde | |
| 2219 considerandum est de vitio intimiditatis. Et circa hoc quaeruntur | |
| 2220 duo. Primo, utrum intimidum esse sit peccatum. Secundo, utrum | |
| 2221 opponatur fortitudini.</p> | |
| 2222 <br /> | |
| 2223 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2224 <p title="II-II q. 126 a. 1 arg. 1"><a name="44219"><span class= | |
| 2225 "ref">[44219] IIª-IIae, q. 126 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2226 primum sic proceditur. Videtur quod intimiditas non sit peccatum. | |
| 2227 Quod enim ponitur pro commendatione viri iusti, non est peccatum. | |
| 2228 Sed in commendationem viri iusti dicitur, Prov. XXVIII, <i>iustus, | |
| 2229 quasi leo confidens, absque terrore erit</i>. Ergo esse impavidum | |
| 2230 non est peccatum.</p> | |
| 2231 <p title="II-II q. 126 a. 1 arg. 2"><a name="44220"><span class= | |
| 2232 "ref">[44220] IIª-IIae, q. 126 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 2233 Praeterea, maxime terribilis est mors, secundum philosophum, in III | |
| 2234 Ethic. Sed nec mortem oportet timere, secundum illud Matth. X, | |
| 2235 <i>nolite timere eos qui occidunt corpus</i>, nec etiam aliquid | |
| 2236 quod ab homine possit inferri, secundum illud Isaiae li, quis tu, | |
| 2237 ut timeas ab homine mortali? Ergo impavidum esse non est | |
| 2238 peccatum.</p> | |
| 2239 <p title="II-II q. 126 a. 1 arg. 3"><a name="44221"><span class= | |
| 2240 "ref">[44221] IIª-IIae, q. 126 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 2241 Praeterea, timor ex amore nascitur, ut supra dictum est. Sed nihil | |
| 2242 mundanum amare pertinet ad perfectionem virtutis, quia, ut | |
| 2243 Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei, <i>amor Dei usque ad | |
| 2244 contemptum sui, facit cives civitatis caelestis</i>. Ergo nihil | |
| 2245 humanum formidare videtur non esse peccatum.</p> | |
| 2246 <p title="II-II q. 126 a. 1 s. c."><a name="44222"><span class= | |
| 2247 "ref">[44222] IIª-IIae, q. 126 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 2248 contra est quod de iudice iniquo dicitur, Luc. XVIII, quod <i>nec | |
| 2249 Deum timebat, nec hominem reverebatur</i>.</p> | |
| 2250 <p title="II-II q. 126 a. 1 co."><a name="44223"><span class= | |
| 2251 "ref">[44223] IIª-IIae, q. 126 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2252 dicendum quod, quia timor ex amore nascitur, idem iudicium videtur | |
| 2253 esse de amore et de timore. Agitur autem nunc de timore quo mala | |
| 2254 temporalia timentur, qui provenit ex temporalium bonorum amore. | |
| 2255 Inditum autem est unicuique naturaliter ut propriam vitam amet, et | |
| 2256 ea quae ad ipsam ordinantur, tamen debito modo, ut scilicet amentur | |
| 2257 huiusmodi non quasi finis constituatur in eis, sed secundum quod | |
| 2258 eis utendum est propter ultimum finem. Unde quod aliquis deficiat a | |
| 2259 debito modo amoris ipsorum, est contra naturalem inclinationem, et | |
| 2260 per consequens est peccatum. Nunquam tamen a tali amore totaliter | |
| 2261 aliquis decidit, quia id quod est naturae totaliter perdi non | |
| 2262 potest. Propter quod apostolus dicit, ad Ephes. V, quod <i>nemo | |
| 2263 unquam carnem suam odio habuit</i>. Unde etiam illi qui seipsos | |
| 2264 interimunt, ex amore carnis suae hoc faciunt, quam volunt a | |
| 2265 praesentibus angustiis liberari. Unde contingere potest quod | |
| 2266 aliquis minus quam debeat timeat, mortem et alia temporalia mala, | |
| 2267 propter hoc quod minus debito amet ea. Sed quod nihil horum timeat, | |
| 2268 non potest ex totali defectu amoris contingere, sed ex eo quod | |
| 2269 aestimat mala opposita bonis quae amat, sibi supervenire non posse. | |
| 2270 Quod quandoque contingit ex superbia animi de se praesumentis et | |
| 2271 alios contemnentis, secundum quod dicitur Iob XLI, <i>factus est ut | |
| 2272 nullum timeret, omne sublime videt</i>. Quandoque autem contingit | |
| 2273 ex defectu rationis, sicut philosophus dicit, in III Ethic., quod | |
| 2274 Celtae propter stultitiam nihil timent. Unde patet quod esse | |
| 2275 impavidum est vitiosum, sive causetur ex defectu amoris, sive | |
| 2276 causetur ex elatione animi, sive causetur ex stoliditate; quae | |
| 2277 tamen excusat a peccato si sit invincibilis.</p> | |
| 2278 <p title="II-II q. 126 a. 1 ad 1"><a name="44224"><span class= | |
| 2279 "ref">[44224] IIª-IIae, q. 126 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2280 ergo dicendum quod iustus commendatur a timore retrahente eum a | |
| 2281 bono, non quod sit absque omni timore. Dicitur enim Eccli. I, | |
| 2282 <i>qui sine timore est, non poterit iustificari</i>.</p> | |
| 2283 <p title="II-II q. 126 a. 1 ad 2"><a name="44225"><span class= | |
| 2284 "ref">[44225] IIª-IIae, q. 126 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 2285 secundum dicendum quod mors, vel quidquid aliud ab homine mortali | |
| 2286 potest inferri, non est ea ratione timendum ut a iustitia | |
| 2287 recedatur. Est tamen timendum inquantum per hoc homo potest | |
| 2288 impediri ab operibus virtuosis, vel quantum ad se, vel quantum ad | |
| 2289 profectum quem in aliis facit. Unde dicitur Prov. XIV, <i>sapiens | |
| 2290 timet, et declinat a malo</i>.</p> | |
| 2291 <p title="II-II q. 126 a. 1 ad 3"><a name="44226"><span class= | |
| 2292 "ref">[44226] IIª-IIae, q. 126 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2293 dicendum quod bona temporalia debent contemni quantum nos impediunt | |
| 2294 ab amore et timore Dei. Et secundum hoc etiam non debent timeri, | |
| 2295 unde dicitur Eccli. XXXIV, <i>qui timet Deum nihil trepidabit</i>. | |
| 2296 Non autem debent contemni bona temporalia inquantum | |
| 2297 instrumentaliter nos iuvant ad ea quae sunt divini amoris et | |
| 2298 timoris.</p> | |
| 2299 <br /> | |
| 2300 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2301 <p title="II-II q. 126 a. 2 arg. 1"><a name="44227"><span class= | |
| 2302 "ref">[44227] IIª-IIae, q. 126 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2303 secundum sic proceditur. Videtur quod esse impavidum non opponatur | |
| 2304 fortitudini. De habitibus enim iudicamus per actus. Sed nullus | |
| 2305 actus fortitudinis impeditur per hoc quod aliquis est impavidus, | |
| 2306 remoto enim timore, aliquis et fortiter sustinet et audacter | |
| 2307 aggreditur. Ergo esse impavidum non opponitur fortitudini.</p> | |
| 2308 <p title="II-II q. 126 a. 2 arg. 2"><a name="44228"><span class= | |
| 2309 "ref">[44228] IIª-IIae, q. 126 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 2310 Praeterea, esse impavidum est vitiosum vel propter defectum debiti | |
| 2311 amoris, vel propter superbiam, vel propter stultitiam. Sed defectus | |
| 2312 debiti amoris opponitur caritati; superbia autem humilitati; | |
| 2313 stultitia autem prudentiae, sive sapientiae. Ergo vitium | |
| 2314 impaviditatis non opponitur fortitudini.</p> | |
| 2315 <p title="II-II q. 126 a. 2 arg. 3"><a name="44229"><span class= | |
| 2316 "ref">[44229] IIª-IIae, q. 126 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 2317 Praeterea, virtuti opponuntur vitia sicut extrema medio. Sed unum | |
| 2318 medium ex una parte non habet nisi unum extremum. Cum ergo | |
| 2319 fortitudini ex una parte opponatur timor, ex alia vero parte | |
| 2320 opponatur ei audacia, videtur quod impaviditas ei non | |
| 2321 opponatur.</p> | |
| 2322 <p title="II-II q. 126 a. 2 s. c."><a name="44230"><span class= | |
| 2323 "ref">[44230] IIª-IIae, q. 126 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 2324 contra est quod philosophus, in III Ethic., ponit impaviditatem | |
| 2325 fortitudini oppositam.</p> | |
| 2326 <p title="II-II q. 126 a. 2 co."><a name="44231"><span class= | |
| 2327 "ref">[44231] IIª-IIae, q. 126 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2328 dicendum quod, sicut supra dictum est, fortitudo est circa timores | |
| 2329 et audacias. Omnis autem virtus moralis ponit modum rationis in | |
| 2330 materia circa quam est. Unde ad fortitudinem pertinet timor | |
| 2331 moderatus secundum rationem, ut scilicet homo timeat quod oportet, | |
| 2332 et quando oportet, et similiter de aliis. Hic autem modus rationis | |
| 2333 corrumpi potest, sicut per excessum, ita et per defectum. Unde | |
| 2334 sicut timiditas opponitur fortitudini per excessum timoris, | |
| 2335 inquantum scilicet homo timet quod non oportet, vel secundum quod | |
| 2336 non oportet; ita etiam impaviditas opponitur ei per defectum | |
| 2337 timoris, inquantum scilicet non timet aliquis quod oportet | |
| 2338 timere.</p> | |
| 2339 <p title="II-II q. 126 a. 2 ad 1"><a name="44232"><span class= | |
| 2340 "ref">[44232] IIª-IIae, q. 126 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2341 ergo dicendum quod actus fortitudinis est timorem sustinere et | |
| 2342 aggredi non qualitercumque, sed secundum rationem. Quod non facit | |
| 2343 impavidus.</p> | |
| 2344 <p title="II-II q. 126 a. 2 ad 2"><a name="44233"><span class= | |
| 2345 "ref">[44233] IIª-IIae, q. 126 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 2346 secundum dicendum quod impaviditas ex sua specie corrumpit medium | |
| 2347 fortitudinis, et ideo directe fortitudini opponitur. Sed secundum | |
| 2348 suas causas, nihil prohibet quin opponatur aliis virtutibus.</p> | |
| 2349 <p title="II-II q. 126 a. 2 ad 3"><a name="44234"><span class= | |
| 2350 "ref">[44234] IIª-IIae, q. 126 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2351 dicendum quod vitium audaciae opponitur fortitudini secundum | |
| 2352 excessum audaciae, impaviditas autem secundum defectum timoris. | |
| 2353 Fortitudo autem in utraque passione medium ponit. Unde non est | |
| 2354 inconveniens quod secundum diversa habeat diversa extrema.</p> | |
| 2355 <br /> | |
| 2356 <div class="D">Quaestio 127</div> | |
| 2357 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2358 <p title="II-II q. 127 pr."><a name="44235"><span class= | |
| 2359 "ref">[44235] IIª-IIae, q. 127 pr.</span></a> Deinde | |
| 2360 considerandum est de audacia. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, | |
| 2361 utrum audacia sit peccatum. Secundo, utrum opponatur | |
| 2362 fortitudini.</p> | |
| 2363 <br /> | |
| 2364 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2365 <p title="II-II q. 127 a. 1 arg. 1"><a name="44236"><span class= | |
| 2366 "ref">[44236] IIª-IIae, q. 127 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2367 primum sic proceditur. Videtur quod audacia non sit peccatum. | |
| 2368 Dicitur enim Iob XXXIX, de equo, per quem significatur bonus | |
| 2369 praedicator, secundum Gregorium, in Moral., quod <i>audacter in | |
| 2370 occursum pergit armatis</i>. Sed nullum vitium cedit in | |
| 2371 commendationem alicuius. Ergo esse audacem non est peccatum.</p> | |
| 2372 <p title="II-II q. 127 a. 1 arg. 2"><a name="44237"><span class= | |
| 2373 "ref">[44237] IIª-IIae, q. 127 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 2374 Praeterea, sicut philosophus dicit, in VI Ethic., <i>oportet | |
| 2375 consiliari quidem tarde, operari autem velociter consiliata</i>. | |
| 2376 Sed ad hanc velocitatem operandi iuvat audacia. Ergo audacia non | |
| 2377 est peccatum, sed magis aliquid laudabile.</p> | |
| 2378 <p title="II-II q. 127 a. 1 arg. 3"><a name="44238"><span class= | |
| 2379 "ref">[44238] IIª-IIae, q. 127 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 2380 Praeterea, audacia est quaedam passio quae causatur a spe, ut supra | |
| 2381 habitum est, cum de passionibus ageretur. Sed spes non ponitur | |
| 2382 peccatum, sed magis virtus. Ergo nec audacia debet poni | |
| 2383 peccatum.</p> | |
| 2384 <p title="II-II q. 127 a. 1 s. c."><a name="44239"><span class= | |
| 2385 "ref">[44239] IIª-IIae, q. 127 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 2386 contra est quod dicitur Eccli. VIII, <i>cum audace non eas in via, | |
| 2387 ne forte gravet mala sua in te</i>. Nullius autem societas est | |
| 2388 declinanda nisi propter peccatum. Ergo audacia est peccatum.</p> | |
| 2389 <p title="II-II q. 127 a. 1 co."><a name="44240"><span class= | |
| 2390 "ref">[44240] IIª-IIae, q. 127 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2391 dicendum quod audacia, sicut supra dictum est, est passio quaedam. | |
| 2392 Passio autem quandoque quidem est moderata secundum rationem, | |
| 2393 quandoque autem caret modo rationis, vel per excessum vel per | |
| 2394 defectum; et secundum hoc est passio vitiosa. Sumuntur autem | |
| 2395 quandoque nomina passionum a superabundanti, sicut ira dicitur non | |
| 2396 quaecumque, sed superabundans, prout scilicet est vitiosa. Et hoc | |
| 2397 etiam modo audacia, per superabundantiam dicta, ponitur esse | |
| 2398 peccatum.</p> | |
| 2399 <p title="II-II q. 127 a. 1 ad 1"><a name="44241"><span class= | |
| 2400 "ref">[44241] IIª-IIae, q. 127 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2401 ergo dicendum quod audacia ibi sumitur secundum quod est moderata | |
| 2402 ratione. Sic enim pertinet ad virtutem fortitudinis.</p> | |
| 2403 <p title="II-II q. 127 a. 1 ad 2"><a name="44242"><span class= | |
| 2404 "ref">[44242] IIª-IIae, q. 127 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 2405 secundum dicendum quod operatio festina commendabilis est post | |
| 2406 consilium, quod est actus rationis. Sed si quis ante consilium | |
| 2407 vellet festine agere, non esset hoc laudabile, sed vitiosum, esset | |
| 2408 enim quaedam praecipitatio actionis, quod est vitium prudentiae | |
| 2409 oppositum, ut supra dictum est. Et ideo audacia, quae operatur ad | |
| 2410 velocitatem operandi, intantum laudabilis est inquantum a ratione | |
| 2411 ordinatur.</p> | |
| 2412 <p title="II-II q. 127 a. 1 ad 3"><a name="44243"><span class= | |
| 2413 "ref">[44243] IIª-IIae, q. 127 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2414 dicendum quod quaedam vitia innominata sunt, et similiter quaedam | |
| 2415 virtutes, ut patet per philosophum, in IV Ethic. Et ideo oportuit | |
| 2416 quibusdam passionibus uti nomine virtutum et vitiorum. Praecipue | |
| 2417 autem illis passionibus utimur ad vitia designanda quarum obiectum | |
| 2418 est malum, sicut patet de odio, timore et ira, et etiam audacia. | |
| 2419 Spes autem et amor habent bonum pro obiecto. Et ideo magis eis | |
| 2420 utimur ad designanda nomina virtutum.</p> | |
| 2421 <br /> | |
| 2422 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2423 <p title="II-II q. 127 a. 2 arg. 1"><a name="44244"><span class= | |
| 2424 "ref">[44244] IIª-IIae, q. 127 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2425 secundum sic proceditur. Videtur quod audacia non opponatur | |
| 2426 fortitudini. Superfluitas enim audaciae videtur ex animi | |
| 2427 praesumptione procedere. Sed praesumptio pertinet ad superbiam, | |
| 2428 quae opponitur humilitati. Ergo audacia magis opponitur humilitati | |
| 2429 quam fortitudini.</p> | |
| 2430 <p title="II-II q. 127 a. 2 arg. 2"><a name="44245"><span class= | |
| 2431 "ref">[44245] IIª-IIae, q. 127 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 2432 Praeterea, audacia non videtur esse vituperabilis nisi inquantum ex | |
| 2433 ea provenit vel nocumentum aliquod ipsi audaci, qui se periculis | |
| 2434 inordinate ingerit; vel etiam aliis, quos per audaciam aggreditur | |
| 2435 vel in pericula praecipitat. Sed hoc videtur ad iniustitiam | |
| 2436 pertinere. Ergo audacia, secundum quod est peccatum, non opponitur | |
| 2437 fortitudini, sed iustitiae.</p> | |
| 2438 <p title="II-II q. 127 a. 2 arg. 3"><a name="44246"><span class= | |
| 2439 "ref">[44246] IIª-IIae, q. 127 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 2440 Praeterea, fortitudo est et circa timores et circa audacias, ut | |
| 2441 supra habitum est. Sed quia timiditas opponitur fortitudini | |
| 2442 secundum excessum timoris, habet aliud vitium oppositum timiditati | |
| 2443 secundum defectum timoris. Si ergo audacia opponatur fortitudini | |
| 2444 propter excessum audaciae, pari ratione opponetur ei aliquod vitium | |
| 2445 propter audaciae defectum. Sed hoc non invenitur. Ergo nec audacia | |
| 2446 debet poni vitium oppositum fortitudini.</p> | |
| 2447 <p title="II-II q. 127 a. 2 s. c."><a name="44247"><span class= | |
| 2448 "ref">[44247] IIª-IIae, q. 127 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 2449 contra est quod philosophus, in II et III Ethic., ponit audaciam | |
| 2450 fortitudini oppositam.</p> | |
| 2451 <p title="II-II q. 127 a. 2 co."><a name="44248"><span class= | |
| 2452 "ref">[44248] IIª-IIae, q. 127 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2453 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad virtutem moralem pertinet | |
| 2454 modum rationis observare in materia circa quam est. Et ideo omne | |
| 2455 vitium quod importat immoderantiam circa materiam alicuius virtutis | |
| 2456 moralis, opponitur illi virtuti morali sicut immoderatum moderato. | |
| 2457 Audacia autem, secundum quod sonat in vitium, importat excessum | |
| 2458 passionis quae audacia dicitur. Unde manifestum est quod opponitur | |
| 2459 virtuti fortitudinis, quae est circa timores et audacias, ut supra | |
| 2460 dictum est.</p> | |
| 2461 <p title="II-II q. 127 a. 2 ad 1"><a name="44249"><span class= | |
| 2462 "ref">[44249] IIª-IIae, q. 127 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2463 ergo dicendum quod oppositio vitii ad virtutem non attenditur | |
| 2464 principaliter secundum causam vitii, sed secundum ipsam vitii | |
| 2465 speciem. Et ideo non oportet quod audacia opponatur eidem virtuti | |
| 2466 cui opponitur praesumptio, quae est causa ipsius.</p> | |
| 2467 <p title="II-II q. 127 a. 2 ad 2"><a name="44250"><span class= | |
| 2468 "ref">[44250] IIª-IIae, q. 127 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 2469 secundum dicendum quod sicut directa oppositio vitii non attenditur | |
| 2470 circa eius causam, ita etiam non attenditur secundum eius effectum. | |
| 2471 Nocumentum autem quod provenit ex audacia est effectus ipsius. Unde | |
| 2472 nec etiam secundum hoc attenditur oppositio audaciae.</p> | |
| 2473 <p title="II-II q. 127 a. 2 ad 3"><a name="44251"><span class= | |
| 2474 "ref">[44251] IIª-IIae, q. 127 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2475 dicendum quod motus audaciae consistit in invadendo id quod est | |
| 2476 homini contrarium, ad quod natura inclinat, nisi inquantum talis | |
| 2477 inclinatio impeditur per timorem patiendi nocumentum ab eo. Et ideo | |
| 2478 vitium quod excedit in audacia non habet contrarium defectum nisi | |
| 2479 timiditatem tantum. Sed audacia non semper concomitatur tantum | |
| 2480 defectum timiditatis. Quia sicut philosophus dicit, in III Ethic., | |
| 2481 <i>audaces sunt praevolantes et volentes ante pericula, sed in | |
| 2482 ipsis discedunt</i>, scilicet prae timore.</p> | |
| 2483 <br /> | |
| 2484 <div class="D">Quaestio 128</div> | |
| 2485 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2486 <p title="II-II q. 128 pr."><a name="44252"><span class= | |
| 2487 "ref">[44252] IIª-IIae, q. 128 pr.</span></a> Deinde | |
| 2488 considerandum est de partibus fortitudinis. Et primo considerandum | |
| 2489 est quae sint fortitudinis partes; secundo, de singulis partibus | |
| 2490 est agendum.</p> | |
| 2491 <p title="II-II q. 128 arg. 1"><a name="44253"><span class= | |
| 2492 "ref">[44253] IIª-IIae, q. 128 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 2493 proceditur. Videtur quod inconvenienter partes fortitudinis | |
| 2494 enumerentur. Tullius enim, in sua rhetorica, ponit fortitudinis | |
| 2495 quatuor partes, <i>scilicet magnificentiam, fiduciam, patientiam et | |
| 2496 perseverantiam</i>. Et videtur quod inconvenienter. Magnificentia | |
| 2497 enim videtur ad liberalitatem pertinere, quia utraque est circa | |
| 2498 pecunias, et necesse est magnificum liberalem esse, ut philosophus | |
| 2499 dicit, in IV Ethic. Sed liberalitas est pars iustitiae, ut supra | |
| 2500 habitum est. Ergo magnificentia non debet poni pars | |
| 2501 fortitudinis.</p> | |
| 2502 <p title="II-II q. 128 arg. 2"><a name="44254"><span class= | |
| 2503 "ref">[44254] IIª-IIae, q. 128 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2504 fiducia nihil aliud esse videtur quam spes. Sed spes non videtur ad | |
| 2505 fortitudinem pertinere, sed ponitur per se virtus. Ergo fiducia non | |
| 2506 debet poni pars fortitudinis.</p> | |
| 2507 <p title="II-II q. 128 arg. 3"><a name="44255"><span class= | |
| 2508 "ref">[44255] IIª-IIae, q. 128 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2509 fortitudo facit hominem bene se habere circa pericula. Sed | |
| 2510 magnificentia et fiducia non important in sui ratione aliquam | |
| 2511 habitudinem ad pericula. Ergo non ponuntur convenienter partes | |
| 2512 fortitudinis.</p> | |
| 2513 <p title="II-II q. 128 arg. 4"><a name="44256"><span class= | |
| 2514 "ref">[44256] IIª-IIae, q. 128 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2515 patientia, secundum Tullium, importat difficilium perpessionem, | |
| 2516 quod etiam ipse attribuit fortitudini. Ergo patientia est idem | |
| 2517 fortitudini, et non est pars eius.</p> | |
| 2518 <p title="II-II q. 128 arg. 5"><a name="44257"><span class= | |
| 2519 "ref">[44257] IIª-IIae, q. 128 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 2520 illud quod requiritur in qualibet virtute, non debet poni pars | |
| 2521 alicuius specialis virtutis. Sed perseverantia requiritur in | |
| 2522 qualibet virtute, dicitur enim Matth. XXIV, <i>qui perseveraverit | |
| 2523 usque in finem, hic salvus erit</i>. Ergo perseverantia non debet | |
| 2524 poni pars fortitudinis.</p> | |
| 2525 <p title="II-II q. 128 arg. 6"><a name="44258"><span class= | |
| 2526 "ref">[44258] IIª-IIae, q. 128 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 2527 Macrobius ponit septem partes fortitudinis, scilicet | |
| 2528 <i>magnanimitatem, fiduciam, securitatem, magnificentiam, | |
| 2529 constantiam, tolerantiam, firmitatem</i>. Andronicus etiam ponit | |
| 2530 septem virtutes annexas fortitudini, <i>quae sunt eupsychia, lema, | |
| 2531 magnanimitas, virilitas, perseverantia, magnificentia, | |
| 2532 andragathia</i>. Ergo videtur quod insufficienter Tullius partes | |
| 2533 fortitudinis enumeraverat.</p> | |
| 2534 <p title="II-II q. 128 arg. 7"><a name="44259"><span class= | |
| 2535 "ref">[44259] IIª-IIae, q. 128 arg. 7</span></a> Praeterea, | |
| 2536 Aristoteles, in III Ethic., ponit quinque modos fortitudinis. | |
| 2537 Quorum prima est politica, quae fortiter operatur propter timorem | |
| 2538 exhonorationis vel poenae; secunda militaris, quae fortiter | |
| 2539 operatur propter artem et experientiam rei bellicae; tertia est | |
| 2540 fortitudo quae fortiter operatur ex passione, praecipue irae; | |
| 2541 quarta est fortitudo quae fortiter operatur propter consuetudinem | |
| 2542 victoriae; quinta autem est quae fortiter operatur propter | |
| 2543 ignorantiam periculorum. Has autem fortitudines nulla praedictarum | |
| 2544 divisionum continet. Ergo praedictae enumerationes partium | |
| 2545 fortitudinis videntur esse inconvenientes.</p> | |
| 2546 <p title="II-II q. 128 co."><a name="44260"><span class= | |
| 2547 "ref">[44260] IIª-IIae, q. 128 co.</span></a> Respondeo | |
| 2548 dicendum quod, sicut supra dictum est, alicuius virtutis possunt | |
| 2549 esse triplices partes, scilicet subiectivae, integrales et | |
| 2550 potentiales. Fortitudini autem, secundum quod est specialis virtus, | |
| 2551 non possunt assignari partes subiectivae, eo quod non dividitur in | |
| 2552 multas virtutes specie differentes, quia est circa materiam valde | |
| 2553 specialem. Assignantur autem ei partes quasi integrales, et | |
| 2554 potentiales, integrales quidem secundum ea quae oportet concurrere | |
| 2555 ad actum fortitudinis; potentiales autem secundum quod ea quae | |
| 2556 fortitudo observat circa difficillima, scilicet circa pericula | |
| 2557 mortis, aliquae aliae virtutes observant circa quasdam alias | |
| 2558 materias minus difficiles; quae quidem virtutes adiunguntur | |
| 2559 fortitudini sicut secundariae principali. Est autem, sicut supra | |
| 2560 dictum est, duplex fortitudinis actus, scilicet aggredi, et | |
| 2561 sustinere. Ad actum autem aggrediendi duo requiruntur. Quorum | |
| 2562 primum pertinet ad animi praeparationem, ut scilicet aliquis | |
| 2563 promptum animum habeat ad aggrediendum. Et quantum ad hoc ponit | |
| 2564 Tullius fiduciam. Unde dicit quod <i>fiducia est per quam magnis et | |
| 2565 honestis rebus multum ipse animus in se fiduciae cum spe | |
| 2566 collocavit</i>. Secundum autem pertinet ad operis executionem, ne | |
| 2567 scilicet aliquis deficiat in executione illorum quae fiducialiter | |
| 2568 inchoavit. Et quantum ad hoc ponit Tullius magnificentiam. Unde | |
| 2569 dicit quod <i>magnificentia est rerum magnarum et excelsarum cum | |
| 2570 animi ampla quadam et splendida propositione cogitatio atque | |
| 2571 administratio</i>, idest executio, ut scilicet amplo proposito | |
| 2572 administratio non desit. Haec ergo duo, si coarctentur ad propriam | |
| 2573 materiam fortitudinis, scilicet ad pericula mortis, erunt quasi | |
| 2574 partes integrales ipsius, sine quibus fortitudo esse non potest. Si | |
| 2575 autem referantur ad aliquas alias materias in quibus est minus | |
| 2576 difficultatis, erunt virtutes distinctae a fortitudine secundum | |
| 2577 speciem, tamen adiungentur ei sicut secundarium principali, sicut | |
| 2578 magnificentia a philosopho, in IV Ethic., ponitur circa magnos | |
| 2579 sumptus; magnanimitas autem, quae videtur idem esse fiduciae, circa | |
| 2580 magnos honores. Ad alium autem actum fortitudinis, qui est | |
| 2581 sustinere, duo requiruntur. Quorum primum est ne difficultate | |
| 2582 imminentium malorum animus frangatur per tristitiam, et decidat a | |
| 2583 sua magnitudine. Et quantum ad hoc ponit patientiam. Unde dicit | |
| 2584 quod <i>patientia est honestatis aut utilitatis causa rerum | |
| 2585 arduarum ac difficilium voluntaria ac diuturna perpessio</i>. Aliud | |
| 2586 autem est ut ex diuturna difficilium passione homo non fatigetur | |
| 2587 usque ad hoc quod desistat, secundum illud Heb. XII, <i>non | |
| 2588 fatigemini, animis vestris deficientes</i>. Et quantum ad hoc ponit | |
| 2589 perseverantiam. Unde dicit quod <i>perseverantia est in ratione | |
| 2590 bene considerata stabilis et perpetua permansio</i>. Haec etiam | |
| 2591 duo, si coarctentur ad propriam materiam fortitudinis, erunt partes | |
| 2592 quasi integrales ipsius. Si autem ad quascumque materias difficiles | |
| 2593 referantur, erunt virtutes a fortitudine distinctae, et tamen ei | |
| 2594 adiungentur sicut secundariae principali.</p> | |
| 2595 <p title="II-II q. 128 ad 1"><a name="44261"><span class= | |
| 2596 "ref">[44261] IIª-IIae, q. 128 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2597 dicendum quod magnificentia circa materiam liberalitatis addit | |
| 2598 quandam magnitudinem, quae pertinet ad rationem ardui, quod est | |
| 2599 obiectum irascibilis, quam principaliter perficit fortitudo. Et ex | |
| 2600 hac parte pertinet ad fortitudinem.</p> | |
| 2601 <p title="II-II q. 128 ad 2"><a name="44262"><span class= | |
| 2602 "ref">[44262] IIª-IIae, q. 128 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2603 dicendum quod spes qua quis de Deo confidit, ponitur virtus | |
| 2604 theologica, ut supra habitum est. Sed per fiduciam quae nunc | |
| 2605 ponitur fortitudinis pars, homo habet spem in seipso, tamen sub | |
| 2606 Deo.</p> | |
| 2607 <p title="II-II q. 128 ad 3"><a name="44263"><span class= | |
| 2608 "ref">[44263] IIª-IIae, q. 128 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2609 dicendum quod quascumque magnas res aggredi videtur esse | |
| 2610 periculosum, quia in his deficere est valde nocivum. Unde etiam si | |
| 2611 magnificentia et fiducia circa quaecumque alia magna operanda vel | |
| 2612 aggredienda ponantur, habent quandam affinitatem cum fortitudine, | |
| 2613 ratione periculi imminentis.</p> | |
| 2614 <p title="II-II q. 128 ad 4"><a name="44264"><span class= | |
| 2615 "ref">[44264] IIª-IIae, q. 128 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2616 dicendum quod patientia non solum perpetitur pericula mortis, circa | |
| 2617 quae est fortitudo, absque superabundanti tristitia, sed etiam | |
| 2618 quaecumque alia difficilia seu periculosa. Et secundum hoc ponitur | |
| 2619 virtus adiuncta fortitudini. Inquantum autem est circa pericula | |
| 2620 mortis, est pars integralis ipsius.</p> | |
| 2621 <p title="II-II q. 128 ad 5"><a name="44265"><span class= | |
| 2622 "ref">[44265] IIª-IIae, q. 128 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2623 dicendum quod perseverantia secundum quod dicit continuitatem boni | |
| 2624 operis usque in finem, circumstantia omnis virtutis esse potest. | |
| 2625 Ponitur autem pars fortitudinis secundum quod dictum est.</p> | |
| 2626 <p title="II-II q. 128 ad 6"><a name="44266"><span class= | |
| 2627 "ref">[44266] IIª-IIae, q. 128 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 2628 dicendum quod Macrobius ponit quatuor praedicta a Tullio posita, | |
| 2629 scilicet fiduciam, magnificentiam, tolerantiam, quam ponit loco | |
| 2630 patientiae, et firmitatem, quam ponit loco perseverantiae. | |
| 2631 Superaddit autem tria. Quorum duo, scilicet magnanimitas et | |
| 2632 securitas, a Tullio sub fiducia comprehenduntur, sed Macrobius | |
| 2633 magis per specialia distinguit. Nam fiducia importat spem hominis | |
| 2634 ad magna. Spes autem cuiuslibet rei praesupponit appetitum in magna | |
| 2635 protensum per desiderium, quod pertinet ad magnanimitatem; dictum | |
| 2636 est enim supra quod spes praesupponit amorem et desiderium rei | |
| 2637 speratae. Vel melius potest dici quod fiducia pertinet ad spei | |
| 2638 certitudinem; magnanimitas autem ad magnitudinem rei speratae. Spes | |
| 2639 autem firma esse non potest nisi amoveatur contrarium, quandoque | |
| 2640 enim aliquis, quantum ex seipso est, speraret aliquid, sed spes | |
| 2641 tollitur propter impedimentum timoris; timor enim quodammodo spei | |
| 2642 contrariatur, ut supra habitum est. Et ideo Macrobius addit | |
| 2643 securitatem, quae excludit timorem. Tertium autem addit, scilicet | |
| 2644 constantiam, quae sub magnificentia comprehendi potest, oportet | |
| 2645 enim in his quae magnifice aliquis facit, constantem animum habere. | |
| 2646 Et ideo Tullius ad magnificentiam pertinere dicit non solum | |
| 2647 administrationem rerum magnarum, sed etiam animi amplam | |
| 2648 excogitationem ipsarum. Potest etiam constantia ad perseverantiam | |
| 2649 pertinere, ut perseverans dicatur aliquis ex eo quod non desistit | |
| 2650 propter diuturnitatem; constans autem ex eo quod non desistit | |
| 2651 propter quaecumque alia repugnantia. Illa etiam quae Andronicus | |
| 2652 ponit ad eadem pertinere videntur. Ponit enim perseverantiam et | |
| 2653 magnificentiam cum Tullio et Macrobio; magnanimitatem autem cum | |
| 2654 Macrobio. Lema autem est idem quod patientia vel tolerantia, dicit | |
| 2655 enim quod lema est habitus promptus tribuens ad conari qualia | |
| 2656 oportet, et sustinere quae ratio dicit. Eupsychia autem, idest bona | |
| 2657 animositas, idem videtur esse quod securitas, dicit enim quod est | |
| 2658 robur animae ad perficiendum opera ipsius. Virilitas autem idem | |
| 2659 esse videtur quod fiducia, dicit enim quod virilitas est habitus | |
| 2660 per se sufficiens tributus in his quae secundum virtutem. | |
| 2661 Magnificentiae autem addit andragathiam, quasi virilem bonitatem, | |
| 2662 quae apud nos strenuitas potest dici. Ad magnificentiam enim | |
| 2663 pertinet non solum quod homo consistat in executione magnorum | |
| 2664 operum, quod pertinet ad constantiam, sed etiam cum quadam virili | |
| 2665 prudentia et sollicitudine ea exequatur, quod pertinet ad | |
| 2666 andragathiam sive strenuitatem. Unde dicit quod andragathia est | |
| 2667 viri virtus adinventiva communicabilium operum. Et sic patet quod | |
| 2668 omnes huiusmodi partes ad quatuor principales reducuntur quas | |
| 2669 Tullius ponit.</p> | |
| 2670 <p title="II-II q. 128 ad 7"><a name="44267"><span class= | |
| 2671 "ref">[44267] IIª-IIae, q. 128 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 2672 dicendum quod illa quinque quae ponit Aristoteles, deficiunt a vera | |
| 2673 ratione virtutis, quia etsi conveniant in actu fortitudinis, | |
| 2674 differunt tamen in motivo, ut supra habitum est. Et ideo non | |
| 2675 ponuntur partes fortitudinis, sed quidam fortitudinis modi.</p> | |
| 2676 <br /> | |
| 2677 <div class="D">Quaestio 129</div> | |
| 2678 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2679 <p title="II-II q. 129 pr."><a name="44268"><span class= | |
| 2680 "ref">[44268] IIª-IIae, q. 129 pr.</span></a> Deinde | |
