Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3146.html @ 125:183bfdf5ca5c
catch up through FS_vi A108
| author | ht |
|---|---|
| date | Sat, 10 Sep 2022 10:03:58 +0000 |
| parents | 03759e5c1080 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 59 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> |
| 2 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" lang="LA" xml:lang="LA"> | |
| 28 | 3 <head> |
| 59 | 4 <meta name="generator" content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org"/> |
| 5 <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=us-ascii"/> | |
| 6 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css"/> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript"/> | |
| 8 <meta name="keywords" content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum"/> | |
| 9 <meta name="language" content="Latin"/> | |
| 10 <meta name="security" content="public"/> | |
| 11 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es"/> | |
| 12 <meta name="author" content="Enrique Alarcón"/> | |
| 13 <meta name="abstract" content=""/> | |
| 14 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type="text/css"/> | |
| 15 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type="text/css"/> | |
| 53 | 16 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. |
| 28 | 17 146-154</title> |
| 18 </head> | |
| 53 | 19 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CXLVI ad |
| 20 CLIV</div><div class="centro"> | |
| 59 | 21 <table align="center" summary="Imago"> |
| 28 | 22 <tr> |
| 59 | 23 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border="0" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" align="middle"/></th> |
| 28 | 24 </tr> |
| 25 </table> | |
| 53 | 26 <br/> |
| 27 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br/> | |
| 28 | 28 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 29 magneticas<br/> |
| 30 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 31 <br/></span><br/> | |
| 32 <hr/> | |
| 33 <br/> | |
| 59 | 34 <p><a href="sth3144.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age retro"/></a> |
| 35 <a href="sth3155.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra"/></a></p> | |
| 36 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 53 | 37 // |
| 38 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
39 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
40 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 41 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 42 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 43 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="#44802">II&ordf;-IIae, q. 146 pr.'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="#44803">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 arg. 1'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#44804">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 arg. 2'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#44805">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 arg. 3'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#44806">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 arg. 4'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#44807">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 s. c.'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#44808">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 co.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#44809">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 ad 1'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#44810">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 ad 2'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#44811">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 ad 3'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#44812">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 ad 4'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#44813">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#44814">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#44815">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#44816">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#44817">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#44818">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#44819">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#44820">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#44821">II&ordf;-IIae, q. 147 pr.'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#44822">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 arg. 1'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#44823">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 arg. 2'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#44824">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 arg. 3'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#44825">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 s. c.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#44826">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 co.'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#44827">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 ad 1'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#44828">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 ad 2'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#44829">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 ad 3'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#44830">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 arg. 1'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#44831">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 arg. 2'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#44832">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 arg. 3'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#44833">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 s. c.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#44834">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 co.'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#44835">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 ad 1'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#44836">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 ad 2'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#44837">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 ad 3'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#44838">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 arg. 1'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#44839">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 arg. 2'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#44840">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 arg. 3'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#44841">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 s. c.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#44842">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 co.'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#44843">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 ad 1'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#44844">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 ad 2'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#44845">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 ad 3'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#44846">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 arg. 1'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#44847">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 arg. 2'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#44848">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 arg. 3'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#44849">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 arg. 4'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#44850">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 s. c.'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#44851">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 co.'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#44852">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 ad 1'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#44853">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 ad 2'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#44854">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 ad 3'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#44855">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 ad 4'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#44856">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 ad 5'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#44857">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 arg. 1'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#44858">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 arg. 2'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#44859">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 arg. 3'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#44860">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 s. c.'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#44861">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 co.'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#44862">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 ad 1'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#44863">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 ad 2'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#44864">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 ad 3'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#44865">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 arg. 1'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#44866">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 arg. 2'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#44867">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 arg. 3'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#44868">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 s. c.'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#44869">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 co.'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#44870">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 ad 1'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#44871">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 ad 2'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#44872">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 ad 3'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#44873">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 arg. 1'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#44874">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 arg. 2'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#44875">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 arg. 3'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#44876">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 s. c.'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#44877">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 co.'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#44878">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 ad 1'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#44879">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 ad 2'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#44880">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 ad 3'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#44881">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 arg. 1'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#44882">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 arg. 2'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#44883">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 arg. 3'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#44884">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 s. c.'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#44885">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 co.'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#44886">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 ad 1'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#44887">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 ad 2'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#44888">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 ad 3'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#44889">II&ordf;-IIae, q. 148 pr.'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#44890">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 arg. 1'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#44891">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 arg. 2'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#44892">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 arg. 3'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#44893">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 s. c.'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#44894">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 co.'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#44895">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 ad 1'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#44896">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 ad 2'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#44897">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 ad 3'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#44898">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 arg. 1'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#44899">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 arg. 2'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#44900">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 arg. 3'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#44901">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 s. c.'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#44902">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 co.'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#44903">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 ad 1'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#44904">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 ad 2'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#44905">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 ad 3'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#44906">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 ad 4'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#44907">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 arg. 1'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#44908">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 arg. 2'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#44909">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 arg. 3'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#44910">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 s. c.'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#44911">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 co.'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#44912">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 ad 1'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#44913">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 ad 2'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#44914">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 ad 3'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#44915">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 arg. 1'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#44916">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 arg. 2'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#44917">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 arg. 3'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#44918">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 s. c.'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#44919">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 co.'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#44920">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 ad 1'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#44921">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 ad 2'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#44922">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 ad 3'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#44923">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 arg. 1'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#44924">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 arg. 2'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#44925">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 arg. 3'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#44926">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 s. c.'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#44927">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 co.'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#44928">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 ad 1'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#44929">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 ad 2'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#44930">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 ad 3'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#44931">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 arg. 1'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#44932">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 arg. 2'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#44933">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 arg. 3'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#44934">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 s. c.'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#44935">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 co.'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#44936">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 ad 1'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#44937">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 ad 2'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#44938">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 ad 3'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#44939">II&ordf;-IIae, q. 149 pr.'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#44940">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 arg. 1'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#44941">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 arg. 2'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#44942">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 arg. 3'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#44943">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 s. c.'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#44944">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 co.'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#44945">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 ad 1'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#44946">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 ad 2'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#44947">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 ad 3'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#44948">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 arg. 1'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#44949">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 arg. 2'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#44950">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 arg. 3'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#44951">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 s. c.'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#44952">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 co.'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#44953">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 ad 1'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#44954">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 ad 2'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#44955">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 ad 3'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#44956">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 arg. 1'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#44957">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 arg. 2'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#44958">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 arg. 3'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#44959">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 s. c.'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#44960">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 co.'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#44961">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 ad 1'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#44962">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 ad 2'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#44963">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 ad 3'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#44964">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 arg. 1'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#44965">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 arg. 2'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#44966">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 arg. 3'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#44967">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 s. c.'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#44968">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 co.'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#44969">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 ad'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#44970">II&ordf;-IIae, q. 150 pr.'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#44971">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 arg. 1'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#44972">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 arg. 2'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#44973">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 arg. 3'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#44974">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 arg. 4'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#44975">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 s. c.'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#44976">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 co.'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#44977">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 ad 1'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#44978">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 ad 2'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#44979">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 ad 3'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#44980">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 ad 4'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#44981">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 arg. 1'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#44982">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 arg. 2'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#44983">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 arg. 3'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#44984">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 s. c.'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#44985">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 co.'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#44986">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 ad 1'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#44987">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 ad 2'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#44988">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 ad 3'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#44989">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 arg. 1'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#44990">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 arg. 2'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#44991">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 arg. 3'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#44992">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 s. c.'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#44993">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 co.'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#44994">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 ad 1'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#44995">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 ad 2'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#44996">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 ad 3'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#44997">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 arg. 1'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#44998">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 arg. 2'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#44999">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 arg. 3'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#45000">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 s. c.'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#45001">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 co.'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#45002">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 ad 1'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#45003">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 ad 2'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#45004">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 ad 3'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#45005">II&ordf;-IIae, q. 151 pr.'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#45006">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 arg. 1'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#45007">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 arg. 2'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#45008">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 arg. 3'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#45009">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 arg. 4'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#45010">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 s. c.'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#45011">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 co.'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#45012">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 ad 1'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#45013">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 ad 2'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#45014">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 ad 3'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#45015">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 ad 4'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#45016">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 arg. 1'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#45017">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 arg. 2'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#45018">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 arg. 3'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#45019">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 s. c.'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#45020">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 co.'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#45021">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 ad 1'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#45022">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 ad 2'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#45023">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 ad 3'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#45024">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 arg. 1'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#45025">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 arg. 2'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#45026">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 arg. 3'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#45027">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 s. c.'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#45028">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 co.'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#45029">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 ad 1'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#45030">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 ad 2'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#45031">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 ad 3'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#45032">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 arg. 1'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#45033">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 arg. 2'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#45034">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 arg. 3'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#45035">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 s. c.'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#45036">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 co.'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#45037">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 ad 1'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#45038">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 ad 2'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#45039">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 ad 3'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#45040">II&ordf;-IIae, q. 152 pr.'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#45041">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 arg. 1'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#45042">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 arg. 2'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#45043">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 arg. 3'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#45044">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 arg. 4'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#45045">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 s. c.'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#45046">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 co.'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#45047">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 ad 1'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#45048">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 ad 2'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#45049">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 ad 3'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#45050">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 ad 4'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#45051">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 arg. 1'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#45052">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 arg. 2'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#45053">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 arg. 3'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#45054">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 s. c.'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#45055">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 co.'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#45056">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 ad 1'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#45057">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 ad 2'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#45058">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 ad 3'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#45059">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 arg. 1'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#45060">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 arg. 2'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#45061">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 arg. 3'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#45062">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 arg. 4'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#45063">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 arg. 5'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#45064">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 s. c.'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#45065">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 co.'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#45066">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 ad 1'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#45067">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 ad 2'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#45068">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 ad 3'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#45069">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 ad 4'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#45070">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 ad 5'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#45071">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 arg. 1'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#45072">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 arg. 2'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#45073">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 arg. 3'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#45074">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 s. c.'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#45075">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 co.'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#45076">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 ad 1'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#45077">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 ad 2'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#45078">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 ad 3'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#45079">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 arg. 1'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#45080">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 arg. 2'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#45081">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 arg. 3'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#45082">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 s. c.'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#45083">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 co.'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#45084">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 ad 1'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#45085">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 ad 2'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#45086">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 ad 3'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#45087">II&ordf;-IIae, q. 153 pr.'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#45088">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 arg. 1'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#45089">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 arg. 2'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#45090">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 arg. 3'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#45091">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 s. c.'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#45092">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 co.'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#45093">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 ad 1'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#45094">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 ad 2'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#45095">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 ad 3'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#45096">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 arg. 1'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#45097">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 arg. 2'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#45098">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 arg. 3'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#45099">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 s. c.'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#45100">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 co.'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#45101">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 ad 1'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#45102">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 ad 2'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#45103">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 ad 3'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#45104">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 arg. 1'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#45105">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 arg. 2'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#45106">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 arg. 3'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#45107">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 s. c. 1'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#45108">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 s. c. 2'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#45109">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 co.'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#45110">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 ad 1'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#45111">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 ad 2'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#45112">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 ad 3'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#45113">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 arg. 1'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#45114">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 arg. 2'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#45115">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 arg. 3'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#45116">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 s. c.'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#45117">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 co.'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#45118">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 ad 1'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#45119">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 ad 2'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#45120">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 ad 3'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#45121">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 arg. 1'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#45122">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 arg. 2'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#45123">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 arg. 3'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#45124">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 arg. 4'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#45125">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 s. c.'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#45126">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 co.'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#45127">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 ad 1'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#45128">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 ad 2'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#45129">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 ad 3'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#45130">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 ad 4'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#45131">II&ordf;-IIae, q. 154 pr.'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#45132">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 1'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#45133">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 2'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#45134">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 3'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#45135">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 4'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#45136">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 5'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#45137">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 6'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#45138">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 s. c.'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#45139">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 co.'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#45140">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 1'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#45141">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 2'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#45142">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 3'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#45143">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 4'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#45144">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 5'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#45145">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 6'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#45146">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 1'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#45147">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 2'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#45148">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 3'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#45149">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 4'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#45150">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 5'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#45151">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 6'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#45152">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 1'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#45153">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 2'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#45154">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 3'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#45155">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 co.'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#45156">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 1'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#45157">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 2'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#45158">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 3'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#45159">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 4'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#45160">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 5'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#45161">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 6'); | |
