Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth4040.html @ 94:4fa8e40d9df7
minor fixups through to the end
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 01 Jun 2014 11:19:28 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIIª q. | |
| 28 | 19 40-45</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">tertia pars a quaestione XL ad quaestionem |
| 22 XLV</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Sassetta depictus" border="0" height="180" width="204" src="icons/bene180.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1903 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth4027.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth4046.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#48626">III&ordf; q. 40 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#48627">III&ordf; q. 40 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#48628">III&ordf; q. 40 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#48629">III&ordf; q. 40 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#48630">III&ordf; q. 40 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#48631">III&ordf; q. 40 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#48632">III&ordf; q. 40 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#48633">III&ordf; q. 40 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#48634">III&ordf; q. 40 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#48635">III&ordf; q. 40 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#48636">III&ordf; q. 40 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#48637">III&ordf; q. 40 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#48638">III&ordf; q. 40 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#48639">III&ordf; q. 40 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#48640">III&ordf; q. 40 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#48641">III&ordf; q. 40 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#48642">III&ordf; q. 40 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#48643">III&ordf; q. 40 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#48644">III&ordf; q. 40 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#48645">III&ordf; q. 40 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#48646">III&ordf; q. 40 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#48647">III&ordf; q. 40 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#48648">III&ordf; q. 40 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#48649">III&ordf; q. 40 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#48650">III&ordf; q. 40 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#48651">III&ordf; q. 40 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#48652">III&ordf; q. 40 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#48653">III&ordf; q. 40 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#48654">III&ordf; q. 40 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#48655">III&ordf; q. 40 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#48656">III&ordf; q. 40 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#48657">III&ordf; q. 40 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#48658">III&ordf; q. 40 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#48659">III&ordf; q. 41 pr.'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#48660">III&ordf; q. 41 a. 1 arg. 1'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#48661">III&ordf; q. 41 a. 1 arg. 2'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#48662">III&ordf; q. 41 a. 1 arg. 3'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#48663">III&ordf; q. 41 a. 1 s. c.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#48664">III&ordf; q. 41 a. 1 co.'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#48665">III&ordf; q. 41 a. 1 ad 1'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#48666">III&ordf; q. 41 a. 1 ad 2'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#48667">III&ordf; q. 41 a. 1 ad 3'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#48668">III&ordf; q. 41 a. 2 arg. 1'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#48669">III&ordf; q. 41 a. 2 arg. 2'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#48670">III&ordf; q. 41 a. 2 arg. 3'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#48671">III&ordf; q. 41 a. 2 s. c.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#48672">III&ordf; q. 41 a. 2 co.'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#48673">III&ordf; q. 41 a. 2 ad 1'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#48674">III&ordf; q. 41 a. 2 ad 2'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#48675">III&ordf; q. 41 a. 2 ad 3'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#48676">III&ordf; q. 41 a. 3 arg. 1'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#48677">III&ordf; q. 41 a. 3 arg. 2'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#48678">III&ordf; q. 41 a. 3 arg. 3'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#48679">III&ordf; q. 41 a. 3 s. c.'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#48680">III&ordf; q. 41 a. 3 co.'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#48681">III&ordf; q. 41 a. 3 ad 1'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#48682">III&ordf; q. 41 a. 3 ad 2'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#48683">III&ordf; q. 41 a. 3 ad 3'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#48684">III&ordf; q. 41 a. 4 arg. 1'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#48685">III&ordf; q. 41 a. 4 arg. 2'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#48686">III&ordf; q. 41 a. 4 arg. 3'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#48687">III&ordf; q. 41 a. 4 arg. 4'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#48688">III&ordf; q. 41 a. 4 arg. 5'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#48689">III&ordf; q. 41 a. 4 arg. 6'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#48690">III&ordf; q. 41 a. 4 arg. 7'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#48691">III&ordf; q. 41 a. 4 s. c.'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#48692">III&ordf; q. 41 a. 4 co.'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#48693">III&ordf; q. 41 a. 4 ad 1'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#48694">III&ordf; q. 41 a. 4 ad 2'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#48695">III&ordf; q. 41 a. 4 ad 3'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#48696">III&ordf; q. 41 a. 4 ad 4'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#48697">III&ordf; q. 41 a. 4 ad 5'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#48698">III&ordf; q. 41 a. 4 ad 6'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#48699">III&ordf; q. 41 a. 4 ad 7'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#48700">III&ordf; q. 42 pr.'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#48701">III&ordf; q. 42 a. 1 arg. 1'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#48702">III&ordf; q. 42 a. 1 arg. 2'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#48703">III&ordf; q. 42 a. 1 arg. 3'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#48704">III&ordf; q. 42 a. 1 s. c.'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#48705">III&ordf; q. 42 a. 1 co.'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#48706">III&ordf; q. 42 a. 1 ad 1'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#48707">III&ordf; q. 42 a. 1 ad 2'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#48708">III&ordf; q. 42 a. 1 ad 3'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#48709">III&ordf; q. 42 a. 2 arg. 1'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#48710">III&ordf; q. 42 a. 2 arg. 2'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#48711">III&ordf; q. 42 a. 2 arg. 3'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#48712">III&ordf; q. 42 a. 2 s. c.'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#48713">III&ordf; q. 42 a. 2 co.'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#48714">III&ordf; q. 42 a. 2 ad 1'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#48715">III&ordf; q. 42 a. 2 ad 2'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#48716">III&ordf; q. 42 a. 2 ad 3'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#48717">III&ordf; q. 42 a. 3 arg. 1'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#48718">III&ordf; q. 42 a. 3 arg. 2'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#48719">III&ordf; q. 42 a. 3 arg. 3'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#48720">III&ordf; q. 42 a. 3 s. c.'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#48721">III&ordf; q. 42 a. 3 co.'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#48722">III&ordf; q. 42 a. 3 ad 1'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#48723">III&ordf; q. 42 a. 3 ad 2'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#48724">III&ordf; q. 42 a. 3 ad 3'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#48725">III&ordf; q. 42 a. 4 arg. 1'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#48726">III&ordf; q. 42 a. 4 arg. 2'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#48727">III&ordf; q. 42 a. 4 arg. 3'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#48728">III&ordf; q. 42 a. 4 s. c.'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#48729">III&ordf; q. 42 a. 4 co.'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#48730">III&ordf; q. 42 a. 4 ad 1'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#48731">III&ordf; q. 42 a. 4 ad 2'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#48732">III&ordf; q. 42 a. 4 ad 3'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#48733">III&ordf; q. 43 pr.'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#48734">III&ordf; q. 43 a. 1 arg. 1'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#48735">III&ordf; q. 43 a. 1 arg. 2'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#48736">III&ordf; q. 43 a. 1 arg. 3'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#48737">III&ordf; q. 43 a. 1 s. c.'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#48738">III&ordf; q. 43 a. 1 co.'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#48739">III&ordf; q. 43 a. 1 ad 1'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#48740">III&ordf; q. 43 a. 1 ad 2'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#48741">III&ordf; q. 43 a. 1 ad 3'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#48742">III&ordf; q. 43 a. 2 arg. 1'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#48743">III&ordf; q. 43 a. 2 arg. 2'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#48744">III&ordf; q. 43 a. 2 arg. 3'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#48745">III&ordf; q. 43 a. 2 s. c.'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#48746">III&ordf; q. 43 a. 2 co.'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#48747">III&ordf; q. 43 a. 2 ad 1'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#48748">III&ordf; q. 43 a. 2 ad 2'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#48749">III&ordf; q. 43 a. 2 ad 3'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#48750">III&ordf; q. 43 a. 3 arg. 1'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#48751">III&ordf; q. 43 a. 3 arg. 2'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#48752">III&ordf; q. 43 a. 3 arg. 3'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#48753">III&ordf; q. 43 a. 3 s. c.'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#48754">III&ordf; q. 43 a. 3 co.'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#48755">III&ordf; q. 43 a. 3 ad 1'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#48756">III&ordf; q. 43 a. 3 ad 2'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#48757">III&ordf; q. 43 a. 3 ad 3'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#48758">III&ordf; q. 43 a. 4 arg. 1'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#48759">III&ordf; q. 43 a. 4 arg. 2'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#48760">III&ordf; q. 43 a. 4 arg. 3'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#48761">III&ordf; q. 43 a. 4 s. c.'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#48762">III&ordf; q. 43 a. 4 co.'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#48763">III&ordf; q. 43 a. 4 ad 1'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#48764">III&ordf; q. 43 a. 4 ad 2'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#48765">III&ordf; q. 43 a. 4 ad 3'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#48766">III&ordf; q. 44 pr.'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#48767">III&ordf; q. 44 a. 1 arg. 1'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#48768">III&ordf; q. 44 a. 1 arg. 2'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#48769">III&ordf; q. 44 a. 1 arg. 3'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#48770">III&ordf; q. 44 a. 1 arg. 4'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#48771">III&ordf; q. 44 a. 1 s. c.'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#48772">III&ordf; q. 44 a. 1 co.'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#48773">III&ordf; q. 44 a. 1 ad 1'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#48774">III&ordf; q. 44 a. 1 ad 2'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#48775">III&ordf; q. 44 a. 1 ad 3'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#48776">III&ordf; q. 44 a. 1 ad 4'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#48777">III&ordf; q. 44 a. 2 arg. 1'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#48778">III&ordf; q. 44 a. 2 arg. 2'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#48779">III&ordf; q. 44 a. 2 arg. 3'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#48780">III&ordf; q. 44 a. 2 s. c.'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#48781">III&ordf; q. 44 a. 2 co.'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#48782">III&ordf; q. 44 a. 2 ad 1'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#48783">III&ordf; q. 44 a. 2 ad 2'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#48784">III&ordf; q. 44 a. 2 ad 3'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#48785">III&ordf; q. 44 a. 3 arg. 1'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#48786">III&ordf; q. 44 a. 3 arg. 2'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#48787">III&ordf; q. 44 a. 3 arg. 3'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#48788">III&ordf; q. 44 a. 3 arg. 4'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#48789">III&ordf; q. 44 a. 3 s. c.'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#48790">III&ordf; q. 44 a. 3 co.'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#48791">III&ordf; q. 44 a. 3 ad 1'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#48792">III&ordf; q. 44 a. 3 ad 2'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#48793">III&ordf; q. 44 a. 3 ad 3'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#48794">III&ordf; q. 44 a. 3 ad 4'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#48795">III&ordf; q. 44 a. 4 arg. 1'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#48796">III&ordf; q. 44 a. 4 arg. 2'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#48797">III&ordf; q. 44 a. 4 arg. 3'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#48798">III&ordf; q. 44 a. 4 arg. 4'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#48799">III&ordf; q. 44 a. 4 s. c.'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#48800">III&ordf; q. 44 a. 4 co.'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#48801">III&ordf; q. 44 a. 4 ad 1'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#48802">III&ordf; q. 44 a. 4 ad 2'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#48803">III&ordf; q. 44 a. 4 ad 3'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#48804">III&ordf; q. 44 a. 4 ad 4'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#48805">III&ordf; q. 45 pr.'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#48806">III&ordf; q. 45 a. 1 arg. 1'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#48807">III&ordf; q. 45 a. 1 arg. 2'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#48808">III&ordf; q. 45 a. 1 arg. 3'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#48809">III&ordf; q. 45 a. 1 s. c.'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#48810">III&ordf; q. 45 a. 1 co.'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#48811">III&ordf; q. 45 a. 1 ad 1'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#48812">III&ordf; q. 45 a. 1 ad 2'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#48813">III&ordf; q. 45 a. 1 ad 3'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#48814">III&ordf; q. 45 a. 2 arg. 1'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#48815">III&ordf; q. 45 a. 2 arg. 2'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#48816">III&ordf; q. 45 a. 2 arg. 3'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#48817">III&ordf; q. 45 a. 2 s. c.'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#48818">III&ordf; q. 45 a. 2 co.'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#48819">III&ordf; q. 45 a. 2 ad 1'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#48820">III&ordf; q. 45 a. 2 ad 2'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#48821">III&ordf; q. 45 a. 2 ad 3'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#48822">III&ordf; q. 45 a. 3 arg. 1'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#48823">III&ordf; q. 45 a. 3 arg. 2'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#48824">III&ordf; q. 45 a. 3 arg. 3'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#48825">III&ordf; q. 45 a. 3 arg. 4'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#48826">III&ordf; q. 45 a. 3 s. c.'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#48827">III&ordf; q. 45 a. 3 co.'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#48828">III&ordf; q. 45 a. 3 ad 1'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#48829">III&ordf; q. 45 a. 3 ad 2'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#48830">III&ordf; q. 45 a. 3 ad 3'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#48831">III&ordf; q. 45 a. 3 ad 4'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#48832">III&ordf; q. 45 a. 4 arg. 1'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#48833">III&ordf; q. 45 a. 4 arg. 2'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#48834">III&ordf; q. 45 a. 4 arg. 3'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#48835">III&ordf; q. 45 a. 4 arg. 4'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#48836">III&ordf; q. 45 a. 4 s. c.'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#48837">III&ordf; q. 45 a. 4 co.'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#48838">III&ordf; q. 45 a. 4 ad 1'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#48839">III&ordf; q. 45 a. 4 ad 2'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#48840">III&ordf; q. 45 a. 4 ad 3'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#48841">III&ordf; q. 45 a. 4 ad 4'); | |
| 266 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 267 document.write('<BR><BR>'); | |
| 268 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 269 document.write('<\/FORM>'); | |
| 270 // --> | |
| 271 // | |
| 272 </script><br/> | |
| 273 <hr/> | |
| 274 <br/></div><div class="q" id="q40"><h2>Quaestio 40</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 40 pr."><a name="48626"><span class="ref">[48626] | |
| 275 IIIª q. 40 pr.</span></a> Consequenter, post ea quae pertinent | |
| 28 | 276 ad ingressum Christi in mundum vel ad eius principium, |
| 277 considerandum restat de his quae pertinent ad progressum ipsius. Et | |
| 278 primo, considerandum est de modo conversationis ipsius; secundo, de | |
| 279 tentatione eius; tertio, de doctrina; quarto, de miraculis. Circa | |
| 280 primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum Christus debuerit | |
| 281 solitariam vitam ducere, an inter homines conversari. Secundo, | |
| 282 utrum debuerit austeram vitam ducere in cibo et potu et vestitu, an | |
| 283 aliis communem. Tertio, utrum debuerit abiecte vivere in hoc mundo, | |
| 284 an cum divitiis et honore. Quarto, utrum debuerit secundum legem | |
| 53 | 285 vivere.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 40 a. 1 arg. 1"><a name="48627"><span class="ref">[48627] IIIª q. 40 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 286 proceditur. Videtur quod Christus non debuerit inter homines |
| 287 conversari, sed solitariam agere vitam. Oportebat enim quod | |
| 288 Christus sua conversatione non solum se hominem ostenderet, sed | |
| 289 etiam Deum. Sed Deum non convenit cum hominibus conversari, dicitur | |
| 290 enim Dan. II, <i>exceptis diis, quorum non est cum hominibus | |
| 291 conversatio</i>; et philosophus dicit, in I Polit., quod ille qui | |
| 292 solitarius vivit, aut est bestia, si scilicet propter saevitiam hoc | |
| 293 faciat, aut est Deus, si hoc faciat propter contemplandam | |
| 294 veritatem. Ergo videtur quod non fuerit conveniens Christum inter | |
| 53 | 295 homines conversari.</p><p title="III q. 40 a. 1 arg. 2"><a name="48628"><span class="ref">[48628] IIIª q. 40 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 296 Christus, dum in carne mortali vixit, debuit perfectissimam vitam |
| 297 ducere. Perfectissima autem vita est contemplativa, ut in secunda | |
| 298 parte habitum est. Ad vitam autem contemplativam maxime competit | |
| 299 solitudo, secundum illud Osee II, <i>ducam eam in solitudinem, et | |
| 300 loquar ad cor eius</i>. Ergo videtur quod Christus debuerit | |
| 53 | 301 solitariam vitam ducere.</p><p title="III q. 40 a. 1 arg. 3"><a name="48629"><span class="ref">[48629] IIIª q. 40 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 302 conversatio Christi debuit esse uniformis, quia semper in eo debuit |
| 303 apparere quod optimum est. Sed quandoque Christus solitaria loca | |
| 304 quaerebat, turbas declinans, unde Remigius dicit, super Matth., | |
| 305 <i>tria refugia legitur dominus habuisse, navim, montem et | |
| 306 desertum, ad quorum alterum, quotiescumque a turbis comprimebatur, | |
| 53 | 307 conscendebat</i>. Ergo et semper debuit solitariam vitam agere.</p><p title="III q. 40 a. 1 s. c."><a name="48630"><span class="ref">[48630] IIIª q. 40 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 308 quod dicitur Baruch III, <i>post haec in terris visus est, et cum |
| 53 | 309 hominibus conversatus est</i>.</p><p title="III q. 40 a. 1 co."><a name="48631"><span class="ref">[48631] IIIª q. 40 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 310 dicendum quod conversatio Christi talis debuit esse ut conveniret |
| 311 fini incarnationis, secundum quam venit in mundum. Venit autem in | |
| 312 mundum, primo quidem, ad manifestandum veritatem, sicut ipse dicit, | |
| 313 Ioan. XVIII, <i>in hoc natus sum, et ad hoc veni in mundum, ut | |
| 314 testimonium perhibeam veritati</i>. Et ideo non debebat se | |
| 315 occultare, vitam solitariam agens, sed in publicum procedere, | |
| 316 publice praedicando. Unde, Luc. IV, dicit illis qui volebant eum | |
| 317 detinere, <i>quia et aliis civitatibus oportet me evangelizare | |
| 318 regnum Dei, quia ideo missus sum</i>. Secundo, venit ad hoc ut | |
| 319 homines a peccato liberaret, secundum illud I Tim. I, <i>Christus | |
| 320 Iesus venit in hunc mundum peccatores salvos facere</i>. Et ideo, | |
| 321 ut Chrysostomus dicit, <i>licet in eodem loco manendo posset | |
| 322 Christus omnes ad se attrahere, ut eius praedicationem audirent, | |
| 323 non tamen hoc fecit, praebens nobis exemplum ut perambulemus et | |
| 324 requiramus pereuntes, sicut pastor ovem perditam, et medicus | |
| 325 accedit ad infirmum</i>. Tertio, venit ut per ipsum habeamus | |
| 326 accessum ad Deum, ut dicitur Rom. V. Et ita, familiariter cum | |
| 327 hominibus conversando, conveniens fuit ut hominibus fiduciam daret | |
| 328 ad se accedendi. Unde dicitur Matth. IX, <i>factum est, discumbente | |
| 329 eo in domo, ecce, multi publicani et peccatores venientes | |
| 330 discumbebant cum Iesu et discipulis eius</i>. Quod exponens | |
| 331 Hieronymus dicit, <i>viderant publicanum, a peccatis ad meliora | |
| 332 conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id etiam ipsi non | |