| 2681 considerandum est de singulis fortitudinis partibus, ita tamen ut | |
| 2682 sub quatuor principalibus quas Tullius ponit, alias comprehendamus; | |
| 2683 nisi quod magnanimitatem, de qua etiam Aristoteles tractat, loco | |
| 2684 fiduciae ponemus. Primo ergo considerandum erit de magnanimitate; | |
| 2685 secundo, de magnificentia; tertio, de patientia; quarto, de | |
| 2686 perseverantia. Circa primum, primo considerandum est de | |
| 2687 magnanimitate; secundo, de vitiis oppositis. Circa primum | |
| 2688 quaeruntur octo. Primo, utrum magnanimitas sit circa honores. | |
| 2689 Secundo, utrum magnanimitas sit solum circa magnos honores. Tertio, | |
| 2690 utrum sit virtus. Quarto, utrum sit virtus specialis. Quinto, utrum | |
| 2691 sit pars fortitudinis. Sexto, quomodo se habeat ad fiduciam. | |
| 2692 Septimo, quomodo se habeat ad securitatem. Octavo, quomodo se | |
| 2693 habeat ad bona fortunae.</p> | |
| 2694 <br /> | |
| 2695 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2696 <p title="II-II q. 129 a. 1 arg. 1"><a name="44269"><span class= | |
| 2697 "ref">[44269] IIª-IIae, q. 129 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2698 primum sic proceditur. Videtur quod magnanimitas non sit circa | |
| 2699 honores. Magnanimitas enim est in irascibili. Quod ex ipso nomine | |
| 2700 patet, nam magnanimitas dicitur quasi magnitudo animi; animus autem | |
| 2701 pro vi irascibili ponitur, ut patet in III de anima, ubi | |
| 2702 philosophus dicit quod in sensitivo appetitu est desiderium et | |
| 2703 animus, idest concupiscibilis et irascibilis. Sed honor est quoddam | |
| 2704 bonum concupiscibile, cum sit praemium virtutis. Ergo videtur quod | |
| 2705 magnanimitas non sit circa honores.</p> | |
| 2706 <p title="II-II q. 129 a. 1 arg. 2"><a name="44270"><span class= | |
| 2707 "ref">[44270] IIª-IIae, q. 129 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 2708 Praeterea, magnanimitas, cum sit virtus moralis, oportet quod sit | |
| 2709 circa passiones vel operationes. Non est autem circa operationes, | |
| 2710 quia sic esset pars iustitiae. Et sic relinquitur quod sit circa | |
| 2711 passiones. Honor autem non est passio. Ergo magnanimitas non est | |
| 2712 circa honores.</p> | |
| 2713 <p title="II-II q. 129 a. 1 arg. 3"><a name="44271"><span class= | |
| 2714 "ref">[44271] IIª-IIae, q. 129 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 2715 Praeterea, magnanimitas videtur pertinere magis ad prosecutionem | |
| 2716 quam ad fugam, dicitur enim magnanimus quia ad magna tendit. Sed | |
| 2717 virtuosi non laudantur ex hoc quod cupiunt honores, sed magis ex | |
| 2718 hoc quod eos fugiunt. Ergo magnanimitas non est circa honores.</p> | |
| 2719 <p title="II-II q. 129 a. 1 s. c."><a name="44272"><span class= | |
| 2720 "ref">[44272] IIª-IIae, q. 129 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 2721 contra est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>magnanimus | |
| 2722 est circa honores et inhonorationes</i>.</p> | |
| 2723 <p title="II-II q. 129 a. 1 co."><a name="44273"><span class= | |
| 2724 "ref">[44273] IIª-IIae, q. 129 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2725 dicendum quod magnanimitas ex suo nomine importat quandam | |
| 2726 extensionem animi ad magna. Consideratur autem habitudo virtutis ad | |
| 2727 duo, uno quidem modo, ad materiam circa quam operatur; alio modo, | |
| 2728 ad actum proprium, qui consistit in debito usu talis materiae. Et | |
| 2729 quia habitus virtutis principaliter ex actu determinatur, ex hoc | |
| 2730 principaliter dicitur aliquis magnanimus quod animum habet ad | |
| 2731 aliquem magnum actum. Aliquis autem actus potest dici dupliciter | |
| 2732 magnus, uno modo, secundum proportionem; alio modo, absolute. | |
| 2733 Magnus quidem potest dici actus secundum proportionem etiam qui | |
| 2734 consistit in usu alicuius rei parvae vel mediocris, puta si aliquis | |
| 2735 illa re optime utatur. Sed simpliciter et absolute magnus actus est | |
| 2736 qui consistit in optimo usu rei maximae. Res autem quae in usum | |
| 2737 hominis veniunt sunt res exteriores. Inter quae simpliciter maximum | |
| 2738 est honor, tum quia propinquissimum est virtuti, utpote | |
| 2739 testificatio quaedam existens de virtute alicuius, ut supra habitum | |
| 2740 est; tum etiam quia Deo et optimis exhibetur; tum etiam quia | |
| 2741 homines propter honorem consequendum et vituperium vitandum omnia | |
| 2742 alia postponunt. Sic autem dicitur aliquis magnanimus ex his quae | |
| 2743 sunt magna simpliciter et absolute, sicut dicitur aliquis fortis ex | |
| 2744 his quae sunt simpliciter difficilia. Et ideo consequens est quod | |
| 2745 magnanimitas consistat circa honores.</p> | |
| 2746 <p title="II-II q. 129 a. 1 ad 1"><a name="44274"><span class= | |
| 2747 "ref">[44274] IIª-IIae, q. 129 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2748 ergo dicendum quod bonum vel malum, absolute quidem considerata, | |
| 2749 pertinent ad concupiscibilem, sed inquantum additur ratio ardui, | |
| 2750 sic pertinet ad irascibilem. Et hoc modo honorem respicit | |
| 2751 magnanimitas, inquantum scilicet habet rationem magni vel | |
| 2752 ardui.</p> | |
| 2753 <p title="II-II q. 129 a. 1 ad 2"><a name="44275"><span class= | |
| 2754 "ref">[44275] IIª-IIae, q. 129 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 2755 secundum dicendum quod honor, etsi non sit passio vel operatio, est | |
| 2756 tamen alicuius passionis obiectum, scilicet spei, quae tendit in | |
| 2757 bonum arduum. Et ideo magnanimitas est quidem immediate circa | |
| 2758 passionem spei, mediate autem circa honorem, sicut circa obiectum | |
| 2759 spei, sicut et de fortitudine supra dictum est quod est circa | |
| 2760 pericula mortis inquantum sunt obiectum timoris et audaciae.</p> | |
| 2761 <p title="II-II q. 129 a. 1 ad 3"><a name="44276"><span class= | |
| 2762 "ref">[44276] IIª-IIae, q. 129 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2763 dicendum quod illi qui contemnunt honores hoc modo quod pro eis | |
| 2764 adipiscendis nihil inconveniens faciunt, nec eos nimis | |
| 2765 appretiantur, laudabiles sunt. Si quis autem hoc modo contemneret | |
| 2766 honores quod non curaret facere ea quae sunt digna honore, hoc | |
| 2767 vituperabile esset. Et hoc modo magnanimitas est circa honorem, ut | |
| 2768 videlicet studeat facere ea quae sunt honore digna, non tamen sic | |
| 2769 ut pro magno aestimet humanum honorem.</p> | |
| 2770 <br /> | |
| 2771 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2772 <p title="II-II q. 129 a. 2 arg. 1"><a name="44277"><span class= | |
| 2773 "ref">[44277] IIª-IIae, q. 129 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2774 secundum sic proceditur. Videtur quod magnanimitas de sui ratione | |
| 2775 non habeat quod sit circa magnum honorem. Propria enim materia | |
| 2776 magnanimitatis est honor, ut dictum est. Sed magnum et parvum | |
| 2777 accidunt honori. Ergo de ratione magnanimitatis non est quod sit | |
| 2778 circa magnum honorem.</p> | |
| 2779 <p title="II-II q. 129 a. 2 arg. 2"><a name="44278"><span class= | |
| 2780 "ref">[44278] IIª-IIae, q. 129 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 2781 Praeterea, sicut magnanimitas est circa honores, ita mansuetudo est | |
| 2782 circa iras. Sed non est de ratione mansuetudinis quod sit circa | |
| 2783 magnas iras, vel circa parvas. Ergo etiam non est de ratione | |
| 2784 magnanimitatis quod sit circa magnos honores.</p> | |
| 2785 <p title="II-II q. 129 a. 2 arg. 3"><a name="44279"><span class= | |
| 2786 "ref">[44279] IIª-IIae, q. 129 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 2787 Praeterea, parvus honor minus distat a magno honore quam | |
| 2788 exhonoratio. Sed magnanimus bene se habet circa exhonorationes. | |
| 2789 Ergo etiam et circa parvos honores. Non ergo est solum circa | |
| 2790 honores magnos.</p> | |
| 2791 <p title="II-II q. 129 a. 2 s. c."><a name="44280"><span class= | |
| 2792 "ref">[44280] IIª-IIae, q. 129 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 2793 contra est quod philosophus dicit, in II Ethic., quod | |
| 2794 <i>magnanimitas est circa magnos honores</i>.</p> | |
| 2795 <p title="II-II q. 129 a. 2 co."><a name="44281"><span class= | |
| 2796 "ref">[44281] IIª-IIae, q. 129 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2797 dicendum quod, secundum philosophum, in VII Physic., virtus est | |
| 2798 perfectio quaedam. Et intelligitur esse perfectio potentiae, ad | |
| 2799 cuius ultimum pertinet, ut patet in I de caelo. Perfectio autem | |
| 2800 potentiae non attenditur in qualicumque operatione, sed in | |
| 2801 operatione quae habet aliquam magnitudinem aut difficultatem, | |
| 2802 quaelibet enim potentia, quantumcumque imperfecta, potest in | |
| 2803 aliquam operationem modicam et debilem. Et ideo ad rationem | |
| 2804 virtutis pertinet ut sic circa difficile et bonum, ut dicitur in II | |
| 2805 Ethic. Difficile autem et magnum, quae ad idem pertinent, in actu | |
| 2806 virtutis potest attendi dupliciter. Uno modo, ex parte rationis, | |
| 2807 inquantum scilicet difficile est medium rationis adinvenire et in | |
| 2808 aliqua materia statuere. Et ista difficultas sola invenitur in actu | |
| 2809 virtutum intellectualium, et etiam in actu iustitiae. Alia autem | |
| 2810 est difficultas ex parte materiae, quae de se repugnantiam habere | |
| 2811 potest ad modum rationis qui est circa eam ponendus. Et ista | |
| 2812 difficultas praecipue attenditur in aliis virtutibus moralibus, | |
| 2813 quae sunt circa passiones, quia passiones pugnant contra rationem, | |
| 2814 ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Circa quas considerandum | |
| 2815 est quod quaedam passiones sunt quae habent magnam vim resistendi | |
| 2816 rationi principaliter ex parte passionis, quaedam vero | |
| 2817 principaliter ex parte rerum quae sunt obiecta passionum. Passiones | |
| 2818 autem non habent magnam vim repugnandi rationi nisi fuerint | |
| 2819 vehementes, eo quod appetitus sensitivus, in quo sunt passiones, | |
| 2820 naturaliter subditur rationi. Et ideo virtutes quae sunt circa | |
| 2821 huiusmodi passiones non ponuntur nisi circa id quod est magnum in | |
| 2822 ipsis passionibus, sicut fortitudo est circa maximos timores et | |
| 2823 audacias, temperantia est circa maximarum delectationum | |
| 2824 concupiscentias, et similiter mansuetudo est circa maximas iras. | |
| 2825 Passiones autem quaedam habent magnam vim repugnandi rationi ex | |
| 2826 ipsis rebus exterioribus quae sunt passionum obiecta, sicut amor | |
| 2827 vel cupiditas pecuniae seu honoris. Et in istis oportet esse | |
| 2828 virtutem non solum circa id quod est maximum in eis, sed etiam | |
| 2829 circa mediocria vel minora, quia res exterius existentes, etiam si | |
| 2830 sint parvae, sunt multum appetibiles, utpote necessariae ad hominis | |
| 2831 vitam. Et ideo circa appetitum pecuniarum sunt duae virtutes, una | |
| 2832 quidem circa mediocres et moderatas, scilicet liberalitas; alia | |
| 2833 autem circa magnas pecunias, scilicet magnificentia. Similiter | |
| 2834 etiam et circa honores sunt duae virtutes. Una quidem circa | |
| 2835 mediocres honores, quae innominata est, nominatur tamen ex suis | |
| 2836 extremis, quae sunt philotimia, idest amor honoris, et aphilotimia, | |
| 2837 idest sine amore honoris; laudatur enim quandoque qui amat honorem, | |
| 2838 quandoque autem qui non curat de honore, prout scilicet utrumque | |
| 2839 moderate fieri potest. Circa magnos autem honores est magnanimitas. | |
| 2840 Et ideo dicendum est quod propria materia magnanimitatis est magnus | |
| 2841 honor, et ad ea tendit magnanimus quae sunt magno honore digna.</p> | |
| 2842 <p title="II-II q. 129 a. 2 ad 1"><a name="44282"><span class= | |
| 2843 "ref">[44282] IIª-IIae, q. 129 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2844 ergo dicendum quod magnum et parvum per accidens se habent ad | |
| 2845 honorem secundum se consideratum, sed magnam differentiam faciunt | |
| 2846 secundum quod comparantur ad rationem, cuius modum in usu honoris | |
| 2847 observari oportet, qui multo difficilius observatur in magnis | |
| 2848 honoribus quam in parvis.</p> | |
| 2849 <p title="II-II q. 129 a. 2 ad 2"><a name="44283"><span class= | |
| 2850 "ref">[44283] IIª-IIae, q. 129 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 2851 secundum dicendum quod in ira et in aliis materiis non habet | |
| 2852 difficultatem notabilem nisi illud quod est maximum, circa quod | |
| 2853 solum oportet esse virtutem. Alia autem ratio est de divitiis et | |
| 2854 honoribus, quae sunt res extra animam existentes.</p> | |
| 2855 <p title="II-II q. 129 a. 2 ad 3"><a name="44284"><span class= | |
| 2856 "ref">[44284] IIª-IIae, q. 129 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2857 dicendum quod ille qui bene utitur magnis, multo magis potest bene | |
| 2858 uti parvis. Magnanimitas ergo attendit magnos honores sicut quibus | |
| 2859 est dignus, vel etiam sicut minores his quibus est dignus, quia | |
| 2860 scilicet virtus non potest sufficienter honorari ab homine, cui | |
| 2861 debetur honor a Deo. Et ideo non extollitur ex magnis honoribus, | |
| 2862 quia non reputat eos supra se, sed magis eos contemnit. Et multo | |
| 2863 magis moderatos aut parvos. Et similiter etiam dehonorationibus non | |
| 2864 frangitur, sed eas contemnit, utpote quas reputat sibi indigne | |
| 2865 afferri.</p> | |
| 2866 <br /> | |
| 2867 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2868 <p title="II-II q. 129 a. 3 arg. 1"><a name="44285"><span class= | |
| 2869 "ref">[44285] IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 2870 tertium sic proceditur. Videtur quod magnanimitas non sit virtus. | |
| 2871 Omnis enim virtus moralis in medio consistit. Sed magnanimitas non | |
| 2872 consistit in medio, sed in maximo, quia maximis dignificat seipsum, | |
| 2873 ut dicitur in IV Ethic. Ergo magnanimitas non est virtus.</p> | |
| 2874 <p title="II-II q. 129 a. 3 arg. 2"><a name="44286"><span class= | |
| 2875 "ref">[44286] IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 2876 Praeterea, qui habet unam virtutem, habet omnes, ut supra habitum | |
| 2877 est. Sed aliquis potest habere aliquam virtutem non habens | |
| 2878 magnanimitatem, dicit enim philosophus, in IV Ethic., quod <i>qui | |
| 2879 est parvis dignus, et his dignificat seipsum, temperatus est, | |
| 2880 magnanimus autem non</i>. Ergo magnanimitas non est virtus.</p> | |
| 2881 <p title="II-II q. 129 a. 3 arg. 3"><a name="44287"><span class= | |
| 2882 "ref">[44287] IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 2883 Praeterea, virtus est bona qualitas mentis, ut supra habitum est. | |
| 2884 Sed magnanimitas habet quasdam corporales dispositiones, dicit enim | |
| 2885 philosophus, in IV Ethic., quod <i>motus lentus magnanimi videtur, | |
| 2886 et vox gravis, et locutio stabilis</i>. Ergo magnanimitas non est | |
| 2887 virtus.</p> | |
| 2888 <p title="II-II q. 129 a. 3 arg. 4"><a name="44288"><span class= | |
| 2889 "ref">[44288] IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 4</span></a> | |
| 2890 Praeterea, nulla virtus opponitur alteri virtuti. Sed magnanimitas | |
| 2891 opponitur humilitati, nam magnanimus dignum se reputat magnis, et | |
| 2892 alios contemnit, ut dicitur in IV Ethic. Ergo magnanimitas non est | |
| 2893 virtus.</p> | |
| 2894 <p title="II-II q. 129 a. 3 arg. 5"><a name="44289"><span class= | |
| 2895 "ref">[44289] IIª-IIae, q. 129 a. 3 arg. 5</span></a> | |
| 2896 Praeterea, cuiuslibet virtutis proprietates sunt laudabiles. Sed | |
| 2897 magnanimitas habet quasdam proprietates vituperabiles, primo | |
| 2898 quidem, quod non est memor benefactorum; secundo, quod est otiosus | |
| 2899 et tardus; tertio, quod utitur ironia ad multos; quarto, quod non | |
| 2900 potest alii convivere; quinto, quod magis possidet infructuosa quam | |
| 2901 fructuosa. Ergo magnanimitas non est virtus.</p> | |
| 2902 <p title="II-II q. 129 a. 3 s. c."><a name="44290"><span class= | |
| 2903 "ref">[44290] IIª-IIae, q. 129 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 2904 contra est quod in laudem quorundam dicitur, II Machab. XIV, | |
| 2905 <i>Nicanor audiens virtutem comitum Iudae, et animi magnitudinem | |
| 2906 quam pro patriae certaminibus habebant,</i> et cetera. Laudabilia | |
| 2907 autem sunt solum virtutum opera. Ergo magnanimitas, ad quam | |
| 2908 pertinet magnum animum habere, est virtus.</p> | |
| 2909 <p title="II-II q. 129 a. 3 co."><a name="44291"><span class= | |
| 2910 "ref">[44291] IIª-IIae, q. 129 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2911 dicendum quod ad rationem virtutis humanae pertinet ut in rebus | |
| 2912 humanis bonum rationis servetur, quod est proprium hominis bonum. | |
| 2913 Inter ceteras autem res humanas exteriores, honores praecipuum | |
| 2914 locum tenent, sicut dictum est. Et inde magnanimitas, quae modum | |
| 2915 rationis ponit circa magnos honores, est virtus.</p> | |
| 2916 <p title="II-II q. 129 a. 3 ad 1"><a name="44292"><span class= | |
| 2917 "ref">[44292] IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2918 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in IV Ethic., | |
| 2919 magnanimus est quidem magnitudine extremus, inquantum scilicet ad | |
| 2920 maxima tendit, eo autem quod ut oportet, medius, quia videlicet ad | |
| 2921 ea quae sunt maxima, secundum rationem tendit; eo enim quod | |
| 2922 secundum dignitatem seipsum dignificat, ut ibidem dicitur, quia | |
| 2923 scilicet se non extendit ad maiora quam dignus est.</p> | |
| 2924 <p title="II-II q. 129 a. 3 ad 2"><a name="44293"><span class= | |
| 2925 "ref">[44293] IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 2926 secundum dicendum quod connexio virtutum non est intelligenda | |
| 2927 secundum actus, ut scilicet cuilibet competat habere actus omnium | |
| 2928 virtutum. Unde actus magnanimitatis non competit cuilibet virtuoso, | |
| 2929 sed solum magnis. Sed secundum principia virtutum, quae sunt | |
| 2930 prudentia et gratia, omnes virtutes sunt connexae secundum habitus | |
| 2931 simul in anima existentes, vel in actu vel in propinqua | |
| 2932 dispositione. Et sic potest aliquis cui non competit actus | |
| 2933 magnanimitatis, habere magnanimitatis habitum, per quem scilicet | |
| 2934 disponitur ad talem actum exequendum si sibi secundum statum suum | |
| 2935 competeret.</p> | |
| 2936 <p title="II-II q. 129 a. 3 ad 3"><a name="44294"><span class= | |
| 2937 "ref">[44294] IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2938 dicendum quod corporales motus diversificantur secundum diversas | |
| 2939 animae apprehensiones et affectiones. Et secundum hoc contingit | |
| 2940 quod ad magnanimitatem consequuntur quaedam determinata accidentia | |
| 2941 circa motus corporales. Velocitas enim motus provenit ex eo quod | |
| 2942 homo ad multa intendit, quae explere festinat, sed magnanimus | |
| 2943 intendit solum ad magna, quae pauca sunt, quae etiam indigent magna | |
| 2944 attentione; et ideo habet motum tardum. Similiter etiam acuitas | |
| 2945 vocis, et velocitas, praecipue competit his qui de quibuslibet | |
| 2946 contendere volunt, quod non pertinet ad magnanimos, qui non | |
| 2947 intromittunt se nisi de magnis. Et sicut praedictae dispositiones | |
| 2948 corporalium motuum conveniunt magnanimis secundum modum affectionis | |
| 2949 eorum, ita etiam in his qui sunt naturaliter dispositi ad | |
| 2950 magnanimitatem tales conditiones naturaliter inveniuntur.</p> | |
| 2951 <p title="II-II q. 129 a. 3 ad 4"><a name="44295"><span class= | |
| 2952 "ref">[44295] IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2953 dicendum quod in homine invenitur aliquid magnum, quod ex dono Dei | |
| 2954 possidet; et aliquis defectus, qui competit ei ex infirmitate | |
| 2955 naturae. Magnanimitas igitur facit quod homo se magnis dignificet | |
| 2956 secundum considerationem donorum quae possidet ex Deo, sicut, si | |
| 2957 habet magnam virtutem animi, magnanimitas facit quod ad perfecta | |
| 2958 opera virtutis tendat. Et similiter est dicendum de usu cuiuslibet | |
| 2959 alterius boni, puta scientiae vel exterioris fortunae. Humilitas | |
| 2960 autem facit quod homo seipsum parvipendat secundum considerationem | |
| 2961 proprii defectus. Similiter etiam magnanimitas contemnit alios | |
| 2962 secundum quod deficiunt a donis Dei, non enim tantum alios | |
| 2963 appretiatur quod pro eis aliquid indecens faciat. Sed humilitas | |
| 2964 alios honorat, et superiores aestimat, inquantum in eis aliquid | |
| 2965 inspicit de donis Dei. Unde in Psalmo dicitur de viro iusto, <i>ad | |
| 2966 nihilum deductus est in conspectu eius malignus</i>, quod pertinet | |
| 2967 ad contemptum magnanimi; <i>timentes autem dominum glorificat</i>, | |
| 2968 quod pertinet ad honorationem humilis. Et sic patet quod | |
| 2969 magnanimitas et humilitas non sunt contraria, quamvis in contraria | |
| 2970 tendere videantur, quia procedunt secundum diversas | |
| 2971 considerationes.</p> | |
| 2972 <p title="II-II q. 129 a. 3 ad 5"><a name="44296"><span class= | |
| 2973 "ref">[44296] IIª-IIae, q. 129 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2974 dicendum quod proprietates illae, secundum quod ad magnanimum | |
| 2975 pertinent, non sunt vituperabiles, sed superexcedenter laudabiles. | |
| 2976 Quod enim primo dicitur, quod magnanimus non habet in memoria a | |
| 2977 quibus beneficia recipit, intelligendum est quantum ad hoc quod non | |
| 2978 est sibi delectabile quod ab aliquibus beneficia recipiat, quin | |
| 2979 sibi maiora recompenset. Quod pertinet ad perfectionem | |
| 2980 gratitudinis, in cuius actu vult superexcellere, sicut et in | |
| 2981 actibus aliarum virtutum. Similiter etiam secundo dicitur quod est | |
| 2982 otiosus et tardus, non quia deficiat ab operando ea quae sibi | |
| 2983 conveniunt, sed quia non ingerit se quibuscumque operibus sibi | |
| 2984 convenientibus, sed solum magnis, qualia decent eum. Dicitur etiam | |
| 2985 tertio quod utitur ironia, non secundum quod opponitur veritati, ut | |
| 2986 scilicet dicat de se aliqua vilia quae non sunt vel neget aliqua | |
| 2987 magna quae sunt, sed quia non totam magnitudinem suam monstrat, | |
| 2988 maxime quantum ad inferiorum multitudinem; quia sicut philosophus | |
| 2989 ibidem dicit, ad magnanimum pertinet <i>magnum esse ad eos qui in | |
| 2990 dignitate et bonis fortunis sunt, ad medios autem moderatum</i>. | |
| 2991 Quarto etiam dicitur quod ad alios non potest convivere, scilicet | |
| 2992 familiariter, nisi ad amicos, quia omnino vitat adulationem et | |
| 2993 simulationem, quae pertinent ad animi parvitatem. Convivit tamen | |
| 2994 omnibus, et magnis et parvis, secundum quod oportet, ut dictum est. | |
| 2995 Quinto etiam dicitur quod vult habere magis infructuosa, non | |
| 2996 quaecumque, sed bona, idest honesta. Nam in omnibus praeponit | |
| 2997 honesta utilibus, tanquam maiora, utilia enim quaeruntur ad | |
| 2998 subveniendum alicui defectui, qui magnanimitati repugnat.</p> | |
| 2999 <br /> | |
| 3000 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3001 <p title="II-II q. 129 a. 4 arg. 1"><a name="44297"><span class= | |
| 3002 "ref">[44297] IIª-IIae, q. 129 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3003 quartum sic proceditur. Videtur quod magnanimitas non sit specialis | |
| 3004 virtus. Nulla enim specialis virtus operatur in omnibus virtutibus. | |
| 3005 Sed philosophus dicit, in IV Ethic., quod ad magnanimum pertinet | |
| 3006 quod est in unaquaque virtute magnum. Ergo magnanimitas non est | |
| 3007 specialis virtus.</p> | |
| 3008 <p title="II-II q. 129 a. 4 arg. 2"><a name="44298"><span class= | |
| 3009 "ref">[44298] IIª-IIae, q. 129 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 3010 Praeterea, nulli speciali virtuti attribuuntur actus virtutum | |
| 3011 diversarum. Sed magnanimo attribuuntur diversarum virtutum actus, | |
| 3012 dicitur enim in IV Ethic., quod ad magnanimum pertinet non fugere | |
| 3013 commonentem, quod est actus prudentiae; neque facere iniusta, quod | |
| 3014 est actus iustitiae; et quod est promptus ad benefaciendum, quod | |
| 3015 est actus caritatis; et quod ministrat prompte, quod est actus | |
| 3016 liberalitatis; et quod est veridicus, quod est actus veritatis; et | |
| 3017 quod non est planctivus, quod est actus patientiae. Ergo | |
| 3018 magnanimitas non est virtus specialis.</p> | |
| 3019 <p title="II-II q. 129 a. 4 arg. 3"><a name="44299"><span class= | |
| 3020 "ref">[44299] IIª-IIae, q. 129 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 3021 Praeterea, quaelibet virtus est quidam spiritualis ornatus animae, | |
| 3022 secundum illud Isaiae LXI, <i>induit me dominus vestimentis | |
| 3023 salutis</i>; et postea subdit, <i>quasi sponsam ornatam monilibus | |
| 3024 suis</i>. Sed magnanimitas est ornatus omnium virtutum, ut dicitur | |
| 3025 in IV Ethic. Ergo magnanimitas est generalis virtus.</p> | |
| 3026 <p title="II-II q. 129 a. 4 s. c."><a name="44300"><span class= | |
| 3027 "ref">[44300] IIª-IIae, q. 129 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 3028 contra est quod philosophus, in II Ethic., distinguit eam contra | |
| 3029 alias virtutes.</p> | |
| 3030 <p title="II-II q. 129 a. 4 co."><a name="44301"><span class= | |
| 3031 "ref">[44301] IIª-IIae, q. 129 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3032 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad specialem virtutem | |
| 3033 pertinet quod modum rationis in aliqua determinata materia ponat. | |
| 3034 Magnanimitas autem ponit modum rationis circa determinatam | |
| 3035 materiam, scilicet circa honores, ut supra dictum est. Honor autem, | |
| 3036 secundum se consideratus, est quoddam bonum speciale. Et secundum | |
| 3037 hoc magnanimitas, secundum se considerata, est quaedam specialis | |
| 3038 virtus. Sed quia honor est cuiuslibet virtutis praemium, ut ex | |
| 3039 supra dictis patet; ideo ex consequenti, ratione suae materiae, | |
| 3040 respicit omnes virtutes.</p> | |
| 3041 <p title="II-II q. 129 a. 4 ad 1"><a name="44302"><span class= | |
| 3042 "ref">[44302] IIª-IIae, q. 129 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3043 ergo dicendum quod magnanimitas non est circa honorem quemcumque, | |
| 3044 sed circa magnum honorem. Sicut autem honor debetur virtuti, ita | |
| 3045 etiam magnus honor debetur magno operi virtutis. Et inde est quod | |
| 3046 magnanimus intendit magna operari in qualibet virtute, inquantum | |
| 3047 scilicet tendit ad ea quae sunt digna magno honore.</p> | |
| 3048 <p title="II-II q. 129 a. 4 ad 2"><a name="44303"><span class= | |
| 3049 "ref">[44303] IIª-IIae, q. 129 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 3050 secundum dicendum quod quia magnanimus tendit ad magna, consequens | |
| 3051 est quod ad illa praecipue tendat quae important aliquam | |
| 3052 excellentiam, et illa fugiat quae pertinent ad defectum. Pertinet | |
| 3053 autem ad quandam excellentiam quod aliquis bene faciat, et quod sit | |
| 3054 communicativus, et plurium retributivus. Et ideo ad ista promptum | |
| 3055 se exhibet, inquantum habent rationem cuiusdam excellentiae, non | |
| 3056 autem secundum eam rationem qua sunt actus aliarum virtutum. Ad | |
| 3057 defectum autem pertinet quod aliquis intantum magnipendat aliqua | |
| 3058 exteriora bona vel mala quod pro eis a iustitia vel quacumque | |
| 3059 virtute declinet. Similiter etiam ad defectum pertinet omnis | |
| 3060 occultatio veritatis, quia videtur ex timore procedere. Quod etiam | |
| 3061 aliquis sit planctivus, ad defectum pertinet, quia per hoc videtur | |
| 3062 animus exterioribus malis succumbere. Et ideo haec et similia vitat | |
| 3063 magnanimus secundum quandam specialem rationem, scilicet tanquam | |
| 3064 contraria excellentiae vel magnitudini.</p> | |
| 3065 <p title="II-II q. 129 a. 4 ad 3"><a name="44304"><span class= | |
| 3066 "ref">[44304] IIª-IIae, q. 129 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3067 dicendum quod quaelibet virtus habet quendam decorem sive ornatum | |
| 3068 ex sua specie, qui est proprius unicuique virtuti. Sed superadditur | |
| 3069 alius ornatus ex ipsa magnitudine operis virtuosi per | |
| 3070 magnanimitatem, quae omnes virtutes maiores facit, ut dicitur in IV | |
| 3071 Ethic.</p> | |
| 3072 <br /> | |
| 3073 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3074 <p title="II-II q. 129 a. 5 arg. 1"><a name="44305"><span class= | |
| 3075 "ref">[44305] IIª-IIae, q. 129 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3076 quintum sic proceditur. Videtur quod magnanimitas non sit pars | |
| 3077 fortitudinis. Idem enim non est pars sui ipsius. Sed magnanimitas | |
| 3078 videtur idem esse fortitudini. Dicit enim Seneca, in libro de | |
| 3079 quatuor Virtut., <i>magnanimitas, quae et fortitudo dicitur, si | |
| 3080 insit animo tuo, cum magna fiducia vives</i>. Et Tullius dicit, in | |
| 3081 I de Offic., <i>viros fortes magnanimos esse eosdem volumus, | |
| 3082 veritatis amicos, minimeque fallaces</i>. Ergo magnanimitas non est | |
| 3083 pars fortitudinis.</p> | |
| 3084 <p title="II-II q. 129 a. 5 arg. 2"><a name="44306"><span class= | |
| 3085 "ref">[44306] IIª-IIae, q. 129 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 3086 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod magnanimus non est | |
| 3087 philokindynus, idest amator periculi. Ad fortem autem pertinet | |
| 3088 exponere se periculis. Ergo magnanimitas non convenit cum | |
| 3089 fortitudine, ut possit dici pars eius.</p> | |
| 3090 <p title="II-II q. 129 a. 5 arg. 3"><a name="44307"><span class= | |
| 3091 "ref">[44307] IIª-IIae, q. 129 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 3092 Praeterea, magnanimitas respicit magnum in bonis sperandis, | |
| 3093 fortitudo autem respicit magnum in malis timendis vel audendis. Sed | |
| 3094 bonum est principalius quam malum. Ergo magnanimitas est | |
| 3095 principalior virtus quam fortitudo. Non ergo est pars eius.</p> | |
| 3096 <p title="II-II q. 129 a. 5 s. c."><a name="44308"><span class= | |
| 3097 "ref">[44308] IIª-IIae, q. 129 a. 5 s. c.</span></a> Sed | |
| 3098 contra est quod Macrobius et Andronicus ponunt magnanimitatem | |
| 3099 fortitudinis partem.</p> | |
| 3100 <p title="II-II q. 129 a. 5 co."><a name="44309"><span class= | |
| 3101 "ref">[44309] IIª-IIae, q. 129 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3102 dicendum quod, sicut supra dictum est, principalis virtus est ad | |
| 3103 quam pertinet aliquem generalem modum virtutis constituere in | |
| 3104 aliqua materia principali. Inter alios autem generales modos | |
| 3105 virtutis unus est firmitas animi, quia firmiter se habere | |
| 3106 requiritur in omni virtute, ut dicitur in II Ethic. Praecipue tamen | |
| 3107 hoc laudatur in virtutibus quae in aliquod arduum tendunt, in | |
| 3108 quibus difficillimum est firmitatem servare. Et ideo quanto | |
| 3109 difficilius est in aliquo arduo firmiter se habere, tanto | |
| 3110 principalior est virtus quae circa illud firmitatem praestat animo. | |
| 3111 Difficilius autem est firmiter se habere in periculis mortis, in | |
| 3112 quibus confirmat animum fortitudo, quam in maximis bonis sperandis | |
| 3113 vel adipiscendis, ad quae confirmat animum magnanimitas, quia sicut | |
| 3114 homo maxime diligit vitam suam, ita maxime refugit mortis pericula. | |
| 3115 Sic ergo patet quod magnanimitas convenit cum fortitudine inquantum | |
| 3116 confirmat animum circa aliquid arduum, deficit autem ab ea in hoc | |
| 3117 quod firmat animum in eo circa quod facilius est firmitatem | |
| 3118 servare. Unde magnanimitas ponitur pars fortitudinis, quia | |
| 3119 adiungitur ei sicut secundaria principali.</p> | |
| 3120 <p title="II-II q. 129 a. 5 ad 1"><a name="44310"><span class= | |
| 3121 "ref">[44310] IIª-IIae, q. 129 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3122 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in V Ethic., <i>carere | |
| 3123 malo accipitur in ratione boni</i>. Unde et non superari ab aliquo | |
| 3124 gravi malo, puta a periculis mortis, accipitur quodammodo pro eo | |
| 3125 quod est attingere ad magnum bonum, quorum primum pertinet ad | |
| 3126 fortitudinem, secundum ad magnanimitatem. Et secundum hoc fortitudo | |
| 3127 et magnanimitas pro eodem accipi possunt. Quia tamen alia ratio | |
| 3128 difficultatis est in utroque praedictorum, ideo, proprie loquendo, | |
| 3129 magnanimitas ab Aristotele ponitur alia virtus a fortitudine.</p> | |
| 3130 <p title="II-II q. 129 a. 5 ad 2"><a name="44311"><span class= | |
| 3131 "ref">[44311] IIª-IIae, q. 129 a. 5 ad 2</span></a> Ad | |
| 3132 secundum dicendum quod amator periculi dicitur qui indifferenter se | |
| 3133 periculis exponit. Quod videtur pertinere ad eum qui indifferenter | |