| 408 document.write('<OPTION VALUE="#45162">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 arg. 1'); | |
| 409 document.write('<OPTION VALUE="#45163">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 arg. 2'); | |
| 410 document.write('<OPTION VALUE="#45164">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 arg. 3'); | |
| 411 document.write('<OPTION VALUE="#45165">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 s. c.'); | |
| 412 document.write('<OPTION VALUE="#45166">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 co.'); | |
| 413 document.write('<OPTION VALUE="#45167">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 ad 1'); | |
| 414 document.write('<OPTION VALUE="#45168">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 ad 2'); | |
| 415 document.write('<OPTION VALUE="#45169">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 ad 3'); | |
| 416 document.write('<OPTION VALUE="#45170">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 arg. 1'); | |
| 417 document.write('<OPTION VALUE="#45171">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 arg. 2'); | |
| 418 document.write('<OPTION VALUE="#45172">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 arg. 3'); | |
| 419 document.write('<OPTION VALUE="#45173">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 s. c. 1'); | |
| 420 document.write('<OPTION VALUE="#45174">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 s. c. 2'); | |
| 421 document.write('<OPTION VALUE="#45175">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 co.'); | |
| 422 document.write('<OPTION VALUE="#45176">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 ad 1'); | |
| 423 document.write('<OPTION VALUE="#45177">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 ad 2'); | |
| 424 document.write('<OPTION VALUE="#45178">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 ad 3'); | |
| 425 document.write('<OPTION VALUE="#45179">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 arg. 1'); | |
| 426 document.write('<OPTION VALUE="#45180">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 arg. 2'); | |
| 427 document.write('<OPTION VALUE="#45181">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 arg. 3'); | |
| 428 document.write('<OPTION VALUE="#45182">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 s. c.'); | |
| 429 document.write('<OPTION VALUE="#45183">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 co.'); | |
| 430 document.write('<OPTION VALUE="#45184">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 ad 1'); | |
| 431 document.write('<OPTION VALUE="#45185">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 ad 2'); | |
| 432 document.write('<OPTION VALUE="#45186">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 ad 3'); | |
| 433 document.write('<OPTION VALUE="#45187">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 arg. 1'); | |
| 434 document.write('<OPTION VALUE="#45188">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 arg. 2'); | |
| 435 document.write('<OPTION VALUE="#45189">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 arg. 3'); | |
| 436 document.write('<OPTION VALUE="#45190">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 s. c.'); | |
| 437 document.write('<OPTION VALUE="#45191">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 co.'); | |
| 438 document.write('<OPTION VALUE="#45192">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 ad 1'); | |
| 439 document.write('<OPTION VALUE="#45193">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 ad 2'); | |
| 440 document.write('<OPTION VALUE="#45194">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 ad 3'); | |
| 441 document.write('<OPTION VALUE="#45195">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 arg. 1'); | |
| 442 document.write('<OPTION VALUE="#45196">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 arg. 2'); | |
| 443 document.write('<OPTION VALUE="#45197">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 arg. 3'); | |
| 444 document.write('<OPTION VALUE="#45198">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 arg. 4'); | |
| 445 document.write('<OPTION VALUE="#45199">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 s. c.'); | |
| 446 document.write('<OPTION VALUE="#45200">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 co.'); | |
| 447 document.write('<OPTION VALUE="#45201">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 ad 1'); | |
| 448 document.write('<OPTION VALUE="#45202">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 ad 2'); | |
| 449 document.write('<OPTION VALUE="#45203">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 ad 3'); | |
| 450 document.write('<OPTION VALUE="#45204">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 ad 4'); | |
| 451 document.write('<OPTION VALUE="#45205">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 arg. 1'); | |
| 452 document.write('<OPTION VALUE="#45206">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 arg. 2'); | |
| 453 document.write('<OPTION VALUE="#45207">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 arg. 3'); | |
| 454 document.write('<OPTION VALUE="#45208">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 s. c.'); | |
| 455 document.write('<OPTION VALUE="#45209">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 co.'); | |
| 456 document.write('<OPTION VALUE="#45210">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 ad 1'); | |
| 457 document.write('<OPTION VALUE="#45211">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 ad 2'); | |
| 458 document.write('<OPTION VALUE="#45212">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 ad 3'); | |
| 459 document.write('<OPTION VALUE="#45213">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 arg. 1'); | |
| 460 document.write('<OPTION VALUE="#45214">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 arg. 2'); | |
| 461 document.write('<OPTION VALUE="#45215">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 arg. 3'); | |
| 462 document.write('<OPTION VALUE="#45216">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 s. c.'); | |
| 463 document.write('<OPTION VALUE="#45217">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 co.'); | |
| 464 document.write('<OPTION VALUE="#45218">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 ad 1'); | |
| 465 document.write('<OPTION VALUE="#45219">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 ad 2'); | |
| 466 document.write('<OPTION VALUE="#45220">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 ad 3'); | |
| 467 document.write('<OPTION VALUE="#45221">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 arg. 1'); | |
| 468 document.write('<OPTION VALUE="#45222">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 arg. 2'); | |
| 469 document.write('<OPTION VALUE="#45223">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 arg. 3'); | |
| 470 document.write('<OPTION VALUE="#45224">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 s. c.'); | |
| 471 document.write('<OPTION VALUE="#45225">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 co.'); | |
| 472 document.write('<OPTION VALUE="#45226">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 ad 1'); | |
| 473 document.write('<OPTION VALUE="#45227">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 ad 2'); | |
| 474 document.write('<OPTION VALUE="#45228">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 ad 3'); | |
| 475 document.write('<OPTION VALUE="#45229">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 arg. 1'); | |
| 476 document.write('<OPTION VALUE="#45230">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 arg. 2'); | |
| 477 document.write('<OPTION VALUE="#45231">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 arg. 3'); | |
| 478 document.write('<OPTION VALUE="#45232">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 s. c.'); | |
| 479 document.write('<OPTION VALUE="#45233">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 co.'); | |
| 480 document.write('<OPTION VALUE="#45234">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 ad 1'); | |
| 481 document.write('<OPTION VALUE="#45235">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 ad 2'); | |
| 482 document.write('<OPTION VALUE="#45236">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 ad 3'); | |
| 483 document.write('<OPTION VALUE="#45237">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 arg. 1'); | |
| 484 document.write('<OPTION VALUE="#45238">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 arg. 2'); | |
| 485 document.write('<OPTION VALUE="#45239">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 arg. 3'); | |
| 486 document.write('<OPTION VALUE="#45240">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 arg. 4'); | |
| 487 document.write('<OPTION VALUE="#45241">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 s. c.'); | |
| 488 document.write('<OPTION VALUE="#45242">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 co.'); | |
| 489 document.write('<OPTION VALUE="#45243">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 ad 1'); | |
| 490 document.write('<OPTION VALUE="#45244">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 ad 2'); | |
| 491 document.write('<OPTION VALUE="#45245">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 ad 3'); | |
| 492 document.write('<OPTION VALUE="#45246">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 ad 4'); | |
| 493 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 494 document.write('<BR><BR>'); | |
| 495 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 496 document.write('<\/FORM>'); | |
| 497 // --> | |
| 498 // | |
| 499 </script><br/> | |
| 500 <hr/> | |
| 59 | 501 <br/></div><div id="q146" class="q"><h2>Quaestio 146</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 146 pr."><a name="44802"><span class="ref">[44802] IIª-IIae, q. 146 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 502 considerandum est de partibus subiectivis temperantiae. Et primo, |
| 503 de his quae sunt circa delectationes ciborum; secundo, de his quae | |
| 504 sunt circa delectationes venereorum. Circa primum, considerandum | |
| 505 est de abstinentia, quae est circa cibos et potus; et de | |
| 506 sobrietate, quae est specialiter circa potum. Circa abstinentiam | |
| 507 autem consideranda sunt tria, primo, de ipsa abstinentia; secundo, | |
| 508 de actu eius, qui est ieiunium; tertio, de vitio opposito, quod est | |
| 509 gula. Circa abstinentiam autem quaeruntur duo. Primo, utrum | |
| 53 | 510 abstinentia sit virtus. Secundo, utrum sit virtus specialis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 146 a. 1 arg. 1"><a name="44803"><span class="ref">[44803] IIª-IIae, q. 146 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 511 primum sic proceditur. Videtur quod abstinentia non sit virtus. |
| 512 Dicit enim apostolus, I ad Cor. IV, <i>non est regnum Dei in | |
| 513 sermone, sed in virtute</i>. In abstinentia autem non consistit | |
| 514 regnum Dei, dicit enim apostolus, Rom. XIV, <i>non est regnum Dei | |
| 515 esca et potus</i>; ubi dicit Glossa <i>nec in abstinendo nec in | |
| 53 | 516 manducando esse iustitiam</i>. Ergo abstinentia non est virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 arg. 2"><a name="44804"><span class="ref">[44804] IIª-IIae, q. 146 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 517 Praeterea, Augustinus dicit, in X Confess., <i>ad Deum loquens, hoc |
| 518 me docuisti, ut quemadmodum medicamenta, sic alimenta sumpturus | |
| 519 accedam</i>. Sed medicamenta moderari non pertinet ad virtutem, sed | |
| 520 ad artem medicinae. Ergo, pari ratione, moderari alimenta, quod | |
| 53 | 521 pertinet ad abstinentiam, non est actus virtutis, sed artis.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 arg. 3"><a name="44805"><span class="ref">[44805] IIª-IIae, q. 146 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 522 Praeterea, omnis virtus in medio consistit, ut habetur in II Ethic. |
| 523 Abstinentia autem non videtur in medio consistere, sed in defectu, | |
| 53 | 524 cum ex subtractione nominetur. Ergo abstinentia non est virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 arg. 4"><a name="44806"><span class="ref">[44806] IIª-IIae, q. 146 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 525 Praeterea, nulla virtus excludit aliam. Sed abstinentia excludit |
| 526 patientiam, dicit enim Gregorius, in pastorali, quod <i>mentes | |
| 527 abstinentium plerumque impatientia excutit a sinu | |
| 528 tranquillitatis</i>. Ibidem etiam dicit quod <i>cogitationes | |
| 529 abstinentium nonnunquam superbiae culpa transfigit</i>, et ita | |
| 53 | 530 excludit humilitatem. Ergo abstinentia non est virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 s. c."><a name="44807"><span class="ref">[44807] IIª-IIae, q. 146 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 531 contra est quod dicitur II Pet. I, <i>ministrate in fide vestra |
| 532 virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem | |
| 533 abstinentiam</i>, ubi abstinentia aliis virtutibus connumeratur. | |
| 53 | 534 Ergo abstinentia est virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 co."><a name="44808"><span class="ref">[44808] IIª-IIae, q. 146 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 535 dicendum quod abstinentia ex suo nomine importat subtractionem |
| 536 ciborum. Dupliciter ergo nomen abstinentiae accipi potest. Uno | |
| 537 modo, secundum quod absolute ciborum subtractionem designat. Et hoc | |
| 538 modo abstinentia non designat neque virtutem neque actum virtutis, | |
| 539 sed quiddam indifferens. Alio modo potest accipi secundum quod est | |
| 540 ratione regulata. Et tunc significat vel habitum virtutis, vel | |
| 541 actum. Et hoc significatur in praemissa auctoritate Petri, ubi | |
| 542 dicitur in scientia abstinentiam ministrandam, ut scilicet homo a | |
| 543 cibis abstineat prout oportet, <i>pro congruentia hominum cum | |
| 544 quibus vivit et personae suae, et pro valetudinis suae | |
| 53 | 545 necessitate</i>.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 ad 1"><a name="44809"><span class="ref">[44809] IIª-IIae, q. 146 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 546 ergo dicendum quod et usus ciborum et eorum abstinentia secundum se |
| 547 considerata, non pertinent ad regnum Dei, dicit enim apostolus, I | |
| 548 ad Cor. VIII, <i>esca nos non commendat Deo. Neque enim, si non | |
| 549 manducaverimus, deficiemus, neque, si manducabimus, | |
| 550 abundabimus</i>, scilicet spiritualiter. Utrumque autem eorum | |
| 551 secundum quod fit rationabiliter ex fide et dilectione Dei, | |
| 53 | 552 pertinet ad regnum Dei.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 ad 2"><a name="44810"><span class="ref">[44810] IIª-IIae, q. 146 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 553 secundum dicendum quod moderatio ciborum secundum quantitatem et |
| 554 qualitatem pertinet ad artem medicinae in comparatione ad | |
| 555 valetudinem corporis, sed secundum interiores affectiones, in | |
| 556 comparatione ad bonum rationis, pertinet ad abstinentiam. Unde | |
| 557 Augustinus dicit, in libro de quaest. Evang., non interest omnino, | |
| 558 scilicet ad virtutem, <i>quid alimentorum vel quantum quis | |
| 559 accipiat, dummodo id faciat pro congruentia hominum cum quibus | |
| 560 vivit et personae suae, et pro valetudinis suae necessitate, sed | |
| 561 quanta facilitate et serenitate animi his valeat, cum oportet vel | |
| 53 | 562 necesse est, carere</i>.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 ad 3"><a name="44811"><span class="ref">[44811] IIª-IIae, q. 146 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 563 dicendum quod ad temperantiam pertinet refrenare delectationes quae |
| 564 nimis animum ad se alliciunt, sicut ad fortitudinem pertinet | |
| 565 firmare animum contra timores a bono rationis repellentes. Et ideo | |
| 566 sicut laus fortitudinis consistit in quodam excessu, et ex hoc | |
| 567 denominantur omnes partes fortitudinis; ita etiam laus temperantiae | |
| 568 consistit in quodam defectu, et ex hoc ipsa et omnes partes eius | |
| 569 denominantur. Unde et abstinentia, quia pars est temperantiae, | |
| 570 denominatur a defectu. Et tamen consistit in medio, inquantum est | |
| 53 | 571 secundum rationem rectam.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 ad 4"><a name="44812"><span class="ref">[44812] IIª-IIae, q. 146 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 572 dicendum quod illa vitia proveniunt ex abstinentia prout non est |
| 573 secundum rationem rectam. Ratio enim recta facit abstinere sicut | |
| 574 oportet, scilicet cum hilaritate mentis; et propter quod oportet, | |
| 53 | 575 scilicet propter gloriam Dei, non propter gloriam suam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 146 a. 2 arg. 1"><a name="44813"><span class="ref">[44813] IIª-IIae, q. 146 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 576 secundum sic proceditur. Videtur quod abstinentia non sit specialis |
| 577 virtus. Omnis enim virtus secundum seipsam est laudabilis. Sed | |
| 578 abstinentia non est secundum se laudabilis, dicit enim Gregorius, | |
| 579 in pastorali, quod <i>virtus abstinentiae non nisi ex aliis | |
| 580 virtutibus commendatur</i>. Ergo abstinentia non est specialis | |
| 53 | 581 virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 arg. 2"><a name="44814"><span class="ref">[44814] IIª-IIae, q. 146 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 582 Praeterea, Augustinus dicit, de fide ad Petrum, quod abstinentia |
| 583 sanctorum est a cibo et potu, non quia aliqua creatura Dei sit | |
| 584 mala, sed pro sola corporis castigatione. Hoc autem pertinet ad | |
| 585 castitatem, ut ex ipso nomine apparet. Ergo abstinentia non est | |
| 53 | 586 virtus specialis a castitate distincta.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 arg. 3"><a name="44815"><span class="ref">[44815] IIª-IIae, q. 146 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 587 Praeterea, sicut homo debet esse contentus moderato cibo, ita et |
| 588 moderata veste, secundum illud I ad Tim. ult., <i>habentes alimenta | |
| 589 et quibus tegamur, his contenti simus</i>. In moderatione autem | |
| 590 vestium non est aliqua specialis virtus. Ergo neque abstinentia, | |
| 53 | 591 quae est moderativa alimentorum.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 s. c."><a name="44816"><span class="ref">[44816] IIª-IIae, q. 146 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 592 contra est quod Macrobius ponit abstinentiam specialem partem |
| 53 | 593 temperantiae.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 co."><a name="44817"><span class="ref">[44817] IIª-IIae, q. 146 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 594 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtus moralis conservat |
| 595 bonum rationis contra impetus passionum, et ideo ubi invenitur | |
| 596 specialis ratio qua passio abstrahat a bono rationis, ibi necesse | |
| 597 est esse specialem virtutem. Delectationes autem ciborum natae sunt | |
| 598 abstrahere hominem a bono rationis, tum propter earum magnitudinem; | |
| 599 tum etiam propter necessitatem ciborum, quibus homo indiget ad | |
| 600 vitae conservationem, quam maxime homo desiderat. Et ideo | |
| 53 | 601 abstinentia est specialis virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 ad 1"><a name="44818"><span class="ref">[44818] IIª-IIae, q. 146 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 602 ergo dicendum quod virtutes oportet esse connexas, ut supra dictum |
| 603 est. Et ideo una virtus adiuvatur et commendatur ex alia, sicut | |
| 604 iustitia a fortitudine. Et per hunc etiam modum virtus abstinentiae | |
| 53 | 605 commendatur ex aliis virtutibus.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 ad 2"><a name="44819"><span class="ref">[44819] IIª-IIae, q. 146 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 606 secundum dicendum quod per abstinentiam corpus castigatur non solum |
| 607 contra illecebram luxuriae, sed etiam contra illecebras gulae, quia | |
| 608 dum homo abstinet, magis redditur fortis ad impugnationes gulae | |
| 609 vincendas, quae tanto fortiores sunt quanto homo eis magis cedit. | |
| 610 Et tamen non prohibetur abstinentiam esse specialem virtutem per | |
| 53 | 611 hoc quod ad castitatem valet, quia una virtus ad aliam iuvat.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 ad 3"><a name="44820"><span class="ref">[44820] IIª-IIae, q. 146 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 612 dicendum quod usus vestimentorum est introductus ab arte, usus |
| 613 autem ciborum a natura. Et ideo magis debet esse virtus specialis | |
| 614 circa moderationem ciborum quam circa moderationem | |
| 59 | 615 vestimentorum.</p></div></div><div id="q147" class="q"><h2>Quaestio 147</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 147 pr."><a name="44821"><span class="ref">[44821] IIª-IIae, q. 147 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 616 considerandum est de ieiunio. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, |
| 617 utrum ieiunium sit actus virtutis. Secundo, cuius virtutis sit | |
| 618 actus. Tertio, utrum cadat sub praecepto. Quarto, utrum aliqui | |
| 619 excusentur ab observatione huius praecepti. Quinto, de tempore | |
| 620 ieiunii. Sexto, utrum semel comedere requiratur ad ieiunium. | |
| 621 Septimo, de hora comestionis ieiunantium. Octavo, de cibis a quibus | |
| 53 | 622 debent abstinere.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 147 a. 1 arg. 1"><a name="44822"><span class="ref">[44822] IIª-IIae, q. 147 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 623 primum sic proceditur. Videtur quod ieiunium non sit actus |
| 624 virtutis. Omnis enim virtutis actus est Deo acceptus. Sed ieiunium | |
| 625 non semper est Deo acceptum, secundum illud Isaiae LVIII, <i>quare | |
| 626 ieiunavimus, et non aspexisti?</i> Ergo ieiunium non est actus | |
| 53 | 627 virtutis.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 arg. 2"><a name="44823"><span class="ref">[44823] IIª-IIae, q. 147 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 628 Praeterea, nullus actus virtutis recedit a medio virtutis. Sed |
| 629 ieiunium recedit a medio virtutis, quod quidem in virtute | |
| 630 abstinentiae accipitur secundum hoc, ut subveniatur necessitati | |
| 631 naturae, cui per ieiunium aliquid subtrahitur; alioquin non | |
| 632 ieiunantes non haberent virtutem abstinentiae. Ergo ieiunium non | |
| 53 | 633 est actus virtutis.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 arg. 3"><a name="44824"><span class="ref">[44824] IIª-IIae, q. 147 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 634 Praeterea, illud quod communiter omnibus convenit, et bonis et |
| 635 malis, non est actus virtutis. Sed ieiunium est huiusmodi, quilibet | |
| 636 enim, antequam comedat, ieiunus est. Ergo ieiunium non est actus | |
| 53 | 637 virtutis.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 s. c."><a name="44825"><span class="ref">[44825] IIª-IIae, q. 147 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 638 contra est quod connumeratur aliis virtutum actibus, II ad Cor. VI, |
| 639 ubi apostolus dicit, <i>in ieiuniis, in scientia, in castitate,</i> | |
| 53 | 640 et cetera.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 co."><a name="44826"><span class="ref">[44826] IIª-IIae, q. 147 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 641 dicendum quod ex hoc aliquis actus est virtuosus, quod per rationem |
| 642 ordinatur ad aliquod bonum honestum. Hoc autem convenit ieiunio. | |
| 643 Assumitur enim ieiunium principaliter ad tria. Primo quidem, ad | |
| 644 concupiscentias carnis comprimendas. Unde apostolus dicit, in | |
| 645 auctoritate inducta, in ieiuniis, in castitate, quia per ieiunia | |
| 646 castitas conservatur. Ut enim Hieronymus dicit, <i>sine Cerere et | |
| 647 Baccho friget Venus</i>, idest, per abstinentiam cibi et potus | |
| 648 tepescit luxuria. Secundo, assumitur ad hoc quod mens liberius | |
| 649 elevetur ad sublimia contemplanda. Unde dicitur Dan. X, quod post | |
| 650 ieiunium trium hebdomadarum, revelationem accepit a Deo. Tertio, ad | |
| 651 satisfaciendum pro peccatis. Unde dicitur Ioel II, <i>convertimini | |
| 652 ad me in toto corde vestro, in ieiunio et fletu et planctu</i>. Et | |
| 653 hoc est quod Augustinus dicit, in quodam sermone de Orat. et | |
| 654 Ieiun., <i>ieiunium purgat mentem, sublevat sensum, carnem spiritui | |
| 655 subiicit, cor facit contritum et humiliatum, concupiscentiae | |
| 656 nebulas dispergit, libidinum ardores extinguit, castitatis vero | |
| 657 lumen accendit</i>. Unde patet quod ieiunium est actus | |
| 53 | 658 virtutis.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 ad 1"><a name="44827"><span class="ref">[44827] IIª-IIae, q. 147 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 659 ergo dicendum quod contingit quod aliquis actus qui ex genere suo |
| 660 est virtuosus, ex aliquibus circumstantiis adiunctis redditur | |
| 661 vitiosus. Unde ibidem dicitur, <i>ecce in diebus ieiunii vestri | |
| 662 invenitur voluntas vestra</i>; et paulo post subditur, <i>ad lites | |
| 663 et contentiones ieiunatis, et percutitis pugno impie</i>. Quod | |
| 664 exponens Gregorius, in pastorali, dicit, <i>voluntas ad laetitiam | |
| 665 pertinet, pugnus ad iram. Incassum ergo per abstinentiam corpus | |
| 666 atteritur, si inordinatis motibus dimissa mens vitiis | |
| 667 dissipatur</i>. Et Augustinus, in praedicto sermone, dicit quod | |
| 668 <i>ieiunium verbositatem non amat, divitias superfluitatem iudicat, | |
| 669 superbiam spernit, humilitatem commendat, praestat homini seipsum | |
| 53 | 670 intelligere, quod est infirmum et fragile</i>.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 ad 2"><a name="44828"><span class="ref">[44828] IIª-IIae, q. 147 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 671 secundum dicendum quod medium virtutis non accipitur secundum |
| 672 quantitatem, sed secundum rationem rectam, ut dicitur in II Ethic. | |
| 673 Ratio autem iudicat quod propter aliquam specialem causam aliquis | |
| 674 homo minus sumat de cibo quam sibi competeret secundum statum | |
| 675 communem, sicut propter infirmitatem vitandam, aut aliqua opera | |
| 676 corporalia expeditius agenda. Et multo magis ratio recta hoc | |
| 677 ordinat ad spiritualia mala vitanda et bona prosequenda. Non tamen | |
| 678 ratio recta tantum de cibo subtrahit ut natura conservari non | |
| 679 possit, quia, ut Hieronymus dicit, <i>non differt utrum magno vel | |
| 680 parvo tempore te interimas; et quod de rapina holocaustum offert | |
| 681 qui vel ciborum nimia egestate, vel manducandi vel somni penuria, | |
| 682 immoderate corpus affligit</i>. Similiter etiam ratio recta non | |
| 683 tantum de cibo subtrahit ut homo reddatur impotens ad debita opera | |
| 684 peragenda, unde dicit Hieronymus quod <i>rationalis homo dignitatem | |
| 685 amittit qui ieiunium caritati, vel vigilias sensus integritati | |
| 53 | 686 praefert</i>.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 ad 3"><a name="44829"><span class="ref">[44829] IIª-IIae, q. 147 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 687 dicendum quod ieiunium naturae, quo quis dicitur ieiunus antequam |
| 688 comedat, consistit in pura negatione. Unde non potest poni actus | |
| 689 virtutis, sed solum illud ieiunium quo quis, ex rationabili | |
| 690 proposito, a cibis aliqualiter abstinet. Unde primum dicitur | |
| 691 ieiunium ieiuni, secundum vero ieiunium ieiunantis, quasi ex | |
| 53 | 692 proposito aliquid agentis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 147 a. 2 arg. 1"><a name="44830"><span class="ref">[44830] IIª-IIae, q. 147 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 693 secundum sic proceditur. Videtur quod ieiunium non sit actus |
| 694 abstinentiae. Quia super illud Matth. XVII, <i>hoc genus | |
| 695 Daemoniorum</i> etc., dicit Hieronymus, <i>ieiunium est non solum | |
| 696 ab escis, sed a cunctis illecebris abstinere</i>. Sed hoc pertinet | |
| 697 ad omnem virtutem. Ergo ieiunium non est actus specialiter | |
| 53 | 698 abstinentiae.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 arg. 2"><a name="44831"><span class="ref">[44831] IIª-IIae, q. 147 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 699 Praeterea, Gregorius dicit, in homilia Quadragesimae, quod ieiunium |
| 700 quadragesimale est decima totius anni. Sed dare decimas est actus | |
| 701 religionis, ut supra habitum est. Ergo ieiunium est actus | |
| 53 | 702 religionis, et non abstinentiae.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 arg. 3"><a name="44832"><span class="ref">[44832] IIª-IIae, q. 147 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 703 Praeterea, abstinentia est pars temperantiae, ut dictum est. |
| 704 Temperantia autem contra fortitudinem dividitur, ad quam pertinet | |
| 705 molestias sustinere, quod maxime videtur esse in ieiunio. Ergo | |
| 53 | 706 ieiunium non est actus abstinentiae.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 s. c."><a name="44833"><span class="ref">[44833] IIª-IIae, q. 147 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 707 contra est quod Isidorus dicit quod <i>ieiunium est parsimonia |
| 53 | 708 victus, abstinentiaque ciborum</i>.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 co."><a name="44834"><span class="ref">[44834] IIª-IIae, q. 147 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 709 dicendum quod eadem est materia habitus et actus. Unde omnis actus |
| 710 virtuosus qui est circa aliquam materiam, ad illam virtutem | |
| 711 pertinet quae medium in illa materia constituit. Ieiunium autem | |
| 712 attenditur in cibis, in quibus medium adinvenit abstinentia. Unde | |
| 53 | 713 manifestum est quod ieiunium est abstinentiae actus.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 ad 1"><a name="44835"><span class="ref">[44835] IIª-IIae, q. 147 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 714 ergo dicendum quod ieiunium proprie dictum consistit in abstinendo |
| 715 a cibis. Sed metaphorice dictum consistit in abstinendo a | |
| 716 quibuslibet nocivis, quae maxime sunt peccata. Vel potest dici quod | |
| 717 etiam ieiunium proprie dictum est abstinentia ab omnibus | |
| 718 illecebris, quia per quaelibet vitia adiuncta desinit esse actus | |
| 53 | 719 virtuosus, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 ad 2"><a name="44836"><span class="ref">[44836] IIª-IIae, q. 147 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 720 secundum dicendum quod nihil prohibet actum unius virtutis |
| 721 pertinere ad aliam virtutem, secundum quod ad eius finem ordinatur, | |
| 722 ut ex supra dictis patet. Et secundum hoc, nihil prohibet ieiunium | |
| 723 pertinere ad religionem vel ad castitatem, vel ad quamcumque aliam | |
| 53 | 724 virtutem.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 ad 3"><a name="44837"><span class="ref">[44837] IIª-IIae, q. 147 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 725 dicendum quod ad fortitudinem, secundum quod est specialis virtus, |
| 726 non pertinet perferre quascumque molestias, sed solum illas quae | |
| 727 sunt circa pericula mortis. Sufferre autem molestias quae sunt ex | |
| 728 defectu delectabilium tactus, pertinet ad temperantiam et ad partes | |
| 53 | 729 eius. Et tales sunt molestiae ieiunii.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 147 a. 3 arg. 1"><a name="44838"><span class="ref">[44838] IIª-IIae, q. 147 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 730 tertium sic proceditur. Videtur quod ieiunium non sit in praecepto. |
| 731 Praecepta enim non dantur de operibus supererogationum, quae cadunt | |
| 732 sub consilio. Sed ieiunium est opus supererogationis, alioquin, | |
| 733 ubique et semper aequaliter esse observandum. Ergo ieiunium non | |
| 53 | 734 cadit sub praecepto.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 arg. 2"><a name="44839"><span class="ref">[44839] IIª-IIae, q. 147 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 735 Praeterea, quicumque transgreditur praeceptum peccat mortaliter. Si |
| 736 ergo ieiunium esset in praecepto, omnes non ieiunantes mortaliter | |
| 737 peccarent. Per quod videretur magnus laqueus hominibus esse | |
| 53 | 738 iniectus.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 arg. 3"><a name="44840"><span class="ref">[44840] IIª-IIae, q. 147 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 739 Praeterea, Augustinus dicit, in libro de vera Relig., quod <i>ab |
| 740 ipsa Dei sapientia, homine assumpto, a quo in libertatem vocati | |
| 741 sumus, pauca sacramenta saluberrima constituta sunt, quae | |
| 742 societatem Christiani populi, hoc est sub uno Deo liberae | |
| 743 multitudinis, continerent</i>. Sed non minus videtur libertas | |
| 744 populi Christiani impediri per multitudinem observantiarum quam per | |
| 745 multitudinem sacramentorum, dicit enim Augustinus, in libro ad | |
| 746 inquisitiones Ianuarii, quod <i>quidam ipsam religionem nostram, | |
| 747 quam manifestissimis et paucissimis celebrationum sacramentis Dei | |
| 748 misericordia voluit esse liberam, servilibus premunt oneribus</i>. | |
| 749 Ergo videtur quod non debuit per Ecclesiam ieiunium sub praecepto | |
| 53 | 750 institui.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 s. c."><a name="44841"><span class="ref">[44841] IIª-IIae, q. 147 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 751 contra est quod Hieronymus, ad Lucinum, dicit, de ieiuniis loquens, |
| 752 <i>unaquaeque provincia abundet in suo sensu, et praecepta maiorum | |
| 753 leges apostolicas arbitretur</i>. Ergo ieiunium est in | |
| 53 | 754 praecepto.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 co."><a name="44842"><span class="ref">[44842] IIª-IIae, q. 147 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 755 dicendum quod sicut ad saeculares principes pertinet praecepta |
| 756 legalia, iuris naturalis determinativa, tradere de his quae | |
| 757 pertinent ad utilitatem communem in temporalibus rebus; ita etiam | |
| 758 ad praelatos ecclesiasticos pertinet ea statutis praecipere quae ad | |
| 759 utilitatem communem fidelium pertinent in spiritualibus bonis. | |
| 760 Dictum est autem quod ieiunium utile est et ad deletionem et | |
| 761 cohibitionem culpae, et ad elevationem mentis in spiritualia. | |
| 762 Unusquisque autem ex naturali ratione tenetur tantum ieiuniis uti | |
| 763 quantum sibi necessarium est ad praedicta. Et ideo ieiunium in | |
| 764 communi cadit sub praecepto legis naturae. Sed determinatio | |
| 765 temporis et modi ieiunandi secundum convenientiam et utilitatem | |
| 766 populi Christiani, cadit sub praecepto iuris positivi quod est a | |
| 767 praelatis Ecclesiae institutum. Et hoc est ieiunium Ecclesiae, | |
| 53 | 768 aliud, naturae.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 ad 1"><a name="44843"><span class="ref">[44843] IIª-IIae, q. 147 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 769 ergo dicendum quod ieiunium, secundum se consideratum, non nominat |
| 770 aliquid eligibile, sed quiddam poenale. Redditur autem eligibile | |
| 771 secundum quod est utile ad finem aliquem. Et ideo, absolute | |
| 772 consideratum, non est de necessitate praecepti, sed est de | |
| 773 necessitate praecepti unicuique tali remedio indigenti. Et quia | |
| 774 multitudo hominum ut plurimum indiget tali remedio, tum quia in | |
| 775 multis omnes offendimus, ut dicitur Iac. III; tum etiam quia caro | |
| 776 concupiscit adversus spiritum, ut dicitur Galat. V, conveniens fuit | |
| 777 ut Ecclesia aliqua ieiunia statueret communiter ab omnibus | |
| 778 observanda, non quasi praecepto subiiciens id quod simpliciter ad | |
| 779 supererogationem pertinet, sed quasi in speciali determinans id | |
| 53 | 780 quod est necessarium in communi.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 ad 2"><a name="44844"><span class="ref">[44844] IIª-IIae, q. 147 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 781 secundum dicendum quod praecepta quae per modum communis statuti |
| 782 proponuntur, non eodem modo obligant omnes, sed secundum quod | |
| 783 requiritur ad finem quem legislator intendit. Cuius auctoritatem si | |
| 784 aliquis transgrediendo statutum contemnat; vel hoc modo | |
| 785 transgrediatur quod impediatur finis quem intendit, peccat | |
| 786 mortaliter talis transgressor. Si autem ex aliqua rationabili causa | |
| 787 quis statutum non servet, praecipue in casu in quo etiam, si | |
| 788 legislator adesset, non decerneret esse servandum, talis | |
| 789 transgressio non constituit peccatum mortale. Et inde est quod non | |
| 790 omnes qui omnino non servant ieiunia Ecclesiae, mortaliter | |
| 53 | 791 peccant.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 ad 3"><a name="44845"><span class="ref">[44845] IIª-IIae, q. 147 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 792 dicendum quod Augustinus ibi loquitur de his <i>quae neque |
| 793 sanctarum Scripturarum auctoritatibus continentur, nec in Conciliis | |
| 794 episcoporum statuta inveniuntur, nec consuetudine universalis | |
| 795 Ecclesiae roborata sunt</i>. Ieiunia vero quae sunt in praecepto, | |
| 796 sunt in Conciliis episcoporum statuta, et consuetudine universalis | |
| 797 Ecclesiae roborata. Nec sunt contra libertatem populi fidelis, sed | |
| 798 magis sunt utilia ad impediendum servitutem peccati, quae repugnat | |
| 799 libertati spirituali; de qua dicitur, Galat. V, <i>vos autem, | |
| 800 fratres, in libertatem vocati estis, tantum, ne libertatem detis in | |
| 53 | 801 occasionem carnis</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 147 a. 4 arg. 1"><a name="44846"><span class="ref">[44846] IIª-IIae, q. 147 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 802 quartum sic proceditur. Videtur quod omnes ad ieiunia Ecclesiae |
| 803 teneantur. Praecepta enim Ecclesiae obligant sicut Dei praecepta, | |
| 804 secundum illud Lucae X, <i>qui vos audit, me audit</i>. Sed ad | |
| 805 praecepta Dei servanda omnes tenentur. Ergo similiter omnes | |
| 53 | 806 tenentur ad servanda ieiunia quae sunt ab Ecclesia instituta.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 arg. 2"><a name="44847"><span class="ref">[44847] IIª-IIae, q. 147 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 807 Praeterea, maxime videntur excusari pueri a ieiunio, propter |
| 808 aetatem. Sed pueri non excusantur, dicitur enim Ioel II, | |
| 809 <i>sanctificate ieiunium</i>. Et postea sequitur, <i>congregate | |
| 810 parvulos et sugentes ubera</i>, ergo multo magis omnes alii ad | |
| 53 | 811 ieiunia tenentur.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 arg. 3"><a name="44848"><span class="ref">[44848] IIª-IIae, q. 147 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 812 Praeterea, spiritualia sunt temporalibus praeferenda, et necessaria |
| 813 non necessariis. Sed opera corporalia ordinantur ad lucrum | |
| 814 temporale, peregrinatio etiam, etsi ad spiritualia ordinetur, non | |
| 815 est necessitatis. Cum ergo ieiunium ordinetur ad spiritualem | |
| 816 utilitatem, et necessitatem habeat ex statuto Ecclesiae, videtur | |
| 817 quod non sint ieiunia Ecclesiae praetermittenda propter | |
| 53 | 818 peregrinationem vel corporalia opera.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 arg. 4"><a name="44849"><span class="ref">[44849] IIª-IIae, q. 147 a. 4 arg. 4</span></a> |
| 28 | 819 Praeterea, magis est aliquid faciendum ex propria voluntate quam ex |
| 820 necessitate, ut patet per apostolum, II ad Cor. IX. Sed pauperes | |
| 821 solent ex necessitate ieiunare, propter defectum alimentorum. Ergo | |
| 53 | 822 multo magis debent ex propria voluntate ieiunare.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 s. c."><a name="44850"><span class="ref">[44850] IIª-IIae, q. 147 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 823 contra, videtur quod nullus iustus teneatur ieiunare. Praecepta |
| 824 enim Ecclesiae non obligant contra doctrinam Christi. Sed dominus | |
| 825 dixit, Lucae V, quod <i>non possunt filii sponsi ieiunare quandiu | |
| 826 cum ipsis est sponsus</i>. Est autem cum omnibus iustis, | |
| 827 spiritualiter eos inhabitans, unde dominus dicit, Matth. ult., | |
| 828 <i>ecce, ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi</i>. Ergo | |
| 53 | 829 iusti ex statuto Ecclesiae non obligantur ad ieiunandum.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 co."><a name="44851"><span class="ref">[44851] IIª-IIae, q. 147 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 830 dicendum quod, sicut supra dictum est, statuta communia proponuntur |
| 831 secundum quod multitudini conveniunt. Et ideo legislator in eis | |
| 832 statuendis attendit id quod communiter et in pluribus accidit. Si | |
| 833 quid autem ex speciali causa in aliquo inveniatur quod observantiae | |
| 834 statuti repugnet, non intendit talem legislator, ad statuti | |
| 835 observantiam obligare. In quo tamen est distinctio adhibenda. Nam | |
| 836 si causa sit evidens, per seipsum licite potest homo statuti | |
| 837 observantiam praeterire, praesertim consuetudine interveniente; vel | |
| 838 si non posset de facili recursus ad superiorem haberi. Si vero | |
| 839 causa sit dubia, debet aliquis ad superiorem recurrere qui habet | |
| 840 potestatem in talibus dispensandi. Et hoc est observandum in | |
| 841 ieiuniis ab Ecclesia institutis, ad quae omnes communiter | |
| 53 | 842 obligantur, nisi in eis fuerit aliquod speciale impedimentum.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 ad 1"><a name="44852"><span class="ref">[44852] IIª-IIae, q. 147 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 843 ergo dicendum quod praecepta Dei sunt praecepta iuris naturalis, |
| 844 quae secundum se sunt de necessitate salutis. Sed statuta Ecclesiae | |
| 845 sunt de his quae non per se sunt de necessitate salutis, sed solum | |
| 846 ex institutione Ecclesiae. Et ideo possunt esse aliqua impedimenta | |
| 847 propter quae aliqui ad observanda ieiunia huiusmodi non | |
| 53 | 848 tenentur.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 ad 2"><a name="44853"><span class="ref">[44853] IIª-IIae, q. 147 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 849 secundum dicendum quod in pueris est maxime evidens causa non |
| 850 ieiunandi, tum propter debilitatem naturae, ex qua provenit quod | |
| 851 indigent frequenti cibo, et non multo simul assumpto; tum etiam | |
| 852 quia indigent multo nutrimento propter necessitatem augmenti, quod | |
| 853 fit de residuo alimenti. Et ideo quandiu sunt in statu augmenti, | |