| 53 | 333 desperant salutem</i>.</p><p title="III q. 40 a. 1 ad 1"><a name="48632"><span class="ref">[48632] IIIª q. 40 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 334 dicendum quod Christus per humanitatem suam voluit manifestare |
| 335 divinitatem. Et ideo, conversando cum hominibus, quod est proprium | |
| 336 hominis, manifestavit omnibus suam divinitatem, praedicando et | |
| 337 miracula faciendo, et innocenter et iuste inter homines | |
| 53 | 338 conversando.</p><p title="III q. 40 a. 1 ad 2"><a name="48633"><span class="ref">[48633] IIIª q. 40 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 339 dicendum quod, sicut in secunda parte dictum est, vita |
| 340 contemplativa simpliciter est melior quam activa quae occupatur | |
| 341 circa corporales actus, sed vita activa secundum quam aliquis | |
| 342 praedicando et docendo contemplata aliis tradit, est perfectior | |
| 343 quam vita quae solum contemplatur, quia talis vita praesupponit | |
| 344 abundantiam contemplationis. Et ideo Christus talem vitam | |
| 53 | 345 elegit.</p><p title="III q. 40 a. 1 ad 3"><a name="48634"><span class="ref">[48634] IIIª q. 40 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 346 dicendum quod actio Christi fuit nostra instructio. Et ideo, ut |
| 347 daret exemplum praedicatoribus quod non semper se darent in | |
| 348 publicum, ideo quandoque dominus se a turbis retraxit. Quod quidem | |
| 349 legitur fecisse propter tria. Quandoque quidem propter corporalem | |
| 350 quietem. Unde Marci VI dicitur quod dominus dixit discipulis, | |
| 351 <i>venite seorsum in desertum locum, et requiescite pusillum. Erant | |
| 352 enim qui veniebant et redibant multi, et nec spatium manducandi | |
| 353 habebant</i>. Quandoque vero causa orationis. Unde dicitur Luc. VI, | |
| 354 <i>factum est in illis diebus, exiit in montem orare, et erat | |
| 355 pernoctans in oratione Dei</i>. Ubi dicit Ambrosius quod <i>ad | |
| 356 praecepta virtutis suo nos informat exemplo</i>. Quandoque vero ut | |
| 357 doceat favorem humanum vitare. Unde super illud Matth. V, <i>videns | |
| 358 Iesus turbas ascendit in montem</i>, dicit Chrysostomus, <i>per hoc | |
| 359 quod non in civitate et foro, sed in monte et solitudine sedit, | |
| 360 erudivit nos nihil ad ostentationem facere, et a tumultibus | |
| 53 | 361 abscedere, et maxime cum de necessariis disputare oporteat</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 40 a. 2 arg. 1"><a name="48635"><span class="ref">[48635] IIIª q. 40 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 362 sic proceditur. Videtur quod Christum decuerit austeram vitam |
| 363 ducere in hoc mundo. Christus enim multo magis praedicavit | |
| 364 perfectionem vitae quam Ioannes. Sed Ioannes austeram vitam duxit, | |
| 365 ut suo exemplo homines ad perfectionem vitae provocaret, dicitur | |
| 366 enim, Matth. III, quod <i>ipse Ioannes habebat vestimentum de pilis | |
| 367 camelorum, et zonam pelliceam circa lumbos suos, esca autem eius | |
| 368 erant locustae et mel sylvestre</i>; quod exponens Chrysostomus | |
| 369 dicit, <i>erat mirabile in humano corpore tantam patientiam videre, | |
| 370 quod et Iudaeos magis attrahebat</i>. Ergo videtur quod multo magis | |
| 53 | 371 Christum decuerit austeritas vitae.</p><p title="III q. 40 a. 2 arg. 2"><a name="48636"><span class="ref">[48636] IIIª q. 40 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 372 abstinentia ad continentiam ordinatur, dicitur enim Osee IV, |
| 373 <i>comedentes non saturabuntur, fornicati sunt, et non | |
| 374 cessaverunt</i>. Sed Christus continentiam et in se servavit, et | |
| 375 aliis servandam proposuit, cum dixit, Matth. XIX, <i>sunt eunuchi | |
| 376 qui se castraverunt propter regnum caelorum, qui potest capere, | |
| 377 capiat</i>. Ergo videtur quod Christus in se, et in suis | |
| 53 | 378 discipulis, austeritatem vitae servare debuerit.</p><p title="III q. 40 a. 2 arg. 3"><a name="48637"><span class="ref">[48637] IIIª q. 40 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 379 ridiculum videtur ut aliquis districtiorem vitam incipiat, et ab ea |
| 380 in laxiorem revertatur, potest enim dici contra eum quod habetur | |
| 381 Luc. XIV, <i>hic homo coepit aedificare, et non potuit | |
| 382 consummare</i>. Christus autem districtissimam vitam incoepit post | |
| 383 Baptismum, manens in deserto et ieiunans quadraginta diebus et | |
| 384 quadraginta noctibus. Ergo videtur non fuisse congruum quod post | |
| 53 | 385 tantam vitae districtionem ad communem vitam rediret.</p><p title="III q. 40 a. 2 s. c."><a name="48638"><span class="ref">[48638] IIIª q. 40 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 386 quod dicitur Matth. XI, <i>venit filius hominis manducans et |
| 53 | 387 bibens</i>.</p><p title="III q. 40 a. 2 co."><a name="48639"><span class="ref">[48639] IIIª q. 40 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 388 dicendum quod sicut dictum est, congruum erat incarnationis fini ut |
| 389 Christus non ageret solitariam vitam, sed cum hominibus | |
| 390 conversaretur. Qui autem cum aliquibus conversatur, | |
| 391 convenientissimum est ut se eis in conversatione conformet, | |
| 392 secundum illud apostoli, I Cor. IX, <i>omnibus omnia factus | |
| 393 sum</i>. Et ideo convenientissimum fuit ut Christus in cibo et potu | |
| 394 communiter se sicut alii haberet. Unde Augustinus dicit, contra | |
| 395 Faustum, quod <i>Ioannes dictus est non manducans neque bibens, | |
| 396 quia illo victu quo Iudaei utebantur, non utebatur. Hoc ergo | |
| 397 dominus nisi uteretur, non in eius comparatione manducans bibensque | |
| 53 | 398 diceretur</i>.</p><p title="III q. 40 a. 2 ad 1"><a name="48640"><span class="ref">[48640] IIIª q. 40 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 399 dicendum quod dominus in sua conversatione exemplum perfectionis |
| 400 dedit in omnibus quae per se pertinent ad salutem. Ipsa autem | |
| 401 abstinentia cibi et potus non per se pertinet ad salutem, secundum | |
| 402 illud Rom. XIV, <i>non est regnum Dei esca et potus</i>. Et | |
| 403 Augustinus dicit, in libro de quaestionibus Evang., exponens illud | |
| 404 Matth. XI, iustificata est sapientia a filiis suis, quia scilicet | |
| 405 sancti apostoli intellexerunt regnum Dei non esse in esca et potu, | |
| 406 sed in aequanimitate tolerandi, quos nec copia sublevat nec | |
| 407 deprimit egestas. Et in III de Doct. Christ., dicit quod <i>in | |
| 408 omnibus talibus non usus rerum, sed libido utentis in culpa | |
| 409 est</i>. Utraque autem vita est licita et laudabilis, ut scilicet | |
| 410 aliquis a communi consortio hominum segregatus abstinentiam servet; | |
| 411 et ut in societate aliorum positus communi vita utatur. Et ideo | |
| 412 dominus voluit utriusque vitae exemplum dare hominibus. Ioannes | |
| 413 autem, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>nihil plus | |
| 414 ostendit praeter vitam et iustitiam. Christus autem et a miraculis | |
| 415 testimonium habebat. Dimittens ergo Ioannem ieiunio fulgere, ipse | |
| 416 contrariam incessit viam, ad mensam intrans publicanorum, et | |
| 53 | 417 manducans et bibens</i>.</p><p title="III q. 40 a. 2 ad 2"><a name="48641"><span class="ref">[48641] IIIª q. 40 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 418 dicendum quod, sicut alii homines per abstinentiam consequuntur |
| 419 virtutem continendi, ita etiam Christus, in se et suis per virtutem | |
| 420 suae divinitatis carnem comprimebat. Unde, sicut legitur Matth. IX, | |
| 421 <i>Pharisaei et discipuli Ioannis ieiunabant, non autem discipuli | |
| 422 Christi</i>. Quod exponens Beda dicit quod <i>Ioannes vinum et | |
| 423 siceram non bibit, quia illi abstinentia meritum auget cui potentia | |
| 424 nulla inerat naturae. Dominus autem, cui naturaliter suppetebat | |
| 425 delicta donare, cur eos declinaret quos abstinentibus poterat | |
| 53 | 426 reddere puriores?</i></p><p title="III q. 40 a. 2 ad 3"><a name="48642"><span class="ref">[48642] IIIª q. 40 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 427 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>ut discas |
| 428 quam magnum bonum est ieiunium, et qualiter scutum est adversus | |
| 429 Diabolum, et quoniam post Baptismum non lasciviae, sed ieiunio | |
| 430 intendere oportet, ipse ieiunavit, non eo indigens, sed nos | |
| 431 instruens. Non autem ultra processit ieiunando quam Moyses et | |
| 432 Elias, ne incredibilis videretur carnis assumptio</i>. Secundum | |
| 433 mysterium autem, ut Gregorius dicit, quadragenarius numerus exemplo | |
| 434 Christi in ieiunio custoditur, quia <i>virtus Decalogi per libros | |
| 435 quatuor sancti Evangelii impletur, denarius enim quater ductus in | |
| 436 quadragenarium surgit. Vel, quia in hoc mortali corpore ex quatuor | |
| 437 elementis subsistimus, per cuius voluntatem praeceptis dominicis | |
| 438 contraimus, quae per Decalogum sunt accepta</i>. Vel, secundum | |
| 439 Augustinum, in libro octogintatrium quaest., <i>omnis sapientiae | |
| 440 disciplina est creatorem creaturamque cognoscere. Creator est | |
| 441 Trinitas, pater et filius et spiritus sanctus. Creatura vero partim | |
| 442 est invisibilis, sicut anima, cui ternarius numerus tribuitur, | |
| 443 diligere enim Deum tripliciter iubemur, ex toto corde, ex tota | |
| 444 anima, ex tota mente, partim visibilis, sicut corpus, cui | |
| 445 quaternarius debetur propter calidum, humidum, frigidum et siccum. | |
| 446 Denarius ergo numerus, qui totam insinuat disciplinam, quater | |
| 447 ductus, idest numero qui corpori tribuitur multiplicatus, quia per | |
| 448 corpus administratio geritur, quadragenarium conficit numerum. Et | |
| 449 ideo tempus quo ingemiscimus et dolemus, quadragenario numero | |
| 450 celebratur</i>. Nec tamen incongruum fuit ut Christus post ieiunium | |
| 451 et desertum ad communem vitam rediret. Hoc enim convenit vitae | |
| 452 secundum quam aliquis contemplata aliis tradit, quam Christum | |
| 453 dicimus assumpsisse, ut primo contemplationi vacet, et postea ad | |
| 454 publicum actionis descendat aliis convivendo. Unde et Beda dicit, | |
| 455 super Marc., <i>ieiunavit Christus, ne praeceptum declinares, | |
| 456 manducavit cum peccatoribus, ut, gratiam cernens, agnosceres | |
| 53 | 457 potestatem</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 40 a. 3 arg. 1"><a name="48643"><span class="ref">[48643] IIIª q. 40 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 458 proceditur. Videtur quod Christus in hoc mundo non debuerit |
| 459 pauperem vitam ducere. Christus enim debuit eligibilissimam vitam | |
| 460 assumere. Sed eligibilissima vita est quae est mediocris inter | |
| 461 divitias et paupertatem, dicitur enim Proverb. XXX, <i>mendicitatem | |
| 462 et divitias ne dederis mihi, tribue tantum victui meo | |
| 463 necessaria</i>. Ergo Christus non debuit pauperem vitam ducere, sed | |
| 53 | 464 moderatam.</p><p title="III q. 40 a. 3 arg. 2"><a name="48644"><span class="ref">[48644] IIIª q. 40 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 465 exteriores divitiae ad usum corporis ordinantur quantum ad victum |
| 466 et vestitum. Sed Christus in victu et vestitu communem vitam duxit, | |
| 467 secundum modum aliorum quibus convivebat. Ergo videtur quod etiam | |
| 468 in divitiis et paupertate communem modum vivendi servare debuit, et | |
| 53 | 469 non uti maxima paupertate.</p><p title="III q. 40 a. 3 arg. 3"><a name="48645"><span class="ref">[48645] IIIª q. 40 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 470 Christus maxime homines invitavit ad exemplum humilitatis, secundum |
| 471 illud Matth. XI, <i>discite a me, quia mitis sum et humilis</i>. | |
| 472 Sed humilitas maxime commendatur in divitibus, ut dicitur I ad Tim. | |
| 473 ult., <i>divitibus huius saeculi praecipe non altum sapere</i>. | |
| 53 | 474 Ergo videtur quod Christus non debuit ducere pauperem vitam.</p><p title="III q. 40 a. 3 s. c."><a name="48646"><span class="ref">[48646] IIIª q. 40 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 475 quod dicitur Matth. VIII, <i>filius hominis non habet ubi caput |
| 476 reclinet</i>. Quasi dicat, secundum Hieronymum, <i>quid me propter | |
| 477 divitias et saeculi lucra cupis sequi, cum tantae sim paupertatis | |
| 478 ut nec hospitiolum quidem habeam, et tecto utar non meo?</i> Et | |
| 479 super illud Matth. XVII, <i>ut non scandalizemus eos vade ad | |
| 480 mare</i>, dicit Hieronymus, <i>hoc, simpliciter intellectum, | |
| 481 aedificat auditorem, dum audit tantae dominum fuisse paupertatis ut | |
| 53 | 482 unde tributa pro se et apostolo redderet, non habuerit</i>.</p><p title="III q. 40 a. 3 co."><a name="48647"><span class="ref">[48647] IIIª q. 40 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 483 dicendum quod Christum decuit in hoc mundo pauperem vitam ducere. |
| 484 Primo quidem, quia hoc erat congruum praedicationis officio, | |
| 485 propter quod venisse se dicit, Marc. I, <i>eamus in proximos vicos | |
| 486 et civitates, ut et ibi praedicem, ad hoc enim veni</i>. Oportet | |
| 487 autem praedicatores verbi Dei, ut omnino vacent praedicationi, | |
| 488 omnino a saecularium rerum cura esse absolutos. Quod facere non | |
| 489 possunt qui divitias possident. Unde et ipse dominus, apostolos ad | |
| 490 praedicandum mittens, dicit eis, <i>nolite possidere aurum neque | |
| 491 argentum</i>. Et ipsi apostoli dicunt, Act. VI, <i>non est aequum | |
| 492 nos relinquere verbum et ministrare mensis</i>. Secundo quia, sicut | |
| 493 mortem corporalem assumpsit ut nobis vitam largiretur spiritualem, | |
| 494 ita corporalem paupertatem sustinuit ut nobis spirituales divitias | |
| 495 largiretur, secundum illud II Cor. VIII, <i>scitis gratiam domini | |
| 496 nostri Iesu Christi, quoniam propter nos egenus factus est, ut | |
| 497 illius inopia divites essemus</i>. Tertio ne, si divitias haberet, | |
| 498 cupiditati eius praedicatio adscriberetur. Unde Hieronymus dicit, | |
| 499 super Matth., quod, si discipuli divitias habuissent, videbantur | |
| 500 non causa salutis hominum, sed causa lucri praedicasse. Et eadem | |
| 501 ratio est de Christo. Quarto, ut tanto maior virtus divinitatis | |
| 502 eius ostenderetur, quanto per paupertatem videbatur abiectior. Unde | |
| 503 dicitur in quodam sermone Ephesini Concilii, <i>omnia paupera et | |
| 504 vilia elegit, omnia mediocria et plurimis obscura, ut divinitas | |
| 505 cognosceretur orbem terrarum transformasse. Propterea pauperculam | |
| 506 elegit matrem, pauperiorem patriam, egens fit pecuniis. Et hoc tibi | |
| 53 | 507 exponat praesepe</i>.</p><p title="III q. 40 a. 3 ad 1"><a name="48648"><span class="ref">[48648] IIIª q. 40 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 508 dicendum quod superabundantia divitiarum et mendicitas vitanda |
| 509 videntur ab his qui volunt vivere secundum virtutem, inquantum sunt | |
| 510 occasiones peccandi, abundantia namque divitiarum est superbiendi | |
| 511 occasio; mendicitas vero est occasio furandi et mentiendi, aut | |
| 512 etiam periurandi. Quia vero Christus peccati capax non erat, | |
| 513 propter hanc causam, ex qua Salomon haec vitabat, Christo vitanda | |
| 514 non erant. Neque tamen quaelibet mendicitas est furandi et | |
| 515 periurandi occasio, ut ibidem Salomon subdere videtur, sed sola | |
| 516 illa quae est contraria voluntati, ad quam vitandam homo furatur et | |
| 517 periurat. Sed paupertas voluntaria hoc periculum non habet. Et | |
| 53 | 518 talem paupertatem Christus elegit.</p><p title="III q. 40 a. 3 ad 2"><a name="48649"><span class="ref">[48649] IIIª q. 40 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 519 dicendum quod communi vita uti quantum ad victum et vestitum potest |
| 520 aliquis non solum divitias possidendo, sed etiam a divitibus | |
| 521 necessaria accipiendo. Quod etiam circa Christum factum est, | |
| 522 dicitur enim Lucae VIII, quod mulieres quaedam sequebantur | |
| 523 Christum, quae ministrabant ei de facultatibus suis. Ut enim | |
| 524 Hieronymus dicit, contra Vigilantium, <i>consuetudinis Iudaicae | |
| 525 fuit, nec ducebatur in culpam, more gentis antiquo, ut mulieres de | |
| 526 substantia sua victum et vestitum praeceptoribus suis ministrarent. | |
| 527 Hoc autem, quia scandalum facere poterat in nationibus, Paulus se | |
| 528 abiecisse commemorat</i>. Sic ergo communis victus poterat esse | |
| 529 sine sollicitudine impediente praedicationis officium, non autem | |
| 53 | 530 divitiarum possessio.</p><p title="III q. 40 a. 3 ad 3"><a name="48650"><span class="ref">[48650] IIIª q. 40 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 531 dicendum quod in eo qui ex necessitate pauper est, humilitas non |
| 532 multum commendatur. Sed in eo qui voluntarie pauper est, sicut fuit | |
| 53 | 533 Christus, ipsa paupertas est maximae humilitatis indicium.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 40 a. 4 arg. 1"><a name="48651"><span class="ref">[48651] IIIª q. 40 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 534 proceditur. Videtur quod Christus non fuerit conversatus secundum |
| 535 legem. Lex enim praecipiebat ut nihil operis in sabbato fieret, | |
| 536 sicut <i>Deus die septimo requievit ab omni opere quod | |
| 537 patrarat</i>. Sed ipse in sabbato curavit hominem, et ei mandavit | |
| 538 ut tolleret lectum suum. Ergo videtur quod non fuerit secundum | |
| 53 | 539 legem conversatus.</p><p title="III q. 40 a. 4 arg. 2"><a name="48652"><span class="ref">[48652] IIIª q. 40 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 540 eadem Christus fecit et docuit, secundum illud Act. I, <i>coepit |
| 541 Iesus facere et docere</i>. Sed ipse docuit, Matth. XV, quod | |
| 542 <i>omne quod intrat in os, non coinquinat hominem</i>, quod est | |
| 543 contra praeceptum legis, quae per esum et contactum quorundam | |
| 544 animalium dicebat hominem immundum fieri, ut patet Levit. XI. Ergo | |
| 53 | 545 videtur quod ipse non fuerit secundum legem conversatus.</p><p title="III q. 40 a. 4 arg. 3"><a name="48653"><span class="ref">[48653] IIIª q. 40 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 546 idem iudicium videtur esse facientis et consentientis, secundum |
| 547 illud Rom. I, <i>non solum illi qui faciunt, sed qui consentiunt | |
| 548 facientibus</i>. Sed Christus consensit discipulis solventibus | |
| 549 legem in hoc quod sabbato spicas vellebant, excusando eos, ut | |
| 550 habetur Matth. XII. Ergo videtur quod Christus non conversatus | |
| 53 | 551 fuerit secundum legem.</p><p title="III q. 40 a. 4 s. c."><a name="48654"><span class="ref">[48654] IIIª q. 40 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 552 quod dicitur Matth. V, <i>nolite putare quoniam veni solvere legem |
| 553 aut prophetas</i>. Quod exponens Chrysostomus dicit, <i>legem | |
| 554 implevit, primo quidem, nihil transgrediendo legalium; secundo, | |
| 555 iustificando per fidem, quod lex per litteram facere non | |
| 53 | 556 valebat</i>.</p><p title="III q. 40 a. 4 co."><a name="48655"><span class="ref">[48655] IIIª q. 40 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 557 dicendum quod Christus in omnibus secundum legis praecepta |
| 558 conversatus est. In cuius signum, etiam voluit circumcidi, | |
| 559 circumcisio enim est quaedam protestatio legis implendae, secundum | |
| 560 illud Galat. V, <i>testificor omni homini circumcidenti se, quoniam | |
| 561 debitor est universae legis faciendae</i>. Voluit autem Christus | |
| 562 secundum legem conversari, primo quidem, ut legem veterem | |
| 563 comprobaret. Secundo, ut eam observando in seipso consummaret et | |
| 564 terminaret, ostendens quod ad ipsum erat ordinata. Tertio, ut | |
| 565 Iudaeis occasionem calumniandi subtraheret. Quarto, ut homines a | |
| 566 servitute legis liberaret, secundum illud Galat. IV, <i>misit Deus | |
| 567 filium suum factum sub lege, ut eos qui sub lege erant | |
| 53 | 568 redimeret</i>.</p><p title="III q. 40 a. 4 ad 1"><a name="48656"><span class="ref">[48656] IIIª q. 40 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 569 dicendum quod dominus super hoc se excusat a transgressione legis |
| 570 tripliciter. Uno quidem modo, quia per praeceptum de | |
| 571 sanctificatione sabbati non interdicitur opus divinum, sed humanum | |
| 572 opus, quamvis enim Deus die septima cessaverit a novis creaturis | |
| 573 condendis, semper tamen operatur in rerum conservatione et | |
| 574 gubernatione. Quod autem Christus miracula faciebat, erat operis | |
| 575 divini. Unde ipse dicit, Ioan. V, <i>pater meus usque modo | |
| 576 operatur, et ego operor</i>. Secundo, excusat se per hoc quod illo | |
| 577 praecepto non prohibentur opera quae sunt de necessitate salutis | |
| 578 corporalis. Unde ipse dicit, Luc. XIII, <i>unusquisque vestrum non | |
| 579 solvet sabbato bovem suum aut asinum a praesepio, et ducit | |
| 580 adaquare?</i> Et infra, XIV, <i>cuius vestrum asinus aut bos in | |
| 581 puteum cadit, et non continuo extrahet illum die sabbati?</i> | |
| 582 Manifestum est autem quod opera miraculorum quae Christus faciebat, | |
| 583 ad salutem corporis et animae pertinebant. Tertio, quia illo | |
| 584 praecepto non prohibentur opera quae pertinent ad Dei cultum unde | |
| 585 dicit, Matth. XII, <i>an non legistis in lege quia sabbatis | |
| 586 sacerdotes in templo sabbatum violant, et sine crimine sunt?</i> Et | |
| 587 Ioan. VII dicitur quod <i>circumcisionem accipit homo in | |
| 588 sabbato</i>. Quod autem Christus paralytico mandavit ut lectum suum | |
| 589 sabbato portaret, ad cultum Dei pertinebat, idest ad laudem | |
| 590 virtutis divinae. Et patet quod sabbatum non solvebat. Quamvis hoc | |
| 591 ei Iudaei falso obiicerent, dicentes, Ioan. IX, <i>non est hic homo | |
| 53 | 592 a Deo, qui sabbatum non custodit</i>.</p><p title="III q. 40 a. 4 ad 2"><a name="48657"><span class="ref">[48657] IIIª q. 40 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 593 dicendum quod Christus voluit ostendere per illa verba quod homo |
| 594 non redditur immundus secundum animam ex usu ciborum quorumcumque | |
| 595 secundum suam naturam, sed solum secundum quandam significationem. | |
| 596 Quod autem in lege quidam cibi dicuntur immundi, hoc est propter | |
| 597 quandam significationem. Unde Augustinus dicit, contra Faustum, | |
| 598 <i>si de porco et agno requiratur, utrumque natura mundum est, quia | |
| 599 omnis creatura Dei bona est, quadam vero significatione agnus | |
| 53 | 600 mundus, porcus immundus est</i>.</p><p title="III q. 40 a. 4 ad 3"><a name="48658"><span class="ref">[48658] IIIª q. 40 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 601 dicendum quod etiam discipuli, quando esurientes spicas sabbato |
| 602 vellebant, a transgressione legis excusantur propter necessitatem | |
| 603 famis, sicut et David non fuit transgressor legis quando, propter | |
| 53 | 604 necessitatem famis, comedit panes quos ei edere non licebat.</p></div></div><div class="q" id="q41"><h2>Quaestio 41</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 41 pr."><a name="48659"><span class="ref">[48659] |
| 605 IIIª q. 41 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 606 tentatione Christi. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum |
| 607 fuerit conveniens Christum tentari. Secundo, de loco tentationis. | |
| 53 | 608 Tertio, de tempore. Quarto, de modo et ordine tentationum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 41 a. 1 arg. 1"><a name="48660"><span class="ref">[48660] IIIª q. 41 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 609 proceditur. Videtur quod Christo tentari non conveniebat. Tentare |
| 610 enim est experimentum sumere. Quod quidem non fit nisi de re | |
| 611 ignota. Sed virtus Christi erat nota etiam Daemonibus, dicitur enim | |
| 612 Luc. IV, quod <i>non sinebat Daemonia loqui, quia sciebant eum esse | |
| 53 | 613 Christum</i>. Ergo videtur quod non decuerit Christum tentari.</p><p title="III q. 41 a. 1 arg. 2"><a name="48661"><span class="ref">[48661] IIIª q. 41 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 614 Christus ad hoc venerat ut opera Diaboli dissolveret, secundum |
| 615 illud I Ioan. III, <i>in hoc apparuit filius Dei, ut dissolvat | |
| 616 opera Diaboli</i>. Sed non est eiusdem dissolvere opera alicuius, | |
| 617 et ea pati. Et ita videtur inconveniens fuisse quod Christus | |
| 53 | 618 pateretur se tentari a Diabolo.</p><p title="III q. 41 a. 1 arg. 3"><a name="48662"><span class="ref">[48662] IIIª q. 41 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 619 triplex est tentatio, scilicet a carne, a mundo, a Diabolo. Sed |