| 3134 multa quasi magna existimat, quod est contra rationem magnanimi, | |
| 3135 nullus enim videtur pro aliquo se periculis exponere nisi illud | |
| 3136 magnum existimet. Sed pro his quae vere sunt magna, magnanimus | |
| 3137 promptissime periculis se exponit, quia operatur magnum in actu | |
| 3138 fortitudinis, sicut et in actibus aliarum virtutum. Unde et | |
| 3139 philosophus ibidem dicit quod magnanimus non est microkindynus, | |
| 3140 idest pro parvis periclitans, sed megalokindynus, idest pro magnis | |
| 3141 periclitans. Et Seneca dicit, in libro de quatuor Virtut., <i>eris | |
| 3142 magnanimus, si pericula nec appetas ut temerarius, nec formides ut | |
| 3143 timidus, nam nihil timidum facit animum nisi reprehensibilis vitae | |
| 3144 conscientia</i>.</p> | |
| 3145 <p title="II-II q. 129 a. 5 ad 3"><a name="44312"><span class= | |
| 3146 "ref">[44312] IIª-IIae, q. 129 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3147 dicendum quod malum, inquantum huiusmodi, fugiendum est, quod autem | |
| 3148 sit contra ipsum persistendum, est per accidens, inquantum scilicet | |
| 3149 oportet sustinere mala ad conservationem bonorum. Sed bonum de se | |
| 3150 est appetendum, et quod ab eo refugiatur, non est nisi per | |
| 3151 accidens, inquantum scilicet existimatur excedere facultatem | |
| 3152 desiderantis. Semper autem quod est per se potius est quam id quod | |
| 3153 est per accidens. Et ideo magis repugnat firmitati animi arduum in | |
| 3154 malis quam arduum in bonis. Et ideo principalior est virtus | |
| 3155 fortitudinis quam magnanimitatis, licet enim bonum sit simpliciter | |
| 3156 principalius quam malum, malum tamen est principalius quantum ad | |
| 3157 hoc.</p> | |
| 3158 <br /> | |
| 3159 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 3160 <p title="II-II q. 129 a. 6 arg. 1"><a name="44313"><span class= | |
| 3161 "ref">[44313] IIª-IIae, q. 129 a. 6 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3162 sextum sic proceditur. Videtur quod fiducia non pertineat ad | |
| 3163 magnanimitatem. Potest enim aliquis habere fiduciam non solum de | |
| 3164 seipso, sed etiam de alio, secundum illud II ad Cor. III, | |
| 3165 <i>fiduciam autem habemus per Iesum Christum ad Deum, non quod | |
| 3166 sumus sufficientes cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis</i>. | |
| 3167 Sed hoc videtur esse contra rationem magnanimitatis. Ergo fiducia | |
| 3168 ad magnanimitatem non pertinet.</p> | |
| 3169 <p title="II-II q. 129 a. 6 arg. 2"><a name="44314"><span class= | |
| 3170 "ref">[44314] IIª-IIae, q. 129 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 3171 Praeterea, fiducia videtur timori esse opposita, secundum illud | |
| 3172 Isaiae XII, <i>fiducialiter agam, et non timebo</i>. Sed carere | |
| 3173 timore magis pertinet ad fortitudinem. Ergo et fiducia magis ad | |
| 3174 fortitudinem pertinet quam ad magnanimitatem.</p> | |
| 3175 <p title="II-II q. 129 a. 6 arg. 3"><a name="44315"><span class= | |
| 3176 "ref">[44315] IIª-IIae, q. 129 a. 6 arg. 3</span></a> | |
| 3177 Praeterea, praemium non debetur nisi virtuti. Sed fiduciae debetur | |
| 3178 praemium, dicitur enim Heb. III, quod <i>nos sumus domus Christi, | |
| 3179 si fiduciam et gloriam spei usque in finem firmam retineamus</i>. | |
| 3180 Ergo fiducia est quaedam virtus distincta a magnanimitate. Quod | |
| 3181 etiam videtur per hoc quod Macrobius eam magnanimitati | |
| 3182 condividit.</p> | |
| 3183 <p title="II-II q. 129 a. 6 s. c."><a name="44316"><span class= | |
| 3184 "ref">[44316] IIª-IIae, q. 129 a. 6 s. c.</span></a> Sed | |
| 3185 contra est quod Tullius, in sua rhetorica, videtur ponere fiduciam | |
| 3186 loco magnanimitatis, ut supra dictum est.</p> | |
| 3187 <p title="II-II q. 129 a. 6 co."><a name="44317"><span class= | |
| 3188 "ref">[44317] IIª-IIae, q. 129 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 3189 dicendum quod nomen fiduciae ex fide assumptum esse videtur. Ad | |
| 3190 fidem autem pertinet aliquid et alicui credere. Pertinet autem | |
| 3191 fiducia ad spem, secundum illud Iob XI, <i>habebis fiduciam, | |
| 3192 proposita tibi spe</i>. Et ideo nomen fiduciae hoc principaliter | |
| 3193 significare videtur, quod aliquis spem concipiat ex hoc quod credit | |
| 3194 verbis alicuius auxilium promittentis. Sed quia fides dicitur etiam | |
| 3195 opinio vehemens; contingit autem aliquid vehementer opinari non | |
| 3196 solum ex eo quod est ab alio dictum, sed etiam ex eo quod in alio | |
| 3197 consideratur, inde est quod fiducia etiam potest dici qua aliquis | |
| 3198 spem alicuius rei concipit ex aliquo considerato; quandoque quidem | |
| 3199 in seipso, puta cum aliquis, videns se sanum, confidit se diu | |
| 3200 victurum; quandoque autem in alio, puta cum aliquis, considerans | |
| 3201 alium amicum suum esse et potentem, fiduciam habet adiuvari ab eo. | |
| 3202 Dictum est autem supra quod magnanimitas proprie est circa spem | |
| 3203 alicuius ardui. Et ideo, quia fiducia importat quoddam robur spei | |
| 3204 proveniens ex aliqua consideratione quae facit vehementem opinionem | |
| 3205 de bono assequendo, inde est quod fiducia ad magnanimitatem | |
| 3206 pertinet.</p> | |
| 3207 <p title="II-II q. 129 a. 6 ad 1"><a name="44318"><span class= | |
| 3208 "ref">[44318] IIª-IIae, q. 129 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3209 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in IV Ethic., ad | |
| 3210 magnanimum pertinet nullo indigere, quia hoc deficientis est, hoc | |
| 3211 tamen debet intelligi secundum modum humanum; unde addit, vel vix. | |
| 3212 Hoc enim est supra hominem, ut omnino nullo indigeat. Indiget enim | |
| 3213 omnis homo, primo quidem, divino auxilio, secundario autem etiam | |
| 3214 auxilio humano, quia homo est naturaliter animal sociale, eo quod | |
| 3215 sibi non sufficit ad vitam. Inquantum ergo indiget aliis, sic ad | |
| 3216 magnanimum pertinet ut habeat fiduciam de aliis, quia hoc etiam ad | |
| 3217 excellentiam hominis pertinet, quod habeat alios in promptu qui eum | |
| 3218 possint iuvare. Inquantum autem ipse aliquid potest, intantum ad | |
| 3219 magnanimitatem pertinet fiducia quam habet de seipso.</p> | |
| 3220 <p title="II-II q. 129 a. 6 ad 2"><a name="44319"><span class= | |
| 3221 "ref">[44319] IIª-IIae, q. 129 a. 6 ad 2</span></a> Ad | |
| 3222 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de passionibus | |
| 3223 ageretur, spes quidem directe opponitur desperationi, quae est | |
| 3224 circa idem obiectum, scilicet circa bonum, sed secundum | |
| 3225 contrarietatem obiectorum opponitur timori, cuius obiectum est | |
| 3226 malum. Fiducia autem quoddam robur spei importat. Et ideo opponitur | |
| 3227 timori, sicut et spes. Sed quia fortitudo proprie firmat hominem | |
| 3228 contra mala, magnanimitas autem circa prosecutionem bonorum; inde | |
| 3229 est quod fiducia magis proprie pertinet ad magnanimitatem quam ad | |
| 3230 fortitudinem. Sed quia spes causat audaciam, quae pertinet ad | |
| 3231 fortitudinem, inde est quod fiducia ad fortitudinem ex consequenti | |
| 3232 pertinet.</p> | |
| 3233 <p title="II-II q. 129 a. 6 ad 3"><a name="44320"><span class= | |
| 3234 "ref">[44320] IIª-IIae, q. 129 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3235 dicendum quod fiducia, sicut dictum est, importat quendam modum | |
| 3236 spei, est enim fiducia spes roborata ex aliqua firma opinione. | |
| 3237 Modus autem adhibitus alicui affectioni potest pertinere ad | |
| 3238 commendationem ipsius actus, ut ex hoc sit meritorius, non tamen ex | |
| 3239 hoc determinatur ad speciem virtutis, sed ex materia. Et ideo | |
| 3240 fiducia non potest, proprie loquendo, nominare aliquam virtutem, | |
| 3241 sed potest nominare conditionem virtutis. Et propter hoc numeratur | |
| 3242 inter partes fortitudinis, non quasi virtus adiuncta (nisi secundum | |
| 3243 quod accipitur pro magnanimitate a Tullio), sed sicut pars | |
| 3244 integralis, ut dictum est.</p> | |
| 3245 <br /> | |
| 3246 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 3247 <p title="II-II q. 129 a. 7 arg. 1"><a name="44321"><span class= | |
| 3248 "ref">[44321] IIª-IIae, q. 129 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3249 septimum sic proceditur. Videtur quod securitas ad magnanimitatem | |
| 3250 non pertineat. Securitas enim, ut supra habitum est, importat | |
| 3251 quietem quandam a perturbatione timoris. Sed hoc maxime facit | |
| 3252 fortitudo. Ergo securitas videtur idem esse quod fortitudo. Sed | |
| 3253 fortitudo non pertinet ad magnanimitatem, sed potius e converso. | |
| 3254 Ergo neque securitas ad magnanimitatem pertinet.</p> | |
| 3255 <p title="II-II q. 129 a. 7 arg. 2"><a name="44322"><span class= | |
| 3256 "ref">[44322] IIª-IIae, q. 129 a. 7 arg. 2</span></a> | |
| 3257 Praeterea, Isidorus dicit, in libro Etymol., quod <i>securus | |
| 3258 dicitur quasi sine cura</i>. Sed hoc videtur esse contra virtutem, | |
| 3259 quae curam habet de rebus honestis, secundum illud apostoli, II ad | |
| 3260 Tim. II, <i>sollicite cura teipsum probabilem exhibere Deo</i>. | |
| 3261 Ergo securitas non pertinet ad magnanimitatem, quae operatur magnum | |
| 3262 in omnibus virtutibus.</p> | |
| 3263 <p title="II-II q. 129 a. 7 arg. 3"><a name="44323"><span class= | |
| 3264 "ref">[44323] IIª-IIae, q. 129 a. 7 arg. 3</span></a> | |
| 3265 Praeterea, non est idem virtus et virtutis praemium. Sed securitas | |
| 3266 ponitur praemium virtutis, ut patet Iob XI, <i>si iniquitatem quae | |
| 3267 est in manu tua abstuleris, defossus securus dormies</i>. Ergo | |
| 3268 securitas non pertinet ad magnanimitatem, neque ad aliam virtutem, | |
| 3269 sicut pars eius.</p> | |
| 3270 <p title="II-II q. 129 a. 7 s. c."><a name="44324"><span class= | |
| 3271 "ref">[44324] IIª-IIae, q. 129 a. 7 s. c.</span></a> Sed | |
| 3272 contra est quod Tullius dicit, in I de Offic., quod <i>ad | |
| 3273 magnanimum pertinet neque perturbationi animi, neque homini, neque | |
| 3274 fortunae succumbere</i>. Sed in hoc consistit hominis securitas. | |
| 3275 Ergo securitas ad magnanimitatem pertinet.</p> | |
| 3276 <p title="II-II q. 129 a. 7 co."><a name="44325"><span class= | |
| 3277 "ref">[44325] IIª-IIae, q. 129 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 3278 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in II suae rhetoricae, | |
| 3279 timor facit homines consiliativos, inquantum scilicet curam habent | |
| 3280 qualiter possint ea evadere quae timent. Securitas autem dicitur | |
| 3281 per remotionem huius curae quam timor ingerit. Et ideo securitas | |
| 3282 importat quandam perfectam quietem animi a timore, sicut fiducia | |
| 3283 importat quoddam robur spei. Sicut autem spes directe pertinet ad | |
| 3284 magnanimitatem, ita timor directe pertinet ad fortitudinem. Et | |
| 3285 ideo, sicut fiducia immediate pertinet ad magnanimitatem, ita | |
| 3286 securitas immediate pertinet ad fortitudinem. Considerandum tamen | |
| 3287 est quod, sicut spes est causa audaciae, ita timor est causa | |
| 3288 desperationis, ut supra habitum est, cum de passionibus ageretur. | |
| 3289 Et ideo, sicut fiducia ex consequenti pertinet ad fortitudinem, | |
| 3290 inquantum utitur audacia; ita et securitas ex consequenti pertinet | |
| 3291 ad magnanimitatem, inquantum repellit desperationem.</p> | |
| 3292 <p title="II-II q. 129 a. 7 ad 1"><a name="44326"><span class= | |
| 3293 "ref">[44326] IIª-IIae, q. 129 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3294 ergo dicendum quod fortitudo non praecipue laudatur ex hoc quod non | |
| 3295 timeat, quod pertinet ad securitatem, sed inquantum importat | |
| 3296 firmitatem quandam in passionibus. Unde securitas non est idem quod | |
| 3297 fortitudo, sed est quaedam conditio eius.</p> | |
| 3298 <p title="II-II q. 129 a. 7 ad 2"><a name="44327"><span class= | |
| 3299 "ref">[44327] IIª-IIae, q. 129 a. 7 ad 2</span></a> Ad | |
| 3300 secundum dicendum quod non quaelibet securitas est laudabilis, sed | |
| 3301 quando deponit aliquis curam prout debet, et in quibus timere non | |
| 3302 oportet. Et hoc modo est conditio fortitudinis et | |
| 3303 magnanimitatis.</p> | |
| 3304 <p title="II-II q. 129 a. 7 ad 3"><a name="44328"><span class= | |
| 3305 "ref">[44328] IIª-IIae, q. 129 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3306 dicendum quod in virtutibus est quaedam similitudo et participatio | |
| 3307 futurae beatitudinis, ut supra habitum est. Et ideo nihil prohibet | |
| 3308 securitatem quandam esse conditionem alicuius virtutis, quamvis | |
| 3309 perfecta securitas ad praemium virtutis pertineat.</p> | |
| 3310 <br /> | |
| 3311 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 3312 <p title="II-II q. 129 a. 8 arg. 1"><a name="44329"><span class= | |
| 3313 "ref">[44329] IIª-IIae, q. 129 a. 8 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3314 octavum sic proceditur. Videtur quod bona fortunae non conferant ad | |
| 3315 magnanimitatem. Quia ut Seneca dicit, in libro de ira, virtus sibi | |
| 3316 sufficiens est. Sed magnanimitas facit omnes virtutes magnas, ut | |
| 3317 dictum est. Ergo bona fortunae non conferunt ad magnanimitatem.</p> | |
| 3318 <p title="II-II q. 129 a. 8 arg. 2"><a name="44330"><span class= | |
| 3319 "ref">[44330] IIª-IIae, q. 129 a. 8 arg. 2</span></a> | |
| 3320 Praeterea, nullus virtuosus contemnit ea quibus iuvatur. Sed | |
| 3321 magnanimus contemnit ea quae pertinent ad exteriorem fortunam, | |
| 3322 dicit enim Tullius, in I de Offic., quod <i>magnus animus in | |
| 3323 externarum rerum despicientia commendatur</i>. Ergo magnanimitas | |
| 3324 non adiuvatur a bonis fortunae.</p> | |
| 3325 <p title="II-II q. 129 a. 8 arg. 3"><a name="44331"><span class= | |
| 3326 "ref">[44331] IIª-IIae, q. 129 a. 8 arg. 3</span></a> | |
| 3327 Praeterea, ibidem Tullius subdit quod ad magnum animum pertinet ea | |
| 3328 quae videntur acerba ita ferre <i>ut nihil a statu naturae | |
| 3329 discedat, nihil a dignitate sapientis</i>. Et Aristoteles dicit, in | |
| 3330 IV Ethic., quod <i>magnanimus in infortuniis non est tristis</i>. | |
| 3331 Sed acerba et infortunia opponuntur bonis fortunae, quilibet autem | |
| 3332 tristatur de subtractione eorum quibus iuvatur. Ergo exteriora bona | |
| 3333 fortunae non conferunt ad magnanimitatem.</p> | |
| 3334 <p title="II-II q. 129 a. 8 s. c."><a name="44332"><span class= | |
| 3335 "ref">[44332] IIª-IIae, q. 129 a. 8 s. c.</span></a> Sed | |
| 3336 contra est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>bonae | |
| 3337 fortunae videntur conferre ad magnanimitatem</i>.</p> | |
| 3338 <p title="II-II q. 129 a. 8 co."><a name="44333"><span class= | |
| 3339 "ref">[44333] IIª-IIae, q. 129 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 3340 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, magnanimitas ad duo | |
| 3341 respicit, ad honorem quidem sicut ad materiam; sed ad aliquid | |
| 3342 magnum operandum sicut ad finem. Ad utrumque autem istorum bona | |
| 3343 fortunae cooperantur. Quia enim honor virtuosis non solum a | |
| 3344 sapientibus, sed etiam a multitudine exhibetur, quae maxima reputat | |
| 3345 huiusmodi exteriora bona fortunae; fit ex consequenti ut ab eis | |
| 3346 maior honor exhibeatur his quibus adsunt exteriora bona fortunae. | |
| 3347 Similiter etiam ad actus virtutum organice bona fortunae | |
| 3348 deserviunt, quia per divitias et potentiam et amicos datur nobis | |
| 3349 facultas operandi. Et ideo manifestum est quod bona fortunae | |
| 3350 conferunt ad magnanimitatem.</p> | |
| 3351 <p title="II-II q. 129 a. 8 ad 1"><a name="44334"><span class= | |
| 3352 "ref">[44334] IIª-IIae, q. 129 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3353 ergo dicendum quod virtus sibi sufficiens esse dicitur, quia sine | |
| 3354 his etiam exterioribus bonis esse potest. Indiget tamen his | |
| 3355 exterioribus bonis ad hoc quod expeditius operetur.</p> | |
| 3356 <p title="II-II q. 129 a. 8 ad 2"><a name="44335"><span class= | |
| 3357 "ref">[44335] IIª-IIae, q. 129 a. 8 ad 2</span></a> Ad | |
| 3358 secundum dicendum quod magnanimus exteriora bona contemnit, | |
| 3359 inquantum non reputat ea magna bona, pro quibus debeat aliquid | |
| 3360 indecens facere. Non tamen quantum ad hoc contemnit ea, quin | |
| 3361 reputet ea utilia ad opus virtutis exequendum.</p> | |
| 3362 <p title="II-II q. 129 a. 8 ad 3"><a name="44336"><span class= | |
| 3363 "ref">[44336] IIª-IIae, q. 129 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3364 dicendum quod quicumque non reputat aliquid magnum, neque multum | |
| 3365 gaudet si illud obtineat, neque multum tristatur si illud amittat. | |
| 3366 Et ideo, quia magnanimus non aestimat exteriora bona fortunae quasi | |
| 3367 aliqua magna, inde est quod nec de eis multum extollitur si adsint, | |
| 3368 neque in eorum amissione multum deiicitur.</p> | |
| 3369 <br /> | |
| 3370 <div class="D">Quaestio 130</div> | |
| 3371 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3372 <p title="II-II q. 130 pr."><a name="44337"><span class= | |
| 3373 "ref">[44337] IIª-IIae, q. 130 pr.</span></a> Deinde | |
| 3374 considerandum est de vitiis oppositis magnanimitati. Et primo, de | |
| 3375 illis quae opponuntur sibi per excessum, quae sunt tria, scilicet | |
| 3376 praesumptio, ambitio, inanis gloria. Secundo, de pusillanimitate, | |
| 3377 quae opponitur ei per modum defectus. Circa primum quaeruntur duo. | |
| 3378 Primo, utrum praesumptio sit peccatum. Secundo, utrum opponatur | |
| 3379 magnanimitati per excessum.</p> | |
| 3380 <br /> | |
| 3381 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3382 <p title="II-II q. 130 a. 1 arg. 1"><a name="44338"><span class= | |
| 3383 "ref">[44338] IIª-IIae, q. 130 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3384 primum sic proceditur. Videtur quod praesumptio non sit peccatum. | |
| 3385 Dicit enim apostolus, ad Philipp. III, <i>quae retro sunt | |
| 3386 obliviscens, ad anteriora me extendo</i>. Sed hoc videtur ad | |
| 3387 praesumptionem pertinere quod aliquis tendat in ea quae sunt supra | |
| 3388 seipsum. Ergo praesumptio non est peccatum.</p> | |
| 3389 <p title="II-II q. 130 a. 1 arg. 2"><a name="44339"><span class= | |
| 3390 "ref">[44339] IIª-IIae, q. 130 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 3391 Praeterea, philosophus dicit, in X Ethic., quod <i>oportet non | |
| 3392 secundum suadentes humana sapere hominem entem, neque mortalia | |
| 3393 mortalem, sed inquantum contingit immortale facere</i>. Et in I | |
| 3394 Metaphys. dicit quod homo debet se trahere ad divina inquantum | |
| 3395 potest. Sed divina et immortalia maxime videntur esse supra | |
| 3396 hominem. Cum ergo de ratione praesumptionis sit quod aliquis tendat | |
| 3397 in ea quae sunt supra seipsum, videtur quod praesumptio non sit | |
| 3398 peccatum sed magis sit aliquid laudabile.</p> | |
| 3399 <p title="II-II q. 130 a. 1 arg. 3"><a name="44340"><span class= | |
| 3400 "ref">[44340] IIª-IIae, q. 130 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 3401 Praeterea, apostolus dicit, II ad Cor. III, <i>non sumus | |
| 3402 sufficientes cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis</i>. Si ergo | |
| 3403 praesumptio, secundum quam aliquis nititur in ea ad quae non | |
| 3404 sufficit, sit peccatum, videtur quod homo nec cogitare aliquod | |
| 3405 bonum licite possit. Quod est inconveniens. Non ergo praesumptio | |
| 3406 est peccatum.</p> | |
| 3407 <p title="II-II q. 130 a. 1 s. c."><a name="44341"><span class= | |
| 3408 "ref">[44341] IIª-IIae, q. 130 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 3409 contra est quod dicitur Eccli. XXXVII, <i>o praesumptio nequissima, | |
| 3410 unde creata es?</i> Ubi respondet Glossa, de mala scilicet | |
| 3411 voluntate creaturae. Sed omne quod procedit ex radice malae | |
| 3412 voluntatis est peccatum. Ergo praesumptio est peccatum.</p> | |
| 3413 <p title="II-II q. 130 a. 1 co."><a name="44342"><span class= | |
| 3414 "ref">[44342] IIª-IIae, q. 130 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3415 dicendum quod, cum ea quae sunt secundum naturam sint ordinata | |
| 3416 ratione divina, quam humana ratio debet imitari, quidquid secundum | |
| 3417 rationem humanam fit quod est contra ordinem communiter in | |
| 3418 naturalibus rebus inventum, est vitiosum et peccatum. Hoc autem | |
| 3419 communiter in omnibus rebus naturalibus invenitur, quod quaelibet | |
| 3420 actio commensuratur virtuti agentis, nec aliquod agens naturale | |
| 3421 nititur ad agendum id quod excedit suam facultatem. Et ideo | |
| 3422 vitiosum est et peccatum, quasi contra ordinem naturalem existens, | |
| 3423 quod aliquis assumat ad agendum ea quae praeferuntur suae virtuti. | |
| 3424 Quod pertinet ad rationem praesumptionis, sicut et ipsum nomen | |
| 3425 manifestat. Unde manifestum est quod praesumptio est peccatum.</p> | |
| 3426 <p title="II-II q. 130 a. 1 ad 1"><a name="44343"><span class= | |
| 3427 "ref">[44343] IIª-IIae, q. 130 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3428 ergo dicendum quod nihil prohibet aliquid esse supra potentiam | |
| 3429 activam alicuius rei naturalis quod non est supra potentiam | |
| 3430 passivam eiusdem, inest enim aeri potentia passiva per quam potest | |
| 3431 transmutari in hoc quod habeat actionem et motum ignis, quae | |
| 3432 excedunt potentiam activam aeris. Sic etiam vitiosum esset et | |
| 3433 praesumptuosum quod aliquis in statu imperfectae virtutis existens | |
| 3434 attentaret statim assequi ea quae sunt perfectae virtutis, sed si | |
| 3435 quis ad hoc tendat ut proficiat in virtutem perfectam, hoc non est | |
| 3436 praesumptuosum nec vitiosum. Et hoc modo apostolus in anteriora se | |
| 3437 extendebat, scilicet per continuum profectum.</p> | |
| 3438 <p title="II-II q. 130 a. 1 ad 2"><a name="44344"><span class= | |
| 3439 "ref">[44344] IIª-IIae, q. 130 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 3440 secundum dicendum quod divina et immortalia secundum ordinem | |
| 3441 naturae sunt supra hominem, homini tamen inest quaedam naturalis | |
| 3442 potentia, scilicet intellectus, per quam potest coniungi | |
| 3443 immortalibus et divinis. Et secundum hoc philosophus dicit quod | |
| 3444 oportet hominem se attrahere ad immortalia et divina, non quidem ut | |
| 3445 ea operetur quae decet Deum facere, sed ut ei uniatur per | |
| 3446 intellectum et voluntatem.</p> | |
| 3447 <p title="II-II q. 130 a. 1 ad 3"><a name="44345"><span class= | |
| 3448 "ref">[44345] IIª-IIae, q. 130 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3449 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in III Ethic., <i>quae per | |
| 3450 alios possumus, aliqualiter per nos possumus</i>. Et ideo, quia | |
| 3451 cogitare et facere bonum possumus cum auxilio divino, non totaliter | |
| 3452 hoc excedit facultatem nostram. Et ideo non est praesumptuosum si | |
| 3453 aliquis ad aliquod opus virtuosum faciendum intendat. Esset autem | |
| 3454 praesumptuosum si ad hoc aliquis tenderet absque fiducia divini | |
| 3455 auxilii.</p> | |
| 3456 <br /> | |
| 3457 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3458 <p title="II-II q. 130 a. 2 arg. 1"><a name="44346"><span class= | |
| 3459 "ref">[44346] IIª-IIae, q. 130 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3460 secundum sic proceditur. Videtur quod praesumptio non opponatur | |
| 3461 magnanimitati per excessum. Praesumptio enim ponitur species | |
| 3462 peccati in spiritum sanctum, ut supra habitum est. Sed peccatum in | |
| 3463 spiritum sanctum non opponitur magnanimitati, sed magis caritati. | |
| 3464 Ergo etiam neque praesumptio opponitur magnanimitati.</p> | |
| 3465 <p title="II-II q. 130 a. 2 arg. 2"><a name="44347"><span class= | |
| 3466 "ref">[44347] IIª-IIae, q. 130 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 3467 Praeterea, ad magnanimitatem pertinet quod aliquis se magnis | |
| 3468 dignificet. Sed aliquis dicitur praesumptuosus etiam si se parvis | |
| 3469 dignificet, dummodo hoc excedat propriam facultatem. Non ergo | |
| 3470 directe praesumptio magnanimitati opponitur.</p> | |
| 3471 <p title="II-II q. 130 a. 2 arg. 3"><a name="44348"><span class= | |
| 3472 "ref">[44348] IIª-IIae, q. 130 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 3473 Praeterea, magnanimus exteriora bona reputat quasi parva. Sed | |
| 3474 secundum philosophum, in IV Ethic., praesumptuosi propter | |
| 3475 exteriorem fortunam fiunt despectores et iniuriatores aliorum, | |
| 3476 quasi magnum aliquid aestimantes exteriora bona. Ergo praesumptio | |
| 3477 non opponitur magnanimitati per excessum, sed solum per | |
| 3478 defectum.</p> | |
| 3479 <p title="II-II q. 130 a. 2 s. c."><a name="44349"><span class= | |
| 3480 "ref">[44349] IIª-IIae, q. 130 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 3481 contra est quod philosophus, in II et IV Ethic., dicit quod | |
| 3482 magnanimo per excessum opponitur chaunus, idest furiosus vel | |
| 3483 ventosus, quem nos dicimus praesumptuosum.</p> | |
| 3484 <p title="II-II q. 130 a. 2 co."><a name="44350"><span class= | |
| 3485 "ref">[44350] IIª-IIae, q. 130 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3486 dicendum quod, sicut supra dictum est, magnanimitas consistit in | |
| 3487 medio, non quidem secundum quantitatem eius in quod tendit, quia | |
| 3488 tendit in maximum, sed constituitur in medio secundum proportionem | |
| 3489 ad propriam facultatem; non enim in maiora tendit quam sibi | |
| 3490 conveniant. Praesumptuosus autem, quantum ad id in quod tendit, non | |
| 3491 excedit magnanimum, sed multum quandoque ab eo deficit. Excedit | |
| 3492 autem secundum proportionem suae facultatis, quam magnanimus non | |
| 3493 transcendit. Et hoc modo praesumptio opponitur magnanimitati per | |
| 3494 excessum.</p> | |
| 3495 <p title="II-II q. 130 a. 2 ad 1"><a name="44351"><span class= | |
| 3496 "ref">[44351] IIª-IIae, q. 130 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3497 ergo dicendum quod non quaelibet praesumptio ponitur peccatum in | |
| 3498 spiritum sanctum, sed illa qua quis divinam iustitiam contemnit ex | |
| 3499 inordinata confidentia divinae misericordiae. Et talis praesumptio, | |
| 3500 ratione materiae, inquantum scilicet per eam contemnitur aliquid | |
| 3501 divinum, opponitur caritati, vel potius dono timoris, cuius est | |
| 3502 Deum revereri. Inquantum tamen talis contemptus excedit | |
| 3503 proportionem propriae facultatis, potest opponi magnanimitati.</p> | |
| 3504 <p title="II-II q. 130 a. 2 ad 2"><a name="44352"><span class= | |
| 3505 "ref">[44352] IIª-IIae, q. 130 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 3506 secundum dicendum quod sicut magnanimitas, ita et praesumptio in | |
| 3507 aliquid magnum tendere videtur, non enim multum consuevit dici | |
| 3508 aliquis praesumptuosus si in aliquo modico vires proprias | |
| 3509 transcendat. Si tamen praesumptuosus talis dicatur, haec | |
| 3510 praesumptio non opponitur magnanimitati, sed illi virtuti quae est | |
| 3511 circa mediocres honores, ut dictum est.</p> | |
| 3512 <p title="II-II q. 130 a. 2 ad 3"><a name="44353"><span class= | |
| 3513 "ref">[44353] IIª-IIae, q. 130 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3514 dicendum quod nullus attentat aliquid supra suam facultatem nisi | |
| 3515 inquantum facultatem suam aestimat maiorem quam sit. Circa quod | |
| 3516 potest esse error dupliciter. Uno modo, secundum solam quantitatem, | |
| 3517 puta cum aliquis aestimat se habere maiorem virtutem vel scientiam, | |
| 3518 vel aliquid aliud huiusmodi, quam habeat. Alio modo, secundum genus | |
| 3519 rei, puta cum aliquis ex hoc aestimat se magnum et magnis dignum ex | |
| 3520 quo non est, puta propter divitias vel propter aliqua bona | |
| 3521 fortunae; ut enim philosophus dicit, in IV Ethic., <i>qui sine | |
| 3522 virtute talia bona habent, neque iuste magnis seipsos dignificant, | |
| 3523 neque recte magnanimi dicuntur</i>. Similiter etiam illud ad quod | |
| 3524 aliquis tendit supra vires suas, quandoque quidem secundum rei | |
| 3525 veritatem est magnum simpliciter, sicut patet de Petro, qui | |
| 3526 tendebat ad hoc quod pro Christo pateretur, quod erat supra | |
| 3527 virtutem suam. Quandoque vero non est aliquid magnum simpliciter, | |
| 3528 sed solum secundum stultorum opinionem, sicut pretiosis vestibus | |
| 3529 indui, despicere et iniuriari aliis. Quod quidem pertinet ad | |
| 3530 excessum magnanimitatis non secundum rei veritatem, sed secundum | |
| 3531 opinionem. Unde Seneca dicit, in libro de quatuor Virtut., quod | |
| 3532 <i>magnanimitas, si se extra modum suum extollat, faciet virum | |
| 3533 minacem, inflatum, turbidum, inquietum, et in quascumque | |
| 3534 excellentias dictorum factorumque, neglecta honestate, | |
| 3535 festinum</i>. Et sic patet quod praesumptuosus secundum rei | |
| 3536 veritatem quandoque deficit a magnanimo, sed secundum apparentiam | |
| 3537 in excessu se habet.</p> | |
| 3538 <br /> | |
| 3539 <div class="D">Quaestio 131</div> | |
| 3540 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3541 <p title="II-II q. 131 pr."><a name="44354"><span class= | |
| 3542 "ref">[44354] IIª-IIae, q. 131 pr.</span></a> Deinde | |
| 3543 considerandum est de ambitione. Et circa hoc quaeruntur duo primo, | |
| 3544 utrum ambitio sit peccatum. Secundo, utrum opponatur magnanimitati | |
| 3545 per excessum.</p> | |
| 3546 <br /> | |
| 3547 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3548 <p title="II-II q. 131 a. 1 arg. 1"><a name="44355"><span class= | |
| 3549 "ref">[44355] IIª-IIae, q. 131 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3550 primum sic proceditur. Videtur quod ambitio non sit peccatum. | |
| 3551 Importat enim ambitio cupiditatem honoris. Honor autem de se | |
| 3552 quoddam bonum est, et maximum inter exteriora bona, unde et illi | |
| 3553 qui de honore non curant, vituperantur. Ergo ambitio non est | |
| 3554 peccatum, sed magis aliquid laudabile, secundum quod bonum | |
| 3555 laudabiliter appetitur.</p> | |
| 3556 <p title="II-II q. 131 a. 1 arg. 2"><a name="44356"><span class= | |
| 3557 "ref">[44356] IIª-IIae, q. 131 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 3558 Praeterea, quilibet absque vitio potest appetere id quod sibi | |
| 3559 debetur pro praemio. Sed honor est praemium virtutis, ut | |
| 3560 philosophus dicit, in I et VIII Ethic. Ergo ambitio honoris non est | |
| 3561 peccatum.</p> | |
| 3562 <p title="II-II q. 131 a. 1 arg. 3"><a name="44357"><span class= | |
| 3563 "ref">[44357] IIª-IIae, q. 131 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 3564 Praeterea, illud per quod homo provocatur ad bonum et revocatur a | |
| 3565 malo, non est peccatum. Sed per honorem homines provocantur ad bona | |
| 3566 facienda et mala vitanda, sicut philosophus dicit, in III Ethic., | |
| 3567 quod <i>fortissimi videntur esse apud quos timidi sunt inhonorati, | |
| 3568 fortes autem honorati</i>; et Tullius dicit, in libro de Tusculan. | |
| 3569 quaest., quod honor alit artes. Ergo ambitio non est peccatum.</p> | |
| 3570 <p title="II-II q. 131 a. 1 s. c."><a name="44358"><span class= | |
| 3571 "ref">[44358] IIª-IIae, q. 131 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 3572 contra est quod dicitur I ad Cor. XIII, quod <i>caritas non est | |
| 3573 ambitiosa, non quaerit quae sua sunt</i>. Nihil aut repugnat | |
| 3574 caritati nisi peccatum. Ergo ambitio est peccatum.</p> | |
| 3575 <p title="II-II q. 131 a. 1 co."><a name="44359"><span class= | |
| 3576 "ref">[44359] IIª-IIae, q. 131 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3577 dicendum quod, sicut supra dictum est, honor importat quandam | |
| 3578 reverentiam alicui exhibitam in testimonium excellentiae eius. | |
| 3579 Circa excellentiam autem hominis duo sunt attendenda. Primo quidem, | |
| 3580 quod id secundum quod homo excellit, non habet homo a seipso, sed | |
| 3581 est quasi quiddam divinum in eo. Et ideo ex hoc non debetur | |
| 3582 principaliter sibi honor, sed Deo. Secundo considerandum est quod | |
| 3583 id in quo homo excellit, datur homini a Deo ut ex eo aliis prosit. | |
| 3584 Unde intantum debet homini placere testimonium suae excellentiae | |
| 3585 quod ab aliis exhibetur, inquantum ex hoc paratur sibi via ad hoc | |
| 3586 quod aliis prosit. Tripliciter ergo appetitum honoris contingit | |
| 3587 esse inordinatum. Uno modo, per hoc quod aliquis appetit | |
| 3588 testimonium de excellentia quam non habet, quod est appetere | |
| 3589 honorem supra suam proportionem. Alio modo, per hoc quod honorem | |
| 3590 sibi cupit non referendo in Deum. Tertio modo, per hoc quod | |
| 3591 appetitus eius in ipso honore quiescit, non referens honorem ad | |
| 3592 utilitatem aliorum. Ambitio autem importat inordinatum appetitum | |
| 3593 honoris. Unde manifestum est quod ambitio semper est peccatum.</p> | |