| 854 quod est ut in pluribus usque ad finem tertii septennii, non | |
| 855 tenentur ad ecclesiastica ieiunia observanda. Conveniens tamen est | |
| 856 ut etiam in hoc tempore se ad ieiunandum exerceant, plus vel minus, | |
| 857 secundum modum suae aetatis. Quandoque tamen, magna tribulatione | |
| 858 imminente, in signum poenitentiae arctioris, etiam pueris ieiunia | |
| 859 indicuntur, sicut etiam de iumentis legitur Ionae III, <i>homines | |
| 53 | 860 et iumenta non gustent quidquam, nec aquam bibant</i>.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 ad 3"><a name="44854"><span class="ref">[44854] IIª-IIae, q. 147 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 861 dicendum quod circa peregrinos et operarios distinguendum videtur. |
| 862 Quia si peregrinatio et operis labor commode differri possit aut | |
| 863 diminui, absque detrimento corporalis salutis et exterioris status, | |
| 864 qui requiritur ad conservationem corporalis vel spiritualis vitae, | |
| 865 non sunt propter hoc Ecclesiae ieiunia praetermittenda. Si autem | |
| 866 immineat necessitas statim peregrinandi et magnas diaetas faciendi; | |
| 867 vel etiam multum laborandi, vel propter conservationem vitae | |
| 868 corporalis, vel propter aliquid necessarium ad vitam spiritualem; | |
| 869 et simul cum hoc non possunt Ecclesiae ieiunia observari, non | |
| 870 obligatur homo ad ieiunandum; quia non videtur fuisse intentio | |
| 871 Ecclesiae statuentis ieiunia, ut per hoc impediret alias pias et | |
| 872 magis necessarias causas. Videtur tamen in talibus recurrendum esse | |
| 873 ad superioris dispensationem, nisi forte ubi ita est consuetum; | |
| 53 | 874 quia ex hoc ipso quod praelati dissimulant, videntur annuere.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 ad 4"><a name="44855"><span class="ref">[44855] IIª-IIae, q. 147 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 875 dicendum quod pauperes qui possunt sufficienter habere quod eis |
| 876 sufficiat ad unam comestionem, non excusantur propter paupertatem a | |
| 877 ieiuniis Ecclesiae. A quibus tamen excusari videntur illi qui | |
| 878 frustatim eleemosynas mendicant, qui non possunt simul habere quod | |
| 53 | 879 eis ad victum sufficiat.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 ad 5"><a name="44856"><span class="ref">[44856] IIª-IIae, q. 147 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 880 dicendum quod illud verbum domini tripliciter potest exponi. Uno |
| 881 modo, secundum Chrysostomum, qui dicit quod discipuli, qui filii | |
| 882 sponsi dicuntur, adhuc imbecillius dispositi erant, unde vestimento | |
| 883 veteri comparantur, et ideo, in praesentia corporali Christi, erant | |
| 884 magis fovendi in quadam dulcedine quam in austeritate ieiunii | |
| 885 exercendi. Et secundum hoc, magis convenit ut cum imperfectis et | |
| 886 novitiis in ieiuniis dispensetur quam cum antiquioribus et | |
| 887 perfectis, ut patet in Glossa, super illud Psalmi, <i>sicut | |
| 888 ablactatus super matre sua</i>. Alio modo potest dici, secundum | |
| 889 Hieronymum, quod dominus ibi loquitur de ieiunio veterum | |
| 890 observantiarum. Unde per hoc significat dominus quod apostoli non | |
| 891 erant in veteribus observantiis detinendi, quos oportebat gratiae | |
| 892 novitate perfundi. Tertio modo, secundum Augustinum, qui distinguit | |
| 893 duplex ieiunium. Quorum unum pertinet ad humilitatem tribulationis. | |
| 894 Et hoc non competit viris perfectis, qui dicuntur filii sponsi, | |
| 895 unde ubi Lucas dicit, non possunt filii sponsi ieiunare, Matthaeus | |
| 896 dicit, non possunt filii sponsi lugere. Aliud autem est quod | |
| 897 pertinet ad gaudium mentis in spiritualia suspensae. Et tale | |
| 53 | 898 ieiunium convenit perfectis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 147 a. 5 arg. 1"><a name="44857"><span class="ref">[44857] IIª-IIae, q. 147 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 899 quintum sic proceditur. Videtur quod non determinentur convenienter |
| 900 tempora ieiunii ecclesiastici. Christus enim legitur, Matth. IV, | |
| 901 statim post Baptismum ieiunium inchoasse. Sed nos Christum imitari | |
| 902 debemus, secundum illud I ad Cor. IV, <i>imitatores mei estote, | |
| 903 sicut et ego Christi</i>. Ergo et nos debemus ieiunium peragere | |
| 53 | 904 statim post Epiphaniam, in qua Baptismus Christi celebratur.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 arg. 2"><a name="44858"><span class="ref">[44858] IIª-IIae, q. 147 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 905 Praeterea, caeremonialia veteris legis non licet in nova lege |
| 906 observare. Sed ieiunia in quibusdam determinatis mensibus pertinent | |
| 907 ad solemnitates veteris legis, dicitur enim Zach. VIII, <i>ieiunium | |
| 908 quarti, et ieiunium quinti, et ieiunium septimi, et ieiunium decimi | |
| 909 erit domui Iudae in gaudium et laetitiam, et in solemnitates | |
| 910 praeclaras</i>. Ergo ieiunia specialium mensium, quae dicuntur | |
| 53 | 911 quatuor temporum, inconvenienter in Ecclesia observantur.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 arg. 3"><a name="44859"><span class="ref">[44859] IIª-IIae, q. 147 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 912 Praeterea, secundum Augustinum, in libro de consensu Evang., sicut |
| 913 est ieiunium afflictionis, ita est ieiunium exultationis. Sed | |
| 914 maxime exultatio spiritualis fidelibus imminet ex Christi | |
| 915 resurrectione. Ergo in tempore quinquagesimae, in quo Ecclesia | |
| 916 solemnizat propter dominicam resurrectionem, in diebus | |
| 917 dominicalibus, in quibus memoria resurrectionis agitur, debent | |
| 53 | 918 aliqua ieiunia indici.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 s. c."><a name="44860"><span class="ref">[44860] IIª-IIae, q. 147 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 919 contra est communis Ecclesiae consuetudo.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 co."><a name="44861"><span class="ref">[44861] IIª-IIae, q. 147 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 920 dicendum quod, sicut supra dictum est, ieiunium ad duo ordinatur, |
| 921 scilicet ad deletionem culpae, et ad elevationem mentis in superna. | |
| 922 Et ideo illis temporibus specialiter fuerunt ieiunia indicenda in | |
| 923 quibus oportebat homines a peccato purgari, et mentem fidelium | |
| 924 elevari in Deum per devotionem. Quod quidem praecipue imminet ante | |
| 925 paschalem solemnitatem. In qua et culpae per Baptismum relaxantur, | |
| 926 qui solemniter in vigilia Paschae celebratur, quando recolitur | |
| 927 dominica sepultura, quia per Baptismum consepelimur Christo in | |
| 928 mortem, ut dicitur Rom. VI. In festo etiam Paschae maxime oportet | |
| 929 mentem hominis per devotionem elevari ad aeternitatis gloriam, quam | |
| 930 Christus resurgendo inchoavit. Et ideo immediate ante solemnitatem | |
| 931 paschalem Ecclesia statuit esse ieiunandum, et eadem ratione, in | |
| 932 vigiliis praecipuarum festivitatum, in quibus praeparari nos | |
| 933 oportet ad festa futura devote celebranda. Similiter etiam | |
| 934 consuetudo ecclesiastica habet ut in singulis quartis anni sacri | |
| 935 ordines conferantur (in cuius signum, dominus quatuor millia | |
| 936 hominum de septem panibus satiavit, per quos significatur annus | |
| 937 novi testamenti, ut Hieronymus dicit ibidem), ad quorum | |
| 938 susceptionem oportet per ieiunium praeparari et eos qui ordinant, | |
| 939 et illos qui ordinandi sunt, et etiam totum populum, pro cuius | |
| 940 utilitate ordinantur. Unde et legitur, Lucae VI, quod dominus, ante | |
| 941 discipulorum electionem, exivit in montem orare, quod exponens | |
| 942 Ambrosius, dicit, <i>quid te facere convenit cum vis aliquod | |
| 943 officium pietatis adoriri quando Christus, missurus apostolos, | |
| 944 prius oravit?</i> Ratio autem numeri, quantum ad quadragesimale | |
| 945 ieiunium, est triplex, secundum Gregorium. Prima quidem, <i>quia | |
| 946 virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur, | |
| 947 denarius autem quater ductus in quadragenarium surgit. Vel quia in | |
| 948 hoc mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, per cuius | |
| 949 voluntatem praeceptis dominicis contraimus, quae per Decalogum sunt | |
| 950 accepta. Unde dignum est ut eandem carnem quaterdecies affligamus. | |
| 951 Vel quia ita offerre contendimus Deo decimas dierum. Dum enim per | |
| 952 trecentos et sexaginta dies annus ducitur, nos autem per triginta | |
| 953 sex dies affligimur</i>, qui sunt ieiunabiles in sex septimanis | |
| 954 Quadragesimae, <i>quasi anni nostri decimas Deo damus</i>. Secundum | |
| 955 autem Augustinum, additur quarta ratio. Nam creator est Trinitas, | |
| 956 pater et filius et spiritus sanctus. Creaturae vero invisibili | |
| 957 debetur ternarius numerus, diligere enim iubemur Deum ex toto | |
| 958 corde, ex tota anima, ex tota mente. Creaturae vero visibili | |
| 959 debetur quaternarius, propter calidum et frigidum, humidum et | |
| 960 siccum. Sic ergo per denarium significantur omnes res, qui si | |
| 961 ducatur per quaternarium, qui competit corpori, per quod | |
| 962 administratio geritur, quadragesimum numerum conficit. Singula vero | |
| 963 ieiunia quatuor temporum tribus diebus continentur, propter numerum | |
| 964 mensium qui competit cuilibet tempori. Vel propter numerum sacrorum | |
| 53 | 965 ordinum, qui in his temporibus conferuntur.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 ad 1"><a name="44862"><span class="ref">[44862] IIª-IIae, q. 147 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 966 ergo dicendum quod Christus Baptismo non indiguit propter seipsum, |
| 967 sed ut nobis Baptismum commendaret. Et ideo sibi non competebat ut | |
| 968 ante Baptismum suum ieiunaret, sed post Baptismum, ut nos invitaret | |
| 53 | 969 ad ieiunandum ante nostrum Baptismum.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 ad 2"><a name="44863"><span class="ref">[44863] IIª-IIae, q. 147 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 970 secundum dicendum quod Ecclesia non servat ieiunia quatuor temporum |
| 971 nec omnino eisdem temporibus quibus Iudaei, nec etiam propter | |
| 972 causas easdem. Illi enim ieiunabant in Iulio, qui est quartus | |
| 973 mensis ab Aprili, quem primum habent, quia tunc Moyses, descendens | |
| 974 de monte Sina, tabulas legis confregit; et iuxta Ieremiam, muri | |
| 975 primum rupti sunt civitatis. In quinto autem mense, qui apud nos | |
| 976 vocatur Augustus, cum propter exploratores seditio esset orta in | |
| 977 populo, iussi sunt in montem non ascendere, et in hoc mense a | |
| 978 Nabuchodonosor, et post a Tito, templum Hierosolymis est incensum. | |
| 979 In septimo vero, qui appellatur October, Godolias occisus est, et | |
| 980 reliquiae populi dissipatae. In decimo vero mense, qui apud nos | |
| 981 Ianuarius dicitur, populus cum Ezechiele in captivitate positus, | |
| 53 | 982 audivit templum esse subversum.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 ad 3"><a name="44864"><span class="ref">[44864] IIª-IIae, q. 147 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 983 dicendum quod ieiunium exultationis ex instinctu spiritus sancti |
| 984 procedit, qui est spiritus libertatis. Et ideo hoc ieiunium sub | |
| 985 praecepto cadere non debet. Ieiunia ergo quae praecepto Ecclesiae | |
| 986 instituuntur, sunt magis ieiunia afflictionis, quae non conveniunt | |
| 987 in diebus laetitiae. Propter quod, non est ieiunium ab Ecclesia | |
| 988 institutum in toto paschali tempore, nec etiam in diebus dominicis. | |
| 989 In quibus si quis ieiunaret, contra consuetudinem populi | |
| 990 Christiani, quae, ut Augustinus dicit, est pro lege habenda; vel | |
| 991 etiam ex aliquo errore, sicut Manichaei ieiunant quasi necessarium | |
| 992 tale ieiunium arbitrantes, non essent a peccato immunes, quamvis | |
| 993 ipsum ieiunium secundum se consideratum omni tempore sit laudabile, | |
| 994 secundum quod Hieronymus dicit, ad Lucinum, <i>utinam omni tempore | |
| 53 | 995 ieiunare possimus</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 147 a. 6 arg. 1"><a name="44865"><span class="ref">[44865] IIª-IIae, q. 147 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 996 sextum sic proceditur. Videtur quod non requiratur ad ieiunium quod |
| 997 homo semel tantum comedat. Ieiunium enim, ut dictum est, est actus | |
| 998 virtutis abstinentiae, quae quidem non minus observat debitam | |
| 999 quantitatem cibi quam comestionis numerum. Non autem taxatur | |
| 1000 ieiunantibus quantitas cibi. Ergo nec numerus comestionis taxari | |
| 53 | 1001 debet.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 arg. 2"><a name="44866"><span class="ref">[44866] IIª-IIae, q. 147 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1002 Praeterea, sicut homo nutritur cibo, ita et potu. Unde et potus |
| 1003 ieiunium solvit, propter quod, post potum non possumus Eucharistiam | |
| 1004 accipere. Sed non est prohibitum quin pluries bibamus, diversis | |
| 1005 horis diei. Ergo etiam non debet esse prohibitum ieiunantibus quin | |
| 53 | 1006 pluries comedant.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 arg. 3"><a name="44867"><span class="ref">[44867] IIª-IIae, q. 147 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1007 Praeterea, electuaria quidam cibi sunt. Quae tamen a multis in |
| 1008 diebus ieiunii post comestionem sumuntur. Ergo unitas comestionis | |
| 53 | 1009 non est de ratione ieiunii.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 s. c."><a name="44868"><span class="ref">[44868] IIª-IIae, q. 147 a. 6 s. c.</span></a> Sed in |
| 1010 contrarium est communis consuetudo populi Christiani.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 co."><a name="44869"><span class="ref">[44869] IIª-IIae, q. 147 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1011 dicendum quod ieiunium ab Ecclesia instituitur ad concupiscentiam |
| 1012 refrenandam, ita tamen quod natura salvetur. Ad hoc autem sufficere | |
| 1013 videtur unica comestio, per quam homo potest et naturae | |
| 1014 satisfacere, et tamen concupiscentiae aliquid detrahit, diminuendo | |
| 1015 comestionum vices. Et ideo Ecclesiae moderatione statutum est ut | |
| 53 | 1016 semel in die a ieiunantibus comedatur.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 ad 1"><a name="44870"><span class="ref">[44870] IIª-IIae, q. 147 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1017 ergo dicendum quod quantitas cibi non potuit eadem omnibus taxari, |
| 1018 propter diversas corporum complexiones, ex quibus contingit quod | |
| 1019 unus maiori, alter minori indiget cibo. Sed ut plurimum omnes | |
| 53 | 1020 possunt naturae satisfacere per unicam comestionem.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 ad 2"><a name="44871"><span class="ref">[44871] IIª-IIae, q. 147 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1021 secundum dicendum quod duplex est ieiunium. Unum quidem naturae |
| 1022 quod requiritur ad Eucharistiae sumptionem. Et hoc solvitur per | |
| 1023 quemlibet potum, etiam aquae, post quem non licet Eucharistiam | |
| 1024 sumere. Est autem aliud ieiunium Ecclesiae, quod dicitur ieiunium | |
| 1025 ieiunantis. Et istud non solvitur nisi per ea quae Ecclesia | |
| 1026 interdicere intendit instituendo ieiunium. Non autem intendit | |
| 1027 Ecclesia interdicere abstinentiam potus, qui magis sumitur ad | |
| 1028 alterationem corporis et digestionem ciborum assumptorum quam ad | |
| 1029 nutritionem, licet aliquo modo nutriat. Et ideo licet pluries | |
| 1030 ieiunantibus bibere. Si autem quis immoderate potu utatur, potest | |
| 1031 peccare et meritum ieiunii perdere, sicut etiam si immoderate cibum | |
| 53 | 1032 in una comestione assumat.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 ad 3"><a name="44872"><span class="ref">[44872] IIª-IIae, q. 147 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1033 dicendum quod electuaria, etsi aliquo modo nutriant, non tamen |
| 1034 principaliter assumuntur ad nutrimentum, sed ad digestionem | |
| 1035 ciborum. Unde non solvunt ieiunium, sicut nec aliarum medicinarum | |
| 1036 assumptio, nisi forte aliquis in fraudem electuaria in magna | |
| 53 | 1037 quantitate assumat per modum cibi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 147 a. 7 arg. 1"><a name="44873"><span class="ref">[44873] IIª-IIae, q. 147 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1038 septimum sic proceditur. Videtur quod hora nona non convenienter |
| 1039 taxetur ad comedendum, his qui ieiunant. Status enim novi | |
| 1040 testamenti est perfectior quam status veteris testamenti. Sed in | |
| 1041 veteri testamento ieiunabant usque ad vesperam, dicitur enim Levit. | |
| 1042 XXIII, <i>sabbatum est, affligetis animas vestras</i>; et postea | |
| 1043 sequitur, <i>a vespere usque ad vesperam celebrabitis sabbata | |
| 1044 vestra</i>. Ergo multo magis in novo testamento ieiunium debet | |
| 53 | 1045 indici usque ad vesperam.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 arg. 2"><a name="44874"><span class="ref">[44874] IIª-IIae, q. 147 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1046 Praeterea, ieiunium ab Ecclesia institutum omnibus imponitur. Sed |
| 1047 non omnes possunt determinate cognoscere horam nonam. Ergo videtur | |
| 53 | 1048 quod taxatio horae nonae non debeat cadere sub statuto ieiunii.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 arg. 3"><a name="44875"><span class="ref">[44875] IIª-IIae, q. 147 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1049 Praeterea, ieiunium est actus virtutis abstinentiae, ut supra |
| 1050 dictum est. Sed virtus moralis non eodem modo accipit medium quoad | |
| 1051 omnes, quia quod est multum uni, est parum alteri, ut dicitur in II | |
| 53 | 1052 Ethic. Ergo non debet ieiunantibus taxari hora nona.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 s. c."><a name="44876"><span class="ref">[44876] IIª-IIae, q. 147 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1053 contra est quod Concilium Cabillonense dicit, <i>in Quadragesima |
| 1054 nullatenus credendi sunt ieiunare qui ante manducaverint quam | |
| 1055 vespertinum celebretur officium</i>, quod quadragesimali tempore | |
| 53 | 1056 post nonam dicitur. Ergo usque ad nonam est ieiunandum.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 co."><a name="44877"><span class="ref">[44877] IIª-IIae, q. 147 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1057 dicendum quod, sicut dictum est, ieiunium ordinatur ad deletionem |
| 1058 et cohibitionem culpae. Unde oportet quod aliquid addat supra | |
| 1059 communem consuetudinem, ita tamen quod per hoc non multum natura | |
| 1060 gravetur. Est autem debita et communis consuetudo comedendi | |
| 1061 hominibus circa horam sextam, tum quia iam videtur esse completa | |
| 1062 digestio, nocturno tempore naturali calore interius revocato | |
| 1063 propter frigus noctis circumstans, et diffusio humoris per membra, | |
| 1064 cooperante ad hoc calore diei usque ad summum solis ascensum; tum | |
| 1065 etiam quia tunc praecipue natura corporis humani indiget iuvari | |
| 1066 contra exteriorem aeris calorem, ne humores interius adurantur. Et | |
| 1067 ideo, ut ieiunans aliquam afflictionem sentiat pro culpae | |
| 1068 satisfactione, conveniens hora comedendi taxatur ieiunantibus circa | |
| 1069 nonam. Convenit etiam ista hora mysterio passionis Christi, quae | |
| 1070 completa fuit hora nona, quando, inclinato capite, tradidit | |
| 1071 spiritum. Ieiunantes enim, dum suam carnem affligunt, passioni | |
| 1072 Christi conformantur, secundum illud Galat. V, <i>qui Christi sunt, | |
| 53 | 1073 carnem suam crucifixerunt, cum vitiis et concupiscentiis</i>.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 ad 1"><a name="44878"><span class="ref">[44878] IIª-IIae, q. 147 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1074 ergo dicendum quod status veteris testamenti comparatur nocti, |
| 1075 status vero novi testamenti diei, secundum illud Rom. XIII, <i>nox | |
| 1076 praecessit, dies autem appropinquavit</i>. Et ideo in veteri | |
| 1077 testamento ieiunabant usque ad noctem, non autem in novo | |
| 53 | 1078 testamento.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 ad 2"><a name="44879"><span class="ref">[44879] IIª-IIae, q. 147 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1079 secundum dicendum quod ad ieiunium requiritur hora determinata non |
| 1080 secundum subtilem examinationem, sed secundum grossam | |
| 1081 aestimationem, sufficit enim quod sit circa horam nonam. Et hoc de | |
| 53 | 1082 facili quilibet cognoscere potest.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 ad 3"><a name="44880"><span class="ref">[44880] IIª-IIae, q. 147 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1083 dicendum quod modicum augmentum, vel etiam modicus defectus, non |
| 1084 multum potest nocere. Non est autem magnum temporis spatium quod | |
| 1085 est ab hora sexta, in qua communiter homines comedere consueverunt, | |
| 1086 usque ad horam nonam, quae ieiunantibus determinatur. Et ideo talis | |
| 1087 taxatio temporis non multum potest alicui nocere, cuiuscumque | |
| 1088 conditionis existat. Vel, si forte propter infirmitatem vel aetatem | |
| 1089 aut aliquid huiusmodi, hoc eis in magnum gravamen cederet, esset | |
| 1090 cum eis in ieiunio dispensandum, vel ut aliquantulum praevenirent | |
| 53 | 1091 horam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 147 a. 8 arg. 1"><a name="44881"><span class="ref">[44881] IIª-IIae, q. 147 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1092 octavum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter ieiunantibus |
| 1093 indicatur abstinentia a carnibus et ovis et lacticiniis. Dictum est | |
| 1094 enim supra quod ieiunium est institutum ad concupiscentias carnis | |
| 1095 refrenandas. Sed magis concupiscentiam provocat potus vini quam | |
| 1096 esus carnium, secundum illud Prov. XX, <i>luxuriosa res est | |
| 1097 vinum</i>; et Ephes. V, <i>nolite inebriari vino, in quo est | |
| 1098 luxuria</i>. Cum ergo non interdicatur ieiunantibus potus vini, | |
| 53 | 1099 videtur quod non debeat interdici esus carnium.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 arg. 2"><a name="44882"><span class="ref">[44882] IIª-IIae, q. 147 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1100 Praeterea, aliqui pisces ita delectabiliter comeduntur sicut |
| 1101 quaedam animalium carnes. Sed concupiscentia est appetitus | |
| 1102 delectabilis, ut supra habitum est. Ergo in ieiunio, quod est | |
| 1103 institutum ad concupiscentiam refrenandam, sicut non interdicitur | |
| 53 | 1104 usus piscium, ita non debet interdici usus carnium.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 arg. 3"><a name="44883"><span class="ref">[44883] IIª-IIae, q. 147 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1105 Praeterea, in quibusdam ieiuniorum diebus aliqui ovis et caseo |
| 1106 utuntur. Ergo, pari ratione, in ieiunio quadragesimali talibus homo | |
| 53 | 1107 uti potest.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 s. c."><a name="44884"><span class="ref">[44884] IIª-IIae, q. 147 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 1108 contra est communis fidelium consuetudo.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 co."><a name="44885"><span class="ref">[44885] IIª-IIae, q. 147 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1109 dicendum quod, sicut supra dictum est, ieiunium ab Ecclesia est |
| 1110 institutum ad reprimendas concupiscentias carnis. Quae quidem sunt | |
| 1111 delectabilium secundum tactum, quae consistunt in cibis et | |
| 1112 venereis. Et ideo illos cibos Ecclesia ieiunantibus interdixit qui | |
| 1113 et in comedendo maxime habent delectationem, et iterum maxime | |
| 1114 hominem ad venerea provocant. Huiusmodi autem sunt carnes animalium | |
| 1115 in terra quiescentium et respirantium, et quae ex eis procedunt, | |
| 1116 sicut lacticinia ex gressibilibus, et ova ex avibus. Quia enim | |
| 1117 huiusmodi magis conformantur humano corpori, plus delectant et | |
| 1118 magis conferunt ad humani corporis nutrimentum, et sic ex eorum | |
| 1119 comestione plus superfluit ut vertatur in materiam seminis, cuius | |
| 1120 multiplicatio est maximum incitamentum luxuriae. Et ideo ab his | |
| 53 | 1121 cibis praecipue ieiunantibus Ecclesia statuit esse abstinendum.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 ad 1"><a name="44886"><span class="ref">[44886] IIª-IIae, q. 147 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1122 ergo dicendum quod ad actum generationis tria concurrunt, scilicet |
| 1123 calor, spiritus et humor. Ad calorem quidem maxime cooperatur | |
| 1124 vinum, et alia calefacientia corpus; ad spiritus autem videntur | |
| 1125 cooperari inflativa; sed ad humorem maxime cooperatur usus carnium, | |
| 1126 ex quibus multum de alimento generatur. Alteratio autem caloris et | |
| 1127 multiplicatio spirituum cito transit, sed substantia humoris diu | |
| 1128 manet. Et ideo magis interdicitur ieiunantibus usus carnium quam | |
| 53 | 1129 vini, vel leguminum, quae sunt inflativa.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 ad 2"><a name="44887"><span class="ref">[44887] IIª-IIae, q. 147 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1130 secundum dicendum quod Ecclesia, ieiunium instituens, intendit ad |
| 1131 id quod communius accidit. Esus autem carnium est magis | |
| 1132 delectabilis communiter quam esus piscium, quamvis in quibusdam | |
| 1133 aliter se habeat. Et ideo Ecclesia magis ieiunantibus prohibuit | |
| 53 | 1134 esum carnium quam esum piscium.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 ad 3"><a name="44888"><span class="ref">[44888] IIª-IIae, q. 147 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1135 dicendum quod ova et lacticinia ieiunantibus interdicuntur |
| 1136 inquantum sunt animalibus exorta carnes habentibus. Unde | |
| 1137 principalius interdicuntur quam ova vel lacticinia. Similiter etiam | |
| 1138 inter alia ieiunia, solemnius est quadragesimale ieiunium, tum quia | |
| 1139 observatur ad imitationem Christi; tum etiam quia per ipsum | |
| 1140 disponimur ad redemptionis nostrae mysteria devote celebranda. Et | |
| 1141 ideo in quolibet ieiunio interdicitur esus carnium, in ieiunio | |
| 1142 autem quadragesimali interdicuntur universaliter etiam ova et | |
| 1143 lacticinia. Circa quorum abstinentiam in aliis ieiuniis diversae | |
| 1144 consuetudines existunt apud diversos, quas quisque observare debet, | |
| 1145 secundum morem eorum inter quos conversatur. Unde Hieronymus dicit, | |
| 1146 de ieiuniis loquens, <i>unaquaeque provincia abundet in suo sensu, | |
| 59 | 1147 et praecepta maiorum leges apostolicas arbitretur</i>.</p></div></div><div id="q148" class="q"><h2>Quaestio 148</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 148 pr."><a name="44889"><span class="ref">[44889] IIª-IIae, q. 148 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1148 considerandum est de gula. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, |
| 1149 utrum gula sit peccatum. Secundo, utrum sit peccatum mortale. | |
| 1150 Tertio, utrum sit maximum peccatorum. Quarto, de speciebus eius. | |
| 53 | 1151 Quinto, utrum sit vitium capitale. Sexto, de filiabus eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 148 a. 1 arg. 1"><a name="44890"><span class="ref">[44890] IIª-IIae, q. 148 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1152 primum sic proceditur. Videtur quod gula non sit peccatum. Dicit |
| 1153 enim dominus, Matth. XV, <i>quod intrat in os, non coinquinat | |
| 1154 hominem</i>. Sed gula est circa cibos, qui intrant in hominem. Cum | |
| 1155 ergo omne peccatum coinquinet hominem, videtur quod gula non sit | |
| 53 | 1156 peccatum.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 arg. 2"><a name="44891"><span class="ref">[44891] IIª-IIae, q. 148 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1157 Praeterea, nullus peccat in eo quod vitare non potest. Sed gula |
| 1158 consistit in immoderantia cibi, quam non potest homo vitare, dicit | |
| 1159 enim Gregorius, XXX Moral., <i>quia per esum voluptas necessitati | |
| 1160 miscetur, quid necessitas petat, et quid voluptas suppetat, | |
| 1161 ignoratur</i>; et Augustinus dicit, X Confess., <i>quis est, | |
| 1162 domine, qui aliquantulum extra metas necessitatis cibum non | |
| 53 | 1163 sumit?</i> Ergo gula non est peccatum.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 arg. 3"><a name="44892"><span class="ref">[44892] IIª-IIae, q. 148 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1164 Praeterea, in quolibet genere peccati primus motus est peccatum. |
| 1165 Sed primus motus sumendi cibum non est peccatum, alioquin fames et | |
| 53 | 1166 sitis essent peccata. Ergo gula non est peccatum.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 s. c."><a name="44893"><span class="ref">[44893] IIª-IIae, q. 148 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1167 contra est quod Gregorius dicit, XXX Moral., quod <i>ad conflictum |
| 1168 spiritualis agonis non assurgitur, si non prius intra nosmetipsos | |
| 1169 hostis positus, gulae videlicet appetitus, edomatur</i>. Sed | |
| 53 | 1170 interior hostis hominis est peccatum. Ergo gula est peccatum.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 co."><a name="44894"><span class="ref">[44894] IIª-IIae, q. 148 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1171 dicendum quod gula non nominat quemlibet appetitum edendi et |
| 1172 bibendi, sed inordinatum. Dicitur autem appetitus inordinatus ex eo | |
| 1173 quod recedit ab ordine rationis, in quo bonum virtutis moralis | |
| 1174 consistit. Ex hoc autem dicitur aliquid esse peccatum quod virtuti | |
| 53 | 1175 contrariatur. Unde manifestum est quod gula est peccatum.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 ad 1"><a name="44895"><span class="ref">[44895] IIª-IIae, q. 148 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1176 ergo dicendum quod id quod intrat in hominem per modum cibi, |
| 1177 secundum suam substantiam et naturam, non coinquinat hominem | |
| 1178 spiritualiter, sed Iudaei, contra quos dominus loquitur, et | |
| 1179 Manichaei opinabantur quod aliqui cibi immundos facerent, non | |
| 1180 propter figuram, sed secundum propriam naturam. Inordinata tamen | |
| 53 | 1181 ciborum concupiscentia hominem spiritualiter coinquinat.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 ad 2"><a name="44896"><span class="ref">[44896] IIª-IIae, q. 148 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1182 secundum dicendum quod, sicut dictum est, vitium gulae non |
| 1183 consistit in substantia cibi, sed in concupiscentia non regulata | |
| 1184 ratione. Et ideo si aliquis excedat in quantitate cibi non propter | |
| 1185 cibi concupiscentiam, sed aestimans id sibi necessarium esse, non | |
| 1186 pertinet hoc ad gulam, sed ad aliquam imperitiam. Sed hoc solum | |
| 1187 pertinet ad gulam, quod aliquis, propter concupiscentiam cibi | |
| 53 | 1188 delectabilis, scienter excedat mensuram in edendo.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 ad 3"><a name="44897"><span class="ref">[44897] IIª-IIae, q. 148 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1189 dicendum quod duplex est appetitus. Unus quidem naturalis, qui |
| 1190 pertinet ad vires animae vegetabilis, in quibus non potest esse | |
| 1191 virtus et vitium, eo quod non possunt subiici rationi. Unde et vis | |
| 1192 appetitiva dividitur contra retentivam, digestivam, expulsivam. Et | |
| 1193 ad talem appetitum pertinet esuries et sitis. Est autem et alius | |
| 1194 appetitus sensitivus, in cuius concupiscentia vitium gulae | |
| 1195 consistit. Unde primus motus gulae importat inordinationem in | |
| 53 | 1196 appetitu sensitivo, quae non est sine peccato.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 148 a. 2 arg. 1"><a name="44898"><span class="ref">[44898] IIª-IIae, q. 148 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1197 secundum sic proceditur. Videtur quod gula non sit peccatum |
| 1198 mortale. Omne enim peccatum mortale contrariatur alicui praecepto | |
| 1199 Decalogi. Quod de gula non videtur. Ergo gula non est peccatum | |
| 53 | 1200 mortale.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 arg. 2"><a name="44899"><span class="ref">[44899] IIª-IIae, q. 148 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1201 Praeterea, omne peccatum mortale contrariatur caritati, ut ex supra |
| 1202 dictis patet. Sed gula non opponitur caritati, neque quantum ad | |
| 1203 dilectionem Dei, neque quantum ad dilectionem proximi. Ergo gula | |
| 53 | 1204 nunquam est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 arg. 3"><a name="44900"><span class="ref">[44900] IIª-IIae, q. 148 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1205 Praeterea, Augustinus dicit, in sermone de Purgatorio, <i>quoties |
| 1206 aliquis in cibo aut potu plus accipit quam necesse est, ad minuta | |
| 1207 peccata noverit pertinere</i>. Sed hoc pertinet ad gulam. Ergo gula | |
| 53 | 1208 computatur inter minuta, idest inter venialia peccata.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 s. c."><a name="44901"><span class="ref">[44901] IIª-IIae, q. 148 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1209 contra est quod Gregorius dicit, in XXX Moral., <i>dominante gulae |
| 1210 vitio, omne quod homines fortiter egerunt, perdunt, et dum venter | |
| 1211 non restringitur, simul cunctae virtutes obruuntur</i>. Sed virtus | |
| 1212 non tollitur nisi per peccatum mortale. Ergo gula est peccatum | |
| 53 | 1213 mortale.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 co."><a name="44902"><span class="ref">[44902] IIª-IIae, q. 148 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1214 dicendum quod, sicut dictum est, vitium gulae proprie consistit in |
| 1215 concupiscentia inordinata. Ordo autem rationis concupiscentiam | |
| 1216 ordinantis dupliciter tolli potest. Uno modo, quantum ad ea quae | |
| 1217 sunt ad finem, prout scilicet non sunt ita commensurata ut sint | |
| 1218 proportionata fini. Alio modo, quantum ad ipsum finem, prout | |
| 1219 scilicet concupiscentia hominem avertit a fine debito. Si ergo | |
| 1220 inordinatio concupiscentiae accipiatur in gula secundum aversionem | |
| 1221 a fine ultimo, sic gula erit peccatum mortale. Quod quidem | |
| 1222 contingit quando delectationi gulae inhaeret homo tanquam fini | |
| 1223 propter quem Deum contemnit, paratus scilicet contra praecepta Dei | |
| 1224 agere ut delectationes huiusmodi assequatur. Si vero in vitio gulae | |
| 1225 intelligatur inordinatio concupiscentiae tantum secundum ea quae | |
| 1226 sunt ad finem, utpote quia nimis concupiscit delectationes ciborum, | |
| 1227 non tamen ita quod propter hoc aliquid faceret contra legem Dei, | |
| 53 | 1228 est peccatum veniale.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 ad 1"><a name="44903"><span class="ref">[44903] IIª-IIae, q. 148 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1229 ergo dicendum quod vitium gulae habet quod sit peccatum mortale |
| 1230 inquantum avertit a fine ultimo. Et secundum hoc, per quandam | |
| 1231 reductionem, opponitur praecepto de sanctificatione sabbati, in quo | |
| 1232 praecipitur quies in fine ultimo. Non enim omnia peccata mortalia | |
| 1233 directe contrariantur praeceptis Decalogi, sed solum illa quae | |
| 1234 iniustitiam continent, quia praecepta Decalogi specialiter | |
| 53 | 1235 pertinent ad iustitiam et partes eius, ut supra habitum est.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 ad 2"><a name="44904"><span class="ref">[44904] IIª-IIae, q. 148 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1236 secundum dicendum quod, inquantum avertit a fine ultimo, |
| 1237 contrariatur gula dilectioni Dei, qui est super omnia sicut finis | |
| 1238 ultimus diligendus. Et secundum hoc solum gula est peccatum | |
| 53 | 1239 mortale.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 ad 3"><a name="44905"><span class="ref">[44905] IIª-IIae, q. 148 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1240 dicendum quod illud verbum Augustini intelligitur de gula prout |
| 1241 importat inordinationem concupiscentiae solum circa ea quae sunt ad | |
| 53 | 1242 finem.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 ad 4"><a name="44906"><span class="ref">[44906] IIª-IIae, q. 148 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1243 dicendum quod gula dicitur virtutes auferre non tam propter se, |
| 1244 quam etiam propter vitia quae ex ea oriuntur. Dicit enim Gregorius, | |
| 1245 in pastorali, <i>dum venter ingluvie tenditur, virtutes animae per | |
| 53 | 1246 luxuriam destruuntur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 148 a. 3 arg. 1"><a name="44907"><span class="ref">[44907] IIª-IIae, q. 148 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1247 tertium sic proceditur. Videtur quod gula sit maximum peccatorum. |
| 1248 Magnitudo enim peccati ex magnitudine poenae consideratur. Sed | |
| 1249 peccatum gulae est gravissime punitum, dicit enim Chrysostomus, | |
| 1250 <i>Adam incontinentia ventris expulit a Paradiso; diluvium quod | |
| 1251 fuit tempore Noe, ipsa fecit</i>; secundum illud Ezech. XVI, | |
| 1252 <i>haec fuit iniquitas Sodomae, sororis tuae, saturitas panis</i>, | |
| 53 | 1253 et cetera. Ergo peccatum gulae est maximum.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 arg. 2"><a name="44908"><span class="ref">[44908] IIª-IIae, q. 148 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1254 Praeterea, causa in quolibet genere est potior. Sed gula videtur |
| 1255 esse causa aliorum peccatorum, quia super illud Psalmi, <i>qui | |
| 1256 percussit Aegyptum cum primogenitis eorum</i>, dicit Glossa, | |
| 1257 <i>luxuria, concupiscentia, superbia sunt ea quae venter | |
| 53 | 1258 generat</i>. Ergo gula est gravissimum peccatorum.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 arg. 3"><a name="44909"><span class="ref">[44909] IIª-IIae, q. 148 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1259 Praeterea, post Deum, homo debet seipsum maxime diligere, ut supra |
| 1260 habitum est. Sed per vitium gulae homo infert sibi ipsi nocumentum, | |
| 1261 dicitur enim Eccli. XXXVII, <i>propter crapulam multi obierunt</i>. | |
| 1262 Ergo gula est maximum peccatorum, ad minus praeter peccata quae | |
| 53 | 1263 sunt contra Deum.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 s. c."><a name="44910"><span class="ref">[44910] IIª-IIae, q. 148 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1264 contra est quod vitia carnalia, inter quae computatur gula, |
| 53 | 1265 secundum Gregorium, sunt minoris culpae.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 co."><a name="44911"><span class="ref">[44911] IIª-IIae, q. 148 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1266 dicendum quod gravitas alicuius peccati potest considerari |
| 1267 tripliciter. Primo quidem, et principaliter, secundum materiam in | |
| 1268 qua peccatur. Et secundum hoc, peccata quae sunt circa res divinas | |
| 1269 sunt maxima. Unde secundum hoc, vitium gulae non erit maximum, est | |
| 1270 enim circa ea quae ad sustentationem corporis spectant. Secundo | |
| 1271 autem, ex parte peccantis. Et secundum hoc, peccatum gulae magis | |
| 1272 alleviatur quam aggravatur. Tum propter necessitatem sumptionis | |
| 1273 ciborum. Tum etiam propter difficultatem discernendi et moderandi | |
| 1274 id quod in talibus convenit. Tertio vero modo, ex parte effectus | |
| 1275 consequentis. Et secundum hoc, vitium gulae habet quandam | |
| 53 | 1276 magnitudinem, inquantum ex ea occasionantur diversa peccata.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 ad 1"><a name="44912"><span class="ref">[44912] IIª-IIae, q. 148 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1277 ergo dicendum quod illae poenae magis referuntur ad vitia quae sunt |
| 1278 consecuta ex gula, vel ad gulae radicem, quam ad ipsam gulam. Nam | |
| 1279 primus homo expulsus est de Paradiso propter superbiam, ex qua | |
| 1280 processit ad actum gulae. Diluvium autem et poena Sodomorum sunt | |
| 1281 inducta propter peccata luxuriae praecedentia, ex gula | |
| 53 | 1282 occasionata.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 ad 2"><a name="44913"><span class="ref">[44913] IIª-IIae, q. 148 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1283 secundum dicendum quod ratio illa procedit ex parte peccatorum quae |
| 1284 ex gula oriuntur. Non autem oportet quod causa sit potior, nisi in | |
| 1285 causis per se. Gula autem non est causa illorum vitiorum per se, | |
| 53 | 1286 sed quasi per accidens et per occasionem.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 ad 3"><a name="44914"><span class="ref">[44914] IIª-IIae, q. 148 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1287 dicendum quod gulosus non intendit suo corpori nocumentum inferre, |
| 1288 sed in cibo delectari, si autem nocumentum corporis sequatur, hoc | |
| 1289 est per accidens. Unde hoc non directe pertinet ad gravitatem | |
| 1290 gulae. Cuius tamen culpa aggravatur si quis corporale detrimentum | |
| 53 | 1291 incurrat propter immoderatam cibi sumptionem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 148 a. 4 arg. 1"><a name="44915"><span class="ref">[44915] IIª-IIae, q. 148 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1292 quartum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter species gulae |
| 1293 distinguantur a Gregorio, qui, XXX Moral., dicit. <i>Quinque modis | |
| 1294 nos gulae vitium tentat, aliquando namque indigentiae tempora | |
| 1295 praevenit; aliquando lautiores cibos quaerit; aliquando quae | |
| 1296 sumenda sunt praeparari accuratius appetit; aliquando in ipsa | |
| 1297 quantitate sumendi mensuram refectionis excedit; aliquando ipso | |
| 1298 aestu immensi desiderii aliquis peccat</i>. Et continentur in hoc | |
| 1299 versu, <i>praepropere, laute, nimis, ardenter, studiose</i>. | |
| 1300 Praedicta enim diversificantur secundum diversas circumstantias. | |
| 1301 Sed circumstantiae, cum sint accidentia actuum, non diversificant | |
| 1302 speciem. Ergo secundum praedicta non diversificantur species | |
| 53 | 1303 gulae.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 arg. 2"><a name="44916"><span class="ref">[44916] IIª-IIae, q. 148 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1304 Praeterea, sicut tempus est quaedam circumstantia, ita et locus. Si |
| 1305 ergo secundum tempus una species gulae accipitur, videtur quod, | |
| 53 | 1306 pari ratione, secundum locum et alias circumstantias.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 arg. 3"><a name="44917"><span class="ref">[44917] IIª-IIae, q. 148 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1307 Praeterea, sicut temperantia observat debitas circumstantias, ita |
| 1308 etiam et aliae virtutes morales. Sed in vitiis quae opponuntur | |
| 1309 aliis virtutibus moralibus non distinguuntur species secundum | |
| 53 | 1310 diversas circumstantias. Ergo nec in gula.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 s. c."><a name="44918"><span class="ref">[44918] IIª-IIae, q. 148 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 1311 contra est verbum Gregorii inductum.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 co."><a name="44919"><span class="ref">[44919] IIª-IIae, q. 148 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1312 dicendum quod, sicut dictum est, gula importat inordinatam |
| 1313 concupiscentiam edendi. In esu autem duo considerantur, scilicet | |
| 1314 ipse cibus qui comeditur, et eius comestio. Potest ergo inordinatio | |