| 620 Christus non fuit tentatus nec a carne nec a mundo. Ergo nec etiam | |
| 53 | 621 debuit tentari a Diabolo.</p><p title="III q. 41 a. 1 s. c."><a name="48663"><span class="ref">[48663] IIIª q. 41 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 622 quod dicitur Matth. IV, <i>ductus est Iesus a spiritu in desertum, |
| 53 | 623 ut tentaretur a Diabolo</i>.</p><p title="III q. 41 a. 1 co."><a name="48664"><span class="ref">[48664] IIIª q. 41 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 624 dicendum quod Christus tentari voluit, primo quidem, ut nobis |
| 625 contra tentationes auxilium ferret. Unde Gregorius dicit, in | |
| 626 homilia, <i>non erat indignum redemptori nostro quod tentari | |
| 627 voluit, qui venerat et occidi, ut sic tentationes nostras suis | |
| 628 tentationibus vinceret, sicut mortem nostram sua morte | |
| 629 superavit</i>. Secundo, propter nostram cautelam, ut nullus, | |
| 630 quantumcumque sanctus, se existimet securum et immunem a | |
| 631 tentatione. Unde etiam post Baptismum tentari voluit, quia, sicut | |
| 632 Hilarius dicit, super Matth., <i>in sanctificatis maxime Diaboli | |
| 633 tentamenta grassantur, quia victoria magis est ei exoptanda de | |
| 634 sanctis</i>. Unde et Eccli. II dicitur, <i>fili, accedens ad | |
| 635 servitutem Dei, sta in iustitia et timore, et praepara animam tuam | |
| 636 ad tentationem</i>. Tertio, propter exemplum, ut scilicet nos | |
| 637 instrueret qualiter Diaboli tentationes vincamus. Unde Augustinus | |
| 638 dicit, in IV de Trin. <i>quod Christus Diabolo se tentandum | |
| 639 praebuit, ut ad superandas tentationes eius mediator esset, non | |
| 640 solum per adiutorium, verum etiam per exemplum</i>. Quarto, ut | |
| 641 nobis fiduciam de sua misericordia largiretur. Unde dicitur Heb. | |
| 642 IV, <i>non habemus pontificem qui non possit compati infirmitatibus | |
| 643 nostris, tentatum autem per omnia, pro similitudine, absque | |
| 53 | 644 peccato</i>.</p><p title="III q. 41 a. 1 ad 1"><a name="48665"><span class="ref">[48665] IIIª q. 41 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 645 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in IX de Civ. Dei, |
| 646 <i>Christus tantum innotuit Daemonibus quantum voluit, non per id | |
| 647 quod est vita aeterna, sed per quaedam temporalia suae virtutis | |
| 648 effecta</i>, ex quibus quandam coniecturam habebant Christum esse | |
| 649 filium Dei. Sed quia rursus in eo quaedam signa humanae | |
| 650 infirmitatis videbant, non pro certo cognoscebant eum esse filium | |
| 651 Dei. Et ideo eum tentare voluit. Et hoc significatur Matth. IV, ubi | |
| 652 dicitur quod postquam esuriit, accessit tentator ad eum, quia, ut | |
| 653 Hilarius dicit, <i>tentare Christum Diabolus non fuisset ausus, | |
| 654 nisi in eo, per esuritionis infirmitatem, quae sunt hominis | |
| 655 recognosceret</i>. Et hoc etiam patet ex ipso modo tentandi, cum | |
| 656 dixit, <i>si filius Dei es</i>. Quod exponens Gregorius dicit, | |
| 657 <i>quid sibi vult talis sermonis exorsus, nisi quia cognoverat Dei | |
| 658 filium esse venturum, sed venisse per infirmitatem corporis non | |
| 53 | 659 putabat?</i></p><p title="III q. 41 a. 1 ad 2"><a name="48666"><span class="ref">[48666] IIIª q. 41 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 660 dicendum quod Christus venerat dissolvere opera Diaboli, non |
| 661 potestative agendo, sed magis ab eo et eius membris patiendo, ut | |
| 662 sic Diabolum vinceret iustitia, non potestate, sicut Augustinus | |
| 663 dicit, XIII de Trin., quod <i>Diabolus non potentia Dei, sed | |
| 664 iustitia superandus fuit</i>. Et ideo circa tentationem Christi | |
| 665 considerandum est quod propria voluntate fecit, et quod a Diabolo | |
| 666 passus fuit. Quod enim tentatori se offerret, fuit propriae | |
| 667 voluntatis. Unde dicitur Matth. IV, <i>ductus est Iesus in desertum | |
| 668 a spiritu, ut tentaretur a Diabolo</i>, quod Gregorius | |
| 669 intelligendum dicit de spiritu sancto, ut scilicet illuc eum | |
| 670 spiritus suus duceret, ubi eum ad tentandum spiritus malignus | |
| 671 inveniret. Sed a Diabolo passus est quod assumeretur vel supra | |
| 672 pinnaculum templi, vel etiam in montem excelsum valde. Nec est | |
| 673 mirum, ut Gregorius dicit, si se ab illo permisit in montem duci, | |
| 674 qui se permisit a membris ipsius crucifigi. Intelligitur autem a | |
| 675 Diabolo assumptus, non quasi ex necessitate, sed quia, ut Origenes | |
| 676 dicit, super Luc., <i>sequebatur eum ad tentationem quasi athleta | |
| 53 | 677 sponte procedens</i>.</p><p title="III q. 41 a. 1 ad 3"><a name="48667"><span class="ref">[48667] IIIª q. 41 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 678 dicendum quod, sicut apostolus dicit, <i>Christus in omnibus |
| 679 tentari voluit, absque peccato</i>. Tentatio autem quae est ab | |
| 680 hoste, potest esse sine peccato, quia fit per solam exteriorem | |
| 681 suggestionem. Tentatio autem quae est a carne, non potest esse sine | |
| 682 peccato, quia haec tentatio fit per delectationem et | |
| 683 concupiscentiam; et, sicut Augustinus dicit, <i>nonnullum peccatum | |
| 684 est cum caro concupiscit adversus spiritum</i>. Et ideo Christus | |
| 53 | 685 tentari voluit ab hoste, sed non a carne.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 41 a. 2 arg. 1"><a name="48668"><span class="ref">[48668] IIIª q. 41 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 686 sic proceditur. Videtur quod Christus non debuit tentari in |
| 687 deserto. Christus enim tentari voluit propter exemplum nostrum, ut | |
| 688 dictum est. Sed exemplum debet manifeste proponi illis qui sunt per | |
| 53 | 689 exemplum informandi. Non ergo debuit in deserto tentari.</p><p title="III q. 41 a. 2 arg. 2"><a name="48669"><span class="ref">[48669] IIIª q. 41 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 690 Chrysostomus dicit, super Matth., quod <i>tunc maxime instat |
| 691 Diabolus ad tentandum, cum viderit solitarios. Unde et in principio | |
| 692 mulierem tentavit sine viro eam inveniens</i>. Et sic videtur, per | |
| 693 hoc quod in desertum ivit ut tentaretur, quod tentationi se | |
| 694 exposuit. Cum ergo eius tentatio sit nostrum exemplum, videtur quod | |
| 695 etiam alii debeant se ingerere ad tentationes suscipiendas. Quod | |
| 696 tamen videtur esse periculosum, cum magis tentationum occasiones | |
| 53 | 697 vitare debeamus.</p><p title="III q. 41 a. 2 arg. 3"><a name="48670"><span class="ref">[48670] IIIª q. 41 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 698 Matth. IV ponitur secunda Christi tentatio qua <i>Diabolus Christum |
| 699 assumpsit in sanctam civitatem, et statuit eum super pinnaculum | |
| 700 templi</i>, quod quidem non erat in deserto. Non ergo tentatus est | |
| 53 | 701 solum in deserto.</p><p title="III q. 41 a. 2 s. c."><a name="48671"><span class="ref">[48671] IIIª q. 41 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 702 quod dicitur Marc. I, quod <i>erat Iesus in deserto quadraginta |
| 53 | 703 diebus et quadraginta noctibus, et tentabatur a Satana</i>.</p><p title="III q. 41 a. 2 co."><a name="48672"><span class="ref">[48672] IIIª q. 41 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 704 dicendum quod, sicut dictum est, Christus propria voluntate se |
| 705 Diabolo exhibuit ad tentandum, sicut etiam propria voluntate se | |
| 706 membris eius exhibuit ad occidendum, alioquin Diabolus eum advenire | |
| 707 non auderet. Diabolus autem magis attentat aliquem cum est | |
| 708 solitarius, quia, ut dicitur Eccle. IV, <i>si quispiam praevaluerit | |
| 709 contra unum, duo resistunt ei</i>. Et inde est quod Christus in | |
| 710 desertum exivit, quasi ad campum certaminis, ut ibi a Diabolo | |
| 711 tentaretur. Unde Ambrosius dicit, super Luc., quod <i>Christus | |
| 712 agebatur in desertum consilio, ut Diabolum provocaret</i>. Nam nisi | |
| 713 ille certasset, scilicet Diabolus, non iste vicisset, idest | |
| 714 Christus. Addit autem et alias rationes, dicens hoc Christum | |
| 715 fecisse mysterio, ut Adam de exilio liberaret, qui scilicet de | |
| 716 Paradiso in desertum eiectus est; exemplo, ut ostenderet nobis | |
| 53 | 717 Diabolum ad meliora tendentibus invidere.</p><p title="III q. 41 a. 2 ad 1"><a name="48673"><span class="ref">[48673] IIIª q. 41 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 718 dicendum quod Christus proponitur omnibus in exemplum per fidem, |
| 719 secundum illud Heb. XII, <i>aspicientes in auctorem fidei et | |
| 720 consummatorem, Iesum</i>. Fides autem, ut dicitur Rom. X, est ex | |
| 721 auditu, non autem ex visu, quinimmo dicitur, Ioan. XX, <i>beati qui | |
| 722 non viderunt et crediderunt</i>. Et ideo, ad hoc quod tentatio | |
| 723 Christi esset nobis in exemplum, non oportet quod ab hominibus | |
| 53 | 724 videretur, sed sufficiens fuit quod hominibus narraretur.</p><p title="III q. 41 a. 2 ad 2"><a name="48674"><span class="ref">[48674] IIIª q. 41 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 725 dicendum quod duplex est tentationis occasio. Una quidem ex parte |
| 726 hominis, puta cum aliquis se peccato propinquum facit, occasiones | |
| 727 peccandi non evitans. Et talis occasio tentationis est vitanda, | |
| 728 sicut dictum est Lot, Gen. XIX, <i>ne steteris in omni regione | |
| 729 circa Sodomam</i>. Alia vero tentationis occasio est ex parte | |
| 730 Diaboli, qui semper invidet ad meliora tendentibus, ut Ambrosius | |
| 731 dicit. Et talis tentationis occasio non est vitanda. Unde dicit | |
| 732 Chrysostomus, super Matth., quod <i>non solum Christus ductus est | |
| 733 in desertum a spiritu, sed omnes filii Dei habentes spiritum | |
| 734 sanctum. Non enim sunt contenti sedere otiosi, sed spiritus sanctus | |
| 735 urget eos aliquod magnum apprehendere opus, quod est esse in | |
| 736 deserto quantum ad Diabolum, quia non est ibi iniustitia, in qua | |
| 737 Diabolus delectatur. Omne etiam bonum opus est desertum quantum ad | |
| 738 carnem et mundum, quia non est secundum voluntatem carnis et | |
| 739 mundi</i>. Talem autem occasionem tentationis dare Diabolo non est | |
| 740 periculosum, quia maius est auxilium spiritus sancti, qui est | |
| 53 | 741 perfecti operis auctor, quam impugnatio Diaboli invidentis.</p><p title="III q. 41 a. 2 ad 3"><a name="48675"><span class="ref">[48675] IIIª q. 41 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 742 dicendum quod quidam dicunt omnes tentationes factas fuisse in |
| 743 deserto. Quorum quidam dicunt quod Christus ductus est in sanctam | |
| 744 civitatem, non realiter, sed secundum imaginariam visionem. Quidam | |
| 745 autem dicunt quod etiam ipsa civitas sancta, idest Ierusalem, | |
| 746 desertum dicitur, quia erat derelicta a Deo. Sed hoc non erat | |
| 747 necessarium. Quia Marcus dicit quod in deserto tentabatur a | |
| 53 | 748 Diabolo, non autem dicit quod solum in deserto.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 41 a. 3 arg. 1"><a name="48676"><span class="ref">[48676] IIIª q. 41 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 749 proceditur. Videtur quod tentatio Christi non debuit esse post |
| 750 ieiunium. Dictum est enim supra quod Christum non decebat | |
| 751 conversationis austeritas. Sed maximae austeritatis fuisse videtur | |
| 752 quod quadraginta diebus et quadraginta noctibus nihil comederit, | |
| 753 sic enim intelligitur <i>quadraginta diebus et quadraginta noctibus | |
| 754 ieiunasse</i>, quia scilicet in illis diebus nullum omnino cibum | |
| 755 sumpsit, ut Gregorius dicit. Ergo non videtur quod debuerit | |
| 53 | 756 huiusmodi ieiunium tentationi praemittere.</p><p title="III q. 41 a. 3 arg. 2"><a name="48677"><span class="ref">[48677] IIIª q. 41 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 757 Marci I dicitur quod <i>erat in deserto quadraginta diebus et |
| 758 quadraginta noctibus, et tentabatur a Satana</i>. Sed quadraginta | |
| 759 diebus et quadraginta noctibus ieiunavit. Ergo videtur quod non | |
| 53 | 760 post ieiunium, sed simul dum ieiunaret, sit tentatus a Diabolo.</p><p title="III q. 41 a. 3 arg. 3"><a name="48678"><span class="ref">[48678] IIIª q. 41 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 761 Christus non legitur nisi semel ieiunasse. Sed non solum semel fuit |
| 762 tentatus a Diabolo, dicitur enim Luc. IV, quod, <i>consummata omni | |
| 763 tentatione, Diabolus recessit ab illo</i> usque ad tempus. Sicut | |
| 764 igitur secundae tentationi non praemisit ieiunium, ita nec primae | |
| 53 | 765 praemittere debuit.</p><p title="III q. 41 a. 3 s. c."><a name="48679"><span class="ref">[48679] IIIª q. 41 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 766 quod dicitur Matth. IV, <i>cum ieiunasset quadraginta diebus et |
| 767 quadraginta noctibus</i>, postea esuriit, et tunc accessit ad eum | |
| 53 | 768 tentator.</p><p title="III q. 41 a. 3 co."><a name="48680"><span class="ref">[48680] IIIª q. 41 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 769 dicendum quod convenienter Christus post ieiunium tentari voluit. |
| 770 Primo quidem, propter exemplum. Quia, cum omnibus, sicut dictum | |
| 771 est, immineat se contra tentationes tueri; per hoc quod ipse ante | |
| 772 tentationem futuram ieiunavit, docuit quod per ieiunium nos oportet | |
| 773 contra tentationes armari. Unde inter arma iustitiae apostolus | |
| 774 ieiunia connumerat, II Cor. VI. Secundo, ut ostenderet quod etiam | |
| 775 ieiunantes Diabolus aggreditur ad tentandum, sicut alios qui bonis | |
| 776 operibus vacant. Et ideo, sicut post Baptismum, ita post ieiunium | |
| 777 Christus tentatur. Unde Chrysostomus dicit, super Matth., <i>ut | |
| 778 discas quam magnum bonum est ieiunium, et qualiter scutum est | |
| 779 adversus Diabolum; et quoniam post Baptismum non lasciviae, sed | |
| 780 ieiunio intendere oportet; Christus ieiunavit, non ieiunio | |
| 781 indigens, sed nos instruens</i>. Tertio, quia post ieiunium secuta | |
| 782 est esuries, quae dedit Diabolo audaciam eum aggrediendi, sicut | |
| 783 dictum est. <i>Cum autem esuriit dominus</i>, ut Hilarius dicit, | |
| 784 super Matth., <i>non fuit ex subreptione inediae, sed naturae suae | |
| 785 hominem dereliquit. Non enim erat a Deo Diabolus, sed a carne | |
| 786 vincendus</i>. Unde etiam, ut Chrysostomus dicit, <i>non ultra | |
| 787 processit in ieiunando quam Moyses et Elias, ne incredibilis | |
| 53 | 788 videretur carnis assumptio</i>.</p><p title="III q. 41 a. 3 ad 1"><a name="48681"><span class="ref">[48681] IIIª q. 41 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 789 dicendum quod Christum non decuit conversatio austerioris vitae, ut |
| 790 se communem exhiberet illis quibus praedicavit. Nullus autem debet | |
| 791 assumere praedicationis officium, nisi prius fuerit purgatus et in | |
| 792 virtute perfectus, sicut et de Christo dicitur, Act. I, quod | |
| 793 <i>coepit Iesus facere et docere</i>. Et ideo Christus statim post | |
| 794 Baptismum austeritatem vitae assumpsit, ut doceret post carnem | |
| 795 edomitam oportere alios ad praedicationis officium transire, | |
| 796 secundum illud apostoli, <i>castigo corpus meum et in servitutem | |
| 53 | 797 redigo, ne forte, aliis praedicans, ipse reprobus efficiar</i>.</p><p title="III q. 41 a. 3 ad 2"><a name="48682"><span class="ref">[48682] IIIª q. 41 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 798 dicendum quod verbum illud Marci potest sic intelligi quod erat in |
| 799 deserto quadraginta diebus et quadraginta noctibus, quibus scilicet | |
| 800 ieiunavit, quod autem dicitur, et tentabatur a Satana, | |
| 801 intelligendum est, non in illis quadraginta diebus et quadraginta | |
| 802 noctibus, sed post illos; eo quod Matthaeus dicit quod, cum | |
| 803 ieiunasset quadraginta diebus et quadraginta noctibus, postea | |
| 804 esuriit, ex quo sumpsit tentator occasionem accedendi ad ipsum. | |
| 805 Unde et quod subditur, <i>et Angeli ministrabant ei</i>, | |
| 806 consecutive intelligendum esse ostenditur ex hoc quod Matth. IV | |
| 807 dicitur, tunc reliquit eum Diabolus, scilicet post tentationem, et | |
| 808 ecce, Angeli accesserunt et ministrabant ei. Quod vero interponit | |
| 809 Marcus, <i>eratque cum bestiis</i>, inducitur, secundum | |
| 810 Chrysostomum, ad ostendendum quale erat desertum, quia scilicet | |
| 811 erat invium hominibus et bestiis plenum. Tamen secundum | |
| 812 expositionem Bedae, dominus tentatur quadraginta diebus et | |
| 813 quadraginta noctibus. Sed hoc intelligendum est, non de illis | |
| 814 tentationibus visibilibus quas narrant Matthaeus et Lucas, quae | |
| 815 factae sunt post ieiunium, sed de quibusdam aliis impugnationibus | |
| 53 | 816 quas forte illo ieiunii tempore Christus est a Diabolo passus.</p><p title="III q. 41 a. 3 ad 3"><a name="48683"><span class="ref">[48683] IIIª q. 41 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 817 dicendum quod, sicut Ambrosius dicit, super Luc., recessit Diabolus |
| 818 a Christo usque ad tempus, quia postea, non tentaturus, sed aperte | |
| 819 pugnaturus advenit, tempore scilicet passionis. Et tamen per illam | |
| 820 impugnationem videbatur Christum tentare de tristitia et odio | |
| 821 proximorum, sicut in deserto de delectatione gulae et contemptu Dei | |
| 53 | 822 per idololatriam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 41 a. 4 arg. 1"><a name="48684"><span class="ref">[48684] IIIª q. 41 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 823 proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens tentationis modus et |
| 824 ordo. Tentatio enim Diaboli ad peccandum inducit. Sed si Christus | |
| 825 subvenisset corporali fami convertendo lapides in panes, non | |
| 826 peccasset, sicut non peccavit cum panes multiplicavit, quod non | |
| 827 fuit minus miraculum, ut turbae esurienti subveniret. Ergo videtur | |
| 53 | 828 quod nulla fuerit illa tentatio.</p><p title="III q. 41 a. 4 arg. 2"><a name="48685"><span class="ref">[48685] IIIª q. 41 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 829 nullus persuasor convenienter persuadet contrarium eius quod |
| 830 intendit. Sed Diabolus, statuens Christum supra pinnaculum templi, | |
| 831 intendebat eum de superbia seu vana gloria tentare. Ergo | |
| 832 inconvenienter persuadet ei ut se mittat deorsum, quod est | |
| 833 contrarium superbiae vel vanae gloriae, quae semper quaerit | |
| 53 | 834 ascendere.</p><p title="III q. 41 a. 4 arg. 3"><a name="48686"><span class="ref">[48686] IIIª q. 41 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, una |
| 28 | 835 tentatio conveniens est ut sit de uno peccato. Sed in tentatione |
| 836 quae fuit in monte, duo peccata persuasit, scilicet cupiditatem et | |
| 837 idololatriam. Non ergo conveniens videtur fuisse tentationis | |
| 53 | 838 modus.</p><p title="III q. 41 a. 4 arg. 4"><a name="48687"><span class="ref">[48687] IIIª q. 41 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 839 tentationes ad peccata ordinantur. Sed septem sunt vitia capitalia, |
| 840 ut in secunda parte habitum est. Non autem tentat nisi de tribus, | |
| 841 scilicet gula et vana gloria et cupiditate. Non ergo videtur | |
| 53 | 842 sufficiens tentatio.</p><p title="III q. 41 a. 4 arg. 5"><a name="48688"><span class="ref">[48688] IIIª q. 41 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 843 post victoriam omnium vitiorum, remanet homini tentatio superbiae |
| 844 vel vanae gloriae, quia <i>superbia etiam bonis operibus | |
| 845 insidiatur, ut pereant</i>, sicut dicit Augustinus. Inconvenienter | |
| 846 ergo Matthaeus ultimam ponit tentationem cupiditatis in monte, | |
| 847 mediam autem inanis gloriae in templo, praesertim cum Lucas ordinet | |
| 53 | 848 e converso.</p><p title="III q. 41 a. 4 arg. 6"><a name="48689"><span class="ref">[48689] IIIª q. 41 a. 4 arg. 6</span></a> Praeterea, |
| 28 | 849 Hieronymus dicit, super Matth., quod <i>propositum Christi fuit |
| 850 Diabolum humilitate vincere, non potestate</i>. Ergo non imperiose | |
| 53 | 851 obiurgando eum repellere debuit, <i>vade retro, Satana</i>.</p><p title="III q. 41 a. 4 arg. 7"><a name="48690"><span class="ref">[48690] IIIª q. 41 a. 4 arg. 7</span></a> Praeterea, |
| 28 | 852 narratio Evangelii videtur falsum continere. Non enim videtur |
| 853 possibile quod Christus supra pinnaculum templi statui potuerit | |
| 854 quin ab aliis videretur. Neque aliquis mons tam altus invenitur ut | |
| 855 inde totus mundus inspici possit, ut sic ex eo potuerint Christo | |
| 856 omnia regna mundi ostendi. Inconvenienter igitur videtur descripta | |
| 53 | 857 Christi tentatio.</p><p title="III q. 41 a. 4 s. c."><a name="48691"><span class="ref">[48691] IIIª q. 41 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 858 Scripturae auctoritas.</p><p title="III q. 41 a. 4 co."><a name="48692"><span class="ref">[48692] IIIª q. 41 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 859 dicendum quod tentatio quae est ab hoste, fit per modum |
| 860 suggestionis, ut Gregorius dicit. Non autem eodem modo potest | |
| 861 aliquid omnibus suggeri, sed unicuique suggeritur aliquid ex his | |
| 862 circa quae est affectus. Et ideo Diabolus hominem spiritualem non | |
| 863 statim tentat de gravibus peccatis, sed paulatim a levioribus | |
| 864 incipit, ut postmodum ad graviora perducat. Unde Gregorius, XXXI | |
| 865 Moral., exponens illud Iob XXXIX, <i>procul odoratur bellum, | |
| 866 exhortationem ducum et ululatum exercitus, dicit, bene duces | |
| 867 exhortari dicti sunt, exercitus ululare. Quia prima vitia deceptae | |
| 868 menti quasi sub quadam ratione se ingerunt, sed innumera quae | |
| 869 sequuntur, dum hanc ad omnem insaniam pertrahunt, quasi bestiali | |
| 870 clamore confundunt</i>. Et hoc idem Diabolus observavit in | |
| 871 tentatione primi hominis. Nam primo sollicitavit mentem primi | |
| 872 hominis de ligni vetiti esu, dicens, Gen. III, <i>cur praecepit | |
| 873 vobis Deus ut non comederetis de omni ligno Paradisi?</i> Secundo, | |
| 874 de inani gloria, cum dixit, <i>aperientur oculi vestri</i>. Tertio, | |
| 875 perduxit tentationem ad extremam superbiam, cum dixit, <i>eritis | |
| 876 sicut dii, scientes bonum et malum</i>. Et hunc etiam tentandi | |
| 877 ordinem servavit in Christo. Nam primo tentavit ipsum de eo quod | |
| 878 appetunt quantumcumque spirituales viri, scilicet de sustentatione | |
| 879 corporalis naturae per cibum. Secundo, processit ad id in quo | |
| 880 spirituales viri quandoque deficiunt, ut scilicet aliqua ad | |
| 881 ostentationem operentur, quod pertinet ad inanem gloriam. Tertio, | |
| 882 perduxit tentationem ad id quod iam non est spiritualium virorum, | |
| 883 sed carnalium, scilicet ut divitias et gloriam mundi concupiscant | |
| 884 usque ad contemptum Dei. Et ideo in primis duabus tentationibus | |
| 885 dixit, si filius Dei es non autem in tertia, quae non potest | |
| 886 spiritualibus convenire viris, qui sunt per adoptionem filii Dei, | |
| 887 sicut et duae primae. His autem tentationibus Christus restitit | |
| 888 testimoniis legis, non potestate virtutis, <i>ut hoc ipso et | |
| 889 hominem plus honoraret, et adversarium plus puniret, cum hostis | |
| 890 generis humani non quasi a Deo, sed quasi ab homine vinceretur</i>, | |
| 53 | 891 sicut dicit Leo Papa.</p><p title="III q. 41 a. 4 ad 1"><a name="48693"><span class="ref">[48693] IIIª q. 41 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 892 dicendum quod uti necessariis ad sustentationem non est peccatum |
| 893 gulae, sed quod ex desiderio huius sustentationis homo aliquid | |
| 894 inordinatum faciat, ad vitium gulae pertinere potest. Est autem | |
| 895 inordinatum quod aliquis, ubi potest haberi recursus ad humana | |
| 896 subsidia, pro solo corpore sustentando miraculose sibi cibum | |
| 897 quaerere velit. Unde et dominus filiis Israel miraculose manna | |
| 898 praebuit in deserto, ubi aliunde cibus haberi non potuit. Et | |
| 899 similiter Christus in deserto turbas pavit miraculose, ubi aliter | |
| 900 cibi haberi non poterant. Sed Christus ad subveniendum fami poterat | |
| 901 aliter sibi providere quam miracula faciendo, sicut et Ioannes | |
| 902 Baptista fecit, ut legitur Matth. III; vel etiam ad loca proxima | |
| 903 properando. Et ideo reputabat Diabolus quod Christus peccaret, si | |
| 904 ad subveniendum fami miracula facere attentaret, si esset purus | |