| 3594 <p title="II-II q. 131 a. 1 ad 1"><a name="44360"><span class= | |
| 3595 "ref">[44360] IIª-IIae, q. 131 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3596 ergo dicendum quod appetitus boni debet regulari secundum rationem, | |
| 3597 cuius regulam si transcendat, erit vitiosus. Et hoc modo vitiosum | |
| 3598 est quod aliquis honorem appetat non secundum ordinem rationis. | |
| 3599 Vituperantur autem qui non curant de honore secundum quod ratio | |
| 3600 dictat, ut scilicet vitent ea quae sunt contraria honori.</p> | |
| 3601 <p title="II-II q. 131 a. 1 ad 2"><a name="44361"><span class= | |
| 3602 "ref">[44361] IIª-IIae, q. 131 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 3603 secundum dicendum quod honor non est praemium virtutis quoad ipsum | |
| 3604 virtuosum, ut scilicet hoc pro praemio expetere debeat, sed pro | |
| 3605 praemio expetit beatitudinem, quae est finis virtutis. Dicitur | |
| 3606 autem esse praemium virtutis ex parte aliorum, qui non habent | |
| 3607 aliquid maius quod virtuoso retribuant quam honorem, qui ex hoc | |
| 3608 ipso magnitudinem habet quod perhibet testimonium virtuti. Unde | |
| 3609 patet quod non est sufficiens praemium, ut dicitur in IV Ethic.</p> | |
| 3610 <p title="II-II q. 131 a. 1 ad 3"><a name="44362"><span class= | |
| 3611 "ref">[44362] IIª-IIae, q. 131 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3612 dicendum quod sicut per appetitum honoris, quando debito modo | |
| 3613 appetitur, aliqui provocantur ad bonum et revocantur a malo; ita | |
| 3614 etiam, si inordinate appetatur, potest esse homini occasio multa | |
| 3615 mala faciendi, dum scilicet non curat qualitercumque honorem | |
| 3616 consequi possit. Unde Sallustius dicit, in Catilinario, quod | |
| 3617 <i>gloriam, honorem et imperium bonus et ignavus aeque sibi | |
| 3618 exoptat</i>, sed ille, scilicet bonus, vera via nititur; huic, | |
| 3619 scilicet ignavo, <i>quia bonae artes desunt, dolis atque fallaciis | |
| 3620 contendit</i>. Et tamen illi qui solum propter honorem vel bona | |
| 3621 faciunt vel mala vitant, non sunt virtuosi, ut patet per | |
| 3622 philosophum, in III Ethic., ubi dicit quod non sunt vere fortes qui | |
| 3623 propter honorem fortia faciunt.</p> | |
| 3624 <br /> | |
| 3625 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3626 <p title="II-II q. 131 a. 2 arg. 1"><a name="44363"><span class= | |
| 3627 "ref">[44363] IIª-IIae, q. 131 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3628 secundum sic proceditur. Videtur quod ambitio non opponatur | |
| 3629 magnanimitati per excessum. Uni enim medio non opponitur ex una | |
| 3630 parte nisi unum extremum. Sed magnanimitati per excessum opponitur | |
| 3631 praesumptio ut dictum est. Ergo non opponitur ei ambitio per | |
| 3632 excessum.</p> | |
| 3633 <p title="II-II q. 131 a. 2 arg. 2"><a name="44364"><span class= | |
| 3634 "ref">[44364] IIª-IIae, q. 131 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 3635 Praeterea, magnanimitas est circa honores. Sed ambitio videtur | |
| 3636 pertinere ad dignitates, dicitur enim II Machab. IV, quod <i>Iason | |
| 3637 ambiebat summum sacerdotium</i>. Ergo ambitio non opponitur | |
| 3638 magnanimitati.</p> | |
| 3639 <p title="II-II q. 131 a. 2 arg. 3"><a name="44365"><span class= | |
| 3640 "ref">[44365] IIª-IIae, q. 131 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 3641 Praeterea, ambitio videtur ad exteriorem apparatum pertinere, | |
| 3642 dicitur enim Act. XXV, quod Agrippa et Berenice cum multa ambitione | |
| 3643 introierunt praetorium; et II Paralip. XVI, quod super corpus Asa | |
| 3644 mortui combusserunt aromata et unguenta ambitione nimia. Sed | |
| 3645 magnanimitas non est circa exteriorem apparatum. Ergo ambitio non | |
| 3646 opponitur magnanimitati.</p> | |
| 3647 <p title="II-II q. 131 a. 2 s. c."><a name="44366"><span class= | |
| 3648 "ref">[44366] IIª-IIae, q. 131 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 3649 contra est quod Tullius dicit, in I de Offic., quod <i>sicut | |
| 3650 quisque magnitudine animi excellit, ita maxime vult princeps omnium | |
| 3651 solus esse</i>. Sed hoc pertinet ad ambitionem. Ergo ambitio | |
| 3652 pertinet ad excessum magnanimitatis.</p> | |
| 3653 <p title="II-II q. 131 a. 2 co."><a name="44367"><span class= | |
| 3654 "ref">[44367] IIª-IIae, q. 131 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3655 dicendum quod, sicut dictum est, ambitio importat inordinatum | |
| 3656 appetitum honoris. Magnanimitas autem est circa honores, et utitur | |
| 3657 eis secundum quod oportet. Unde manifestum est quod ambitio | |
| 3658 opponitur magnanimitati sicut inordinatum ordinato.</p> | |
| 3659 <p title="II-II q. 131 a. 2 ad 1"><a name="44368"><span class= | |
| 3660 "ref">[44368] IIª-IIae, q. 131 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3661 ergo dicendum quod magnanimitas ad duo respicit. Ad unum quidem | |
| 3662 sicut ad finem intentum, quod est aliquod magnum opus, quod | |
| 3663 magnanimus attentat secundum suam facultatem. Et quantum ad hoc | |
| 3664 opponitur magnanimitati per excessum praesumptio, quae attentat | |
| 3665 aliquod magnum opus supra suam facultatem. Ad aliud autem respicit | |
| 3666 magnanimitas sicut ad materiam qua debite utitur, scilicet ad | |
| 3667 honorem. Et quantum ad hoc opponitur magnanimitati per excessum | |
| 3668 ambitio. Non est autem inconveniens secundum diversa esse plures | |
| 3669 excessus unius medii.</p> | |
| 3670 <p title="II-II q. 131 a. 2 ad 2"><a name="44369"><span class= | |
| 3671 "ref">[44369] IIª-IIae, q. 131 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 3672 secundum dicendum quod illis qui sunt in dignitate constituti, | |
| 3673 propter quandam excellentiam status, debetur honor. Et secundum hoc | |
| 3674 inordinatus appetitus dignitatum pertinet ad ambitionem. Si quis | |
| 3675 enim inordinate appeteret dignitatem non ratione honoris, sed | |
| 3676 propter debitum dignitatis usum suam facultatem excedentem, non | |
| 3677 esset ambitiosus, sed magis praesumptuosus.</p> | |
| 3678 <p title="II-II q. 131 a. 2 ad 3"><a name="44370"><span class= | |
| 3679 "ref">[44370] IIª-IIae, q. 131 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3680 dicendum quod ipsa solemnitas exterioris cultus ad quendam honorem | |
| 3681 pertinet, unde et talibus consuevit honor exhiberi. Quod | |
| 3682 significatur Iac. II, <i>si introierit in conventum vestrum vir | |
| 3683 anulum habens aureum, in veste candida, et dixeritis ei, tu sede | |
| 3684 hic bene,</i> et cetera. Unde ambitio non est circa exteriorem | |
| 3685 cultum nisi secundum quod pertinet ad honorem.</p> | |
| 3686 <br /> | |
| 3687 <div class="D">Quaestio 132</div> | |
| 3688 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3689 <p title="II-II q. 132 pr."><a name="44371"><span class= | |
| 3690 "ref">[44371] IIª-IIae, q. 132 pr.</span></a> Deinde | |
| 3691 considerandum est de inani gloria. Et circa hoc quaeruntur quinque. | |
| 3692 Primo, utrum appetitus gloriae sit peccatum. Secundo, utrum inanis | |
| 3693 gloria magnanimitati opponatur. Tertio, utrum sit peccatum mortale. | |
| 3694 Quarto, utrum sit vitium capitale. Quinto, de filiabus eius.</p> | |
| 3695 <br /> | |
| 3696 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3697 <p title="II-II q. 132 a. 1 arg. 1"><a name="44372"><span class= | |
| 3698 "ref">[44372] IIª-IIae, q. 132 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3699 primum sic proceditur. Videtur quod appetitus gloriae non sit | |
| 3700 peccatum. Nullus enim peccat in hoc quod Deo assimilatur, quinimmo | |
| 3701 mandatur, Ephes. V, <i>estote imitatores Dei, sicut filii | |
| 3702 carissimi</i>. Sed in hoc quod homo quaerit gloriam, videtur Deum | |
| 3703 imitari, qui ab hominibus gloriam quaerit, unde dicitur Isaiae | |
| 3704 XLIII, <i>omnem qui invocat nomen meum, in gloriam meam creavi | |
| 3705 eum</i>. Ergo appetitus gloriae non est peccatum.</p> | |
| 3706 <p title="II-II q. 132 a. 1 arg. 2"><a name="44373"><span class= | |
| 3707 "ref">[44373] IIª-IIae, q. 132 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 3708 Praeterea, illud per quod aliquis provocatur ad bonum, non videtur | |
| 3709 esse peccatum. Sed per appetitum gloriae homines provocantur ad | |
| 3710 bonum, dicit enim Tullius, in libro de Tusculan. quaest., quod | |
| 3711 <i>omnes ad studia impelluntur gloria</i>. In sacra etiam Scriptura | |
| 3712 promittitur gloria pro bonis operibus, secundum illud Rom. II, | |
| 3713 <i>his qui sunt secundum patientiam boni operis, gloriam et | |
| 3714 honorem</i>. Ergo appetitus gloriae non est peccatum.</p> | |
| 3715 <p title="II-II q. 132 a. 1 arg. 3"><a name="44374"><span class= | |
| 3716 "ref">[44374] IIª-IIae, q. 132 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 3717 Praeterea, Tullius dicit, in sua rhetorica, quod <i>gloria est | |
| 3718 frequens de aliquo fama cum laude</i>, et ad idem pertinet quod | |
| 3719 Ambrosius dicit, quod gloria est clara cum laude notitia. Sed | |
| 3720 appetere laudabilem famam non est peccatum, quinimmo videtur esse | |
| 3721 laudabile, secundum illud Eccli. XLI, <i>curam habe de bono | |
| 3722 nomine</i>; et ad Rom. XII, <i>providentes bona non solum coram | |
| 3723 Deo, sed etiam coram omnibus hominibus</i>. Ergo appetitus inanis | |
| 3724 gloriae non est peccatum.</p> | |
| 3725 <p title="II-II q. 132 a. 1 s. c."><a name="44375"><span class= | |
| 3726 "ref">[44375] IIª-IIae, q. 132 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 3727 contra est quod Augustinus dicit, V de Civ. Dei, <i>sanius videt | |
| 3728 qui et amorem laudis vitium esse cognoscit</i>.</p> | |
| 3729 <p title="II-II q. 132 a. 1 co."><a name="44376"><span class= | |
| 3730 "ref">[44376] IIª-IIae, q. 132 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3731 dicendum quod gloria claritatem quandam significat, unde | |
| 3732 glorificari idem est quod clarificari, ut Augustinus dicit, super | |
| 3733 Ioan. Claritas autem et decorem quendam habet, et manifestationem. | |
| 3734 Et ideo nomen gloriae proprie importat manifestationem alicuius de | |
| 3735 hoc quod apud homines decorum videtur, sive illud sit bonum aliquod | |
| 3736 corporale, sive spirituale. Quia vero illud quod simpliciter clarum | |
| 3737 est, a multis conspici potest et a remotis, ideo proprie per nomen | |
| 3738 gloriae designatur quod bonum alicuius deveniat in multorum | |
| 3739 notitiam et approbationem, secundum quem modum dicitur in Tito | |
| 3740 Livio, <i>gloriari ad unum non est</i>. Largius tamen accepto | |
| 3741 nomine gloriae, non solum consistit in multitudinis cognitione, sed | |
| 3742 etiam paucorum vel unius, aut sui solius, dum scilicet aliquis | |
| 3743 proprium bonum considerat ut dignum laude. Quod autem aliquis bonum | |
| 3744 suum cognoscat et approbet, non est peccatum, dicitur enim I ad | |
| 3745 Cor. II, <i>nos autem non spiritum huius mundi accepimus, sed | |
| 3746 spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt | |
| 3747 nobis</i>. Similiter etiam non est peccatum quod aliquis velit bona | |
| 3748 sua ab aliis approbari, dicitur enim Matth. V, <i>luceat lux vestra | |
| 3749 coram hominibus</i>. Et ideo appetitus gloriae de se non nominat | |
| 3750 aliquid vitiosum. Sed appetitus inanis vel vanae gloriae vitium | |
| 3751 importat, nam quidlibet vanum appetere vitiosum est, secundum illud | |
| 3752 Psalmi, <i>ut quid diligitis vanitatem, et quaeritis mendacium?</i> | |
| 3753 Potest autem gloria dici vana, uno modo, ex parte rei de qua quis | |
| 3754 gloriam quaerit, puta cum quis quaerit gloriam de eo quod non est, | |
| 3755 vel de eo quod non est gloria dignum, sicut de aliqua re fragili et | |
| 3756 caduca. Alio modo, ex parte eius a quo quis gloriam quaerit, puta | |
| 3757 hominis, cuius iudicium non est certum. Tertio modo, ex parte | |
| 3758 ipsius qui gloriam appetit, qui videlicet appetitum gloriae suae | |
| 3759 non refert in debitum finem, puta ad honorem Dei vel proximi | |
| 3760 salutem.</p> | |
| 3761 <p title="II-II q. 132 a. 1 ad 1"><a name="44377"><span class= | |
| 3762 "ref">[44377] IIª-IIae, q. 132 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3763 ergo dicendum quod, sicut dicit Augustinus, super illud Ioan. XIII, | |
| 3764 <i>vos vocatis me, magister et domine, et bene dicitis, periculosum | |
| 3765 est sibi placere cui cavendum est superbire. Ille autem qui super | |
| 3766 omnia est, quantumcumque se laudet, non se extollit. Nobis namque | |
| 3767 expedit Deum nosse, non illi, nec eum quisque cognoscit, si non se | |
| 3768 indicet ipse qui novit</i>. Unde patet quod Deus suam gloriam non | |
| 3769 quaerit propter se, sed propter nos. Et similiter etiam homo | |
| 3770 laudabiliter potest ad aliorum utilitatem gloriam suam appetere, | |
| 3771 secundum illud Matth. V, <i>videant opera vestra bona, et | |
| 3772 glorificent patrem vestrum qui in caelis est</i>.</p> | |
| 3773 <p title="II-II q. 132 a. 1 ad 2"><a name="44378"><span class= | |
| 3774 "ref">[44378] IIª-IIae, q. 132 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 3775 secundum dicendum quod gloria quae habetur a Deo, non est gloria | |
| 3776 vana, sed vera. Et talis gloria bonis operibus in praemium | |
| 3777 repromittitur. De qua dicitur, II ad Cor. X, <i>qui gloriatur, in | |
| 3778 domino glorietur, non enim qui seipsum commendat, ille probatus | |
| 3779 est; sed quem Deus commendat</i>. Provocantur etiam aliqui ad | |
| 3780 virtutum opera ex appetitu gloriae humanae, sicut etiam ex appetitu | |
| 3781 aliorum terrenorum bonorum, non tamen est vere virtuosus qui | |
| 3782 propter humanam gloriam opera virtutis operatur, ut Augustinus | |
| 3783 probat, in V de Civ. Dei.</p> | |
| 3784 <p title="II-II q. 132 a. 1 ad 3"><a name="44379"><span class= | |
| 3785 "ref">[44379] IIª-IIae, q. 132 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3786 dicendum quod ad perfectionem hominis pertinet quod ipse cognoscat, | |
| 3787 sed quod ipse ab aliis cognoscatur non pertinet ad eius | |
| 3788 perfectionem, et ideo non est per se appetendum. Potest tamen | |
| 3789 appeti inquantum est utile ad aliquid, vel ad hoc quod Deus ab | |
| 3790 hominibus glorificetur; vel ad hoc quod homines proficiant ex bono | |
| 3791 quod in alio cognoscunt; vel ex hoc quod ipse homo ex bonis quae in | |
| 3792 se cognoscit per testimonium laudis alienae studeat in eis | |
| 3793 perseverare et ad meliora proficere. Et secundum hoc laudabile est | |
| 3794 quod curam habeat aliquis de bono nomine, et quod provideat bona | |
| 3795 coram hominibus, non tamen quod in hominum laude inaniter | |
| 3796 delectetur.</p> | |
| 3797 <br /> | |
| 3798 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3799 <p title="II-II q. 132 a. 2 arg. 1"><a name="44380"><span class= | |
| 3800 "ref">[44380] IIª-IIae, q. 132 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3801 secundum sic proceditur. Videtur quod inanis gloria magnanimitati | |
| 3802 non opponatur. Pertinet enim ad inanem gloriam, ut dictum est, quod | |
| 3803 aliquis glorietur in his quae non sunt, quod pertinet ad | |
| 3804 falsitatem; vel in rebus terrenis vel caducis, quod pertinet ad | |
| 3805 cupiditatem; vel in testimonio hominum, quorum iudicium non est | |
| 3806 certum, quod pertinet ad imprudentiam. Huiusmodi autem vitia non | |
| 3807 opponuntur magnanimitati. Ergo inanis gloria non opponitur | |
| 3808 magnanimitati.</p> | |
| 3809 <p title="II-II q. 132 a. 2 arg. 2"><a name="44381"><span class= | |
| 3810 "ref">[44381] IIª-IIae, q. 132 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 3811 Praeterea, inanis gloria non opponitur magnanimitati per defectum, | |
| 3812 sicut pusillanimitas, quae inani gloriae repugnans videtur. | |
| 3813 Similiter etiam nec per excessum, sic enim opponitur magnanimitati | |
| 3814 praesumptio et ambitio, ut dictum est, a quibus inanis gloria | |
| 3815 differt. Ergo inanis gloria non opponitur magnanimitati.</p> | |
| 3816 <p title="II-II q. 132 a. 2 arg. 3"><a name="44382"><span class= | |
| 3817 "ref">[44382] IIª-IIae, q. 132 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 3818 Praeterea, Philipp. II, super illud, nihil per contentionem aut | |
| 3819 inanem gloriam, dicit Glossa, <i>erant aliqui inter eos | |
| 3820 dissentientes, inquieti, inanis gloriae causa contendentes</i>. | |
| 3821 Contentio autem non opponitur magnanimitati. Ergo neque inanis | |
| 3822 gloria.</p> | |
| 3823 <p title="II-II q. 132 a. 2 s. c."><a name="44383"><span class= | |
| 3824 "ref">[44383] IIª-IIae, q. 132 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 3825 contra est quod Tullius dicit, in I de Offic., <i>cavenda est | |
| 3826 gloriae cupiditas, eripit enim animi libertatem, pro qua magnanimis | |
| 3827 viris omnis debet esse contentio</i>. Ergo opponitur | |
| 3828 magnanimitati.</p> | |
| 3829 <p title="II-II q. 132 a. 2 co."><a name="44384"><span class= | |
| 3830 "ref">[44384] IIª-IIae, q. 132 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3831 dicendum quod, sicut supra dictum est, gloria est quidam effectus | |
| 3832 honoris et laudis, ex hoc enim quod aliquis laudatur, vel | |
| 3833 quaecumque reverentia ei exhibetur, redditur clarus in notitia | |
| 3834 aliorum. Et quia magnanimitas est circa honorem, ut supra dictum | |
| 3835 est, consequens est etiam ut sit circa gloriam, ut scilicet sicut | |
| 3836 moderate utitur honore, ita moderate utatur gloria. Et ideo | |
| 3837 inordinatus appetitus gloriae directe magnanimitati opponitur.</p> | |
| 3838 <p title="II-II q. 132 a. 2 ad 1"><a name="44385"><span class= | |
| 3839 "ref">[44385] IIª-IIae, q. 132 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3840 ergo dicendum quod hoc ipsum magnitudini animi repugnat, quod | |
| 3841 aliquis res modicas tantum appretietur quod de eis glorietur, unde | |
| 3842 in IV Ethic. dicitur de magnanimo quod <i>sibi sit honor | |
| 3843 parvum</i>. Similiter etiam et alia quae propter honorem | |
| 3844 quaeruntur, puta potentatus et divitiae, parva reputantur ab eo. | |
| 3845 Similiter etiam magnitudini animi repugnat quod aliquis de his quae | |
| 3846 non sunt glorietur. Unde de magnanimo dicitur in IV Ethic., quod | |
| 3847 <i>magis curat veritatem quam opinionem</i>. Similiter etiam et | |
| 3848 magnitudini animi repugnat quod aliquis glorietur in testimonio | |
| 3849 laudis humanae, quasi hoc magnum aliquid aestimetur. Unde de | |
| 3850 magnanimo dicitur in IV Ethic., quod <i>non est ei cura ut | |
| 3851 laudetur</i>. Et sic ea quae aliis virtutibus opponuntur nihil | |
| 3852 prohibet opponi magnanimitati, secundum quod habent pro magnis quae | |
| 3853 parva sunt.</p> | |
| 3854 <p title="II-II q. 132 a. 2 ad 2"><a name="44386"><span class= | |
| 3855 "ref">[44386] IIª-IIae, q. 132 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 3856 secundum dicendum quod inanis gloriae cupidus, secundum rei | |
| 3857 veritatem, deficit a magnanimo, quia videlicet gloriatur in his | |
| 3858 quae magnanimus parva aestimat, ut dictum est. Sed considerando | |
| 3859 aestimationem eius, opponitur magnanimo per excessum, quia | |
| 3860 videlicet gloriam quam appetit, reputat aliquid magnum, et ad eam | |
| 3861 tendit supra suam dignitatem.</p> | |
| 3862 <p title="II-II q. 132 a. 2 ad 3"><a name="44387"><span class= | |
| 3863 "ref">[44387] IIª-IIae, q. 132 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3864 dicendum quod, sicut supra dictum est, oppositio vitiorum non | |
| 3865 attenditur secundum effectum. Et tamen hoc ipsum magnitudini animi | |
| 3866 opponitur, quod aliquis contentionem intendat, nullus enim | |
| 3867 contendit nisi pro re quam aestimat magnam. Unde philosophus dicit, | |
| 3868 in IV Ethic., quod <i>magnanimus non est contentiosus, qui nihil | |
| 3869 aestimat magnum</i>.</p> | |
| 3870 <br /> | |
| 3871 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3872 <p title="II-II q. 132 a. 3 arg. 1"><a name="44388"><span class= | |
| 3873 "ref">[44388] IIª-IIae, q. 132 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3874 tertium sic proceditur. Videtur quod inanis gloria sit peccatum | |
| 3875 mortale. Nihil enim excludit mercedem aeternam nisi peccatum | |
| 3876 mortale. Sed inanis gloria excludit mercedem aeternam, dicitur enim | |
| 3877 Matth. VI, <i>attendite ne iustitiam vestram faciatis coram | |
| 3878 hominibus, ut videamini ab eis</i>. Ergo inanis gloria est peccatum | |
| 3879 mortale.</p> | |
| 3880 <p title="II-II q. 132 a. 3 arg. 2"><a name="44389"><span class= | |
| 3881 "ref">[44389] IIª-IIae, q. 132 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 3882 Praeterea, quicumque subripit sibi quod est Dei proprium, | |
| 3883 mortaliter peccat. Sed per appetitum inanis gloriae aliquis sibi | |
| 3884 attribuit quod est proprium Dei, dicitur enim Isaiae XLII, | |
| 3885 <i>gloriam meam alteri non dabo</i>; et I ad Tim. I, <i>soli Deo | |
| 3886 honor et gloria</i>. Ergo inanis gloria est peccatum mortale.</p> | |
| 3887 <p title="II-II q. 132 a. 3 arg. 3"><a name="44390"><span class= | |
| 3888 "ref">[44390] IIª-IIae, q. 132 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 3889 Praeterea, illud peccatum quod est maxime periculosum et nocivum, | |
| 3890 videtur esse mortale. Sed peccatum inanis gloriae est huiusmodi, | |
| 3891 quia super illud I ad Thess. II, Deo qui probat corda nostra, dicit | |
| 3892 Glossa Augustini, <i>quas vires nocendi habeat humanae gloriae | |
| 3893 amor, non sentit nisi qui ei bellum indixerit, quia etsi cuiquam | |
| 3894 facile est laudem non cupere dum negatur, difficile tamen est ea | |
| 3895 non delectari cum offertur</i>. Chrysostomus etiam dicit, Matth. | |
| 3896 VI, quod <i>inanis gloria occulte ingreditur, et omnia quae intus | |
| 3897 sunt insensibiliter aufert</i>. Ergo inanis gloria est peccatum | |
| 3898 mortale.</p> | |
| 3899 <p title="II-II q. 132 a. 3 s. c."><a name="44391"><span class= | |
| 3900 "ref">[44391] IIª-IIae, q. 132 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 3901 contra est quod Chrysostomus dicit, super Matth., quod <i>cum | |
| 3902 cetera vitia locum habeant in servis Diaboli, inanis gloria locum | |
| 3903 habet etiam in servis Christi</i>. In quibus tamen nullum est | |
| 3904 peccatum mortale. Ergo inanis gloria non est peccatum mortale.</p> | |
| 3905 <p title="II-II q. 132 a. 3 co."><a name="44392"><span class= | |
| 3906 "ref">[44392] IIª-IIae, q. 132 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3907 dicendum quod, sicut supra dictum est, ex hoc aliquod peccatum est | |
| 3908 mortale quod caritati contrariatur. Peccatum autem inanis gloriae, | |
| 3909 secundum se consideratum, non videtur contrariari caritati quantum | |
| 3910 ad dilectionem proximi. Quantum autem ad dilectionem Dei, potest | |
| 3911 contrariari caritati dupliciter. Uno modo, ratione materiae de qua | |
| 3912 quis gloriatur. Puta cum quis gloriatur de aliquo falso quod | |
| 3913 contrariatur divinae reverentiae, secundum illud Ezech. XXVIII, | |
| 3914 <i>elevatum est cor tuum, et dixisti, Deus ego sum</i>; et I ad | |
| 3915 Cor. IV, <i>quid habes quod non accepisti? Si autem accepisti, | |
| 3916 quare gloriaris quasi non acceperis?</i> Vel etiam cum quis bonum | |
| 3917 temporale de quo gloriatur, praefert Deo, quod prohibetur Ierem. | |
| 3918 IX, <i>non glorietur sapiens in sapientia sua, nec fortis in | |
| 3919 fortitudine sua, nec dives in divitiis suis, sed in hoc glorietur | |
| 3920 qui gloriatur, scire et nosse me</i>. Aut etiam cum quis praefert | |
| 3921 testimonium hominum testimonio Dei, sicut contra quosdam dicitur | |
| 3922 Ioan. XII, <i>qui dilexerunt magis gloriam hominum quam Dei</i>. | |
| 3923 Alio modo, ex parte ipsius gloriantis, qui intentionem suam refert | |
| 3924 ad gloriam tanquam ad ultimum finem, ad quem scilicet ordinet etiam | |
| 3925 virtutis opera, et pro quo consequendo non praetermittat facere | |
| 3926 etiam ea quae sunt contra Deum. Et sic est peccatum mortale. Unde | |
| 3927 Augustinus dicit, in V de Civ. Dei, quod hoc vitium, scilicet amor | |
| 3928 humanae laudis, <i>tam inimicum est piae fidei, si maior in corde | |
| 3929 sit cupiditas gloriae quam Dei timor vel amor, ut dominus | |
| 3930 diceret</i> (Ioan. V), <i>quomodo potestis credere, gloriam ab | |
| 3931 invicem expectantes, et gloriam quae a solo Deo est non | |
| 3932 quaerentes?</i> Si autem amor humanae gloriae, quamvis sit inanis, | |
| 3933 non tamen repugnet caritati, neque quantum ad id de quo est gloria, | |
| 3934 neque quantum ad intentionem gloriam quaerentis, non est peccatum | |
| 3935 mortale, sed veniale.</p> | |
| 3936 <p title="II-II q. 132 a. 3 ad 1"><a name="44393"><span class= | |
| 3937 "ref">[44393] IIª-IIae, q. 132 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3938 ergo dicendum quod nullus peccando meretur vitam aeternam. Unde | |
| 3939 opus virtuosum amittit vim merendi vitam aeternam si propter inanem | |
| 3940 gloriam fiat, etiam si illa inanis gloria non sit peccatum mortale. | |
| 3941 Sed quando aliquis simpliciter amittit aeternam mercedem propter | |
| 3942 inanem gloriam, et non solum quantum ad unum actum, tunc inanis | |
| 3943 gloria est peccatum mortale.</p> | |
| 3944 <p title="II-II q. 132 a. 3 ad 2"><a name="44394"><span class= | |
| 3945 "ref">[44394] IIª-IIae, q. 132 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 3946 secundum dicendum quod non omnis qui est inanis gloriae cupidus, | |
| 3947 appetit sibi illam excellentiam quae competit soli Deo. Alia enim | |
| 3948 est gloria quae debetur soli Deo, et alia quae debetur homini | |
| 3949 virtuoso vel diviti.</p> | |
| 3950 <p title="II-II q. 132 a. 3 ad 3"><a name="44395"><span class= | |
| 3951 "ref">[44395] IIª-IIae, q. 132 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3952 dicendum quod inanis gloria dicitur esse periculosum peccatum non | |
| 3953 tam propter gravitatem sui, quam etiam propter hoc quod est | |
| 3954 dispositio ad gravia peccata, inquantum scilicet per inanem gloriam | |
| 3955 redditur homo praesumptuosus et nimis de se ipso confidens. Et sic | |
| 3956 etiam paulatim disponit ad hoc quod homo privetur interioribus | |
| 3957 bonis.</p> | |
| 3958 <br /> | |
| 3959 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3960 <p title="II-II q. 132 a. 4 arg. 1"><a name="44396"><span class= | |
| 3961 "ref">[44396] IIª-IIae, q. 132 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 3962 quartum sic proceditur. Videtur quod inanis gloria non sit vitium | |
| 3963 capitale. Vitium enim quod semper ex altero oritur, non videtur | |
| 3964 esse capitale. Sed inanis gloria semper ex superbia nascitur. Ergo | |
| 3965 inanis gloria non est vitium capitale.</p> | |
| 3966 <p title="II-II q. 132 a. 4 arg. 2"><a name="44397"><span class= | |
| 3967 "ref">[44397] IIª-IIae, q. 132 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 3968 Praeterea, honor videtur esse aliquid principalius quam gloria, | |
| 3969 quae est eius effectus. Sed ambitio, quae est inordinatus appetitus | |
| 3970 honoris, non est vitium capitale. Ergo etiam neque appetitus inanis | |
| 3971 gloriae.</p> | |
| 3972 <p title="II-II q. 132 a. 4 arg. 3"><a name="44398"><span class= | |
| 3973 "ref">[44398] IIª-IIae, q. 132 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 3974 Praeterea, vitium capitale habet aliquam principalitatem. Sed | |
| 3975 inanis gloria non videtur habere aliquam principalitatem, neque | |
| 3976 quantum ad rationem peccati, quia non semper est peccatum mortale; | |
| 3977 neque etiam quantum ad rationem boni appetibilis, quia gloria | |
| 3978 humana videtur esse quiddam fragile et extra hominem existens. Ergo | |
| 3979 inanis gloria non est vitium capitale.</p> | |
| 3980 <p title="II-II q. 132 a. 4 s. c."><a name="44399"><span class= | |
| 3981 "ref">[44399] IIª-IIae, q. 132 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 3982 contra est quod Gregorius, XXXI Moral., numerat inanem gloriam | |
| 3983 inter septem vitia capitalia.</p> | |
| 3984 <p title="II-II q. 132 a. 4 co."><a name="44400"><span class= | |
| 3985 "ref">[44400] IIª-IIae, q. 132 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3986 dicendum quod de vitiis capitalibus dupliciter aliqui loquuntur. | |
| 3987 Quidam enim ponunt superbiam unum de vitiis capitalibus. Et hi non | |
| 3988 ponunt inanem gloriam inter vitia capitalia. Gregorius autem, in | |
| 3989 XXXI Moral., superbiam ponit reginam omnium vitiorum, et inanem | |
| 3990 gloriam, quae immediate ab ipsa oritur, ponit vitium capitale. Et | |
| 3991 hoc rationabiliter. Superbia enim, ut infra dicetur, importat | |
| 3992 inordinatum appetitum excellentiae. Ex omni autem bono quod quis | |
| 3993 appetit, quandam perfectionem et excellentiam consequitur. Et ideo | |
| 3994 fines omnium vitiorum ordinantur in finem superbiae. Et propter hoc | |
| 3995 videtur quod habeat quandam generalem causalitatem super alia | |
| 3996 vitia, et non debeat computari inter specialia vitiorum principia, | |
| 3997 quae sunt vitia capitalia. Inter bona autem per quae excellentiam | |
| 3998 homo consequitur, praecipue ad hoc operari videtur gloria, | |
| 3999 inquantum importat manifestationem bonitatis alicuius, nam bonum | |
| 4000 naturaliter amatur et honoratur ab omnibus. Et ideo sicut per | |
| 4001 gloriam quae est apud Deum, consequitur homo excellentiam in rebus | |
| 4002 divinis; ita etiam per gloriam hominum consequitur homo | |
| 4003 excellentiam in rebus humanis. Et ideo, propter propinquitatem ad | |
| 4004 excellentiam, quam homines maxime desiderant, consequens est quod | |
| 4005 sit multum appetibilis, et quod ex eius inordinato appetitu multa | |
| 4006 vitia oriantur. Et ita inanis gloria est vitium capitale.</p> | |
| 4007 <p title="II-II q. 132 a. 4 ad 1"><a name="44401"><span class= | |
| 4008 "ref">[44401] IIª-IIae, q. 132 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4009 ergo dicendum quod aliquod vitium oriri ex superbia non repugnat ei | |
| 4010 quod est esse vitium capitale, eo quod, sicut supra dictum est, | |
| 4011 superbia est regina et mater omnium vitiorum.</p> | |
| 4012 <p title="II-II q. 132 a. 4 ad 2"><a name="44402"><span class= | |
| 4013 "ref">[44402] IIª-IIae, q. 132 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 4014 secundum dicendum quod laus et honor comparantur ad gloriam, ut | |
| 4015 supra dictum est, sicut causae ex quibus gloria sequitur. Unde | |
| 4016 gloria comparatur ad ea sicut finis, propter hoc enim aliquis amat | |
| 4017 honorari et laudari, inquantum per hoc aliquis aestimat se in | |
| 4018 aliorum notitia fore praeclarum.</p> | |
| 4019 <p title="II-II q. 132 a. 4 ad 3"><a name="44403"><span class= | |
| 4020 "ref">[44403] IIª-IIae, q. 132 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4021 dicendum quod inanis gloria habet principalem rationem appetibilis, | |
| 4022 ratione iam dicta, et hoc sufficit ad rationem vitii capitalis. Non | |
| 4023 autem requiritur quod vitium capitale semper sit peccatum mortale, | |
| 4024 quia etiam ex veniali peccato potest mortale oriri, inquantum | |
| 4025 scilicet veniale disponit ad mortale.</p> | |
| 4026 <br /> | |
| 4027 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 4028 <p title="II-II q. 132 a. 5 arg. 1"><a name="44404"><span class= | |
| 4029 "ref">[44404] IIª-IIae, q. 132 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4030 quintum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter dicantur filiae | |
| 4031 inanis gloriae esse <i>inobedientia, iactantia, hypocrisis, | |
| 4032 contentio, pertinacia, discordia, novitatum praesumptio</i>. | |
| 4033 Iactantia enim, secundum Gregorium, XXIII Moral., ponitur inter | |
| 4034 species superbiae. Superbia autem non oritur ex inani gloria, sed | |
| 4035 potius e converso, ut Gregorius dicit, XXXI Moral. Ergo iactantia | |
| 4036 non debet poni filia inanis gloriae.</p> | |
| 4037 <p title="II-II q. 132 a. 5 arg. 2"><a name="44405"><span class= | |
| 4038 "ref">[44405] IIª-IIae, q. 132 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 4039 Praeterea, contentiones et discordiae videntur ex ira maxime | |
| 4040 provenire. Sed ira est capitale vitium inani gloriae condivisum. | |
| 4041 Ergo videtur quod non sint filiae inanis gloriae.</p> | |
| 4042 <p title="II-II q. 132 a. 5 arg. 3"><a name="44406"><span class= | |
| 4043 "ref">[44406] IIª-IIae, q. 132 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 4044 Praeterea, Chrysostomus dicit, super Matth., quod <i>ubique vana | |
| 4045 gloria malum est, sed maxime in philanthropia</i>, idest in | |
| 4046 misericordia. Quae tamen non est aliquid novum, sed in consuetudine | |
| 4047 hominum existit. Ergo praesumptio novitatum non debet specialiter | |
| 4048 poni filia inanis gloriae.</p> | |
| 4049 <p title="II-II q. 132 a. 5 s. c."><a name="44407"><span class= | |