| 1315 concupiscentiae attendi dupliciter. Uno quidem modo, quantum ad | |
| 1316 ipsum cibum qui sumitur. Et sic, quantum ad substantiam vel speciem | |
| 1317 cibi, quaerit aliquis cibos lautos, idest pretiosos; quantum ad | |
| 1318 qualitatem, quaerit cibos nimis accurate praeparatos, quod est | |
| 1319 studiose; quantum autem ad quantitatem, excedit in nimis edendo. | |
| 1320 Alio vero modo attenditur inordinatio concupiscentiae quantum ad | |
| 1321 ipsam sumptionem cibi, vel quia praevenit tempus debitum comedendi, | |
| 1322 quod est praepropere; vel quia non servat modum debitum in edendo, | |
| 1323 quod est ardenter. Isidorus vero comprehendit primum et secundum | |
| 1324 sub uno, dicens quod gulosus excedit in cibo secundum quid, | |
| 53 | 1325 quantum, quomodo et quando.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 ad 1"><a name="44920"><span class="ref">[44920] IIª-IIae, q. 148 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1326 ergo dicendum quod corruptio diversarum circumstantiarum facit |
| 1327 diversas species gulae propter diversa motiva, ex quibus moralium | |
| 1328 species diversificantur. In eo enim qui quaerit lautos cibos, | |
| 1329 excitatur concupiscentia ex ipsa specie cibi in eo vero qui | |
| 1330 praeoccupat tempus, deordinatur concupiscentia propter impatientiam | |
| 53 | 1331 morae; et idem patet in aliis.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 ad 2"><a name="44921"><span class="ref">[44921] IIª-IIae, q. 148 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1332 secundum dicendum quod in loco et in aliis circumstantiis non |
| 1333 invenitur aliud differens motivum pertinens ad usum cibi, quod | |
| 53 | 1334 faciat aliam speciem gulae.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 ad 3"><a name="44922"><span class="ref">[44922] IIª-IIae, q. 148 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1335 dicendum quod in quibuscumque aliis vitiis diversae circumstantiae |
| 1336 habent diversa motiva, oportet accipi diversas species vitiorum | |
| 1337 secundum diversas circumstantias. Sed hoc non contingit in omnibus, | |
| 53 | 1338 ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 148 a. 5 arg. 1"><a name="44923"><span class="ref">[44923] IIª-IIae, q. 148 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1339 quintum sic proceditur. Videtur quod gula non sit vitium capitale. |
| 1340 Vitia enim capitalia dicuntur ex quibus alia oriuntur secundum | |
| 1341 rationem causae finalis. Sed cibus, circa quem est gula, non habet | |
| 1342 rationem finis, non enim propter se quaeritur, sed propter corporis | |
| 53 | 1343 nutritionem. Ergo gula non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 arg. 2"><a name="44924"><span class="ref">[44924] IIª-IIae, q. 148 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1344 Praeterea, vitium capitale aliquam principalitatem habere videtur |
| 1345 in ratione peccati. Sed hoc non competit gulae, quae videtur esse | |
| 1346 secundum suum genus minimum peccatorum, utpote plus appropinquans | |
| 1347 ad id quod est secundum naturam. Ergo gula non videtur esse vitium | |
| 53 | 1348 capitale.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 arg. 3"><a name="44925"><span class="ref">[44925] IIª-IIae, q. 148 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1349 Praeterea, peccatum contingit ex hoc quod aliquis recedit a bono |
| 1350 honesto propter aliquid utile praesenti vitae, vel delectabile | |
| 1351 sensui. Sed circa bona quae habent rationem utilis, ponitur unum | |
| 1352 tantum vitium capitale, scilicet avaritia. Ergo et circa | |
| 1353 delectationes videtur esse ponendum unum tantum vitium capitale. | |
| 1354 Ponitur autem luxuria, quae est maius vitium quam gula, et circa | |
| 53 | 1355 maiores delectationes. Ergo gula non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 s. c."><a name="44926"><span class="ref">[44926] IIª-IIae, q. 148 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1356 contra est quod Gregorius, XXXI Moral., computat gulam inter vitia |
| 53 | 1357 capitalia.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 co."><a name="44927"><span class="ref">[44927] IIª-IIae, q. 148 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1358 dicendum quod, sicut supra dictum est, vitium capitale dicitur ex |
| 1359 quo alia vitia oriuntur secundum rationem causae finalis, inquantum | |
| 1360 scilicet habet finem multum appetibilem, unde ex eius appetitu | |
| 1361 homines provocantur multipliciter ad peccandum. Ex hoc autem | |
| 1362 aliquis finis redditur multum appetibilis quod habet aliquam de | |
| 1363 conditionibus felicitatis, quae est naturaliter appetibilis. | |
| 1364 Pertinet autem ad rationem felicitatis delectatio, ut patet in I et | |
| 1365 X Ethic. Et ideo vitium gulae, quod est circa delectationes tactus, | |
| 1366 quae sunt praecipuae inter alias, convenienter ponitur inter vitia | |
| 53 | 1367 capitalia.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 ad 1"><a name="44928"><span class="ref">[44928] IIª-IIae, q. 148 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1368 ergo dicendum quod ipse cibus ordinatur quidem ad aliquid sicut ad |
| 1369 finem, sed quia ille finis, scilicet conservatio vitae, est maxime | |
| 1370 appetibilis, quae sine cibo conservari non potest, inde etiam est | |
| 1371 quod ipse cibus est maxime appetibilis; et ad hoc fere totus labor | |
| 1372 humanae vitae ordinatur, secundum illud Eccle. VI, <i>omnis labor | |
| 1373 hominis in ore eius</i>. Et tamen gula magis videtur esse circa | |
| 1374 delectationes cibi quam circa cibos. Propter quod, ut Augustinus | |
| 1375 dicit, in libro de vera Relig., <i>quibus vilis est corporis salus, | |
| 1376 malunt vesci</i>, in quo scilicet est delectatio, <i>quam saturari, | |
| 1377 cum omnis finis illius voluptatis sit non sitire atque | |
| 53 | 1378 esurire</i>.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 ad 2"><a name="44929"><span class="ref">[44929] IIª-IIae, q. 148 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1379 secundum dicendum quod finis in peccato accipitur ex parte |
| 1380 conversionis, sed gravitas peccati accipitur ex parte aversionis. | |
| 1381 Et ideo non oportet vitium capitale, quod habet finem maxime | |
| 53 | 1382 appetibilem, habere magnam gravitatem.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 ad 3"><a name="44930"><span class="ref">[44930] IIª-IIae, q. 148 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1383 dicendum quod delectabile est appetibile secundum se. Et ideo |
| 1384 secundum eius diversitatem ponuntur duo vitia capitalia, scilicet | |
| 1385 gula et luxuria. Utile autem non habet ex se rationem appetibilis, | |
| 1386 sed secundum quod ad aliud ordinatur. Et ideo in omnibus utilibus | |
| 1387 videtur esse una ratio appetibilitatis. Et propter hoc circa | |
| 53 | 1388 huiusmodi non ponitur nisi unum vitium capitale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 148 a. 6 arg. 1"><a name="44931"><span class="ref">[44931] IIª-IIae, q. 148 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1389 sextum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur |
| 1390 gulae quinque filiae, scilicet <i>inepta laetitia, scurrilitas, | |
| 1391 immunditia, multiloquium, hebetudo mentis circa intelligentiam</i>. | |
| 1392 Inepta enim laetitia consequitur omne peccatum, secundum illud | |
| 1393 Prov. II, qui laetantur cum male fecerint, et exultant in rebus | |
| 1394 pessimis. Similiter etiam hebetudo mentis invenitur in omni | |
| 1395 peccato, secundum illud Prov. XIV, errant qui operantur malum. Ergo | |
| 53 | 1396 inconvenienter ponuntur filiae gulae.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 arg. 2"><a name="44932"><span class="ref">[44932] IIª-IIae, q. 148 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1397 Praeterea, immunditia, quae maxime consequitur gulam, videtur ad |
| 1398 vomitum pertinere, secundum illud Isaiae XXVIII, <i>omnes mensae | |
| 1399 repletae sunt vomitu sordium</i>. Sed hoc non videtur esse | |
| 1400 peccatum, sed poena, vel etiam aliquid utile sub consilio cadens, | |
| 1401 secundum illud Eccli. XXXI, <i>si coactus fueris in edendo multum, | |
| 1402 surge e medio et vome, et refrigerabit te</i>. Ergo non debet poni | |
| 53 | 1403 inter filias gulae.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 arg. 3"><a name="44933"><span class="ref">[44933] IIª-IIae, q. 148 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1404 Praeterea, Isidorus ponit scurrilitatem filiam luxuriae. Non ergo |
| 53 | 1405 debet poni inter filias gulae.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 s. c."><a name="44934"><span class="ref">[44934] IIª-IIae, q. 148 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1406 contra est quod Gregorius, XXXI Moral., has filias gulae |
| 53 | 1407 assignat.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 co."><a name="44935"><span class="ref">[44935] IIª-IIae, q. 148 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1408 dicendum quod, sicut dictum est, gula proprie consistit circa |
| 1409 immoderatam delectationem quae est in cibis et potibus. Et ideo | |
| 1410 illa vitia inter filias gulae computantur quae ex immoderata | |
| 1411 delectatione cibi et potus consequuntur. Quae quidem possunt accipi | |
| 1412 vel ex parte animae, vel ex parte corporis. Ex parte autem animae, | |
| 1413 quadrupliciter. Primo quidem, quantum ad rationem, cuius acies | |
| 1414 hebetatur ex immoderantia cibi et potus. Et quantum ad hoc, ponitur | |
| 1415 filia gulae hebetudo sensus circa intelligentiam, propter | |
| 1416 fumositates ciborum perturbantes caput. Sicut et e contrario | |
| 1417 abstinentia confert ad sapientiae perceptionem, secundum illud | |
| 1418 Eccle. II, <i>cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam, | |
| 1419 ut animum meum transferrem ad sapientiam</i>. Secundo, quantum ad | |
| 1420 appetitum, qui multipliciter deordinatur per immoderantiam cibi et | |
| 1421 potus, quasi sopito gubernaculo rationis. Et quantum ad hoc, | |
| 1422 ponitur inepta laetitia, quia omnes aliae inordinatae passiones ad | |
| 1423 laetitiam et tristitiam ordinantur, ut dicitur in II Ethic. Et hoc | |
| 1424 est quod dicitur III Esdrae III, <i>quod vinum omnem mentem | |
| 1425 convertit in securitatem et iucunditatem</i>. Tertio, quantum ad | |
| 1426 inordinatum verbum. Et sic ponitur multiloquium, quia, ut Gregorius | |
| 1427 dicit, in pastorali, <i>nisi gulae deditos immoderata loquacitas | |
| 1428 raperet, dives ille qui epulatus quotidie splendide dicitur, in | |
| 1429 lingua gravius non arderet</i>. Quarto, quantum ad inordinatum | |
| 1430 actum. Et sic ponitur scurrilitas, idest iocularitas quaedam | |
| 1431 proveniens ex defectu rationis, quae, sicut non potest cohibere | |
| 1432 verba, ita non potest cohibere exteriores gestus. Unde Ephes. V, | |
| 1433 super illud, aut stultiloquium aut scurrilitas, dicit Glossa, | |
| 1434 <i>quae a stultis curialitas dicitur, idest iocularitas, quae risum | |
| 1435 movere solet</i>. Quamvis possit utrumque horum referri ad verba. | |
| 1436 In quibus contingit peccare vel ratione superfluitatis, quod | |
| 1437 pertinet ad multiloquium, vel ratione inhonestatis, quod pertinet | |
| 1438 ad scurrilitatem. Ex parte autem corporis, ponitur immunditia. Quae | |
| 1439 potest attendi sive secundum inordinatam emissionem quarumcumque | |
| 1440 superfluitatum, vel specialiter quantum ad emissionem seminis. Unde | |
| 1441 super illud Ephes. V, fornicatio autem et omnis immunditia etc., | |
| 1442 dicit Glossa, <i>idest incontinentia pertinens ad libidinem | |
| 53 | 1443 quocumque modo</i>.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 ad 1"><a name="44936"><span class="ref">[44936] IIª-IIae, q. 148 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1444 ergo dicendum quod laetitia quae est de actu peccati vel fine, |
| 1445 consequitur omne peccatum, maxime quod procedit ex habitu. Sed | |
| 1446 laetitia vaga incomposita, quae hic dicitur inepta, praecipue | |
| 1447 oritur ex immoderata sumptione cibi vel potus. Similiter etiam | |
| 1448 dicendum quod hebetudo sensus quantum ad eligibilia communiter | |
| 1449 invenitur in omni peccato. Sed hebetudo sensus circa speculabilia | |
| 53 | 1450 maxime procedit ex gula, ratione iam dicta.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 ad 2"><a name="44937"><span class="ref">[44937] IIª-IIae, q. 148 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1451 secundum dicendum quod, licet utilis sit vomitus post superfluam |
| 1452 comestionem, tamen vitiosum est quod aliquis huic necessitati se | |
| 1453 subdat per immoderantiam cibi vel potus. Potest tamen absque culpa | |
| 1454 vomitus procurari ex consilio medicinae in remedium alicuius | |
| 53 | 1455 languoris.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 ad 3"><a name="44938"><span class="ref">[44938] IIª-IIae, q. 148 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1456 dicendum quod scurrilitas procedit quidem ex actu gulae, non autem |
| 1457 ex actu luxuriae, sed ex eius voluntate. Et ideo ad utrumque vitium | |
| 59 | 1458 potest pertinere.</p></div></div><div id="q149" class="q"><h2>Quaestio 149</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 149 pr."><a name="44939"><span class="ref">[44939] IIª-IIae, q. 149 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1459 considerandum est de sobrietate, et vitio opposito, scilicet |
| 1460 ebrietate. Et circa sobrietatem quaeruntur quatuor. Primo, quae sit | |
| 1461 materia sobrietatis. Secundo, utrum sit specialis virtus. Tertio, | |
| 1462 utrum usus vini sit licitus. Quarto, quibus praecipue competat | |
| 53 | 1463 sobrietas.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 149 a. 1 arg. 1"><a name="44940"><span class="ref">[44940] IIª-IIae, q. 149 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1464 primum sic proceditur. Videtur quod materia propria sobrietatis non |
| 1465 sit potus. Dicitur enim Rom. XII. <i>Non plus sapere quam oportet | |
| 1466 sapere, sed sapere ad sobrietatem</i>. Ergo sobrietas est etiam | |
| 53 | 1467 circa sapientiam, et non solum circa potum.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 arg. 2"><a name="44941"><span class="ref">[44941] IIª-IIae, q. 149 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1468 Praeterea, Sap. VIII dicitur de Dei sapientia quod <i>sobrietatem |
| 1469 et prudentiam docet, iustitiam et virtutem</i>, ubi sobrietatem | |
| 1470 ponit pro temperantia. Sed temperantia non solum est circa potus, | |
| 1471 sed etiam circa cibos et venerea. Ergo sobrietas non solum est | |
| 53 | 1472 circa potus.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 arg. 3"><a name="44942"><span class="ref">[44942] IIª-IIae, q. 149 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1473 Praeterea, nomen sobrietatis a mensura sumptum esse videtur. Sed in |
| 1474 omnibus quae ad nos pertinent debemus mensuram servare, unde | |
| 1475 dicitur Tit. II, <i>sobrie et iuste et pie vivamus</i>, ubi dicit | |
| 1476 Glossa, <i>sobrie, in nobis</i>, et I ad Tim. II dicitur, | |
| 1477 <i>mulieres in habitu ornato, cum verecundia et sobrietate ornantes | |
| 1478 se</i>, et sic videtur sobrietas esse non solum in interioribus, | |
| 1479 sed etiam in his quae pertinent ad exteriorem habitum. Non ergo | |
| 53 | 1480 propria materia sobrietatis est potus.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 s. c."><a name="44943"><span class="ref">[44943] IIª-IIae, q. 149 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1481 contra est quod dicitur Eccli. XXXI, <i>aequa vita hominis vinum in |
| 53 | 1482 sobrietate potatum</i>.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 co."><a name="44944"><span class="ref">[44944] IIª-IIae, q. 149 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1483 dicendum quod virtutes quae ab aliqua generali conditione virtutis |
| 1484 nominantur, illam materiam specialiter sibi vindicant in qua | |
| 1485 difficillimum et optimum est conditionem huiusmodi observare, sicut | |
| 1486 fortitudo pericula mortis, et temperantia delectationes tactus. | |
| 1487 Nomen autem sobrietatis sumitur a mensura, dicitur enim aliquis | |
| 1488 sobrius quasi briam, idest mensuram, servans. Et ideo illam | |
| 1489 materiam specialiter sibi sobrietas adscribit in qua maxime | |
| 1490 laudabile est mensuram servare. Huiusmodi autem est potus inebriare | |
| 1491 valens, quia eius usus mensuratus multum confert, et modicus | |
| 1492 excessus multum laedit, quia impedit usum rationis, magis etiam | |
| 1493 quam excessus cibi. Unde dicitur Eccli. XXXI, <i>sanitas est animae | |
| 1494 et corporis sobrius potus. Vinum multum potatum irritationem et | |
| 1495 iram et ruinas multas facit</i>. Et ideo specialiter sobrietas | |
| 1496 attenditur circa potum, non quemcumque, sed eum qui sua fumositate | |
| 1497 natus est caput conturbare, sicut vinum et omne quod inebriare | |
| 1498 potest. Communiter autem sumendo nomen sobrietatis, potest in | |
| 1499 quacumque materia dici, sicut et supra dictum est de fortitudine et | |
| 53 | 1500 temperantia.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 ad 1"><a name="44945"><span class="ref">[44945] IIª-IIae, q. 149 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1501 ergo dicendum quod, sicut vinum materiale corporaliter inebriat, |
| 1502 ita etiam metaphorice consideratio sapientiae dicitur potus | |
| 1503 inebrians, propter hoc quod sua delectatione animum allicit, | |
| 1504 secundum illud Psalmi, <i>calix meus inebrians quam praeclarus | |
| 1505 est</i>, et ideo circa contemplationem sapientiae per similitudinem | |
| 53 | 1506 quandam sobrietas dicitur.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 ad 2"><a name="44946"><span class="ref">[44946] IIª-IIae, q. 149 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1507 secundum dicendum quod omnia quae ad temperantiam proprie |
| 1508 pertinent, necessaria sunt praesenti vitae, et eorum excessus | |
| 1509 nocet. Et ideo in omnibus necessarium est adhibere mensuram, quod | |
| 1510 pertinet ad officium sobrietatis. Propter quod nomine sobrietatis | |
| 1511 temperantia significatur. Sed modicus excessus in potu plus nocet | |
| 53 | 1512 quam in aliis. Et ideo sobrietas specialiter est circa potum.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 ad 3"><a name="44947"><span class="ref">[44947] IIª-IIae, q. 149 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1513 dicendum quod, quamvis mensura in omnibus requiratur, non tamen |
| 1514 sobrietas proprie in omnibus dicitur, sed in quibus mensura est | |
| 53 | 1515 maxime necessaria.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 149 a. 2 arg. 1"><a name="44948"><span class="ref">[44948] IIª-IIae, q. 149 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1516 secundum sic proceditur. Videtur quod sobrietas non sit per se |
| 1517 quaedam specialis virtus. Abstinentia enim attenditur et circa | |
| 1518 cibos et potus. Sed circa cibos specialiter non est aliqua | |
| 1519 specialis virtus. Ergo nec sobrietas, quae est circa potus, est | |
| 53 | 1520 specialis virtus.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 arg. 2"><a name="44949"><span class="ref">[44949] IIª-IIae, q. 149 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1521 Praeterea, abstinentia et gula sunt circa delectationes tactus |
| 1522 inquantum est sensus alimenti. Sed cibus et potus simul cedunt in | |
| 1523 alimentum, simul enim indiget animal nutriri humido et sicco. Ergo | |
| 53 | 1524 sobrietas, quae est circa potum, non est specialis virtus.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 arg. 3"><a name="44950"><span class="ref">[44950] IIª-IIae, q. 149 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1525 Praeterea, sicut in his quae ad nutritionem pertinent distinguitur |
| 1526 potus a cibo, ita etiam distinguuntur diversa genera ciborum et | |
| 1527 diversa genera potuum. Si ergo sobrietas esset per se quaedam | |
| 1528 specialis virtus, videtur quod circa quamlibet differentiam potus | |
| 1529 vel cibi sit quaedam specialis virtus, quod est inconveniens. Non | |
| 53 | 1530 ergo videtur quod sobrietas sit specialis virtus.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 s. c."><a name="44951"><span class="ref">[44951] IIª-IIae, q. 149 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1531 contra est quod Macrobius ponit sobrietatem specialem partem |
| 53 | 1532 temperantiae.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 co."><a name="44952"><span class="ref">[44952] IIª-IIae, q. 149 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1533 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad virtutem moralem pertinet |
| 1534 conservare bonum rationis contra ea quibus potest impediri, et | |
| 1535 ideo, ubi invenitur speciale impedimentum rationis, ibi necesse est | |
| 1536 esse specialem virtutem ad illud removendum. Potus autem inebrians | |
| 1537 habet specialem rationem impediendi rationis usum, inquantum | |
| 1538 scilicet perturbat cerebrum sua fumositate. Et ideo, ad removendum | |
| 1539 hoc impedimentum rationis, requiritur specialis virtus, quae est | |
| 53 | 1540 sobrietas.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 ad 1"><a name="44953"><span class="ref">[44953] IIª-IIae, q. 149 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1541 ergo dicendum quod cibus et potus communiter impedire possunt bonum |
| 1542 rationis absorbendo eam per immoderantiam delectationis. Et quantum | |
| 1543 ad hoc, communiter circa cibum et potum est abstinentia. Sed potus | |
| 1544 inebriare valens impedit speciali ratione, ut dictum est. Et ideo | |
| 53 | 1545 requirit specialem virtutem.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 ad 2"><a name="44954"><span class="ref">[44954] IIª-IIae, q. 149 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1546 secundum dicendum quod virtus abstinentiae non est circa cibos et |
| 1547 potus inquantum sunt nutritiva, sed inquantum impediunt rationem. | |
| 1548 Et ideo non oportet quod specialitas virtutis attendatur secundum | |
| 53 | 1549 rationem nutritionis.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 ad 3"><a name="44955"><span class="ref">[44955] IIª-IIae, q. 149 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1550 dicendum quod in omnibus potibus inebriare valentibus est una et |
| 1551 eadem ratio impediendi usum rationis. Et sic illa potuum diversitas | |
| 1552 per accidens se habet ad virtutem. Et propter hoc, secundum | |
| 1553 huiusmodi diversitatem virtutes non diversificantur. Et eadem ratio | |
| 53 | 1554 est de diversitate ciborum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 149 a. 3 arg. 1"><a name="44956"><span class="ref">[44956] IIª-IIae, q. 149 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1555 tertium sic proceditur. Videtur quod usus vini totaliter sit |
| 1556 illicitus. Sine sapientia enim non potest aliquis esse in statu | |
| 1557 salutis, dicitur enim Sap. VII, <i>neminem diligit Deus nisi qui | |
| 1558 cum sapientia inhabitat</i>; et infra, IX, <i>per sapientiam sanati | |
| 1559 sunt quicumque placuerunt tibi a principio</i>. Sed usus vini | |
| 1560 impedit sapientiam, dicitur enim Eccle. II, <i>cogitavi abstrahere | |
| 1561 a vino carnem meam, ut transferrem animam meam ad sapientiam</i>. | |
| 53 | 1562 Ergo potus vini est universaliter illicitus.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 arg. 2"><a name="44957"><span class="ref">[44957] IIª-IIae, q. 149 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1563 Praeterea, apostolus dicit, Rom. XIV, <i>bonum est non manducare |
| 1564 carnem et non bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur aut | |
| 1565 scandalizatur aut infirmatur</i>. Sed cessare a bono virtutis est | |
| 1566 vitiosum, et similiter fratribus scandalum ponere. Ergo uti vino | |
| 53 | 1567 est illicitum.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 arg. 3"><a name="44958"><span class="ref">[44958] IIª-IIae, q. 149 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1568 Praeterea, Hieronymus dicit quod <i>vinum cum carnibus post |
| 1569 diluvium est dedicatum, Christus autem venit in fine saeculorum, et | |
| 1570 extremitatem retraxit ad principium</i>. Ergo, tempore Christianae | |
| 53 | 1571 legis, videtur esse illicitum vino uti.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 s. c."><a name="44959"><span class="ref">[44959] IIª-IIae, q. 149 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1572 contra est quod apostolus dicit, I ad Tim. V, <i>noli adhuc aquam |
| 1573 bibere, sed modico vino utere, propter stomachum tuum et frequentes | |
| 1574 infirmitates</i>. Et Eccli. XXXI dicitur, <i>exultatio animae et | |
| 53 | 1575 cordis vinum moderate potatum</i>.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 co."><a name="44960"><span class="ref">[44960] IIª-IIae, q. 149 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1576 dicendum quod nullus cibus vel potus, secundum se consideratus, est |
| 1577 illicitus, secundum sententiam domini dicentis, Matth. XV, <i>nihil | |
| 1578 quod intrat in os, coinquinat hominem</i>. Et ideo bibere vinum, | |
| 1579 secundum se loquendo, non est illicitum. Potest tamen illicitum | |
| 1580 reddi per accidens. Quandoque quidem ex conditione bibentis, qui a | |
| 1581 vino de facili laeditur, vel qui ex speciali voto obligatur ad | |
| 1582 vinum non bibendum. Quandoque autem ex modo bibendi, quia scilicet | |
| 1583 mensuram in bibendo excedit. Quandoque autem ex parte aliorum, qui | |
| 53 | 1584 ex hoc scandalizarentur.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 ad 1"><a name="44961"><span class="ref">[44961] IIª-IIae, q. 149 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1585 ergo dicendum quod sapientia potest haberi dupliciter. Uno modo, |
| 1586 secundum modum communem, prout sufficit ad salutem. Et sic non | |
| 1587 requiritur ad sapientiam habendam quod aliquis a vino omnino | |
| 1588 abstineat, sed quod abstineat ab immoderato usu vini. Alio modo, | |
| 1589 secundum quendam perfectionis gradum. Et sic requiritur in | |
| 1590 aliquibus, ad perfecte sapientiam percipiendam, quod omnino a vino | |
| 1591 abstineant, secundum conditiones quarundam personarum et | |
| 53 | 1592 locorum.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 ad 2"><a name="44962"><span class="ref">[44962] IIª-IIae, q. 149 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1593 secundum dicendum quod apostolus non simpliciter dicit bonum esse |
| 1594 abstinere a vino, sed in casu in quo ex hoc aliqui | |
| 53 | 1595 scandalizantur.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 ad 3"><a name="44963"><span class="ref">[44963] IIª-IIae, q. 149 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1596 dicendum quod Christus retrahit nos a quibusdam sicut omnino |
| 1597 illicitis, a quibusdam vero sicut ab impedimentis perfectionis. Et | |
| 1598 hoc modo retrahit aliquos a vino studio perfectionis, sicut et a | |
| 53 | 1599 divitiis et aliis huiusmodi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 149 a. 4 arg. 1"><a name="44964"><span class="ref">[44964] IIª-IIae, q. 149 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1600 quartum sic proceditur. Videtur quod sobrietas magis requiratur in |
| 1601 maioribus personis. Senectus enim excellentiam quandam homini | |
| 1602 praestat, unde et senibus reverentia et honor debetur, secundum | |
| 1603 illud Levit. XIX, <i>coram cano capite consurge, et honora personam | |
| 1604 senis</i>. Sed apostolus specialiter senes dicit esse ad | |
| 1605 sobrietatem exhortandos, secundum illud Tit. II, <i>senes, ut | |
| 1606 sobrii sint</i>. Ergo sobrietas maxime requiritur in | |
| 53 | 1607 excellentioribus personis.</p><p title="II-II q. 149 a. 4 arg. 2"><a name="44965"><span class="ref">[44965] IIª-IIae, q. 149 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1608 Praeterea, episcopus in Ecclesia excellentissimum gradum habet. Cui |
| 1609 per apostolum indicitur sobrietas, secundum illud I ad Tim. III, | |
| 1610 <i>oportet episcopum irreprehensibilem esse, unius uxoris virum, | |
| 1611 sobrium, prudentem,</i> et cetera. Ergo sobrietas maxime requiritur | |
| 53 | 1612 in personis excellentibus.</p><p title="II-II q. 149 a. 4 arg. 3"><a name="44966"><span class="ref">[44966] IIª-IIae, q. 149 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1613 Praeterea, sobrietas importat abstinentiam a vino. Sed vinum |
| 1614 interdicitur regibus, qui tenent summum locum in rebus humanis, | |
| 1615 conceditur autem his qui sunt in statu deiectionis, secundum illud | |
| 1616 Prov. XXXI, <i>noli regibus dare vinum</i>; et postea subdit, | |
| 1617 <i>date siceram moerentibus, et vinum his qui amaro animo sunt</i>. | |
| 53 | 1618 Ergo sobrietas magis requiritur in excellentioribus personis.</p><p title="II-II q. 149 a. 4 s. c."><a name="44967"><span class="ref">[44967] IIª-IIae, q. 149 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1619 contra est quod apostolus, I ad Tim. III, dicit, <i>mulieres |
| 1620 similiter pudicas, sobrias,</i> et cetera. Et Tit. II dicitur, | |
| 53 | 1621 <i>iuvenes similiter hortare ut sobrii sint</i>.</p><p title="II-II q. 149 a. 4 co."><a name="44968"><span class="ref">[44968] IIª-IIae, q. 149 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1622 dicendum quod virtus habet habitudinem ad duo, uno quidem modo, ad |
| 1623 contraria vitia quae excludit, et concupiscentias quas refrenat; | |
| 1624 alio modo, ad finem in quem perducit. Sic igitur aliqua virtus | |
| 1625 magis requiritur in aliquibus duplici ratione. Uno modo, quia in | |
| 1626 eis est maior pronitas ad concupiscentias quas oportet per virtutem | |
| 1627 refrenari, et ad vitia quae per virtutem tolluntur. Et secundum | |
| 1628 hoc, sobrietas maxime requiritur in iuvenibus et mulieribus, quia | |
| 1629 in iuvenibus viget concupiscentia delectabilis, propter fervorem | |
| 1630 aetatis; in mulieribus autem non est sufficiens robur mentis ad hoc | |
| 1631 quod concupiscentiis resistant unde, secundum maximum Valerium, | |
| 1632 mulieres apud Romanos antiquitus non bibebant vinum. Alio vero modo | |
| 1633 sobrietas magis requiritur in aliquibus utpote magis necessaria ad | |
| 1634 propriam operationem ipsorum. Vinum autem immoderate sumptum | |
| 1635 praecipue impedit usum rationis. Et ideo senibus, in quibus ratio | |
| 1636 debet vigere ad aliorum eruditionem; et episcopis, seu quibuslibet | |
| 1637 Ecclesiae ministris, qui mente devota debent spiritualibus officiis | |
| 1638 insistere; et regibus, qui per sapientiam debent populum subditum | |
| 53 | 1639 gubernare, specialiter sobrietas indicitur.</p><p title="II-II q. 149 a. 4 ad arg."><a name="44969"><span class="ref">[44969] IIª-IIae, q. 149 a. 4 ad arg.</span></a> Et per |
| 59 | 1640 hoc patet responsio ad obiecta.</p></div></div><div id="q150" class="q"><h2>Quaestio 150</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 150 pr."><a name="44970"><span class="ref">[44970] IIª-IIae, q. 150 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1641 considerandum est de ebrietate. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 1642 Primo, utrum ebrietas sit peccatum. Secundo, utrum sit peccatum | |
| 1643 mortale. Tertio, utrum sit gravissimum peccatorum. Quarto, utrum | |
| 53 | 1644 excuset a peccato.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 150 a. 1 arg. 1"><a name="44971"><span class="ref">[44971] IIª-IIae, q. 150 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1645 primum sic proceditur. Videtur quod ebrietas non sit peccatum. Omne |
| 1646 enim peccatum habet aliud peccatum sibi oppositum, sicut timiditati | |
| 1647 audacia, et pusillanimitati praesumptio opponitur. Sed ebrietati | |
| 53 | 1648 nullum peccatum opponitur. Ergo ebrietas non est peccatum.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 arg. 2"><a name="44972"><span class="ref">[44972] IIª-IIae, q. 150 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1649 Praeterea, omne peccatum est voluntarium. Sed nullus vult esse |
| 1650 ebrius, quia nullus vult privari usu rationis. Ergo ebrietas non | |
| 53 | 1651 est peccatum.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 arg. 3"><a name="44973"><span class="ref">[44973] IIª-IIae, q. 150 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1652 Praeterea, quicumque est alteri causa peccandi, peccat. Si ergo |
| 1653 ebrietas esset peccatum, sequeretur quod illi qui alios invitant ad | |
| 1654 potum quo inebriantur, peccarent. Quod videtur esse valde | |
| 53 | 1655 durum.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 arg. 4"><a name="44974"><span class="ref">[44974] IIª-IIae, q. 150 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 1656 Praeterea, omnibus peccatis correctio debetur. Sed ebriis non |
| 1657 adhibetur correctio, dicit enim Gregorius quod <i>cum venia suo | |
| 1658 ingenio sunt relinquendi, ne deteriores fiant si a tali | |
| 53 | 1659 consuetudine evellantur</i>. Ergo ebrietas non est peccatum.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 s. c."><a name="44975"><span class="ref">[44975] IIª-IIae, q. 150 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1660 contra est quod apostolus dicit, Rom. XIII, <i>non in |
| 53 | 1661 comessationibus et ebrietatibus</i>.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 co."><a name="44976"><span class="ref">[44976] IIª-IIae, q. 150 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1662 dicendum quod ebrietas dupliciter accipi potest. Uno modo, prout |
| 1663 significat ipsum defectum hominis qui accidit ex multo vino potato, | |
| 1664 ex quo fit ut non sit compos rationis. Et secundum hoc, ebrietas | |
| 1665 non nominat culpam, sed defectum poenalem consequentem ex culpa. | |
| 1666 Alio modo ebrietas potest nominare actum quo quis in hunc defectum | |
| 1667 incidit. Qui potest causare ebrietatem dupliciter. Uno modo, ex | |
| 1668 nimia vini fortitudine, praeter opinionem bibentis. Et sic etiam | |
| 1669 ebrietas potest accidere sine peccato, praecipue si non ex | |
| 1670 negligentia hominis contingat, et sic creditur Noe inebriatus | |
| 1671 fuisse, ut legitur Gen. IX. Alio modo, ex inordinata concupiscentia | |
| 1672 et usu vini. Et sic ebrietas ponitur esse peccatum. Et continetur | |
| 1673 sub gula sicut species sub genere, dividitur enim gula in | |
| 1674 comessationem et ebrietatem, quae prohibet apostolus in auctoritate | |
| 53 | 1675 inducta.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 ad 1"><a name="44977"><span class="ref">[44977] IIª-IIae, q. 150 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1676 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in III Ethic., |
| 1677 insensibilitas, quae opponitur temperantiae, non multum contingit. | |
| 1678 Et ideo tam ipsa quam omnes eius species, quae opponuntur diversis | |
| 1679 speciebus intemperantiae, nomine carent. Unde et vitium quod | |
| 1680 opponitur ebrietati innominatum est. Et tamen si quis scienter in | |
| 1681 tantum a vino abstineret ut naturam multum gravaret, a culpa | |
| 53 | 1682 immunis non esset.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 ad 2"><a name="44978"><span class="ref">[44978] IIª-IIae, q. 150 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1683 secundum dicendum quod obiectio illa procedit de defectu |
| 1684 consequente, qui est involuntarius. Sed immoderatus usus vini est | |
| 53 | 1685 voluntarius, in quo consistit ratio peccati.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 ad 3"><a name="44979"><span class="ref">[44979] IIª-IIae, q. 150 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1686 dicendum quod, sicut ille qui inebriatur excusatur a peccato si |
| 1687 ignorat fortitudinem vini, ita etiam ille qui invitat aliquem ad | |
| 1688 bibendum excusatur a peccato si ignoret talem esse conditionem | |
| 1689 bibentis ut ex hoc potu inebrietur. Sed si ignorantia desit, neuter | |
| 53 | 1690 a peccato excusatur.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 ad 4"><a name="44980"><span class="ref">[44980] IIª-IIae, q. 150 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1691 dicendum quod aliquando correctio peccatoris est intermittenda, ne |
| 1692 fiat inde deterior, ut supra dictum est. Unde Augustinus dicit, in | |
| 1693 epistola ad Aurelium episcopum, de comessationibus et ebrietatibus | |
| 1694 loquens, <i>non aspere, quantum aestimo, non dure, non imperiose | |
| 1695 ista tolluntur, sed magis docendo quam iubendo, magis monendo quam | |
| 1696 minando. Sic enim agendum est cum multitudine peccantium, severitas | |
| 53 | 1697 autem exercenda est in peccato paucorum</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 150 a. 2 arg. 1"><a name="44981"><span class="ref">[44981] IIª-IIae, q. 150 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1698 secundum sic proceditur. Videtur quod ebrietas non sit peccatum |
| 1699 mortale. Augustinus enim, in sermone de Purgatorio, dicit | |
| 1700 ebrietatem esse peccatum mortale, si sit assidua. Sed assiduitas | |
| 1701 importat circumstantiam quae non trahit in aliam speciem peccati, | |
| 1702 et sic non potest in infinitum aggravare, ut de veniali faciat | |
| 1703 mortale, sicut ex supra dictis patet. Ergo, si alias ebrietas non | |
| 53 | 1704 est peccatum mortale, nec hoc etiam modo erit peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 arg. 2"><a name="44982"><span class="ref">[44982] IIª-IIae, q. 150 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1705 Praeterea, Augustinus, in eodem sermone, dicit, <i>quoties aliquis |
| 1706 in cibo aut potu plus accipit quam necesse est, ad minuta peccata | |
| 1707 noverit pertinere</i>. Peccata autem minuta dicuntur venialia. Ergo | |
| 1708 ebrietas, quae causatur ex immoderato potu, est peccatum | |
| 53 | 1709 veniale.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 arg. 3"><a name="44983"><span class="ref">[44983] IIª-IIae, q. 150 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1710 Praeterea, nullum peccatum mortale est faciendum propter medicinam. |
| 1711 Sed aliqui superflue bibunt secundum consilium medicinae, ut postea | |
| 1712 per vomitum purgentur; et ex hoc superfluo potu sequitur ebrietas. | |
| 53 | 1713 Ergo ebrietas non est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 s. c."><a name="44984"><span class="ref">[44984] IIª-IIae, q. 150 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1714 contra est quod in canonibus apostolorum legitur, <i>episcopus aut |
| 1715 presbyter aut diaconus aleae aut ebrietati deserviens, aut desinat | |
| 1716 aut deponatur. Subdiaconus autem aut lector aut cantor similia | |
| 1717 faciens, aut desinat aut communione privetur. Similiter et | |
| 1718 laicus</i>. Sed tales poenae non infliguntur nisi pro peccato | |
| 53 | 1719 mortali. Ergo ebrietas est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 co."><a name="44985"><span class="ref">[44985] IIª-IIae, q. 150 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1720 dicendum quod culpa ebrietatis, sicut dictum est, consistit in |
| 1721 immoderato usu et concupiscentia vini. Hoc autem contingit esse | |
| 1722 tripliciter. Uno modo, sic quod nesciat potum esse immoderatum et | |
| 1723 inebriare potentem. Et sic ebrietas potest accipi sine peccato, ut | |
| 1724 dictum est. Alio modo, sic quod aliquis percipiat potum esse | |
| 1725 immoderatum, non tamen aestimet potum esse inebriare potentem. Et | |
| 1726 sic ebrietas potest esse cum peccato veniali. Tertio modo, potest | |
| 1727 contingere quod aliquis bene advertat potum esse immoderatum et | |
| 1728 inebriantem, et tamen magis vult ebrietatem incurrere quam a potu | |
| 1729 abstinere. Et talis proprie dicitur ebrius, quia moralia recipiunt | |
| 1730 speciem non ab his quae per accidens eveniunt praeter intentionem, | |
| 1731 sed ab eo quod est per se intentum. Et sic ebrietas est peccatum | |
| 1732 mortale. Quia secundum hoc, homo volens et sciens privat se usu | |
| 1733 rationis, quo secundum virtutem operatur et peccata declinat, et | |
| 1734 sic peccat mortaliter, periculo peccandi se committens. Dicit enim | |
| 1735 Ambrosius, in libro de patriarchis, <i>vitandam dicimus ebrietatem, | |
| 1736 per quam crimina cavere non possumus, nam quae sobrii cavemus, per | |
| 1737 ebrietatem ignorantes committimus</i>. Unde ebrietas, per se | |
| 53 | 1738 loquendo, est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 ad 1"><a name="44986"><span class="ref">[44986] IIª-IIae, q. 150 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1739 ergo dicendum quod assiduitas facit ebrietatem esse peccatum |
| 1740 mortale, non propter solam iterationem actus, sed quia non potest | |
| 1741 esse quod homo assidue inebrietur quin sciens et volens ebrietatem | |
| 1742 incurrat, dum multoties experitur fortitudinem vini, et suam | |
| 53 | 1743 habilitatem ad ebrietatem.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 ad 2"><a name="44987"><span class="ref">[44987] IIª-IIae, q. 150 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1744 secundum dicendum quod plus sumere in cibo vel potu quam necesse |
| 1745 sit, pertinet ad vitium gulae, quae non semper est peccatum | |
| 1746 mortale. Sed plus sumere in potu scienter usque ad ebrietatem, hoc | |
| 1747 est peccatum mortale. Unde Augustinus dicit, in X Confess., | |
| 1748 <i>ebrietas longe est a me, misereberis ne appropinquet mihi, | |
| 53 | 1749 crapula autem nonnumquam subrepsit servo tuo</i>.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 ad 3"><a name="44988"><span class="ref">[44988] IIª-IIae, q. 150 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1750 dicendum quod, sicut dictum est, cibus et potus est moderandus |
| 1751 secundum quod competit corporis valetudini. Et ideo sicut quandoque | |
| 1752 contingit ut cibus vel potus qui est moderatus sano, sit superfluus | |
| 1753 infirmo; ita etiam potest e converso contingere ut ille qui est | |
| 1754 superfluus sano, sit moderatus infirmo. Et hoc modo, cum aliquis | |
| 1755 multum comedit vel bibit secundum consilium medicinae ad vomitum | |
| 1756 provocandum, non est reputandus superfluus cibus vel potus. Nec | |
| 1757 tamen requiritur ad vomitum provocandum quod sit potus inebrians, | |
| 1758 quia etiam potus aquae tepidae vomitum causat. Et ideo propter hanc | |
| 53 | 1759 causam non excusaretur aliquis ab ebrietate.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 150 a. 3 arg. 1"><a name="44989"><span class="ref">[44989] IIª-IIae, q. 150 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1760 tertium sic proceditur. Videtur quod ebrietas sit gravissimum |
| 1761 peccatorum. Dicit enim Chrysostomus quod <i>nihil ita est Daemoni | |
| 1762 amicum sicut ebrietas et lascivia, quae est mater omnium | |
| 1763 vitiorum</i>. Et in decretis dicitur, dist. XXXV, <i>ante omnia | |
| 1764 clericis vitetur ebrietas, quae omnium vitiorum radix et nutrix | |
| 53 | 1765 est</i>.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 arg. 2"><a name="44990"><span class="ref">[44990] IIª-IIae, q. 150 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1766 Praeterea, ex hoc dicitur aliquid esse peccatum quod bonum rationis |
| 1767 excludit. Sed hoc maxime facit ebrietas. Ergo ebrietas est maximum | |
| 53 | 1768 peccatorum.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 arg. 3"><a name="44991"><span class="ref">[44991] IIª-IIae, q. 150 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1769 Praeterea, magnitudo culpae ex magnitudine poenae ostenditur. Sed |
| 1770 ebrietas videtur esse maxime punita, dicit enim Ambrosius quod | |
| 1771 <i>non esset in homine servitus, si non fuisset ebrietas</i>. Ergo | |