| 53 | 905 homo.</p><p title="III q. 41 a. 4 ad 2"><a name="48694"><span class="ref">[48694] IIIª q. 41 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 906 dicendum quod per humiliationem exteriorem frequenter quaerit |
| 907 aliquis gloriam qua exaltetur circa spiritualia bona. Unde | |
| 908 Augustinus dicit, in libro de sermone domini in monte, | |
| 909 <i>animadvertendum est non in solo rerum corporearum nitore atque | |
| 910 pompa, sed etiam in ipsis sordibus lutosis esse posse | |
| 911 iactantiam</i>. Et ad hoc significandum, Diabolus Christo suasit | |
| 912 ut, ad quaerendum gloriam spiritualem, corporaliter mitteret se | |
| 53 | 913 deorsum.</p><p title="III q. 41 a. 4 ad 3"><a name="48695"><span class="ref">[48695] IIIª q. 41 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 914 dicendum quod divitias et honores mundi appetere peccatum est, |
| 915 quando huiusmodi inordinate appetuntur. Hoc autem praecipue | |
| 916 manifestatur ex hoc quod pro huiusmodi adipiscendis homo aliquid | |
| 917 inhonestum facit. Et ideo non fuit contentus Diabolus persuadere | |
| 918 cupiditatem divitiarum et honorum, sed induxit ad hoc quod propter | |
| 919 huiusmodi adipiscenda Christus eum adoraret, quod est maximum | |
| 920 scelus, et contra Deum. Nec solum dixit, si adoraveris me, sed | |
| 921 addidit, si cadens, quia, ut dicit Ambrosius, <i>habet ambitio | |
| 922 domesticum periculum, ut enim dominetur aliis, prius servit; et | |
| 923 curvatur obsequio ut honore donetur; et, dum vult esse sublimior, | |
| 924 fit remissior</i>. Et similiter etiam in praecedentibus | |
| 925 tentationibus ex appetitu unius peccati in aliud peccatum inducere | |
| 926 est conatus, sicut ex desiderio cibi conatus est inducere in | |
| 927 vanitatem sine causa miracula faciendi; et ex cupiditate gloriae | |
| 53 | 928 conatus est ducere ad tentandum Deum per praecipitium.</p><p title="III q. 41 a. 4 ad 4"><a name="48696"><span class="ref">[48696] IIIª q. 41 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 929 dicendum quod, sicut dicit Ambrosius, super Luc., <i>non dixisset |
| 930 Scriptura quod, consummata omni tentatione, Diabolus recessit ab | |
| 931 illo, nisi in tribus praemissis esset omnium materia delictorum. | |
| 932 Quia causae tentationum causae sunt cupiditatum, scilicet carnis | |
| 53 | 933 oblectatio, spes gloriae, et aviditas potentiae</i>.</p><p title="III q. 41 a. 4 ad 5"><a name="48697"><span class="ref">[48697] IIIª q. 41 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 934 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de consensu Evang., |
| 935 <i>incertum est quid prius factum sit, utrum regna terrae prius | |
| 936 demonstrata sint ei, et postea in pinnaculum templi locatus sit; | |
| 937 aut hoc prius, et illud postea. Nihil tamen ad rem, dum omnia facta | |
| 938 esse manifestum sit</i>. Videntur autem Evangelistae diversum | |
| 939 ordinem tenuisse, quia quandoque ex inani gloria venitur ad | |
| 53 | 940 cupiditatem, quandoque e converso.</p><p title="III q. 41 a. 4 ad 6"><a name="48698"><span class="ref">[48698] IIIª q. 41 a. 4 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 941 dicendum quod Christus, cum passus fuisset tentationis iniuriam, |
| 942 dicente sibi Diabolo, <i>si filius Dei es, mitte te deorsum</i>, | |
| 943 non est turbatus, nec Diabolum increpavit. Quando vero Diabolus Dei | |
| 944 usurpavit sibi honorem, dicens, <i>haec omnia tibi dabo si cadens | |
| 945 adoraveris me</i>, exasperatus est et repulit eum, dicens, vade, | |
| 946 Satanas, ut nos illius discamus exemplo nostras quidem iniurias | |
| 947 magnanimiter sustinere, Dei autem iniurias nec usque ad auditum | |
| 53 | 948 sufferre.</p><p title="III q. 41 a. 4 ad 7"><a name="48699"><span class="ref">[48699] IIIª q. 41 a. 4 ad 7</span></a> Ad septimum |
| 28 | 949 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, Diabolus sic Christum |
| 950 assumebat (in pinnaculum templi) <i>ut ab omnibus videretur, ipse | |
| 951 autem, nesciente Diabolo, sic agebat ut a nemine videretur</i>. | |
| 952 Quod autem dicit, ostendit ei omnia regna mundi et gloriam eorum, | |
| 953 <i>non est intelligendum quod videret ipsa regna vel civitates vel | |
| 954 populos, vel aurum vel argentum, sed partes in quibus unumquodque | |
| 955 regnum vel civitas posita est, Diabolus Christo digito | |
| 956 demonstrabat, et uniuscuiusque regni honores et statum verbis | |
| 957 exponebat</i>. Vel, secundum Origenem, <i>ostendit ei quomodo ipse | |
| 53 | 958 per diversa vitia regnabat in mundo</i>.</p></div></div><div class="q" id="q42"><h2>Quaestio 42</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 42 pr."><a name="48700"><span class="ref">[48700] |
| 959 IIIª q. 42 pr.</span></a> Deinde considerandum est de doctrina | |
| 28 | 960 Christi. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum Christus |
| 961 debuerit praedicare solum Iudaeis, vel etiam gentibus. Secundo, | |
| 962 utrum in sua praedicatione debuerit turbationes Iudaeorum vitare. | |
| 963 Tertio, utrum debuerit praedicare publice, vel occulte. Quarto, | |
| 964 utrum solum debuerit docere verbo, vel etiam scripto. De tempore | |
| 965 autem quo docere incoepit, supra dictum est, cum de Baptismo eius | |
| 53 | 966 ageretur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 42 a. 1 arg. 1"><a name="48701"><span class="ref">[48701] IIIª q. 42 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 967 proceditur. Videtur quod Christus non solum Iudaeis, sed etiam |
| 968 gentibus debuerit praedicare. Dicitur enim Isaiae XLIX, <i>parum | |
| 969 est ut sis mihi servus ad suscitandas tribus Israel et faeces Iacob | |
| 970 convertendas, dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad | |
| 971 extrema terrae</i>. Sed lumen et salutem Christus praebuit per suam | |
| 972 doctrinam. Ergo videtur parum fuisse si solum Iudaeis, et non | |
| 53 | 973 gentibus praedicavit.</p><p title="III q. 42 a. 1 arg. 2"><a name="48702"><span class="ref">[48702] IIIª q. 42 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 974 sicut dicitur Matth. VII, <i>erat docens eos sicut potestatem |
| 975 habens</i>. Sed maior potestas doctrinae ostenditur in instructione | |
| 976 illorum qui penitus nihil audierunt, quales erant gentiles, unde | |
| 977 apostolus dicit, Rom. XV, <i>sic praedicavi Evangelium, non ubi | |
| 978 nominatus est Christus, ne super alienum fundamentum | |
| 979 aedificarem</i>. Ergo multo magis Christus praedicare debuit | |
| 53 | 980 gentilibus quam Iudaeis.</p><p title="III q. 42 a. 1 arg. 3"><a name="48703"><span class="ref">[48703] IIIª q. 42 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 981 utilior est instructio multorum quam unius. Sed Christus aliquos |
| 982 gentilium instruxit, sicut mulierem Samaritanam, Ioan. IV, et | |
| 983 Chananaeam, Matth. XV. Ergo videtur quod, multo fortius, Christus | |
| 53 | 984 debuerit multitudini gentium praedicare.</p><p title="III q. 42 a. 1 s. c."><a name="48704"><span class="ref">[48704] IIIª q. 42 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 985 quod dominus dicit, Matth. XV, <i>non sum missus nisi ad oves quae |
| 986 perierunt domus Israel</i>. Sed Rom. X dicitur, <i>quomodo | |
| 987 praedicabunt nisi mittantur?</i> Ergo Christus non debuit | |
| 53 | 988 praedicare gentibus.</p><p title="III q. 42 a. 1 co."><a name="48705"><span class="ref">[48705] IIIª q. 42 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 989 dicendum quod conveniens fuit praedicationem Christi, tam per ipsum |
| 990 quam per apostolos, a principio solis Iudaeis exhiberi. Primo | |
| 991 quidem, ut ostenderet per suum adventum impleri promissiones | |
| 992 antiquitus factas Iudaeis, non autem gentilibus. Unde apostolus | |
| 993 dicit, Rom. XV, <i>dico Christum ministrum fuisse | |
| 994 circumcisionis</i>, idest apostolum et praedicatorem Iudaeorum, | |
| 995 <i>propter veritatem Dei, ad confirmandas promissiones patrum</i>. | |
| 996 Secundo, ut eius adventus ostenderetur esse a Deo. Quae enim a Deo | |
| 997 sunt, ordinata sunt, ut dicitur Rom. XIII. Hoc autem debitus ordo | |
| 998 exigebat, ut Iudaeis, qui Deo erant propinquiores per fidem et | |
| 999 cultum unius Dei, prius quidem doctrina Christi proponeretur, et | |
| 1000 per eos transmitteretur ad gentes, sicut etiam et in caelesti | |
| 1001 hierarchia per superiores Angelos ad inferiores divinae | |
| 1002 illuminationes deveniunt. Unde super illud Matth. XV, <i>non sum | |
| 1003 missus nisi ad oves quae perierunt domus Israel</i>, dicit | |
| 1004 Hieronymus, <i>non hoc dicit quin ad gentes missus sit, sed quod | |
| 1005 primum ad Israel missus est</i>. Unde et Isaiae ult. dicitur, | |
| 1006 mittam ex eis qui salvati fuerint, scilicet ex Iudaeis, ad gentes, | |
| 1007 et annuntiabunt gloriam meam gentibus. Tertio, ut Iudaeis auferret | |
| 1008 calumniandi materiam. Unde super illud Matth. X, <i>in viam gentium | |
| 1009 ne abieritis</i>, dicit Hieronymus, <i>oportebat primum adventum | |
| 1010 Christi nuntiari Iudaeis, ne iustam haberent excusationem, dicentes | |
| 1011 ideo se dominum reiecisse, quia ad gentes et Samaritanos apostolos | |
| 1012 miserit</i>. Quarto, quia Christus per crucis victoriam meruit | |
| 1013 potestatem et dominium super gentes. Unde dicitur Apoc. II, <i>qui | |
| 1014 vicerit, dabo ei potestatem super gentes, sicut et ego accepi a | |
| 1015 patre meo</i>. Et Philipp. II, quod, quia <i>factus est obediens | |
| 1016 usque ad mortem crucis, Deus exaltavit illum, ut in nomine Iesu | |
| 1017 omne genu flectatur, et omnis lingua ei confiteatur</i>. Et ideo | |
| 1018 ante passionem suam noluit gentibus praedicari suam doctrinam, sed | |
| 1019 post passionem suam dixit discipulis, Matth. ult., euntes, docete | |
| 1020 omnes gentes. Propter quod, ut legitur Ioan. XII, cum, imminente | |
| 1021 passione, quidam gentiles vellent videre Iesum, respondit, <i>nisi | |
| 1022 granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit, ipsum solum manet, | |
| 1023 si autem mortuum fuerit, multum fructum affert</i>. Et, sicut | |
| 1024 Augustinus dicit ibidem, <i>se dicebat granum mortificandum in | |
| 53 | 1025 infidelitate Iudaeorum, multiplicandum in fide populorum</i>.</p><p title="III q. 42 a. 1 ad 1"><a name="48706"><span class="ref">[48706] IIIª q. 42 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1026 dicendum quod Christus fuit in lumen et salutem gentium per |
| 53 | 1027 discipulos suos, quos ad praedicandum gentibus misit.</p><p title="III q. 42 a. 1 ad 2"><a name="48707"><span class="ref">[48707] IIIª q. 42 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1028 dicendum quod non est minoris potestatis, sed maioris, facere |
| 1029 aliquid per alios, quam per seipsum. Et ideo in hoc maxime potestas | |
| 1030 divina in Christo monstrata est, quod discipulis suis tantam | |
| 1031 virtutem contulit in docendo, ut gentes, quae nihil de Christo | |
| 1032 audierant, converterent ad ipsum. Potestas autem Christi in docendo | |
| 1033 attenditur et quantum ad miracula, per quae doctrinam suam | |
| 1034 confirmabat; et quantum ad efficaciam persuadendi; et quantum ad | |
| 1035 auctoritatem loquentis, quia loquebatur quasi dominium habens super | |
| 1036 legem, cum diceret, ego autem dico vobis; et etiam quantum ad | |
| 1037 virtutem rectitudinis quam in sua conversatione monstrabat, sine | |
| 53 | 1038 peccato vivendo.</p><p title="III q. 42 a. 1 ad 3"><a name="48708"><span class="ref">[48708] IIIª q. 42 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1039 dicendum quod, sicut Christus non debuit a principio indifferenter |
| 1040 gentilibus suam doctrinam communicare, ut Iudaeis tanquam | |
| 1041 primogenito populo deditus observaretur; ita etiam non debuit | |
| 1042 gentiles omnino repellere, ne spes salutis eis praecluderetur. Et | |
| 1043 propter hoc aliqui gentilium particulariter sunt admissi, propter | |
| 53 | 1044 excellentiam fidei et devotionis eorum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 42 a. 2 arg. 1"><a name="48709"><span class="ref">[48709] IIIª q. 42 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1045 sic proceditur. Videtur quod Christus debuerit Iudaeis sine eorum |
| 1046 offensione praedicare. Quia, ut Augustinus dicit, in libro de agone | |
| 1047 Christiano, <i>in homine Iesu Christo se nobis ad exemplum vitae | |
| 1048 praebuit filius Dei</i>. Sed nos debemus vitare offensionem, non | |
| 1049 solum fidelium, sed etiam infidelium, secundum illud I Cor. X, | |
| 1050 <i>sine offensione estote Iudaeis et gentibus et Ecclesiae Dei</i>. | |
| 1051 Ergo videtur quod etiam Christus in sua doctrina offensionem | |
| 53 | 1052 Iudaeorum vitare debuerit.</p><p title="III q. 42 a. 2 arg. 2"><a name="48710"><span class="ref">[48710] IIIª q. 42 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1053 nullus sapiens debet facere unde effectum sui operis impediat. Sed |
| 1054 per hoc quod sua doctrina Christus Iudaeos turbavit, impediebatur | |
| 1055 effectus doctrinae eius, dicitur enim Luc. XI, quod, cum dominus | |
| 1056 Pharisaeos et Scribas reprehenderet, <i>coeperunt graviter | |
| 1057 insistere, et os eius opprimere de multis, insidiantes ei et | |
| 1058 quaerentes aliquid capere ex ore eius ut accusarent eum</i>. Non | |
| 1059 ergo videtur conveniens fuisse quod eos in sua doctrina | |
| 53 | 1060 offenderet.</p><p title="III q. 42 a. 2 arg. 3"><a name="48711"><span class="ref">[48711] IIIª q. 42 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1061 apostolus dicit, I Tim. V, <i>seniorem ne increpaveris, sed obsecra |
| 1062 ut patrem</i>. Sed sacerdotes et principes Iudaeorum erant illius | |
| 1063 populi seniores. Ergo videtur quod non fuerint duris | |
| 53 | 1064 increpationibus arguendi.</p><p title="III q. 42 a. 2 s. c."><a name="48712"><span class="ref">[48712] IIIª q. 42 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1065 quod Isaiae VIII fuerat prophetatum quod Christus esset <i>in |
| 1066 lapidem offensionis et petram scandali duabus dominus | |
| 53 | 1067 Israel</i>.</p><p title="III q. 42 a. 2 co."><a name="48713"><span class="ref">[48713] IIIª q. 42 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1068 dicendum quod salus multitudinis est praeferenda paci quorumcumque |
| 1069 singularium hominum. Et ideo, quando aliqui sua perversitate | |
| 1070 multitudinis salutem impediunt, non est timenda eorum offensio a | |
| 1071 praedicatore vel doctore, ad hoc quod multitudinis saluti | |
| 1072 provideat. Scribae autem et Pharisaei et principes Iudaeorum sui | |
| 1073 malitia plurimum impediebant populi salutem, tum quia repugnabant | |
| 1074 Christi doctrinae, per quam solam poterat esse salus; tum etiam | |
| 1075 quia pravis suis moribus vitam populi corrumpebant. Et ideo | |
| 1076 dominus, non obstante offensione eorum, publice veritatem docebat, | |
| 1077 quam illi odiebant, et eorum vitia arguebat. Et ideo dicitur, | |
| 1078 Matth. XV, quod, discipulis domino dicentibus, <i>scis quia Iudaei, | |
| 1079 audito hoc verbo, scandalizati sunt?</i> Respondit, sinite illos. | |
| 1080 Caeci sunt duces caecorum. <i>Si caecus caeco ducatum praestet, | |
| 53 | 1081 ambo in foveam cadunt</i>.</p><p title="III q. 42 a. 2 ad 1"><a name="48714"><span class="ref">[48714] IIIª q. 42 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1082 dicendum quod homo sic debet esse sine offensione omnibus ut nulli |
| 1083 det suo facto vel dicto minus recto occasionem ruinae. <i>Si tamen | |
| 1084 de veritate scandalum oritur, magis est sustinendum scandalum quam | |
| 53 | 1085 veritas relinquatur</i>, ut Gregorius dicit.</p><p title="III q. 42 a. 2 ad 2"><a name="48715"><span class="ref">[48715] IIIª q. 42 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1086 dicendum quod per hoc quod Christus publice Scribas et Pharisaeos |
| 1087 arguebat, non impedivit, sed magis promovit effectum suae | |
| 1088 doctrinae. Quia cum eorum vitia populo innotescebant, minus | |
| 1089 avertebatur a Christo propter verba Scribarum et Pharisaeorum, qui | |
| 53 | 1090 semper doctrinae Christi obsistebant.</p><p title="III q. 42 a. 2 ad 3"><a name="48716"><span class="ref">[48716] IIIª q. 42 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1091 dicendum quod illud verbum apostoli est intelligendum de illis |
| 1092 senioribus qui non solum aetate vel auctoritate, sed etiam | |
| 1093 honestate sunt senes, secundum illud Num. XI, <i>congrega mihi | |
| 1094 septuaginta viros de senioribus Israel, quos tu nosti quod senes | |
| 1095 populi sint</i>. Si autem auctoritatem senectutis in instrumentum | |
| 1096 malitiae vertant publice peccando, sunt manifeste et acriter | |
| 1097 arguendi, sicut et Daniel dixit, Dan. XIII, <i>inveterate dierum | |
| 53 | 1098 malorum,</i> et cetera.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 42 a. 3 arg. 1"><a name="48717"><span class="ref">[48717] IIIª q. 42 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1099 proceditur. Videtur quod Christus non omnia publice docere debuit. |
| 1100 Legitur enim multa seorsum discipulis dixisse, sicut patet in | |
| 1101 sermone caenae. Unde et Matth. X dixit, <i>quod in aure audistis in | |
| 1102 cubilibus, praedicabitur in tectis</i>. Non ergo omnia publice | |
| 53 | 1103 docuit.</p><p title="III q. 42 a. 3 arg. 2"><a name="48718"><span class="ref">[48718] IIIª q. 42 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1104 profunda sapientiae non sunt nisi perfectis exponenda, secundum |
| 1105 illud I Cor. II, <i>sapientiam loquimur inter perfectos</i>. Sed | |
| 1106 doctrina Christi continebat profundissimam sapientiam. Non ergo | |
| 53 | 1107 erat imperfectae multitudini communicanda.</p><p title="III q. 42 a. 3 arg. 3"><a name="48719"><span class="ref">[48719] IIIª q. 42 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1108 idem est veritatem aliquam occultare silentio, et obscuritate |
| 1109 verborum. Sed Christus veritatem quam praedicabat, occultabat | |
| 1110 turbis obscuritate verborum, <i>quia sine parabolis non loquebatur | |
| 1111 ad eos</i>, ut dicitur Matth. XIII. Ergo pari ratione poterat | |
| 53 | 1112 occultari silentio.</p><p title="III q. 42 a. 3 s. c."><a name="48720"><span class="ref">[48720] IIIª q. 42 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1113 quod ipse dicit, Ioan. XVIII, <i>in occulto locutus sum |
| 53 | 1114 nihil</i>.</p><p title="III q. 42 a. 3 co."><a name="48721"><span class="ref">[48721] IIIª q. 42 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1115 dicendum quod doctrina alicuius potest esse in occulto tripliciter. |
| 1116 Uno modo, quantum ad intentionem docentis, qui intendit suam | |
| 1117 doctrinam non manifestare multis, sed magis occultare. Quod quidem | |
| 1118 contingit dupliciter. Quandoque ex invidia docentis, qui vult per | |
| 1119 suam scientiam excellere, et ideo scientiam suam non vult aliis | |
| 1120 communicare. Quod in Christo locum non habuit, ex cuius persona | |
| 1121 dicitur, Sap. VII, <i>quam sine fictione didici, et sine invidia | |
| 1122 communico, et honestatem illius non abscondo</i>. Quandoque vero | |
| 1123 hoc contingit propter inhonestatem eorum quae docentur, sicut | |
| 1124 Augustinus dicit, super Ioan., quod quaedam sunt mala <i>quae | |
| 1125 portare non potest qualiscumque pudor humanus</i>. Unde de doctrina | |
| 1126 haereticorum dicitur, Prov. IX, aquae furtivae dulciores sunt. | |
| 1127 Doctrina autem Christi non est neque de errore neque de immunditia. | |
| 1128 Et ideo dominus dicit, Marci IV, nunquid venit lucerna, idest vera | |
| 1129 et honesta doctrina, ut sub modio ponatur? Alio modo aliqua | |
| 1130 doctrina est in occulto, quia paucis proponitur. Et sic etiam | |
| 1131 Christus nihil docuit in occulto, quia omnem doctrinam suam vel | |
| 1132 turbae toti proposuit, vel omnibus suis discipulis in communi. Unde | |
| 1133 Augustinus dicit, super Ioan., <i>quis in occulto loquitur, cum | |
| 1134 coram tot hominibus loquitur? Praesertim si hoc loquitur paucis, | |
| 1135 quod per eos velit innotescere multis?</i> Tertio modo aliqua | |
| 1136 doctrina est in occulto, quantum ad modum docendi. Et sic Christus | |
| 1137 quaedam turbis loquebatur in occulto, parabolis utens ad | |
| 1138 annuntianda spiritualia mysteria, ad quae capienda non erant idonei | |
| 1139 vel digni. Et tamen melius erat eis vel sic, sub tegumento | |
| 1140 parabolarum, spiritualium doctrinam audire, quam omnino ea privari. | |
| 1141 Harum tamen parabolarum apertam et nudam veritatem dominus | |
| 1142 discipulis exponebat, per quos deveniret ad alios, qui essent | |
| 1143 idonei, secundum illud II Tim. II, <i>quae audisti a me per multos | |
| 1144 testes, haec commenda fidelibus hominibus, qui idonei erunt et | |
| 1145 alios docere</i>. Et hoc significatum est Num. IV, ubi mandatur | |
| 1146 quod filii Aaron involverent vasa sanctuarii, quae Levitae involuta | |
| 53 | 1147 portarent.</p><p title="III q. 42 a. 3 ad 1"><a name="48722"><span class="ref">[48722] IIIª q. 42 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1148 dicendum quod, sicut Hilarius dicit, super Matth., exponens illud |
| 1149 verbum inductum, <i>non legimus dominum solitum fuisse noctibus | |
| 1150 sermocinari, et doctrinam in tenebris tradidisse, sed hoc dicit, | |
| 1151 quia omnis sermo eius carnalibus tenebrae sunt, et verbum eius | |
| 1152 infidelibus nox est. Itaque quod ab eo dictum est, inter infideles | |
| 1153 cum libertate fidei et confessionis est loquendum</i>. Vel, | |
| 1154 secundum Hieronymum, comparative loquitur, quia videlicet erudiebat | |
| 1155 eos in parvo Iudaeae loco, respectu totius mundi, in quo erat per | |
| 53 | 1156 apostolorum praedicationem doctrina Christi publicanda.</p><p title="III q. 42 a. 3 ad 2"><a name="48723"><span class="ref">[48723] IIIª q. 42 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1157 dicendum quod dominus non omnia profunda suae sapientiae sua |
| 1158 doctrina manifestavit, non solum turbis, sed nec etiam discipulis, | |
| 1159 quibus dixit, Ioan. XVI, <i>adhuc habeo vobis multa dicere, quae | |
| 1160 non potestis portare modo</i>. Sed tamen quaecumque dignum duxit | |
| 1161 aliis tradere de sua sapientia, non in occulto, sed palam | |
| 1162 proposuit, licet non ab omnibus intelligeretur. Unde Augustinus | |
| 1163 dicit, super Ioan., <i>intelligendum est ita dixisse dominum, palam | |
| 1164 locutus sum mundo, ac si dixisset, multi me audierunt. Et rursus | |
| 53 | 1165 non erat palam, quia non intelligebant</i>.</p><p title="III q. 42 a. 3 ad 3"><a name="48724"><span class="ref">[48724] IIIª q. 42 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1166 dicendum quod turbis dominus in parabolis loquebatur, sicut dictum |
| 1167 est, quia non erant digni nec idonei nudam veritatem accipere, quam | |
| 1168 discipulis exponebat. Quod autem dicitur quod sine parabolis non | |
| 1169 loquebatur eis, secundum Chrysostomum intelligendum est quantum ad | |
| 1170 illum sermonem, quamvis alias et sine parabolis multa turbis | |
| 1171 locutus fuerit. Vel, secundum Augustinum, in libro de quaest. | |
| 1172 Evang., <i>hoc dicitur, non quia nihil proprie locutus est, sed | |
| 1173 quia nullum fere sermonem explicavit ubi non per parabolam aliquid | |
| 53 | 1174 significaverit, quamvis in eo aliqua proprie dixerit</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 42 a. 4 arg. 1"><a name="48725"><span class="ref">[48725] IIIª q. 42 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1175 proceditur. Videtur quod Christus doctrinam suam debuerit scripto |
| 1176 tradere. Scriptura enim inventa est ad hoc quod doctrina | |
| 1177 commendetur memoriae in futurum. Sed doctrina Christi duratura erat | |
| 1178 in aeternum, secundum illud Luc. XXI, <i>caelum et terra | |
| 1179 transibunt, verba autem mea non transibunt</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1180 Christus doctrinam suam debuerit scripto mandare.</p><p title="III q. 42 a. 4 arg. 2"><a name="48726"><span class="ref">[48726] IIIª q. 42 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, lex |
| 28 | 1181 vetus in figura Christi praecessit, secundum illud Heb. X, |
| 1182 <i>umbram habet lex futurorum bonorum</i>. Sed lex vetus a Deo fuit | |
| 1183 descripta, secundum illud Exod. XXIV, <i>dabo tibi duas tabulas | |
| 1184 lapideas, et legem ac mandata quae scripsi</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1185 etiam Christus doctrinam suam scribere debuerit.</p><p title="III q. 42 a. 4 arg. 3"><a name="48727"><span class="ref">[48727] IIIª q. 42 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 1186 Christum, qui venerat <i>illuminare his qui in tenebris et in umbra |