| 4050 "ref">[44407] IIª-IIae, q. 132 a. 5 s. c.</span></a> Sed | |
| 4051 contra est auctoritas Gregorii, in XXXI Moral., ubi praedictas | |
| 4052 filias inani gloriae assignat.</p> | |
| 4053 <p title="II-II q. 132 a. 5 co."><a name="44408"><span class= | |
| 4054 "ref">[44408] IIª-IIae, q. 132 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 4055 dicendum quod, sicut supra dictum est, illa vitia quae de se nata | |
| 4056 sunt ordinari ad finem alicuius vitii capitalis, dicuntur filiae | |
| 4057 eius. Finis autem inanis gloriae est manifestatio propriae | |
| 4058 excellentiae, ut ex supra dictis patet. Ad quod potest homo tendere | |
| 4059 dupliciter. Uno modo, directe, sive per verba, et sic est | |
| 4060 iactantia; sive per facta, et sic, si sint vera, habentia aliquam | |
| 4061 admirationem, est praesumptio novitatum, quas homines solent magis | |
| 4062 admirari; si autem per ficta sit, sic est hypocrisis. Alio autem | |
| 4063 modo nititur aliquis manifestare suam excellentiam indirecte, | |
| 4064 ostendendo se non esse alio minorem. Et hoc quadrupliciter. Primo | |
| 4065 quidem, quantum ad intellectum, et sic est pertinacia, per quam | |
| 4066 homo nimis innititur suae sententiae, nolens credere sententiae | |
| 4067 meliori. Secundo, quantum ad voluntatem, et sic est discordia, dum | |
| 4068 non vult a propria voluntate discedere ut aliis concordet. Tertio, | |
| 4069 quantum ad locutionem, et sic est contentio, dum aliquis verbis | |
| 4070 clamose contra alium litigat. Quarto, quantum ad factum, et sic est | |
| 4071 inobedientia, dum scilicet aliquis non vult exequi superioris | |
| 4072 praeceptum.</p> | |
| 4073 <p title="II-II q. 132 a. 5 ad 1"><a name="44409"><span class= | |
| 4074 "ref">[44409] IIª-IIae, q. 132 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4075 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, iactantia ponitur | |
| 4076 species superbiae quantum ad interiorem causam eius, quae est | |
| 4077 arrogantia. Ipsa autem iactantia exterior. Ut dicitur in IV Ethic., | |
| 4078 ordinatur quandoque quidem ad lucrum, sed frequentius ad gloriam | |
| 4079 vel honorem. Et sic oritur ex inani gloria.</p> | |
| 4080 <p title="II-II q. 132 a. 5 ad 2"><a name="44410"><span class= | |
| 4081 "ref">[44410] IIª-IIae, q. 132 a. 5 ad 2</span></a> Ad | |
| 4082 secundum dicendum quod ira non causat discordiam et contentionem | |
| 4083 nisi cum adiunctione inanis gloriae, per hoc scilicet quod aliquis | |
| 4084 sibi gloriosum reputat quod non cedat voluntati vel verbis | |
| 4085 aliorum.</p> | |
| 4086 <p title="II-II q. 132 a. 5 ad 3"><a name="44411"><span class= | |
| 4087 "ref">[44411] IIª-IIae, q. 132 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4088 dicendum quod inanis gloria vituperatur circa eleemosynam propter | |
| 4089 defectum caritatis, qui videtur esse in eo qui praefert inanem | |
| 4090 gloriam utilitati proximi, dum hoc propter illud facit. Non autem | |
| 4091 vituperatur aliquis ex hoc quod praesumat eleemosynam facere quasi | |
| 4092 aliquid novum.</p> | |
| 4093 <br /> | |
| 4094 <div class="D">Quaestio 133</div> | |
| 4095 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4096 <p title="II-II q. 133 pr."><a name="44412"><span class= | |
| 4097 "ref">[44412] IIª-IIae, q. 133 pr.</span></a> Deinde | |
| 4098 considerandum est de pusillanimitate. Et circa hoc quaeruntur duo. | |
| 4099 Primo, utrum pusillanimitas sit peccatum. Secundo, cui virtuti | |
| 4100 opponatur.</p> | |
| 4101 <br /> | |
| 4102 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4103 <p title="II-II q. 133 a. 1 arg. 1"><a name="44413"><span class= | |
| 4104 "ref">[44413] IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4105 primum sic proceditur. Videtur quod pusillanimitas non sit | |
| 4106 peccatum. Ex omni enim peccato aliquis efficitur malus, sicut ex | |
| 4107 omni virtute aliquis efficitur bonus. <i>Sed pusillanimus non est | |
| 4108 malus</i>, ut philosophus dicit, in IV Ethic. Ergo pusillanimitas | |
| 4109 non est peccatum.</p> | |
| 4110 <p title="II-II q. 133 a. 1 arg. 2"><a name="44414"><span class= | |
| 4111 "ref">[44414] IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 4112 Praeterea, philosophus dicit, ibidem, quod <i>maxime videtur | |
| 4113 pusillanimus esse qui magnis bonis dignus existit, et tamen his non | |
| 4114 dignificat seipsum</i>. Sed nullus est dignus magnis bonis nisi | |
| 4115 virtuosus, quia, ut ibidem philosophus dicit, <i>secundum veritatem | |
| 4116 solus bonus est honorandus</i>. Ergo pusillanimus est virtuosus. | |
| 4117 Non ergo pusillanimitas est peccatum.</p> | |
| 4118 <p title="II-II q. 133 a. 1 arg. 3"><a name="44415"><span class= | |
| 4119 "ref">[44415] IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 4120 Praeterea, initium omnis peccati est superbia, ut dicitur Eccli. X. | |
| 4121 Sed pusillanimitas non procedit ex superbia, quia superbus extollit | |
| 4122 se supra id quod est; pusillanimus autem subtrahit se ab his quibus | |
| 4123 est dignus. Ergo pusillanimitas non est peccatum.</p> | |
| 4124 <p title="II-II q. 133 a. 1 arg. 4"><a name="44416"><span class= | |
| 4125 "ref">[44416] IIª-IIae, q. 133 a. 1 arg. 4</span></a> | |
| 4126 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod qui dignificat se | |
| 4127 minoribus quam sit dignus, dicitur pusillanimus. Sed quandoque | |
| 4128 sancti viri dignificant seipsos minoribus quam sint digni, sicut | |
| 4129 patet de Moyse et Ieremia, qui digni erant officio ad quod | |
| 4130 assumebantur a Deo, quod tamen uterque eorum humiliter recusabat, | |
| 4131 ut habetur Exod. III et Ierem. I. Non ergo pusillanimitas est | |
| 4132 peccatum.</p> | |
| 4133 <p title="II-II q. 133 a. 1 s. c."><a name="44417"><span class= | |
| 4134 "ref">[44417] IIª-IIae, q. 133 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 4135 contra, nihil in moribus hominum est vitandum nisi peccatum. Sed | |
| 4136 pusillanimitas est vitanda, dicitur enim ad Coloss. III, <i>patres, | |
| 4137 nolite ad indignationem provocare filios vestros, ut non pusillo | |
| 4138 animo fiant</i>. Ergo pusillanimitas est peccatum.</p> | |
| 4139 <p title="II-II q. 133 a. 1 co."><a name="44418"><span class= | |
| 4140 "ref">[44418] IIª-IIae, q. 133 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4141 dicendum quod omne illud quod contrariatur naturali inclinationi | |
| 4142 est peccatum, quia contrariatur legi naturae. Inest autem unicuique | |
| 4143 rei naturalis inclinatio ad exequendam actionem commensuratam suae | |
| 4144 potentiae, ut patet in omnibus rebus naturalibus, tam animatis quam | |
| 4145 inanimatis. Sicut autem per praesumptionem aliquis excedit | |
| 4146 proportionem suae potentiae, dum nititur ad maiora quam possit; ita | |
| 4147 etiam pusillanimus deficit a proportione suae potentiae, dum | |
| 4148 recusat in id tendere quod est suae potentiae commensuratum. Et | |
| 4149 ideo, sicut praesumptio est peccatum, ita et pusillanimitas. Et | |
| 4150 inde est quod servus qui acceptam pecuniam domini sui fodit in | |
| 4151 terram, nec est operatus ex ea, propter quendam pusillanimitatis | |
| 4152 timorem, punitur a domino, ut habetur Matth. XXV et Luc. XIX.</p> | |
| 4153 <p title="II-II q. 133 a. 1 ad 1"><a name="44419"><span class= | |
| 4154 "ref">[44419] IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4155 ergo dicendum quod philosophus illos nominat malos qui proximis | |
| 4156 inferunt nocumenta. Et secundum hoc, pusillanimus dicitur non esse | |
| 4157 malus, quia nulli infert nocumentum, nisi per accidens, inquantum | |
| 4158 scilicet deficit ab operationibus quibus posset alios iuvare. Dicit | |
| 4159 enim Gregorius, in pastorali, quod <i>illi qui prodesse utilitati | |
| 4160 proximorum in praedicatione refugiunt, si districte iudicentur, ex | |
| 4161 tantis rei sunt ex quantis venientes ad publicum prodesse | |
| 4162 potuerunt</i>.</p> | |
| 4163 <p title="II-II q. 133 a. 1 ad 2"><a name="44420"><span class= | |
| 4164 "ref">[44420] IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 4165 secundum dicendum quod nihil prohibet aliquem habentem habitum | |
| 4166 virtutis peccare, venialiter quidem, etiam ipso habitu remanente; | |
| 4167 mortaliter autem, cum corruptione ipsius habitus virtutis | |
| 4168 gratuitae. Et ideo potest contingere quod aliquis ex virtute quam | |
| 4169 habet sit dignus ad aliqua magna facienda, quae sunt digna magno | |
| 4170 honore; et tamen, per hoc quod ipse non attentat sua virtute uti, | |
| 4171 peccat, quandoque quidem venialiter, quandoque autem mortaliter. | |
| 4172 Vel potest dici quod pusillanimus est dignus magnis secundum | |
| 4173 habilitatem ad virtutem quae inest ei, vel ex bona dispositione | |
| 4174 naturae, vel ex scientia, vel ex exteriori fortuna, quibus dum | |
| 4175 recusat uti ad virtutem, pusillanimus redditur.</p> | |
| 4176 <p title="II-II q. 133 a. 1 ad 3"><a name="44421"><span class= | |
| 4177 "ref">[44421] IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4178 dicendum quod etiam pusillanimitas aliquo modo ex superbia potest | |
| 4179 oriri, dum scilicet aliquis nimis proprio sensui innititur, quo | |
| 4180 reputat se insufficientem ad ea respectu quorum sufficientiam | |
| 4181 habet. Unde dicitur Prov. XXVI, <i>sapientior sibi piger videtur | |
| 4182 septem viris loquentibus sententias</i>. Nihil enim prohibet quod | |
| 4183 se quantum ad aliqua deiiciat, et quantum ad alia se in sublime | |
| 4184 extollat. Unde Gregorius, in pastorali, de Moyse dicit quod | |
| 4185 <i>superbus fortasse esset si ducatum plebis suae sine trepidatione | |
| 4186 susciperet, et rursum superbus existeret si auctoris imperio | |
| 4187 obedire recusaret</i>.</p> | |
| 4188 <p title="II-II q. 133 a. 1 ad 4"><a name="44422"><span class= | |
| 4189 "ref">[44422] IIª-IIae, q. 133 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4190 dicendum quod Moyses et Ieremias digni erant officio ad quod | |
| 4191 divinitus eligebantur, ex divina gratia. Sed ipsi considerantes | |
| 4192 propriae infirmitatis insufficientiam, recusabant, non tamen | |
| 4193 pertinaciter, ne in superbiam laberentur.</p> | |
| 4194 <br /> | |
| 4195 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4196 <p title="II-II q. 133 a. 2 arg. 1"><a name="44423"><span class= | |
| 4197 "ref">[44423] IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4198 secundum sic proceditur. Videtur quod pusillanimitas non opponatur | |
| 4199 magnanimitati. Dicit enim philosophus, in IV Ethic., quod | |
| 4200 <i>pusillanimus ignorat seipsum, appeteret enim bona quibus dignus | |
| 4201 est, si se cognosceret</i>. Sed ignorantia sui videtur opponi | |
| 4202 prudentiae. Ergo pusillanimitas opponitur prudentiae.</p> | |
| 4203 <p title="II-II q. 133 a. 2 arg. 2"><a name="44424"><span class= | |
| 4204 "ref">[44424] IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 4205 Praeterea, Matth. XXV, servum qui propter pusillanimitatem pecunia | |
| 4206 uti recusavit, vocat dominus malum et pigrum. Philosophus etiam | |
| 4207 dicit, in IV Ethic., quod pusillanimi videntur pigri. Sed pigritia | |
| 4208 opponitur sollicitudini, quae est actus prudentiae, ut supra | |
| 4209 habitum est. Ergo pusillanimitas non opponitur magnanimitati.</p> | |
| 4210 <p title="II-II q. 133 a. 2 arg. 3"><a name="44425"><span class= | |
| 4211 "ref">[44425] IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 4212 Praeterea, pusillanimitas videtur ex inordinato timore procedere, | |
| 4213 unde dicitur Isaiae XXXV, <i>dicite, pusillanimes, confortamini et | |
| 4214 nolite timere</i>. Videtur etiam procedere ex inordinata ira, | |
| 4215 secundum illud Coloss. III, <i>patres, nolite ad indignationem | |
| 4216 provocare filios vestros, ut non pusillo animo fiant</i>. Sed | |
| 4217 inordinatio timoris opponitur fortitudini, inordinatio autem irae | |
| 4218 mansuetudini. Ergo pusillanimitas non opponitur magnanimitati.</p> | |
| 4219 <p title="II-II q. 133 a. 2 arg. 4"><a name="44426"><span class= | |
| 4220 "ref">[44426] IIª-IIae, q. 133 a. 2 arg. 4</span></a> | |
| 4221 Praeterea, vitium quod opponitur alicui virtuti, tanto gravius est | |
| 4222 quanto magis est virtuti dissimile. Sed pusillanimitas magis est | |
| 4223 dissimilis magnanimitati quam praesumptio. Ergo, si pusillanimitas | |
| 4224 opponeretur magnanimitati, sequeretur quod esset gravius peccatum | |
| 4225 quam praesumptio. Quod est contra id quod dicitur Eccli. XXXVII, | |
| 4226 <i>o praesumptio nequissima, unde creata es?</i> Non ergo | |
| 4227 pusillanimitas magnanimitati opponitur.</p> | |
| 4228 <p title="II-II q. 133 a. 2 s. c."><a name="44427"><span class= | |
| 4229 "ref">[44427] IIª-IIae, q. 133 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 4230 contra est quod pusillanimitas et magnanimitas differunt secundum | |
| 4231 magnitudinem et parvitatem animi, ut ex ipsis nominibus apparet. | |
| 4232 Sed magnum et parvum sunt opposita. Ergo pusillanimitas opponitur | |
| 4233 magnanimitati.</p> | |
| 4234 <p title="II-II q. 133 a. 2 co."><a name="44428"><span class= | |
| 4235 "ref">[44428] IIª-IIae, q. 133 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4236 dicendum quod pusillanimitas potest tripliciter considerari. Uno | |
| 4237 modo, secundum seipsam. Et sic manifestum est quod secundum | |
| 4238 propriam rationem opponitur magnanimitati, a qua differt secundum | |
| 4239 differentiam magnitudinis et parvitatis circa idem, nam sicut | |
| 4240 magnanimus ex animi magnitudine tendit ad magna, ita pusillanimus | |
| 4241 ex animi parvitate se retrahit a magnis. Alio modo potest | |
| 4242 considerari ex parte suae causae, quae ex parte intellectus, est | |
| 4243 ignorantia propriae conditionis; ex parte autem appetitus, est | |
| 4244 timor deficiendi in his quae falso aestimat excedere suam | |
| 4245 facultatem. Tertio modo potest considerari quantum ad effectum, qui | |
| 4246 est retrahere se a magnis quibus est dignus. Sed sicut supra dictum | |
| 4247 est, oppositio vitii ad virtutem attenditur magis secundum propriam | |
| 4248 speciem quam secundum causam vel effectum. Et ideo pusillanimitas | |
| 4249 directe magnanimitati opponitur.</p> | |
| 4250 <p title="II-II q. 133 a. 2 ad 1"><a name="44429"><span class= | |
| 4251 "ref">[44429] IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4252 ergo dicendum quod ratio illa procedit de pusillanimitate ex parte | |
| 4253 causae quam habet in intellectu. Et tamen non proprie potest dici | |
| 4254 quod opponatur prudentiae etiam secundum causam suam, quia talis | |
| 4255 ignorantia non procedit ex insipientia, sed magis ex pigritia | |
| 4256 considerandi suam facultatem, ut dicitur in IV Ethic., vel | |
| 4257 exequendi quod suae subiacet potestati.</p> | |
| 4258 <p title="II-II q. 133 a. 2 ad 2"><a name="44430"><span class= | |
| 4259 "ref">[44430] IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 4260 secundum dicendum quod ratio illa procedit de pusillanimitate ex | |
| 4261 parte effectus.</p> | |
| 4262 <p title="II-II q. 133 a. 2 ad 3"><a name="44431"><span class= | |
| 4263 "ref">[44431] IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4264 dicendum quod ratio illa procedit ex parte causae. Nec tamen timor | |
| 4265 causans pusillanimitatem semper est timor periculorum mortis. Unde | |
| 4266 etiam ex hac parte non oportet quod opponatur fortitudini. Ira | |
| 4267 autem, secundum rationem proprii motus, quo quis extollitur in | |
| 4268 vindictam, non causat pusillanimitatem, quae deiicit animum, sed | |
| 4269 magis tollit eam. Inducit autem ad pusillanimitatem ratione | |
| 4270 causarum irae, quae sunt iniuriae illatae, ex quibus deiicitur | |
| 4271 animus patientis.</p> | |
| 4272 <p title="II-II q. 133 a. 2 ad 4"><a name="44432"><span class= | |
| 4273 "ref">[44432] IIª-IIae, q. 133 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4274 dicendum quod pusillanimitas est gravius peccatum, secundum | |
| 4275 propriam speciem, quam praesumptio, quia per ipsam recedit homo a | |
| 4276 bonis, quod est pessimum, ut dicitur in IV Ethic. Sed praesumptio | |
| 4277 dicitur esse nequissima ratione superbiae, ex qua procedit.</p> | |
| 4278 <br /> | |
| 4279 <div class="D">Quaestio 134</div> | |
| 4280 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4281 <p title="II-II q. 134 pr."><a name="44433"><span class= | |
| 4282 "ref">[44433] IIª-IIae, q. 134 pr.</span></a> Deinde | |
| 4283 considerandum est de magnificentia et vitiis oppositis. Circa | |
| 4284 magnificentiam autem quaeruntur quatuor. Primo, utrum magnificentia | |
| 4285 sit virtus. Secundo, utrum sit virtus specialis. Tertio, quae sit | |
| 4286 materia eius. Quarto, utrum sit pars fortitudinis.</p> | |
| 4287 <br /> | |
| 4288 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4289 <p title="II-II q. 134 a. 1 arg. 1"><a name="44434"><span class= | |
| 4290 "ref">[44434] IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4291 primum sic proceditur. Videtur quod magnificentia non sit virtus. | |
| 4292 Qui enim habet unam virtutem, habet omnes, ut supra habitum est. | |
| 4293 Sed aliquis potest habere alias virtutes sine magnificentia, dicit | |
| 4294 enim philosophus, in IV Ethic., quod <i>non omnis liberalis est | |
| 4295 magnificus</i>. Ergo magnificentia non est virtus.</p> | |
| 4296 <p title="II-II q. 134 a. 1 arg. 2"><a name="44435"><span class= | |
| 4297 "ref">[44435] IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 4298 Praeterea, virtus moralis consistit in medio, ut in II Ethic. | |
| 4299 dicitur. Sed magnificentia non videtur consistere in medio. | |
| 4300 Superexcellit enim liberalitatem magnitudine. Magnum autem | |
| 4301 opponitur parvo sicut extremum, quorum medium est aequale, ut | |
| 4302 dicitur X Metaphys. Et sic magnificentia non est in medio, sed in | |
| 4303 extremo. Ergo non est virtus.</p> | |
| 4304 <p title="II-II q. 134 a. 1 arg. 3"><a name="44436"><span class= | |
| 4305 "ref">[44436] IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 4306 Praeterea, nulla virtus contrariatur inclinationi naturali, sed | |
| 4307 magis perficit ipsam, ut supra habitum est. Sed sicut philosophus | |
| 4308 dicit, in IV Ethic., <i>magnificus non est sumptuosus in | |
| 4309 seipsum</i>, quod est contra inclinationem naturalem, per quam | |
| 4310 aliquis maxime providet sibi. Ergo magnificentia non est | |
| 4311 virtus.</p> | |
| 4312 <p title="II-II q. 134 a. 1 arg. 4"><a name="44437"><span class= | |
| 4313 "ref">[44437] IIª-IIae, q. 134 a. 1 arg. 4</span></a> | |
| 4314 Praeterea, secundum philosophum, in VI Ethic., ars est recta ratio | |
| 4315 factibilium. Sed magnificentia est circa factibilia, ut ex ipso | |
| 4316 nomine apparet. Ergo magis est ars quam virtus.</p> | |
| 4317 <p title="II-II q. 134 a. 1 s. c."><a name="44438"><span class= | |
| 4318 "ref">[44438] IIª-IIae, q. 134 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 4319 contra, virtus humana est participatio quaedam virtutis divinae. | |
| 4320 Sed magnificentia pertinet ad virtutem divinam, secundum illud | |
| 4321 Psalmi, <i>magnificentia eius et virtus eius in nubibus</i>. Ergo | |
| 4322 magnificentia est virtus.</p> | |
| 4323 <p title="II-II q. 134 a. 1 co."><a name="44439"><span class= | |
| 4324 "ref">[44439] IIª-IIae, q. 134 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4325 dicendum quod, sicut dicitur in I de caelo, <i>virtus dicitur per | |
| 4326 comparationem ad ultimum in quod potentia potest</i>, non quidem ad | |
| 4327 ultimum ex parte defectus; sed ex parte excessus, cuius ratio | |
| 4328 consistit in magnitudine. Et ideo operari aliquid magnum, ex quo | |
| 4329 sumitur nomen magnificentiae, proprie pertinet ad rationem | |
| 4330 virtutis. Unde magnificentia nominat virtutem.</p> | |
| 4331 <p title="II-II q. 134 a. 1 ad 1"><a name="44440"><span class= | |
| 4332 "ref">[44440] IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4333 ergo dicendum quod non omnis liberalis est magnificus quantum ad | |
| 4334 actum, quia desunt sibi ea quibus uti necesse est ad actum | |
| 4335 magnificum. Tamen omnis liberalis habet habitum magnificentiae, vel | |
| 4336 actu vel in propinqua dispositione, ut supra dictum est, cum de | |
| 4337 connexione virtutum ageretur.</p> | |
| 4338 <p title="II-II q. 134 a. 1 ad 2"><a name="44441"><span class= | |
| 4339 "ref">[44441] IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 4340 secundum dicendum quod magnificentia consistit quidem in extremo, | |
| 4341 considerata quantitate eius quod facit. Sed tamen in medio | |
| 4342 consistit, considerata regula rationis, a qua non deficit nec eam | |
| 4343 excedit, sicut et de magnanimitate dictum est.</p> | |
| 4344 <p title="II-II q. 134 a. 1 ad 3"><a name="44442"><span class= | |
| 4345 "ref">[44442] IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4346 dicendum quod ad magnificentiam pertinet facere aliquid magnum. | |
| 4347 Quod autem pertinet ad personam uniuscuiusque, est aliquid parvum | |
| 4348 in comparatione ad id quod convenit rebus divinis vel rebus | |
| 4349 communibus. Et ideo magnificus non principaliter intendit sumptus | |
| 4350 facere in his quae pertinent ad personam propriam, non quia bonum | |
| 4351 suum non quaerat, sed quia non est magnum. Si quid tamen in his | |
| 4352 quae ad ipsum pertinent magnitudinem habeat, hoc etiam magnifice | |
| 4353 magnificus prosequitur, sicut ea quae semel fiunt, ut nuptiae vel | |
| 4354 aliquid aliud huiusmodi; vel etiam ea quae permanentia sunt, sicut | |
| 4355 ad magnificum pertinet praeparare convenientem habitationem, ut | |
| 4356 dicitur in IV Ethic.</p> | |
| 4357 <p title="II-II q. 134 a. 1 ad 4"><a name="44443"><span class= | |
| 4358 "ref">[44443] IIª-IIae, q. 134 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4359 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in VI Ethic., oportet artis | |
| 4360 esse quandam virtutem, scilicet moralem, per quam scilicet | |
| 4361 appetitus inclinetur ad recte utendum ratione artis. Et hoc | |
| 4362 pertinet ad magnificentiam. Unde non est ars, sed virtus.</p> | |
| 4363 <br /> | |
| 4364 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4365 <p title="II-II q. 134 a. 2 arg. 1"><a name="44444"><span class= | |
| 4366 "ref">[44444] IIª-IIae, q. 134 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4367 secundum sic proceditur. Videtur quod magnificentia non sit | |
| 4368 specialis virtus. Ad magnificentiam enim videtur pertinere facere | |
| 4369 aliquid magnum. Sed facere aliquid magnum potest convenire cuilibet | |
| 4370 virtuti, si sit magna, sicut qui habet magnam virtutem | |
| 4371 temperantiae, facit magnum temperantiae opus. Ergo magnificentia | |
| 4372 non est aliqua specialis virtus, sed significat statum perfectum | |
| 4373 cuiuslibet virtutis.</p> | |
| 4374 <p title="II-II q. 134 a. 2 arg. 2"><a name="44445"><span class= | |
| 4375 "ref">[44445] IIª-IIae, q. 134 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 4376 Praeterea, eiusdem videtur facere aliquid et tendere in illud. Sed | |
| 4377 tendere in aliquid magnum pertinet ad magnanimitatem, ut supra | |
| 4378 dictum est. Ergo et facere aliquid magnum pertinet ad | |
| 4379 magnanimitatem. Non ergo magnificentia est virtus distincta a | |
| 4380 magnanimitate.</p> | |
| 4381 <p title="II-II q. 134 a. 2 arg. 3"><a name="44446"><span class= | |
| 4382 "ref">[44446] IIª-IIae, q. 134 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 4383 Praeterea, magnificentia videtur ad sanctitatem pertinere, dicitur | |
| 4384 enim Exod. XV, <i>magnificus in sanctitate</i>; et in Psalmo, | |
| 4385 <i>sanctitas et magnificentia in sanctificatione eius</i>. Sed | |
| 4386 sanctitas idem est religioni, ut supra habitum est. Ergo | |
| 4387 magnificentia videtur esse idem religioni. Non ergo est virtus | |
| 4388 specialis ab aliis distincta.</p> | |
| 4389 <p title="II-II q. 134 a. 2 s. c."><a name="44447"><span class= | |
| 4390 "ref">[44447] IIª-IIae, q. 134 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 4391 contra est quod philosophus connumerat eam aliis virtutibus | |
| 4392 specialibus.</p> | |
| 4393 <p title="II-II q. 134 a. 2 co."><a name="44448"><span class= | |
| 4394 "ref">[44448] IIª-IIae, q. 134 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4395 dicendum quod ad magnificentiam pertinet facere aliquid magnum, | |
| 4396 sicut ex ipso nomine apparet. Facere autem dupliciter potest | |
| 4397 accipi, uno modo, proprie; alio modo, communiter. Proprie autem | |
| 4398 facere dicitur operari aliquid in exteriori materia, sicut facere | |
| 4399 domum vel aliquid aliud huiusmodi. Communiter autem dicitur facere | |
| 4400 pro quacumque actione, sive transeat in exteriorem materiam, sicut | |
| 4401 urere et secare; sive maneat in ipso agente, sicut intelligere et | |
| 4402 velle. Si igitur magnificentia accipiatur secundum quod importat | |
| 4403 factionem alicuius magni prout factio proprie dicitur, sic | |
| 4404 magnificentia est specialis virtus. Opus enim factibile producitur | |
| 4405 ab arte. In cuius quidem usu potest attendi una specialis ratio | |
| 4406 bonitatis quod ipsum opus factum per artem sit magnum, scilicet in | |
| 4407 quantitate, pretiositate vel dignitate, quod facit magnificentia. | |
| 4408 Et secundum hoc magnificentia est specialis virtus. Si vero nomen | |
| 4409 magnificentiae accipiatur ab eo quod est facere magnum secundum | |
| 4410 quod facere communiter sumitur, sic magnificentia non est specialis | |
| 4411 virtus.</p> | |
| 4412 <p title="II-II q. 134 a. 2 ad 1"><a name="44449"><span class= | |
| 4413 "ref">[44449] IIª-IIae, q. 134 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4414 ergo dicendum quod ad quamlibet virtutem perfectam pertinet magnum | |
| 4415 facere in suo genere, secundum quod facere communiter sumitur, non | |
| 4416 autem secundum quod sumitur proprie, sed hoc est proprium | |
| 4417 magnificentiae.</p> | |
| 4418 <p title="II-II q. 134 a. 2 ad 2"><a name="44450"><span class= | |
| 4419 "ref">[44450] IIª-IIae, q. 134 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 4420 secundum dicendum quod ad magnanimitatem pertinet non solum tendere | |
| 4421 in magnum, sed etiam in omnibus virtutibus magnum operari, vel | |
| 4422 faciendo vel qualitercumque agendo, ut dicitur in IV Ethic., ita | |
| 4423 tamen quod magnanimitas circa hoc respicit solam rationem magni. | |
| 4424 Aliae autem virtutes, quae, si sint perfectae, magnum operantur, | |
| 4425 non principaliter dirigunt intentionem suam ad magnum, sed ad id | |
| 4426 quod est proprium unicuique virtuti, magnitudo autem consequitur ex | |
| 4427 quantitate virtutis. Ad magnificentiam vero pertinet non solum | |
| 4428 facere magnum secundum quod facere proprie sumitur, sed etiam ad | |
| 4429 magnum faciendum tendere animo, unde Tullius dicit, in sua | |
| 4430 rhetorica, quod <i>magnificentia est rerum magnarum et excelsarum, | |
| 4431 cum animi quadam ampla et splendida propositione, cogitatio atque | |
| 4432 administratio</i>; ut cogitatio referatur ad interiorem | |
| 4433 intentionem, administratio ad exteriorem executionem. Unde oportet | |
| 4434 quod sicut magnanimitas intendit aliquod magnum in omni materia, | |
| 4435 ita magnificentia in aliquo opere factibili.</p> | |
| 4436 <p title="II-II q. 134 a. 2 ad 3"><a name="44451"><span class= | |
| 4437 "ref">[44451] IIª-IIae, q. 134 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4438 dicendum quod magnificentia intendit opus magnum facere. Opera | |
| 4439 autem ab hominibus facta ad aliquem finem ordinantur. Nullus autem | |
| 4440 finis humanorum operum est adeo magnus sicut honor Dei. Et ideo | |
| 4441 magnificentia praecipue magnum opus facit in ordine ad honorem Dei. | |
| 4442 Unde philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>honorabiles sumptus | |
| 4443 sunt maxime qui pertinent ad divina sacrificia, et circa hoc maxime | |
| 4444 studet magnificus</i>. Et ideo magnificentia coniungitur | |
| 4445 sanctitati, quia praecipue eius effectus ad religionem, sive ad | |
| 4446 sanctitatem, ordinatur.</p> | |
| 4447 <br /> | |
| 4448 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4449 <p title="II-II q. 134 a. 3 arg. 1"><a name="44452"><span class= | |
| 4450 "ref">[44452] IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4451 tertium sic proceditur. Videtur quod materia magnificentiae non | |
| 4452 sint sumptus magni. Circa eandem enim materiam non sunt duae | |
| 4453 virtutes. Sed circa sumptus est liberalitas, ut supra habitum est. | |
| 4454 Ergo magnificentia non est circa sumptus.</p> | |
| 4455 <p title="II-II q. 134 a. 3 arg. 2"><a name="44453"><span class= | |
| 4456 "ref">[44453] IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 4457 Praeterea, omnis magnificus est liberalis, ut dicitur in IV Ethic. | |
| 4458 Sed liberalitas magis est circa dona quam circa sumptus. Ergo etiam | |
| 4459 magnificentia non praecipue est circa sumptus, sed magis circa | |
| 4460 dona.</p> | |
| 4461 <p title="II-II q. 134 a. 3 arg. 3"><a name="44454"><span class= | |
| 4462 "ref">[44454] IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 4463 Praeterea, ad magnificentiam pertinet aliquod opus exterius facere. | |
| 4464 Non autem quibuslibet sumptibus fit aliquod exterius opus, etiam si | |
| 4465 sint sumptus magni, puta cum aliquis multa expendit in exenniis | |
| 4466 mittendis. Ergo sumptus non sunt propria materia | |
| 4467 magnificentiae.</p> | |
| 4468 <p title="II-II q. 134 a. 3 arg. 4"><a name="44455"><span class= | |
| 4469 "ref">[44455] IIª-IIae, q. 134 a. 3 arg. 4</span></a> | |
| 4470 Praeterea, magnos sumptus non possunt facere nisi divites. Sed | |
| 4471 omnes virtutes possunt habere etiam pauperes, quia virtutes non ex | |
| 4472 necessitate indigent exteriori fortuna, sed sibi ipsis sufficiunt, | |
| 4473 ut Seneca dicit, in libro de ira. Ergo magnificentia non est circa | |
| 4474 magnos sumptus.</p> | |
| 4475 <p title="II-II q. 134 a. 3 s. c."><a name="44456"><span class= | |
| 4476 "ref">[44456] IIª-IIae, q. 134 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 4477 contra est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod | |
| 4478 <i>magnificentia non extenditur circa omnes operationes quae sunt | |
| 4479 in pecuniis, sicut liberalitas, sed circa sumptuosas solum, in | |
| 4480 quibus excellit liberalitatem magnitudine</i>. Ergo est solum circa | |
| 4481 magnos sumptus.</p> | |
| 4482 <p title="II-II q. 134 a. 3 co."><a name="44457"><span class= | |
| 4483 "ref">[44457] IIª-IIae, q. 134 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4484 dicendum quod ad magnificentiam, sicut dictum est, pertinet | |
| 4485 intendere ad aliquod magnum opus faciendum. Ad hoc autem quod | |
| 4486 aliquod magnum opus convenienter fiat, requiruntur proportionati | |
| 4487 sumptus, non enim possunt magna opera fieri nisi cum magnis | |
| 4488 expensis. Unde ad magnificentiam pertinet magnos sumptus facere ad | |
| 4489 hoc quod opus magnum convenienter fiat, unde et philosophus dicit, | |
| 4490 in IV Ethic., quod magnificus ab aequali, idest proportionato, | |
| 4491 sumptu, <i>opus faciet magis magnificum</i>. Sumptus autem est | |
| 4492 quaedam pecuniae emissio, a qua potest aliquis prohiberi per | |
| 4493 superfluum amorem pecuniae. Et ideo materia magnificentiae possunt | |
| 4494 dici et ipsi sumptus, quibus utitur magnificus ad opus magnum | |
| 4495 faciendum; et ipsa pecunia, qua utitur ad sumptus magnos faciendos; | |
| 4496 et amor pecuniae, quem moderatur magnificus, ne sumptus magni | |
| 4497 impediantur.</p> | |
| 4498 <p title="II-II q. 134 a. 3 ad 1"><a name="44458"><span class= | |
| 4499 "ref">[44458] IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4500 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutes illae quae | |
| 4501 sunt circa res exteriores habent aliquam difficultatem ex ipso | |
| 4502 genere rei circa quam est virtus, et aliam difficultatem ex | |
| 4503 magnitudine ipsius rei. Et ideo oportet circa pecuniam et usum eius | |
| 4504 esse duas virtutes, scilicet liberalitatem, quae respicit | |
| 4505 communiter usum pecuniae; et magnificentiam, quae respicit magnum | |
| 4506 in pecuniae usu.</p> | |
| 4507 <p title="II-II q. 134 a. 3 ad 2"><a name="44459"><span class= | |
| 4508 "ref">[44459] IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 4509 secundum dicendum quod usus pecuniae aliter pertinet ad liberalem, | |
| 4510 et aliter ad magnificum. Ad liberalem enim pertinet secundum quod | |
| 4511 procedit ex ordinato affectu circa pecunias. Et ideo omnis usus | |
| 4512 debitus pecuniae, cuius impedimentum tollit moderatio amoris | |
| 4513 pecuniae, pertinet ad liberalitatem, scilicet et dona et sumptus. | |
| 4514 Sed usus pecuniae pertinet ad magnificum in ordine ad aliquod opus | |
| 4515 magnum quod faciendum est. Et talis usus non potest esse nisi | |
| 4516 sumptus sive expensa.</p> | |