| 53 | 1772 ebrietas est maximum peccatorum.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 s. c."><a name="44992"><span class="ref">[44992] IIª-IIae, q. 150 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1773 contra est quod, secundum Gregorium, vitia spiritualia sunt maiora |
| 1774 quam carnalia. Sed ebrietas continetur inter vitia carnalia ergo | |
| 53 | 1775 non est maximum peccatorum.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 co."><a name="44993"><span class="ref">[44993] IIª-IIae, q. 150 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1776 dicendum quod ex hoc dicitur aliquid esse malum, quod privat bonum. |
| 1777 Unde quanto maius est bonum quod privatur per malum, tanto malum | |
| 1778 gravius est. Manifestum est autem quod bonum divinum est maius quam | |
| 1779 bonum humanum. Et ideo peccata quae sunt directe contra Deum, sunt | |
| 1780 graviora peccato ebrietatis, quod directe opponitur bono rationis | |
| 53 | 1781 humanae.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 ad 1"><a name="44994"><span class="ref">[44994] IIª-IIae, q. 150 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1782 ergo dicendum quod ad peccata intemperantiae maxime homo habet |
| 1783 pronitatem, propter hoc quod huiusmodi concupiscentiae et | |
| 1784 delectationes sunt nobis connaturales. Et secundum hoc, dicuntur | |
| 1785 huiusmodi peccata esse maxime amica Diabolo, non quia sint aliis | |
| 53 | 1786 graviora, sed quia sunt apud homines frequentiora.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 ad 2"><a name="44995"><span class="ref">[44995] IIª-IIae, q. 150 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1787 secundum dicendum quod bonum rationis impeditur dupliciter, uno |
| 1788 modo, per id quod est contrarium rationi; alio modo, per id quod | |
| 1789 aufert usum rationis. Plus autem habet de ratione mali id quod | |
| 1790 contrariatur rationi, quam quod ad horam usum rationis aufert usus | |
| 1791 enim rationis potest esse et bonus et malus, qui tollitur per | |
| 1792 ebrietatem; sed bona virtutum, quae tolluntur per ea quae | |
| 53 | 1793 contrariantur rationi, sunt semper bona.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 ad 3"><a name="44996"><span class="ref">[44996] IIª-IIae, q. 150 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1794 dicendum quod servitus est consecuta ex ebrietate occasionaliter, |
| 1795 inquantum Cham maledictionem servitutis in sua posteritate accepit | |
| 1796 propter hoc quod irrisit patrem inebriatum. Non autem servitus fuit | |
| 53 | 1797 directe poena ebrietatis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 150 a. 4 arg. 1"><a name="44997"><span class="ref">[44997] IIª-IIae, q. 150 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1798 quartum sic proceditur. Videtur quod ebrietas non excuset a |
| 1799 peccato. Dicit enim philosophus, in III Ethic., quod <i>ebrius | |
| 1800 meretur duplices maledictiones</i>. Ergo ebrietas magis aggravat | |
| 53 | 1801 peccatum quam excuset.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 arg. 2"><a name="44998"><span class="ref">[44998] IIª-IIae, q. 150 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1802 Praeterea, peccatum non excusatur per peccatum, sed magis augetur. |
| 53 | 1803 Ebrietas autem est peccatum. Ergo non excusat a peccato.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 arg. 3"><a name="44999"><span class="ref">[44999] IIª-IIae, q. 150 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1804 Praeterea, philosophus dicit, in VII Ethic., quod sicut ratio |
| 1805 hominis ligatur per ebrietatem, ita etiam ligatur per | |
| 1806 concupiscentiam. Sed concupiscentia non excusat a peccato. Ergo | |
| 53 | 1807 etiam neque ebrietas.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 s. c."><a name="45000"><span class="ref">[45000] IIª-IIae, q. 150 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1808 contra est quod Lot excusatur ab incestu propter ebrietatem, ut |
| 53 | 1809 dicit Augustinus, contra Faustum.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 co."><a name="45001"><span class="ref">[45001] IIª-IIae, q. 150 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1810 dicendum quod in ebrietate duo attenduntur, sicut dictum est, |
| 1811 scilicet defectus consequens, et actus praecedens. Ex parte autem | |
| 1812 defectus consequentis, in quo ligatur usus rationis, ebrietas habet | |
| 1813 excusare peccatum, inquantum causat involuntarium per ignorantiam. | |
| 1814 Sed ex parte actus praecedentis, videtur esse distinguendum. Quia | |
| 1815 si ex actu illo praecedente subsecuta est ebrietas sine peccato, | |
| 1816 tunc peccatum sequens totaliter excusatur a culpa, sicut forte | |
| 1817 accidit de Lot. Si autem actus praecedens fuit culpabilis, sic non | |
| 1818 totaliter aliquis excusatur a peccato sequenti, quod scilicet | |
| 1819 redditur voluntarium ex voluntate praecedentis actus, inquantum | |
| 1820 scilicet aliquis, dans operam rei illicitae, incidit in sequens | |
| 1821 peccatum. Diminuitur tamen peccatum sequens, sicut et diminuitur | |
| 1822 ratio voluntarii. Unde Augustinus dicit, contra Faustum, quod | |
| 1823 <i>Lot culpandus est non quantum ille incestus, sed quantum | |
| 53 | 1824 ebrietas meruit</i>.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 ad 1"><a name="45002"><span class="ref">[45002] IIª-IIae, q. 150 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1825 ergo dicendum quod philosophus non dicit quod mereatur graviorem |
| 1826 maledictionem ebrius, sed quod mereatur duplices maledictiones, | |
| 1827 propter duplex peccatum. Vel potest dici quod loquitur secundum | |
| 1828 legem cuiusdam Pittaci, qui, ut dicitur in II Polit., statuit quod | |
| 1829 ebrii, si percuterent, plus punirentur quam sobrii, quia pluries | |
| 1830 iniuriantur. In quo, ut ibidem Aristoteles dicit, videtur magis | |
| 1831 respexisse ad utilitatem, ut scilicet cohiberentur iniuriae, quam | |
| 1832 ad veniam quam oportet habere de ebriis, propter hoc quod non sunt | |
| 53 | 1833 sui compotes.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 ad 2"><a name="45003"><span class="ref">[45003] IIª-IIae, q. 150 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1834 secundum dicendum quod ebrietas habet excusare peccatum non ex ea |
| 1835 parte qua est peccatum, sed ex parte defectus consequentis, ut | |
| 53 | 1836 dictum est.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 ad 3"><a name="45004"><span class="ref">[45004] IIª-IIae, q. 150 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1837 dicendum quod concupiscentia non totaliter ligat rationem, sicut |
| 1838 ebrietas, nisi forte sit tanta quod faciat hominem insanire. Et | |
| 1839 tamen passio concupiscentiae diminuit peccatum, quia levius est ex | |
| 59 | 1840 infirmitate quam ex malitia peccare.</p></div></div><div id="q151" class="q"><h2>Quaestio 151</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 151 pr."><a name="45005"><span class="ref">[45005] IIª-IIae, q. 151 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1841 considerandum est de castitate. Et primo, de ipsa virtute |
| 1842 castitatis; secundo, de virginitate, quae est pars castitatis; | |
| 1843 tertio, de luxuria, quae est vitium oppositum. Circa primum | |
| 1844 quaeruntur quatuor. Primo, utrum castitas sit virtus. Secundo, | |
| 1845 utrum sit virtus generalis. Tertio, utrum sit virtus distincta ab | |
| 53 | 1846 abstinentia. Quarto, quomodo se habeat ad pudicitiam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 151 a. 1 arg. 1"><a name="45006"><span class="ref">[45006] IIª-IIae, q. 151 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1847 primum sic proceditur. Videtur quod castitas non sit virtus. |
| 1848 Loquimur enim nunc de virtute animae. Sed castitas videtur ad | |
| 1849 corpus pertinere, dicitur enim aliquis castus ex eo quod | |
| 1850 aliqualiter se habet ad usum quarundam corporis partium. Ergo | |
| 53 | 1851 castitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 arg. 2"><a name="45007"><span class="ref">[45007] IIª-IIae, q. 151 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1852 Praeterea, virtus est habitus voluntarius, ut dicitur in II Ethic. |
| 1853 Sed castitas non videtur esse aliquid voluntarium, cum per | |
| 1854 violentiam auferri videatur mulieribus violenter oppressis. Ergo | |
| 53 | 1855 videtur quod castitas non sit virtus.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 arg. 3"><a name="45008"><span class="ref">[45008] IIª-IIae, q. 151 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1856 Praeterea, nulla virtus est in infidelibus. Sed aliqui infideles |
| 53 | 1857 sunt casti. Non ergo castitas est virtus.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 arg. 4"><a name="45009"><span class="ref">[45009] IIª-IIae, q. 151 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 1858 Praeterea, fructus a virtutibus distinguuntur. Sed castitas ponitur |
| 53 | 1859 inter fructus, ut patet Galat. V. Ergo castitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 s. c."><a name="45010"><span class="ref">[45010] IIª-IIae, q. 151 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1860 contra est quod Augustinus dicit, in libro de decem chordis, <i>cum |
| 1861 debeas in virtute praecedere uxorem, quoniam castitas est virtus, | |
| 1862 tu sub uno impetu libidinis cadis, et vis uxorem tuam esse | |
| 53 | 1863 victricem</i>.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 co."><a name="45011"><span class="ref">[45011] IIª-IIae, q. 151 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1864 dicendum quod nomen castitatis sumitur ex hoc quod per rationem |
| 1865 concupiscentia castigatur, quae ad modum pueri est refrenanda, ut | |
| 1866 patet per philosophum, in III Ethic. In hoc autem ratio virtutis | |
| 1867 humanae consistit quod sit aliquid secundum rationem modificatum, | |
| 1868 ut ex supra dictis patet. Unde manifestum est castitatem esse | |
| 53 | 1869 virtutem.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 ad 1"><a name="45012"><span class="ref">[45012] IIª-IIae, q. 151 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1870 ergo dicendum quod castitas consistit quidem sicut in subiecto, in |
| 1871 anima, sed materiam habet in corpore. Pertinet enim ad castitatem | |
| 1872 ut secundum iudicium rationis et electionem voluntatis, aliquis | |
| 53 | 1873 moderate utatur corporalibus membris.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 ad 2"><a name="45013"><span class="ref">[45013] IIª-IIae, q. 151 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1874 secundum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in I de Civ. Dei, |
| 1875 <i>proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari | |
| 1876 meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem violentia libidinis | |
| 1877 alienae, quam servat perseverantia continentiae suae</i>. Et ibidem | |
| 1878 dicit quod est <i>virtus animi, quae comitem habet fortitudinem, | |
| 1879 qua potius quaelibet mala tolerare quam malo consentire | |
| 53 | 1880 decernit</i>.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 ad 3"><a name="45014"><span class="ref">[45014] IIª-IIae, q. 151 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1881 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in IV contra Iulian., |
| 1882 <i>absit ut sit in aliquo vera virtus, nisi fuerit iustus. Absit | |
| 1883 autem ut sit iustus vere, nisi vivat ex fide</i>. Et ideo concludit | |
| 1884 quod in infidelibus neque est vera castitas, neque aliqua alia | |
| 1885 virtus, quia scilicet non referuntur ad debitum finem. Et sicut | |
| 1886 ibidem subdit, non officiis, idest actibus, sed finibus a vitiis | |
| 53 | 1887 discernuntur virtutes.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 ad 4"><a name="45015"><span class="ref">[45015] IIª-IIae, q. 151 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1888 dicendum quod castitas, inquantum est quidem secundum rationem |
| 1889 operans, habet rationem virtutis, inquantum autem habet | |
| 53 | 1890 delectationem in suo actu, connumeratur inter fructus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 151 a. 2 arg. 1"><a name="45016"><span class="ref">[45016] IIª-IIae, q. 151 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1891 secundum sic proceditur. Videtur quod castitas sit virtus |
| 1892 generalis. Dicit enim Augustinus, in libro de mendacio, quod | |
| 1893 <i>castitas animi est ordinatus animi motus, non subdens maiora | |
| 1894 minoribus</i>. Sed hoc pertinet ad quamlibet virtutem. Ergo | |
| 53 | 1895 castitas est generalis virtus.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 arg. 2"><a name="45017"><span class="ref">[45017] IIª-IIae, q. 151 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1896 Praeterea, nomen castitatis a castigatione sumitur. Sed quilibet |
| 1897 motus appetitivae partis debet castigari a ratione. Cum ergo per | |
| 1898 quamlibet virtutem moralem refrenetur aliquis appetitivus motus, | |
| 53 | 1899 videtur quod quaelibet virtus moralis sit castitas.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 arg. 3"><a name="45018"><span class="ref">[45018] IIª-IIae, q. 151 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1900 Praeterea, castitati fornicatio opponitur. Sed fornicatio videtur |
| 1901 pertinere ad omne genus peccati, dicitur enim in Psalmo, perdes | |
| 1902 omnes qui fornicantur abs te. Ergo castitas est virtus | |
| 53 | 1903 generalis.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 s. c."><a name="45019"><span class="ref">[45019] IIª-IIae, q. 151 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 1904 contra est quod Macrobius ponit eam partem temperantiae.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 co."><a name="45020"><span class="ref">[45020] IIª-IIae, q. 151 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1905 dicendum quod nomen castitatis dupliciter accipitur. Uno modo, |
| 1906 proprie. Et sic est quaedam specialis virtus, habens specialem | |
| 1907 materiam, scilicet concupiscentias delectabilium quae sunt in | |
| 1908 venereis. Alio modo nomen castitatis accipitur metaphorice. Sicut | |
| 1909 enim in corporis commixtione consistit delectatio venereorum, circa | |
| 1910 quam proprie est castitas et oppositum vitium, scilicet luxuria; | |
| 1911 ita etiam in quadam spirituali coniunctione mentis ad res aliquas | |
| 1912 consistit quaedam delectatio, circa quam est quaedam spiritualis | |
| 1913 castitas metaphorice dicta, vel etiam spiritualis fornicatio, | |
| 1914 similiter metaphorice dicta. Si enim mens hominis delectetur in | |
| 1915 spirituali coniunctione ad id cui debet coniungi, scilicet ad Deum; | |
| 1916 et abstinet se ne delectabiliter aliis coniungatur, contra debitum | |
| 1917 divini ordinis, dicetur castitas spiritualis, secundum illud II ad | |
| 1918 Cor. XI, <i>despondi vos uni viro, virginem castam exhibere | |
| 1919 Christo</i>. Si autem delectabiliter, contra debitum divini | |
| 1920 ordinis, coniungatur mens quibuscumque aliis rebus, dicetur | |
| 1921 fornicatio spiritualis, secundum illud Ierem. III, <i>tu autem | |
| 1922 fornicata es cum amatoribus multis</i>. Et hoc modo accipiendo | |
| 1923 castitatem, castitas est generalis virtus, quia per quamlibet | |
| 1924 virtutem retrahitur mens humana ne rebus illicitis delectabiliter | |
| 1925 coniungatur. Principaliter tamen ratio huius castitatis consistit | |
| 1926 in caritate et in aliis virtutibus theologicis, quibus mens hominis | |
| 53 | 1927 coniungitur Deo.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 ad 1"><a name="45021"><span class="ref">[45021] IIª-IIae, q. 151 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1928 ergo dicendum quod ratio illa procedit de castitate metaphorice |
| 53 | 1929 dicta.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 ad 2"><a name="45022"><span class="ref">[45022] IIª-IIae, q. 151 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1930 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, concupiscentia |
| 1931 delectabilis maxime assimilatur puero, eo quod appetitus | |
| 1932 delectabilis est nobis connaturalis, et praecipue delectabilium | |
| 1933 secundum tactum, quae ordinantur ad conservationem naturae; et inde | |
| 1934 est quod, si nutriatur horum delectabilium concupiscentia per hoc | |
| 1935 quod ei consentiatur, maxime augebitur, sicut puer qui suae | |
| 1936 voluntati relinquitur. Et sic concupiscentia horum delectabilium | |
| 1937 maxime indiget castigari. Et ideo circa huiusmodi concupiscentias | |
| 1938 antonomastice dicitur castitas, sicut et fortitudo est circa ea in | |
| 53 | 1939 quibus maxime indigemus animi firmitate.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 ad 3"><a name="45023"><span class="ref">[45023] IIª-IIae, q. 151 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1940 dicendum quod obiectio illa procedit de fornicatione spirituali |
| 1941 metaphorice dicta, quae opponitur spirituali castitati, ut dictum | |
| 53 | 1942 est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 151 a. 3 arg. 1"><a name="45024"><span class="ref">[45024] IIª-IIae, q. 151 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1943 tertium sic proceditur. Videtur quod castitas non sit virtus |
| 1944 distincta ab abstinentia. Quia circa materiam unius generis | |
| 1945 sufficit una virtus. Sed unius generis esse videntur quae pertinent | |
| 1946 ad unum sensum. Cum igitur delectatio ciborum, circa quam est | |
| 1947 abstinentia, et delectatio venereorum, circa quam est castitas, | |
| 1948 pertineant ad tactum, videtur quod castitas non sit alia virtus ab | |
| 53 | 1949 abstinentia.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 arg. 2"><a name="45025"><span class="ref">[45025] IIª-IIae, q. 151 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1950 Praeterea, philosophus, in III Ethic., omnia vitia intemperantiae |
| 1951 assimilat puerilibus peccatis, quae castigatione indigent. Sed | |
| 1952 castitas nominatur a castigatione vitiorum oppositorum. Ergo, cum | |
| 1953 per abstinentiam cohibeantur quaedam vitia intemperantiae, videtur | |
| 53 | 1954 quod abstinentia sit castitas.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 arg. 3"><a name="45026"><span class="ref">[45026] IIª-IIae, q. 151 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1955 Praeterea, delectationes aliorum sensuum pertinent ad temperantiam |
| 1956 inquantum ordinantur ad delectationes tactus, circa quas est | |
| 1957 temperantia. Sed delectationes ciborum, circa quas est abstinentia, | |
| 1958 ordinantur ad delectationes venereorum, circa quas est castitas, | |
| 1959 unde Hieronymus dicit, <i>venter et genitalia sibimetipsis vicina | |
| 1960 sunt, ut ex vicinitate membrorum confederatio intelligatur | |
| 1961 vitiorum</i>. Ergo abstinentia et castitas non sunt virtutes ab | |
| 53 | 1962 invicem distinctae.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 s. c."><a name="45027"><span class="ref">[45027] IIª-IIae, q. 151 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1963 contra est quod apostolus, II ad Cor. VI, connumerat castitatem |
| 53 | 1964 ieiuniis, quae ad abstinentiam pertinent.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 co."><a name="45028"><span class="ref">[45028] IIª-IIae, q. 151 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1965 dicendum quod, sicut dictum est, temperantia proprie est circa |
| 1966 concupiscentias delectationum tactus. Et ideo oportet ut ubi sunt | |
| 1967 diversae rationes delectationis, ibi sint diversae virtutes sub | |
| 1968 temperantia comprehensae. Delectationes autem proportionantur | |
| 1969 operationibus, quarum sunt perfectiones, ut dicitur X Ethic. | |
| 1970 Manifestum est autem quod alterius generis sunt operationes | |
| 1971 pertinentes ad usum ciborum, quibus natura individui conservatur; | |
| 1972 et operationes pertinentes ad usum venereorum, quibus conservatur | |
| 1973 natura speciei. Et ideo castitas, quae est circa delectationes | |
| 1974 venereorum, est virtus distincta ab abstinentia, quae est circa | |
| 53 | 1975 delectationes ciborum.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 ad 1"><a name="45029"><span class="ref">[45029] IIª-IIae, q. 151 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1976 ergo dicendum quod temperantia non consistit principaliter circa |
| 1977 delectationes tactus quantum ad iudicium sensus de tangibilibus, | |
| 1978 quod est eiusdem rationis in omnibus, sed quantum ad ipsum usum | |
| 1979 tangibilium, ut dicitur in III Ethic. Est autem alia ratio utendi | |
| 1980 cibis et potibus, et venereis. Et ideo oportet esse diversas | |
| 53 | 1981 virtutes, licet sint unius sensus.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 ad 2"><a name="45030"><span class="ref">[45030] IIª-IIae, q. 151 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1982 secundum dicendum quod delectationes venereae sunt vehementiores et |
| 1983 magis opprimentes rationem quam delectationes ciborum. Et propter | |
| 1984 hoc magis indigent castigatione et refrenatione, quia si eis | |
| 1985 consentiatur, magis ex hoc increscit vis concupiscentiae, et | |
| 1986 deiicitur virtus mentis. Unde dicit Augustinus, in I Soliloq., | |
| 1987 <i>nihil esse sentio quod magis ex arce deiiciat animum virilem | |
| 1988 quam blandimenta feminae, corporumque ille contactus sine quo uxor | |
| 53 | 1989 haberi non potest</i>.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 ad 3"><a name="45031"><span class="ref">[45031] IIª-IIae, q. 151 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1990 dicendum quod delectationes aliorum sensuum non pertinent ad |
| 1991 naturam hominis conservandam, nisi prout ordinantur ad delectabilia | |
| 1992 tactus. Et ideo circa huiusmodi delectationes non est aliqua alia | |
| 1993 virtus sub temperantia comprehensa. Sed delectationes ciborum, | |
| 1994 quamvis aliqualiter ordinentur ad delectationes venereorum, tamen | |
| 1995 etiam per se ordinantur ad vitam hominis conservandam. Et ideo | |
| 1996 etiam per se habent specialem virtutem, quamvis illa virtus, quae | |
| 53 | 1997 abstinentia dicitur, ordinet actum suum ad finem castitatis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 151 a. 4 arg. 1"><a name="45032"><span class="ref">[45032] IIª-IIae, q. 151 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1998 quartum sic proceditur. Videtur quod pudicitia non pertineat |
| 1999 specialiter ad castitatem. Dicit enim Augustinus, in I de Civ. Dei, | |
| 2000 quod <i>pudicitia est quaedam virtus animae</i>. Non ergo est | |
| 2001 aliquid ad castitatem pertinens, sed est per seipsam virtus a | |
| 53 | 2002 castitate distincta.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 arg. 2"><a name="45033"><span class="ref">[45033] IIª-IIae, q. 151 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2003 Praeterea, pudicitia a pudore dicitur, qui videtur idem esse |
| 2004 verecundiae. Sed verecundia, secundum Damascenum, est de turpi | |
| 2005 actu, quod convenit omni actui vitioso. Ergo pudicitia non magis | |
| 53 | 2006 pertinet ad castitatem quam ad alias virtutes.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 arg. 3"><a name="45034"><span class="ref">[45034] IIª-IIae, q. 151 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2007 Praeterea, philosophus dicit, in III Ethic., quod omnis |
| 2008 intemperantia generaliter est maxime exprobrabilis. Sed ad | |
| 2009 pudicitiam pertinere videtur fugere ea quae exprobrabilia sunt. | |
| 2010 Ergo pudicitia pertinet ad omnes partes temperantiae, non autem | |
| 53 | 2011 specialiter ad castitatem.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 s. c."><a name="45035"><span class="ref">[45035] IIª-IIae, q. 151 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2012 contra est quod Augustinus dicit, in libro de perseverantia, |
| 2013 <i>praedicanda est pudicitia, ut ab eo qui habet aures audiendi, | |
| 2014 nihil genitalibus membris illicitum perpetretur</i>. Sed usus | |
| 2015 genitalium membrorum proprie pertinet ad castitatem. Ergo pudicitia | |
| 53 | 2016 proprie ad castitatem pertinet.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 co."><a name="45036"><span class="ref">[45036] IIª-IIae, q. 151 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2017 dicendum quod, sicut dictum est, nomen pudicitiae a pudore sumitur, |
| 2018 in quo verecundia significatur. Et ideo oportet quod pudicitia | |
| 2019 proprie sit circa illa de quibus homines magis verecundantur. | |
| 2020 Maxime autem verecundantur homines de actibus venereis, ut | |
| 2021 Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei, in tantum quod etiam | |
| 2022 concubitus coniugalis, qui honestate nuptiarum decoratur, | |
| 2023 verecundia non careat. Et hoc ideo quia motus genitalium membrorum | |
| 2024 non subditur imperio rationis, sicut motus aliorum exteriorum | |
| 2025 membrorum. Verecundatur autem homo non solum de illa mixtione | |
| 2026 venerea, sed etiam de quibuscumque signis eius, ut philosophus | |
| 2027 dicit, in II Rhet. Et ideo pudicitia attenditur proprie circa | |
| 2028 venerea, et praecipue circa signa venereorum, sicut sunt aspectus | |
| 2029 impudici, oscula et tactus. Et quia haec magis solent deprehendi, | |
| 2030 ideo pudicitia magis respicit huiusmodi exteriora signa, castitas | |
| 2031 autem magis ipsam veneream commixtionem. Et ideo pudicitia ad | |
| 2032 castitatem ordinatur, non quasi virtus ab ipsa distincta, sed sicut | |
| 2033 exprimens castitatis circumstantiam quandam. Interdum tamen unum | |
| 53 | 2034 pro alio ponitur.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 ad 1"><a name="45037"><span class="ref">[45037] IIª-IIae, q. 151 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2035 ergo dicendum quod Augustinus ibi accipit pudicitiam pro |
| 53 | 2036 castitate.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 ad 2"><a name="45038"><span class="ref">[45038] IIª-IIae, q. 151 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2037 secundum dicendum quod, quamvis omnia vitia habeant turpitudinem |
| 2038 quandam, specialiter tamen vitia intemperantiae, ut ex supra dictis | |
| 53 | 2039 patet.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 ad 3"><a name="45039"><span class="ref">[45039] IIª-IIae, q. 151 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2040 dicendum quod inter vitia intemperantiae praecipue sunt |
| 2041 exprobrabilia peccata venerea. Tum propter inobedientiam genitalium | |
| 2042 membrorum. Tum propter hoc quod ratio ab huiusmodi maxime | |
| 59 | 2043 absorbetur.</p></div></div><div id="q152" class="q"><h2>Quaestio 152</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 152 pr."><a name="45040"><span class="ref">[45040] IIª-IIae, q. 152 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2044 considerandum est de virginitate. Et circa hoc quaeruntur quinque. |
| 2045 Primo, in quo consistit virginitas. Secundo, utrum sit licita. | |
| 2046 Tertio, utrum sit virtus. Quarto, de excellentia eius respectu | |
| 2047 matrimonii. Quinto, de excellentia eius respectu aliarum | |
| 53 | 2048 virtutum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 152 a. 1 arg. 1"><a name="45041"><span class="ref">[45041] IIª-IIae, q. 152 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2049 primum sic proceditur. Videtur quod virginitas non consistat in |
| 2050 integritate carnis. Dicit enim Augustinus, in libro de Nupt. et | |
| 2051 Concup., quod <i>virginitas est in carne corruptibili | |
| 2052 incorruptionis perpetua meditatio</i>. Sed meditatio non pertinet | |
| 53 | 2053 ad carnem. Ergo virginitas non consistit in carne.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 arg. 2"><a name="45042"><span class="ref">[45042] IIª-IIae, q. 152 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2054 Praeterea, virginitas pudicitiam quandam importat. Sed Augustinus |
| 2055 dicit, in I de Civ. Dei, quod pudicitia consistit in anima. Ergo | |
| 53 | 2056 virginitas non consistit in carnis incorruptione.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 arg. 3"><a name="45043"><span class="ref">[45043] IIª-IIae, q. 152 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2057 Praeterea, carnis integritas videtur consistere in signaculo |
| 2058 virginalis pudoris. Sed quandoque absque virginitatis praeiudicio | |
| 2059 frangitur illud signaculum. Dicit enim Augustinus, in I de Civ. | |
| 2060 Dei, quod <i>membra illa possunt diversis casibus vulnerata vim | |
| 2061 perpeti; et medici aliquando, saluti opitulantes, haec ibi faciunt | |
| 2062 quae horret aspectus; obstetrix etiam virginis cuiusdam | |
| 2063 integritatem manu velut explorans, dum inspicit, perdidit</i>. Et | |
| 2064 subdit, <i>non opinor quemquam tam stulte sapere ut huic periisse | |
| 2065 aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamvis | |
| 2066 membri illius integritate iam perdita</i>. Ergo virginitas non | |
| 53 | 2067 consistit in carnis incorruptione.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 arg. 4"><a name="45044"><span class="ref">[45044] IIª-IIae, q. 152 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2068 Praeterea, corruptio carnis maxime in seminis resolutione |
| 2069 consistit, quae potest fieri sine concubitu, vel in dormiendo vel | |
| 2070 in vigilando. Sed sine concubitu non videtur perdi virginitas, | |
| 2071 dicit enim Augustinus, in libro de Virginit., quod <i>virginalis | |
| 2072 integritas, et per piam continentiam ab omni concubitu immunitas, | |
| 2073 angelica portio est</i>. Ergo virginitas non consistit in carnis | |
| 53 | 2074 incorruptione.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 s. c."><a name="45045"><span class="ref">[45045] IIª-IIae, q. 152 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2075 contra est quod Augustinus, in eodem libro, dicit quod |
| 2076 <i>virginitas est continentia qua integritas carnis ipsi creatori | |
| 53 | 2077 animae et carnis vovetur, consecratur, servatur</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 co."><a name="45046"><span class="ref">[45046] IIª-IIae, q. 152 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2078 dicendum quod nomen virginitatis a virore sumptum videtur. Et sicut |
| 2079 illud dicitur virens in suo virore persistere quod non est ex | |
| 2080 superabundantia caloris adustionem expertum, ita etiam virginitas | |
| 2081 hoc importat, quod persona cui inest immunis sit a concupiscentiae | |
| 2082 adustione, quae esse videtur in consummatione maximae delectationis | |
| 2083 corporalis, qualis est venereorum delectatio. Unde Ambrosius dicit, | |
| 2084 in libro de virginitate, quod <i>castitas virginalis est expers | |
| 2085 contagionis integritas</i>. In delectatione autem venereorum tria | |
| 2086 est considerare. Unum quidem quod est ex parte corporis, scilicet | |
| 2087 violatio signaculi virginalis. Aliud autem est in quo coniungitur | |
| 2088 id quod est animae cum eo quod est corporis, scilicet ipsa | |
| 2089 resolutio seminis delectationem sensibilem causans. Tertium autem | |
| 2090 est solum ex parte animae, scilicet propositum perveniendi ad talem | |
| 2091 delectationem. In quibus tribus, id quod primo positum est, per | |
| 2092 accidens se habet ad moralem actum, qui non consideratur per se | |
| 2093 nisi secundum ea quae sunt animae. Secundum vero materialiter se | |
| 2094 habet ad actum moralem, nam sensibiles passiones sunt materia | |
| 2095 moralium actuum. Tertium vero se habet formaliter et completive, | |
| 2096 quia ratio moralium in eo quod est rationis completur. Quia igitur | |
| 2097 virginitas dicitur per remotionem praedictae corruptionis, | |
| 2098 consequens est quod integritas membri corporalis per accidens se | |
| 2099 habeat ad virginitatem. Ipsa autem immunitas a delectatione quae | |
| 2100 consistit in seminis resolutione, se habet materialiter. Ipsum | |
| 2101 autem propositum perpetuo abstinendi a tali delectatione se habet | |
| 53 | 2102 formaliter et completive in virginitate.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 ad 1"><a name="45047"><span class="ref">[45047] IIª-IIae, q. 152 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2103 ergo dicendum quod illa definitio Augustini tangit quidem in recto |
| 2104 id quod est formale in virginitate, nam per meditationem | |
| 2105 intelligitur propositum rationis. Quod autem additur, perpetua, non | |
| 2106 sic intelligitur quod oporteat virginem semper actu talem | |
| 2107 meditationem habere, sed quia hoc debet in proposito gerere, ut | |
| 2108 perpetuo in hoc perseveret. Id vero quod est materiale, tangitur in | |
| 2109 obliquo, cum dicitur, incorruptionis in carne corruptibili. Quod | |
| 2110 additur ad ostendendam virginitatis difficultatem, nam si caro | |
| 2111 corrumpi non posset, non esset difficile perpetuam incorruptionis | |
| 53 | 2112 meditationem habere.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 ad 2"><a name="45048"><span class="ref">[45048] IIª-IIae, q. 152 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2113 secundum dicendum quod pudicitia est quidem essentialiter in anima, |
| 2114 materialiter autem in carne, et similiter virginitas. Unde | |
| 2115 Augustinus dicit, in libro de Virginit., quod licet virginitas in | |
| 2116 carne servetur, ac per hoc corporalis sit, <i>tamen spiritualis est | |
| 53 | 2117 quam vovet et servat continentia pietatis</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 ad 3"><a name="45049"><span class="ref">[45049] IIª-IIae, q. 152 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2118 dicendum quod, sicut dictum est, integritas corporalis membri per |
| 2119 accidens se habet ad virginitatem, inquantum scilicet per hoc quod | |
| 2120 ex proposito voluntatis abstinet quis a delectatione venerea, | |
| 2121 remanet integritas in membro corporeo. Unde si contingat quod per | |
| 2122 alium modum aliquo casu membri integritas corrumpatur, non magis | |
| 53 | 2123 praeiudicat virginitati quam si corrumpatur manus aut pes.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 ad 4"><a name="45050"><span class="ref">[45050] IIª-IIae, q. 152 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2124 dicendum quod delectatio quae est ex seminis resolutione dupliciter |
| 2125 potest contingere. Uno modo, ut procedat ex mentis proposito. Et | |
| 2126 sic tollit virginitatem, sive fiat per concubitum sive absque | |
| 2127 concubitu. Facit autem mentionem Augustinus de concubitu, quia | |
| 2128 huiusmodi resolutio communiter et naturaliter ex concubitu | |
| 2129 causatur. Alio modo potest provenire praeter propositum mentis, vel | |
| 2130 in dormiendo; vel per violentiam illatam, cui mens non consentit, | |
| 2131 quamvis caro delectationem experiatur; vel etiam ex infirmitate | |
| 2132 naturae, ut patet in his qui fluxum seminis patiuntur. Et sic non | |
| 2133 perditur virginitas, quia talis pollutio non accidit per | |
| 53 | 2134 impudicitiam, quam virginitas excludit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 152 a. 2 arg. 1"><a name="45051"><span class="ref">[45051] IIª-IIae, q. 152 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2135 secundum sic proceditur. Videtur quod virginitas sit illicita. Omne |
| 2136 enim quod contrariatur praecepto legis naturae est illicitum sed | |
| 2137 sicut praeceptum legis naturae ad conservationem individui est quod | |
| 2138 tangitur Gen. II, <i>de omni ligno quod est in Paradiso, | |
| 2139 comede</i>; ita etiam praeceptum legis naturae est ad | |
| 2140 conservationem speciei, quod ponitur Gen. I, <i>crescite et | |
| 2141 multiplicamini, et replete terram</i>. Ergo, sicut peccaret qui | |
| 2142 abstineret ab omni cibo, utpote faciens contra bonum individui; ita | |
| 2143 etiam peccat qui omnino abstinet ab actu generationis, utpote | |
| 53 | 2144 faciens contra bonum speciei.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 arg. 2"><a name="45052"><span class="ref">[45052] IIª-IIae, q. 152 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2145 Praeterea, omne id quod recedit a medio virtutis videtur esse |
| 2146 vitiosum. Sed virginitas recedit a medio virtutis ab omnibus | |
| 2147 delectationibus venereis abstinens, dicit enim philosophus, in II | |
| 2148 Ethic., quod <i>qui omni voluptate potitur, neque ab una recedit, | |
| 2149 intemperatus est; qui autem omnes fugit, agrestis est et | |
| 53 | 2150 insensibilis</i>. Ergo virginitas est aliquid vitiosum.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 arg. 3"><a name="45053"><span class="ref">[45053] IIª-IIae, q. 152 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2151 Praeterea, poena non debetur nisi vitio. Sed apud antiquos |
| 2152 puniebantur secundum leges illi qui semper caelibem vitam ducebant, | |
| 2153 ut maximus Valerius dicit. Unde et Plato, secundum Augustinum, in | |
| 2154 libro de vera Relig., sacrificasse dicitur <i>ut perpetua eius | |
| 2155 continentia tanquam peccatum aboleretur</i>. Ergo virginitas est | |
| 53 | 2156 peccatum.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 s. c."><a name="45054"><span class="ref">[45054] IIª-IIae, q. 152 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2157 contra, nullum peccatum recte cadit sub consilio. Sed virginitas |
| 2158 recte cadit sub consilio, dicitur enim I ad Cor. VII, <i>de | |
| 2159 virginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem | |
| 53 | 2160 do</i>. Ergo virginitas non est aliquid illicitum.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 co."><a name="45055"><span class="ref">[45055] IIª-IIae, q. 152 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2161 dicendum quod in humanis actibus illud est vitiosum quod est |
| 2162 praeter rationem rectam. Habet autem hoc ratio recta, ut his quae | |
| 2163 sunt ad finem utatur aliquis secundum eam mensuram qua congruit | |
| 2164 fini. Est autem triplex hominis bonum, ut dicitur in I Ethic., unum | |
| 2165 quidem quod consistit in exterioribus rebus, puta divitiis; aliud | |
| 2166 autem quod consistit in bonis corporis; tertium autem quod | |
| 2167 consistit in bonis animae, inter quae et bona contemplativae vitae | |
| 2168 sunt potiora bonis vitae activae, ut philosophus probat, in X | |
| 2169 Ethic., et dominus dicit, Lucae X, <i>Maria optimam partem | |
| 2170 elegit</i>. Quorum bonorum exteriora quidem ordinantur ad ea quae | |
| 2171 sunt corporis; ea vero quae sunt corporis, ad ea quae sunt animae; | |
| 2172 et ulterius ea quae sunt vitae activae, ad ea quae sunt vitae | |
| 2173 contemplativae. Pertinet igitur ad rectitudinem rationis ut aliquis | |
| 2174 utatur exterioribus bonis secundum eam mensuram qua competit | |
| 2175 corpori, et similiter de aliis. Unde si quis abstineat ab aliquibus | |
| 2176 possidendis, quae alias esset bonum possidere, ut consulat saluti | |
| 2177 corporali, vel etiam contemplationi veritatis, non esset hoc | |
| 2178 vitiosum, sed secundum rationem rectam. Et similiter si quis | |
| 2179 abstineat a delectationibus corporalibus ut liberius vacet | |
| 2180 contemplationi veritatis, pertinet hoc ad rectitudinem rationis. Ad | |
| 2181 hoc autem pia virginitas ab omni delectatione venerea abstinet, ut | |
| 2182 liberius divinae contemplationi vacet, dicit enim apostolus, I ad | |
| 2183 Cor. VII, <i>mulier innupta et virgo cogitat quae domini sunt, ut | |
| 2184 sit sancta et corpore et spiritu, quae autem nupta est, cogitat | |
| 2185 quae sunt mundi, quomodo placeat viro</i>. Unde relinquitur quod | |
| 53 | 2186 virginitas non est aliquid vitiosum, sed potius laudabile.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 ad 1"><a name="45056"><span class="ref">[45056] IIª-IIae, q. 152 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2187 ergo dicendum quod praeceptum habet rationem debiti, ut supra |
| 2188 dictum est. Dupliciter autem est aliquid debitum. Uno modo ut | |
| 2189 impleatur ab uno, et hoc debitum sine peccato praeteriri non | |
| 2190 potest. Aliud autem est debitum implendum a multitudine. Et ad tale | |
| 2191 debitum implendum non tenetur quilibet de multitudine, multa enim | |
| 2192 sunt multitudini necessaria ad quae implenda unus non sufficit, sed | |
| 2193 implentur a multitudine dum unus hoc, alius illud facit. Praeceptum | |
| 2194 igitur legis naturae homini datum de comestione, necesse est quod | |
| 2195 ab unoquoque impleatur, aliter enim individuum conservari non | |
| 2196 posset. Sed praeceptum datum de generatione respicit totam | |
| 2197 multitudinem hominum, cui necessarium est non solum quod | |
| 2198 multiplicetur corporaliter, sed etiam quod spiritualiter proficiat. | |
| 2199 Et ideo sufficienter providetur humanae multitudini si quidam | |
| 2200 carnali generationi operam dent, quidam vero, ab hac abstinentes, | |
| 2201 contemplationi divinorum vacent, ad totius humani generis | |
| 2202 pulchritudinem et salutem. Sicut etiam in exercitu quidam castra | |
| 2203 custodiunt, quidam signa deferunt, quidam gladiis decertant, quae | |
| 2204 tamen omnia debita sunt multitudini, sed per unum impleri non | |
| 53 | 2205 possunt.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 ad 2"><a name="45057"><span class="ref">[45057] IIª-IIae, q. 152 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2206 secundum dicendum quod ille qui abstinet ab omnibus delectationibus |
| 2207 praeter rationem rectam, quasi delectationes secundum se abhorrens, | |
| 2208 est insensibilis, sicut agricola. Virgo autem non abstinet ab omni | |
| 2209 delectatione, sed solum a delectatione venerea, et ab hac abstinet | |
| 2210 secundum rationem rectam, ut dictum est. Medium autem virtutis non | |
| 2211 secundum quantitatem, sed secundum rationem rectam determinatur, ut | |
| 2212 dicitur in II Ethic. Unde de magnanimo dicitur, in IV Ethic., quod | |
| 2213 <i>est magnitudine extremus, eo autem quod ut oportet, | |
| 53 | 2214 medius</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 ad 3"><a name="45058"><span class="ref">[45058] IIª-IIae, q. 152 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2215 dicendum quod leges feruntur secundum ea quae ut in pluribus |
| 2216 accidunt. Hoc autem rarum erat apud antiquos, ut aliquis amore | |
| 2217 veritatis contemplandae ab omni delectatione venerea abstineret, | |
| 2218 quod solus Plato legitur fecisse. Unde non sacrificavit quasi hoc | |
| 2219 peccatum reputaret, sed perversae opinioni civium cedens, ut ibidem | |
| 53 | 2220 Augustinus dicit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 152 a. 3 arg. 1"><a name="45059"><span class="ref">[45059] IIª-IIae, q. 152 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2221 tertium sic proceditur. Videtur quod virginitas non sit virtus. |
| 2222 Nulla enim virtus inest nobis a natura, ut philosophus dicit, in II | |
| 2223 Ethic. Sed virginitas inest a natura, quilibet enim mox natus virgo | |
| 53 | 2224 est. Ergo virginitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 arg. 2"><a name="45060"><span class="ref">[45060] IIª-IIae, q. 152 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2225 Praeterea, quicumque habet unam virtutem, habet omnes, ut supra |
| 2226 habitum est. Sed aliqui habent alias virtutes qui non habent | |
| 2227 virginitatem, alioquin, cum sine virtute nullus ad regnum caelorum | |
| 2228 perveniat, nullus sine virginitate ad ipsum posset pervenire; quod | |
| 53 | 2229 esset matrimonium damnare. Ergo virginitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 arg. 3"><a name="45061"><span class="ref">[45061] IIª-IIae, q. 152 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2230 Praeterea, omnis virtus restituitur per poenitentiam. Sed |