| 1187 mortis sedent</i>, ut dicitur Luc. I, pertinebat erroris occasionem | |
| 1188 excludere, et viam fidei aperire. Sed hoc fecisset doctrinam suam | |
| 1189 scribendo, dicit enim Augustinus, in I de Consens. Evang., quod | |
| 1190 <i>solet nonnullos movere cur ipse dominus nihil scripserit, ut | |
| 1191 aliis de illo scribentibus necesse sit credere. Hoc enim illi vel | |
| 1192 maxime Pagani quaerunt qui Christum culpare aut blasphemare non | |
| 1193 audent, eique tribuunt excellentissimam sapientiam, sed tamen | |
| 1194 tanquam homini. Discipulos vero eius dicunt magistro suo amplius | |
| 1195 tribuisse quam erat, ut eum filium Dei dicerent, et verbum Dei, per | |
| 1196 quod facta sunt omnia</i>. Et postea subdit, <i>videntur parati | |
| 1197 fuisse hoc de illo credere quod de se ipse scripsisset, non quod | |
| 1198 alii de illo pro suo arbitrio praedicassent</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1199 Christus ipse doctrinam suam scripto tradere debuerit.</p><p title="III q. 42 a. 4 s. c."><a name="48728"><span class="ref">[48728] IIIª q. 42 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 1200 quod nulli libri ab eo scripti habentur in canone Scripturae.</p><p title="III q. 42 a. 4 co."><a name="48729"><span class="ref">[48729] IIIª q. 42 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1201 dicendum conveniens fuisse Christum doctrinam suam non scripsisse. |
| 1202 Primo quidem, propter dignitatem ipsius. Excellentiori enim doctori | |
| 1203 excellentior modus doctrinae debetur. Et ideo Christo, tanquam | |
| 1204 excellentissimo doctori, hic modus competebat, ut doctrinam suam | |
| 1205 auditorum cordibus imprimeret. Propter quod dicitur Matth. VII, | |
| 1206 quod <i>erat docens eos sicut potestatem habens</i>. Unde etiam | |
| 1207 apud gentiles Pythagoras et Socrates, qui fuerunt excellentissimi | |
| 1208 doctores, nihil scribere voluerunt. Scripta enim ordinantur ad | |
| 1209 impressionem doctrinae in cordibus auditorum sicut ad finem. | |
| 1210 Secundo, propter excellentiam doctrinae Christi, quae litteris | |
| 1211 comprehendi non potest, secundum illud Ioan. ult., <i>sunt et alia | |
| 1212 multa quae fecit Iesus, quae si scribantur per singula, nec ipsum | |
| 1213 arbitror mundum capere eos qui scribendi sunt libros</i>. Quos, | |
| 1214 sicut Augustinus dicit, <i>non spatio locorum credendum est mundum | |
| 1215 capere non posse, sed capacitate legentium comprehendi non | |
| 1216 posse</i>. Si autem Christus scripto suam doctrinam mandasset, | |
| 1217 nihil altius de eius doctrina homines existimarent quam quod | |
| 1218 Scriptura contineret. Tertio, ut ordine quodam ab ipso doctrina ad | |
| 1219 omnes perveniret, dum ipse scilicet discipulos suos immediate | |
| 1220 docuit, qui postmodum alios verbo et scripto docuerunt. Si autem | |
| 1221 ipsemet scripsisset, eius doctrina immediate ad omnes pervenisset. | |
| 1222 Unde et de sapientia dicitur, Prov. IX, quod misit ancillas suas | |
| 1223 vocare ad arcem. Sciendum tamen est, sicut Augustinus dicit, in I | |
| 1224 de Consens. Evang., aliquos gentiles existimasse Christum quosdam | |
| 1225 libros scripsisse continentes quaedam magica, quibus miracula | |
| 1226 faciebat, quae disciplina Christiana condemnat. <i>Et tamen illi | |
| 1227 qui Christi libros tales se legisse affirmant, nulla talia faciunt | |
| 1228 qualia illum de libris talibus fecisse mirantur. Divino etiam | |
| 1229 iudicio sic errant ut eosdem libros ad Petrum et Paulum dicant | |
| 1230 tanquam epistolari titulo praenotatos, eo quod in pluribus locis | |
| 1231 simul eos cum Christo pictos viderunt. Nec mirum si a pingentibus | |
| 1232 fingentes decepti sunt. Toto enim tempore quo Christus in carne | |
| 1233 mortali cum suis discipulis vixit, nondum erat Paulus discipulus | |
| 53 | 1234 eius</i>.</p><p title="III q. 42 a. 4 ad 1"><a name="48730"><span class="ref">[48730] IIIª q. 42 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1235 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in eodem libro, <i>omnibus |
| 1236 discipulis suis tanquam membris sui corporis Christus caput est. | |
| 1237 Itaque, cum illi scripserunt quae ille ostendit et dixit, nequaquam | |
| 1238 dicendum est quod ipse non scripserit. Quandoquidem membra eius id | |
| 1239 operata sunt quod, dictante capite, cognoverunt. Quidquid enim ille | |
| 1240 de suis factis et dictis nos legere voluit, hoc scribendum illis | |
| 53 | 1241 tanquam suis manibus imperavit</i>.</p><p title="III q. 42 a. 4 ad 2"><a name="48731"><span class="ref">[48731] IIIª q. 42 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1242 dicendum quod, quia lex vetus in sensibilibus figuris dabatur, ideo |
| 1243 etiam convenienter sensibilibus signis scripta fuit. Sed doctrina | |
| 1244 Christi, quae est lex spiritus vitae, scribi debuit, <i>non | |
| 1245 atramento, sed spiritu Dei vivi, non in tabulis lapideis, sed in | |
| 53 | 1246 tabulis cordis carnalibus</i>, ut apostolus dicit, II Cor. III.</p><p title="III q. 42 a. 4 ad 3"><a name="48732"><span class="ref">[48732] IIIª q. 42 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1247 dicendum quod illi qui Scripturae apostolorum de Christo credere |
| 1248 nolunt, nec ipsi Christo scribenti credidissent, de quo opinabantur | |
| 53 | 1249 quod magicis artibus fecisset miracula.</p></div></div><div class="q" id="q43"><h2>Quaestio 43</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 43 pr."><a name="48733"><span class="ref">[48733] |
| 1250 IIIª q. 43 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 1251 miraculis a Christo factis. Et primo, in generali; secundo, in |
| 1252 speciali de singulis miraculorum generibus; tertio, in particulari | |
| 1253 de transfiguratione ipsius. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, | |
| 1254 utrum Christus debuerit miracula facere. Secundo, utrum fecerit ea | |
| 1255 virtute divina. Tertio, quo tempore incoeperit miracula facere. | |
| 1256 Quarto, utrum per miracula fuerit sufficienter ostensa eius | |
| 53 | 1257 divinitas.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 43 a. 1 arg. 1"><a name="48734"><span class="ref">[48734] IIIª q. 43 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1258 proceditur. Videtur quod Christus miracula facere non debuit. |
| 1259 Factum enim Christi verbo ipsius debuit concordare. Sed ipse dixit, | |
| 1260 Matth. XVI, <i>generatio mala et adultera signum quaerit, et signum | |
| 1261 non dabitur ei, nisi signum Ionae prophetae</i>. Ergo non debuit | |
| 53 | 1262 miracula facere.</p><p title="III q. 43 a. 1 arg. 2"><a name="48735"><span class="ref">[48735] IIIª q. 43 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1263 sicut Christus in secundo adventu venturus est in virtute magna et |
| 1264 maiestate, ut dicitur Matth. XXIV; ita in primo adventu venit in | |
| 1265 infirmitate, secundum illud Isaiae LIII, <i>virum dolorum et | |
| 1266 scientem infirmitatem</i>. Sed operatio miraculorum magis pertinet | |
| 1267 ad virtutem quam ad infirmitatem. Ergo non fuit conveniens ut in | |
| 53 | 1268 primo adventu miracula faceret.</p><p title="III q. 43 a. 1 arg. 3"><a name="48736"><span class="ref">[48736] IIIª q. 43 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1269 Christus venit ad hoc ut per fidem homines salvaret, secundum illud |
| 1270 Heb. XII, <i>aspicientes in auctorem fidei et consummatorem, | |
| 1271 Iesum</i>. Sed miracula diminuunt meritum fidei, unde dominus | |
| 1272 dicit, Ioan. IV, <i>nisi signa et prodigia videritis, non | |
| 1273 creditis</i>. Ergo videtur quod Christus non debuerit miracula | |
| 53 | 1274 facere.</p><p title="III q. 43 a. 1 s. c."><a name="48737"><span class="ref">[48737] IIIª q. 43 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1275 quod ex persona adversariorum dicitur, Ioan. XI, <i>quid facimus, |
| 53 | 1276 quia hic homo multa signa facit?</i></p><p title="III q. 43 a. 1 co."><a name="48738"><span class="ref">[48738] IIIª q. 43 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1277 dicendum quod divinitus conceditur homini miracula facere, propter |
| 1278 duo. Primo quidem, et principaliter, ad confirmandam veritatem quam | |
| 1279 aliquis docet. Quia enim ea quae sunt fidei humanam rationem | |
| 1280 excedunt, non possunt per rationes humanas probari, sed oportet | |
| 1281 quod probentur per argumentum divinae virtutis, ut, dum aliquis | |
| 1282 facit opera quae solus Deus facere potest, credantur ea quae | |
| 1283 dicuntur esse a Deo; sicut, cum aliquis defert litteras anulo regis | |
| 1284 signatas, creditur ex voluntate regis processisse quod in illis | |
| 1285 continetur. Secundo, ad ostendendum praesentiam Dei in homine per | |
| 1286 gratiam spiritus sancti, ut dum scilicet homo facit opera Dei, | |
| 1287 credatur Deus habitare in eo per gratiam. Unde dicitur, Galat. III, | |
| 1288 <i>qui tribuit vobis spiritum, et operatur virtutes in vobis</i>. | |
| 1289 Utrumque autem circa Christum erat hominibus manifestandum, | |
| 1290 scilicet quod Deus esset in eo per gratiam, non adoptionis, sed | |
| 1291 unionis; et quod eius supernaturalis doctrina esset a Deo. Et ideo | |
| 1292 convenientissimum fuit ut miracula faceret. Unde ipse dicit, Ioan. | |
| 1293 X, <i>si mihi non vultis credere, operibus credite</i>. Et Ioan. V, | |
| 1294 <i>opera quae dedit mihi pater ut faciam, ipsa sunt quae | |
| 53 | 1295 testimonium perhibent de me</i>.</p><p title="III q. 43 a. 1 ad 1"><a name="48739"><span class="ref">[48739] IIIª q. 43 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1296 dicendum quod hoc quod dicit, <i>signum non dabitur ei nisi signum |
| 1297 Ionae</i>, sic intelligendum est, ut Chrysostomus dicit, quod tunc | |
| 1298 non acceperunt tale signum quale petebant, scilicet de caelo, non | |
| 1299 quod nullum signum eis dederit. Vel, quia signa faciebat, non | |
| 1300 propter eos, quos sciebat lapideos esse, sed ut alios emundaret. Et | |
| 53 | 1301 ideo non eis, sed aliis illa signa dabantur.</p><p title="III q. 43 a. 1 ad 2"><a name="48740"><span class="ref">[48740] IIIª q. 43 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1302 dicendum quod, licet Christus venerit in infirmitate carnis, quod |
| 1303 manifestatur per passiones, venit tamen in virtute Dei. Quod erat | |
| 53 | 1304 manifestandum per miracula.</p><p title="III q. 43 a. 1 ad 3"><a name="48741"><span class="ref">[48741] IIIª q. 43 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1305 dicendum quod miracula intantum diminuunt meritum fidei, inquantum |
| 1306 per hoc ostenditur duritia eorum qui nolunt credere ea quae | |
| 1307 Scripturis divinis probantur, nisi per miracula. Et tamen melius | |
| 1308 est eis ut vel per miracula convertantur ad fidem quam quod omnino | |
| 1309 in infidelitate permaneant. Dicitur enim I Cor. XIV, quod signa | |
| 53 | 1310 data sunt infidelibus, ut scilicet convertantur ad fidem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 43 a. 2 arg. 1"><a name="48742"><span class="ref">[48742] IIIª q. 43 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1311 sic proceditur. Videtur quod Christus non fecerit miracula virtute |
| 1312 divina. Virtus enim divina est omnipotens. Sed videtur quod | |
| 1313 Christus non fuerit omnipotens in miraculis faciendis, dicitur enim | |
| 1314 Marci VI, quod non poterat ibi, scilicet in patria sua, ullam | |
| 1315 virtutem facere. Ergo videtur quod non fecerit miracula virtute | |
| 53 | 1316 divina.</p><p title="III q. 43 a. 2 arg. 2"><a name="48743"><span class="ref">[48743] IIIª q. 43 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, Dei |
| 28 | 1317 non est orare. Sed Christus aliquando in miraculis faciendis |
| 1318 orabat, ut patet in suscitatione Lazari, Ioan. XI; et in | |
| 1319 multiplicatione panum, ut patet Matth. XIV. Ergo videtur quod non | |
| 53 | 1320 fecerit miracula virtute divina.</p><p title="III q. 43 a. 2 arg. 3"><a name="48744"><span class="ref">[48744] IIIª q. 43 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, ea |
| 28 | 1321 quae virtute divina fiunt, non possunt virtute alicuius creaturae |
| 1322 fieri. Sed ea quae Christus faciebat, poterant etiam fieri virtute | |
| 1323 alicuius creaturae, unde et Pharisaei dicebant quod <i>in | |
| 1324 Beelzebub, principe Daemoniorum, eiiciebat Daemonia</i>. Ergo | |
| 53 | 1325 videtur quod Christus non fecerit miracula virtute divina.</p><p title="III q. 43 a. 2 s. c."><a name="48745"><span class="ref">[48745] IIIª q. 43 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1326 quod dominus dicit, Ioan. XIV, <i>pater, in me manens, ipse facit |
| 53 | 1327 opera</i>.</p><p title="III q. 43 a. 2 co."><a name="48746"><span class="ref">[48746] IIIª q. 43 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1328 dicendum quod, sicut in prima parte habitum est, vera miracula sola |
| 1329 virtute divina fieri possunt, quia solus Deus potest mutare naturae | |
| 1330 ordinem, quod pertinet ad rationem miraculi. Unde Leo Papa dicit, | |
| 1331 in epistola ad Flavianum, quod, cum in Christo sint duae naturae, | |
| 1332 una earum est, scilicet divina, quae fulget miraculis; altera, | |
| 1333 scilicet humana, quae succumbit iniuriis; et tamen una earum agit | |
| 1334 cum communicatione alterius, inquantum scilicet humana natura est | |
| 1335 instrumentum divinae actionis, et actio humana virtutem accepit a | |
| 53 | 1336 natura divina, sicut supra habitum est.</p><p title="III q. 43 a. 2 ad 1"><a name="48747"><span class="ref">[48747] IIIª q. 43 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1337 dicendum quod hoc quod dicitur, non poterat ibi ullam virtutem |
| 1338 facere, non est referendum ad potentiam absolutam, sed ad id quod | |
| 1339 potest fieri congruenter, non enim congruum erat ut inter | |
| 1340 incredulos operaretur miracula. Unde subditur, <i>et mirabatur | |
| 1341 propter incredulitatem eorum</i>. Secundum quem modum dicitur Gen. | |
| 1342 XVIII, <i>non celare potero Abraham quae gesturus sum</i>; et XIX, | |
| 53 | 1343 <i>non potero facere quidquam donec ingrediaris illuc</i>.</p><p title="III q. 43 a. 2 ad 2"><a name="48748"><span class="ref">[48748] IIIª q. 43 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1344 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super illud Matth. XIV, |
| 1345 <i>acceptis quinque panibus et duobus piscibus aspiciens in caelum | |
| 1346 benedixit et fregit, oportebat, inquit, credi de Christo quoniam a | |
| 1347 patre est, et quoniam ei aequalis est. Et ideo, ut utrumque | |
| 1348 ostendat, nunc quidem cum potestate, nunc autem orans miracula | |
| 1349 facit. Et in minoribus quidem respicit in caelum, puta in | |
| 1350 multiplicatione panum, in maioribus autem, quae sunt solius Dei, | |
| 1351 cum potestate agit, puta quando peccata dimisit, mortuos | |
| 1352 suscitavit</i>. Quod autem dicitur Ioan. XI, quod in suscitatione | |
| 1353 Lazari oculos sursum levavit, non propter necessitatem suffragii, | |
| 1354 sed propter exemplum hoc fecit. Unde dicit, <i>propter populum qui | |
| 53 | 1355 circumstat dixi, ut credant quia tu me misisti</i>.</p><p title="III q. 43 a. 2 ad 3"><a name="48749"><span class="ref">[48749] IIIª q. 43 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1356 dicendum quod Christus alio modo expellebat Daemones quam virtute |
| 1357 Daemonum expellantur. Nam virtute superiorum Daemonum ita Daemones | |
| 1358 a corporibus expelluntur quod tamen remanet dominium eorum quantum | |
| 1359 ad animam, non enim contra regnum suum Diabolus agit. Sed Christus | |
| 1360 Daemones expellebat non solum a corpore, sed multo magis ab anima. | |
| 1361 Et ideo dominus blasphemiam Iudaeorum dicentium eum in virtute | |
| 1362 Daemonum Daemonia eiicere, reprobavit, primo quidem, per hoc quod | |
| 1363 Satanas contra seipsum non dividitur. Secundo, exemplo aliorum, qui | |
| 1364 Daemonia eiiciebant per spiritum Dei. Tertio, quia Daemonium | |
| 1365 expellere non posset nisi ipsum vicisset virtute divina. Quarto, | |
| 1366 quia nulla convenientia in operibus nec in effectu erat sibi et | |
| 1367 Satanae, cum Satanas dispergere cuperet quos Christus | |
| 53 | 1368 colligebat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 43 a. 3 arg. 1"><a name="48750"><span class="ref">[48750] IIIª q. 43 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1369 proceditur. Videtur quod Christus non incoeperit miracula facere in |
| 1370 nuptiis, mutando aquam in vinum. Legitur enim in libro de infantia | |
| 1371 salvatoris, quod Christus in sua pueritia multa miracula fecit. Sed | |
| 1372 miraculum de conversione aquae in vinum fecit in nuptiis trigesimo | |
| 1373 vel trigesimoprimo anno suae aetatis. Ergo videtur quod non | |
| 53 | 1374 incoeperit tunc miracula facere.</p><p title="III q. 43 a. 3 arg. 2"><a name="48751"><span class="ref">[48751] IIIª q. 43 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1375 Christus faciebat miracula secundum virtutem divinam. Sed virtus |
| 1376 divina fuit in eo a principio suae conceptionis, ex tunc enim fuit | |
| 53 | 1377 Deus et homo. Ergo videtur quod a principio miracula fecerit.</p><p title="III q. 43 a. 3 arg. 3"><a name="48752"><span class="ref">[48752] IIIª q. 43 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1378 Christus post Baptismum et tentationem coepit discipulos |
| 1379 congregare, ut legitur Matth. IV et Ioan. I. Sed discipuli | |
| 1380 praecipue congregati sunt ad ipsum propter miracula, sicut dicitur | |
| 1381 Luc. V, quod Petrum vocavit obstupescentem propter miraculum quod | |
| 1382 fecerat in captura piscium. Ergo videtur quod ante miraculum quod | |
| 53 | 1383 fecit in nuptiis, fecerit alia miracula.</p><p title="III q. 43 a. 3 s. c."><a name="48753"><span class="ref">[48753] IIIª q. 43 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1384 quod dicitur Ioan. II, <i>hoc fecit initium signorum Iesus in Cana |
| 53 | 1385 Galilaeae</i>.</p><p title="III q. 43 a. 3 co."><a name="48754"><span class="ref">[48754] IIIª q. 43 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1386 dicendum quod miracula facta sunt a Christo propter confirmationem |
| 1387 eius doctrinae, et ad ostendendum virtutem divinam in ipso. Et | |
| 1388 ideo, quantum ad primum, non debuit ante miracula facere quam | |
| 1389 docere inciperet. Non autem debuit incipere docere ante perfectam | |
| 1390 aetatem, ut supra habitum est, cum de Baptismo eius ageretur. | |
| 1391 Quantum autem ad secundum, sic debuit per miracula divinitatem | |
| 1392 ostendere ut crederetur veritas humanitatis ipsius. Et ideo, sicut | |
| 1393 dicit Chrysostomus, super Ioan., <i>decenter non incoepit signa | |
| 1394 facere ex prima aetate, existimassent enim phantasiam esse | |
| 1395 incarnationem, et ante opportunum tempus cruci eum | |
| 53 | 1396 tradidissent</i>.</p><p title="III q. 43 a. 3 ad 1"><a name="48755"><span class="ref">[48755] IIIª q. 43 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1397 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Ioan., ex verbo |
| 1398 Ioannis Baptistae dicentis, <i>ut manifestetur in Israel, propterea | |
| 1399 veni ego in aqua baptizans, manifestum est quod illa signa quae | |
| 1400 quidam dicunt in pueritia a Christo facta, mendacia et fictiones | |
| 1401 sunt. Si enim a prima aetate miracula fecisset Christus, nequaquam | |
| 1402 neque Ioannes eum ignorasset, neque reliqua multitudo indiguisset | |
| 53 | 1403 magistro ad manifestandum eum</i>.</p><p title="III q. 43 a. 3 ad 2"><a name="48756"><span class="ref">[48756] IIIª q. 43 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1404 dicendum quod divina virtus operabatur in Christo secundum quod |
| 1405 erat necessarium ad salutem humanam, propter quam carnem | |
| 1406 assumpserat. Et ideo sic miracula fecit virtute divina ut fidei de | |
| 53 | 1407 veritate carnis eius praeiudicium non fieret.</p><p title="III q. 43 a. 3 ad 3"><a name="48757"><span class="ref">[48757] IIIª q. 43 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1408 dicendum quod hoc ipsum ad laudem discipulorum pertinet, quod |
| 1409 Christum secuti sunt cum nulla eum miracula facere vidissent, sicut | |
| 1410 Gregorius dicit, in quadam homilia. Et, ut Chrysostomus dicit, | |
| 1411 <i>maxime tunc signa necessarium erat facere, quando discipuli iam | |
| 1412 congregati erant et devoti, et attendentes his quae fiebant. Unde | |
| 1413 subditur, et crediderunt in eum discipuli eius</i>, non quia tunc | |
| 1414 primum crediderunt; sed quia tunc diligentius et perfectius | |
| 1415 crediderunt. Vel discipulos vocat eos qui futuri erant discipuli, | |
| 53 | 1416 sicut exponit Augustinus, in libro de consensu Evangelistarum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 43 a. 4 arg. 1"><a name="48758"><span class="ref">[48758] IIIª q. 43 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1417 proceditur. Videtur quod miracula quae Christus fecit, non fuerunt |
| 1418 sufficientia ad ostendendam divinitatem ipsius. Esse enim Deum et | |
| 1419 hominem proprium est Christo. Sed miracula quae Christus fecit, | |
| 1420 etiam ab aliis sunt facta. Ergo videtur quod non fuerint | |
| 53 | 1421 sufficientia ad ostendendam divinitatem ipsius.</p><p title="III q. 43 a. 4 arg. 2"><a name="48759"><span class="ref">[48759] IIIª q. 43 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1422 virtute divinitatis nihil est maius. Sed aliqui fecerunt maiora |
| 1423 miracula quam Christus, dicitur enim Ioan. XIV, <i>qui credit in | |
| 1424 me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et maiora horum | |
| 1425 faciet</i>. Ergo videtur quod miracula quae Christus fecit, non | |
| 53 | 1426 fuerint sufficientia ad ostendendum divinitatem ipsius.</p><p title="III q. 43 a. 4 arg. 3"><a name="48760"><span class="ref">[48760] IIIª q. 43 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, ex |
| 28 | 1427 particulari non sufficienter ostenditur universale. Sed quodlibet |
| 1428 miraculorum Christi fuit quoddam particulare opus. Ergo ex nullo | |
| 1429 eorum potuit manifestari sufficienter divinitas Christi, ad quam | |
| 53 | 1430 pertinet universalem virtutem habere de omnibus.</p><p title="III q. 43 a. 4 s. c."><a name="48761"><span class="ref">[48761] IIIª q. 43 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1431 quod dominus dicit, Ioan. V, <i>opera quae dedit mihi pater ut |
| 53 | 1432 faciam, ipsa testimonium perhibent de me</i>.</p><p title="III q. 43 a. 4 co."><a name="48762"><span class="ref">[48762] IIIª q. 43 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1433 dicendum quod miracula quae Christus fecit, sufficientia erant ad |
| 1434 manifestandum divinitatem ipsius, secundum tria. Primo quidem, | |
| 1435 secundum ipsam speciem operum, quae transcendebant omnem potestatem | |
| 1436 creatae virtutis, et ideo non poterant fieri nisi virtute divina. | |
| 1437 Et propter hoc caecus illuminatus dicebat, Ioan. IX <i>a saeculo | |
| 1438 non est auditum quia aperuit quis oculos caeci nati. Nisi esset hic | |
| 1439 a Deo, non posset facere quidquam</i>. Secundo, propter modum | |
| 1440 miracula faciendi, quia scilicet quasi propria potestate miracula | |
| 1441 faciebat, non autem orando, sicut alii. Unde dicitur Luc. VI, quod | |
| 1442 <i>virtus de illo exibat et sanabat omnes</i>. Per quod ostenditur, | |
| 1443 sicut Cyrillus dicit, quod <i>non accipiebat alienam virtutem, sed, | |
| 1444 cum esset naturaliter Deus, propriam virtutem super infirmos | |
| 1445 ostendebat. Et propter hoc etiam innumerabilia miracula | |
| 1446 faciebat</i>. Unde super illud Matth. VIII, <i>eiiciebat spiritus | |
| 1447 verbo, et omnes male habentes curavit</i>, dicit Chrysostomus, | |
| 1448 <i>intende quantam multitudinem curatam transcurrunt Evangelistae, | |
| 1449 non unumquemque curatum enarrantes, sed uno verbo pelagus | |
| 1450 ineffabile miraculorum inducentes</i>. Et ex hoc ostendebatur quod | |
| 1451 haberet virtutem coaequalem Deo patri, secundum illud Ioan. V, | |
| 1452 <i>quaecumque pater facit, haec et filius similiter facit</i>; et | |
| 1453 ibidem, <i>sicut pater suscitat mortuos et vivificat, sic et filius | |
| 1454 quos vult vivificat</i>. Tertio, ex ipsa doctrina qua se Deum | |
| 1455 dicebat, quae nisi vera esset, non confirmaretur miraculis divina | |
| 1456 virtute factis. Et ideo dicitur Marci I, <i>quaenam doctrina haec | |