| 4517 <p title="II-II q. 134 a. 3 ad 3"><a name="44460"><span class= | |
| 4518 "ref">[44460] IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4519 dicendum quod magnificus etiam dat dona vel exennia, ut dicitur in | |
| 4520 IV Ethic., non tamen sub ratione doni, sed potius sub ratione | |
| 4521 sumptus ordinati ad aliquod opus faciendum, puta ad honorandum | |
| 4522 aliquem, vel ad faciendum aliquid unde proveniat honor toti | |
| 4523 civitati, sicut cum facit aliquid ad quod tota civitas studet.</p> | |
| 4524 <p title="II-II q. 134 a. 3 ad 4"><a name="44461"><span class= | |
| 4525 "ref">[44461] IIª-IIae, q. 134 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4526 dicendum quod principalis actus virtutis est interior electio, quam | |
| 4527 virtus potest habere absque exteriori fortuna. Et sic etiam pauper | |
| 4528 potest esse magnificus. Sed ad exteriores actus virtutum | |
| 4529 requiruntur bona fortunae sicut quaedam instrumenta. Et secundum | |
| 4530 hoc, pauper non potest actum magnificentiae exteriorem exercere in | |
| 4531 his quae sunt magna simpliciter, sed forte in his quae sunt magna | |
| 4532 per comparationem ad aliquod opus quod, etsi in se sit parvum, | |
| 4533 tamen potest magnifice fieri secundum proportionem illius generis; | |
| 4534 nam parvum et magnum dicuntur relative, ut philosophus dicit, in | |
| 4535 praedicamentis.</p> | |
| 4536 <br /> | |
| 4537 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4538 <p title="II-II q. 134 a. 4 arg. 1"><a name="44462"><span class= | |
| 4539 "ref">[44462] IIª-IIae, q. 134 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4540 quartum sic proceditur. Videtur quod magnificentia non sit pars | |
| 4541 fortitudinis. Magnificentia enim convenit in materia cum | |
| 4542 liberalitate, ut dictum est. Sed liberalitas non est pars | |
| 4543 fortitudinis, sed iustitiae. Ergo magnificentia non est pars | |
| 4544 fortitudinis.</p> | |
| 4545 <p title="II-II q. 134 a. 4 arg. 2"><a name="44463"><span class= | |
| 4546 "ref">[44463] IIª-IIae, q. 134 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 4547 Praeterea, fortitudo est circa timores et audacias. Magnificentia | |
| 4548 autem in nullo videtur respicere timorem, sed solum sumptus, qui | |
| 4549 sunt operationes quaedam. Ergo magnificentia magis videtur | |
| 4550 pertinere ad iustitiam, quae est circa operationes, quam ad | |
| 4551 fortitudinem.</p> | |
| 4552 <p title="II-II q. 134 a. 4 arg. 3"><a name="44464"><span class= | |
| 4553 "ref">[44464] IIª-IIae, q. 134 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 4554 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>magnificus | |
| 4555 scienti assimilatur</i>. Sed scientia magis convenit cum prudentia | |
| 4556 quam cum fortitudine. Ergo magnificentia non debet poni pars | |
| 4557 fortitudinis.</p> | |
| 4558 <p title="II-II q. 134 a. 4 s. c."><a name="44465"><span class= | |
| 4559 "ref">[44465] IIª-IIae, q. 134 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 4560 contra est quod Tullius et Macrobius et Andronicus magnificentiam | |
| 4561 partem fortitudinis ponunt.</p> | |
| 4562 <p title="II-II q. 134 a. 4 co."><a name="44466"><span class= | |
| 4563 "ref">[44466] IIª-IIae, q. 134 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4564 dicendum quod magnificentia, secundum quod est specialis virtus, | |
| 4565 non potest poni pars subiectiva fortitudinis, quia non convenit cum | |
| 4566 ea in materia, sed ponitur pars eius inquantum adiungitur ei sicut | |
| 4567 virtus secundaria principali. Ad hoc autem quod aliqua virtus | |
| 4568 adiungatur alicui principali, duo requiruntur, ut supra dictum est, | |
| 4569 quorum unum est ut secundaria conveniat cum principali; aliud autem | |
| 4570 est ut in aliquo excedatur ab ea. Magnificentia autem convenit cum | |
| 4571 fortitudine in hoc quod, sicut fortitudo tendit in aliquod arduum | |
| 4572 et difficile, ita etiam et magnificentia, unde etiam videtur esse | |
| 4573 in irascibili, sicut et fortitudo. Sed magnificentia deficit a | |
| 4574 fortitudine in hoc quod illud arduum in quod tendit fortitudo, | |
| 4575 habet difficultatem propter periculum quod imminet personae, arduum | |
| 4576 autem in quod tendit magnificentia, habet difficultatem propter | |
| 4577 dispendium rerum; quod est multo minus quam periculum personae. Et | |
| 4578 ideo magnificentia ponitur pars fortitudinis.</p> | |
| 4579 <p title="II-II q. 134 a. 4 ad 1"><a name="44467"><span class= | |
| 4580 "ref">[44467] IIª-IIae, q. 134 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4581 ergo dicendum quod iustitia respicit operationes secundum se, prout | |
| 4582 in eis consideratur ratio debiti. Sed liberalitas et magnificentia | |
| 4583 considerant operationes sumptuum secundum quod comparantur ad | |
| 4584 passiones animae, diversimode tamen. Nam liberalitas respicit | |
| 4585 sumptus per comparationem ad amorem et concupiscentiam pecuniarum, | |
| 4586 quae sunt passiones concupiscibilis, quibus non impeditur liberalis | |
| 4587 a dationibus et sumptibus faciendis, unde est in concupiscibili. | |
| 4588 Sed magnificentia respicit sumptus per comparationem ad spem, | |
| 4589 attingendo ad aliquid arduum, non simpliciter, sicut magnanimitas, | |
| 4590 sed in determinata materia, scilicet in sumptibus. Unde | |
| 4591 magnificentia videtur esse in irascibili, sicut et | |
| 4592 magnanimitas.</p> | |
| 4593 <p title="II-II q. 134 a. 4 ad 2"><a name="44468"><span class= | |
| 4594 "ref">[44468] IIª-IIae, q. 134 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 4595 secundum dicendum quod magnificentia, etsi non conveniat cum | |
| 4596 fortitudine in materia, convenit tamen cum ea in conditione | |
| 4597 materiae, inquantum scilicet tendit in aliquid arduum circa | |
| 4598 sumptus, sicut fortitudo in aliquid arduum circa timores.</p> | |
| 4599 <p title="II-II q. 134 a. 4 ad 3"><a name="44469"><span class= | |
| 4600 "ref">[44469] IIª-IIae, q. 134 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4601 dicendum quod magnificentia ordinat usum artis ad aliquid magnum, | |
| 4602 ut dictum est. Ars autem est in ratione. Et ideo ad magnificum | |
| 4603 pertinet bene uti ratione in attendendo proportionem sumptus ad | |
| 4604 opus quod faciendum est. Et hoc praecipue necessarium est propter | |
| 4605 magnitudinem utriusque, quia nisi diligens consideratio | |
| 4606 adhiberetur, immineret periculum magni damni.</p> | |
| 4607 <br /> | |
| 4608 <div class="D">Quaestio 135</div> | |
| 4609 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4610 <p title="II-II q. 135 pr."><a name="44470"><span class= | |
| 4611 "ref">[44470] IIª-IIae, q. 135 pr.</span></a> Deinde | |
| 4612 considerandum est de vitiis oppositis magnificentiae. Et circa hoc | |
| 4613 quaeruntur duo. Primo, utrum parvificentia sit vitium. Secundo, de | |
| 4614 vitio ei opposito.</p> | |
| 4615 <br /> | |
| 4616 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4617 <p title="II-II q. 135 a. 1 arg. 1"><a name="44471"><span class= | |
| 4618 "ref">[44471] IIª-IIae, q. 135 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4619 primum sic proceditur. Videtur quod parvificentia non sit vitium. | |
| 4620 Virtus enim, sicut est moderativa magnorum, ita etiam est | |
| 4621 moderativa parvorum, unde et liberales et magnifici aliqua parva | |
| 4622 faciunt. Sed magnificentia est virtus. Ergo similiter parvificentia | |
| 4623 magis est virtus quam vitium.</p> | |
| 4624 <p title="II-II q. 135 a. 1 arg. 2"><a name="44472"><span class= | |
| 4625 "ref">[44472] IIª-IIae, q. 135 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 4626 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>diligentia | |
| 4627 ratiocinii est parvifica</i>. Sed diligentia ratiocinii videtur | |
| 4628 esse laudabilis, <i>quia bonum hominis est secundum rationem | |
| 4629 esse</i>, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Ergo | |
| 4630 parvificentia non est vitium.</p> | |
| 4631 <p title="II-II q. 135 a. 1 arg. 3"><a name="44473"><span class= | |
| 4632 "ref">[44473] IIª-IIae, q. 135 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 4633 Praeterea, philosophus dicit, in IV Ethic., quod parvificus | |
| 4634 consumit pecuniam tristatus. Sed hoc pertinet ad avaritiam, sive ad | |
| 4635 illiberalitatem. Ergo parvificentia non est vitium ab aliis | |
| 4636 distinctum.</p> | |
| 4637 <p title="II-II q. 135 a. 1 s. c."><a name="44474"><span class= | |
| 4638 "ref">[44474] IIª-IIae, q. 135 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 4639 contra est quod philosophus, in II et IV Ethic., ponit | |
| 4640 parvificentiam speciale vitium magnificentiae oppositum.</p> | |
| 4641 <p title="II-II q. 135 a. 1 co."><a name="44475"><span class= | |
| 4642 "ref">[44475] IIª-IIae, q. 135 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4643 dicendum quod, sicut supra dictum est, moralia speciem a fine | |
| 4644 sortiuntur. Unde et a fine ut pluries nominantur. Ex hoc ergo | |
| 4645 dicitur aliquis parvificus quod intendit ad aliquid parvum | |
| 4646 faciendum. Parvum autem et magnum, secundum philosophum, in | |
| 4647 praedicamentis, relative dicuntur. Unde cum dicitur quod parvificus | |
| 4648 intendit aliquid parvum faciendum, facere parvum intelligendum est | |
| 4649 in comparatione ad genus operis quod facit. In quo quidem parvum et | |
| 4650 magnum potest attendi dupliciter, uno modo, ex parte operis fiendi; | |
| 4651 alio modo, ex parte sumptus. Magnificus igitur principaliter | |
| 4652 intendit magnitudinem operis, secundario intendit magnitudinem | |
| 4653 sumptus, quam non vitat, ut faciat magnum opus, unde philosophus | |
| 4654 dicit, in IV Ethic., quod <i>magnificus ab aequali sumptu opus | |
| 4655 facit magis magnificum</i>. Parvificus autem e converso | |
| 4656 principaliter quidem intendit parvitatem sumptus, unde philosophus | |
| 4657 dicit, in IV Ethic., quod <i>intendit qualiter minimum | |
| 4658 consumat</i>, ex consequenti autem intendit parvitatem operis, quam | |
| 4659 scilicet non recusat, dummodo parvum sumptum faciat. Unde | |
| 4660 philosophus dicit, ibidem, quod parvificus, maxima consumens in | |
| 4661 parvo, quod scilicet non vult expendere, bonum perdit, scilicet | |
| 4662 magnifici operis. Sic ergo patet quod parvificus deficit a | |
| 4663 proportione quae debet esse secundum rationem inter sumptum et | |
| 4664 opus. Defectus autem ab eo quod est secundum rationem, causat | |
| 4665 rationem vitii. Unde manifestum est quod parvificentia vitium | |
| 4666 est.</p> | |
| 4667 <p title="II-II q. 135 a. 1 ad 1"><a name="44476"><span class= | |
| 4668 "ref">[44476] IIª-IIae, q. 135 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4669 ergo dicendum quod virtus moderatur parva secundum regulam | |
| 4670 rationis, a qua deficit parvificus, ut dictum est. Non enim dicitur | |
| 4671 parvificus qui parva moderatur, sed qui in moderando magna vel | |
| 4672 parva deficit a regula rationis. Et ideo habet vitii rationem.</p> | |
| 4673 <p title="II-II q. 135 a. 1 ad 2"><a name="44477"><span class= | |
| 4674 "ref">[44477] IIª-IIae, q. 135 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 4675 secundum dicendum quod, sicut dicit philosophus, in II Rhet., timor | |
| 4676 facit consiliativos. Et ideo parvificus diligenter ratiociniis | |
| 4677 intendit, quia inordinate timet bonorum suorum consumptionem, etiam | |
| 4678 in minimis. Unde hoc non est laudabile, sed vitiosum et | |
| 4679 vituperabile, quia non dirigit affectum suum secundum rationem, sed | |
| 4680 potius rationis usum applicat ad inordinationem sui affectus.</p> | |
| 4681 <p title="II-II q. 135 a. 1 ad 3"><a name="44478"><span class= | |
| 4682 "ref">[44478] IIª-IIae, q. 135 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4683 dicendum quod sicut magnificus convenit cum liberali in hoc quod | |
| 4684 prompte et delectabiliter pecunias emittit, ita etiam parvificus | |
| 4685 convenit cum illiberali sive avaro in hoc quod cum tristitia et | |
| 4686 tarditate expensas facit. Differt autem in hoc quod illiberalitas | |
| 4687 attenditur circa communes sumptus, parvificentia autem circa magnos | |
| 4688 sumptus, quos difficilius est facere. Et ideo minus vitium est | |
| 4689 parvificentia quam illiberalitas. Unde philosophus dicit, in IV | |
| 4690 Ethic., quod quamvis parvificentia et oppositum vitium sint | |
| 4691 malitiae, <i>non tamen opprobria inferunt, quia neque sunt nociva | |
| 4692 proximo, neque sunt valde turpes</i>.</p> | |
| 4693 <br /> | |
| 4694 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4695 <p title="II-II q. 135 a. 2 arg. 1"><a name="44479"><span class= | |
| 4696 "ref">[44479] IIª-IIae, q. 135 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4697 secundum sic proceditur. Videtur quod parvificentiae nullum vitium | |
| 4698 opponatur. Parvo enim opponitur magnum. Sed magnificentia non est | |
| 4699 vitium, sed virtus. Ergo parvificentiae non opponitur vitium.</p> | |
| 4700 <p title="II-II q. 135 a. 2 arg. 2"><a name="44480"><span class= | |
| 4701 "ref">[44480] IIª-IIae, q. 135 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 4702 Praeterea, cum parvificentia sit vitium ex defectu, ut dictum est, | |
| 4703 videtur quod, si aliquod vitium esset parvificentiae oppositum, | |
| 4704 quod consisteret solum in superabundanti consumptione. <i>Sed illi | |
| 4705 qui consumunt multa ubi pauca oporteret consumere, consumunt pauca | |
| 4706 ubi multa oporteret consumere</i>, ut dicitur in IV Ethic., et sic | |
| 4707 habent aliquid de parvificentia. Non ergo est aliquod vitium | |
| 4708 parvificentiae oppositum.</p> | |
| 4709 <p title="II-II q. 135 a. 2 arg. 3"><a name="44481"><span class= | |
| 4710 "ref">[44481] IIª-IIae, q. 135 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 4711 Praeterea, moralia sortiuntur speciem ex fine, ut dictum est. Sed | |
| 4712 illi qui superflue consumunt, hoc faciunt causa ostentationis | |
| 4713 divitiarum, ut dicitur in IV Ethic. Hoc autem pertinet ad inanem | |
| 4714 gloriam, quae opponitur magnanimitati, ut dictum est. Ergo nullum | |
| 4715 vitium parvificentiae opponitur.</p> | |
| 4716 <p title="II-II q. 135 a. 2 s. c."><a name="44482"><span class= | |
| 4717 "ref">[44482] IIª-IIae, q. 135 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 4718 contra est auctoritas philosophi, qui, in II et IV Ethic., ponit | |
| 4719 magnificentiam medium duorum oppositorum vitiorum.</p> | |
| 4720 <p title="II-II q. 135 a. 2 co."><a name="44483"><span class= | |
| 4721 "ref">[44483] IIª-IIae, q. 135 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4722 dicendum quod parvo opponitur magnum. Parvum autem et magnum, ut | |
| 4723 dictum est, relative dicuntur. Sicut autem contingit sumptum esse | |
| 4724 parvum per comparationem ad opus, ita etiam contingit sumptum esse | |
| 4725 magnum in comparatione ad opus, ut scilicet excedat proportionem | |
| 4726 quae esse debet sumptus ad opus secundum regulam rationis. Unde | |
| 4727 manifestum est quod vitio parvificentiae, qua aliquis deficit a | |
| 4728 proportione debita expensarum ad opus, intendens minus expendere | |
| 4729 quam dignitas operis requirat, opponitur vitium quo aliquis dictam | |
| 4730 proportionem excedit, ut scilicet plus expendat quam sit operi | |
| 4731 proportionatum. Et hoc vitium Graece quidem dicitur banausia, a | |
| 4732 furno dicta, quia videlicet ad modum ignis qui est in furno, omnia | |
| 4733 consumit, vel dicitur apirocalia, idest sine bono igne, quia ad | |
| 4734 modum ignis consumit non propter bonum. Unde Latine hoc vitium | |
| 4735 nominari potest consumptio.</p> | |
| 4736 <p title="II-II q. 135 a. 2 ad 1"><a name="44484"><span class= | |
| 4737 "ref">[44484] IIª-IIae, q. 135 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4738 ergo dicendum quod magnificentia dicitur esse eo quod facit magnum | |
| 4739 opus, non autem ex eo quod in sumptu excedat proportionem operis. | |
| 4740 Hoc enim pertinet ad vitium quod opponitur parvificentiae.</p> | |
| 4741 <p title="II-II q. 135 a. 2 ad 2"><a name="44485"><span class= | |
| 4742 "ref">[44485] IIª-IIae, q. 135 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 4743 secundum dicendum quod idem vitium contrariatur virtuti quae est in | |
| 4744 medio, et contrario vitio. Sic igitur vitium consumptionis | |
| 4745 opponitur parvificentiae in eo quod excedit in sumptu operis | |
| 4746 dignitatem, expendens multa ubi pauca oporteret expendere. | |
| 4747 Opponitur autem magnificentiae ex parte operis magni, quod | |
| 4748 praecipue intendit magnificus, inquantum scilicet, ubi oportet | |
| 4749 multa expendere, nihil aut parum expendit.</p> | |
| 4750 <p title="II-II q. 135 a. 2 ad 3"><a name="44486"><span class= | |
| 4751 "ref">[44486] IIª-IIae, q. 135 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4752 dicendum quod consumptor ex ipsa specie actus opponitur parvifico, | |
| 4753 inquantum transcendit regulam rationis, a qua parvificus deficit. | |
| 4754 Nihil tamen prohibet quin hoc ad finem alterius vitii ordinetur, | |
| 4755 puta inanis gloria, vel cuiuscumque alterius.</p> | |
| 4756 <br /> | |
| 4757 <div class="D">Quaestio 136</div> | |
| 4758 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4759 <p title="II-II q. 136 pr."><a name="44487"><span class= | |
| 4760 "ref">[44487] IIª-IIae, q. 136 pr.</span></a> Deinde | |
| 4761 considerandum est de patientia. Et circa hoc quaeruntur quinque. | |
| 4762 Primo, utrum patientia sit virtus. Secundo, utrum sit maxima | |
| 4763 virtutum. Tertio, utrum possit haberi sine gratia. Quarto, utrum | |
| 4764 sit pars fortitudinis. Quinto, utrum sit idem cum | |
| 4765 longanimitate.</p> | |
| 4766 <br /> | |
| 4767 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4768 <p title="II-II q. 136 a. 1 arg. 1"><a name="44488"><span class= | |
| 4769 "ref">[44488] IIª-IIae, q. 136 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4770 primum sic proceditur. Videtur quod patientia non sit virtus. | |
| 4771 Virtutes enim perfectissime sunt in patria, ut dicit Augustinus, | |
| 4772 XIV de Trin. Sed ibi non est patientia, quia nulla sunt ibi mala | |
| 4773 toleranda, secundum illud Isaiae XLIX et Apocalyps. XXI, <i>non | |
| 4774 esurient neque sitient, et non percutiet eos aestus neque sol</i>. | |
| 4775 Ergo patientia non est virtus.</p> | |
| 4776 <p title="II-II q. 136 a. 1 arg. 2"><a name="44489"><span class= | |
| 4777 "ref">[44489] IIª-IIae, q. 136 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 4778 Praeterea, nulla virtus in malis potest inveniri, quia virtus est | |
| 4779 quae bonum facit habentem. Sed patientia quandoque in malis | |
| 4780 hominibus invenitur, sicut patet in avaris, qui multa mala | |
| 4781 patienter tolerant ut pecunias congregent, secundum illud Eccle. V | |
| 4782 <i>cunctis diebus vitae suae comedit in tenebris, et in curis | |
| 4783 multis, et in aerumna atque tristitia</i>. Ergo patientia non est | |
| 4784 virtus.</p> | |
| 4785 <p title="II-II q. 136 a. 1 arg. 3"><a name="44490"><span class= | |
| 4786 "ref">[44490] IIª-IIae, q. 136 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 4787 Praeterea, fructus a virtutibus differunt, ut supra habitum est. | |
| 4788 Sed patientia ponitur inter fructus, ut patet Galat. V. Ergo | |
| 4789 patientia non est virtus.</p> | |
| 4790 <p title="II-II q. 136 a. 1 s. c."><a name="44491"><span class= | |
| 4791 "ref">[44491] IIª-IIae, q. 136 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 4792 contra est quod Augustinus dicit, in libro de patientia, <i>virtus | |
| 4793 animi quae patientia dicitur, tam magnum Dei donum est ut etiam | |
| 4794 ipsius qui nobis eam largitur patientia praedicetur</i>.</p> | |
| 4795 <p title="II-II q. 136 a. 1 co."><a name="44492"><span class= | |
| 4796 "ref">[44492] IIª-IIae, q. 136 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4797 dicendum quod, sicut dictum est supra, virtutes morales ordinantur | |
| 4798 ad bonum inquantum conservant bonum rationis contra impetus | |
| 4799 passionum. Inter alias autem passiones, tristitia efficax est ad | |
| 4800 impediendum bonum rationis, secundum illud II ad Cor. VII, | |
| 4801 <i>saeculi tristitia mortem operatur</i>; et Eccli. XXX, <i>multos | |
| 4802 occidit tristitia, et non est utilitas in illa</i>. Unde necesse | |
| 4803 est habere aliquam virtutem per quam bonum rationis conservetur | |
| 4804 contra tristitiam, ne scilicet ratio tristitiae succumbat. Hoc | |
| 4805 autem facit patientia. Unde Augustinus dicit, in libro de | |
| 4806 patientia, quod <i>patientia hominis est qua mala aequo animo | |
| 4807 toleramus</i>, idest sine perturbatione tristitiae, <i>ne animo | |
| 4808 iniquo bona deseramus per quae ad meliora perveniamus</i>. Unde | |
| 4809 manifestum est patientiam esse virtutem.</p> | |
| 4810 <p title="II-II q. 136 a. 1 ad 1"><a name="44493"><span class= | |
| 4811 "ref">[44493] IIª-IIae, q. 136 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4812 ergo dicendum quod virtutes morales non remanent secundum eundem | |
| 4813 actum in patria quem habent in via, scilicet per comparationem ad | |
| 4814 bona praesentis vitae, quae non remanebunt in patria, sed per | |
| 4815 comparationem ad finem, qui erit in patria. Sicut iustitia non erit | |
| 4816 in patria circa emptiones et venditiones, et alia quae pertinent ad | |
| 4817 vitam praesentem, sed in hoc quod est subditum esse Deo. Similiter | |
| 4818 actus patientiae in patria non erit in sustinendo aliqua, sed in | |
| 4819 fruitione bonorum in quae pervenire volebamus patiendo. Unde | |
| 4820 Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei, quod <i>in patria non erit | |
| 4821 ipsa patientia, quae necessaria non est nisi ubi toleranda sunt | |
| 4822 mala, sed aeternum erit id quo per patientiam pervenitur</i>.</p> | |
| 4823 <p title="II-II q. 136 a. 1 ad 2"><a name="44494"><span class= | |
| 4824 "ref">[44494] IIª-IIae, q. 136 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 4825 secundum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de | |
| 4826 patientia, <i>patientes proprie dicuntur qui mala malunt non | |
| 4827 committendo ferre, quam non ferendo committere. In illis autem qui | |
| 4828 mala sustinent ut mala faciant, nec miranda nec laudanda est | |
| 4829 patientia, quae nulla est, sed miranda duritia, neganda | |
| 4830 patientia</i>.</p> | |
| 4831 <p title="II-II q. 136 a. 1 ad 3"><a name="44495"><span class= | |
| 4832 "ref">[44495] IIª-IIae, q. 136 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4833 dicendum quod, sicut supra dictum est, fructus in sui ratione | |
| 4834 importat quandam delectationem. <i>Sunt autem operationes virtutum | |
| 4835 delectabiles secundum seipsas</i>, ut dicitur in I Ethic. Consuetum | |
| 4836 est autem ut nomine virtutum etiam virtutum actus significentur. Et | |
| 4837 ideo patientia, quantum ad habitum, ponitur virtus quantum autem ad | |
| 4838 delectationem quam habet in actu, ponitur fructus et praecipue | |
| 4839 quantum ad hoc quod per patientiam animus praeservatur ne obruatur | |
| 4840 tristitia.</p> | |
| 4841 <br /> | |
| 4842 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4843 <p title="II-II q. 136 a. 2 arg. 1"><a name="44496"><span class= | |
| 4844 "ref">[44496] IIª-IIae, q. 136 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4845 secundum sic proceditur. Videtur quod patientia sit potissima | |
| 4846 virtutum. Id enim quod est perfectum est potissimum in unoquoque | |
| 4847 genere. Sed patentia habet opus perfectum, ut dicitur Iac. I. Ergo | |
| 4848 patientia est potissima virtutum.</p> | |
| 4849 <p title="II-II q. 136 a. 2 arg. 2"><a name="44497"><span class= | |
| 4850 "ref">[44497] IIª-IIae, q. 136 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 4851 Praeterea, omnes virtutes ad bonum animae ordinantur. Sed hoc | |
| 4852 praecipue videtur pertinere ad patientiam, dicitur enim Luc. XXI, | |
| 4853 <i>in patientia vestra possidebitis animas vestras</i>. Ergo | |
| 4854 patientia est maxima virtutum.</p> | |
| 4855 <p title="II-II q. 136 a. 2 arg. 3"><a name="44498"><span class= | |
| 4856 "ref">[44498] IIª-IIae, q. 136 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 4857 Praeterea, illud quod est conservativum et causa aliorum, videtur | |
| 4858 potius esse. Sed sicut Gregorius dicit, in quadam homilia, | |
| 4859 <i>patientia est radix et custos omnium virtutum</i>. Ergo | |
| 4860 patientia est maxima virtutum.</p> | |
| 4861 <p title="II-II q. 136 a. 2 s. c."><a name="44499"><span class= | |
| 4862 "ref">[44499] IIª-IIae, q. 136 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 4863 contra est quod non enumeratur inter quatuor virtutes quas | |
| 4864 Gregorius, XXII Moral., et Augustinus, in libro de moribus Eccle., | |
| 4865 vocat principales.</p> | |
| 4866 <p title="II-II q. 136 a. 2 co."><a name="44500"><span class= | |
| 4867 "ref">[44500] IIª-IIae, q. 136 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4868 dicendum quod virtutes secundum suam rationem ordinantur ad bonum, | |
| 4869 est enim virtus quae bonum facit habentem et opus eius bonum | |
| 4870 reddit, ut dicitur in II Ethic. Unde oportet quod tanto | |
| 4871 principalior sit virtus et potior, quanto magis et directius | |
| 4872 ordinat in bonum. Directius autem ad bonum ordinant hominem | |
| 4873 virtutes quae sunt constitutivae boni, quam illae quae sunt | |
| 4874 impeditivae eorum quae abducunt a bono. Et sicut inter illas quae | |
| 4875 sunt constitutivae boni tanto aliqua potior est quanto in maiori | |
| 4876 bono statuit hominem, sicut fides, spes et caritas quam prudentia | |
| 4877 et iustitia; ita etiam inter illas quae sunt impeditivae | |
| 4878 retrahentium a bono, tanto aliqua est potior quanto id quod ab ea | |
| 4879 impeditur magis a bono retrahit. Plus autem a bono retrahunt | |
| 4880 pericula mortis, circa quae est fortitudo, vel delectationes | |
| 4881 tactus, circa quae est temperantia, quam quaevis adversa, circa | |
| 4882 quae est patientia. Et ideo patientia non est potissima virtutum, | |
| 4883 sed deficit non solum a virtutibus theologicis et prudentia et | |
| 4884 iustitia, quae directe statuunt hominem in bono; sed etiam a | |
| 4885 fortitudine et temperantia, quae retrahunt a maioribus | |
| 4886 impedimentis.</p> | |
| 4887 <p title="II-II q. 136 a. 2 ad 1"><a name="44501"><span class= | |
| 4888 "ref">[44501] IIª-IIae, q. 136 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4889 ergo dicendum quod patientia dicitur habere opus perfectum in | |
| 4890 adversis tolerandis, ex quibus primo procedit tristitia, quam | |
| 4891 moderatur patientia; secundo ira, quam moderatur mansuetudo; tertio | |
| 4892 odium, quod tollit caritas; quarto iniustum nocumentum, quod | |
| 4893 prohibet iustitia. Tollere enim principium uniuscuiusque est | |
| 4894 perfectius. Nec tamen sequitur, si in hoc patientia est perfectior, | |
| 4895 quod sit perfectior simpliciter.</p> | |
| 4896 <p title="II-II q. 136 a. 2 ad 2"><a name="44502"><span class= | |
| 4897 "ref">[44502] IIª-IIae, q. 136 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 4898 secundum dicendum quod possessio importat quietum dominium. Et ideo | |
| 4899 per patientiam dicitur homo suam animam possidere, inquantum | |
| 4900 radicitus evellit passiones adversitatum, quibus anima | |
| 4901 inquietatur.</p> | |
| 4902 <p title="II-II q. 136 a. 2 ad 3"><a name="44503"><span class= | |
| 4903 "ref">[44503] IIª-IIae, q. 136 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4904 dicendum quod patientia dicitur esse radix et custos omnium | |
| 4905 virtutum, non quasi directe eas causando et conservando, sed solum | |
| 4906 removendo prohibens.</p> | |
| 4907 <br /> | |
| 4908 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4909 <p title="II-II q. 136 a. 3 arg. 1"><a name="44504"><span class= | |
| 4910 "ref">[44504] IIª-IIae, q. 136 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4911 tertium sic proceditur. Videtur quod patientia possit haberi sine | |
| 4912 gratia. Illud enim ad quod ratio magis inclinat, magis potest | |
| 4913 implere rationalis creatura. Sed magis est rationabile quod aliquis | |
| 4914 patiatur mala propter bonum quam propter malum. Aliqui autem | |
| 4915 patiuntur mala propter malum ex propria virtute, sine auxilio | |
| 4916 gratiae, dicit enim Augustinus, in libro de patientia, quod | |
| 4917 <i>multa in laboribus et doloribus sustinent homines propter ea | |
| 4918 quae vitiose diligunt</i>. Ergo multo magis homo potest mala | |
| 4919 sustinere propter bonum, quod est vere patientem esse, praeter | |
| 4920 auxilium gratiae.</p> | |
| 4921 <p title="II-II q. 136 a. 3 arg. 2"><a name="44505"><span class= | |
| 4922 "ref">[44505] IIª-IIae, q. 136 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 4923 Praeterea, aliqui non existentes in statu gratiae magis abhorrent | |
| 4924 mala vitiorum quam corporalia mala, unde quidam gentilium leguntur | |
| 4925 multa mala tolerasse ne patriam proderent, aut aliquid aliud | |
| 4926 inhonestum committerent. Sed hoc est vere patientem esse. Ergo | |
| 4927 videtur quod patientia possit haberi absque auxilio gratiae.</p> | |
| 4928 <p title="II-II q. 136 a. 3 arg. 3"><a name="44506"><span class= | |
| 4929 "ref">[44506] IIª-IIae, q. 136 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 4930 Praeterea, manifeste apparet quod aliqui propter sanitatem corporis | |
| 4931 recuperandam gravia quaedam et amara patiuntur. Salus autem animae | |
| 4932 non est minus appetibilis quam sanitas corporis. Ergo, pari | |
| 4933 ratione, pro salute animae potest aliquis multa mala sustinere, | |
| 4934 quod est vere patientem esse, absque auxilio gratiae.</p> | |
| 4935 <p title="II-II q. 136 a. 3 s. c."><a name="44507"><span class= | |
| 4936 "ref">[44507] IIª-IIae, q. 136 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 4937 contra est quod dicitur in Psalmo, ab ipso, scilicet Deo, patientia | |
| 4938 mea.</p> | |
| 4939 <p title="II-II q. 136 a. 3 co."><a name="44508"><span class= | |
| 4940 "ref">[44508] IIª-IIae, q. 136 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4941 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de patientia, | |
| 4942 <i>vis desideriorum facit tolerantiam laborum et dolorum, et nemo | |
| 4943 nisi pro eo quod delectat, sponte suscipit ferre quod cruciat</i>. | |
| 4944 Et huius ratio est quia tristitiam et dolorem secundum se abhorret | |
| 4945 animus, unde nunquam eligeret eam pati propter se, sed solum | |
| 4946 propter finem. Ergo oportet quod illud bonum propter quod aliquis | |
| 4947 vult pati mala, sit magis volitum et amatum quam illud bonum cuius | |
| 4948 privatio ingerit dolorem quem patienter toleramus. Quod autem | |
| 4949 aliquis praeferat bonum gratiae omnibus naturalibus bonis ex quorum | |
| 4950 amissione potest dolor causari, pertinet ad caritatem, quae diligit | |
| 4951 Deum super omnia. Unde manifestum est quod patientia, secundum quod | |
| 4952 est virtus, a caritate causatur, secundum illud I ad Cor. XIII, | |
| 4953 <i>caritas patiens est</i>. Manifestum est autem quod caritas non | |
| 4954 potest haberi nisi per gratiam, secundum illud Rom. V, <i>caritas | |
| 4955 Dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus | |
| 4956 est nobis</i>. Unde patet quod patientia non potest haberi sine | |
| 4957 auxilio gratiae.</p> | |
| 4958 <p title="II-II q. 136 a. 3 ad 1"><a name="44509"><span class= | |
| 4959 "ref">[44509] IIª-IIae, q. 136 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4960 ergo dicendum quod in natura humana, si esset integra, praevaleret | |
| 4961 inclinatio rationis, sed in natura corrupta praevalet inclinatio | |
| 4962 concupiscentiae, quae in homine dominatur. Et ideo pronior est homo | |
| 4963 ad sustinendum mala in quibus concupiscentia delectatur | |
| 4964 praesentialiter, quam tolerare mala propter bona futura quae | |
| 4965 secundum rationem appetuntur, quod tamen pertinet ad veram | |
| 4966 patientiam.</p> | |
| 4967 <p title="II-II q. 136 a. 3 ad 2"><a name="44510"><span class= | |
| 4968 "ref">[44510] IIª-IIae, q. 136 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 4969 secundum dicendum quod bonum politicae virtutis est commensuratum | |
| 4970 naturae humanae. Et ideo absque auxilio gratiae gratum facientis | |
| 4971 potest voluntas humana in illud tendere, licet non absque auxilio | |
| 4972 Dei. Sed bonum gratiae est supernaturale. Unde in illud non potest | |
| 4973 tendere homo per virtutem suae naturae. Et ideo non est similis | |
| 4974 ratio.</p> | |
| 4975 <p title="II-II q. 136 a. 3 ad 3"><a name="44511"><span class= | |
| 4976 "ref">[44511] IIª-IIae, q. 136 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4977 dicendum quod tolerantia etiam malorum quae quis sustinet propter | |
| 4978 corporis sanitatem, procedit ex amore quo homo naturaliter diligit | |