| 2231 virginitas non reparatur per poenitentiam, unde Hieronymus dicit, | |
| 2232 <i>cum cetera Deus possit, non potest virginem post ruinam | |
| 53 | 2233 reparare</i>. Ergo videtur quod virginitas non sit virtus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 arg. 4"><a name="45062"><span class="ref">[45062] IIª-IIae, q. 152 a. 3 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2234 Praeterea, nulla virtus perditur sine peccato. Sed virginitas |
| 2235 perditur sine peccato, scilicet per matrimonium. Ergo virginitas | |
| 53 | 2236 non est virtus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 arg. 5"><a name="45063"><span class="ref">[45063] IIª-IIae, q. 152 a. 3 arg. 5</span></a> |
| 28 | 2237 Praeterea, virginitas condividitur viduitati et pudicitiae |
| 2238 coniugali. Sed neutrum illorum ponitur virtus. Ergo virginitas non | |
| 53 | 2239 est virtus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 s. c."><a name="45064"><span class="ref">[45064] IIª-IIae, q. 152 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2240 contra est quod Ambrosius dicit, in libro de Virginit., <i>invitat |
| 2241 virginitatis amor ut aliquid de virginitate dicamus, ne veluti | |
| 2242 transitu quodam perstricta videatur quae principalis est | |
| 53 | 2243 virtus</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 co."><a name="45065"><span class="ref">[45065] IIª-IIae, q. 152 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2244 dicendum quod, sicut supra dictum est, in virginitate est sicut |
| 2245 formale et completivum propositum perpetuo abstinendi a | |
| 2246 delectatione venerea, quod quidem propositum laudabile redditur ex | |
| 2247 fine, inquantum scilicet hoc fit ad vacandum rebus divinis. | |
| 2248 Materiale autem in virginitate est integritas carnis absque omni | |
| 2249 experimento venereae delectationis. Manifestum est autem quod ubi | |
| 2250 est specialis materia habens specialem excellentiam, ibi invenitur | |
| 2251 specialis ratio virtutis, sicut patet in magnificentia, quae est | |
| 2252 circa magnos sumptus, et ex hoc est specialis virtus a liberalitate | |
| 2253 distincta, quae communiter se habet circa omnem pecuniarum usum. | |
| 2254 Hoc autem quod est conservare se immunem ab experimento venereae | |
| 2255 voluptatis, habet quandam excellentiam laudis supra hoc quod est | |
| 2256 conservare se immunem ab inordinatione venereae voluptatis. Et ideo | |
| 2257 virginitas est quaedam specialis virtus, habens se ad castitatem | |
| 53 | 2258 sicut magnificentia ad liberalitatem.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 ad 1"><a name="45066"><span class="ref">[45066] IIª-IIae, q. 152 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2259 ergo dicendum quod homines ex sua nativitate habent id quod est |
| 2260 materiale in virginitate, scilicet integritatem carnis immunem ab | |
| 2261 experimento venereorum. Non tamen habent id quod est formale in | |
| 2262 virginitate, ut scilicet habeant propositum servandi huiusmodi | |
| 2263 integritatem propter Deum. Et ex hoc habet rationem virtutis. Unde | |
| 2264 Augustinus dicit, in libro de Virginit., <i>nec nos in virginibus | |
| 2265 praedicamus quod virgines sunt, sed quod Deo dicatae pia | |
| 53 | 2266 continentia virgines</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 ad 2"><a name="45067"><span class="ref">[45067] IIª-IIae, q. 152 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2267 secundum dicendum quod connexio virtutum accipitur secundum id quod |
| 2268 est formale in virtutibus, idest secundum caritatem vel secundum | |
| 2269 prudentiam, ut supra habitum est, non autem secundum id quod est | |
| 2270 materiale in virtutibus. Nihil enim prohibet alicui virtuoso | |
| 2271 suppetere materiam unius virtutis, non autem materiam alterius, | |
| 2272 sicut pauper habet materiam temperantiae, non autem materiam | |
| 2273 magnificentiae. Et hoc modo alicui habenti alias virtutes deest | |
| 2274 materia virginitatis, idest praedicta integritas carnis. Tamen | |
| 2275 potest id quod est formale in virginitate habere, ut scilicet in | |
| 2276 praeparatione mentis praedictae integritatis conservandae | |
| 2277 propositum, si hoc sibi competeret. Sicut pauper potest in | |
| 2278 praeparatione animi habere propositum magnificos sumptus faciendi, | |
| 2279 si sibi competeret, et similiter ille qui est in prosperitate habet | |
| 2280 in praeparatione animi propositum adversa aequanimiter tolerandi. | |
| 2281 Et sine hac praeparatione animi non potest esse aliquis | |
| 53 | 2282 virtuosus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 ad 3"><a name="45068"><span class="ref">[45068] IIª-IIae, q. 152 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2283 dicendum quod virtus per poenitentiam reparari potest quantum ad id |
| 2284 quod est formale in virtute, non autem quantum ad id quod est | |
| 2285 materiale in ipsa. Non enim si quis magnificus consumpsit suas | |
| 2286 divitias, per poenitentiam peccati restituuntur ei divitiae. Et | |
| 2287 similiter ille qui peccando virginitatem amisit, per poenitentiam | |
| 2288 non recuperat virginitatis materiam, sed recuperat virginitatis | |
| 2289 propositum. Circa materiam autem virginitatis est aliquid quod | |
| 2290 miraculose reparari poterit divinitus, scilicet integritas membri, | |
| 2291 quam diximus accidentaliter se ad virginitatem habere. Aliud autem | |
| 2292 est quod nec miraculo reparari potest, ut scilicet qui expertus est | |
| 2293 voluptatem veneream, fiat non expertus, non enim Deus potest facere | |
| 53 | 2294 ut ea quae facta sunt non sint facta, ut in primo habitum est.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 ad 4"><a name="45069"><span class="ref">[45069] IIª-IIae, q. 152 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2295 dicendum quod virginitas, secundum quod est virtus, importat |
| 2296 propositum voto firmatum integritatis perpetuo servandae dicit enim | |
| 2297 Augustinus, in libro de Virginit., quod per virginitatem integritas | |
| 2298 carnis <i>ipsi creatori animae et carnis vovetur, consecratur, | |
| 2299 servatur</i>. Unde virginitas, secundum quod est virtus, nunquam | |
| 53 | 2300 amittitur nisi per peccatum.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 ad 5"><a name="45070"><span class="ref">[45070] IIª-IIae, q. 152 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2301 dicendum quod castitas coniugalis ex hoc solo laudem habet quod |
| 2302 abstinet ab illicitis voluptatibus, unde non habet aliquam | |
| 2303 excellentiam supra communem castitatem. Viduitas autem addit quidem | |
| 2304 aliquid supra communem castitatem, non tamen pervenit ad id quod | |
| 2305 est perfectum in materia ista, scilicet ad omnimodam immunitatem | |
| 2306 venereae voluptatis, sed sola virginitas. Et ideo sola virginitas | |
| 2307 ponitur virtus specialis, sicut supra castitatem sicut | |
| 53 | 2308 magnificentia supra liberalitatem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 152 a. 4 arg. 1"><a name="45071"><span class="ref">[45071] IIª-IIae, q. 152 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2309 quartum sic proceditur. Videtur quod virginitas non sit |
| 2310 excellentior matrimonio. Dicit enim Augustinus, in libro de bono | |
| 2311 coniugali, <i>non impar meritum continentiae est in Ioanne, qui | |
| 2312 nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios | |
| 2313 generavit</i>. Sed maioris virtutis maius est meritum. Ergo | |
| 53 | 2314 virginitas non est potior virtus quam castitas coniugalis.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 arg. 2"><a name="45072"><span class="ref">[45072] IIª-IIae, q. 152 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2315 Praeterea, ex virtute dependet laus virtuosi. Si ergo virginitas |
| 2316 praeferretur continentiae coniugali, videtur esse consequens quod | |
| 2317 quaelibet virgo esset laudabilior qualibet coniugata. Hoc autem est | |
| 53 | 2318 falsum. Ergo virginitas non praefertur coniugio.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 arg. 3"><a name="45073"><span class="ref">[45073] IIª-IIae, q. 152 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2319 Praeterea, bonum commune potius est bono privato, ut patet per |
| 2320 philosophum, in I Ethic. Sed coniugium ordinatur ad bonum commune, | |
| 2321 dicit enim Augustinus, in libro de bono coniugali, <i>quod est | |
| 2322 cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem humani | |
| 2323 generis</i>. Virginitas autem ordinatur ad bonum speciale, ut | |
| 2324 scilicet vitent tribulationem carnis, quam sustinent coniugati, | |
| 2325 sicut patet per apostolum, I ad Cor. VII. Ergo virginitas non est | |
| 53 | 2326 potior continentia coniugali.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 s. c."><a name="45074"><span class="ref">[45074] IIª-IIae, q. 152 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2327 contra est quod dicit Augustinus, in libro de Virginit., <i>certa |
| 2328 ratione, et sanctarum Scripturarum auctoritate, nec peccatum esse | |
| 2329 nuptias invenimus, nec eas bono vel virginalis continentiae, vel | |
| 53 | 2330 etiam vidualis, aequamus</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 co."><a name="45075"><span class="ref">[45075] IIª-IIae, q. 152 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2331 dicendum quod, sicut patet in libro Hieronymi contra Iovin., hic |
| 2332 error fuit Ioviniani, qui posuit virginitatem non esse matrimonio | |
| 2333 praeferendam. Qui quidem error praecipue destruitur et exemplo | |
| 2334 Christi, qui et matrem virginem elegit, et ipse virginitatem | |
| 2335 servavit; et ex doctrina apostoli, qui, I ad Cor. VII, virginitatem | |
| 2336 consuluit tanquam melius bonum; et etiam ratione. Tum quia bonum | |
| 2337 divinum est potius bono humano. Tum quia bonum animae praefertur | |
| 2338 bono corporis. Tum etiam quia bonum contemplativae vitae praefertur | |
| 2339 bono activae. Virginitas autem ordinatur ad bonum animae secundum | |
| 2340 vitam contemplativam, quod est cogitare ea quae sunt Dei. Coniugium | |
| 2341 autem ordinatur ad bonum corporis, quod est corporalis | |
| 2342 multiplicatio generis humani, et pertinet ad vitam activam, quia | |
| 2343 vir et mulier in matrimonio viventes necesse habent cogitare quae | |
| 2344 sunt mundi, ut patet per apostolum, I ad Cor. VII. Unde | |
| 53 | 2345 indubitanter virginitas praeferenda est continentiae coniugali.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 ad 1"><a name="45076"><span class="ref">[45076] IIª-IIae, q. 152 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2346 ergo dicendum quod meritum non solum pensatur ex genere actus, sed |
| 2347 magis ex animo operantis. Habuit autem Abraham animum sic | |
| 2348 dispositum ut paratus esset virginitatem servare si esset tempus | |
| 2349 congruum. Ex quo meritum continentiae coniugalis in ipso aequatur | |
| 2350 merito continentiae virginalis in Ioanne respectu praemii | |
| 2351 substantialis, non autem respectu praemii accidentalis. Unde | |
| 2352 Augustinus dicit, in libro de bono coniugali, quod <i>Ioannis | |
| 2353 caelibatus et Abrahae connubium pro temporum distributione Christo | |
| 2354 militaverunt, sed continentiam Ioannes etiam in opere, Abraham vero | |
| 53 | 2355 in solo habitu habebat</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 ad 2"><a name="45077"><span class="ref">[45077] IIª-IIae, q. 152 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2356 secundum dicendum quod, licet virginitas sit melior quam |
| 2357 continentia coniugalis, potest tamen coniugatus esse melior quam | |
| 2358 virgo, duplici ratione. Primo quidem, ex parte ipsius castitatis, | |
| 2359 si scilicet ille qui est coniugatus, habeat animum magis paratum ad | |
| 2360 virginitatem servandam, si oporteret, quam ille qui est virgo actu. | |
| 2361 Unde Augustinus instruit virginem, in libro de bono coniugali, ut | |
| 2362 dicat, <i>ego non sum melior quam Abraham, sed melior est castitas | |
| 2363 caelibum quam castitas nuptiarum</i>. Et rationem postea subdit, | |
| 2364 dicens, <i>quod enim ego nunc ago, melius illi egissent, si tunc | |
| 2365 agendum esset, quod autem illi egerunt, sic ego non agerem, etiam | |
| 2366 si nunc agendum esset</i>. Secundo, quia forte ille qui non est | |
| 2367 virgo, habet aliquam excellentiorem virtutem. Unde Augustinus | |
| 2368 dicit, in libro de Virginit., <i>unde scit virgo, quamvis sollicita | |
| 2369 quae sunt domini, ne forte, propter aliquam sibi incognitam | |
| 2370 infirmitatem, non sit matura martyrio, illa vero mulier cui se | |
| 2371 praeferre gestiebat, iam possit bibere calicem dominicae | |
| 53 | 2372 passionis?</i></p><p title="II-II q. 152 a. 4 ad 3"><a name="45078"><span class="ref">[45078] IIª-IIae, q. 152 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2373 dicendum quod bonum commune potius est bono privato si sit eiusdem |
| 2374 generis, sed potest esse quod bonum privatum sit melius secundum | |
| 2375 suum genus. Et hoc modo virginitas Deo dicata praefertur | |
| 2376 fecunditati carnali. Unde Augustinus dicit, in libro de Virginit., | |
| 2377 quod <i>fecunditas carnis, etiam illarum quae in hoc tempore nihil | |
| 2378 aliud in coniugio quam prolem requirunt quam mancipent Christo, pro | |
| 53 | 2379 amissa virginitate compensari non posse credenda est</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 152 a. 5 arg. 1"><a name="45079"><span class="ref">[45079] IIª-IIae, q. 152 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2380 quintum sic proceditur. Videtur quod virginitas sit maxima |
| 2381 virtutum. Dicit enim Cyprianus, in libro de Virginit., <i>nunc | |
| 2382 nobis ad virgines sermo est. Quarum quo sublimior gloria est, maior | |
| 2383 et cura. Flos est ille ecclesiastici germinis, decus atque | |
| 2384 ornamentum gratiae spiritualis, illustrior portio gregis | |
| 53 | 2385 Christi</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 arg. 2"><a name="45080"><span class="ref">[45080] IIª-IIae, q. 152 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2386 Praeterea, maius praemium debetur maiori virtuti. Sed virginitati |
| 2387 debetur maximum praemium, scilicet fructus centesimus, ut patet | |
| 53 | 2388 Matth. XIII, in Glossa. Ergo virginitas est maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 arg. 3"><a name="45081"><span class="ref">[45081] IIª-IIae, q. 152 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2389 Praeterea, tanto aliqua virtus est maior, quanto per eam magis |
| 2390 aliquis Christo conformatur. Sed maxime aliquis conformatur Christo | |
| 2391 per virginitatem, dicitur enim Apoc. XIV de virginibus, quod | |
| 2392 sequuntur agnum quocumque ierit, et quod <i>cantant canticum novum, | |
| 2393 quod nemo alius poterat dicere</i>. Ergo virginitas est maxima | |
| 53 | 2394 virtutum.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 s. c."><a name="45082"><span class="ref">[45082] IIª-IIae, q. 152 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2395 contra est quod Augustinus dicit, in libro de Virginit., <i>nemo, |
| 2396 quantum puto, ausus fuit virginitatem praeferre monasterio</i>. Et | |
| 2397 in eodem libro dicit, <i>praeclarissimum testimonium perhibet | |
| 2398 ecclesiastica auctoritas, in qua fidelibus notum est quo loco | |
| 2399 martyres, et quo defunctae sanctimoniales ad altaris sacramenta | |
| 2400 recitentur</i>. Per quod datur intelligi quod martyrium virginitati | |
| 53 | 2401 praefertur, et similiter monasterii status.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 co."><a name="45083"><span class="ref">[45083] IIª-IIae, q. 152 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2402 dicendum quod aliquid potest dici excellentissimum dupliciter. Uno |
| 2403 modo, in aliquo genere. Et sic virginitas est excellentissima, | |
| 2404 scilicet in genere castitatis, transcendit enim et castitatem | |
| 2405 vidualem et coniugalem. Et quia castitati antonomastice attribuitur | |
| 2406 decor, ideo virginitati per consequens attribuitur excellentissima | |
| 2407 pulchritudo. Unde et Ambrosius dicit, in libro de Virginit., | |
| 2408 <i>pulchritudinem quis potest maiorem aestimare decore virginis, | |
| 2409 quae amatur a rege, probatur a iudice, dedicatur domino, | |
| 2410 consecratur Deo?</i> Alio modo potest dici aliquid excellentissimum | |
| 2411 simpliciter. Et sic virginitas non est excellentissima virtutum. | |
| 2412 Semper enim finis excellit id quod est ad finem, et quanto aliquid | |
| 2413 efficacius ordinatur ad finem, tanto melius est. Finis autem ex quo | |
| 2414 virginitas laudabilis redditur, est vacare rebus divinis, ut dictum | |
| 2415 est. Unde ipsae virtutes theologicae, et etiam virtus religionis, | |
| 2416 quarum actus est ipsa occupatio circa res divinas, praeferuntur | |
| 2417 virginitati. Similiter etiam vehementius operantur ad hoc quod | |
| 2418 inhaereant Deo martyres, qui ad hoc postponunt propriam vitam; et | |
| 2419 viventes in monasteriis, qui ad hoc postponunt propriam voluntatem | |
| 2420 et omnia quae possunt habere; quam virgines, quae ad hoc postponunt | |
| 2421 venereas voluptates. Et ideo virginitas non simpliciter est maxima | |
| 53 | 2422 virtutum.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 ad 1"><a name="45084"><span class="ref">[45084] IIª-IIae, q. 152 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2423 ergo dicendum quod virgines sunt illustrior portio gregis Christi, |
| 2424 et est earum sublimior gloria, per comparationem ad viduas et | |
| 53 | 2425 coniugatas.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 ad 2"><a name="45085"><span class="ref">[45085] IIª-IIae, q. 152 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2426 secundum dicendum quod centesimus fructus attribuitur virginitati, |
| 2427 secundum Hieronymum, propter excellentiam quam habet ad viduitatem, | |
| 2428 cui attribuitur sexagesimus, et ad matrimonium, cui attribuitur | |
| 2429 tricesimus. Sed sicut Augustinus dicit, in libro de quaest. Evang., | |
| 2430 <i>centesimus fructus est martyrum, sexagesimus virginum, et | |
| 2431 tricesimus coniugatorum</i>. Unde ex hoc non sequitur quod | |
| 2432 virginitas sit simpliciter maxima omnium virtutum, sed solum aliis | |
| 53 | 2433 gradibus castitatis.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 ad 3"><a name="45086"><span class="ref">[45086] IIª-IIae, q. 152 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2434 dicendum quod virgines sequuntur agnum quocumque ierit quia |
| 2435 imitantur Christum non solum in integritate mentis, sed etiam in | |
| 2436 integritate carnis, ut Augustinus dicit, in libro de Virginit. Et | |
| 2437 ideo in pluribus sequuntur agnum. Non tamen oportet quod magis de | |
| 2438 propinquo, quia aliae virtutes faciunt propinquius inhaerere Deo | |
| 2439 per imitationem mentis. Canticum autem novum quod solae virgines | |
| 59 | 2440 cantant, est gaudium quod habent de integritate carnis servata.</p></div></div><div id="q153" class="q"><h2>Quaestio 153</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 153 pr."><a name="45087"><span class="ref">[45087] IIª-IIae, q. 153 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2441 considerandum est de vitio luxuriae, quod opponitur castitati. Et |
| 2442 primo, de ipsa in generali; secundo, de speciebus eius. Circa | |
| 2443 primum quaeruntur quinque. Primo, quid sit materia luxuriae. | |
| 2444 Secundo, utrum omnis concubitus sit illicitus. Tertio, utrum | |
| 2445 luxuria sit peccatum mortale. Quarto, utrum luxuria sit vitium | |
| 53 | 2446 capitale. Quinto, de filiabus eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 153 a. 1 arg. 1"><a name="45088"><span class="ref">[45088] IIª-IIae, q. 153 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2447 primum sic proceditur. Videtur quod materia luxuriae non sit solum |
| 2448 concupiscentiae et delectationes venereae. Dicit enim Augustinus, | |
| 2449 in libro Confess., quod <i>luxuria ad satietatem atque abundantiam | |
| 2450 se cupit vocari</i>. Sed satietas pertinet ad cibos et potus, | |
| 2451 abundantia autem ad divitias. Ergo luxuria non est proprie circa | |
| 53 | 2452 concupiscentias et voluptates venereas.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 arg. 2"><a name="45089"><span class="ref">[45089] IIª-IIae, q. 153 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2453 Praeterea, Prov. XX dicitur, <i>luxuriosa res est vinum</i>. Sed |
| 2454 vinum pertinet ad delectationem cibi et potus. Ergo circa has | |
| 53 | 2455 maxime videtur esse luxuria.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 arg. 3"><a name="45090"><span class="ref">[45090] IIª-IIae, q. 153 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2456 Praeterea, luxuria esse dicitur libidinosae voluptatis appetitus. |
| 2457 Sed libidinosa voluptas non solum est in venereis, sed etiam in | |
| 2458 multis aliis. Ergo luxuria non solum est circa concupiscentias et | |
| 53 | 2459 voluptates venereas.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 s. c."><a name="45091"><span class="ref">[45091] IIª-IIae, q. 153 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2460 contra est quod dicitur in libro de vera Relig., dicitur |
| 2461 luxuriosis, <i>qui seminat in carne, de carne metet | |
| 2462 corruptionem</i>. Sed seminatio carnis fit per voluptates venereas. | |
| 53 | 2463 Ergo ad has pertinet luxuria.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 co."><a name="45092"><span class="ref">[45092] IIª-IIae, q. 153 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2464 dicendum quod, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., luxuriosus |
| 2465 aliquis dicitur quasi solutus in voluptates. Maxime autem | |
| 2466 voluptates venereae animum hominis solvunt. Et ideo circa | |
| 53 | 2467 voluptates venereas maxime luxuria consideratur.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 ad 1"><a name="45093"><span class="ref">[45093] IIª-IIae, q. 153 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2468 ergo dicendum quod, sicut temperantia principaliter quidem et |
| 2469 proprie est circa delectationes tactus, dicitur autem ex | |
| 2470 consequenti et per similitudinem quandam in quibusdam aliis | |
| 2471 materiis; ita etiam luxuria principaliter quidem est in | |
| 2472 voluptatibus venereis, quae maxime et praecipue animum hominis | |
| 2473 resolvunt; secundario aut dicitur in quibuscumque aliis ad excessum | |
| 2474 pertinentibus. Unde Galat. V, dicit Glossa quod <i>luxuria est | |
| 53 | 2475 quaelibet superfluitas</i>.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 ad 2"><a name="45094"><span class="ref">[45094] IIª-IIae, q. 153 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2476 secundum dicendum quod vinum dicitur esse res luxuriosa, vel |
| 2477 secundum hunc modum quo in qualibet materia abundantia ad luxuriam | |
| 2478 refertur. Vel inquantum superfluus usus vini incentivum voluptati | |
| 53 | 2479 venereae praebet.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 ad 3"><a name="45095"><span class="ref">[45095] IIª-IIae, q. 153 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2480 dicendum quod libidinosa voluptas etsi in aliis materiis dicatur, |
| 2481 tamen specialiter hoc nomen sibi vindicant venereae delectationes, | |
| 2482 in quibus etiam specialiter libido dicitur, ut Augustinus dicit, | |
| 53 | 2483 XIV de Civ. Dei.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 153 a. 2 arg. 1"><a name="45096"><span class="ref">[45096] IIª-IIae, q. 153 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2484 secundum sic proceditur. Videtur quod nullus actus venereus possit |
| 2485 esse sine peccato. Nihil enim videtur impedire virtutem nisi | |
| 2486 peccatum. Sed omnis actus venereus maxime impedit virtutem, dicit | |
| 2487 enim Augustinus, in I Soliloq., <i>nihil esse sentio quod magis ex | |
| 2488 arce deiiciat animum virilem quam blandimenta feminae, corporumque | |
| 2489 ille contactus</i>. Ergo nullus actus venereus videtur esse sine | |
| 53 | 2490 peccato.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 arg. 2"><a name="45097"><span class="ref">[45097] IIª-IIae, q. 153 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2491 Praeterea, ubicumque invenitur aliquid superfluum per quod a bono |
| 2492 rationis receditur, hoc est vitiosum, quia virtus corrumpitur per | |
| 2493 superfluum et diminutum, ut dicitur in II Ethic. Sed in quolibet | |
| 2494 actu venereo est superfluitas delectationis, quae in tantum | |
| 2495 absorbet rationem quod impossibile est aliquid intelligere in ipsa, | |
| 2496 ut philosophus dicit, in VII Ethic., et sicut Hieronymus dicit, in | |
| 2497 illo actu spiritus prophetiae non tangebat corda prophetarum. Ergo | |
| 53 | 2498 nullus actus venereus potest esse sine peccato.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 arg. 3"><a name="45098"><span class="ref">[45098] IIª-IIae, q. 153 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2499 Praeterea, causa potior est quam effectus. Sed peccatum originale |
| 2500 in parvulis trahitur a concupiscentia, sine qua actus venereus esse | |
| 2501 non potest, ut patet per Augustinum, in libro de nuptiis et Concup. | |
| 53 | 2502 Ergo nullus actus venereus potest esse sine peccato.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 s. c."><a name="45099"><span class="ref">[45099] IIª-IIae, q. 153 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2503 contra est quod Augustinus dicit, in libro de bono Coniug., |
| 2504 <i>satis responsum est haereticis, si tamen capiunt, non esse | |
| 2505 peccatum quod neque contra naturam committitur, neque contra morem, | |
| 2506 neque contra praeceptum</i>. Et loquitur de actu venereo quo | |
| 2507 antiqui patres pluribus coniugibus utebantur. Ergo non omnis actus | |
| 53 | 2508 venereus est peccatum.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 co."><a name="45100"><span class="ref">[45100] IIª-IIae, q. 153 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2509 dicendum quod peccatum in humanis actibus est quod est contra |
| 2510 ordinem rationis. Habet autem hoc rationis ordo, ut quaelibet | |
| 2511 convenienter ordinet in suum finem. Et ideo non est peccatum si per | |
| 2512 rationem homo utatur rebus aliquibus ad finem ad quem sunt, modo et | |
| 2513 ordine convenienti, dummodo ille finis sit aliquod vere bonum. | |
| 2514 Sicut autem est vere bonum quod conservetur corporalis natura unius | |
| 2515 individui, ita etiam est quoddam bonum excellens quod conservetur | |
| 2516 natura speciei humanae. Sicut autem ad conservationem vitae unius | |
| 2517 hominis ordinatur usus ciborum, ita etiam ad conservationem totius | |
| 2518 humani generis usus venereorum, unde Augustinus dicit, in libro de | |
| 2519 bono Coniug., quod est <i>cibus ad salutem hominis</i>, hoc est | |
| 2520 concubitus ad salutem generis. Et ideo, sicut usus ciborum potest | |
| 2521 esse absque peccato, si fiat debito modo et ordine, secundum quod | |
| 2522 competit saluti corporis; ita etiam et usus venereorum potest esse | |
| 2523 absque omni peccato, si fiat debito modo et ordine, secundum quod | |
| 53 | 2524 est conveniens ad finem generationis humanae.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 ad 1"><a name="45101"><span class="ref">[45101] IIª-IIae, q. 153 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2525 ergo dicendum quod aliquid potest impedire virtutem dupliciter. Uno |
| 2526 modo, quantum ad communem statum virtutis, et sic non impeditur | |
| 2527 virtus nisi per peccatum. Alio modo, quantum ad perfectum virtutis | |
| 2528 statum, et sic potest impediri virtus per aliquid quod non est | |
| 2529 peccatum, sed est minus bonum. Et hoc modo usus feminae deiicit | |
| 2530 animum, non a virtute, sed ab arce, idest perfectione virtutis. | |
| 2531 Unde Augustinus dicit, in libro de bono Coniug., <i>sicut bonum | |
| 2532 erat quod Martha faciebat occupata circa ministerium sanctorum, sed | |
| 2533 melius quod Maria audiens verbum Dei; ita etiam bonum Susannae in | |
| 2534 castitate coniugali laudamus, sed bonum viduae Annae, et magis | |
| 53 | 2535 Mariae virginis, anteponimus</i>.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 ad 2"><a name="45102"><span class="ref">[45102] IIª-IIae, q. 153 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2536 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, medium virtutis non |
| 2537 attenditur secundum quantitatem, sed secundum quod convenit rationi | |
| 2538 rectae. Et ideo abundantia delectationis quae est in actu venereo | |
| 2539 secundum rationem ordinato, non contrariatur medio virtutis. Et | |
| 2540 praeterea ad virtutem non pertinet quantum sensus exterior | |
| 2541 delectetur, quod consequitur corporis dispositionem, sed quantum | |
| 2542 appetitus interior ad huiusmodi delectationes afficiatur. Nec hoc | |
| 2543 etiam quod ratio non potest liberum actum rationis ad spiritualia | |
| 2544 consideranda simul cum illa delectatione habere, ostendit quod | |
| 2545 actus ille sit contrarius virtuti. Non enim est contrarium virtuti | |
| 2546 si rationis actus aliquando intermittatur aliquo quod secundum | |
| 2547 rationem fit, alioquin, quod aliquis se somno tradit, esset contra | |
| 2548 virtutem. Hoc tamen quod concupiscentia et delectatio venereorum | |
| 2549 non subiacet imperio et moderationi rationis, provenit ex poena | |
| 2550 primi peccati, inquantum scilicet ratio rebellis Deo meruit habere | |
| 2551 suam carnem rebellem, ut patet per Augustinum, XIII de Civ. | |
| 53 | 2552 Dei.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 ad 3"><a name="45103"><span class="ref">[45103] IIª-IIae, q. 153 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2553 dicendum quod, sicut Augustinus ibidem dicit, quod <i>ex |
| 2554 concupiscentia carnis, quae regeneratis non imputatur in peccatum, | |
| 2555 tanquam ex filia peccati, proles nascitur originali obligata | |
| 2556 peccato</i>. Unde non sequitur quod actus ille sit peccatum, sed | |
| 2557 quod in illo actu sit aliquid poenale a peccato primo | |
| 53 | 2558 derivatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 153 a. 3 arg. 1"><a name="45104"><span class="ref">[45104] IIª-IIae, q. 153 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2559 tertium sic proceditur. Videtur quod luxuria quae est circa actus |
| 2560 venereos, non possit esse aliquod peccatum. Per actum enim venereum | |
| 2561 semen emittitur, quod est superfluum alimenti, ut patet per | |
| 2562 philosophum, in libro de Generat. Animal. Sed in emissione aliarum | |
| 2563 superfluitatum non attenditur aliquod peccatum. Ergo neque circa | |
| 53 | 2564 actus venereos potest esse aliquod peccatum.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 arg. 2"><a name="45105"><span class="ref">[45105] IIª-IIae, q. 153 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2565 Praeterea, quilibet potest licite uti ut libet, eo quod suum est. |
| 2566 Sed in actu venereo homo non utitur nisi eo quod suum est, nisi | |
| 2567 forte in adulterio vel raptu. Ergo in usu venereo non potest esse | |
| 53 | 2568 peccatum. Et ita luxuria non erit peccatum.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 arg. 3"><a name="45106"><span class="ref">[45106] IIª-IIae, q. 153 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2569 Praeterea, omne peccatum habet vitium oppositum. Sed luxuriae |
| 2570 nullum vitium videtur esse oppositum. Ergo luxuria non est | |
| 59 | 2571 peccatum.</p><div class="sc"><p title="II-II q. 153 a. 3 s. c. 1"><a name="45107"><span class="ref">[45107] IIª-IIae, q. 153 a. 3 s. c. 1</span></a> Sed |
| 28 | 2572 contra est quod causa est potior effectu. Sed vinum prohibetur |
| 2573 propter luxuriam, secundum illud apostoli, Ephes. V, <i>nolite | |
| 2574 inebriari vino, in quo est luxuria</i>. Ergo luxuria est | |
| 53 | 2575 prohibita.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 s. c. 2"><a name="45108"><span class="ref">[45108] IIª-IIae, q. 153 a. 3 s. c. 2</span></a> |
| 59 | 2576 Praeterea, Galat. V, enumeratur inter opera carnis.</p></div><p title="II-II q. 153 a. 3 co."><a name="45109"><span class="ref">[45109] IIª-IIae, q. 153 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2577 dicendum quod quanto aliquid est magis necessarium, tanto magis |
| 2578 oportet ut circa illud rationis ordo servetur. Unde per consequens | |
| 2579 magis est vitiosum si ordo rationis praetermittatur. Usus autem | |
| 2580 venereorum, sicut dictum est, est valde necessarius ad bonum | |
| 2581 commune, quod est conservatio humani generis. Et ideo circa hoc | |
| 2582 maxime attendi debet rationis ordo. Et per consequens, si quid | |
| 2583 circa hoc fiat praeter id quod ordo rationis habet, vitiosum erit. | |
| 2584 Hoc autem pertinet ad rationem luxuriae, ut ordinem et modum | |
| 2585 rationis excedat circa venerea. Et ideo absque dubio luxuria est | |
| 53 | 2586 peccatum.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 ad 1"><a name="45110"><span class="ref">[45110] IIª-IIae, q. 153 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2587 ergo dicendum quod, sicut philosophus, in eodem libro, dicit, semen |
| 2588 est superfluum quo indigetur, dicitur enim superfluum ex eo quod | |
| 2589 residuum est operationis virtutis nutritivae, tamen indigetur eo ad | |
| 2590 opus virtutis generativae. Sed aliae superfluitates humani corporis | |
| 2591 sunt quibus non indigetur. Et ideo non refert qualitercumque | |
| 2592 emittantur, salva decentia convictus humani. Sed non est simile in | |
| 2593 seminis emissione, quae taliter debet fieri ut conveniat fini ad | |
| 53 | 2594 quem eo indigetur.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 ad 2"><a name="45111"><span class="ref">[45111] IIª-IIae, q. 153 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2595 secundum dicendum quod, sicut apostolus dicit, I ad Cor. VI, contra |
| 2596 luxuriam loquens, <i>empti estis pretio magno. Glorificate ergo et | |
| 2597 portate Deum in corpore vestro</i>. Ex eo ergo quod aliquis | |
| 2598 inordinate suo corpore utitur per luxuriam, iniuriam facit domino, | |
| 2599 qui est principalis dominus corporis nostri. Unde et Augustinus | |
| 2600 dicit, in libro de decem chordis, <i>dominus, qui gubernat servos | |
| 2601 suos ad utilitatem illorum, non suam, hoc praecepit, ne per | |
| 2602 illicitas voluptates corruat templum eius, quod esse | |
| 53 | 2603 coepisti</i>.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 ad 3"><a name="45112"><span class="ref">[45112] IIª-IIae, q. 153 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2604 dicendum quod oppositum luxuriae non contingit in multis, eo quod |
| 2605 homines magis sint proni ad delectationes. Et tamen oppositum | |
| 2606 vitium continetur sub insensibilitate. Et accidit hoc vitium in eo | |
| 2607 qui in tantum detestatur mulierum usum quod etiam uxori debitum non | |
| 53 | 2608 reddit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 153 a. 4 arg. 1"><a name="45113"><span class="ref">[45113] IIª-IIae, q. 153 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2609 quartum sic proceditur. Videtur quod luxuria non sit vitium |
| 2610 capitale. Luxuria enim videtur idem esse immunditiae, ut patet per | |
| 2611 Glossam, Ephes. V. Sed immunditia est filia gulae, ut patet per | |
| 53 | 2612 Gregorium, XXXI Moral. Ergo luxuria non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 arg. 2"><a name="45114"><span class="ref">[45114] IIª-IIae, q. 153 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2613 Praeterea, Isidorus dicit, in libro de summo bono, quod <i>sicut |
| 2614 per superbiam mentis itur in prostitutionem libidinis, ita per | |
| 2615 humilitatem mentis salva fit castitas carnis</i>. Sed contra | |
| 2616 rationem capitalis vitii esse videtur quod ex alio vitio oriatur. | |
| 53 | 2617 Ergo luxuria non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 arg. 3"><a name="45115"><span class="ref">[45115] IIª-IIae, q. 153 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2618 Praeterea, luxuria causatur ex desperatione, secundum illud Ephes. |
| 2619 IV, <i>qui, desperantes, seipsos tradiderunt impudicitiae</i>. Sed | |
| 2620 desperatio non est vitium capitale, quinimmo ponitur filia acediae, | |
| 2621 ut supra habitum est. Ergo multo minus luxuria est vitium | |
| 53 | 2622 capitale.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 s. c."><a name="45116"><span class="ref">[45116] IIª-IIae, q. 153 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2623 contra est quod Gregorius, XXXI Moral., ponit luxuriam inter vitia |
| 53 | 2624 capitalia.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 co."><a name="45117"><span class="ref">[45117] IIª-IIae, q. 153 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2625 dicendum quod, sicut ex dictis patet, vitium capitale est quod |
| 2626 habet finem multum appetibilem, ita quod ex eius appetitu homo | |
| 2627 procedit ad multa peccata perpetranda, quae omnia ex illo vitio | |
| 2628 tanquam ex principali oriri dicuntur. Finis autem luxuriae est | |
| 2629 delectatio venereorum, quae est maxima. Unde huiusmodi delectatio | |
| 2630 est maxime appetibilis secundum appetitum sensitivum, tum propter | |
| 2631 vehementiam delectationis; tum etiam propter connaturalitatem huius | |
| 2632 concupiscentiae. Unde manifestum est quod luxuria est vitium | |
| 53 | 2633 capitale.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 ad 1"><a name="45118"><span class="ref">[45118] IIª-IIae, q. 153 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2634 ergo dicendum quod immunditia, secundum quosdam, quae ponitur filia |
| 2635 gulae, est quaedam immunditia corporalis, ut supra dictum est. Et | |
| 2636 sic obiectio non est ad propositum. Si vero accipiatur pro | |
| 2637 immunditia luxuriae, sic dicendum quod ex gula causatur | |
| 2638 materialiter, inquantum scilicet gula ministrat materiam corporalem | |
| 2639 luxuriae, non autem secundum rationem causae finalis, secundum quam | |
| 2640 potissime attenditur origo aliorum vitiorum ex vitiis | |
| 53 | 2641 capitalibus.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 ad 2"><a name="45119"><span class="ref">[45119] IIª-IIae, q. 153 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2642 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de inani gloria |
| 2643 ageretur, superbia ponitur communis mater omnium peccatorum, et | |
| 53 | 2644 ideo etiam vitia capitalia ex superbia oriuntur.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 ad 3"><a name="45120"><span class="ref">[45120] IIª-IIae, q. 153 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2645 dicendum quod a delectationibus luxuriae praecipue aliqui abstinent |
| 2646 propter spem futurae gloriae, quam desperatio subtrahit. Et ideo | |
| 2647 causat luxuriam sicut removens prohibens, non sicut per se causa, | |
| 53 | 2648 quod videtur requiri ad vitia capitalia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 153 a. 5 arg. 1"><a name="45121"><span class="ref">[45121] IIª-IIae, q. 153 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2649 quintum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter dicantur esse |
| 2650 filiae luxuriae <i>caecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, | |
| 2651 praecipitatio, amor sui, odium Dei, affectus praesentis saeculi, | |
| 2652 horror vel desperatio futuri</i>. Quia caecitas mentis et | |
| 2653 inconsideratio et praecipitatio pertinent ad imprudentiam, quae | |
| 2654 invenitur in omni peccato, sicut et prudentia in omni virtute. Ergo | |
| 53 | 2655 non debent poni speciales filiae luxuriae.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 arg. 2"><a name="45122"><span class="ref">[45122] IIª-IIae, q. 153 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2656 Praeterea, constantia ponitur pars fortitudinis, ut supra habitum |
| 2657 est. Sed luxuria non opponitur fortitudini, sed temperantiae. Ergo | |
| 53 | 2658 inconstantia non est filia luxuriae.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 arg. 3"><a name="45123"><span class="ref">[45123] IIª-IIae, q. 153 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2659 Praeterea, amor sui usque ad contemptum Dei est principium omnis |
| 2660 peccati, ut patet per Augustinum, XIV de Civ. Dei. Non ergo debet | |
| 53 | 2661 poni filia luxuriae.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 arg. 4"><a name="45124"><span class="ref">[45124] IIª-IIae, q. 153 a. 5 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2662 Praeterea, Isidorus ponit quatuor, scilicet <i>turpiloquia, |
| 2663 scurrilia, ludicra, stultiloquia</i>. Ergo praedicta enumeratio | |
| 53 | 2664 videtur esse superflua.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 s. c."><a name="45125"><span class="ref">[45125] IIª-IIae, q. 153 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 2665 contra est auctoritas Gregorii, XXXI Moral.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 co."><a name="45126"><span class="ref">[45126] IIª-IIae, q. 153 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 2666 dicendum quod quando inferiores potentiae vehementer afficiuntur ad |
| 2667 sua obiecta, consequens est quod superiores vires impediantur et | |
| 2668 deordinentur in suis actibus. Per vitium autem luxuriae maxime | |
| 2669 appetitus inferior, scilicet concupiscibilis, vehementer intendit | |
| 2670 suo obiecto, scilicet delectabili, propter vehementiam | |
| 2671 delectationis. Et ideo consequens est quod per luxuriam maxime | |
| 2672 superiores vires deordinentur, scilicet ratio et voluntas. Sunt | |
| 2673 autem rationis quatuor actus in agendis. Primo quidem, simplex | |
| 2674 intelligentia, quae apprehendit aliquem finem ut bonum. Et hic | |
| 2675 actus impeditur per luxuriam, secundum illud Dan. XIII, <i>species | |
| 2676 decepit te, et concupiscentia subvertit cor tuum</i>. Et quantum ad | |
| 2677 hoc, ponitur caecitas mentis. Secundus actus est consilium de his | |
| 2678 quae sunt agenda propter finem. Et hoc etiam impeditur per | |
| 2679 concupiscentiam luxuriae, unde Terentius dicit, in eunucho, loquens | |
| 2680 de amore libidinoso, <i>quae res in se neque consilium neque modum | |
| 2681 habet ullum, eam consilio regere non potes</i>. Et quantum ad hoc, | |
| 2682 ponitur praecipitatio, quae importat subtractionem consilii, ut | |
| 2683 supra habitum est, tertius autem actus est iudicium de agendis. Et | |
| 2684 hoc etiam impeditur per luxuriam, dicitur enim Dan. XIII, de | |
| 2685 senibus luxuriosis, <i>averterunt sensum suum, ut non recordarentur | |
| 2686 iudiciorum iustorum</i>. Et quantum ad hoc, ponitur inconsideratio. | |
| 2687 Quartus autem actus est praeceptum rationis de agendo. Quod etiam | |
| 2688 impeditur per luxuriam, inquantum scilicet homo impeditur ex impetu | |
| 2689 concupiscentiae ne exequatur id quod decrevit esse faciendum. Unde | |
| 2690 Terentius dicit, in eunucho, de quodam qui dicebat se recessurum ab | |
| 2691 amica, <i>haec verba una falsa lacrimula restringet</i>. Ex parte | |
| 2692 autem voluntatis, consequitur duplex actus inordinatus. Quorum unus | |
| 2693 est appetitus finis. Et quantum ad hoc, ponitur amor sui, quantum | |
| 2694 scilicet ad delectationem quam inordinate appetit, et per oppositum | |
| 2695 ponitur odium Dei, inquantum scilicet prohibet delectationem | |
| 2696 concupitam. Alius autem est appetitus eorum quae sunt ad finem. Et | |
| 2697 quantum ad hoc, ponitur affectus praesentis saeculi, in quo | |
| 2698 scilicet aliquis vult frui voluptate, et per oppositum ponitur | |
| 2699 desperatio futuri saeculi, quia dum nimis detinetur carnalibus | |
| 2700 delectationibus, non curat pervenire ad spirituales, sed fastidit | |