| 1457 nova? Quia in potestate spiritibus immundis imperat, et obediunt | |
| 53 | 1458 ei?</i></p><p title="III q. 43 a. 4 ad 1"><a name="48763"><span class="ref">[48763] IIIª q. 43 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1459 dicendum quod haec erat obiectio gentilium. Unde Augustinus dicit, |
| 1460 in epistola ad Volusianum, <i>nulla, inquiunt, competentibus signis | |
| 1461 tantae maiestatis indicia claruerunt. Quia larvalis illa | |
| 1462 purgatio</i>, qua scilicet Daemones effugabat, <i>debilium cura, | |
| 1463 reddita vita defunctis, si et alia considerentur, Deo parva | |
| 1464 sunt</i>. Et ad hoc respondet Augustinus, <i>fatemur et nos talia | |
| 1465 quidem fecisse prophetas. Sed et ipse Moyses et ceteri prophetae | |
| 1466 dominum Iesum prophetaverunt, et ei gloriam magnam dederunt. Qui | |
| 1467 propterea talia et ipse facere voluit, ne esset absurdum, quod per | |
| 1468 illos fecerat, si ipse non faceret. Sed tamen et aliquid proprium | |
| 1469 facere debuit, nasci de virgine, resurgere a mortuis, in caelum | |
| 1470 ascendere. Hoc Deo qui parum putat, quid plus expectet ignoro. Num, | |
| 1471 homine assumpto, alium mundum facere debuit, ut eum esse crederemus | |
| 1472 per quem factus est mundus? Sed nec maior mundus, nec isti aequalis | |
| 1473 in hoc fieri posset, si autem minorem faceret infra istum, | |
| 1474 similiter hoc quoque parum putaretur</i>. Quae tamen alii fecerunt, | |
| 1475 Christus excellentius fecit. Unde super Ioan. XV, <i>si opera non | |
| 1476 fecissem in eis quae nemo alius fecit</i>, etc., dicit Augustinus, | |
| 1477 <i>nulla in operibus Christi videntur esse maiora quam suscitatio | |
| 1478 mortuorum, quod scimus etiam antiquos fecisse prophetas. Fecit | |
| 1479 tamen aliqua Christus quae nemo alius fecit. Sed respondetur nobis | |
| 1480 et alios fecisse quae nec ipse, nec alius fecit. Sed quod tam multa | |
| 1481 vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta potestate | |
| 1482 sanaret, nullus omnino legitur antiquorum fecisse. Ut enim taceatur | |
| 1483 quod iubendo, sicut occurrebant, salvos singulos fecit, Marcus | |
| 1484 dicit, quocumque introibat in vicos aut in villas aut in civitates, | |
| 1485 in plateis ponebant infirmos, et deprecabantur eum ut vel fimbriam | |
| 1486 vestimenti eius tangerent, et quotquot tangebant eum, salvi | |
| 1487 fiebant. Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim intelligendum est | |
| 1488 quod ait, in eis, non inter eos, aut coram eis, sed prorsus in eis, | |
| 1489 quia sanavit eos. Nec tamen alius fecit, quicumque in eis talia | |
| 1490 opera fecit, quoniam quisquis alius homo aliquid eorum fecit, ipso | |
| 1491 faciente fecit; haec autem ipse, non illis facientibus, | |
| 53 | 1492 fecit</i>.</p><p title="III q. 43 a. 4 ad 2"><a name="48764"><span class="ref">[48764] IIIª q. 43 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1493 dicendum quod Augustinus, exponens illud verbum Ioannis, inquirit, |
| 1494 quae sunt ista opera maiora, quae credentes in eum erant facturi? | |
| 1495 <i>An forte quod aegros, ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra | |
| 1496 sanabat? Maius est enim quod sanet umbra, quam fimbria. Veruntamen, | |
| 1497 quando ista Christus dicebat, verborum suorum facta et opera | |
| 1498 commendabat. Cum enim dixit, pater in me manens ipse facit opera, | |
| 1499 quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Et eorundem | |
| 1500 verborum fructus erat fides illorum. Veruntamen, evangelizantibus | |
| 1501 discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam | |
| 1502 crediderunt. Nonne ab ore ipsius dives ille tristis abscessit, et | |
| 1503 tamen postea, quod ab illo auditum non fecit unus, fecerunt multi | |
| 1504 cum per discipulos loqueretur? Ecce, maiora fecit praedicatus a | |
| 1505 credentibus, quam locutus audientibus. Verum hoc adhuc movet, quod | |
| 1506 haec maiora per apostolos fecit, non autem ipsos tantum significans | |
| 1507 ait, qui credit in me. Audi ergo, qui credit in me, opera quae ego | |
| 1508 facio, et ipse faciet. Prius ego facio, deinde et ipse faciet, quia | |
| 1509 facio ut faciat. Quae opera, nisi ut ex impio iustus fiat? Quod | |
| 1510 utique in illo, sed non sine illo Christus operatur. Prorsus maius | |
| 1511 hoc esse dixerim quam creare caelum et terram, caelum enim et terra | |
| 1512 transibunt, praedestinatorum autem salus et iustificatio | |
| 1513 permanebit. Sed in caelis Angeli opera sunt Christi. Nunquid his | |
| 1514 operibus maiora facit qui cooperatur Christo ad suam | |
| 1515 iustificationem? Iudicet qui potest utrum maius sit iustos creare, | |
| 1516 quam impios iustificare. Certe, si aequalis est utrumque potentiae, | |
| 1517 hoc maioris est misericordiae. Sed omnia opera Christi intelligere | |
| 1518 ubi ait, maiora horum faciet, nulla nos necessitas cogit. Horum | |
| 1519 enim forsitan dixit quae illa hora faciebat. Tunc autem verba fidei | |
| 1520 faciebat, et utique minus est verba praedicare iustitiae, quod | |
| 1521 fecit praeter nos, quam impium iustificare, quod ita facit in nobis | |
| 53 | 1522 ut faciamus et nos</i>.</p><p title="III q. 43 a. 4 ad 3"><a name="48765"><span class="ref">[48765] IIIª q. 43 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1523 dicendum quod, quando aliquod particulare opus proprium est |
| 1524 alicuius agentis, tunc per illud particulare opus probatur tota | |
| 1525 virtus agentis, sicut, cum ratiocinari sit proprium hominis, | |
| 1526 ostenditur aliquis esse homo ex hoc ipso quod ratiocinatur circa | |
| 1527 quodcumque particulare propositum. Et similiter cum propria virtute | |
| 1528 miracula facere sit solius Dei, sufficienter ostensum est Christum | |
| 53 | 1529 esse Deum ex quocumque miraculo quod propria virtute fecit.</p></div></div><div class="q" id="q44"><h2>Quaestio 44</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 44 pr."><a name="48766"><span class="ref">[48766] |
| 1530 IIIª q. 44 pr.</span></a> Deinde considerandum est de singulis | |
| 28 | 1531 miraculorum speciebus. Et primo, de miraculis quae fecit circa |
| 1532 spirituales substantias. Secundo, de miraculis quae fecit circa | |
| 1533 caelestia corpora. Tertio, de miraculis quae fecit circa homines. | |
| 53 | 1534 Quarto, de miraculis quae fecit circa creaturas irrationales.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 44 a. 1 arg. 1"><a name="48767"><span class="ref">[48767] IIIª q. 44 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1535 proceditur. Videtur quod miracula quae Christus fecit circa |
| 1536 spirituales substantias, non fuerint convenientia. Inter | |
| 1537 spirituales enim substantias, sancti Angeli praepollent Daemonibus, | |
| 1538 quia, ut Augustinus dicit, in III de Trin., <i>spiritus vitae | |
| 1539 rationalis desertor atque peccator regitur per spiritum vitae | |
| 1540 rationalem pium et iustum</i>. Sed Christus non legitur aliqua | |
| 1541 miracula fecisse circa Angelos bonos. Ergo neque etiam circa | |
| 53 | 1542 Daemones aliqua miracula facere debuit.</p><p title="III q. 44 a. 1 arg. 2"><a name="48768"><span class="ref">[48768] IIIª q. 44 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1543 miracula Christi ordinabantur ad manifestandum divinitatem ipsius. |
| 1544 Sed divinitas Christi non erat Daemonibus manifestanda, quia per | |
| 1545 hoc impeditum fuisset mysterium passionis eius, secundum illud I | |
| 1546 Cor. II, <i>si cognovissent, nunquam dominum gloriae | |
| 1547 crucifixissent</i>. Ergo non debuit circa Daemones aliqua miracula | |
| 53 | 1548 fecisse.</p><p title="III q. 44 a. 1 arg. 3"><a name="48769"><span class="ref">[48769] IIIª q. 44 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1549 miracula Christi ad gloriam Dei ordinabantur, unde dicitur Matth. |
| 1550 IX, quod videntes turbae paralyticum sanatum a Christo, timuerunt | |
| 1551 et glorificaverunt Deum, qui dedit potestatem talem hominibus. Sed | |
| 1552 ad Daemones non pertinet glorificare Deum, quia <i>non est speciosa | |
| 1553 laus in ore peccatoris</i>, ut dicitur Eccli. XV. Unde et, sicut | |
| 1554 dicitur Marci I et Luc. IV, <i>non sinebat Daemonia loqui</i> ea | |
| 1555 quae ad gloriam ipsius pertinebant. Ergo videtur non fuisse | |
| 53 | 1556 conveniens quod circa Daemones aliqua miracula faceret.</p><p title="III q. 44 a. 1 arg. 4"><a name="48770"><span class="ref">[48770] IIIª q. 44 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1557 miracula a Christo facta ad salutem hominum ordinantur. Sed quaedam |
| 1558 Daemonia ab hominibus eiecta fuerunt cum hominum detrimento. | |
| 1559 Quandoque quidem corporali, sicut dicitur Marci IX, quod Daemon, ad | |
| 1560 praeceptum Christi, <i>exclamans et multum discerpens hominem exiit | |
| 1561 ab homine, et factus est sicut mortuus, ita ut multi dicerent, quia | |
| 1562 mortuus est</i>. Quandoque etiam cum damno rerum, sicut quando | |
| 1563 Daemones, ad eorum preces, misit in porcos, quos praecipitaverunt | |
| 1564 in mare; unde cives illius regionis <i>rogaverunt eum ut transiret | |
| 1565 a finibus eorum</i>, sicut legitur Matth. VIII. Ergo videtur | |
| 53 | 1566 inconvenienter fecisse huiusmodi miracula.</p><p title="III q. 44 a. 1 s. c."><a name="48771"><span class="ref">[48771] IIIª q. 44 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1567 quod Zach. XIII hoc praenuntiatum fuerat, ubi dicitur, <i>spiritum |
| 53 | 1568 immundum auferam de terra</i>.</p><p title="III q. 44 a. 1 co."><a name="48772"><span class="ref">[48772] IIIª q. 44 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1569 dicendum quod miracula quae Christus fecit, argumenta quaedam |
| 1570 fuerunt fidei quam ipse docebat. Futurum autem erat ut per virtutem | |
| 1571 divinitatis eius excluderet Daemonum potestatem ab hominibus | |
| 1572 credituris in eum, secundum illud Ioan. XII, <i>nunc princeps huius | |
| 1573 mundi eiicietur foras</i>. Et ideo conveniens fuit ut, inter alia | |
| 53 | 1574 miracula, etiam obsessos a Daemonibus liberaret.</p><p title="III q. 44 a. 1 ad 1"><a name="48773"><span class="ref">[48773] IIIª q. 44 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1575 dicendum quod homines, sicut per Christum erant a potestate |
| 1576 Daemonum liberandi, ita per eum erant Angelis consociandi, secundum | |
| 1577 illud Coloss. I, <i>pacificans per sanguinem crucis eius quae in | |
| 1578 caelis et quae in terris sunt</i>. Et ideo circa Angelos alia | |
| 1579 miracula hominibus demonstrare non conveniebat, nisi ut Angeli | |
| 1580 hominibus apparerent, quod quidem factum est in nativitate ipsius, | |
| 53 | 1581 et in resurrectione et in ascensione.</p><p title="III q. 44 a. 1 ad 2"><a name="48774"><span class="ref">[48774] IIIª q. 44 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1582 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, IX de Civit. Dei, |
| 1583 <i>Christus tantum innotuit Daemonibus quantum voluit, tantum autem | |
| 1584 voluit quantum oportuit. Sed innotuit eis, non sicut Angelis | |
| 1585 sanctis, per id quod est vita aeterna, sed per quaedam temporalia | |
| 1586 suae virtutis effecta</i>. Et primo quidem, videntes Christum | |
| 1587 esurire post ieiunium, aestimaverunt eum non esse filium Dei. Unde, | |
| 1588 super illud Luc. IV, <i>si filius Dei es</i> etc., dicit Ambrosius, | |
| 1589 <i>quid sibi vult talis sermonis exorsus, nisi quia cognoverat Dei | |
| 1590 filium esse venturum, sed venisse per infirmitatem corporis non | |
| 1591 putavit?</i> Sed postmodum, visis miraculis, ex quadam suspicatione | |
| 1592 coniecturavit eum esse filium Dei. Unde super illud Marci I, | |
| 1593 <i>scio quia sis sanctus Dei</i>, dicit Chrysostomus quod <i>non | |
| 1594 certam aut firmam adventus Dei habebat notitiam</i>. Sciebat tamen | |
| 1595 ipsum esse Christum in lege promissum, unde dicitur Luc. IV, | |
| 1596 <i>quia sciebant ipsum esse Christum</i>. Quod autem ipsum | |
| 1597 confitebantur esse filium Dei, magis erat ex suspicione quam ex | |
| 1598 certitudine. Unde Beda dicit, super Luc., <i>Daemonia filium Dei | |
| 1599 confitentur, et, sicut postea dicitur, sciebant eum esse Christum. | |
| 1600 Quia, cum ieiunio fatigatum eum Diabolus videret, verum hominem | |
| 1601 intellexit, sed, quia tentando non praevaluit utrum filius Dei | |
| 1602 esset, dubitabat. Nunc autem, per signorum potentiam, vel | |
| 1603 intellexit, vel potius suspicatus est esse filium Dei. Non ideo | |
| 1604 igitur Iudaeis eum crucifigere persuasit, quia Christum sive Dei | |
| 1605 filium non esse putavit, sed quia se morte illius non praevidit | |
| 1606 esse damnandum. De hoc enim mysterio a saeculis abscondito dicit | |
| 1607 apostolus quod nemo principum huius saeculi cognovit, si enim | |
| 53 | 1608 cognovissent, nunquam dominum gloriae crucifixissent</i>.</p><p title="III q. 44 a. 1 ad 3"><a name="48775"><span class="ref">[48775] IIIª q. 44 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1609 dicendum quod miracula in expulsione Daemonum non fecit Christus |
| 1610 propter utilitatem Daemonum, sed propter utilitatem hominum, ut | |
| 1611 ipsi eum glorificarent. Et ideo prohibuit eos loqui ea quae ad | |
| 1612 laudem ipsius pertinebant, primo quidem, propter exemplum. Quia, ut | |
| 1613 dicit Athanasius, <i>compescebat eius sermonem, quamvis vera | |
| 1614 fateretur, ut nos assuefaciat ne curemus de talibus, etiam si vera | |
| 1615 loqui videantur. Nefas est enim ut, cum adsit nobis Scriptura | |
| 1616 divina, instruamur a Diabolo</i>, est enim hoc periculosum, quia | |
| 1617 veritati frequenter Daemones immiscent mendacia. Vel, sicut | |
| 1618 Chrysostomus dicit, <i>non oportebat eos subripere officii | |
| 1619 apostolici gloriam. Nec decebat Christi mysterium lingua fetida | |
| 1620 publicari, quia non est speciosa laus in ore peccatoris</i>. Tertio | |
| 1621 quia, ut Beda dicit, quia <i>nolebat ex hoc invidiam accendere | |
| 1622 Iudaeorum. Unde etiam ipsi apostoli iubentur reticere de ipso, ne, | |
| 1623 divina maiestate praedicata, passionis dispensatio | |
| 53 | 1624 differatur</i>.</p><p title="III q. 44 a. 1 ad 4"><a name="48776"><span class="ref">[48776] IIIª q. 44 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1625 dicendum quod Christus specialiter venerat docere et miracula |
| 1626 facere propter utilitatem hominum, principaliter quantum ad animae | |
| 1627 salutem. Et ideo permisit Daemones quos eiiciebat hominibus aliquod | |
| 1628 nocumentum inferre, vel in corpore vel in rebus, propter animae | |
| 1629 humanae salutem, ad hominum scilicet instructionem. Unde | |
| 1630 Chrysostomus dicit, super Matth., quod <i>Christus permisit | |
| 1631 Daemonibus in porcos ire, non quasi a Daemonibus persuasus, sed | |
| 1632 primo quidem, ut instruat magnitudinem nocumenti Daemonum qui | |
| 1633 hominibus insidiantur; secundo, ut omnes discerent quoniam neque | |
| 1634 adversus porcos audent aliquid facere, nisi ipse concesserit; | |
| 1635 tertio, ut ostenderet quod graviora in illos homines operati essent | |
| 1636 quam in illos porcos, nisi essent divina providentia adiuti</i>. Et | |
| 1637 propter easdem etiam causas permisit eum qui a Daemonibus | |
| 1638 liberabatur, ad horam gravius affligi, a qua tamen afflictione eum | |
| 1639 continuo liberavit. Per hoc etiam ostenditur, ut Beda dicit, quod | |
| 1640 <i>saepe, dum converti ad Deum post peccata conamur, maioribus | |
| 1641 novisque antiqui hostis pulsamur insidiis. Quod facit vel ut odium | |
| 1642 virtutis incutiat, vel expulsionis suae vindicet iniuriam</i>. | |
| 1643 Factus est etiam homo sanatus velut mortuus, ut Hieronymus dicit, | |
| 1644 <i>quia sanatis dicitur, mortui estis, et vita vestra abscondita | |
| 53 | 1645 est cum Christo in Deo</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 44 a. 2 arg. 1"><a name="48777"><span class="ref">[48777] IIIª q. 44 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1646 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter fuerint a Christo facta |
| 1647 miracula circa caelestia corpora. Ut enim Dionysius dicit, IV cap. | |
| 1648 de Div. Nom., <i>divinae providentiae non est naturam corrumpere, | |
| 1649 sed salvare</i>. Corpora autem caelestia secundum suam naturam sunt | |
| 1650 incorruptibilia et inalterabilia, ut probatur in I de caelo. Ergo | |
| 1651 non fuit conveniens ut per Christum fieret aliqua mutatio circa | |
| 53 | 1652 ordinem caelestium corporum.</p><p title="III q. 44 a. 2 arg. 2"><a name="48778"><span class="ref">[48778] IIIª q. 44 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1653 secundum motum caelestium corporum temporum cursus designatur, |
| 1654 secundum illud Gen. I, <i>fiant luminaria in firmamento caeli, et | |
| 1655 sint in signa et tempora et dies et annos</i>. Sic ergo, mutato | |
| 1656 cursu caelestium corporum, mutatur temporum distinctio et ordo. Sed | |
| 1657 non legitur hoc esse perceptum ab astrologis, <i>qui contemplantur | |
| 1658 sidera et computant menses</i>, ut dicitur Isaiae XLVII. Ergo | |
| 1659 videtur quod per Christum non fuerit aliqua mutatio facta circa | |
| 53 | 1660 cursum caelestium corporum.</p><p title="III q. 44 a. 2 arg. 3"><a name="48779"><span class="ref">[48779] IIIª q. 44 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1661 magis competebat Christo facere miracula vivens et docens quam |
| 1662 moriens, tum quia, ut dicitur II ad Cor. ult., <i>crucifixus est ex | |
| 1663 infirmitate, sed vivit ex virtute Dei</i>, secundum quam miracula | |
| 1664 faciebat; tum etiam quia eius miracula confirmativa erant doctrinae | |
| 1665 ipsius. Sed in vita sua non legitur Christus aliquod miraculum | |
| 1666 circa caelestia corpora fecisse, quinimmo Pharisaeis petentibus ab | |
| 1667 eo signum de caelo, dare renuit, ut habetur Matth. XII et XVI. Ergo | |
| 1668 videtur quod nec in morte circa caelestia corpora aliquod miraculum | |
| 53 | 1669 facere debuit.</p><p title="III q. 44 a. 2 s. c."><a name="48780"><span class="ref">[48780] IIIª q. 44 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1670 quod dicitur Luc. XXIII, <i>tenebrae factae sunt in universa terra |
| 53 | 1671 usque ad horam nonam, et obscuratus est sol</i>.</p><p title="III q. 44 a. 2 co."><a name="48781"><span class="ref">[48781] IIIª q. 44 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1672 dicendum quod, sicut supra dictum est, miracula Christi talia esse |
| 1673 debebant ut sufficienter eum Deum esse ostenderent. Hoc autem non | |
| 1674 ita evidenter ostenditur per transmutationes corporum inferiorum, | |
| 1675 quae etiam ab aliis causis moveri possunt, sicut per | |
| 1676 transmutationem cursus caelestium corporum, quae a solo Deo sunt | |
| 1677 immobiliter ordinata. Et hoc est quod Dionysius dicit, in epistola | |
| 1678 ad Polycarpum, <i>cognoscere oportet non aliter aliquando posse | |
| 1679 aliquid perverti caelestis ordinationis et motus, nisi causam | |
| 1680 haberet ad hoc moventem qui facit omnia et mutat secundum suum | |
| 1681 sermonem</i>. Et ideo conveniens fuit ut Christus miracula faceret | |
| 53 | 1682 etiam circa caelestia corpora.</p><p title="III q. 44 a. 2 ad 1"><a name="48782"><span class="ref">[48782] IIIª q. 44 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1683 dicendum quod, sicut corporibus inferioribus naturale est moveri a |
| 1684 caelestibus corporibus, quae sunt superiora secundum naturae | |
| 1685 ordinem; ita etiam naturale est cuilibet creaturae ut transmutetur | |
| 1686 a Deo secundum eius voluntatem. Unde Augustinus dicit, XXVI contra | |
| 1687 Faustum, et habetur in Glossa Rom. XI, super illud, <i>contra | |
| 1688 naturam insertus es etc., Deus, creator et conditor omnium | |
| 1689 naturarum, nihil contra naturam facit, quia id est cuique rei | |
| 1690 natura, quod facit</i>. Et ita non corrumpitur natura caelestium | |
| 1691 corporum cum eorum cursus immutatur a Deo, corrumperetur autem si | |
| 53 | 1692 ab aliqua alia causa immutaretur.</p><p title="III q. 44 a. 2 ad 2"><a name="48783"><span class="ref">[48783] IIIª q. 44 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1693 dicendum quod per miraculum a Christo factum non est perversus ordo |
| 1694 temporum. Nam secundum quosdam, illae tenebrae, vel solis | |
| 1695 obscuratio, quae in passione Christi accidit, fuit propter hoc quod | |
| 1696 sol suos radios retraxit, nulla immutatione facta circa motum | |
| 1697 caelestium corporum, secundum quem tempora mensurantur. Unde | |
| 1698 Hieronymus dicit, super Matth., <i>videtur luminare maius | |
| 1699 retraxisse radios suos, ne aut pendentem videret dominum, aut impii | |
| 1700 blasphemantes sua luce fruerentur</i>. Talis autem retractio | |
| 1701 radiorum non est sic intelligenda quasi sol in sua potestate habeat | |
| 1702 radios emittere vel retrahere, non enim ex electione, sed ex natura | |
| 1703 radios emittit, ut dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom. Sed sol | |
| 1704 dicitur retrahere radios, inquantum divina virtute factum est ut | |
| 1705 solis radii ad terram non pervenirent. Origenes autem dicit hoc | |
| 1706 accidisse per interpositionem nubium. Unde, super Matth., dicit, | |
| 1707 <i>consequens est intelligere quasdam tenebrosissimas nubes multas | |
| 1708 et magnas concurrisse super Ierusalem et terram Iudaeae; et ideo | |
| 1709 factae sunt tenebrae profundae a sexta hora usque ad nonam. | |
| 1710 Arbitror ergo, sicut et cetera signa quae facta sunt in passione, | |
| 1711 scilicet quod velum est scissum, quod terra tremuit, etc., in | |
| 1712 Ierusalem tantummodo facta sunt, ita et hoc, aut si latius voluerit | |
| 1713 quis extendere ad terram Iudaeae, propter hoc quod dicitur quod | |
| 1714 tenebrae factae sunt in universa terra; quod intelligitur de terra | |
| 1715 Iudaea, sicut in III libro regum dixit Abdias ad Eliam, vivit Deus | |
| 1716 tuus, si est gens aut regnum ubi non miserit dominus meus quaerere | |
| 1717 te, ostendens quod eum quaesiverunt in gentibus quae sunt circa | |
| 1718 Iudaeam</i>. Sed circa hoc magis est credendum Dionysio, qui | |
| 1719 oculata fide inspexit hoc accidisse per interpositionem lunae inter | |
| 1720 nos et solem. Dicit enim, in epistola ad Polycarpum, | |
| 1721 <i>inopinabiliter soli lunam incidentem videbamus</i>, in Aegypto | |
| 1722 scilicet existentes, ut ibidem dicitur. Et designat ibi quatuor | |
| 1723 miracula. Quorum primum est quod naturalis eclipsis solis per | |
| 1724 interpositionem lunae nunquam accidit nisi tempore coniunctionis | |
| 1725 solis et lunae. Tunc autem erat luna in oppositione ad solem, | |
| 1726 quintadecima existens, quia erat Pascha Iudaeorum. Unde dicit, | |
| 1727 <i>non enim erat conventus tempus</i>. Secundum miraculum est quod, | |
| 1728 cum circa horam sextam luna visa fuisset simul cum sole in medio | |
| 1729 caeli, in vesperis apparuit in suo loco, idest in oriente, opposita | |
| 1730 soli. Unde dicit, et rursus ipsam vidimus, scilicet lunam, a nona | |
| 1731 hora, scilicet in qua recessit a sole, cessantibus tenebris, | |
| 1732 <i>usque ad vesperam, supernaturaliter restitutam ad diametrum | |
| 1733 solis</i>, id est ut diametraliter esset soli opposita. Et sic | |
| 1734 patet quod non est turbatus consuetus temporum cursus, quia divina | |
| 1735 virtute factum est et quod ad solem supernaturaliter accederet | |
| 1736 praeter debitum tempus, et quod, a sole recedens, in locum proprium | |
| 1737 restitueretur tempore debito. Tertium miraculum est quod | |
| 1738 naturaliter eclipsis solis semper incipit ab Occidentali parte et | |
| 1739 pervenit usque ad Orientalem, et hoc ideo quia luna secundum | |
| 1740 proprium motum, quo movetur ab occidente in orientem, est velocior | |
| 1741 sole in suo proprio motu; et ideo luna, ab occidente veniens, | |
| 1742 attingit solem et pertransit ipsum ad orientem tendens. Sed tunc | |
| 1743 luna iam pertransiverat solem, et distabat ab eo per medietatem | |
| 1744 circuli, in oppositione existens. Unde oportuit quod reverteretur | |
| 1745 ad orientem versus solem, et attingeret ipsum primo ex parte | |
| 1746 Orientali, procedens versus occidentem. Et hoc est quod dicit, | |
| 1747 <i>eclipsim etiam ipsam ex oriente vidimus inchoatam et usque ad | |
| 1748 solarem terminum venientem</i>, quia totum solem eclipsavit, postea | |
| 1749 hinc regredientem. Quartum miraculum fuit quod in naturali eclipsi | |
| 1750 ex eadem parte incipit sol prius reapparere ex qua parte incipit | |