| 4979 suam carnem. Et ideo non est similis ratio de patientia, quae | |
| 4980 procedit ex amore supernaturali.</p> | |
| 4981 <br /> | |
| 4982 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4983 <p title="II-II q. 136 a. 4 arg. 1"><a name="44512"><span class= | |
| 4984 "ref">[44512] IIª-IIae, q. 136 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4985 quartum sic proceditur. Videtur quod patientia non sit pars | |
| 4986 fortitudinis. Idem enim non est pars sui ipsius. Sed patientia | |
| 4987 videtur idem esse fortitudini, quia sicut supra dictum est, | |
| 4988 proprius actus fortitudinis est sustinere; et hoc etiam pertinet ad | |
| 4989 patientiam, dicitur enim in libro sententiarum prosperi quod | |
| 4990 patientia consistit in alienis malis tolerandis. Ergo patientia non | |
| 4991 est pars fortitudinis.</p> | |
| 4992 <p title="II-II q. 136 a. 4 arg. 2"><a name="44513"><span class= | |
| 4993 "ref">[44513] IIª-IIae, q. 136 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 4994 Praeterea, fortitudo est circa timores et audacias, ut supra | |
| 4995 habitum est, et ita est in irascibili. Sed patientia videtur esse | |
| 4996 circa tristitias, et ita videtur esse in concupiscibili. Ergo | |
| 4997 patientia non est pars fortitudinis, sed magis temperantiae.</p> | |
| 4998 <p title="II-II q. 136 a. 4 arg. 3"><a name="44514"><span class= | |
| 4999 "ref">[44514] IIª-IIae, q. 136 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 5000 Praeterea, totum non potest esse sine parte. Si ergo patientia sit | |
| 5001 pars fortitudinis, fortitudo nunquam posset esse sine patientia, | |
| 5002 cum tamen fortis quandoque non toleret patienter mala, sed etiam | |
| 5003 aggrediatur eum qui mala facit. Ergo patientia non est pars | |
| 5004 fortitudinis.</p> | |
| 5005 <p title="II-II q. 136 a. 4 s. c."><a name="44515"><span class= | |
| 5006 "ref">[44515] IIª-IIae, q. 136 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 5007 contra est quod Tullius, in sua rhetorica, ponit eam fortitudinis | |
| 5008 partem.</p> | |
| 5009 <p title="II-II q. 136 a. 4 co."><a name="44516"><span class= | |
| 5010 "ref">[44516] IIª-IIae, q. 136 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5011 dicendum quod patientia est pars fortitudinis quasi potentialis, | |
| 5012 quia adiungitur fortitudini sicut virtus secundaria principali. Ad | |
| 5013 patientiam enim pertinet aliena mala aequanimiter perpeti, ut | |
| 5014 Gregorius dicit, in quadam homilia. In malis autem quae ab aliis | |
| 5015 inferuntur, praecipua sunt, et difficillima ad sustinendum, illa | |
| 5016 quae pertinent ad pericula mortis, circa quae est fortitudo. Unde | |
| 5017 patet quod in ista materia principalitatem tenet fortitudo, quasi | |
| 5018 vindicans sibi id quod principalius est in hac materia. Et ideo | |
| 5019 patientia adiungitur ei sicut secundaria virtus principali.</p> | |
| 5020 <p title="II-II q. 136 a. 4 ad 1"><a name="44517"><span class= | |
| 5021 "ref">[44517] IIª-IIae, q. 136 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5022 ergo dicendum quod ad fortitudinem pertinet non qualiacumque | |
| 5023 sustinere, sed illud quod est summe difficile in sustinendo, | |
| 5024 scilicet sustinere pericula mortis. Ad patientiam autem pertinere | |
| 5025 potest sustinentia quorumcumque malorum.</p> | |
| 5026 <p title="II-II q. 136 a. 4 ad 2"><a name="44518"><span class= | |
| 5027 "ref">[44518] IIª-IIae, q. 136 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 5028 secundum dicendum quod actus fortitudinis non solum consistit in | |
| 5029 hoc quod aliquis in bono persistat contra timores futurorum | |
| 5030 periculorum, sed etiam ut non deficiat propter praesentium | |
| 5031 tristitiam sive dolorem, et ex hac parte habet affinitatem cum | |
| 5032 fortitudine patientia. Et tamen fortitudo est principaliter circa | |
| 5033 timores, ad quorum rationem pertinet fugere, quod vitat fortitudo. | |
| 5034 Patientia vero principalius est circa tristitias, nam patiens | |
| 5035 aliquis dicitur non ex hoc quod non fugit, sed ex hoc quod | |
| 5036 laudabiliter se habet in patiendo quae praesentialiter nocent, ut | |
| 5037 scilicet non inordinate ex eis tristetur. Et ideo fortitudo proprie | |
| 5038 est in irascibili, patientia autem in concupiscibili. Nec hoc | |
| 5039 impedit quin patientia sit pars fortitudinis, quia adiunctio | |
| 5040 virtutis ad virtutem non attenditur secundum subiectum, sed | |
| 5041 secundum materiam vel formam. Nec tamen patientia ponitur pars | |
| 5042 temperantiae, quamvis utraque sit in concupiscibili. Quia | |
| 5043 temperantia est solum circa tristitias quae opponuntur | |
| 5044 delectationibus tactus, puta quae sunt ex abstinentia ciborum vel | |
| 5045 venereorum, sed patientia praecipue est circa tristitias quae ab | |
| 5046 aliis inferuntur. Et iterum ad temperantiam pertinet refrenare | |
| 5047 huiusmodi tristitias, sicut et delectationes contrarias, ad | |
| 5048 patientiam autem pertinet ut propter huiusmodi tristitias, | |
| 5049 quantaecumque sint, homo non recedat a bono virtutis.</p> | |
| 5050 <p title="II-II q. 136 a. 4 ad 3"><a name="44519"><span class= | |
| 5051 "ref">[44519] IIª-IIae, q. 136 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5052 dicendum quod patientia potest, quantum ad aliquid sui, poni pars | |
| 5053 integralis fortitudinis, de qua parte obiectio procedit, prout | |
| 5054 scilicet aliquis patienter sustinet mala quae pertinent ad pericula | |
| 5055 mortis. Nec est contra rationem patientiae quod aliquis, quando | |
| 5056 opus fuerit, insiliat in eum qui mala facit, quia, ut Chrysostomus | |
| 5057 dicit, super illud Matth., <i>vade Satanas, in iniuriis propriis | |
| 5058 patientem esse laudabile est, iniurias autem Dei patienter | |
| 5059 sustinere nimis est impium</i>. Et Augustinus dicit, in quadam | |
| 5060 epistola contra Marcellinum, quod praecepta patientiae non | |
| 5061 contrariantur bono reipublicae, pro quo conservando contra inimicos | |
| 5062 compugnatur. Secundum vero quod patientia se habet circa quaecumque | |
| 5063 alia mala, adiungitur fortitudini ut virtus secundaria | |
| 5064 principali.</p> | |
| 5065 <br /> | |
| 5066 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 5067 <p title="II-II q. 136 a. 5 arg. 1"><a name="44520"><span class= | |
| 5068 "ref">[44520] IIª-IIae, q. 136 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5069 quintum sic proceditur. Videtur quod patientia sit idem quod | |
| 5070 longanimitas. Dicit enim Augustinus, in libro de patientia, quod | |
| 5071 patientia Dei praedicatur non in hoc quod aliquod malum patiatur, | |
| 5072 sed in hoc quod expectat malos ut convertantur, unde Eccli. V | |
| 5073 dicitur, <i>altissimus patiens redditor est</i>. Ergo videtur quod | |
| 5074 patientia sit idem quod longanimitas.</p> | |
| 5075 <p title="II-II q. 136 a. 5 arg. 2"><a name="44521"><span class= | |
| 5076 "ref">[44521] IIª-IIae, q. 136 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 5077 Praeterea, idem non est oppositum duobus. Sed impatientia opponitur | |
| 5078 longanimitati, per quam aliquis moram expectat, dicitur enim | |
| 5079 aliquis impatiens morae, sicut et aliorum malorum. Ergo videtur | |
| 5080 quod patientia sit idem longanimitati.</p> | |
| 5081 <p title="II-II q. 136 a. 5 arg. 3"><a name="44522"><span class= | |
| 5082 "ref">[44522] IIª-IIae, q. 136 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 5083 Praeterea, sicut tempus est quaedam circumstantia malorum quae | |
| 5084 sustinentur, ita etiam locus. Sed ex parte loci non sumitur aliqua | |
| 5085 virtus quae distinguatur a patientia. Ergo similiter nec | |
| 5086 longanimitas, quae sumitur ex parte temporis, inquantum scilicet | |
| 5087 aliquis diu expectat, distinguitur a patientia.</p> | |
| 5088 <p title="II-II q. 136 a. 5 s. c."><a name="44523"><span class= | |
| 5089 "ref">[44523] IIª-IIae, q. 136 a. 5 s. c.</span></a> Sed | |
| 5090 contra est quod Rom. II, super illud, an divitias bonitatis eius et | |
| 5091 patientiae et longanimitatis contemnis, dicit Glossa, <i>videtur | |
| 5092 longanimitas a patientia differre, quia qui infirmitate magis quam | |
| 5093 proposito delinquunt, sustentari per longanimitatem dicuntur, qui | |
| 5094 vero pertinaci mente exultant in delictis suis, ferri patienter | |
| 5095 dicendi sunt</i>.</p> | |
| 5096 <p title="II-II q. 136 a. 5 co."><a name="44524"><span class= | |
| 5097 "ref">[44524] IIª-IIae, q. 136 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 5098 dicendum quod sicut magnanimitas dicitur per quam aliquis habet | |
| 5099 animum tendendi in magna, ita etiam longanimitas dicitur per quam | |
| 5100 aliquis habet animum tendendi in aliquid quod in longinquum distat. | |
| 5101 Et ideo sicut magnanimitas magis respicit spem tendentem in bonum, | |
| 5102 quam audaciam vel timorem sive tristitiam quae respiciunt malum, | |
| 5103 ita etiam et longanimitas. Unde longanimitas maiorem convenientiam | |
| 5104 videtur habere cum magnanimitate quam cum patientia. Potest tamen | |
| 5105 convenire cum patientia duplici ratione. Primo quidem, quia | |
| 5106 patientia, sicut et fortitudo, sustinet aliqua mala propter aliquod | |
| 5107 bonum. Quod si ex propinquo expectetur, facilius est sustinere, si | |
| 5108 autem in longinquum differatur, mala autem oporteat in praesenti | |
| 5109 sustinere, difficilius est. Secundo, quia hoc ipsum quod est | |
| 5110 differri bonum speratum, natum est causare tristitiam, secundum | |
| 5111 illud Prov. XIII, <i>spes quae differtur affligit animam</i>. Unde | |
| 5112 et in sustinendo huiusmodi afflictionem potest esse patientia, | |
| 5113 sicut et in sustinendo quascumque alias tristitias. Sic igitur | |
| 5114 secundum quod sub ratione mali contristantis potest comprehendi et | |
| 5115 dilatio boni sperati, quae pertinet ad longanimitatem; et labor | |
| 5116 quem homo sustinet in continuata executione boni operis, quod | |
| 5117 pertinet ad constantiam; tam longanimitas quam etiam constantia sub | |
| 5118 patientia comprehenduntur. Unde et Tullius, definiens patientiam, | |
| 5119 dicit quod <i>patientia est, honestatis ac utilitatis causa, | |
| 5120 voluntaria ac diuturna perpessio rerum arduarum ac difficilium</i>. | |
| 5121 Quod dicit arduarum, pertinet ad constantiam in bono; quod dicit | |
| 5122 difficilium, pertinet ad gravitatem mali, quam proprie respicit | |
| 5123 patientia; quod vero addit ac diuturna, pertinet ad longanimitatem | |
| 5124 secundum quod convenit cum patientia.</p> | |
| 5125 <p title="II-II q. 136 a. 5 ad 1"><a name="44525"><span class= | |
| 5126 "ref">[44525] IIª-IIae, q. 136 a. 5 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 5127 patet responsio ad primum et secundum.</p> | |
| 5128 <p title="II-II q. 136 a. 5 ad 3"><a name="44526"><span class= | |
| 5129 "ref">[44526] IIª-IIae, q. 136 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5130 dicendum quod illud quod est longinquum loco, quamvis sit remotum a | |
| 5131 nobis, tamen non est similiter remotum a natura rerum sicut illud | |
| 5132 quod est longinquum tempore. Et ideo non est similis ratio. Et | |
| 5133 praeterea quod est longinquum loco non affert difficultatem nisi | |
| 5134 ratione temporis, quia quod est longinquum loco a nobis tardius | |
| 5135 tempore ad nos potest pervenire.</p> | |
| 5136 <p title="II-II q. 136 a. 5 ad 4"><a name="44527"><span class= | |
| 5137 "ref">[44527] IIª-IIae, q. 136 a. 5 ad 4</span></a> Quartum | |
| 5138 concedimus. Tamen consideranda est ratio illius differentiae quam | |
| 5139 Glossa assignat. Quia in his qui ex infirmitate peccant hoc solum | |
| 5140 videtur importabile, quod diu perseverant in malo, et ideo dicitur | |
| 5141 quod ex longanimitate supportantur. Sed hoc ipsum quod aliquis ex | |
| 5142 superbia peccat, importabile videtur, et ideo per patientiam | |
| 5143 dicuntur sustineri illi qui ex superbia peccant.</p> | |
| 5144 <br /> | |
| 5145 <div class="D">Quaestio 137</div> | |
| 5146 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5147 <p title="II-II q. 137 pr."><a name="44528"><span class= | |
| 5148 "ref">[44528] IIª-IIae, q. 137 pr.</span></a> Deinde | |
| 5149 considerandum est de perseverantia, et de vitiis oppositis. Circa | |
| 5150 perseverantiam autem quaeruntur quatuor. Primo, utrum perseverantia | |
| 5151 sit virtus. Secundo, utrum sit pars fortitudinis. Tertio, quomodo | |
| 5152 se habet ad constantiam. Quarto, utrum indigeat auxilio | |
| 5153 gratiae.</p> | |
| 5154 <br /> | |
| 5155 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5156 <p title="II-II q. 137 a. 1 arg. 1"><a name="44529"><span class= | |
| 5157 "ref">[44529] IIª-IIae, q. 137 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5158 primum sic proceditur. Videtur quod perseverantia non sit virtus. | |
| 5159 Quia, ut philosophus dicit, in VII Ethic., <i>continentia est | |
| 5160 potior quam perseverantia</i>. Sed continentia non est virtus, ut | |
| 5161 dicitur in IV Ethic. Ergo perseverantia non est virtus.</p> | |
| 5162 <p title="II-II q. 137 a. 1 arg. 2"><a name="44530"><span class= | |
| 5163 "ref">[44530] IIª-IIae, q. 137 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 5164 <i>Praeterea, virtus est qua recte vivitur</i>, secundum | |
| 5165 Augustinum, in libro de Lib. Arbit. Sed sicut ipse dicit in libro | |
| 5166 de perseverantia, <i>nullus potest dici perseverantiam habere | |
| 5167 quandiu vivit, nisi perseveret usque ad mortem</i>. Ergo | |
| 5168 perseverantia non est virtus.</p> | |
| 5169 <p title="II-II q. 137 a. 1 arg. 3"><a name="44531"><span class= | |
| 5170 "ref">[44531] IIª-IIae, q. 137 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 5171 Praeterea, immobiliter persistere in opere virtutis requiritur ad | |
| 5172 omnem virtutem, ut patet in II Ethic. Sed hoc pertinet ad rationem | |
| 5173 perseverantiae, dicit enim Tullius, in sua rhetorica, quod | |
| 5174 <i>perseverantia est in ratione bene considerata stabilis et | |
| 5175 perpetua permansio</i>. Ergo perseverantia non est specialis | |
| 5176 virtus, sed conditio omnis virtutis.</p> | |
| 5177 <p title="II-II q. 137 a. 1 s. c."><a name="44532"><span class= | |
| 5178 "ref">[44532] IIª-IIae, q. 137 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 5179 contra est quod Andronicus dicit, quod <i>perseverantia est habitus | |
| 5180 eorum quibus immanendum est et non immanendum, et neutrorum</i>. | |
| 5181 Sed habitus ordinans nos ad bene faciendum aliquid vel omittendum | |
| 5182 est virtus. Ergo perseverantia est virtus.</p> | |
| 5183 <p title="II-II q. 137 a. 1 co."><a name="44533"><span class= | |
| 5184 "ref">[44533] IIª-IIae, q. 137 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5185 dicendum quod, secundum philosophum, in II Ethic., <i>virtus est | |
| 5186 circa difficile et bonum</i>. Et ideo ubi occurrit specialis ratio | |
| 5187 difficultatis vel boni, ibi est specialis virtus. Opus autem | |
| 5188 virtutis potest habere bonitatem et difficultatem ex duobus. Uno | |
| 5189 quidem modo, ex specie ipsa actus, quae accipitur secundum rationem | |
| 5190 proprii obiecti. Alio modo, ex ipsa diuturnitate temporis, nam hoc | |
| 5191 ipsum quod est diu insistere alicui difficili, specialem | |
| 5192 difficultatem habet. Et ideo diu persistere in aliquo bono usque ad | |
| 5193 consummationem pertinet ad specialem virtutem. Sicut ergo | |
| 5194 temperantia et fortitudo sunt speciales virtutes eo quod altera | |
| 5195 earum moderatur delectationes tactus, quod de se difficultatem | |
| 5196 habet, altera autem moderatur timores et audacias circa pericula | |
| 5197 mortis, quod etiam secundum se difficile est; ita etiam | |
| 5198 perseverantia est quaedam specialis virtus ad quam pertinet in his | |
| 5199 vel in aliis virtuosis operibus diuturnitatem sustinere prout | |
| 5200 necesse est.</p> | |
| 5201 <p title="II-II q. 137 a. 1 ad 1"><a name="44534"><span class= | |
| 5202 "ref">[44534] IIª-IIae, q. 137 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5203 ergo dicendum quod philosophus accipit ibi perseverantiam secundum | |
| 5204 quod aliquis perseverat in his in quibus difficillimum est diu | |
| 5205 sustinere. Non est autem difficile sustinere bona, sed mala. Mala | |
| 5206 autem quae sunt pericula mortis, ut plurimum non diu sustinentur, | |
| 5207 quia ut frequentius cito transeunt. Unde respectu illorum non est | |
| 5208 praecipua laus perseverantiae. Inter alia autem mala, praecipua | |
| 5209 sunt illa quae opponuntur delectationibus tactus, quia huiusmodi | |
| 5210 mala attenduntur circa necessaria vitae, puta circa defectum | |
| 5211 ciborum et aliorum huiusmodi, quae quandoque imminent diu | |
| 5212 sustinenda. Non est autem difficile hoc diu sustinere illi qui | |
| 5213 circa hoc non multum tristatur, nec in oppositis bonis multum | |
| 5214 delectatur, sicut patet in temperato, in quo huiusmodi passiones | |
| 5215 non sunt vehementes. Sed maxime hoc difficile est in eo qui circa | |
| 5216 hoc vehementer afficitur, utpote non habens perfectam virtutem | |
| 5217 modificantem has passiones. Et ideo, si accipiatur hoc modo | |
| 5218 perseverantia, non est virtus perfecta, sed est quoddam imperfectum | |
| 5219 in genere virtutis. Si autem accipiamus perseverantiam secundum | |
| 5220 quod aliquis in quocumque bono difficili diu persistit, hoc potest | |
| 5221 convenire etiam habenti perfectam virtutem. Cui etiam si persistere | |
| 5222 sit minus difficile, persistit tamen in bono magis perfecto. Unde | |
| 5223 talis perseverantia potest esse virtus, quia perfectio virtutis | |
| 5224 magis attenditur secundum rationem boni quam secundum rationem | |
| 5225 difficilis.</p> | |
| 5226 <p title="II-II q. 137 a. 1 ad 2"><a name="44535"><span class= | |
| 5227 "ref">[44535] IIª-IIae, q. 137 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 5228 secundum dicendum quod eodem nomine quandoque nominatur et virtus, | |
| 5229 et actus virtutis, sicut Augustinus dicit, super Ioan., <i>fides | |
| 5230 est credere quod non vides</i>. Potest tamen contingere quod | |
| 5231 aliquis habet habitum virtutis qui tamen non exercet actum, sicut | |
| 5232 aliquis pauper habet habitum magnificentiae, cum tamen actum non | |
| 5233 exerceat. Quandoque vero aliquis habens habitum incipit quidem | |
| 5234 exercere actum, sed non perficit, puta si aedificator incipiat | |
| 5235 aedificare et non compleat domum. Sic ergo dicendum est quod nomen | |
| 5236 perseverantiae quandoque sumitur pro habitu quo quis eligit | |
| 5237 perseverare, quandoque autem pro actu quo quis perseverat. Et | |
| 5238 quandoque quidem habens habitum perseverantiae eligit quidem | |
| 5239 perseverare, et incipit exequi aliquandiu persistendo; non tamen | |
| 5240 complet actum, quia non persistit usque in finem. Est autem duplex | |
| 5241 finis, unus quidem qui est finis operis; alius autem qui est finis | |
| 5242 humanae vitae. Per se autem ad perseverantiam pertinet ut aliquis | |
| 5243 perseveret usque ad terminum virtuosi operis, sicut quod miles | |
| 5244 perseveret usque ad finem certaminis, et magnificus usque ad | |
| 5245 consummationem operis. Sunt autem quaedam virtutes quarum actus per | |
| 5246 totam vitam debet durare, sicut fidei, spei et caritatis, quia | |
| 5247 respiciunt ultimum finem totius vitae humanae. Et ideo respectu | |
| 5248 harum virtutum, quae sunt principales, non consummatur actus | |
| 5249 perseverantiae usque ad finem vitae. Et secundum hoc, Augustinus | |
| 5250 accipit perseverantiam pro actu perseverantiae consummato.</p> | |
| 5251 <p title="II-II q. 137 a. 1 ad 3"><a name="44536"><span class= | |
| 5252 "ref">[44536] IIª-IIae, q. 137 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5253 dicendum quod virtuti potest aliquid convenire dupliciter. Uno | |
| 5254 modo, ex propria intentione finis. Et sic diu persistere usque ad | |
| 5255 finem in bono pertinet ad specialem virtutem quae dicitur | |
| 5256 perseverantia, quae hoc intendit sicut specialem finem. Alio modo, | |
| 5257 ex comparatione habitus ad subiectum. Et sic immobiliter persistere | |
| 5258 consequitur quamlibet virtutem, inquantum est qualitas difficile | |
| 5259 mobilis.</p> | |
| 5260 <br /> | |
| 5261 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5262 <p title="II-II q. 137 a. 2 arg. 1"><a name="44537"><span class= | |
| 5263 "ref">[44537] IIª-IIae, q. 137 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5264 secundum sic proceditur. Videtur quod perseverantia non sit pars | |
| 5265 fortitudinis. Quia, ut philosophus dicit, in VII Ethic., | |
| 5266 perseverantia est circa tristitias tactus. Sed huiusmodi pertinent | |
| 5267 ad temperantiam. Ergo perseverantia magis est pars temperantiae | |
| 5268 quam fortitudinis.</p> | |
| 5269 <p title="II-II q. 137 a. 2 arg. 2"><a name="44538"><span class= | |
| 5270 "ref">[44538] IIª-IIae, q. 137 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 5271 Praeterea, omnis pars virtutis moralis est circa aliquas passiones, | |
| 5272 quas virtus moralis moderatur. Sed perseverantia non importat | |
| 5273 moderantiam passionum, quia quanto vehementiores fuerint passiones, | |
| 5274 tanto aliquis secundum rationem perseverans laudabilior videtur. | |
| 5275 Ergo videtur quod perseverantia non sit pars alicuius virtutis | |
| 5276 moralis, sed magis prudentiae, quae perficit rationem.</p> | |
| 5277 <p title="II-II q. 137 a. 2 arg. 3"><a name="44539"><span class= | |
| 5278 "ref">[44539] IIª-IIae, q. 137 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 5279 Praeterea, Augustinus dicit, in libro de perseverantia, quod | |
| 5280 <i>perseverantiam nullus potest amittere</i>. Alias autem virtutes | |
| 5281 potest homo amittere. Ergo perseverantia est potior omnibus aliis | |
| 5282 virtutibus. Sed virtus principalis est potior quam pars eius. Ergo | |
| 5283 perseverantia non est pars alicuius virtutis, sed magis ipsa est | |
| 5284 virtus principalis.</p> | |
| 5285 <p title="II-II q. 137 a. 2 s. c."><a name="44540"><span class= | |
| 5286 "ref">[44540] IIª-IIae, q. 137 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 5287 contra est quod Tullius ponit perseverantiam partem | |
| 5288 fortitudinis.</p> | |
| 5289 <p title="II-II q. 137 a. 2 co."><a name="44541"><span class= | |
| 5290 "ref">[44541] IIª-IIae, q. 137 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5291 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtus principalis est cui | |
| 5292 principaliter adscribitur aliquid quod pertinet ad laudem virtutis, | |
| 5293 inquantum scilicet exercet illud circa propriam materiam in qua | |
| 5294 difficillimum et optimum est illud observare. Et secundum hoc | |
| 5295 dictum est quod fortitudo est principalis virtus, quia firmitatem | |
| 5296 servat in his in quibus difficillimum est firmiter persistere, | |
| 5297 scilicet in periculis mortis. Et ideo necesse est quod fortitudini | |
| 5298 adiungatur sicut secundaria virtus principali, omnis virtus cuius | |
| 5299 laus consistit in sustinendo firmiter aliquod difficile. Sustinere | |
| 5300 autem difficultatem quae provenit ex diuturnitate boni operis, dat | |
| 5301 laudem perseverantiae, nec hoc est ita difficile sicut sustinere | |
| 5302 pericula mortis. Et ideo perseverantia adiungitur fortitudini sicut | |
| 5303 virtus secundaria principali.</p> | |
| 5304 <p title="II-II q. 137 a. 2 ad 1"><a name="44542"><span class= | |
| 5305 "ref">[44542] IIª-IIae, q. 137 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5306 ergo dicendum quod annexio secundariae virtutis ad principalem non | |
| 5307 solum attenditur secundum materiam, sed magis secundum modum, quia | |
| 5308 forma in unoquoque potior est quam materia. Unde licet | |
| 5309 perseverantia magis videatur convenire in materia cum temperantia | |
| 5310 quam cum fortitudine, tamen in modo magis convenit cum fortitudine, | |
| 5311 inquantum firmitatem servat contra difficultatem diuturnitatis.</p> | |
| 5312 <p title="II-II q. 137 a. 2 ad 2"><a name="44543"><span class= | |
| 5313 "ref">[44543] IIª-IIae, q. 137 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 5314 secundum dicendum quod illa perseverantia de qua philosophus | |
| 5315 loquitur, non moderatur aliquas passiones, sed consistit solum in | |
| 5316 quadam firmitate rationis et voluntatis. Sed perseverantia secundum | |
| 5317 quod ponitur virtus, moderatur aliquas passiones, scilicet timorem | |
| 5318 fatigationis aut defectus propter diuturnitatem. Unde haec virtus | |
| 5319 est in irascibili, sicut et fortitudo.</p> | |
| 5320 <p title="II-II q. 137 a. 2 ad 3"><a name="44544"><span class= | |
| 5321 "ref">[44544] IIª-IIae, q. 137 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5322 dicendum quod Augustinus ibi loquitur de perseverantia non secundum | |
| 5323 quod nominat habitum virtutis, sed secundum quod nominat actum | |
| 5324 virtutis continuatum usque in finem, secundum illud Matth. XXIV | |
| 5325 <i>qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit</i>. Et ideo | |
| 5326 contra rationem perseverantiae sic acceptae esset quod amitteretur, | |
| 5327 quia iam non duraret usque in finem.</p> | |
| 5328 <br /> | |
| 5329 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5330 <p title="II-II q. 137 a. 3 arg. 1"><a name="44545"><span class= | |
| 5331 "ref">[44545] IIª-IIae, q. 137 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5332 tertium sic proceditur. Videtur quod constantia non pertineat ad | |
| 5333 perseverantiam. Constantia enim pertinet ad patientiam, ut supra | |
| 5334 dictum est. Sed patientia differt a perseverantia. Ergo constantia | |
| 5335 non pertinet ad perseverantiam.</p> | |
| 5336 <p title="II-II q. 137 a. 3 arg. 2"><a name="44546"><span class= | |
| 5337 "ref">[44546] IIª-IIae, q. 137 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 5338 Praeterea, virtus est circa difficile et bonum. Sed in parvis | |
| 5339 operibus constantem esse non videtur esse difficile, sed solum in | |
| 5340 operibus magnis, quae pertinent ad magnificentiam. Ergo constantia | |
| 5341 magis pertinet ad magnificentiam quam ad perseverantiam.</p> | |
| 5342 <p title="II-II q. 137 a. 3 arg. 3"><a name="44547"><span class= | |
| 5343 "ref">[44547] IIª-IIae, q. 137 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 5344 Praeterea, si ad perseverantiam pertineret constantia, in nullo | |
| 5345 videretur a perseverantia differre, quia utrumque immobilitatem | |
| 5346 quandam importat. Differunt autem, nam Macrobius condividit | |
| 5347 constantiam firmitati, per quam intelligitur perseverantia, ut | |
| 5348 supra dictum est. Ergo constantia non pertinet ad | |
| 5349 perseverantiam.</p> | |
| 5350 <p title="II-II q. 137 a. 3 s. c."><a name="44548"><span class= | |
| 5351 "ref">[44548] IIª-IIae, q. 137 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 5352 contra est quod aliquis dicitur esse constans ex eo quod in aliquo | |
| 5353 stat. Sed immanere aliquibus pertinet ad perseverantiam, ut patet | |
| 5354 ex definitione quam Andronicus ponit. Ergo constantia pertinet ad | |
| 5355 perseverantiam.</p> | |
| 5356 <p title="II-II q. 137 a. 3 co."><a name="44549"><span class= | |
| 5357 "ref">[44549] IIª-IIae, q. 137 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5358 dicendum quod perseverantia et constantia conveniunt quidem in | |
| 5359 fine, quia ad utramque pertinet firmiter persistere in aliquo bono, | |
| 5360 differunt autem secundum ea quae difficultatem afferunt ad | |
| 5361 persistendum in bono. Nam virtus perseverantiae proprie facit | |
| 5362 firmiter persistere hominem in bono contra difficultatem quae | |
| 5363 provenit ex ipsa diuturnitate actus, constantia autem facit | |
| 5364 firmiter persistere in bono contra difficultatem quae provenit ex | |
| 5365 quibuscumque aliis exterioribus impedimentis. Et ideo principalior | |
| 5366 pars fortitudinis est perseverantia quam constantia, quia | |
| 5367 difficultas quae est ex diuturnitate actus, est essentialior actui | |
| 5368 virtutis quam illa quae est ex exterioribus impedimentis.</p> | |
| 5369 <p title="II-II q. 137 a. 3 ad 1"><a name="44550"><span class= | |
| 5370 "ref">[44550] IIª-IIae, q. 137 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5371 ergo dicendum quod exteriora impedimenta persistendi in bono | |
| 5372 praecipue sunt illa quae tristitiam inferunt. Circa tristitiam | |
| 5373 autem est patientia, ut dictum est. Et ideo constantia secundum | |
| 5374 finem convenit cum perseverantia, secundum autem ea quae | |
| 5375 difficultatem inferunt, convenit cum patientia. Finis autem potior | |
| 5376 est. Et ideo constantia magis pertinet ad perseverantiam quam ad | |
| 5377 patientiam.</p> | |
| 5378 <p title="II-II q. 137 a. 3 ad 2"><a name="44551"><span class= | |
| 5379 "ref">[44551] IIª-IIae, q. 137 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 5380 secundum dicendum quod in magnis operibus persistere difficilius | |
| 5381 est, sed in parvis vel mediocribus diu persistere habet | |
| 5382 difficultatem, etsi non ex magnitudine actus, quam respicit | |
| 5383 magnificentia, saltem ex ipsa diuturnitate, quam respicit | |
| 5384 perseverantia. Et ideo constantia potest ad utrumque pertinere.</p> | |
| 5385 <p title="II-II q. 137 a. 3 ad 3"><a name="44552"><span class= | |
| 5386 "ref">[44552] IIª-IIae, q. 137 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5387 dicendum quod constantia pertinet quidem ad perseverantiam, | |
| 5388 inquantum convenit cum ea, non tamen est idem ei inquantum differt | |
| 5389 ab ea ut dictum est.</p> | |
| 5390 <br /> | |
| 5391 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5392 <p title="II-II q. 137 a. 4 arg. 1"><a name="44553"><span class= | |
| 5393 "ref">[44553] IIª-IIae, q. 137 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5394 quartum sic proceditur. Videtur quod perseverantia non indigeat | |
| 5395 auxilio gratiae. Perseverantia enim est quaedam virtus, ut dictum | |
| 5396 est. Sed virtus, ut Tullius dicit, in sua rhetorica, agit in modum | |
| 5397 naturae. Ergo sola inclinatio virtutis sufficit ad perseverandum. | |
| 5398 Non ergo ad hoc requiritur aliud auxilium gratiae.</p> | |
| 5399 <p title="II-II q. 137 a. 4 arg. 2"><a name="44554"><span class= | |
| 5400 "ref">[44554] IIª-IIae, q. 137 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 5401 Praeterea, donum gratiae Christi est maius quam nocumentum quod | |
| 5402 Adam intulit, ut patet Rom. V. Sed ante peccatum homo sic conditus | |
| 5403 fuit ut posset perseverare per id quod acceperat, sicut Augustinus | |
| 5404 dicit, in libro de Corrept. et gratia. Ergo multo magis homo per | |
| 5405 gratiam Christi reparatus, potest perseverare absque auxilio novae | |
| 5406 gratiae.</p> | |
| 5407 <p title="II-II q. 137 a. 4 arg. 3"><a name="44555"><span class= | |
| 5408 "ref">[44555] IIª-IIae, q. 137 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 5409 Praeterea, opera peccati quandoque sunt difficiliora quam opera | |
| 5410 virtutis, unde ex persona impiorum dicitur Sap. V, ambulavimus vias | |
| 5411 difficiles. Sed aliqui perseverant in operibus peccati absque | |
| 5412 alterius auxilio. Ergo etiam in operibus virtutum potest homo | |
| 5413 perseverare absque auxilio gratiae.</p> | |
| 5414 <p title="II-II q. 137 a. 4 s. c."><a name="44556"><span class= | |
| 5415 "ref">[44556] IIª-IIae, q. 137 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 5416 contra est quod Augustinus dicit, in libro de perseverantia, | |
| 5417 <i>asserimus donum Dei esse perseverantiam, qua usque in finem | |
| 5418 perseveratur in Christo</i>.</p> | |
| 5419 <p title="II-II q. 137 a. 4 co."><a name="44557"><span class= | |
| 5420 "ref">[44557] IIª-IIae, q. 137 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5421 dicendum quod, sicut ex dictis patet, perseverantia dupliciter | |
| 5422 dicitur. Uno modo, pro ipso habitu perseverantiae, secundum quod | |
| 5423 est virtus. Et hoc modo indiget dono habitualis gratiae, sicut et | |
| 5424 ceterae virtutes infusae. Alio modo potest accipi pro actu | |
| 5425 perseverantiae durante usque ad mortem. Et secundum hoc indiget non | |
| 5426 solum gratia habituali, sed etiam gratuito Dei auxilio conservantis | |
| 5427 hominem in bono usque ad finem vitae, sicut supra dictum est, cum | |
| 5428 de gratia ageretur. Quia cum liberum arbitrium de se sit vertibile, | |
| 5429 et hoc ei non tollatur per habitualem gratiam praesentis vitae; non | |
| 5430 subest potestati liberi arbitrii, etiam per gratiam reparati, ut se | |
| 5431 immobiliter in bono statuat, licet sit in potestate eius quod hoc | |
| 5432 eligat, plerumque enim cadit in potestate nostra electio, non autem | |
| 5433 executio.</p> | |
| 5434 <p title="II-II q. 137 a. 4 ad 1"><a name="44558"><span class= | |