| 53 | 2701 eas.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 ad 1"><a name="45127"><span class="ref">[45127] IIª-IIae, q. 153 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2702 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in VI Ethic. |
| 2703 intemperantia maxime corrumpit prudentiam. Et ideo vitia opposita | |
| 2704 prudentiae maxime oriuntur ex luxuria, quae est praecipua | |
| 53 | 2705 intemperantiae species.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 ad 2"><a name="45128"><span class="ref">[45128] IIª-IIae, q. 153 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2706 secundum dicendum quod constantia in arduis et terribilibus ponitur |
| 2707 pars fortitudinis. Sed constantiam habere in abstinendo a | |
| 2708 delectationibus pertinet ad continentiam, quae ponitur pars | |
| 2709 temperantiae, ut supra dictum est. Et ideo inconstantia quae ei | |
| 2710 opponitur, ponitur filia luxuriae. Et tamen etiam prima | |
| 2711 inconstantia ex luxuria causatur, inquantum emollit cor hominis et | |
| 2712 effeminatum reddit, secundum illud Osee IV, <i>fornicatio, et vinum | |
| 2713 et ebrietas, aufert cor</i>. Et Vegetius dicit, in libro de re | |
| 2714 militari, quod <i>minus mortem metuit qui minus deliciarum novit in | |
| 2715 vita</i>. Nec oportet, sicut saepe dictum est, quod filiae vitii | |
| 53 | 2716 capitalis cum eo in materia conveniant.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 ad 3"><a name="45129"><span class="ref">[45129] IIª-IIae, q. 153 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2717 dicendum quod amor sui quantum ad quaecumque bona quae sibi aliquis |
| 2718 appetit, est commune principium peccatorum. Sed quantum ad hoc | |
| 2719 specialiter quod aliquis appetit sibi delectabilia carnis, ponitur | |
| 53 | 2720 amor sui filia luxuriae.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 ad 4"><a name="45130"><span class="ref">[45130] IIª-IIae, q. 153 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2721 dicendum quod illa quae Isidorus ponit, sunt quidam inordinati |
| 2722 actus exteriores, et praecipue ad locutionem pertinentes. In qua | |
| 2723 est aliquid inordinatum quadrupliciter. Uno modo, propter materiam. | |
| 2724 Et sic ponuntur turpiloquia. Quia enim ex abundantia cordis os | |
| 2725 loquitur, ut dicitur Matth. XII, luxuriosi, quorum cor est turpibus | |
| 2726 concupiscentiis plenum, de facili ad turpia verba prorumpunt. | |
| 2727 Secundo, ex parte causae. Quia enim luxuria inconsiderationem et | |
| 2728 praecipitationem causat, consequens est quod faciat prorumpere in | |
| 2729 verba leviter et inconsiderate dicta, quae dicuntur scurrilia. | |
| 2730 Tertio, quantum ad finem. Quia enim luxuriosus delectationem | |
| 2731 quaerit, etiam verba sua ad delectationem ordinat, et sic prorumpit | |
| 2732 in verba ludicra. Quarto, quantum ad sententiam verborum, quam | |
| 2733 pervertit luxuria, propter caecitatem mentis quam causat. Et sic | |
| 2734 prorumpit in stultiloquia, utpote cum suis verbis praefert | |
| 59 | 2735 delectationes quas appetit, quibuscumque aliis rebus.</p></div></div><div id="q154" class="q"><h2>Quaestio 154</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 154 pr."><a name="45131"><span class="ref">[45131] IIª-IIae, q. 154 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2736 considerandum est de luxuriae partibus. Et circa hoc quaeruntur |
| 2737 duodecim. Primo, de divisione partium luxuriae. Secundo, utrum | |
| 2738 fornicatio simplex sit peccatum mortale. Tertio, utrum sit maximum | |
| 2739 peccatorum. Quarto, utrum in tactibus et osculis et aliis huiusmodi | |
| 2740 illecebris consistat peccatum mortale. Quinto, utrum nocturna | |
| 2741 pollutio sit peccatum. Sexto, de stupro. Septimo, de raptu. Octavo, | |
| 2742 de adulterio. Nono, de incestu. Decimo, de sacrilegio. Undecimo, de | |
| 2743 peccato contra naturam. Duodecimo, de ordine gravitatis in | |
| 53 | 2744 praedictis speciebus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 1"><a name="45132"><span class="ref">[45132] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2745 primum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur sex |
| 2746 species luxuriae, scilicet, <i>fornicatio simplex, adulterium, | |
| 2747 incestus, stuprum, raptus et vitium contra naturam</i>. Diversitas | |
| 2748 enim materiae non diversificat speciem. Sed praedicta divisio | |
| 2749 sumitur secundum materiae diversitatem, prout scilicet aliquis | |
| 2750 commiscetur coniugatae, vel virgini, vel alterius conditionis | |
| 2751 mulieri. Ergo videtur quod per hoc species luxuriae non | |
| 53 | 2752 diversificentur.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 2"><a name="45133"><span class="ref">[45133] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2753 Praeterea, species vitii unius non videntur diversificari per ea |
| 2754 quae pertinent ad aliud vitium. Sed adulterium non differt a | |
| 2755 simplici fornicatione nisi in hoc quod aliquis accedit ad eam quae | |
| 2756 est alterius, et sic iniustitiam committit. Ergo videtur quod | |
| 53 | 2757 adulterium non debet poni species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 3"><a name="45134"><span class="ref">[45134] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2758 Praeterea, sicut contingit quod aliquis commiscetur mulieri quae |
| 2759 est alteri viro per matrimonium obligata, ita etiam contingit quod | |
| 2760 aliquis commiscetur mulieri quae est obligata Deo per votum. Sicut | |
| 2761 ergo adulterium ponitur species luxuriae, ita et sacrilegium | |
| 53 | 2762 species luxuriae poni debet.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 4"><a name="45135"><span class="ref">[45135] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2763 Praeterea, ille qui est matrimonio iunctus non solum peccat si ad |
| 2764 aliam mulierem accedat, sed etiam si sua coniuge inordinate utatur. | |
| 2765 Sed hoc peccatum sub luxuria continetur. Ergo deberet inter species | |
| 53 | 2766 luxuriae computari.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 5"><a name="45136"><span class="ref">[45136] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 5</span></a> |
| 28 | 2767 Praeterea, apostolus, II ad Cor. XII, dicit, <i>ne iterum, cum |
| 2768 venero, humiliet me Deus apud vos, et lugeam multos ex his qui ante | |
| 2769 peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditia et | |
| 2770 fornicatione et impudicitia quam gesserunt</i>. Ergo videtur quod | |
| 2771 etiam immunditia et impudicitia debeant poni species luxuriae, | |
| 53 | 2772 sicut et fornicatio.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 6"><a name="45137"><span class="ref">[45137] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 6</span></a> |
| 28 | 2773 Praeterea, divisum non condividitur dividentibus. Sed luxuria |
| 2774 condividitur praedictis, dicitur enim Galat. V, <i>manifesta sunt | |
| 2775 opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, impudicitia, | |
| 2776 luxuria</i>. Ergo videtur quod inconvenienter fornicatio ponatur | |
| 53 | 2777 species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 s. c."><a name="45138"><span class="ref">[45138] IIª-IIae, q. 154 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2778 contra est quod praedicta divisio ponitur in decretis, XXXVI Caus., |
| 53 | 2779 qu. I.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 co."><a name="45139"><span class="ref">[45139] IIª-IIae, q. 154 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2780 dicendum quod, sicut dictum est, peccatum luxuriae consistit in hoc |
| 2781 quod aliquis non secundum rectam rationem delectatione venerea | |
| 2782 utitur. Quod quidem contingit dupliciter, uno modo, secundum | |
| 2783 materiam in qua huiusmodi delectationem quaerit; alio modo, | |
| 2784 secundum quod, materia debita existente, non observantur aliae | |
| 2785 debitae conditiones. Et quia circumstantia, inquantum huiusmodi, | |
| 2786 non dat speciem actui morali, sed eius species sumitur ab obiecto, | |
| 2787 quod est materia actus; ideo oportuit species luxuriae assignari ex | |
| 2788 parte materiae vel obiecti. Quae quidem potest non convenire | |
| 2789 rationi rectae dupliciter. Uno modo, quia habet repugnantiam ad | |
| 2790 finem venerei actus. Et sic, inquantum impeditur generatio prolis, | |
| 2791 est vitium contra naturam, quod est in omni actu venereo ex quo | |
| 2792 generatio sequi non potest. Inquantum autem impeditur debita | |
| 2793 educatio et promotio prolis natae, est fornicatio simplex, quae est | |
| 2794 soluti cum soluta. Alio modo materia in qua exercetur actus | |
| 2795 venereus, potest esse non conveniens rationi rectae per | |
| 2796 comparationem ad alios homines. Et hoc dupliciter. Primo quidem, ex | |
| 2797 parte ipsius feminae cui aliquis commiscetur, quia ei debitus honor | |
| 2798 non servatur. Et sic est incestus, qui consistit in abusu mulierum | |
| 2799 consanguinitate vel affinitate iunctarum. Secundo, ex parte eius in | |
| 2800 cuius potestate est femina. Quia si est in potestate viri, est | |
| 2801 adulterium, si autem est in potestate patris, est stuprum, si non | |
| 2802 inferatur violentia; raptus autem, si inferatur. Diversificantur | |
| 2803 autem istae species magis ex parte feminae quam viri. Quia in actu | |
| 2804 venereo femina se habet sicut patiens et per modum materiae, vir | |
| 2805 autem per modum agentis. Dictum est autem quod praedictae species | |
| 53 | 2806 secundum differentiam materiae assignantur.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 1"><a name="45140"><span class="ref">[45140] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2807 ergo dicendum quod praedicta diversitas materiae habet annexam |
| 2808 diversitatem formalem obiecti, quae accipitur secundum diversos | |
| 53 | 2809 modos repugnantiae ad rationem rectam, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 2"><a name="45141"><span class="ref">[45141] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2810 secundum dicendum quod nihil prohibet in eodem actu diversorum |
| 2811 vitiorum deformitates concurrere, ut supra dictum est. Et hoc modo | |
| 2812 adulterium continetur sub luxuria et sub iniustitia. Nec deformitas | |
| 2813 iniustitiae omnino per accidens se habet ad luxuriam. Ostenditur | |
| 2814 enim luxuria gravior quae in tantum concupiscentiam sequitur quod | |
| 53 | 2815 etiam in iniustitiam ducat.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 3"><a name="45142"><span class="ref">[45142] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2816 dicendum quod mulier vovens continentiam quoddam spirituale |
| 2817 matrimonium facit cum Deo. Et ideo sacrilegium quod committitur in | |
| 2818 violatione talis mulieris, est quoddam adulterium spirituale. Et | |
| 2819 similiter alii modi sacrilegii reducuntur ad alias species | |
| 53 | 2820 luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 4"><a name="45143"><span class="ref">[45143] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2821 dicendum quod peccatum coniugati cum sua uxore non est secundum |
| 2822 indebitam materiam, sed secundum alias circumstantias quae non | |
| 53 | 2823 constituunt speciem moralis actus, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 5"><a name="45144"><span class="ref">[45144] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2824 dicendum quod, sicut dicit Glossa ibidem, immunditia ponitur pro |
| 2825 luxuria contra naturam. Impudicitia autem est quae fit cum liberis | |
| 2826 a viro, unde videtur ad stuprum pertinere. Vel potest dici quod | |
| 2827 impudicitia pertinet ad quosdam actus circumstantes actum venereum, | |
| 53 | 2828 sicut sunt oscula, tactus et alia huiusmodi.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 6"><a name="45145"><span class="ref">[45145] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 2829 dicendum quod luxuria sumitur ibidem pro quacumque superfluitate, |
| 53 | 2830 ut Glossa ibidem dicit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 1"><a name="45146"><span class="ref">[45146] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2831 secundum sic proceditur. Videtur quod fornicatio simplex non sit |
| 2832 peccatum mortale. Ea enim quae simul connumerantur, videntur esse | |
| 2833 unius rationis. Sed fornicatio connumeratur quibusdam quae non sunt | |
| 2834 peccata mortalia, dicitur enim Act. XV, <i>abstineatis vos ab | |
| 2835 immolatis simulacrorum, et sanguine et suffocato, et | |
| 2836 fornicatione</i>; illorum autem usus non est peccatum mortale, | |
| 2837 secundum illud I ad Tim. IV, <i>nihil reiiciendum quod cum | |
| 2838 gratiarum actione percipitur</i>. Ergo fornicatio non est peccatum | |
| 53 | 2839 mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 2"><a name="45147"><span class="ref">[45147] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2840 Praeterea, nullum peccatum mortale cadit sub praecepto divino. Sed |
| 2841 Osee I praecipitur a domino, <i>vade, sume tibi uxorem | |
| 2842 fornicationum, et fac filios fornicationum</i>. Ergo fornicatio non | |
| 53 | 2843 est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 3"><a name="45148"><span class="ref">[45148] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2844 Praeterea, nullum peccatum mortale in Scriptura sacra absque |
| 2845 reprehensione commemoratur. Sed fornicatio simplex commemoratur in | |
| 2846 Scriptura in antiquis patribus sine reprehensione, sicut legitur | |
| 2847 Gen. XVI de Abraham quod accessit ad Agar, ancillam suam; et infra, | |
| 2848 XXX, legitur de Iacob quod accessit ad ancillas uxorum suarum Balam | |
| 2849 et Zelpham; et infra, XXXVIII, legitur quod Iudas accessit ad | |
| 2850 Thamar, quam aestimavit meretricem. Ergo fornicatio simplex non est | |
| 53 | 2851 peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 4"><a name="45149"><span class="ref">[45149] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2852 Praeterea, omne peccatum mortale contrariatur caritati. Sed |
| 2853 fornicatio simplex non contrariatur caritati, neque quantum ad | |
| 2854 dilectionem Dei, quia non est directe peccatum contra Deum; nec | |
| 2855 etiam quantum ad dilectionem proximi, quia per hoc homo nulli | |
| 2856 homini facit iniuriam. Ergo fornicatio simplex non est peccatum | |
| 53 | 2857 mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 5"><a name="45150"><span class="ref">[45150] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 5</span></a> |
| 28 | 2858 Praeterea, omne peccatum mortale ducit in perditionem aeternam. Hoc |
| 2859 autem non facit fornicatio simplex, quia super illud I ad Tim. IV, | |
| 2860 <i>pietas ad omnia utilis est</i>, dicit Glossa Ambrosii, <i>omnis | |
| 2861 summa disciplinae Christianae in misericordia et pietate est. Quam | |
| 2862 aliquis sequens, si lubricum carnis patitur, sine dubio vapulabit, | |
| 2863 sed non peribit</i>. Ergo fornicatio simplex non est peccatum | |
| 53 | 2864 mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 6"><a name="45151"><span class="ref">[45151] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 6</span></a> |
| 28 | 2865 Praeterea, sicut Augustinus dicit, in libro de Bon. Coniug., |
| 2866 <i>quod est cibus ad salutem corporis, hoc est concubitus ad | |
| 2867 salutem generis</i>. Sed non omnis inordinatus usus ciborum est | |
| 2868 peccatum mortale. Ergo nec omnis inordinatus concubitus. Quod | |
| 2869 maxime videtur de fornicatione simplici, quae minima est inter | |
| 59 | 2870 species enumeratas.</p><div class="sc"><p title="II-II q. 154 a. 2 s. c. 1"><a name="45152"><span class="ref">[45152] IIª-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 1</span></a> Sed |
| 28 | 2871 contra est quod dicitur Tobiae IV, <i>attende tibi ab omni |
| 2872 fornicatione, et praeter uxorem tuam, non patiaris crimen | |
| 2873 scire</i>. Crimen autem importat peccatum mortale. Ergo fornicatio, | |
| 2874 et omnis concubitus qui est praeter uxorem, est peccatum | |
| 53 | 2875 mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 s. c. 2"><a name="45153"><span class="ref">[45153] IIª-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 2</span></a> |
| 28 | 2876 Praeterea, nihil excludit a regno Dei nisi peccatum mortale. |
| 2877 Fornicatio autem excludit, ut patet per apostolum, Galat. V, ubi, | |
| 2878 praemissa fornicatione, et quibusdam aliis vitiis, subdit, <i>qui | |
| 2879 talia agunt, regnum Dei non possidebunt</i>. Ergo fornicatio | |
| 53 | 2880 simplex est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 s. c. 3"><a name="45154"><span class="ref">[45154] IIª-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 3</span></a> |
| 28 | 2881 Praeterea, in decretis dicitur, XXII Caus., qu. I, <i>nosse debent |
| 2882 talem de periurio poenitentiam imponi debere qualem de adulterio et | |
| 2883 fornicatione, et de homicidio sponte commisso, et de ceteris | |
| 2884 criminalibus vitiis</i>. Ergo fornicatio simplex est peccatum | |
| 59 | 2885 criminale, sive mortale.</p></div><p title="II-II q. 154 a. 2 co."><a name="45155"><span class="ref">[45155] IIª-IIae, q. 154 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2886 dicendum quod absque omni dubio tenendum est quod fornicatio |
| 2887 simplex sit peccatum mortale, non obstante quod Deut. XXIII, super | |
| 2888 illud, non erit meretrix etc., dicit Glossa, <i>ad eas prohibet | |
| 2889 accedere quarum est venialis turpitudo</i>. Non enim debet dici | |
| 2890 venialis, sed venalis, quod est proprium meretricum. Ad huius autem | |
| 2891 evidentiam, considerandum est quod peccatum mortale est omne | |
| 2892 peccatum quod committitur directe contra vitam hominis. Fornicatio | |
| 2893 autem simplex importat inordinationem quae vergit in nocumentum | |
| 2894 vitae eius qui est ex tali concubitu nasciturus. Videmus enim in | |
| 2895 omnibus animalibus in quibus ad educationem prolis requiritur cura | |
| 2896 maris et feminae, quod in eis non est vagus concubitus, sed maris | |
| 2897 ad certam feminam, unam vel plures, sicut patet in omnibus avibus. | |
| 2898 Secus autem est in animalibus in quibus sola femina sufficit ad | |
| 2899 educationem fetus in quibus est vagus concubitus, ut patet in | |
| 2900 canibus et aliis huiusmodi animalibus. Manifestum est autem quod ad | |
| 2901 educationem hominis non solum requiritur cura matris, a qua | |
| 2902 nutritur, sed multo magis cura patris, a quo est instruendus et | |
| 2903 defendendus, et in bonis tam interioribus quam exterioribus | |
| 2904 promovendus. Et ideo contra naturam hominis est quod utatur vago | |
| 2905 concubitu, sed oportet quod sit maris ad determinatam feminam, cum | |
| 2906 qua permaneat, non per modicum tempus, sed diu, vel etiam per totam | |
| 2907 vitam. Et inde est quod naturaliter est maribus in specie humana | |
| 2908 sollicitudo de certitudine prolis, quia eis imminet educatio | |
| 2909 prolis. Haec autem certitudo tolleretur si esset vagus concubitus. | |
| 2910 Haec autem determinatio certae feminae matrimonium vocatur. Et ideo | |
| 2911 dicitur esse de iure naturali. Sed quia concubitus ordinatur ad | |
| 2912 bonum commune totius humani generis; bona autem communia cadunt sub | |
| 2913 determinatione legis, ut supra habitum est, consequens est quod | |
| 2914 ista coniunctio maris ad feminam, quae matrimonium dicitur, lege | |
| 2915 aliqua determinetur. Qualiter autem sit apud nos determinatum, in | |
| 2916 tertia parte huius operis agetur, cum de matrimonii sacramento | |
| 2917 tractabitur. Unde, cum fornicatio sit concubitus vagus, utpote | |
| 2918 praeter matrimonium existens, est contra bonum prolis educandae. Et | |
| 2919 ideo est peccatum mortale. Nec obstat si aliquis fornicando aliquam | |
| 2920 cognoscens, sufficienter provideat proli de educatione. Quia id | |
| 2921 quod cadit sub legis determinatione, iudicatur secundum id quod | |
| 2922 communiter accidit, et non secundum id quod in aliquo casu potest | |
| 53 | 2923 accidere.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 1"><a name="45156"><span class="ref">[45156] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2924 ergo dicendum quod fornicatio illis connumeratur, non quia habeat |
| 2925 eandem rationem culpae cum aliis, sed quantum ad hoc, quod ex his | |
| 2926 quae ibi ponuntur similiter poterat dissidium generari inter | |
| 2927 Iudaeos et gentiles, et eorum unanimis consensus impediri. Quia | |
| 2928 apud gentiles fornicatio simplex non reputabatur illicita, propter | |
| 2929 corruptionem naturalis rationis, Iudaei autem, ex lege divina | |
| 2930 instructi, eam illicitam reputabant. Alia vero quae ibi ponuntur, | |
| 2931 Iudaei abominabantur propter consuetudinem legalis conversationis. | |
| 2932 Unde apostoli ea gentilibus interdixerunt, non quasi secundum se | |
| 2933 illicita, sed quasi Iudaeis abominabilia, ut etiam supra dictum | |
| 53 | 2934 est.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 2"><a name="45157"><span class="ref">[45157] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2935 secundum dicendum quod fornicatio dicitur esse peccatum, inquantum |
| 2936 est contra rationem rectam. Ratio autem hominis recta est secundum | |
| 2937 quod regulatur voluntate divina, quae est prima et summa regula. Et | |
| 2938 ideo quod homo facit ex voluntate Dei, eius praecepto obediens, non | |
| 2939 est contra rationem rectam, quamvis videatur esse contra communem | |
| 2940 ordinem rationis, sicut etiam non est contra naturam quod | |
| 2941 miraculose fit virtute divina, quamvis sit contra communem cursum | |
| 2942 naturae. Et ideo, sicut Abraham non peccavit filium innocentem | |
| 2943 volendo occidere, propter hoc quod obedivit Deo, quamvis hoc, | |
| 2944 secundum se consideratum, sit communiter contra rectitudinem | |
| 2945 rationis humanae; ita etiam Osee non peccavit fornicando ex | |
| 2946 praecepto divino. Nec talis concubitus proprie fornicatio debet | |
| 2947 dici, quamvis fornicatio nominetur referendo ad cursum communem. | |
| 2948 Unde Augustinus dicit, III Confess., <i>cum Deus aliquid contra | |
| 2949 morem aut pactum quorumlibet iubet, etsi nunquam ibi factum est, | |
| 2950 faciendum est</i>. Et postea subdit, <i>sicut enim in potestatibus | |
| 2951 societatis humanae maior potestas minori ad obediendum praeponitur, | |
| 53 | 2952 ita Deus omnibus</i>.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 3"><a name="45158"><span class="ref">[45158] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2953 dicendum quod Abraham et Iacob ad ancillas accesserunt non quasi |
| 2954 fornicario concubitu, ut infra patebit, cum de matrimonio agetur. | |
| 2955 Iudam autem non est necessarium a peccato excusare, qui etiam | |
| 53 | 2956 auctor fuit venditionis Ioseph.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 4"><a name="45159"><span class="ref">[45159] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2957 dicendum quod fornicatio simplex contrariatur dilectioni proximi |
| 2958 quantum ad hoc, quod repugnat bono prolis nasciturae, ut ostensum | |
| 2959 est, dum scilicet dat operam generationi non secundum quod convenit | |
| 53 | 2960 proli nasciturae.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 5"><a name="45160"><span class="ref">[45160] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2961 dicendum quod per opera pietatis ille qui lubricum carnis patitur |
| 2962 liberatur a perditione aeterna, inquantum per huiusmodi opera | |
| 2963 disponitur ad hoc quod gratiam consequatur per quam poeniteat, et | |
| 2964 inquantum per huiusmodi opera satisfacit de lubrico carnis | |
| 2965 commisso. Non autem ita quod, si in lubrico carnis perseveret | |
| 53 | 2966 impoenitens usque ad mortem, per pietatis opera liberetur.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 6"><a name="45161"><span class="ref">[45161] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 2967 dicendum quod ex uno concubitu potest unus homo generari. Et ideo |
| 2968 inordinatio concubitus, quae impedit bonum prolis nasciturae, ex | |
| 2969 ipso genere actus est peccatum mortale, et non solum ex | |
| 2970 inordinatione concupiscentiae. Ex una autem comestione non | |
| 2971 impeditur bonum totius vitae unius hominis, et ideo actus gulae ex | |
| 2972 suo genere non est peccatum mortale. Esset tamen si quis scienter | |
| 2973 cibum comederet qui totam conditionem vitae eius immutaret, sicut | |
| 2974 patet de Adam. Nec tamen fornicatio est minimum peccatorum quae sub | |
| 2975 luxuria continentur. Minus enim est concubitus cum uxore qui fit ex | |
| 53 | 2976 libidine.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 154 a. 3 arg. 1"><a name="45162"><span class="ref">[45162] IIª-IIae, q. 154 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2977 tertium sic proceditur. Videtur quod fornicatio sit gravissimum |
| 2978 peccatum. Tanto enim videtur peccatum gravius, quanto ex maiori | |
| 2979 libidine procedit. Sed maxima libido est in fornicatione dicitur | |
| 2980 enim in Glossa, I ad Cor. VI, quod ardor libidinis in luxuria est | |
| 53 | 2981 maximus. Ergo videtur quod fornicatio sit gravissimum peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 arg. 2"><a name="45163"><span class="ref">[45163] IIª-IIae, q. 154 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2982 Praeterea, tanto aliquis gravius peccat, quanto in rem sibi magis |
| 2983 coniunctam delinquit, sicut gravius peccat qui percutit patrem quam | |
| 2984 qui percutit extraneum. Sed sicut dicitur I Cor. VI, <i>qui | |
| 2985 fornicatur, in corpus suum peccat</i>, quod est homini | |
| 2986 coniunctissimum. Ergo videtur quod fornicatio sit gravissimum | |
| 53 | 2987 peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 arg. 3"><a name="45164"><span class="ref">[45164] IIª-IIae, q. 154 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2988 Praeterea, quanto aliquod bonum est maius, tanto peccatum quod |
| 2989 contra illud committitur videtur esse gravius. Sed peccatum | |
| 2990 fornicationis videtur esse contra bonum totius humani generis, ut | |
| 2991 ex praedictis patet. Est etiam contra Christum, secundum illud I ad | |
| 2992 Cor. VI, <i>tollens membra Christi, faciam membra meretricis?</i> | |
| 53 | 2993 Ergo fornicatio est gravissimum peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 s. c."><a name="45165"><span class="ref">[45165] IIª-IIae, q. 154 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2994 contra est quod Gregorius dicit quod peccata carnalia sunt minoris |
| 53 | 2995 culpae quam peccata spiritualia.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 co."><a name="45166"><span class="ref">[45166] IIª-IIae, q. 154 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2996 dicendum quod gravitas peccati alicuius attendi potest dupliciter, |
| 2997 uno modo, secundum se; alio modo, secundum accidens. Secundum se | |
| 2998 quidem attenditur gravitas peccati ex ratione suae speciei, quae | |
| 2999 consideratur secundum bonum cui peccatum opponitur. Fornicatio | |
| 3000 autem est contra bonum hominis nascituri. Et ideo est gravius | |
| 3001 peccatum secundum speciem suam peccatis quae sunt contra bona | |
| 3002 exteriora, sicut est furtum et alia huiusmodi, minus autem peccatis | |
| 3003 quae sunt directe contra Deum, et peccato quod est contra vitam | |
| 53 | 3004 hominis iam nati, sicut est homicidium.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 ad 1"><a name="45167"><span class="ref">[45167] IIª-IIae, q. 154 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3005 ergo dicendum quod libido quae aggravat peccatum est quae consistit |
| 3006 in inclinatione voluntatis. Libido autem quae est in appetitu | |
| 3007 sensitivo diminuit peccatum, quia quanto aliquis ex maiori passione | |
| 3008 impulsus peccat, tanto levius est peccatum. Et hoc modo in | |
| 3009 fornicatione libido est maxima. Et inde est quod Augustinus dicit, | |
| 3010 in libro de agone Christiano, <i>quod inter omnia Christianorum | |
| 3011 certamina, duriora sunt praelia castitatis, ubi est quotidiana | |
| 3012 pugna, sed rara victoria</i>. Et Isidorus dicit, in libro de summo | |
| 3013 bono, quod <i>magis per carnis luxuriam humanum genus subditur | |
| 3014 Diabolo</i> quam per aliquod aliud, quia scilicet difficilius est | |
| 53 | 3015 vincere vehementiam huius passionis.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 ad 2"><a name="45168"><span class="ref">[45168] IIª-IIae, q. 154 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3016 secundum dicendum quod ille qui fornicatur dicitur peccare in |
| 3017 corpus suum, non solum quia fornicationis delectatio consummatur in | |
| 3018 carne, quod etiam in gula accidit, sed etiam quia contra bonum | |
| 3019 proprii corporis agit qui fornicatur, inquantum scilicet indebite | |
| 3020 illud resolvit et inquinat, et alteri commiscet. Nec tamen propter | |
| 3021 hoc sequitur quod fornicatio sit peccatum gravissimum, quia ratio | |
| 3022 in homine praevalet corpori; unde, si sit peccatum magis repugnans | |
| 53 | 3023 rationi, gravius erit.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 ad 3"><a name="45169"><span class="ref">[45169] IIª-IIae, q. 154 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3024 dicendum quod peccatum fornicationis est contra bonum speciei |
| 3025 humanae inquantum impedit generationem singularem unius hominis | |
| 3026 nascituri. Magis autem pertingit ad rationem speciei qui actu iam | |
| 3027 participat speciem quam qui est potentia homo. Et secundum hoc | |
| 3028 etiam homicidium est gravius quam fornicatio et omnes luxuriae | |
| 3029 species, tanquam magis bono speciei humanae repugnans. Bonum etiam | |
| 3030 divinum est maius bono speciei humanae. Et ideo etiam peccata quae | |
| 3031 sunt contra Deum, sunt maiora. Nec fornicatio est directe peccatum | |
| 3032 in Deum, quasi fornicator Dei offensam intendat, sed ex | |
| 3033 consequenti, sicut et omnia peccata mortalia. Sicut enim membra | |
| 3034 corporis nostri sunt membra Christi, ita etiam et spiritus noster | |
| 3035 est unum cum Christo, secundum illud I ad Cor. VI, <i>qui adhaeret | |
| 3036 Deo, unus spiritus est</i>. Unde etiam peccata spiritualia sunt | |
| 53 | 3037 magis contra Christum quam fornicatio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 154 a. 4 arg. 1"><a name="45170"><span class="ref">[45170] IIª-IIae, q. 154 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3038 quartum sic proceditur. Videtur quod in tactibus et osculis non |
| 3039 consistat peccatum mortale. Apostolus enim, ad Ephes. V, dicit, | |
| 3040 <i>fornicatio autem et omnis immunditia, aut avaritia, ne nominetur | |
| 3041 in vobis, sicut decet sanctos</i>. Subdit autem, aut turpitudo, | |
| 3042 Glossa, <i>ut in osculis et amplexibus; aut stultiloquium, ut | |
| 3043 blanda verba; aut scurrilitas, quae a stultis curialitas dicitur, | |
| 3044 idest iocularitas</i>. Postea autem subdit, <i>hoc enim scitote, | |
| 3045 intelligentes, quod omnis fornicator aut immundus aut avarus, quod | |
| 3046 est idolorum servitus, non habet haereditatem in regno Christi et | |
| 3047 Dei</i>, ubi non replicat de turpitudine, sicut nec de stultiloquio | |
| 53 | 3048 aut scurrilitate. Ergo ista non sunt peccata mortalia.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 arg. 2"><a name="45171"><span class="ref">[45171] IIª-IIae, q. 154 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3049 Praeterea, fornicatio dicitur esse peccatum mortale ex hoc quod per |
| 3050 eam impeditur bonum prolis generandae et educandae. Sed ad hoc | |
| 3051 nihil operantur oscula et tactus, sive amplexus. Ergo in his non | |
| 53 | 3052 contingit esse peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 arg. 3"><a name="45172"><span class="ref">[45172] IIª-IIae, q. 154 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3053 Praeterea, illa quae sunt secundum se peccata mortalia, nunquam |
| 3054 possunt bene fieri. Sed oscula et tactus et huiusmodi possunt | |
| 3055 quandoque fieri absque peccato. Ergo non sunt secundum se peccata | |
| 59 | 3056 mortalia.</p><div class="sc"><p title="II-II q. 154 a. 4 s. c. 1"><a name="45173"><span class="ref">[45173] IIª-IIae, q. 154 a. 4 s. c. 1</span></a> Sed |
| 28 | 3057 contra, minus est aspectus libidinosus quam tactus, amplexus vel |
| 3058 osculum. Sed aspectus libidinosus est peccatum mortale, secundum | |
| 3059 illud Matth. V, <i>qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, iam | |
| 3060 moechatus est eam in corde suo</i>. Ergo multo magis osculum | |
| 53 | 3061 libidinosum, et alia huiusmodi, sunt peccata mortalia.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 s. c. 2"><a name="45174"><span class="ref">[45174] IIª-IIae, q. 154 a. 4 s. c. 2</span></a> |
| 28 | 3062 Praeterea, Cyprianus, ad Pomponium de virginitate, dicit, <i>certe |
| 3063 ipse concubitus, ipse amplexus, ipsa confabulatio et osculatio, et | |
| 3064 coniacentium duorum turpis et foeda dormitio, quantum dedecoris et | |
| 3065 criminis confitentur</i>. Ergo per praedicta homo fit reus | |
| 59 | 3066 criminis, idest peccati mortalis.</p></div><p title="II-II q. 154 a. 4 co."><a name="45175"><span class="ref">[45175] IIª-IIae, q. 154 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3067 dicendum quod aliquid dicitur esse peccatum mortale dupliciter. Uno |
| 3068 modo, secundum speciem suam. Et hoc modo osculum, amplexus vel | |
| 3069 tactus, secundum suam rationem non nominant peccatum mortale. | |
| 3070 Possunt enim haec absque libidine fieri, vel propter consuetudinem | |
| 3071 patriae, vel propter aliquam necessitatem aut rationabilem causam. | |
| 3072 Alio modo dicitur aliquid esse peccatum mortale ex sua causa, sicut | |
| 3073 ille qui dat eleemosynam ut aliquem inducat ad haeresim, mortaliter | |
| 3074 peccat propter intentionem corruptam. Dictum est autem supra quod | |
| 3075 consensus in delectationem peccati mortalis est peccatum mortale, | |
| 3076 et non solum consensus in actum. Et ideo, cum fornicatio sit | |
| 3077 peccatum mortale, et multo magis aliae luxuriae species, consequens | |
| 3078 est quod consensus in delectationem talis peccati sit peccatum | |
| 3079 mortale, et non solum consensus in actum. Et ideo, cum oscula et | |
| 3080 amplexus et huiusmodi propter delectationem huiusmodi fiant, | |
| 3081 consequens est quod sint peccata mortalia. Et sic solum dicuntur | |
| 3082 libidinosa. Unde huiusmodi, secundum quod libidinosa sunt, sunt | |
| 53 | 3083 peccata mortalia.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 ad 1"><a name="45176"><span class="ref">[45176] IIª-IIae, q. 154 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3084 ergo dicendum quod apostolus ideo non resumit illa tria, quia non |
| 3085 habent rationem peccati nisi secundum quod ordinantur ad | |
| 53 | 3086 praecedentia.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 ad 2"><a name="45177"><span class="ref">[45177] IIª-IIae, q. 154 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3087 secundum dicendum quod oscula et tactus, quamvis secundum se non |
| 3088 impediant bonum prolis humanae, procedunt tamen ex libidine, quae | |
| 3089 est radix huius impedimenti. Et ex hoc habent rationem peccati | |
| 53 | 3090 mortalis.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 ad 3"><a name="45178"><span class="ref">[45178] IIª-IIae, q. 154 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3091 dicendum quod ratio illa concludit quod huiusmodi non sunt peccata |
| 53 | 3092 secundum suam speciem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 154 a. 5 arg. 1"><a name="45179"><span class="ref">[45179] IIª-IIae, q. 154 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3093 quintum sic proceditur. Videtur quod nocturna pollutio sit |
| 3094 peccatum. Meritum enim et demeritum habent fieri circa idem. Sed | |
| 3095 dormiens potest mereri, sicut patet de Salomone, qui dormiens a | |
| 3096 domino donum sapientiae impetravit, ut dicitur III Reg. III, et II | |
| 3097 Paralip. I. Ergo in dormiendo potest aliquis demereri. Et ita | |
| 53 | 3098 videtur quod nocturna pollutio sit peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 arg. 2"><a name="45180"><span class="ref">[45180] IIª-IIae, q. 154 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3099 Praeterea, quicumque habet usum rationis, potest peccare. Sed in |
| 3100 dormiendo aliquis habet usum rationis, quia frequenter aliquis in | |
| 3101 somnis ratiocinatur, et praeeligit unum alteri, consentiens vel | |
| 3102 dissentiens. Ergo in dormiendo potest aliquis peccare. Et ita | |
| 3103 propter somnum nocturna pollutio non impeditur quin sit peccatum, | |
| 53 | 3104 cum ex genere actus sit peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 arg. 3"><a name="45181"><span class="ref">[45181] IIª-IIae, q. 154 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3105 Praeterea, frustra increpatur et instruitur qui non potest vel |
| 3106 agere secundum rationem vel contra rationem. Sed homo in somnis | |
| 3107 instruitur a Deo et increpatur, secundum illud Iob XXXIII, <i>per | |
| 3108 somnium, in visione nocturna, quando sopor solet occupare homines, | |
| 3109 tunc aperit aures virorum, et erudiens eos instruit disciplina</i>. | |
| 3110 Ergo in somnis potest aliquis agere secundum rationem vel contra | |
| 3111 rationem, quod est bene agere vel peccare. Et sic videtur quod | |
| 53 | 3112 pollutio nocturna sit peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 s. c."><a name="45182"><span class="ref">[45182] IIª-IIae, q. 154 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3113 contra est quod Augustinus dicit, XII super Gen. ad Litt., <i>ipsa |
| 3114 phantasia quae fit in cogitatione sermocinantis, cum expressa | |
| 3115 fuerit in visione somniantis, ut inter illam et veram coniunctionem | |
| 3116 corporum non discernatur, continue movetur caro et sequitur quod | |
| 3117 eum motum sequi solet, cum hoc tam sine peccato fiat, quam sine | |
| 3118 peccato a vigilantibus dicitur quod, ut diceretur, sine dubio | |
| 53 | 3119 cogitatum est</i>.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 co."><a name="45183"><span class="ref">[45183] IIª-IIae, q. 154 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3120 dicendum quod nocturna pollutio dupliciter potest considerari. Uno |
| 3121 modo, secundum se. Et hoc modo non habet rationem peccati. Omne | |
| 3122 enim peccatum dependet ex iudicio rationis, quia etiam primus motus | |
| 3123 sensualitatis non habet quod sit peccatum nisi inquantum iudicio | |
| 3124 rationis reprimi potest. Et ideo, sublato iudicio rationis, | |
| 3125 tollitur ratio peccati. In dormiendo autem ratio non habet liberum | |
| 3126 iudicium, nullus enim est dormiens qui non intendat aliquibus | |
| 3127 similitudinibus phantasmatum velut rebus ipsis, ut patet ex his | |
| 3128 quae in primo dicta sunt. Et ideo id quod agit homo dormiens, qui | |
| 3129 non habet liberum iudicium rationis, non imputatur ei ad culpam, | |
| 3130 sicut nec illud quod agit furiosus aut amens. Alio modo potest | |
| 3131 considerari nocturna pollutio per comparationem ad suam causam. | |
| 3132 Quae potest esse triplex. Una quidem corporalis. Cum enim humor | |
| 3133 seminalis superabundat in corpore; vel cum facta est humoris | |
| 3134 resolutio, vel per nimiam calefactionem corporis, vel per | |
| 3135 quamcumque aliam commotionem; somniat dormiens ea quae pertinent ad | |
| 3136 expulsionem huiusmodi humoris abundantis vel resoluti, sicut etiam | |
| 3137 accidit quando natura gravatur ex aliqua alia superfluitate; ita | |
| 3138 quod quandoque formantur in imaginatione phantasmata pertinentia ad | |
| 3139 emissionem talium superfluitatum. Si igitur superabundantia talis | |
| 3140 humoris sit ex causa culpabili, puta cum est ex superfluitate cibi | |
| 3141 vel potus; tunc nocturna pollutio habet rationem culpae ex sua | |
| 3142 causa. Si autem superabundantia vel resolutio talis humoris non sit | |
| 3143 ex aliqua causa culpabili, tunc nocturna pollutio non est | |
| 3144 culpabilis, nec in se nec in causa sua. Alia vero causa nocturnae | |
| 3145 pollutionis potest esse animalis interior, puta cum ex cogitatione | |
| 3146 praecedenti contingit aliquem dormientem pollui. Cogitatio autem | |
| 3147 quae in vigilia praecessit, quandoque est pure speculativa, puta | |
| 3148 cum aliquis causa disputationis cogitat de peccatis carnalibus, | |
| 3149 quandoque autem est cum aliqua affectione vel concupiscentiae vel | |
| 3150 horroris. Contingit autem magis pollutio nocturna ex cogitatione | |
| 3151 carnalium vitiorum quae fuit cum concupiscentia talium | |
| 3152 delectationum, quia ex hoc remanet quoddam vestigium et inclinatio | |
| 3153 in anima, ita quod dormiens facilius inducitur in sua imaginatione | |
| 3154 ad assentiendum actibus ex quibus sequitur pollutio. Secundum hoc | |
| 3155 philosophus dicit, in I Ethic., quod inquantum paulatim | |
| 3156 pertranseunt quidam motus a vigilantibus ad dormientes, meliora | |
| 3157 fiunt phantasmata studiosorum quam quorumlibet, et Augustinus | |
| 3158 dicit, XII super Gen. ad Litt., quod <i>propter bonam animae | |
| 3159 affectionem, quaedam eius merita etiam in somnis clarent</i>. Et | |
| 3160 sic patet quod nocturna pollutio habet rationem culpae ex parte | |
| 3161 suae causae. Quandoque tamen contingit quod ex praecedenti | |
| 3162 cogitatione carnalium actuum etiam speculativa, vel si sit cum | |
| 3163 horrore, sequitur in somnis pollutio. Et tunc non habet rationem | |
| 3164 culpae, nec in se nec in sua causa. Tertia vero causa est | |
| 3165 spiritualis extrinseca, puta cum ex operatione Daemonis commoventur | |
| 3166 phantasmata dormientis in ordine ad talem effectum. Et hoc quidem | |
| 3167 quandoque est cum peccato praecedenti, scilicet negligentia | |
| 3168 praeparandi se contra Daemonis illusiones, unde et in sero | |
| 3169 cantatur, <i>hostemque nostrum comprime, ne polluantur corpora</i>. | |
| 3170 Quandoque vero est absque omni culpa hominis, ex sola nequitia | |
| 3171 Daemonis, sicut in collationibus patrum legitur de quodam quod | |
| 3172 semper in diebus festis pollutionem nocturnam patiebatur, hoc | |
| 3173 Diabolo procurante, ut impediretur a sacra communione. Sic igitur | |
| 3174 patet quod nocturna pollutio nunquam est peccatum, quandoque tamen | |
| 53 | 3175 est sequela peccati praecedentis.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 ad 1"><a name="45184"><span class="ref">[45184] IIª-IIae, q. 154 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3176 ergo dicendum quod Salomon non meruit in dormiendo sapientiam a |
| 3177 Deo, sed fuit signum praecedentis desiderii, propter quod dicitur | |
| 3178 talis petitio Deo placuisse, ut Augustinus dicit, XII super Gen. ad | |
| 53 | 3179 Litt.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 ad 2"><a name="45185"><span class="ref">[45185] IIª-IIae, q. 154 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3180 secundum dicendum quod, secundum quod vires sensitivae interiores |
| 3181 magis vel minus opprimuntur a somno, propter vaporis turbulentiam | |
| 3182 vel puritatem, secundum hoc usus rationis magis vel minus impeditur | |
| 3183 in dormiendo. Semper tamen quantum ad aliquid impeditur, ut non | |
| 3184 possit omnino liberum iudicium habere, ut in prima parte dictum | |
| 53 | 3185 est. Et ideo non imputatur ei ad culpam quod tunc agit.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 ad 3"><a name="45186"><span class="ref">[45186] IIª-IIae, q. 154 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3186 dicendum quod apprehensio rationis non ita impeditur in somno sicut |
| 3187 eius iudicium, quod perficitur per conversionem ad sensibilia, quae | |