| 1751 prius obscurari, quia scilicet luna, se soli subiiciens, naturali | |
| 1752 suo motu solem pertransit versus orientem, et ita partem | |
| 1753 Occidentalem solis, quam primo occupat, primo etiam derelinquit. | |
| 1754 Sed tunc luna, miraculose ab oriente versus occidentem rediens, non | |
| 1755 pertransivit solem, ut esset eo Occidentalior, sed, postquam | |
| 1756 pervenit ad terminum solis, reversa est versus orientem, et ita | |
| 1757 partem solis quam ultimo occupavit, primo etiam dereliquit. Et sic | |
| 1758 ex parte Orientali inchoata fuit eclipsis, sed in parte Occidentali | |
| 1759 prius incoepit claritas apparere. Et hoc est quod dicit, et rursus | |
| 1760 vidimus non ex eodem, idest, non ex eadem parte solis, <i>et | |
| 1761 defectum et repurgationem, sed e contra secundum diametrum | |
| 1762 factam</i>. Quintum miraculum addit Chrysostomus, super Matth., | |
| 1763 dicens quod <i>tribus horis tunc tenebrae permanserunt, cum | |
| 1764 eclipsis solis in momento pertranseat, non enim habet moram, ut | |
| 1765 sciunt illi qui consideraverunt</i>. Unde datur intelligi quod luna | |
| 1766 quieverit sub sole. Nisi forte velimus dicere quod tempus | |
| 1767 tenebrarum computatur ab instanti quo incoepit sol obscurari, usque | |
| 1768 ad instans in quo sol totaliter fuit repurgatus. Sed, sicut | |
| 1769 Origenes dicit, super Matth., <i>adversus hoc filii saeculi huius | |
| 1770 dicunt, quomodo hoc factum tam mirabile nemo Graecorum aut | |
| 1771 barbarorum scripsit?</i> Et dicit quod <i>quidam nomine Phlegon in | |
| 1772 chronicis suis scripsit hoc in principatu Tiberii Caesaris factum, | |
| 1773 sed non significavit quod fuerit in luna plena</i>. Potuit ergo hoc | |
| 1774 contingere quia astrologi ubique terrarum tunc temporis existentes, | |
| 1775 non sollicitabantur de observanda eclipsi, quia tempus non erat, | |
| 1776 sed illam obscuritatem ex aliqua passione aeris putaverunt | |
| 1777 accidere. Sed in Aegypto, ubi raro nubes apparent propter aeris | |
| 1778 serenitatem, permotus est Dionysius, et socii eius, ut praedicta | |
| 53 | 1779 circa illam obscuritatem observarent.</p><p title="III q. 44 a. 2 ad 3"><a name="48784"><span class="ref">[48784] IIIª q. 44 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1780 dicendum quod tunc praecipue oportebat per miracula divinitatem |
| 1781 Christi ostendere, quando in eo maxime apparebat infirmitas | |
| 1782 secundum humanam naturam. Et ideo in Christi nativitate stella nova | |
| 1783 in caelo apparuit. Unde maximus dicit, in sermone nativitatis, | |
| 1784 <i>si praesepe despicis, erige paulisper oculos, et novam in caelo | |
| 1785 stellam, protestantem mundo nativitatem dominicam, contuere</i>. In | |
| 1786 passione autem adhuc maior infirmitas circa humanitatem Christi | |
| 1787 apparuit. Et ideo oportuit ut maiora miracula ostenderentur circa | |
| 1788 principalia mundi luminaria. Et, sicut Chrysostomus dicit, super | |
| 1789 Matth., <i>hoc est signum quod petentibus promittebat dare, dicens, | |
| 1790 generatio prava et adultera signum quaerit, et signum non dabitur | |
| 1791 ei, nisi signum Ionae prophetae, crucem significans et | |
| 1792 resurrectionem. Etenim multo mirabilius est in eo qui crucifixus | |
| 53 | 1793 erat hoc fieri, quam ambulante eo super terram</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 44 a. 3 arg. 1"><a name="48785"><span class="ref">[48785] IIIª q. 44 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1794 proceditur. Videtur quod inconvenienter circa homines Christus |
| 1795 miracula fecit. In homine enim potior est anima quam corpus. Sed | |
| 1796 circa corpora multa miracula fecit Christus, circa animas vero | |
| 1797 nulla miracula legitur fecisse, nam neque aliquos incredulos ad | |
| 1798 fidem virtuose convertit, sed admonendo et exteriora miracula | |
| 1799 ostendendo; neque etiam aliquos fatuos legitur sapientes fecisse. | |
| 1800 Ergo videtur quod non convenienter sit circa homines miracula | |
| 53 | 1801 operatus.</p><p title="III q. 44 a. 3 arg. 2"><a name="48786"><span class="ref">[48786] IIIª q. 44 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1802 sicut supra dictum est, Christus faciebat miracula virtute divina, |
| 1803 cuius proprium est subito operari, et perfecte, et absque | |
| 1804 adminiculo alicuius. Sed Christus non semper subito curavit homines | |
| 1805 quantum ad corpus, dicitur enim Marci VIII quod, <i>apprehensa manu | |
| 1806 caeci, eduxit eum extra vicum, et exspuens in oculos eius, | |
| 1807 impositis manibus suis, interrogavit eum si aliquid videret. Et | |
| 1808 aspiciens ait, video homines velut arbores ambulantes. Deinde | |
| 1809 iterum imposuit manus super oculos eius, et coepit videre, et | |
| 1810 restitutus est ita ut videret clare omnia</i>. Et sic patet quod | |
| 1811 non subito eum curavit, sed primo quidem imperfecte, et per sputum. | |
| 53 | 1812 Ergo videtur non convenienter circa homines miracula fecisse.</p><p title="III q. 44 a. 3 arg. 3"><a name="48787"><span class="ref">[48787] IIIª q. 44 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1813 quae se invicem non consequuntur, non oportet quod simul tollantur. |
| 1814 Sed aegritudo corporalis non semper ex peccato causatur, ut patet | |
| 1815 per illud quod dominus dicit, Ioan. IX, <i>neque hic peccavit, | |
| 1816 neque parentes eius, ut caecus nasceretur</i>. Non ergo oportuit ut | |
| 1817 hominibus corporum curationem quaerentibus peccata dimitteret, | |
| 1818 sicut legitur fecisse circa paralyticum, Matth. IX, praesertim quia | |
| 1819 sanatio corporalis, cum sit minus quam remissio peccatorum, non | |
| 1820 videtur esse sufficiens argumentum quod possit peccata | |
| 53 | 1821 dimittere.</p><p title="III q. 44 a. 3 arg. 4"><a name="48788"><span class="ref">[48788] IIIª q. 44 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1822 miracula Christi facta sunt ad confirmationem doctrinae ipsius, et |
| 1823 testimonium divinitatis eius, ut supra dictum est. Sed nullus debet | |
| 1824 impedire finem sui operis. Ergo videtur inconvenienter Christus | |
| 1825 quibusdam miraculose curatis praecepisse ut nemini dicerent, ut | |
| 1826 patet Matth. IX et Marci VIII, praesertim quia quibusdam aliis | |
| 1827 mandavit ut miracula circa se facta publicarent, sicut Marci V | |
| 1828 legitur quod dixit ei quem a Daemonibus liberaverat, <i>vade in | |
| 1829 domum tuam ad tuos, et nuntia eis quanta dominus tibi | |
| 53 | 1830 fecerit</i>.</p><p title="III q. 44 a. 3 s. c."><a name="48789"><span class="ref">[48789] IIIª q. 44 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1831 quod dicitur Marci VII, <i>bene omnia fecit, et surdos fecit |
| 53 | 1832 audire, et mutos loqui</i>.</p><p title="III q. 44 a. 3 co."><a name="48790"><span class="ref">[48790] IIIª q. 44 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1833 dicendum quod ea quae sunt ad finem, debent fini esse |
| 1834 proportionata. Christus autem ad hoc in mundum venerat et docebat, | |
| 1835 ut homines salvos faceret, secundum illud Ioan. III, <i>non enim | |
| 1836 misit Deus filium suum in mundum ut iudicet mundum, sed ut salvetur | |
| 1837 mundus per ipsum</i>. Et ideo conveniens fuit ut Christus, | |
| 1838 particulariter homines miraculose curando, ostenderet se esse | |
| 53 | 1839 universalem et spiritualem omnium salvatorem.</p><p title="III q. 44 a. 3 ad 1"><a name="48791"><span class="ref">[48791] IIIª q. 44 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1840 dicendum quod ea quae sunt ad finem, distinguuntur ab ipso fine. |
| 1841 Miracula autem a Christo facta ordinabantur, sicut ad finem, ad | |
| 1842 rationalis partis salutem, quae consistit in sapientiae | |
| 1843 illustratione et hominum iustificatione. Quorum primum praesupponit | |
| 1844 secundum, quia, ut dicitur Sap. I, <i>in malevolam animam non | |
| 1845 intrabit sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis</i>. | |
| 1846 Iustificare autem homines non conveniebat nisi eis volentibus, hoc | |
| 1847 enim esset et contra rationem iustitiae, quae rectitudinem | |
| 1848 voluntatis importat; et etiam contra rationem humanae naturae, quae | |
| 1849 libero arbitrio ad bonum ducenda est, non autem per coactionem. | |
| 1850 Christus ergo virtute divina interius hominem iustificavit, non | |
| 1851 tamen eis invitis. Nec hoc ad miracula pertinet, sed ad miraculorum | |
| 1852 finem. Similiter etiam virtute divina simplicibus discipulis | |
| 1853 sapientiam infudit, unde dicit eis, Luc. XXI <i>ego dabo vobis os | |
| 1854 et sapientiam cui non poterunt resistere et contradicere omnes | |
| 1855 adversarii vestri</i>. Quod quidem, quantum ad interiorem | |
| 1856 illuminationem, inter visibilia miracula non numeratur, sed solum | |
| 1857 quantum ad exteriorem actum, inquantum scilicet videbant homines | |
| 1858 eos qui fuerant illiterati et simplices, tam sapienter et | |
| 1859 constanter loqui. Unde dicitur Act. IV, <i>videntes Iudaei Petri | |
| 1860 constantiam et Ioannis, comperto quod homines essent sine litteris | |
| 1861 et idiotae, admirabantur</i>. Et tamen huiusmodi spirituales | |
| 1862 effectus, etsi a miraculis visibilibus distinguantur, sunt tamen | |
| 1863 quaedam testimonia doctrinae et virtutis Christi, secundum illud | |
| 1864 Heb. II, <i>contestante Deo signis et portentis et variis | |
| 1865 virtutibus, et spiritus sancti distributionibus</i>. Sed tamen | |
| 1866 circa animas hominum, maxime quantum ad immutandas inferiores | |
| 1867 vires, Christus aliqua miracula fecit. Unde Hieronymus, super illud | |
| 1868 Matth. IX, <i>surgens secutus est eum</i>, dicit, <i>fulgor ipse et | |
| 1869 maiestas divinitatis occultae, quae etiam in facie relucebat | |
| 1870 humana, videntes ad se trahere poterat ex primo aspectu</i>. Et | |
| 1871 super illud Matth. XXI, <i>eiiciebat omnes vendentes et | |
| 1872 ementes</i>, dicit idem Hieronymus, <i>mihi inter omnia signa quae | |
| 1873 fecit dominus hoc videtur esse mirabilius, quod unus homo, et illo | |
| 1874 tempore contemptibilis, potuerit ad unius flagelli verbera, tantam | |
| 1875 eiicere multitudinem. Igneum enim quiddam atque sidereum radiabat | |
| 1876 ex oculis eius, et divinitatis maiestas lucebat in facie</i>. Et | |
| 1877 Origenes dicit, super Ioan., <i>hoc esse maius miraculum eo quo | |
| 1878 aqua conversa est in vinum, eo quod illic subsistit inanimata | |
| 1879 materia, hic vero tot millium hominum domantur ingenia</i>. Et | |
| 1880 super illud Ioan. XVIII, <i>abierunt retrorsum et ceciderunt in | |
| 1881 terram</i>, dicit Augustinus, <i>una vox turbam odiis ferocem | |
| 1882 armisque terribilem, sine telo ullo, percussit, repulit, stravit, | |
| 1883 Deus enim latebat in carne</i>. Et ad idem pertinet quod dicitur | |
| 1884 Luc. IV, quod Iesus <i>transiens per medium illorum ibat</i>, ubi | |
| 1885 dicit Chrysostomus quod <i>stare in medio insidiantium et non | |
| 1886 apprehendi, divinitatis eminentiam ostendebat</i>. Et quod dicitur | |
| 1887 Ioan. VIII, <i>Iesus abscondit se et exivit de templo</i>, ubi | |
| 1888 Augustinus dicit, <i>non abscondit se in angulo templi quasi | |
| 1889 timens, vel post murum aut columnam divertens, sed, caelica | |
| 1890 potestate se invisibilem insidiantibus constituens, per medium | |
| 1891 illorum exivit</i>. Ex quibus omnibus patet quod Christus, quando | |
| 1892 voluit, virtute divina animas hominum immutavit, non solum | |
| 1893 iustificando et sapientiam infundendo, quod pertinet ad miraculorum | |
| 1894 finem, sed etiam exterius alliciendo vel terrendo vel | |
| 53 | 1895 stupefaciendo, quod pertinet ad ipsa miracula.</p><p title="III q. 44 a. 3 ad 2"><a name="48792"><span class="ref">[48792] IIIª q. 44 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1896 dicendum quod Christus venerat salvare mundum non solum virtute |
| 1897 divina, sed per mysterium incarnationis ipsius. Et ideo frequenter | |
| 1898 in sanatione infirmorum non sola potestate divina utebatur, curando | |
| 1899 per modum imperii, sed etiam aliquid ad humanitatem ipsius | |
| 1900 pertinens apponendo. Unde super illud Luc. IV, singulis manus | |
| 1901 imponens curabat omnes, dicit Cyrillus, <i>quamvis, ut Deus, | |
| 1902 potuisset omnes verbo pellere morbos, tangit tamen eos, ostendens | |
| 1903 propriam carnem efficacem ad praestanda remedia</i>. Et super illud | |
| 1904 Marci VIII, <i>exspuens in oculos eius impositis manibus</i> etc., | |
| 1905 dicit Chrysostomus, <i>spuit quidem et manus imponit caeco, volens | |
| 1906 ostendere quod verbum divinum, operationi adiunctum, mirabilia | |
| 1907 perficit, manus enim operationis est ostensiva, sputum sermonis ex | |
| 1908 ore prolati</i>. Et super illud Ioan. IX, <i>fecit lutum ex sputo | |
| 1909 et linivit lutum super oculos caeci</i>, dicit Augustinus, <i>de | |
| 1910 saliva sua lutum fecit, quia verbum caro factum est</i>. Vel etiam | |
| 1911 ad significandum quod ipse erat qui ex limo terrae hominem | |
| 1912 formaverat, ut Chrysostomus dicit. Est etiam circa miracula Christi | |
| 1913 considerandum quod communiter perfectissima opera faciebat. Unde | |
| 1914 super illud Ioan. II, <i>omnis homo primum bonum vinum ponit</i>, | |
| 1915 dicit Chrysostomus, <i>talia sunt Christi miracula ut multo his | |
| 1916 quae per naturam fiunt, speciosiora et utiliora fiant</i>. Et | |
| 1917 similiter in instanti infirmis perfectam sanitatem conferebat. Unde | |
| 1918 super illud Matth. VIII, <i>surrexit et ministrabat illis</i>, | |
| 1919 dicit Hieronymus, <i>sanitas quae confertur a domino, tota simul | |
| 1920 redit</i>. Specialiter autem in illo caeco contrarium fuit propter | |
| 1921 infidelitatem ipsius, ut Chrysostomus dicit. Vel, sicut Beda dicit, | |
| 1922 <i>quem uno verbo totum simul curare poterat, paulatim curat, ut | |
| 1923 magnitudinem humanae caecitatis ostendat, quae vix, et quasi per | |
| 1924 gradus ad lucem redeat, et gratiam suam nobis indicet, per quam | |
| 53 | 1925 singula perfectionis incrementa adiuvat</i>.</p><p title="III q. 44 a. 3 ad 3"><a name="48793"><span class="ref">[48793] IIIª q. 44 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1926 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christus miracula faciebat |
| 1927 virtute divina. <i>Dei autem perfecta sunt opera</i>, ut dicitur | |
| 1928 Deut. XXXII. Non est autem aliquid perfectum, si finem non | |
| 1929 consequatur. Finis autem exterioris curationis per Christum factae | |
| 1930 est curatio animae. Et ideo non conveniebat Christo ut alicuius | |
| 1931 corpus curaret, nisi eius curaret animam. Unde super illud Ioan. | |
| 1932 VII, <i>totum hominem sanum feci in sabbato</i>, dicit Augustinus, | |
| 1933 <i>quia curatus est, ut sanus esset in corpore; et credidit, ut | |
| 1934 sanus esset in anima</i>. Specialiter autem paralytico dicitur, | |
| 1935 dimittuntur tibi peccata, quia, ut Hieronymus dicit, super Matth., | |
| 1936 <i>datur ex hoc nobis intelligentia propter peccata plerasque | |
| 1937 evenire corporum debilitates, et ideo forsitan prius dimittuntur | |
| 1938 peccata, ut, causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur</i>. | |
| 1939 Unde et Ioan. V dicitur, <i>iam noli peccare, ne deterius tibi | |
| 1940 aliquid contingat</i>. Ubi, ut dicit Chrysostomus, <i>discimus quod | |
| 1941 ex peccato nata erat ei aegritudo</i>. Quamvis autem, ut | |
| 1942 Chrysostomus dicit, super Matth., <i>quanto anima est potior | |
| 1943 corpore, tanto peccatum dimittere maius sit quam corpus sanare, | |
| 1944 quia tamen illud non est manifestum, facit minus quod est | |
| 53 | 1945 manifestius, ut demonstraret maius et non manifestum</i>.</p><p title="III q. 44 a. 3 ad 4"><a name="48794"><span class="ref">[48794] IIIª q. 44 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1946 dicendum quod, super illud Matth. IX, <i>videte ne quis sciat</i>, |
| 1947 dicit Chrysostomus <i>non esse hoc contrarium quod hic dicitur, ei | |
| 1948 quod alteri dicit, vade et annuntia gloriam Dei. Erudit enim nos | |
| 1949 prohibere eos qui volunt nos propter nos laudare. Si autem ad Deum | |
| 1950 gloria refertur, non debemus prohibere, sed magis iniungere ut hoc | |
| 53 | 1951 fiat</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 44 a. 4 arg. 1"><a name="48795"><span class="ref">[48795] IIIª q. 44 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1952 proceditur. Videtur quod inconvenienter fecerit Christus miracula |
| 1953 circa creaturas irrationales. Bruta enim animalia sunt nobiliora | |
| 1954 plantis. Sed Christus fecit aliquod miraculum circa plantas, puta | |
| 1955 cum ad verbum eius est siccata ficulnea, ut dicitur Matth. XXI. | |
| 1956 Ergo videtur quod Christus etiam circa animalia bruta miracula | |
| 53 | 1957 facere debuisset.</p><p title="III q. 44 a. 4 arg. 2"><a name="48796"><span class="ref">[48796] IIIª q. 44 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1958 poena non iuste infertur nisi pro culpa. Sed non fuit culpa |
| 1959 ficulneae quod in ea Christus fructum non invenit, quando non erat | |
| 1960 tempus fructuum. Ergo videtur quod inconvenienter eam | |
| 53 | 1961 siccaverit.</p><p title="III q. 44 a. 4 arg. 3"><a name="48797"><span class="ref">[48797] IIIª q. 44 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, aer |
| 28 | 1962 et aqua sunt in medio caeli et terrae. Sed Christus aliqua miracula |
| 1963 fecit in caelo, sicut supra dictum est. Similiter etiam in terra, | |
| 1964 quando in eius passione terra mota est. Ergo videtur quod etiam in | |
| 1965 aere et aqua aliqua miracula facere debuerit, ut mare dividere, | |
| 1966 sicut fecit Moyses; vel etiam flumen, sicut fecerunt Iosue et | |
| 1967 Elias; et ut fierent in aere tonitrua, sicut factum est in monte | |
| 53 | 1968 Sinai quando lex dabatur, et sicut Elias fecit, III Reg. XVIII.</p><p title="III q. 44 a. 4 arg. 4"><a name="48798"><span class="ref">[48798] IIIª q. 44 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1969 opera miraculosa pertinent ad opus gubernationis mundi per divinam |
| 1970 providentiam. Hoc autem opus praesupponit creationem. Inconveniens | |
| 1971 ergo videtur quod Christus in suis miraculis usus est creatione, | |
| 1972 quando scilicet multiplicavit panes. Non ergo convenientia videntur | |
| 53 | 1973 fuisse eius miracula circa irrationales creaturas.</p><p title="III q. 44 a. 4 s. c."><a name="48799"><span class="ref">[48799] IIIª q. 44 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1974 quod Christus est Dei sapientia, de qua dicitur, Sap. VIII, quod |
| 53 | 1975 <i>disponit omnia suaviter</i>.</p><p title="III q. 44 a. 4 co."><a name="48800"><span class="ref">[48800] IIIª q. 44 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1976 dicendum quod, sicut supra dictum est, miracula Christi ad hoc |
| 1977 ordinabantur quod virtus divinitatis cognosceretur in ipso ad | |
| 1978 hominum salutem. Pertinet autem ad virtutem divinitatis ut omnis | |
| 1979 creatura sit ei subiecta. Et ideo in omnibus creaturarum generibus | |
| 1980 miracula eum facere oportuit, et non solum in hominibus, sed etiam | |
| 53 | 1981 in irrationabilibus creaturis.</p><p title="III q. 44 a. 4 ad 1"><a name="48801"><span class="ref">[48801] IIIª q. 44 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1982 dicendum quod animalia bruta propinque se habent secundum genus ad |
| 1983 hominem, unde et in eodem die cum homine facta sunt. Et quia circa | |
| 1984 corpora humana multa miracula fecerat, non oportebat quod circa | |
| 1985 corpora brutorum animalium aliqua miracula faceret, praesertim | |
| 1986 quia, quantum ad naturam sensibilem et corporalem, eadem ratio est | |
| 1987 de hominibus et animalibus, praecipue terrestribus. Pisces autem, | |
| 1988 cum vivant in aqua, magis a natura hominum differunt, unde et alio | |
| 1989 die sunt facti. In quibus miraculum Christus fecit in copiosa | |
| 1990 piscium captura, ut legitur Luc. V et Ioan. ult., et etiam in pisce | |
| 1991 quem Petrus coepit et in eo invenit staterem. Quod autem porci in | |
| 1992 mare praecipitati sunt, non fuit operatio divini miraculi, sed | |
| 53 | 1993 operatio Daemonum ex permissione divina.</p><p title="III q. 44 a. 4 ad 2"><a name="48802"><span class="ref">[48802] IIIª q. 44 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1994 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>cum in |
| 1995 plantis vel brutis aliquid tale dominus operatur, non quaeras | |
| 1996 qualiter iuste siccata est ficus, si tempus non erat, hoc enim | |
| 1997 quaerere est ultimae dementiae</i>, quia scilicet in talibus non | |
| 1998 invenitur culpa et poena, <i>sed miraculum inspice, et admirare | |
| 1999 miraculi factorem</i>. Nec facit creator iniuriam possidenti, si | |
| 2000 creatura sua suo arbitrio utatur ad aliorum salutem, sed magis, ut | |
| 2001 Hilarius dicit, super Matth., <i>in hoc bonitatis divinae | |
| 2002 argumentum reperimus. Nam ubi afferre voluit procuratae per se | |
| 2003 salutis exemplum, virtutis suae potestatem in humanis corporibus | |
| 2004 exercuit, ubi vero in contumaces formam severitatis constituebat, | |
| 2005 futuri speciem damno arboris indicavit</i>. Et praecipue, ut | |
| 2006 Chrysostomus dicit, in ficulnea, quae est humidissima, ut miraculum | |
| 53 | 2007 maius appareat.</p><p title="III q. 44 a. 4 ad 3"><a name="48803"><span class="ref">[48803] IIIª q. 44 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2008 dicendum quod Christus etiam in aqua et in aere fecit miracula quae |
| 2009 sibi conveniebant, quando scilicet, ut legitur Matth. VIII, | |
| 2010 <i>imperavit ventis et mari, et facta est tranquillitas magna</i>. | |
| 2011 Non autem conveniebat ei qui omnia in statum pacis et | |
| 2012 tranquillitatis revocare venerat, ut vel turbationem aeris, vel | |
| 2013 divisionem aquarum faceret. Unde apostolus dicit, Heb. XII, <i>non | |
| 2014 accessistis ad tractabilem et accessibilem ignem, et turbinem et | |
| 2015 caliginem et procellam</i>. Circa passionem tamen, divisum est | |
| 2016 velum, ad ostendendum reserationem mysteriorum legis; aperta sunt | |
| 2017 monumenta, ad ostendendum quod per eius mortem mortuis vita | |
| 2018 daretur; terra mota est et petrae scissae, ad ostendendum quod | |
| 2019 lapidea hominum corda per eius passionem emollirentur, et quod | |
| 53 | 2020 totus mundus virtute passionis eius erat in melius commutandus.</p><p title="III q. 44 a. 4 ad 4"><a name="48804"><span class="ref">[48804] IIIª q. 44 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2021 dicendum quod multiplicatio panum non est facta per modum |
| 2022 creationis, sed per additionem extraneae materiae in panes | |
| 2023 conversae. Unde Augustinus dicit, super Ioan., <i>unde multiplicat | |
| 2024 de paucis granis segetes, inde in manibus suis multiplicavit | |
| 2025 quinque panes</i>. Manifestum est autem quod per conversionem grana | |
| 53 | 2026 multiplicantur in segetes.</p></div></div><div class="q" id="q45"><h2>Quaestio 45</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 45 pr."><a name="48805"><span class="ref">[48805] |
| 2027 IIIª q. 45 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 2028 transfiguratione Christi. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, |
| 2029 utrum conveniens fuerit Christum transfigurari. Secundo, utrum | |
| 2030 claritas transfigurationis fuerit claritas gloriosa. Tertio, de | |
| 2031 testibus transfigurationis. Quarto, de testimonio paternae | |
| 53 | 2032 vocis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 45 a. 1 arg. 1"><a name="48806"><span class="ref">[48806] IIIª q. 45 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2033 proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens Christum |
| 2034 transfigurari. Non enim competit vero corpori ut in diversas | |
| 2035 figuras mutetur, sed corpori phantastico. Corpus autem Christi non | |
| 2036 fuit phantasticum, sed verum, ut supra habitum est. Ergo videtur | |
| 53 | 2037 quod transfigurari non debuit.</p><p title="III q. 45 a. 1 arg. 2"><a name="48807"><span class="ref">[48807] IIIª q. 45 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2038 figura est in quarta specie qualitatis, claritas autem est in |
| 2039 tertia, cum sit sensibilis qualitas. Assumptio ergo claritatis a | |
| 53 | 2040 Christo transfiguratio dici non debet.</p><p title="III q. 45 a. 1 arg. 3"><a name="48808"><span class="ref">[48808] IIIª q. 45 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2041 corporis gloriosi sunt quatuor dotes, ut infra dicetur, scilicet |