| 5435 "ref">[44558] IIª-IIae, q. 137 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5436 ergo dicendum quod virtus perseverantiae, quantum est de se, | |
| 5437 inclinat ad perseverandum. Quia tamen habitus est quo quis utitur | |
| 5438 cum voluerit, non est necessarium quod habens habitum virtutis | |
| 5439 immobiliter utatur eo usque ad mortem.</p> | |
| 5440 <p title="II-II q. 137 a. 4 ad 2"><a name="44559"><span class= | |
| 5441 "ref">[44559] IIª-IIae, q. 137 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 5442 secundum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de | |
| 5443 Corrept. et gratia, <i>primo homini datum est, non ut perseveraret, | |
| 5444 sed ut perseverare posset, per liberum arbitrium</i>, quia nulla | |
| 5445 corruptio tunc erat in natura humana quae perseverandi | |
| 5446 difficultatem praeberet. <i>Sed nunc praedestinatis per gratiam | |
| 5447 Christi non solum datur ut perseverare possint, sed ut perseverent. | |
| 5448 Unde primus homo, nullo terrente, contra Dei terrentis imperium | |
| 5449 libero usus arbitrio, non stetit in tanta felicitate, cum tanta non | |
| 5450 peccandi facilitate. Isti autem, saeviente mundo ne starent, | |
| 5451 steterunt in fide</i>.</p> | |
| 5452 <p title="II-II q. 137 a. 4 ad 3"><a name="44560"><span class= | |
| 5453 "ref">[44560] IIª-IIae, q. 137 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5454 dicendum quod homo per se potest cadere in peccatum, sed non potest | |
| 5455 per se resurgere a peccato sine auxilio gratiae. Et ideo ex hoc | |
| 5456 ipso quod homo cadit in peccatum, inquantum est de se, facit se in | |
| 5457 peccato perseverantem, nisi gratia Dei liberetur. Non autem ex hoc | |
| 5458 quod facit bonum facit se perseverantem in bono, quia de se potens | |
| 5459 est peccare. Et ideo ad hoc indiget auxilio gratiae.</p> | |
| 5460 <br /> | |
| 5461 <div class="D">Quaestio 138</div> | |
| 5462 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5463 <p title="II-II q. 138 pr."><a name="44561"><span class= | |
| 5464 "ref">[44561] IIª-IIae, q. 138 pr.</span></a> Deinde | |
| 5465 considerandum est de vitiis oppositis perseverantiae. Et circa hoc | |
| 5466 quaeruntur duo. Primo, de mollitie. Secundo, de pertinacia.</p> | |
| 5467 <br /> | |
| 5468 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5469 <p title="II-II q. 138 a. 1 arg. 1"><a name="44562"><span class= | |
| 5470 "ref">[44562] IIª-IIae, q. 138 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5471 primum sic proceditur. Videtur quod mollities non opponatur | |
| 5472 perseverantiae. Quia super illud I ad Cor. VI, <i>neque adulteri | |
| 5473 neque molles neque masculorum concubitores</i>, Glossa exponit | |
| 5474 molles, idest pathici, hoc est muliebria patientes. Sed hoc | |
| 5475 opponitur castitati. Ergo mollities non est vitium oppositum | |
| 5476 perseverantiae.</p> | |
| 5477 <p title="II-II q. 138 a. 1 arg. 2"><a name="44563"><span class= | |
| 5478 "ref">[44563] IIª-IIae, q. 138 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 5479 Praeterea, philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>delicia | |
| 5480 mollities quaedam est</i>. Sed esse deliciosum videtur pertinere ad | |
| 5481 intemperantiam. Ergo mollities non opponitur perseverantiae, sed | |
| 5482 magis temperantiae.</p> | |
| 5483 <p title="II-II q. 138 a. 1 arg. 3"><a name="44564"><span class= | |
| 5484 "ref">[44564] IIª-IIae, q. 138 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 5485 Praeterea, philosophus, ibidem, dicit quod lusivus est mollis. Sed | |
| 5486 esse immoderate lusivum opponitur eutrapeliae, quae est virtus | |
| 5487 circa delectationes ludorum, ut dicitur in IV Ethic. Ergo mollities | |
| 5488 non opponitur perseverantiae.</p> | |
| 5489 <p title="II-II q. 138 a. 1 s. c."><a name="44565"><span class= | |
| 5490 "ref">[44565] IIª-IIae, q. 138 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 5491 contra est quod philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>molli | |
| 5492 opponitur perseverativus</i>.</p> | |
| 5493 <p title="II-II q. 138 a. 1 co."><a name="44566"><span class= | |
| 5494 "ref">[44566] IIª-IIae, q. 138 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5495 dicendum quod, sicut supra dictum est, laus perseverantiae in hoc | |
| 5496 consistit quod aliquis non recedit a bono propter diuturnam | |
| 5497 tolerantiam difficilium et laboriosorum. Cui directe opponi videtur | |
| 5498 quod aliquis de facili recedat a bono propter aliqua difficilia, | |
| 5499 quae sustinere non potest. Et hoc pertinet ad rationem mollitiei, | |
| 5500 nam molle dicitur quod facile cedit tangenti. Non autem iudicatur | |
| 5501 aliquid molle ex hoc quod cedit fortiter impellenti, nam et | |
| 5502 parietes cedunt machinae percutienti. Et ideo non reputatur aliquis | |
| 5503 mollis si cedat aliquibus valde graviter impellentibus, unde | |
| 5504 philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>si quis a fortibus et | |
| 5505 superexcellentibus delectationibus vincitur vel tristitiis, non est | |
| 5506 admirabile, sed condonabile, si contra tendat</i>. Manifestum est | |
| 5507 autem quod gravius impellit metus periculorum quam cupiditas | |
| 5508 delectationum, unde Tullius dicit, in I de Offic., <i>non est | |
| 5509 consentaneum qui metu non frangatur, eum frangi cupiditate; nec qui | |
| 5510 invictum se a labore praestiterit, vinci a voluptate</i>. Ipsa | |
| 5511 etiam voluptas fortius movet attrahendo quam tristitia de carentia | |
| 5512 voluptatis retrahendo, quia carentia voluptatis est purus defectus. | |
| 5513 Et ideo secundum philosophum, proprie mollis dicitur qui recedit a | |
| 5514 bono propter tristitias causatas ex defectu delectationum, quasi | |
| 5515 cedens debili moventi.</p> | |
| 5516 <p title="II-II q. 138 a. 1 ad 1"><a name="44567"><span class= | |
| 5517 "ref">[44567] IIª-IIae, q. 138 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5518 ergo dicendum quod praedicta mollities causatur dupliciter. Uno | |
| 5519 modo, ex consuetudine, cum enim aliquis consuetus est voluptatibus | |
| 5520 frui, difficilius potest earum absentiam sustinere. Alio modo, ex | |
| 5521 naturali dispositione, quia videlicet habent animum minus | |
| 5522 constantem, propter fragilitatem complexionis. Et hoc modo | |
| 5523 comparantur feminae ad masculos, ut philosophus dicit, in VII | |
| 5524 Ethic. Et ideo illi qui muliebria patiuntur molles dicuntur, quasi | |
| 5525 muliebres effecti.</p> | |
| 5526 <p title="II-II q. 138 a. 1 ad 2"><a name="44568"><span class= | |
| 5527 "ref">[44568] IIª-IIae, q. 138 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 5528 secundum dicendum quod voluptati corporali opponitur labor, et ideo | |
| 5529 res laboriosae tantum impediunt voluptates. Deliciosi autem | |
| 5530 dicuntur qui non possunt sustinere aliquos labores, nec aliquid | |
| 5531 quod voluptatem diminuat, unde dicitur Deut. XXVIII, <i>tenera | |
| 5532 mulier et delicata, quae super terram ingredi non valebat, nec | |
| 5533 pedis vestigium figere, propter mollitiem</i>. Et ideo delicia | |
| 5534 quaedam mollities est. Sed mollities proprie respicit defectum | |
| 5535 delectationum, deliciae autem causam impeditivam delectationis, | |
| 5536 puta laborem vel aliquid huiusmodi.</p> | |
| 5537 <p title="II-II q. 138 a. 1 ad 3"><a name="44569"><span class= | |
| 5538 "ref">[44569] IIª-IIae, q. 138 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5539 dicendum quod in ludo duo est considerare. Uno quidem modo, | |
| 5540 delectationem, et sic inordinate lusivus opponitur eutrapeliae. | |
| 5541 Alio modo in ludo consideratur quaedam remissio sive quies, quae | |
| 5542 opponitur labori. Et ideo sicut non posse sustinere laboriosa | |
| 5543 pertinet ad mollitiem, ita etiam nimis appetere remissionem ludi, | |
| 5544 vel quamcumque aliam quietem.</p> | |
| 5545 <br /> | |
| 5546 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5547 <p title="II-II q. 138 a. 2 arg. 1"><a name="44570"><span class= | |
| 5548 "ref">[44570] IIª-IIae, q. 138 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5549 secundum sic proceditur. Videtur quod pertinacia non opponatur | |
| 5550 perseverantiae. Dicit enim Gregorius, XXXI Moral., quod pertinacia | |
| 5551 oritur ex inani gloria. Sed inanis gloria non opponitur | |
| 5552 perseverantiae, sed magis magnanimitati, ut supra dictum est. Ergo | |
| 5553 pertinacia non opponitur perseverantiae.</p> | |
| 5554 <p title="II-II q. 138 a. 2 arg. 2"><a name="44571"><span class= | |
| 5555 "ref">[44571] IIª-IIae, q. 138 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 5556 Praeterea, si opponitur perseverantiae, aut opponitur ei per | |
| 5557 excessum, aut per defectum. Sed non opponitur ei per excessum, quia | |
| 5558 etiam pertinax cedit alicui delectationi et tristitiae; quia, ut | |
| 5559 dicit philosophus, in VII Ethic., <i>gaudent vincentes, et | |
| 5560 tristantur si sententiae eorum infirmae appareant</i>. Si autem per | |
| 5561 defectum, erit idem quod mollities, quod patet esse falsum. Nullo | |
| 5562 ergo modo pertinacia opponitur perseverantiae.</p> | |
| 5563 <p title="II-II q. 138 a. 2 arg. 3"><a name="44572"><span class= | |
| 5564 "ref">[44572] IIª-IIae, q. 138 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 5565 Praeterea, sicut perseverans persistit in bono contra tristitias, | |
| 5566 ita continens et temperatus contra delectationes, et fortis contra | |
| 5567 timores, et mansuetus contra iras. Sed pertinax dicitur aliquis ex | |
| 5568 eo quod nimis in aliquo persistit. Ergo pertinacia non magis | |
| 5569 opponitur perseverantiae quam aliis virtutibus.</p> | |
| 5570 <p title="II-II q. 138 a. 2 s. c."><a name="44573"><span class= | |
| 5571 "ref">[44573] IIª-IIae, q. 138 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 5572 contra est quod Tullius dicit, in sua rhetorica, quod ita se habet | |
| 5573 pertinacia ad perseverantiam sicut superstitio ad religionem. Sed | |
| 5574 superstitio opponitur religioni, ut supra dictum est. Ergo et | |
| 5575 pertinacia perseverantiae.</p> | |
| 5576 <p title="II-II q. 138 a. 2 co."><a name="44574"><span class= | |
| 5577 "ref">[44574] IIª-IIae, q. 138 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5578 dicendum quod, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., pertinax | |
| 5579 dicitur aliquis qui est impudenter tenens, quasi omnia tenax. Et | |
| 5580 hic idem dicitur pervicax, eo quod <i>in proposito suo ad victoriam | |
| 5581 perseverat, antiqui enim dicebant viciam quam nos victoriam</i>. Et | |
| 5582 hos philosophus vocat, in VII Ethic., ischyrognomones, idest fortis | |
| 5583 sententiae, vel idiognomones, idest propriae sententiae, quia | |
| 5584 scilicet perseverant in propria sententia plus quam oportet; mollis | |
| 5585 autem minus quam oportet; perseverans autem secundum quod oportet. | |
| 5586 Unde patet quod perseverantia laudatur sicut in medio existens; | |
| 5587 pertinax autem vituperatur sicut secundum excessum medii mollis | |
| 5588 autem secundum defectum.</p> | |
| 5589 <p title="II-II q. 138 a. 2 ad 1"><a name="44575"><span class= | |
| 5590 "ref">[44575] IIª-IIae, q. 138 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5591 ergo dicendum quod ideo aliquis nimis persistit in propria | |
| 5592 sententia, quia per hoc vult suam excellentiam manifestare. Et ideo | |
| 5593 oritur ex inani gloria sicut ex causa. Dictum est autem supra quod | |
| 5594 oppositio vitiorum ad virtutes non attenditur secundum causam, sed | |
| 5595 secundum propriam speciem.</p> | |
| 5596 <p title="II-II q. 138 a. 2 ad 2"><a name="44576"><span class= | |
| 5597 "ref">[44576] IIª-IIae, q. 138 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 5598 secundum dicendum quod pertinax excedit quidem in hoc quod | |
| 5599 inordinate persistit in aliquo contra multas difficultates, habet | |
| 5600 tamen aliquam delectationem in fine, sicut et fortis et etiam | |
| 5601 perseverans. Quia tamen illa delectatio est vitiosa, ex hoc quod | |
| 5602 nimis eam appetit et contrariam tristitiam fugit, assimilatur | |
| 5603 incontinenti vel molli.</p> | |
| 5604 <p title="II-II q. 138 a. 2 ad 3"><a name="44577"><span class= | |
| 5605 "ref">[44577] IIª-IIae, q. 138 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5606 dicendum quod aliae virtutes, etsi persistant contra impetus | |
| 5607 passionum, non tamen proprie laus earum est ex persistendo, sicut | |
| 5608 laus perseverantiae. Laus vero continentiae magis videtur ex | |
| 5609 vincendo delectationes. Et ideo pertinacia directe opponitur | |
| 5610 perseverantiae.</p> | |
| 5611 <br /> | |
| 5612 <div class="D">Quaestio 139</div> | |
| 5613 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5614 <p title="II-II q. 139 pr."><a name="44578"><span class= | |
| 5615 "ref">[44578] IIª-IIae, q. 139 pr.</span></a> Deinde | |
| 5616 considerandum est de dono quod respondet fortitudini, quod est | |
| 5617 fortitudinis donum. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum | |
| 5618 fortitudo sit donum. Secundo, quid respondeat ei in beatitudinibus | |
| 5619 et fructibus.</p> | |
| 5620 <br /> | |
| 5621 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5622 <p title="II-II q. 139 a. 1 arg. 1"><a name="44579"><span class= | |
| 5623 "ref">[44579] IIª-IIae, q. 139 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5624 primum sic proceditur. Videtur quod fortitudo non sit donum. | |
| 5625 Virtutes enim a donis differunt. Sed fortitudo est virtus. Ergo non | |
| 5626 debet poni donum.</p> | |
| 5627 <p title="II-II q. 139 a. 1 arg. 2"><a name="44580"><span class= | |
| 5628 "ref">[44580] IIª-IIae, q. 139 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 5629 Praeterea, actus donorum manent in patria, ut supra habitum est. | |
| 5630 Sed actus fortitudinis non manent in patria, dicit enim Gregorius, | |
| 5631 in I Moral., quod <i>fortitudo dat fiduciam trepidanti contra | |
| 5632 adversa</i>; quae nulla erunt in patria. Ergo fortitudo non est | |
| 5633 donum.</p> | |
| 5634 <p title="II-II q. 139 a. 1 arg. 3"><a name="44581"><span class= | |
| 5635 "ref">[44581] IIª-IIae, q. 139 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 5636 Praeterea, Augustinus dicit, in II de Doctr. Christ., quod | |
| 5637 <i>fortitudinis est ab omni transeuntium mortifera iucunditate | |
| 5638 seipsum sequestrare</i>. Sed circa noxias iucunditates seu | |
| 5639 delectationes magis consistit temperantia quam fortitudo. Ergo | |
| 5640 videtur quod fortitudo non sit donum respondens virtuti | |
| 5641 fortitudinis.</p> | |
| 5642 <p title="II-II q. 139 a. 1 s. c."><a name="44582"><span class= | |
| 5643 "ref">[44582] IIª-IIae, q. 139 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 5644 contra est quod Isaiae XI fortitudo inter alia dona spiritus sancti | |
| 5645 computatur.</p> | |
| 5646 <p title="II-II q. 139 a. 1 co."><a name="44583"><span class= | |
| 5647 "ref">[44583] IIª-IIae, q. 139 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5648 dicendum quod fortitudo importat quandam animi firmitatem, ut supra | |
| 5649 dictum est, et haec quidem firmitas animi requiritur et in bonis | |
| 5650 faciendis et in malis perferendis, et praecipue in arduis bonis vel | |
| 5651 malis. Homo autem secundum proprium et connaturalem sibi modum hanc | |
| 5652 firmitatem in utroque potest habere, ut non deficiat a bono propter | |
| 5653 difficultatem vel alicuius ardui operis implendi, vel alicuius | |
| 5654 gravis mali perferendi, et secundum hoc fortitudo ponitur virtus | |
| 5655 specialis vel generalis, ut supra dictum est. Sed ulterius a | |
| 5656 spiritu sancto movetur animus hominis ad hoc quod perveniat ad | |
| 5657 finem cuiuslibet operis inchoati, et evadat quaecumque pericula | |
| 5658 imminentia. Quod quidem excedit naturam humanam, quandoque enim non | |
| 5659 subest potestati hominis ut consequatur finem sui operis, vel | |
| 5660 evadat mala seu pericula, cum quandoque opprimatur ab eis in | |
| 5661 mortem. Sed hoc operatur spiritus sanctus in homine, dum perducit | |
| 5662 eum ad vitam aeternam, quae est finis omnium bonorum operum et | |
| 5663 evasio omnium periculorum. Et huius rei infundit quandam fiduciam | |
| 5664 menti spiritus sanctus, contrarium timorem excludens. Et secundum | |
| 5665 hoc fortitudo donum spiritus sancti ponitur, dictum est enim supra | |
| 5666 quod dona respiciunt motionem animae a spiritu sancto.</p> | |
| 5667 <p title="II-II q. 139 a. 1 ad 1"><a name="44584"><span class= | |
| 5668 "ref">[44584] IIª-IIae, q. 139 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5669 ergo dicendum quod fortitudo quae est virtus perficit animam ad | |
| 5670 sustinendum quaecumque pericula, sed non sufficit dare fiduciam | |
| 5671 evadendi quaecumque pericula, sed hoc pertinet ad fortitudinem quae | |
| 5672 est donum spiritus sancti.</p> | |
| 5673 <p title="II-II q. 139 a. 1 ad 2"><a name="44585"><span class= | |
| 5674 "ref">[44585] IIª-IIae, q. 139 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 5675 secundum dicendum quod dona non habent eosdem actus in patria quos | |
| 5676 habent in via, sed ibi habent actus circa perfruitionem finis. Unde | |
| 5677 actus fortitudinis ibi est perfrui plena securitate a laboribus et | |
| 5678 malis.</p> | |
| 5679 <p title="II-II q. 139 a. 1 ad 3"><a name="44586"><span class= | |
| 5680 "ref">[44586] IIª-IIae, q. 139 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5681 dicendum quod donum fortitudinis respicit virtutem fortitudinis non | |
| 5682 solum secundum quod consistit in sustinendo pericula, sed etiam | |
| 5683 secundum quod consistit in quocumque arduo opere faciendo. Et ideo | |
| 5684 donum fortitudinis dirigitur a dono consilii, quod videtur | |
| 5685 praecipue esse de melioribus bonis.</p> | |
| 5686 <br /> | |
| 5687 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5688 <p title="II-II q. 139 a. 2 arg. 1"><a name="44587"><span class= | |
| 5689 "ref">[44587] IIª-IIae, q. 139 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5690 secundum sic proceditur. Videtur quod quarta beatitudo, scilicet | |
| 5691 <i>beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam</i>, non respondeat dono | |
| 5692 fortitudinis. Donum enim fortitudinis non respondet virtuti | |
| 5693 iustitiae, sed potius donum pietatis. Sed esurire, et sitire | |
| 5694 iustitiam pertinet ad actum iustitiae. Ergo ista beatitudo magis | |
| 5695 pertinet ad donum pietatis quam ad donum fortitudinis.</p> | |
| 5696 <p title="II-II q. 139 a. 2 arg. 2"><a name="44588"><span class= | |
| 5697 "ref">[44588] IIª-IIae, q. 139 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 5698 Praeterea, esuries et sitis iustitiae importat desiderium boni. Sed | |
| 5699 hoc proprie pertinet ad caritatem, cui non respondet donum | |
| 5700 fortitudinis, sed magis donum sapientiae, ut supra habitum est. | |
| 5701 Ergo ista beatitudo non respondet dono fortitudinis, sed dono | |
| 5702 sapientiae.</p> | |
| 5703 <p title="II-II q. 139 a. 2 arg. 3"><a name="44589"><span class= | |
| 5704 "ref">[44589] IIª-IIae, q. 139 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 5705 Praeterea, fructus consequuntur ad beatitudines, quia de ratione | |
| 5706 beatitudinis est delectatio, ut dicitur in I Ethic. Sed in | |
| 5707 fructibus non videtur aliquid poni quod pertineat ad fortitudinem. | |
| 5708 Ergo neque aliqua beatitudo ei respondet.</p> | |
| 5709 <p title="II-II q. 139 a. 2 s. c."><a name="44590"><span class= | |
| 5710 "ref">[44590] IIª-IIae, q. 139 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 5711 contra est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 5712 <i>fortitudo congruit esurientibus, laborant enim, desiderantes | |
| 5713 gaudium de veris bonis, amorem a terrenis avertere | |
| 5714 cupientes</i>.</p> | |
| 5715 <p title="II-II q. 139 a. 2 co."><a name="44591"><span class= | |
| 5716 "ref">[44591] IIª-IIae, q. 139 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5717 dicendum quod, sicut supra dictum est, Augustinus attribuit | |
| 5718 beatitudines donis secundum ordinem enumerationis, considerata | |
| 5719 tamen aliqua convenientia. Et ideo quartam beatitudinem, scilicet | |
| 5720 de esurie et siti iustitiae, attribuit quarto dono, scilicet dono | |
| 5721 fortitudinis. Est tamen ibi aliqua convenientia. Quia sicut dictum | |
| 5722 est, fortitudo in arduis consistit. Est autem valde arduum quod | |
| 5723 aliquis non solum opera virtuosa faciat, quae communiter dicuntur | |
| 5724 opera iustitiae; sed quod faciat ea cum insatiabili quodam | |
| 5725 desiderio, quod potest significari per famem et sitim | |
| 5726 iustitiae.</p> | |
| 5727 <p title="II-II q. 139 a. 2 ad 1"><a name="44592"><span class= | |
| 5728 "ref">[44592] IIª-IIae, q. 139 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5729 ergo dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., | |
| 5730 iustitia hic potest accipi non solum particularis, sed etiam | |
| 5731 universalis; quae se habet ad omnium virtutum opera, ut dicitur in | |
| 5732 V Ethic. In quibus arduum intendit fortitudo quae est donum.</p> | |
| 5733 <p title="II-II q. 139 a. 2 ad 2"><a name="44593"><span class= | |
| 5734 "ref">[44593] IIª-IIae, q. 139 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 5735 secundum dicendum quod caritas est radix omnium donorum et | |
| 5736 virtutum, ut supra dictum est. Et ideo quidquid pertinet ad | |
| 5737 fortitudinem potest etiam ad caritatem pertinere.</p> | |
| 5738 <p title="II-II q. 139 a. 2 ad 3"><a name="44594"><span class= | |
| 5739 "ref">[44594] IIª-IIae, q. 139 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5740 dicendum quod inter fructus ponuntur duo quae sufficienter | |
| 5741 correspondent dono fortitudinis, scilicet patientia, quae respicit | |
| 5742 sustinentiam malorum; et longanimitas, quae respicere potest | |
| 5743 diuturnam expectationem et operationem bonorum.</p> | |
| 5744 <br /> | |
| 5745 <div class="D">Quaestio 140</div> | |
| 5746 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5747 <p title="II-II q. 140 pr."><a name="44595"><span class= | |
| 5748 "ref">[44595] IIª-IIae, q. 140 pr.</span></a> Deinde | |
| 5749 considerandum est de praeceptis fortitudinis. Et primo, de | |
| 5750 praeceptis ipsius fortitudinis. Secundo, de praeceptis partium | |
| 5751 eius.</p> | |
| 5752 <br /> | |
| 5753 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5754 <p title="II-II q. 140 a. 1 arg. 1"><a name="44596"><span class= | |
| 5755 "ref">[44596] IIª-IIae, q. 140 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5756 primum sic proceditur. Videtur quod non convenienter in lege divina | |
| 5757 praecepta fortitudinis tradantur. Lex enim nova perfectior est | |
| 5758 veteri lege. Sed in veteri lege ponuntur aliqua praecepta | |
| 5759 fortitudinis, ut patet Deut. XX. Ergo et in nova lege aliqua | |
| 5760 praecepta fortitudinis danda fuerunt.</p> | |
| 5761 <p title="II-II q. 140 a. 1 arg. 2"><a name="44597"><span class= | |
| 5762 "ref">[44597] IIª-IIae, q. 140 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 5763 Praeterea, praecepta affirmativa videntur esse potiora praeceptis | |
| 5764 negativis, quia affirmativa includunt negativa, sed non e converso. | |
| 5765 Inconvenienter igitur in lege divina ponuntur praecepta | |
| 5766 fortitudinis solum negativa, timorem prohibentia.</p> | |
| 5767 <p title="II-II q. 140 a. 1 arg. 3"><a name="44598"><span class= | |
| 5768 "ref">[44598] IIª-IIae, q. 140 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 5769 Praeterea, fortitudo est una de virtutibus principalibus, ut supra | |
| 5770 habitum est. Sed praecepta ordinantur ad virtutes sicut ad fines, | |
| 5771 unde debent eis proportionari. Ergo et praecepta fortitudinis | |
| 5772 debuerunt poni inter praecepta Decalogi, quae sunt principalia | |
| 5773 legis praecepta.</p> | |
| 5774 <p title="II-II q. 140 a. 1 s. c."><a name="44599"><span class= | |
| 5775 "ref">[44599] IIª-IIae, q. 140 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 5776 contrarium apparet ex traditione sacrae Scripturae.</p> | |
| 5777 <p title="II-II q. 140 a. 1 co."><a name="44600"><span class= | |
| 5778 "ref">[44600] IIª-IIae, q. 140 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5779 dicendum quod praecepta legis ordinantur ad intentionem | |
| 5780 legislatoris. Unde secundum diversos fines quos intendit | |
| 5781 legislator, oportet diversimode praecepta legis institui. Unde et | |
| 5782 in rebus humanis alia sunt praecepta democratica, alia regia, alia | |
| 5783 tyrannica. Finis autem legis divinae est ut homo inhaereat Deo. Et | |
| 5784 ideo praecepta legis divinae, tam de fortitudine quam de aliis | |
| 5785 virtutibus, dantur secundum quod convenit ordinationi mentis in | |
| 5786 Deum. Et propter hoc Deut. XX dicitur, <i>non formidetis eos, quia | |
| 5787 dominus Deus vester in medio vestri est, et pro vobis contra | |
| 5788 adversarios dimicabit</i>. Leges autem humanae ordinantur ad aliqua | |
| 5789 mundana bona. Secundum quorum conditionem praecepta fortitudinis in | |
| 5790 humanis legibus inveniuntur.</p> | |
| 5791 <p title="II-II q. 140 a. 1 ad 1"><a name="44601"><span class= | |
| 5792 "ref">[44601] IIª-IIae, q. 140 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5793 ergo dicendum quod vetus testamentum habebat temporalia promissa, | |
| 5794 novum autem spiritualia et aeterna, ut Augustinus dicit, contra | |
| 5795 Faust. Et ideo necessarium fuit ut in veteri lege populus | |
| 5796 instrueretur qualiter pugnare deberet etiam corporaliter, pro | |
| 5797 terrena possessione acquirenda. In novo autem instruendi fuerunt | |
| 5798 homines qualiter, spiritualiter certando, ad possessionem vitae | |
| 5799 aeternae pervenirent, secundum illud Matth. XI, <i>regnum caelorum | |
| 5800 vim patitur, et violenti diripiunt illud</i>. Unde et Petrus | |
| 5801 praecipit, I Pet. ult., <i>adversarius vester Diabolus tanquam leo | |
| 5802 rugiens circuit, quaerens quem devoret, cui resistite fortes in | |
| 5803 fide</i>; et Iac. IV, <i>resistite Diabolo, et fugiet a vobis</i>. | |
| 5804 Quia tamen homines ad spiritualia bona tendentes ab eis retrahi | |
| 5805 possent per corporalia pericula, fuerunt etiam in lege divina danda | |
| 5806 fortitudinis praecepta ad sustinenda fortiter temporalia mala, | |
| 5807 secundum illud Matth. X, <i>nolite timere eos qui occidunt | |
| 5808 corpus</i>.</p> | |
| 5809 <p title="II-II q. 140 a. 1 ad 2"><a name="44602"><span class= | |
| 5810 "ref">[44602] IIª-IIae, q. 140 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 5811 secundum dicendum quod lex suis praeceptis habet communem | |
| 5812 instructionem. Ea vero quae sunt agenda in periculis non possunt ad | |
| 5813 aliquid commune reduci, sicut ea quae sunt vitanda. Et ideo | |
| 5814 praecepta fortitudinis magis dantur negative quam affirmative.</p> | |
| 5815 <p title="II-II q. 140 a. 1 ad 3"><a name="44603"><span class= | |
| 5816 "ref">[44603] IIª-IIae, q. 140 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5817 dicendum quod, sicut dictum est, praecepta Decalogi ponuntur in | |
| 5818 lege sicut prima principia, quae statim debent esse omnibus nota. | |
| 5819 Et ideo praecepta Decalogi debuerunt esse principaliter de actibus | |
| 5820 iustitiae, in quibus manifeste invenitur ratio debiti, non autem de | |
| 5821 actibus fortitudinis, quia non ita manifeste videtur esse debitum | |
| 5822 quod aliquis mortis pericula non reformidet.</p> | |
| 5823 <br /> | |
| 5824 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5825 <p title="II-II q. 140 a. 2 arg. 1"><a name="44604"><span class= | |
| 5826 "ref">[44604] IIª-IIae, q. 140 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5827 secundum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter tradantur | |
| 5828 praecepta in lege divina de partibus fortitudinis. Sicut enim | |
| 5829 patientia et perseverantia sunt partes fortitudinis, ita etiam | |
| 5830 magnificentia et magnanimitas sive fiducia, ut ex supra dictis | |
| 5831 patet. Sed de patientia inveniuntur aliqua praecepta tradita in | |
| 5832 lege divina, similiter autem et de perseverantia. Ergo, pari | |
| 5833 ratione, de magnificentia et magnanimitate aliqua praecepta tradi | |
| 5834 debuerunt.</p> | |
| 5835 <p title="II-II q. 140 a. 2 arg. 2"><a name="44605"><span class= | |
| 5836 "ref">[44605] IIª-IIae, q. 140 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 5837 Praeterea, patientia est virtus maxime necessaria, cum sit custos | |
| 5838 aliarum virtutum, ut Gregorius dicit. Sed de aliis virtutibus | |
| 5839 dantur praecepta absolute. Non ergo de patientia fuerunt danda | |
| 5840 praecepta quae intelligantur solum secundum praeparationem animi, | |
| 5841 ut Augustinus dicit, in libro Serm. Dom. in monte.</p> | |
| 5842 <p title="II-II q. 140 a. 2 arg. 3"><a name="44606"><span class= | |
| 5843 "ref">[44606] IIª-IIae, q. 140 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 5844 Praeterea, patientia et perseverantia sunt partes fortitudinis, ut | |
| 5845 dictum est. Sed de fortitudine non dantur praecepta affirmativa, | |
| 5846 sed solum negativa, ut supra habitum est. Ergo etiam neque de | |
| 5847 patientia et perseverantia fuerunt danda praecepta affirmativa, sed | |
| 5848 solum negativa.</p> | |
| 5849 <p title="II-II q. 140 a. 2 s. c."><a name="44607"><span class= | |
| 5850 "ref">[44607] IIª-IIae, q. 140 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 5851 contrarium habetur ex traditione sacrae Scripturae.</p> | |
| 5852 <p title="II-II q. 140 a. 2 co."><a name="44608"><span class= | |
| 5853 "ref">[44608] IIª-IIae, q. 140 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5854 dicendum quod lex divina perfecte informat hominem de his quae sunt | |
| 5855 necessaria ad recte vivendum. Indiget autem homo ad recte vivendum | |
| 5856 non solum virtutibus principalibus, sed etiam virtutibus | |
| 5857 secundariis et adiunctis. Et ideo in lege divina, sicut dantur | |
| 5858 convenientia praecepta de actibus virtutum principalium, ita etiam | |
| 5859 dantur convenientia praecepta de actibus secundariarum virtutum et | |
| 5860 adiunctarum.</p> | |
| 5861 <p title="II-II q. 140 a. 2 ad 1"><a name="44609"><span class= | |
| 5862 "ref">[44609] IIª-IIae, q. 140 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5863 ergo dicendum quod magnificentia et magnanimitas non pertinent ad | |
| 5864 genus fortitudinis nisi secundum quandam magnitudinis excellentiam | |
| 5865 quam circa propriam materiam considerant. Ea autem quae pertinent | |
| 5866 ad excellentiam magis cadunt sub consiliis perfectionis quam sub | |
| 5867 praeceptis necessitatis. Et ideo de magnificentia et magnanimitate | |
| 5868 non fuerunt danda praecepta, sed magis consilia. Afflictiones autem | |
| 5869 et labores praesentis vitae pertinent ad patientiam et | |
| 5870 perseverantiam non ratione alicuius magnitudinis in eis | |
| 5871 consideratae, sed ratione ipsius generis. Et ideo de patientia et | |
| 5872 perseverantia fuerunt danda praecepta.</p> | |
| 5873 <p title="II-II q. 140 a. 2 ad 2"><a name="44610"><span class= | |
| 5874 "ref">[44610] IIª-IIae, q. 140 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 5875 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, praecepta | |
| 5876 affirmativa, etsi semper obligent, non tamen obligant ad semper, | |
| 5877 sed pro loco et tempore. Et ideo sicut praecepta affirmativa quae | |
| 5878 de patientia dantur, sunt accipienda secundum praeparationem animi, | |
| 5879 ut scilicet homo sit paratus ea adimplere cum opus fuerit, ita | |
| 5880 etiam et praecepta patientiae.</p> | |
| 5881 <p title="II-II q. 140 a. 2 ad 3"><a name="44611"><span class= | |
| 5882 "ref">[44611] IIª-IIae, q. 140 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5883 dicendum quod fortitudo, secundum quod distinguitur a patientia et | |
| 5884 perseverantia, est circa maxima pericula, in quibus cautius est | |
| 5885 agendum, nec oportet aliquid determinari in particulari quid sit | |
| 5886 faciendum. Sed patientia et perseverantia sunt circa minores | |
| 5887 afflictiones et labores. Et ideo magis sine periculo potest in eis | |
| 5888 determinari quid sit agendum, maxime in universali.</p> | |
| 5889 <div class="centro"><br /> | |
| 5890 <p><a href="sth3122.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 5891 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 5892 <a href="sth3141.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 5893 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 5894 <br /> | |
| 5895 <hr /> | |
| 5896 <br /> | |
| 5897 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 5898 hanc editionem<br /> | |
| 5899 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 5900 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 5901 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 5902 </div> | |
| 5903 </body> | |
| 5904 </html> |