| 3188 sunt prima principia cognitionis humanae. Et ideo nihil prohibet | |
| 3189 hominem secundum rationem apprehendere aliquid de novo in | |
| 3190 dormiendo, vel ex ipsis reliquiis praecedentium cogitationum et | |
| 3191 phantasmatibus oblatis, vel etiam ex revelatione divina, aut | |
| 53 | 3192 immissione Angeli boni vel mali.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 154 a. 6 arg. 1"><a name="45187"><span class="ref">[45187] IIª-IIae, q. 154 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3193 sextum sic proceditur. Videtur quod stuprum non debeat poni una |
| 3194 species luxuriae. Stuprum enim importat illicitam virginum | |
| 3195 deflorationem; ut habetur in decretis, XXXVI Caus., qu. I. Sed hoc | |
| 3196 potest esse soluti cum soluta, quod pertinet ad fornicationem. Ergo | |
| 3197 stuprum non debet poni species luxuriae a fornicatione | |
| 53 | 3198 distincta.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 arg. 2"><a name="45188"><span class="ref">[45188] IIª-IIae, q. 154 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3199 Praeterea, Ambrosius dicit, in libro de patriarchis, <i>nemo sibi |
| 3200 blandiatur de legibus hominum, omne stuprum adulterium est</i>. Sed | |
| 3201 specierum ex opposito divisarum una non continetur sub alia. Cum | |
| 3202 ergo adulterium ponatur species luxuriae, videtur quod stuprum | |
| 53 | 3203 species luxuriae poni non debet.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 arg. 3"><a name="45189"><span class="ref">[45189] IIª-IIae, q. 154 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3204 Praeterea, inferre alicui iniuriam videtur magis ad iniustitiam |
| 3205 quam ad luxuriam pertinere. Sed ille qui stuprum committit, | |
| 3206 iniuriam facit alteri, scilicet patri puellae quam corrumpit, qui | |
| 3207 potest ad animum suam iniuriam revocare, et agere actione | |
| 3208 iniuriarum contra stupratorem. Ergo stuprum non debet poni species | |
| 53 | 3209 luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 s. c."><a name="45190"><span class="ref">[45190] IIª-IIae, q. 154 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3210 contra est quod stuprum proprie consistit in actu venereo quo virgo |
| 3211 defloratur. Cum igitur luxuria proprie sit circa venerea, videtur | |
| 53 | 3212 quod stuprum sit species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 co."><a name="45191"><span class="ref">[45191] IIª-IIae, q. 154 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3213 dicendum quod ubi circa materiam alicuius vitii occurrit aliqua |
| 3214 specialis deformitas, ibi debet poni determinata species illius | |
| 3215 vitii. Luxuria autem est peccatum circa venerea existens, ut supra | |
| 3216 dictum est. In virgine autem sub custodia patris existente quaedam | |
| 3217 deformitas specialis occurrit si corrumpatur. Tum ex parte puellae, | |
| 3218 quae, ex hoc quod violatur, nulla pactione coniugali praecedente, | |
| 3219 impeditur a legitimo matrimonio consequendo et ponitur in via | |
| 3220 meretricandi, a quo retrahebatur ne signaculum virginitatis | |
| 3221 amitteret. Tum etiam ex parte patris, qui de eius custodia | |
| 3222 sollicitudinem gerit, secundum illud Eccli. XLII, <i>super filiam | |
| 3223 luxuriosam confirma custodiam, nequando faciat te in opprobrium | |
| 3224 venire inimicis</i>. Et ideo manifestum est quod stuprum, quod | |
| 3225 importat illicitam virginum deflorationem sub cura parentum | |
| 53 | 3226 existentium, est determinate luxuriae species.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 ad 1"><a name="45192"><span class="ref">[45192] IIª-IIae, q. 154 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3227 ergo dicendum quod, quamvis virgo sit soluta a vinculo |
| 3228 matrimoniali, non tamen est soluta a patria potestate. Habet etiam | |
| 3229 speciale impedimentum fornicarii concubitus virginitatis signum, | |
| 3230 quod non debet nisi per matrimonium auferri. Unde stuprum non est | |
| 3231 fornicatio simplex, sed concubitus qui fit cum meretricibus, idest | |
| 3232 mulieribus iam corruptis, ut patet per Glossam, II ad Cor. XII, | |
| 3233 super illud, <i>qui non egerunt poenitentiam super immunditia et | |
| 53 | 3234 fornicatione</i> et cetera.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 ad 2"><a name="45193"><span class="ref">[45193] IIª-IIae, q. 154 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3235 secundum dicendum quod Ambrosius ibi aliter accipit stuprum, prout |
| 3236 scilicet communiter sumitur pro omni peccato luxuriae. Unde stuprum | |
| 3237 ibi nominat concubitum viri coniugati cum quacumque alia muliere | |
| 3238 praeter uxorem. Quod patet ex hoc quod subdit, <i>nec viro licet | |
| 3239 quod mulieri non licet</i>. Et hoc modo etiam accipitur Num. V, ubi | |
| 3240 dicitur, <i>si latet adulterium, et testibus argui non potest, quia | |
| 53 | 3241 non est inventa in stupro,</i> et cetera.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 ad 3"><a name="45194"><span class="ref">[45194] IIª-IIae, q. 154 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3242 dicendum quod nihil prohibet unum peccatum ex adiunctione alterius |
| 3243 deformius fieri. Fit autem deformius peccatum luxuriae ex peccato | |
| 3244 iniustitiae, quia videtur concupiscentia esse inordinatior quae a | |
| 3245 delectabili non abstinet ut iniuriam vitet. Habet autem duplicem | |
| 3246 iniuriam annexam. Unam quidem ex parte virginis, quam etsi non vi | |
| 3247 corrumpat, tamen eam seducit; et sic tenetur ei satisfacere. Unde | |
| 3248 dicitur Exod. XXII, <i>si seduxerit quis virginem nondum | |
| 3249 desponsatam, dormieritque cum ea, dotabit eam, et habebit uxorem. | |
| 3250 Si autem pater virginis dare noluerit, reddet pecuniam iuxta modum | |
| 3251 dotis quam virgines accipere consueverunt</i>. Aliam vero iniuriam | |
| 3252 facit patri puellae. Unde et ei secundum legem tenetur ad poenam. | |
| 3253 Dicitur enim Deut. XXII, <i>si invenerit vir puellam virginem, quae | |
| 3254 non habet sponsum, et apprehendens concubuerit cum illa, et res ad | |
| 3255 iudicium venerit, dabit qui dormivit cum ea patri puellae | |
| 3256 quinquaginta siclos argenti, et habebit eam uxorem, et quia | |
| 3257 humiliavit illam, non poterit dimittere eam cunctis diebus vitae | |
| 3258 suae</i>. Et hoc ideo, ne videatur ludibrium fecisse, ut Augustinus | |
| 53 | 3259 dicit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 154 a. 7 arg. 1"><a name="45195"><span class="ref">[45195] IIª-IIae, q. 154 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3260 septimum sic proceditur. Videtur quod raptus non sit species |
| 3261 luxuriae distincta a stupro. Dicit enim Isidorus, in libro Etymol., | |
| 3262 quod <i>stuprum, idest raptus, proprie est illicitus coitus, a | |
| 3263 corrumpendo dictus, unde et qui raptu potitur, stupro fruitur</i>. | |
| 3264 Ergo videtur quod raptus non debeat poni species luxuriae distincta | |
| 53 | 3265 a stupro.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 arg. 2"><a name="45196"><span class="ref">[45196] IIª-IIae, q. 154 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3266 Praeterea, raptus videtur quandam violentiam importare, dicitur |
| 3267 enim in decretis, XXXVI Caus., qu. I, quod <i>raptus committitur | |
| 3268 cum puella violenter a domo patris abducitur, ut, corrupta, in | |
| 3269 uxorem habeatur</i>. Sed hoc quod violentia alicui inferatur, per | |
| 3270 accidens se habet ad luxuriam, quae per se respicit delectationem | |
| 3271 concubitus. Ergo videtur quod raptus non debeat poni determinata | |
| 53 | 3272 species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 arg. 3"><a name="45197"><span class="ref">[45197] IIª-IIae, q. 154 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3273 Praeterea, peccatum luxuriae per matrimonium cohibetur, dicitur |
| 3274 enim I ad Cor. VII, <i>propter fornicationem, unusquisque suam | |
| 3275 habeat</i>. Sed raptus impedit matrimonium sequens, dicitur enim in | |
| 3276 Concilio Meldensi, <i>placuit ut hi qui rapiunt feminas, vel | |
| 3277 furantur vel seducunt, eas nullatenus habeant uxores, quamvis eas | |
| 3278 postmodum nuptialiter cum consensu parentum suorum susceperint</i>. | |
| 3279 Ergo raptus non est determinata species luxuriae a stupro | |
| 53 | 3280 distincta.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 arg. 4"><a name="45198"><span class="ref">[45198] IIª-IIae, q. 154 a. 7 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3281 Praeterea, aliquis potest cognoscere suam sponsam absque peccato |
| 3282 luxuriae. Sed raptus potest committi si aliquis violenter sponsam | |
| 3283 suam auferat de domo parentum et eam carnaliter cognoscat. Ergo | |
| 53 | 3284 raptus non debet poni determinata species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 s. c."><a name="45199"><span class="ref">[45199] IIª-IIae, q. 154 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3285 contra est quod raptus est illicitus coitus, ut Isidorus dicit. Sed |
| 3286 hoc pertinet ad peccatum luxuriae. Ergo raptus est species | |
| 53 | 3287 luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 co."><a name="45200"><span class="ref">[45200] IIª-IIae, q. 154 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3288 dicendum quod raptus, prout nunc de eo loquimur, est species |
| 3289 luxuriae. Et quandoque quidem in idem concurrit cum stupro; | |
| 3290 quandoque autem invenitur raptus sine stupro; quandoque vero | |
| 3291 stuprum sine raptu. Concurrunt quidem in idem, quando aliquis | |
| 3292 violentiam infert ad virginem illicite deflorandam. Quae quidem | |
| 3293 violentia quandoque infertur tam ipsi virgini quam patri, quandoque | |
| 3294 autem infertur patri, sed non virgini, puta cum ipsa consentit ut | |
| 3295 per violentiam de domo patris abstrahatur. Differt etiam violentia | |
| 3296 raptus alio modo, quia quandoque puella violenter abducitur a domo | |
| 3297 parentum et violenter corrumpitur; quandoque autem, etsi violenter | |
| 3298 abducatur, non tamen violenter corrumpitur, sed de voluntate | |
| 3299 virginis, sive corrumpatur fornicario concubitu, sive matrimoniali. | |
| 3300 Qualitercumque enim violentia adsit, salvatur ratio raptus. | |
| 3301 Invenitur autem raptus sine stupro, puta si aliquis rapiat viduam | |
| 3302 vel puellam corruptam. Unde Symmachus Papa dicit, <i>raptores | |
| 3303 viduarum vel virginum, ob immanitatem facinoris tanti, | |
| 3304 detestamur</i>. Stuprum vero sine raptu invenitur, quando aliquis | |
| 53 | 3305 absque violentiae illatione virginem illicite deflorat.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 ad 1"><a name="45201"><span class="ref">[45201] IIª-IIae, q. 154 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3306 ergo dicendum quod, quia raptus plerumque cum stupro in idem |
| 53 | 3307 concurrit, ideo quandoque unum pro alio ponitur.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 ad 2"><a name="45202"><span class="ref">[45202] IIª-IIae, q. 154 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3308 secundum dicendum quod illatio violentiae videtur procedere ex |
| 3309 magnitudine concupiscentiae, ex qua aliquis non refugit periculo se | |
| 53 | 3310 iniicere violentiae inferendae.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 ad 3"><a name="45203"><span class="ref">[45203] IIª-IIae, q. 154 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3311 dicendum quod aliter est dicendum in raptu puellarum quae sunt |
| 3312 aliis desponsatae, et aliter de raptu illarum quae non sunt aliis | |
| 3313 desponsatae. Illae enim quae sunt aliis desponsatae restituendae | |
| 3314 sunt sponsis, qui in eis ex ipsa desponsatione ius habent. Illae | |
| 3315 autem quae non sunt aliis desponsatae, restituendae sunt primo | |
| 3316 patriae potestati, et tunc, de voluntate parentum, licite possunt | |
| 3317 eas in uxores accipere. Si tamen aliter fiat, illicite matrimonium | |
| 3318 contrahitur, tenetur enim quicumque rem rapit ad eius | |
| 3319 restitutionem. Nec tamen raptus dirimit matrimonium iam contractum, | |
| 3320 etsi impediat contrahendum. Quod autem dicitur in praedicto | |
| 3321 Concilio, dictum est in detestationem illius criminis, et est | |
| 3322 abrogatum. Unde Hieronymus contrarium dicit. <i>Tria, inquit, | |
| 3323 legitima coniugia in Scripturis leguntur. Primum est, virgo casta | |
| 3324 in virginitate viro data legitime. Secundum est, virgo in civitate | |
| 3325 deprehensa a viro et illi per vim copulata, si voluerit pater eius, | |
| 3326 dotabit eam iste vir quantum iudicaverit pater, et dabit pretium | |
| 3327 pudicitiae eius. Tertium autem est, quando aufertur ei et alteri | |
| 3328 traditur de voluntate patris</i>. Vel potest intelligi de illis | |
| 53 | 3329 quae sunt aliis desponsatae, et maxime per verba de praesenti.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 ad 4"><a name="45204"><span class="ref">[45204] IIª-IIae, q. 154 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3330 dicendum quod sponsus ex ipsa desponsatione habet aliquod ius in |
| 3331 sua sponsa. Et ideo, quamvis peccet violentiam inferendo, excusatur | |
| 3332 tamen a crimine raptus. Unde Gelasius Papa dicit, <i>lex illa | |
| 3333 praeteritorum principum ibi raptum dixit esse commissum, ubi puella | |
| 53 | 3334 de cuius nuptiis nihil actum fuerat, videbatur abducta</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 154 a. 8 arg. 1"><a name="45205"><span class="ref">[45205] IIª-IIae, q. 154 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3335 octavum sic proceditur. Videtur quod adulterium non sit determinata |
| 3336 species luxuriae ab aliis distincta. Dicitur enim adulterium ex eo | |
| 3337 quod aliquis ad alteram accedit praeter suam, sicut dicit quaedam | |
| 3338 Glossa super Exodum. Sed alia mulier praeter suam potest esse | |
| 3339 diversarum conditionum, scilicet vel virgo in potestate patris | |
| 3340 existens, vel meretrix, vel cuiuscumque alterius conditionis. Ergo | |
| 3341 videtur quod adulterium non sit species luxuriae ab aliis | |
| 53 | 3342 distincta.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 arg. 2"><a name="45206"><span class="ref">[45206] IIª-IIae, q. 154 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3343 Praeterea, Hieronymus dicit quod <i>nihil interest ex qua causa |
| 3344 quis insaniat. Unde Sixtus Pythagoricus, adulter, inquit, est | |
| 3345 amator ardentior in suam uxorem</i>. Et pari ratione, in quamlibet | |
| 3346 aliam mulierem. Sed in omni luxuria est amor ardentior debito. Ergo | |
| 3347 adulterium invenitur in omni luxuria. Non ergo debet poni luxuriae | |
| 53 | 3348 species.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 arg. 3"><a name="45207"><span class="ref">[45207] IIª-IIae, q. 154 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3349 Praeterea, ubi est eadem ratio deformitatis, ibi non videtur esse |
| 3350 alia species peccati. Sed in stupro et adulterio videtur esse eadem | |
| 3351 ratio deformitatis, quia utrobique violatur mulier alienae | |
| 3352 potestati subiecta. Ergo adulterium non est determinata species | |
| 53 | 3353 luxuriae ab aliis distincta.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 s. c."><a name="45208"><span class="ref">[45208] IIª-IIae, q. 154 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3354 contra est quod Leo Papa dicit quod <i>adulterium committitur cum, |
| 3355 propriae libidinis instinctu vel alienae consensu, cum altero vel | |
| 3356 altera contra pactum coniugale concumbitur</i>. Sed hoc importat | |
| 3357 specialem deformitatem luxuriae. Ergo adulterium est determinata | |
| 53 | 3358 species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 co."><a name="45209"><span class="ref">[45209] IIª-IIae, q. 154 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3359 dicendum quod adulterium, sicut ipsum nomen sonat, est accessus ad |
| 3360 alienum torum. In quo quidem dupliciter contra castitatem et | |
| 3361 humanae generationis bonum aliquis delinquit, primo quidem, | |
| 3362 inquantum accedit ad mulierem non sibi matrimonio copulatam, quod | |
| 3363 requiritur ad bonum prolis propriae educandae; alio modo, quia | |
| 3364 accedit ad mulierem alteri per matrimonium copulatam, et sic | |
| 3365 impedit bonum prolis alienae. Eadem ratio est de muliere coniugata | |
| 3366 quae per adulterium corrumpitur. Unde dicitur Eccli. XXIII, | |
| 3367 <i>omnis mulier relinquens virum suum, peccabit, primo enim, in | |
| 3368 lege altissimi incredibilis fuit</i>, in qua scilicet praecipitur, | |
| 3369 non moechaberis; <i>et secundo, virum suum derelinquit</i>, in quo | |
| 3370 facit contra certitudinem prolis eius; tertio, <i>in adulterio | |
| 3371 fornicata est, et ex alio viro filios statuit sibi</i>, quod est | |
| 3372 contra bonum propriae prolis. Sed primum est commune in omnibus | |
| 3373 peccatis mortalibus, alia vero duo specialiter pertinent ad | |
| 3374 deformitatem adulterii. Unde manifestum est quod adulterium est | |
| 3375 determinata species luxuriae, utpote specialem deformitatem habens | |
| 53 | 3376 circa actus venereos.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 ad 1"><a name="45210"><span class="ref">[45210] IIª-IIae, q. 154 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3377 ergo dicendum quod ille qui habet uxorem, si ad aliam accedit, |
| 3378 peccatum eius potest denominari vel ex parte sua, et sic semper est | |
| 3379 adulterium, quia contra fidem matrimonii agit, vel ex parte | |
| 3380 mulieris ad quam accedit. Et sic quandoque est adulterium, puta cum | |
| 3381 coniugatus accedit ad uxorem alterius, quandoque autem habet | |
| 3382 rationem stupri, vel alicuius alterius, secundum diversas | |
| 3383 conditiones mulierum ad quas accedit. Dictum est autem supra quod | |
| 3384 species luxuriae accipiuntur secundum diversas mulierum | |
| 53 | 3385 conditiones.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 ad 2"><a name="45211"><span class="ref">[45211] IIª-IIae, q. 154 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3386 secundum dicendum quod matrimonium specialiter est ordinatum ad |
| 3387 bonum humanae prolis, sicut dictum est. Adulterium autem | |
| 3388 specialiter matrimonio contrariatur, inquantum violat matrimonii | |
| 3389 fidem, quam quis coniugi debet. Et quia ille qui est ardentior | |
| 3390 amator uxoris, facit contra bonum matrimonii, inhoneste eo utens, | |
| 3391 licet fidem non violet; ideo aliqualiter potest adulter nominari; | |
| 53 | 3392 et magis quam ille qui est ardentior amator alterius mulieris.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 ad 3"><a name="45212"><span class="ref">[45212] IIª-IIae, q. 154 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3393 dicendum quod uxor est in potestate viri sicut ei matrimonio |
| 3394 copulata, puella autem est sub potestate patris sicut per eum | |
| 3395 matrimonio copulanda. Et ideo alio modo contra bonum matrimonii est | |
| 3396 peccatum adulterii, et alio modo peccatum stupri. Et propter hoc | |
| 3397 ponuntur diversae luxuriae species. De aliis autem ad adulterium | |
| 3398 pertinentibus dicetur in tertia parte, cum de matrimonio | |
| 53 | 3399 tractabitur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="II-II q. 154 a. 9 arg. 1"><a name="45213"><span class="ref">[45213] IIª-IIae, q. 154 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 3400 sic proceditur. Videtur quod incestus non sit species determinata |
| 3401 luxuriae. Incestus enim dicitur per privationem castitatis. Sed | |
| 3402 castitati universaliter opponitur luxuria. Ergo videtur quod | |
| 3403 incestus non sit species luxuriae, sed sit universaliter ipsa | |
| 53 | 3404 luxuria.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 arg. 2"><a name="45214"><span class="ref">[45214] IIª-IIae, q. 154 a. 9 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3405 Praeterea, in decretis dicitur, XXXVI, qu. I, quod <i>incestus est |
| 3406 consanguinearum vel affinium abusus</i>. Sed affinitas differt a | |
| 3407 consanguinitate. Ergo incestus non est una species luxuriae, sed | |
| 53 | 3408 plures.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 arg. 3"><a name="45215"><span class="ref">[45215] IIª-IIae, q. 154 a. 9 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3409 Praeterea, illud quod de se non importat aliquam deformitatem, non |
| 3410 constituit aliquam determinatam speciem vitii. Sed accedere ad | |
| 3411 consanguineas vel affines non est secundum se deforme, alias, nullo | |
| 3412 tempore licuisset. Ergo incestus non est determinata species | |
| 53 | 3413 luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 s. c."><a name="45216"><span class="ref">[45216] IIª-IIae, q. 154 a. 9 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3414 contra est quod species luxuriae distinguuntur secundum conditiones |
| 3415 mulierum quibus aliqui abutuntur. Sed incestu importatur specialis | |
| 3416 conditio mulierum, quia est abusus consanguinearum vel affinium, ut | |
| 53 | 3417 dictum est. Ergo incestus est determinata species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 co."><a name="45217"><span class="ref">[45217] IIª-IIae, q. 154 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3418 dicendum quod, sicut dictum est, ibi necesse est inveniri |
| 3419 determinatam speciem luxuriae, ubi invenitur aliquid repugnans | |
| 3420 debito usui venereorum. In usu autem consanguinearum vel affinium | |
| 3421 invenitur aliquid incongruum commixtioni venereae, triplici | |
| 3422 ratione. Primo quidem, quia naturaliter homo debet quandam | |
| 3423 honorificentiam parentibus, et per consequens aliis consanguineis, | |
| 3424 qui ex eisdem parentibus de propinquo originem trahunt, in tantum | |
| 3425 quod apud antiquos, ut maximus Valerius refert, non erat fas filium | |
| 3426 simul cum patre balneari, ne scilicet se invicem nudos | |
| 3427 conspicerent. Manifestum est autem secundum praedicta quod in | |
| 3428 actibus venereis maxime consistit quaedam turpitudo honorificentiae | |
| 3429 contraria, unde de his homines verecundantur. Et ideo incongruum | |
| 3430 est quod commixtio venerea fiat talium personarum ad invicem. Et | |
| 3431 haec causa videtur exprimi Levit. XVIII, ubi dicitur, <i>mater tua | |
| 3432 est, non revelabis turpitudinem eius</i>. Et idem postea dicit in | |
| 3433 aliis. Secunda ratio est quia personas sanguine coniunctas necesse | |
| 3434 est ad invicem simul conversari. Unde si homines non arcerentur a | |
| 3435 commixtione venerea, nimia opportunitas daretur hominibus venereae | |
| 3436 commixtionis, et sic animi hominum nimis emollescerent per | |
| 3437 luxuriam. Et ideo in veteri lege illae personae specialiter | |
| 3438 videntur esse prohibitae quas necesse est simul commorari. Tertia | |
| 3439 ratio est quia per hoc impediretur multiplicatio amicorum, dum enim | |
| 3440 homo uxorem extraneam accipit, iunguntur sibi quadam speciali | |
| 3441 amicitia omnes consanguinei uxoris, ac si essent consanguinei sui. | |
| 3442 Unde Augustinus dicit, XV de Civ. Dei, <i>habita est ratio | |
| 3443 rectissima caritatis ut homines, quibus esset utilis atque honesta | |
| 3444 concordia, diversarum vicissitudinum vinculis necterentur, nec unus | |
| 3445 in uno multas haberet, sed singulae spargerentur in singulos</i>. | |
| 3446 Addit autem Aristoteles quartam rationem, in II Politic., quia cum | |
| 3447 naturaliter homo consanguineam diligat, si adderetur amor qui est | |
| 3448 ex commixtione venerea, fieret nimius ardor amoris, et maximum | |
| 3449 libidinis incentivum; quod castitati repugnat. Unde manifestum est | |
| 53 | 3450 quod incestus est determinata luxuriae species.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 ad 1"><a name="45218"><span class="ref">[45218] IIª-IIae, q. 154 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3451 ergo dicendum quod abusus coniunctarum personarum maxime induceret |
| 3452 corruptelam castitatis, tum propter opportunitatem; tum etiam | |
| 3453 propter nimium ardorem amoris, ut dictum est. Et ideo antonomastice | |
| 53 | 3454 abusus talium personarum vocatur incestus.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 ad 2"><a name="45219"><span class="ref">[45219] IIª-IIae, q. 154 a. 9 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3455 secundum dicendum quod persona affinis coniungitur alicui propter |
| 3456 personam consanguinitate coniunctam. Et ideo, quia unum est propter | |
| 3457 alterum, eiusdem rationis inconvenientiam facit consanguinitas et | |
| 53 | 3458 affinitas.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 ad 3"><a name="45220"><span class="ref">[45220] IIª-IIae, q. 154 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3459 dicendum quod in commixtione personarum coniunctarum aliquid est |
| 3460 quod est secundum se indecens et repugnans naturali rationi, sicut | |
| 3461 quod commixtio fiat inter parentes et filios, quorum est per se et | |
| 3462 immediata cognatio, nam filii naturaliter honorem debent | |
| 3463 parentibus. Unde philosophus dicit, in IX de Animal., quod quidam | |
| 3464 equus, quia deceptus fuit ut matri commisceretur, seipsum | |
| 3465 praecipitavit, quasi prae horrore, eo quod etiam animalibus | |
| 3466 aliquibus inest naturalis reverentia ad parentes. Aliae vero | |
| 3467 personae quae non coniunguntur secundum seipsas, sed per ordinem ad | |
| 3468 parentes, non habent ita ex seipsis indecentiam sed variatur circa | |
| 3469 hoc decentia vel indecentia secundum consuetudinem et legem humanam | |
| 3470 vel divinam. Quia, ut dictum est, usus venereorum, quia ordinatur | |
| 3471 ad bonum commune, subiacet legi. Et ideo, sicut Augustinus dicit, | |
| 3472 XV de Civ. Dei, <i>commixtio sororum et fratrum, quanto fuit | |
| 3473 antiquior, compellente necessitate, tanto postea facta est | |
| 53 | 3474 damnabilior, religione prohibente</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="II-II q. 154 a. 10 arg. 1"><a name="45221"><span class="ref">[45221] IIª-IIae, q. 154 a. 10 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3475 decimum sic proceditur. Videtur quod sacrilegium non possit esse |
| 3476 species luxuriae. Eadem enim species non invenitur sub diversis | |
| 3477 generibus non subalternatim positis. Sed sacrilegium est species | |
| 3478 irreligiositatis, ut supra habitum est. Ergo sacrilegium non potest | |
| 53 | 3479 poni species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 arg. 2"><a name="45222"><span class="ref">[45222] IIª-IIae, q. 154 a. 10 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3480 Praeterea, in decretis, XXXVI Caus., qu. I, sacrilegium non ponitur |
| 3481 inter alia quae ponuntur species luxuriae. Ergo videtur quod non | |
| 53 | 3482 sit luxuriae species.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 arg. 3"><a name="45223"><span class="ref">[45223] IIª-IIae, q. 154 a. 10 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3483 Praeterea, sicut per luxuriam contingit aliquid fieri contra |
| 3484 aliquam rem sacram, ita etiam per alia vitiorum genera. Sed | |
| 3485 sacrilegium non ponitur species gulae, aut alterius alicuius | |
| 53 | 3486 huiusmodi vitii. Ergo etiam non debet poni species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 s. c."><a name="45224"><span class="ref">[45224] IIª-IIae, q. 154 a. 10 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3487 contra est quod Augustinus dicit, XV de Civ. Dei, quod <i>sicut |
| 3488 iniquum est aviditate possidendi transgredi limitem agrorum, ita | |
| 3489 etiam iniquum est libidine concumbendi subvertere limitem | |
| 3490 morum</i>. Sed transgredi limitem agrorum in rebus sacris est | |
| 3491 peccatum sacrilegii. Ergo, pari ratione, subvertere limitem morum | |
| 3492 libidine concumbendi in rebus sacris, facit sacrilegii vitium. Sed | |
| 3493 libido concumbendi pertinet ad luxuriam. Ergo sacrilegium est | |
| 53 | 3494 luxuriae species.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 co."><a name="45225"><span class="ref">[45225] IIª-IIae, q. 154 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3495 dicendum quod, sicut supra dictum est, actus unius virtutis vel |
| 3496 vitii ordinatus ad finem alterius, assumit speciem illius, sicut | |
| 3497 furtum quod propter adulterium committitur, transit in speciem | |
| 3498 adulterii. Manifestum est autem quod observatio castitatis secundum | |
| 3499 quod ordinatur ad cultum Dei, sit actus religionis, ut patet in | |
| 3500 illis qui vovent et servant virginitatem, ut patet per Augustinum, | |
| 3501 in libro de virginitate. Unde manifestum est quod etiam luxuria, | |
| 3502 secundum quod violat aliquid ad divinum cultum pertinens, pertinet | |
| 3503 ad speciem sacrilegii. Et secundum hoc, sacrilegium potest poni | |
| 53 | 3504 species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 ad 1"><a name="45226"><span class="ref">[45226] IIª-IIae, q. 154 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3505 ergo dicendum quod luxuria secundum quod ordinatur ad finem |
| 3506 alterius vitii, efficitur illius vitii species. Et sic aliqua | |
| 3507 luxuriae species potest etiam esse species irreligiositatis, sicut | |
| 53 | 3508 cuiusdam superioris generis.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 ad 2"><a name="45227"><span class="ref">[45227] IIª-IIae, q. 154 a. 10 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3509 secundum dicendum quod ibi enumerantur illa quae sunt species |
| 3510 luxuriae secundum seipsa, sacrilegium autem est species luxuriae | |
| 3511 secundum quod ordinatur ad finem alterius vitii. Et potest | |
| 3512 concurrere cum diversis speciebus luxuriae. Si enim aliquis | |
| 3513 abutatur persona coniuncta sibi secundum spiritualem cognationem, | |
| 3514 committit sacrilegium ad modum incestus. Si autem abutatur virgine | |
| 3515 Deo sacrata, inquantum est sponsa Christi, est sacrilegium per | |
| 3516 modum adulterii; inquantum vero est sub spiritualis patris cura | |
| 3517 constituta, erit quoddam spirituale stuprum; et si violentia | |
| 3518 inferatur, erit spiritualis raptus, qui etiam secundum leges | |
| 3519 civiles gravius punitur quam alius raptus. Unde Iustinianus | |
| 3520 imperator dicit, <i>si quis, non dicam rapere, sed attentare | |
| 3521 tantummodo, matrimonii iungendi causa, sacratissimas virgines ausus | |
| 53 | 3522 fuerit, capitali poena feriatur</i>.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 ad 3"><a name="45228"><span class="ref">[45228] IIª-IIae, q. 154 a. 10 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 3523 tertium dicendum quod sacrilegium committitur in re sacrata. Res |
| 3524 autem sacrata est vel persona sacrata quae concupiscitur ad | |
| 3525 concubitum, et sic pertinet ad luxuriam. Vel quae concupiscitur ad | |
| 3526 possidendum, et sic pertinet ad iniustitiam. Potest etiam ad iram | |
| 3527 pertinere sacrilegium, puta si aliquis ex ira iniuriam inferat | |
| 3528 personae sacrae. Vel, si gulose cibum sacratum assumat, sacrilegium | |
| 3529 committit. Specialius tamen sacrilegium attribuitur luxuriae, quae | |
| 3530 opponitur castitati, ad cuius observantiam aliquae personae | |
| 53 | 3531 specialiter consecrantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 11</h3><p title="II-II q. 154 a. 11 arg. 1"><a name="45229"><span class="ref">[45229] IIª-IIae, q. 154 a. 11 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3532 undecimum sic proceditur. Videtur quod vitium contra naturam non |
| 3533 sit species luxuriae. Quia in praedicta enumeratione specierum | |
| 3534 luxuriae nulla fit mentio de vitio contra naturam. Ergo non est | |
| 53 | 3535 species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 arg. 2"><a name="45230"><span class="ref">[45230] IIª-IIae, q. 154 a. 11 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3536 Praeterea, luxuria opponitur virtuti, et ita sub malitia |
| 3537 continetur. Sed vitium contra naturam non continetur sub malitia, | |
| 3538 sed sub bestialitate, ut patet per philosophum, in VII Ethic. Ergo | |
| 53 | 3539 vitium contra naturam non est species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 arg. 3"><a name="45231"><span class="ref">[45231] IIª-IIae, q. 154 a. 11 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3540 Praeterea, luxuria consistit circa actus ad generationem humanam |
| 3541 ordinatos, ut ex supra dictis patet. Sed vitium contra naturam | |
| 3542 consistit circa actus ex quibus non potest generatio sequi. Ergo | |
| 53 | 3543 vitium contra naturam non est species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 s. c."><a name="45232"><span class="ref">[45232] IIª-IIae, q. 154 a. 11 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3544 contra est quod, II ad Cor. XII, connumeratur aliis luxuriae |
| 3545 speciebus, ubi dicitur, <i>non egerunt poenitentiam super | |
| 3546 immunditia et fornicatione et impudicitia</i>, ubi dicit Glossa, | |
| 53 | 3547 <i>immunditia, idest, luxuria contra naturam</i>.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 co."><a name="45233"><span class="ref">[45233] IIª-IIae, q. 154 a. 11 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3548 dicendum quod, sicut supra dictum est, ibi est determinata luxuriae |
| 3549 species ubi specialis ratio deformitatis occurrit quae facit | |
| 3550 indecentem actum venereum. Quod quidem potest esse dupliciter. Uno | |
| 3551 quidem modo, quia repugnat rationi rectae, quod est commune in omni | |
| 3552 vitio luxuriae. Alio modo, quia etiam, super hoc, repugnat ipsi | |
| 3553 ordini naturali venerei actus qui convenit humanae speciei, quod | |
| 3554 dicitur vitium contra naturam. Quod quidem potest pluribus modis | |
| 3555 contingere. Uno quidem modo, si absque omni concubitu, causa | |
| 3556 delectationis venereae, pollutio procuretur, quod pertinet ad | |
| 3557 peccatum immunditiae, quam quidam mollitiem vocant. Alio modo, si | |
| 3558 fiat per concubitum ad rem non eiusdem speciei, quod vocatur | |
| 3559 bestialitas. Tertio modo, si fiat per concubitum ad non debitum | |
| 3560 sexum, puta masculi ad masculum vel feminae ad feminam, ut | |
| 3561 apostolus dicit, ad Rom. I, quod dicitur sodomiticum vitium. | |
| 3562 Quarto, si non servetur naturalis modus concumbendi, aut quantum ad | |
| 3563 instrumentum non debitum; aut quantum ad alios monstruosos et | |
| 53 | 3564 bestiales concumbendi modos.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 ad 1"><a name="45234"><span class="ref">[45234] IIª-IIae, q. 154 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3565 ergo dicendum quod ibi enumerantur species luxuriae quae non |
| 3566 repugnant humanae naturae. Et ideo praetermittitur vitium contra | |
| 53 | 3567 naturam.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 ad 2"><a name="45235"><span class="ref">[45235] IIª-IIae, q. 154 a. 11 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3568 secundum dicendum quod bestialitas differt a malitia, quae humanae |
| 3569 virtuti opponitur, per quendam excessum circa eandem materiam. Et | |
| 53 | 3570 ideo ad idem genus reduci potest.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 ad 3"><a name="45236"><span class="ref">[45236] IIª-IIae, q. 154 a. 11 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 3571 tertium dicendum quod luxuriosus non intendit generationem humanam, |
| 3572 sed delectationem veneream, quam potest aliquis experiri sine | |
| 3573 actibus ex quibus sequitur humana generatio. Et hoc est quod | |
| 53 | 3574 quaeritur in vitio contra naturam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 12</h3><p title="II-II q. 154 a. 12 arg. 1"><a name="45237"><span class="ref">[45237] IIª-IIae, q. 154 a. 12 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3575 duodecimum sic proceditur. Videtur quod vitium contra naturam non |
| 3576 sit maximum peccatum inter species luxuriae. Tanto enim aliquod | |
| 3577 peccatum est gravius, quanto magis contrariatur caritati. Sed magis | |
| 3578 videntur contrariari caritati proximi adulterium et stuprum et | |
| 3579 raptus, quae vergunt in iniuriam proximi, quam peccata contra | |
| 3580 naturam, per quae nullus alteri iniuriatur. Ergo peccatum contra | |
| 53 | 3581 naturam non est maximum inter species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 arg. 2"><a name="45238"><span class="ref">[45238] IIª-IIae, q. 154 a. 12 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3582 Praeterea, illa peccata videntur esse gravissima quae contra Deum |
| 3583 committuntur. Sed sacrilegium directe committitur contra Deum, quia | |
| 3584 vergit in iniuriam divini cultus. Ergo sacrilegium est gravius | |
| 53 | 3585 peccatum quam vitium contra naturam.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 arg. 3"><a name="45239"><span class="ref">[45239] IIª-IIae, q. 154 a. 12 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3586 Praeterea, tanto aliquod peccatum videtur esse gravius, quanto |
| 3587 exercetur in personam quam magis diligere debemus. Sed secundum | |
| 3588 ordinem caritatis magis debemus diligere personas nobis coniunctas, | |
| 3589 quae polluuntur per incestum, quam personas extraneas, quae | |
| 3590 interdum polluuntur per vitium contra naturam. Ergo incestus est | |
| 53 | 3591 gravius peccatum quam vitium contra naturam.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 arg. 4"><a name="45240"><span class="ref">[45240] IIª-IIae, q. 154 a. 12 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3592 Praeterea, si vitium contra naturam est gravissimum, videtur quod |
| 3593 tanto est gravius quanto est magis contra naturam. Sed maxime | |
| 3594 videtur esse contra naturam peccatum immunditiae seu mollitiei, | |
| 3595 quia hoc maxime videtur esse secundum naturam, ut alterum sit agens | |
| 3596 et alterum patiens. Ergo, secundum hoc, immunditia esset | |
| 3597 gravissimum inter vitia contra naturam. Hoc autem est falsum. Non | |
| 3598 ergo vitia contra naturam sunt gravissima inter peccata | |
| 53 | 3599 luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 s. c."><a name="45241"><span class="ref">[45241] IIª-IIae, q. 154 a. 12 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3600 contra est quod Augustinus dicit, in libro de Adulterin. coniugiis, |
| 3601 quod omnium horum, peccatorum scilicet quae ad luxuriam pertinent, | |
| 53 | 3602 pessimum est quod contra naturam fit.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 co."><a name="45242"><span class="ref">[45242] IIª-IIae, q. 154 a. 12 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3603 dicendum quod in quolibet genere pessima est principii corruptio, |
| 3604 ex quo alia dependent. Principia autem rationis sunt ea quae sunt | |
| 3605 secundum naturam, nam ratio, praesuppositis his quae sunt a natura | |
| 3606 determinata, disponit alia secundum quod convenit. Et hoc apparet | |
| 3607 tam in speculativis quam in operativis. Et ideo, sicut in | |
| 3608 speculativis error circa ea quorum cognitio est homini naturaliter | |
| 3609 indita, est gravissimus et turpissimus; ita in agendis agere contra | |
| 3610 ea quae sunt secundum naturam determinata, est gravissimum et | |
| 3611 turpissimum. Quia ergo in vitiis quae sunt contra naturam | |
| 3612 transgreditur homo id quod est secundum naturam determinatum circa | |
| 3613 usum venereum, inde est quod in tali materia hoc peccatum est | |
| 3614 gravissimum. Post quod est incestus, qui, sicut dictum est, est | |
| 3615 contra naturalem reverentiam quam personis coniunctis debemus. Per | |
| 3616 alias autem luxuriae species praeteritur solum id quod est secundum | |
| 3617 rationem rectam determinatum, ex praesuppositione tamen naturalium | |
| 3618 principiorum. Magis autem repugnat rationi quod aliquis venereis | |
| 3619 utatur non solum contra id quod convenit proli generandae, sed | |
| 3620 etiam cum iniuria alterius. Et ideo fornicatio simplex, quae | |
| 3621 committitur sine iniuria alterius personae, est minima inter | |
| 3622 species luxuriae. Maior autem iniuria est si quis abutatur muliere | |
| 3623 alterius potestati subiecta ad usum generationis, quam ad solam | |
| 3624 custodiam. Et ideo adulterium est gravius quam stuprum. Et utrumque | |
| 3625 aggravatur per violentiam. Propter quod, raptus virginis est | |
| 3626 gravius quam stuprum, et raptus uxoris quam adulterium. Et haec | |
| 3627 etiam omnia aggravantur secundum rationem sacrilegii, ut supra | |
| 53 | 3628 dictum est.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 ad 1"><a name="45243"><span class="ref">[45243] IIª-IIae, q. 154 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3629 ergo dicendum quod, sicut ordo rationis rectae est ab homine, ita |
| 3630 ordo naturae est ab ipso Deo. Et ideo in peccatis contra naturam, | |
| 3631 in quibus ipse ordo naturae violatur, fit iniuria ipsi Deo, | |
| 3632 ordinatori naturae. Unde Augustinus dicit, III Confess., | |
| 3633 <i>flagitia quae sunt contra naturam, ubique ac semper detestanda | |
| 3634 atque punienda sunt, qualia Sodomitarum fuerunt, quae si omnes | |
| 3635 gentes facerent, eodem criminis reatu divina lege tenerentur, quae | |
| 3636 non sic fecit homines ut se illo uterentur modo. Violatur quippe | |
| 3637 ipsa societas quae cum Deo nobis esse debet, cum eadem natura cuius | |
| 53 | 3638 ille auctor est, libidinis perversitate polluitur</i>.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 ad 2"><a name="45244"><span class="ref">[45244] IIª-IIae, q. 154 a. 12 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3639 secundum dicendum quod etiam vitia contra naturam sunt contra Deum, |
| 3640 ut dictum est. Et tanto sunt graviora quam sacrilegii corruptela, | |
| 3641 quanto ordo naturae humanae inditus est prior et stabilior quam | |
| 53 | 3642 quilibet alius ordo superadditus.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 ad 3"><a name="45245"><span class="ref">[45245] IIª-IIae, q. 154 a. 12 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 3643 tertium dicendum quod unicuique individuo magis est coniuncta |
| 3644 natura speciei quam quodcumque aliud individuum. Et ideo peccata | |
| 53 | 3645 quae fiunt contra naturam speciei, sunt graviora.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 ad 4"><a name="45246"><span class="ref">[45246] IIª-IIae, q. 154 a. 12 ad 4</span></a> Ad |
| 28 | 3646 quartum dicendum quod gravitas in peccato magis attenditur ex abusu |
| 3647 alicuius rei quam ex omissione debiti usus. Et ideo inter vitia | |
| 3648 contra naturam infimum locum tenet peccatum immunditiae, quod | |
| 3649 consistit in sola omissione concubitus ad alterum. Gravissimum | |
| 3650 autem est peccatum bestialitatis, ubi non servatur debita species. | |
| 3651 Unde super illud Gen. XXXVII, accusavit fratres suos crimine | |
| 3652 pessimo, dicit Glossa, quod cum pecoribus miscebantur. Post hoc | |
| 3653 autem est vitium sodomiticum, ubi non servatur debitus sexus. Post | |
| 3654 hoc autem est peccatum ex eo quod non servatur debitus modus | |
| 3655 concumbendi. Magis autem si non sit debitum vas, quam si sit | |
| 3656 inordinatio secundum aliqua alia pertinentia ad modum | |
| 53 | 3657 concubitus.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 59 | 3658 <p><a href="sth3144.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age retro"/></a> |
| 3659 <a href="sth3155.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra"/></a></p> | |
| 53 | 3660 <br/> |
| 3661 <hr/> | |
| 3662 <br/> | |
| 3663 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 3664 hanc editionem<br/> | |
| 3665 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 59 | 3666 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" style="text-decoration=none">49644264</a></address> |
| 53 | 3667 </div></body> |
| 59 | 3668 </html> |