| 2042 impassibilitas, agilitas, subtilitas et claritas. Non ergo magis | |
| 2043 debuit transfigurari secundum assumptionem claritatis, quam | |
| 53 | 2044 secundum assumptionem aliarum dotium.</p><p title="III q. 45 a. 1 s. c."><a name="48809"><span class="ref">[48809] IIIª q. 45 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2045 quod dicitur Matth. XVII, quod Iesus transfiguratus est ante tres |
| 53 | 2046 discipulorum suorum.</p><p title="III q. 45 a. 1 co."><a name="48810"><span class="ref">[48810] IIIª q. 45 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2047 dicendum quod dominus discipulos suos, praenuntiata sua passione, |
| 2048 induxerat eos ad suae passionis sequelam. Oportet autem ad hoc quod | |
| 2049 aliquis directe procedat in via, quod finem aliqualiter | |
| 2050 praecognoscat, sicut sagittator non recte iaciet sagittam nisi | |
| 2051 prius signum prospexerit in quod iaciendum est. Unde et Thomas | |
| 2052 dixit, Ioan. XIV, <i>domine, nescimus quo vadis, et quomodo | |
| 2053 possumus viam scire?</i> Et hoc praecipue necessarium est quando | |
| 2054 via est difficilis et aspera, et iter laboriosum, finis vero | |
| 2055 iucundus. Christus autem per passionem ad hoc pervenit ut gloriam | |
| 2056 obtineret, non solum animae, quam habuit a principio suae | |
| 2057 conceptionis, sed etiam corporis, secundum illud Luc. ult., <i>haec | |
| 2058 oportuit Christum pati, et ita intrare in gloriam suam</i>. Ad quam | |
| 2059 etiam perducit eos qui vestigia suae passionis sequuntur, secundum | |
| 2060 illud Act. XIV, <i>per multas tribulationes oportet nos intrare in | |
| 2061 regnum caelorum</i>. Et ideo conveniens fuit ut discipulis suis | |
| 2062 gloriam suae claritatis ostenderet (quod est ipsum transfigurari), | |
| 2063 cui suos configurabit, secundum illud Philipp. III, <i>reformabit | |
| 2064 corpus humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis | |
| 2065 suae</i>. Unde Beda dicit, super Marcum, <i>pia provisione factum | |
| 2066 est ut, contemplatione semper manentis gaudii ad breve tempus | |
| 53 | 2067 delibata fortius adversa tolerarent</i>.</p><p title="III q. 45 a. 1 ad 1"><a name="48811"><span class="ref">[48811] IIIª q. 45 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2068 dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, super Matth., nemo putet |
| 2069 Christum per hoc quod transfiguratus dicitur, <i>pristinam formam | |
| 2070 et faciem perdidisse, vel amisisse corporis veritatem et | |
| 2071 assumpsisse corpus spirituale vel aereum. Sed quomodo transformatus | |
| 2072 sit, Evangelista demonstrat, dicens, resplenduit facies eius sicut | |
| 2073 sol, vestimenta autem eius facta sunt alba sicut nix. Ubi splendor | |
| 2074 faciei ostenditur, et candor describitur vestium, non substantia | |
| 53 | 2075 tollitur, sed gloria commutatur</i>.</p><p title="III q. 45 a. 1 ad 2"><a name="48812"><span class="ref">[48812] IIIª q. 45 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2076 dicendum quod figura circa extremitatem corporis consideratur, est |
| 2077 enim figura <i>quae termino vel terminis comprehenditur</i>. Et | |
| 2078 ideo omnia illa quae circa extremitatem corporis considerantur ad | |
| 2079 figuram quodammodo pertinere videntur. Sicut autem color, ita et | |
| 2080 claritas corporis non transparentis in eius superficie attenditur. | |
| 53 | 2081 Et ideo assumptio claritatis transfiguratio dicitur.</p><p title="III q. 45 a. 1 ad 3"><a name="48813"><span class="ref">[48813] IIIª q. 45 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2082 dicendum quod, inter praedictas quatuor dotes, sola claritas est |
| 2083 qualitas ipsius personae in seipsa, aliae vero tres dotes non | |
| 2084 percipiuntur nisi in aliquo actu vel motu, seu passione. Ostendit | |
| 2085 igitur Christus in seipso aliqua illarum trium dotium indicia, puta | |
| 2086 agilitatis, cum supra undas maris ambulavit; subtilitatis, quando | |
| 2087 de clauso utero virginis exivit; impassibilitatis, quando de | |
| 2088 manibus Iudaeorum, vel praecipitare vel lapidare eum volentium, | |
| 2089 illaesus evasit. Nec tamen propter illas transfiguratus dicitur, | |
| 2090 sed propter solam claritatem, quae pertinet ad aspectum personae | |
| 53 | 2091 ipsius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 45 a. 2 arg. 1"><a name="48814"><span class="ref">[48814] IIIª q. 45 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2092 sic proceditur. Videtur quod illa claritas non fuit claritas |
| 2093 gloriosa. Dicit enim quaedam Glossa Bedae, super illud Matth. XVII, | |
| 2094 <i>transfiguratus est coram eis, in corpore, inquit, mortali | |
| 2095 ostendit, non immortalitatem, sed claritatem similem futurae | |
| 2096 immortalitati</i>. Sed claritas gloriae est claritas | |
| 2097 immortalitatis. Non ergo illa claritas quam Christus discipulis | |
| 53 | 2098 ostendit, fuit claritas gloriae.</p><p title="III q. 45 a. 2 arg. 2"><a name="48815"><span class="ref">[48815] IIIª q. 45 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2099 super illud Luc. IX, <i>non gustabunt mortem nisi videant regnum |
| 2100 Dei</i>, dicit Glossa Bedae, <i>idest, glorificationem corporis in | |
| 2101 imaginaria repraesentatione futurae beatitudinis</i>. Sed imago | |
| 2102 alicuius rei non est ipsa res. Ergo claritas illa non fuit claritas | |
| 53 | 2103 beatitudinis.</p><p title="III q. 45 a. 2 arg. 3"><a name="48816"><span class="ref">[48816] IIIª q. 45 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2104 claritas gloriae non est nisi in corpore humano. Sed claritas illa |
| 2105 transfigurationis apparuit non solum in corpore Christi, sed etiam | |
| 2106 in vestimentis eius, et in nube lucida quae discipulos obumbravit. | |
| 53 | 2107 Ergo videtur quod illa claritas non fuit claritas gloriae.</p><p title="III q. 45 a. 2 s. c."><a name="48817"><span class="ref">[48817] IIIª q. 45 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2108 quod, super illud Matth. XVII, <i>transfiguratus est ante eos</i>, |
| 2109 dicit Hieronymus, <i>qualis futurus est tempore iudicii, talis | |
| 2110 apostolis apparuit</i>. Et super illud Matth. XVI, <i>donec videant | |
| 2111 filium hominis venientem in regno suo</i>, dicit Chrysostomus, | |
| 2112 <i>volens monstrare quid est illa gloria in qua postea venturus | |
| 2113 est, eis in praesenti vita revelavit, sicut possibile erat eos | |
| 53 | 2114 discere, ut neque in domini morte iam doleant</i>.</p><p title="III q. 45 a. 2 co."><a name="48818"><span class="ref">[48818] IIIª q. 45 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2115 dicendum quod claritas illa quam Christus in transfiguratione |
| 2116 assumpsit, fuit claritas gloriae quantum ad essentiam, non tamen | |
| 2117 quantum ad modum essendi. Claritas enim corporis gloriosi derivatur | |
| 2118 ab animae claritate, sicut Augustinus dicit, in epistola ad | |
| 2119 Dioscorum. Et similiter claritas corporis Christi in | |
| 2120 transfiguratione derivata est a divinitate ipsius, ut Damascenus | |
| 2121 dicit, et a gloria animae eius. Quod enim a principio conceptionis | |
| 2122 Christi gloria animae non redundaret ad corpus, ex quadam | |
| 2123 dispensatione divina factum est, ut in corpore passibili nostrae | |
| 2124 redemptionis expleret mysteria, sicut supra dictum est. Non tamen | |
| 2125 per hoc adempta est potestas Christo derivandi gloriam animae ad | |
| 2126 corpus. Et hoc quidem fecit, quantum ad claritatem, in | |
| 2127 transfiguratione, aliter tamen quam in corpore glorificato. Nam ad | |
| 2128 corpus glorificatum redundat claritas ab anima sicut quaedam | |
| 2129 qualitas permanens corpus afficiens. Unde fulgere corporaliter non | |
| 2130 est miraculosum in corpore glorioso. Sed ad corpus Christi in | |
| 2131 transfiguratione derivata est claritas a divinitate et anima eius, | |
| 2132 non per modum qualitatis immanentis et afficientis ipsum corpus, | |
| 2133 sed magis per modum passionis transeuntis, sicut cum aer | |
| 2134 illuminatur a sole. Unde ille fulgor tunc in corpore Christi | |
| 2135 apparens miraculosus fuit, sicut et hoc ipsum quod ambulavit super | |
| 2136 undas maris. Unde Dionysius dicit, in epistola IV, ad Caium, | |
| 2137 <i>super hominem operatur Christus ea quae sunt hominis, et hoc | |
| 2138 monstrat virgo supernaturaliter concipiens, et aqua instabilis | |
| 2139 materialium et terrenorum pedum sustinens gravitatem</i>. Unde non | |
| 2140 est dicendum, sicut Hugo de sancto Victore dixit, quod Christus | |
| 2141 assumpserit dotes claritatis in transfiguratione, agilitatis | |
| 2142 ambulando super mare, et subtilitatis egrediendo de clauso utero | |
| 2143 virginis, quia dos nominat quandam qualitatem immanentem corpori | |
| 2144 glorioso. Sed miraculose habuit ea quae pertinent ad dotes. Et est | |
| 2145 simile, quantum ad animam, de visione qua Paulus vidit Deum in | |
| 53 | 2146 raptu, ut in secunda parte dictum est.</p><p title="III q. 45 a. 2 ad 1"><a name="48819"><span class="ref">[48819] IIIª q. 45 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2147 dicendum quod ex illo verbo non ostenditur quod claritas Christi |
| 2148 non fuerit claritas gloriae, sed quod non fuit claritas corporis | |
| 2149 gloriosi, quia corpus Christi nondum erat immortale. Sicut enim | |
| 2150 dispensative factum est ut in Christo gloria animae non redundaret | |
| 2151 ad corpus, ita fieri potuit dispensative ut redundaret quantum ad | |
| 53 | 2152 dotem claritatis, et non quantum ad dotem impassibilitatis.</p><p title="III q. 45 a. 2 ad 2"><a name="48820"><span class="ref">[48820] IIIª q. 45 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2153 dicendum quod illa claritas dicitur imaginaria fuisse, non quin |
| 2154 esset vera claritas gloriae, sed quia erat quaedam imago | |
| 2155 repraesentans illam gloriae perfectionem secundum quam corpus erit | |
| 53 | 2156 gloriosum.</p><p title="III q. 45 a. 2 ad 3"><a name="48821"><span class="ref">[48821] IIIª q. 45 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2157 dicendum quod, sicut claritas quae erat in corpore Christi |
| 2158 repraesentabat futuram claritatem corporis eius, ita claritas | |
| 2159 vestimentorum eius designat futuram claritatem sanctorum, quae | |
| 2160 superabitur a claritate Christi, sicut candor nivis superatur a | |
| 2161 candore solis. Unde Gregorius dicit, XXXII Moral., quod | |
| 2162 <i>vestimenta Christi facta sunt splendentia, quia in supernae | |
| 2163 claritatis culmine sancti omnes ei luce iustitiae fulgentes | |
| 2164 adhaerebunt. Vestium enim nomine iustos, quos sibi adiunget, | |
| 2165 significat</i>, secundum illud Isaiae XLIX, <i>his omnibus velut | |
| 2166 ornamento vestieris</i>. Nubes autem lucida significat spiritus | |
| 2167 sancti gloriam, vel virtutem paternam, ut Origenes dicit, per quam | |
| 2168 sancti in futura gloria protegentur. Quamvis etiam convenienter | |
| 2169 significare posset claritatem mundi innovati, quae erit sanctorum | |
| 2170 tabernaculum. Unde, Petro disponente tabernacula facere, nubes | |
| 53 | 2171 lucida discipulos obumbravit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 45 a. 3 arg. 1"><a name="48822"><span class="ref">[48822] IIIª q. 45 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2172 proceditur. Videtur quod non convenienter inducti fuerint testes |
| 2173 transfigurationis. Unusquisque enim maxime perhibere potest | |
| 2174 testimonium de notis. Sed qualis esset futura gloria, tempore | |
| 2175 transfigurationis Christi nulli homini per experimentum erat adhuc | |
| 2176 notum, sed solis Angelis. Ergo testes transfigurationis magis | |
| 53 | 2177 debuerunt esse Angeli quam homines.</p><p title="III q. 45 a. 3 arg. 2"><a name="48823"><span class="ref">[48823] IIIª q. 45 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2178 testes veritatis non decet aliqua fictio, sed veritas. Moyses autem |
| 2179 et Elias non ibi vere affuerunt, sed imaginarie, dicit enim quaedam | |
| 2180 Glossa super illud Luc. IX, <i>erant autem Moyses et Elias etc., | |
| 2181 sciendum est, inquit, non corpus vel animas Moysi vel Eliae ibi | |
| 2182 apparuisse, sed in subiecta creatura illa corpora fuisse formata. | |
| 2183 Potest etiam credi ut angelico ministerio hoc factum esset, ut | |
| 2184 Angeli eorum personas assumerent</i>. Non ergo videtur quod fuerint | |
| 53 | 2185 convenientes testes.</p><p title="III q. 45 a. 3 arg. 3"><a name="48824"><span class="ref">[48824] IIIª q. 45 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2186 Act. X dicitur quod Christo <i>omnes prophetae testimonium |
| 2187 perhibent</i>. Ergo non soli Moyses et Elias debuerunt adesse | |
| 53 | 2188 tanquam testes, sed etiam omnes prophetae.</p><p title="III q. 45 a. 3 arg. 4"><a name="48825"><span class="ref">[48825] IIIª q. 45 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2189 gloria Christi fidelibus omnibus repromittitur, quos per suam |
| 2190 transfigurationem ad illius gloriae desiderium accendere voluit. | |
| 2191 Non ergo solos Petrum et Iacobum et Ioannem in testimonium suae | |
| 53 | 2192 transfigurationis assumere debuit, sed omnes discipulos.</p><p title="III q. 45 a. 3 s. c."><a name="48826"><span class="ref">[48826] IIIª q. 45 a. 3 s. c.</span></a> In contrarium |
| 2193 est evangelicae Scripturae auctoritas.</p><p title="III q. 45 a. 3 co."><a name="48827"><span class="ref">[48827] IIIª q. 45 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 2194 dicendum quod Christus transfigurari voluit ut gloriam suam |
| 2195 hominibus ostenderet, et ad eam desiderandam homines provocaret, | |
| 2196 sicut supra dictum est. Ad gloriam autem aeternae beatitudinis | |
| 2197 adducuntur homines per Christum, non solum qui post eum fuerunt, | |
| 2198 sed etiam qui eum praecesserunt, unde, eo ad passionem properante, | |
| 2199 tam <i>turbae quae sequebantur, quam quae praecedebant ei, | |
| 2200 clamabant, hosanna</i>, ut dicitur Matth. XXI, quasi salutem ab eo | |
| 2201 petentes. Et ideo conveniens fuit ut de praecedentibus ipsum testes | |
| 2202 adessent, scilicet Moyses et Elias; et de sequentibus, scilicet | |
| 2203 Petrus, Iacobus et Ioannes; ut <i>in ore duorum vel trium testium | |
| 53 | 2204 staret hoc verbum</i>.</p><p title="III q. 45 a. 3 ad 1"><a name="48828"><span class="ref">[48828] IIIª q. 45 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2205 dicendum quod Christus per suam transfigurationem manifestavit |
| 2206 discipulis corporis gloriam, quae ad solos homines pertinet. Et | |
| 2207 ideo convenienter non Angeli, sed homines pro testibus ad hoc | |
| 53 | 2208 inducuntur.</p><p title="III q. 45 a. 3 ad 2"><a name="48829"><span class="ref">[48829] IIIª q. 45 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2209 dicendum quod illa Glossa dicitur esse sumpta ex libro qui |
| 2210 intitulatur de mirabilibus sacrae Scripturae, qui non est liber | |
| 2211 authenticus, sed falso adscribitur Augustino. Et ideo illi Glossae | |
| 2212 non est standum. Dicit enim Hieronymus, super Matth., | |
| 2213 <i>considerandum est quod Scribis et Pharisaeis de caelo signa | |
| 2214 poscentibus, dare noluit, hic vero, ut apostolorum augeat fidem, | |
| 2215 dat signum de caelo, Elia inde descendente quo conscenderat, et | |
| 2216 Moyse ab Inferis resurgente</i>. Quod non est sic intelligendum | |
| 2217 quasi anima Moysi suum corpus resumpserit, sed quod anima eius | |
| 2218 apparuit per aliquod corpus assumptum, sicut Angeli apparent. Elias | |
| 2219 autem apparuit in proprio corpore, non quidem de caelo Empyreo | |
| 2220 allatus, sed de aliquo eminenti loco, in quem fuerat in curru igneo | |
| 53 | 2221 raptus.</p><p title="III q. 45 a. 3 ad 3"><a name="48830"><span class="ref">[48830] IIIª q. 45 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2222 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., Moyses et |
| 2223 Elias in medium adducuntur propter multas rationes. Prima est haec. | |
| 2224 Quia enim turbae dicebant eum esse Eliam vel Ieremiam aut unum ex | |
| 2225 prophetis, capita prophetarum secum ducit, ut saltem hinc appareat | |
| 2226 differentia servorum et domini. Secunda ratio est, quia Moyses | |
| 2227 legem dedit, Elias pro gloria domini aemulator fuit. Unde per hoc | |
| 2228 quod simul cum Christo apparent, excluditur calumnia Iudaeorum | |
| 2229 accusantium Christum tanquam transgressorem legis, et blasphemum | |
| 2230 Dei sibi gloriam usurpantem. Tertia ratio est, ut ostendat se | |
| 2231 habere potestatem mortis et vitae, et esse iudicem mortuorum et | |
| 2232 vivorum, per hoc quod Moysen iam mortuum, et Eliam adhuc viventem, | |
| 2233 secum ducit. Quarta ratio est quia, sicut Lucas dicit, loquebantur | |
| 2234 cum eo <i>de excessu, quem completurus erat in Ierusalem</i>, idest | |
| 2235 de passione et morte sua. Et ideo, ut super hoc discipulorum animos | |
| 2236 confirmaret, inducit eos in medium qui se morti exposuerunt pro | |
| 2237 Deo, nam Moyses cum periculo mortis se obtulit Pharaoni, Elias vero | |
| 2238 regi Achab. Quinta ratio est, quia volebat ut discipuli eius | |
| 2239 aemularentur Moysi mansuetudinem, et zelum Eliae. Sextam rationem | |
| 2240 addit Hilarius, ut ostenderet scilicet se per legem, quam dedit | |
| 2241 Moyses, et per prophetas, inter quos fuit Elias praecipuus, esse | |
| 53 | 2242 praedicatum.</p><p title="III q. 45 a. 3 ad 4"><a name="48831"><span class="ref">[48831] IIIª q. 45 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2243 dicendum quod alta mysteria non sunt omnibus exponenda immediate, |
| 2244 sed per maiores suo tempore ad alios debent devenire. Et ideo, ut | |
| 2245 Chrysostomus dicit, <i>assumpsit tres tanquam potiores</i>. Nam | |
| 2246 Petrus excellens fuit in dilectione quam habuit ad Christum et | |
| 2247 iterum in potestate sibi commissa; Ioannes vero in privilegio | |
| 2248 amoris quo a Christo diligebatur propter suam virginitatem, et | |
| 2249 iterum propter praerogativam evangelicae doctrinae; Iacobus autem | |
| 2250 propter praerogativam martyrii. Et tamen hos ipsos noluit hoc quod | |
| 2251 viderant aliis annuntiare ante resurrectionem, ne, ut Hieronymus | |
| 2252 dicit, <i>incredibile esset, pro rei magnitudine; et, post tantam | |
| 2253 gloriam, sequens crux scandalum faceret; vel etiam totaliter | |
| 2254 impediretur a populo; et ut, cum essent spiritu sancto repleti, | |
| 53 | 2255 tunc gestorum spiritualium testes essent</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 45 a. 4 arg. 1"><a name="48832"><span class="ref">[48832] IIIª q. 45 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2256 proceditur. Videtur quod inconvenienter additum fuerit testimonium |
| 2257 paternae vocis dicentis, <i>hic est filius meus dilectus</i>. Quia, | |
| 2258 ut dicitur Iob XXXIII, <i>semel loquitur Deus, et secundo idipsum | |
| 2259 non repetit</i>. Sed in Baptismo hoc ipsum paterna vox fuerat | |
| 2260 protestata. Non ergo fuit conveniens quod hoc iterum protestaretur | |
| 53 | 2261 in transfiguratione.</p><p title="III q. 45 a. 4 arg. 2"><a name="48833"><span class="ref">[48833] IIIª q. 45 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 2262 Baptismo, simul cum voce paterna, affuit spiritus sanctus in specie |
| 2263 columbae. Quod in transfiguratione factum non fuit. Non ergo | |
| 53 | 2264 conveniens videtur fuisse patris protestatio.</p><p title="III q. 45 a. 4 arg. 3"><a name="48834"><span class="ref">[48834] IIIª q. 45 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2265 Christus docere incoepit post Baptismum. Et tamen in Baptismo vox |
| 2266 patris ad eum audiendum homines non induxerat. Ergo nec in | |
| 53 | 2267 transfiguratione inducere debuit.</p><p title="III q. 45 a. 4 arg. 4"><a name="48835"><span class="ref">[48835] IIIª q. 45 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 2268 debent aliquibus dici ea quae ferre non possunt, secundum illud |
| 2269 Ioan. XVI, <i>adhuc habeo vobis multa dicere, quae non potestis | |
| 2270 portare modo</i>. Sed discipuli vocem patris ferre non potuerunt, | |
| 2271 dicitur enim Matth. XVII quod <i>audientes discipuli ceciderunt in | |
| 2272 faciem suam et timuerunt valde</i>. Ergo non debuit vox paterna ad | |
| 53 | 2273 eos fieri.</p><p title="III q. 45 a. 4 s. c."><a name="48836"><span class="ref">[48836] IIIª q. 45 a. 4 s. c.</span></a> In contrarium |
| 2274 est auctoritas evangelicae Scripturae.</p><p title="III q. 45 a. 4 co."><a name="48837"><span class="ref">[48837] IIIª q. 45 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 2275 dicendum quod adoptio filiorum Dei est per quandam conformitatem |
| 2276 imaginis ad Dei filium naturalem. Quod quidem fit dupliciter, primo | |
| 2277 quidem, per gratiam viae, quae est conformitas imperfecta; secundo, | |
| 2278 per gloriam, quae est conformitas perfecta; secundum illud I Ioan. | |
| 2279 III, <i>nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus, | |
| 2280 scimus quoniam, cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam | |
| 2281 videbimus eum sicuti est</i>. Quia igitur gratiam per Baptismum | |
| 2282 consequimur, in transfiguratione autem praemonstrata est claritas | |
| 2283 futurae gloriae, ideo tam in Baptismo quam in transfiguratione | |
| 2284 conveniens fuit manifestare naturalem Christi filiationem | |
| 2285 testimonio patris, quia solus est perfecte conscius illius | |
| 53 | 2286 perfectae generationis, simul cum filio et spiritu sancto.</p><p title="III q. 45 a. 4 ad 1"><a name="48838"><span class="ref">[48838] IIIª q. 45 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2287 dicendum quod illud verbum referendum est ad aeternam Dei |
| 2288 locutionem, qua Deus pater verbum unicum protulit sibi coaeternum. | |
| 2289 Et tamen potest dici quod idem corporali voce Deus bis protulerit, | |
| 2290 non tamen propter idem, sed ad ostendendum diversum modum quo | |
| 53 | 2291 homines participare possunt similitudinem filiationis aeternae.</p><p title="III q. 45 a. 4 ad 2"><a name="48839"><span class="ref">[48839] IIIª q. 45 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2292 dicendum quod sicut in Baptismo, ubi declaratum fuit mysterium |
| 2293 primae regenerationis, ostensa est operatio totius Trinitatis, per | |
| 2294 hoc quod fuit ibi filius incarnatus, apparuit spiritus sanctus in | |
| 2295 specie columbae, et pater fuit ibi declaratus in voce; ita etiam in | |
| 2296 transfiguratione, quae est sacramentum secundae regenerationis, | |
| 2297 tota Trinitas apparuit, pater in voce, filius in homine, spiritus | |
| 2298 sanctus in nube clara; quia sicut in Baptismo dat innocentiam, quae | |
| 2299 per simplicitatem columbae designatur, ita in resurrectione dabit | |
| 2300 electis suis claritatem gloriae et refrigerium ab omni malo, quae | |
| 53 | 2301 designantur in nube lucida.</p><p title="III q. 45 a. 4 ad 3"><a name="48840"><span class="ref">[48840] IIIª q. 45 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2302 dicendum quod Christus venerat gratiam actualiter dare, gloriam |
| 2303 vero verbo promittere. Et ideo convenienter in transfiguratione | |
| 53 | 2304 inducuntur homines ut ipsum audiant, non autem in Baptismo.</p><p title="III q. 45 a. 4 ad 4"><a name="48841"><span class="ref">[48841] IIIª q. 45 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2305 dicendum quod conveniens fuit discipulos voce paterna terreri et |
| 2306 prosterni, ut ostenderetur quod excellentia illius gloriae quae | |
| 2307 tunc demonstrabatur, excedit omnem sensum et facultatem mortalium, | |
| 2308 secundum illud Exod. XXXIII, <i>non videbit me homo et vivet</i>. | |
| 2309 Et hoc est quod Hieronymus dicit, super Matth., quod <i>humana | |
| 2310 fragilitas conspectum maioris gloriae ferre non sustinet</i>. Ab | |
| 2311 hac autem fragilitate sanantur homines per Christum, eos in gloriam | |
| 2312 adducendo. Quod significatur per hoc quod dixit eis, <i>surgite, | |
| 53 | 2313 nolite timere</i>.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 2314 <p><a href="sth4027.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 2315 <a href="sth4046.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 2316 <br/> | |
| 2317 <hr/> | |
| 2318 <br/> | |
| 2319 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 2320 hanc editionem<br/> | |
| 2321 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 2322 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 2323 </div></body> | |
| 2324 </html> |
