Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth4016.html @ 86:dd8a8c8eb56d
completed FP_ix
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 03 Feb 2013 10:50:36 +0000 |
| parents | 03759e5c1080 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 59 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> |
| 2 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" lang="LA" xml:lang="LA"> | |
| 28 | 3 <head> |
| 59 | 4 <meta name="generator" content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org"/> |
| 5 <meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=us-ascii"/> | |
| 6 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css"/> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript"/> | |
| 8 <meta name="keywords" content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum"/> | |
| 9 <meta name="language" content="Latin"/> | |
| 10 <meta name="security" content="public"/> | |
| 11 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es"/> | |
| 12 <meta name="author" content="Enrique Alarcón"/> | |
| 13 <meta name="abstract" content=""/> | |
| 14 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type="text/css"/> | |
| 15 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type="text/css"/> | |
| 53 | 16 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIIª q. |
| 28 | 17 16-26</title> |
| 18 </head> | |
| 53 | 19 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">tertia pars a quaestione XVI ad quaestionem |
| 20 XXVI</div><div class="centro"> | |
| 59 | 21 <table align="center" summary="Imago"> |
| 28 | 22 <tr> |
| 59 | 23 <th><img src="icons/bene180.jpg" width="204" height="180" border="0" alt="Thomas de Aquino a Sassetta depictus" align="middle"/></th> |
| 28 | 24 </tr> |
| 25 </table> | |
| 53 | 26 <br/> |
| 27 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1903 editum<br/> | |
| 28 | 28 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 29 magneticas<br/> |
| 30 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 31 <br/></span><br/> | |
| 32 <hr/> | |
| 33 <br/> | |
| 59 | 34 <p><a href="sth4002.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age retro"/></a> |
| 35 <a href="sth4027.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra"/></a></p> | |
| 36 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 53 | 37 // |
| 38 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
39 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
40 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 41 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 42 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 43 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="#47555">III&ordf; q. 16 pr.'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="#47556">III&ordf; q. 16 a. 1 arg. 1'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#47557">III&ordf; q. 16 a. 1 arg. 2'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#47558">III&ordf; q. 16 a. 1 arg. 3'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#47559">III&ordf; q. 16 a. 1 arg. 4'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#47560">III&ordf; q. 16 a. 1 s. c.'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#47561">III&ordf; q. 16 a. 1 co.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#47562">III&ordf; q. 16 a. 1 ad 1'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#47563">III&ordf; q. 16 a. 1 ad 2'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#47564">III&ordf; q. 16 a. 1 ad 3'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#47565">III&ordf; q. 16 a. 1 ad 4'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#47566">III&ordf; q. 16 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#47567">III&ordf; q. 16 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#47568">III&ordf; q. 16 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#47569">III&ordf; q. 16 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#47570">III&ordf; q. 16 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#47571">III&ordf; q. 16 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#47572">III&ordf; q. 16 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#47573">III&ordf; q. 16 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#47574">III&ordf; q. 16 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#47575">III&ordf; q. 16 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#47576">III&ordf; q. 16 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#47577">III&ordf; q. 16 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#47578">III&ordf; q. 16 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#47579">III&ordf; q. 16 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#47580">III&ordf; q. 16 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#47581">III&ordf; q. 16 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#47582">III&ordf; q. 16 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#47583">III&ordf; q. 16 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#47584">III&ordf; q. 16 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#47585">III&ordf; q. 16 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#47586">III&ordf; q. 16 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#47587">III&ordf; q. 16 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#47588">III&ordf; q. 16 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#47589">III&ordf; q. 16 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#47590">III&ordf; q. 16 a. 5 arg. 1'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#47591">III&ordf; q. 16 a. 5 arg. 2'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#47592">III&ordf; q. 16 a. 5 arg. 3'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#47593">III&ordf; q. 16 a. 5 s. c.'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#47594">III&ordf; q. 16 a. 5 co.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#47595">III&ordf; q. 16 a. 5 ad 1'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#47596">III&ordf; q. 16 a. 5 ad 2'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#47597">III&ordf; q. 16 a. 5 ad 3'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#47598">III&ordf; q. 16 a. 6 arg. 1'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#47599">III&ordf; q. 16 a. 6 arg. 2'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#47600">III&ordf; q. 16 a. 6 arg. 3'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#47601">III&ordf; q. 16 a. 6 s. c.'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#47602">III&ordf; q. 16 a. 6 co.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#47603">III&ordf; q. 16 a. 6 ad 1'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#47604">III&ordf; q. 16 a. 6 ad 2'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#47605">III&ordf; q. 16 a. 6 ad 3'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#47606">III&ordf; q. 16 a. 7 arg. 1'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#47607">III&ordf; q. 16 a. 7 arg. 2'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#47608">III&ordf; q. 16 a. 7 arg. 3'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#47609">III&ordf; q. 16 a. 7 arg. 4'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#47610">III&ordf; q. 16 a. 7 s. c.'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#47611">III&ordf; q. 16 a. 7 co.'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#47612">III&ordf; q. 16 a. 7 ad 1'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#47613">III&ordf; q. 16 a. 7 ad 2'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#47614">III&ordf; q. 16 a. 7 ad 3'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#47615">III&ordf; q. 16 a. 7 ad 4'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#47616">III&ordf; q. 16 a. 8 arg. 1'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#47617">III&ordf; q. 16 a. 8 arg. 2'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#47618">III&ordf; q. 16 a. 8 arg. 3'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#47619">III&ordf; q. 16 a. 8 s. c.'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#47620">III&ordf; q. 16 a. 8 co.'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#47621">III&ordf; q. 16 a. 8 ad 1'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#47622">III&ordf; q. 16 a. 8 ad 2'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#47623">III&ordf; q. 16 a. 8 ad 3'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#47624">III&ordf; q. 16 a. 9 arg. 1'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#47625">III&ordf; q. 16 a. 9 arg. 2'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#47626">III&ordf; q. 16 a. 9 arg. 3'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#47627">III&ordf; q. 16 a. 9 s. c.'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#47628">III&ordf; q. 16 a. 9 co.'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#47629">III&ordf; q. 16 a. 9 ad 1'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#47630">III&ordf; q. 16 a. 9 ad 2'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#47631">III&ordf; q. 16 a. 9 ad 3'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#47632">III&ordf; q. 16 a. 10 arg. 1'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#47633">III&ordf; q. 16 a. 10 arg. 2'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#47634">III&ordf; q. 16 a. 10 arg. 3'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#47635">III&ordf; q. 16 a. 10 s. c.'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#47636">III&ordf; q. 16 a. 10 co.'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#47637">III&ordf; q. 16 a. 10 ad 1'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#47638">III&ordf; q. 16 a. 10 ad 2'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#47639">III&ordf; q. 16 a. 10 ad 3'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#47640">III&ordf; q. 16 a. 11 arg. 1'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#47641">III&ordf; q. 16 a. 11 arg. 2'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#47642">III&ordf; q. 16 a. 11 arg. 3'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#47643">III&ordf; q. 16 a. 11 s. c.'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#47644">III&ordf; q. 16 a. 11 co.'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#47645">III&ordf; q. 16 a. 11 ad 1'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#47646">III&ordf; q. 16 a. 11 ad 2'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#47647">III&ordf; q. 16 a. 11 ad 3'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#47648">III&ordf; q. 16 a. 12 arg. 1'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#47649">III&ordf; q. 16 a. 12 arg. 2'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#47650">III&ordf; q. 16 a. 12 arg. 3'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#47651">III&ordf; q. 16 a. 12 s. c.'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#47652">III&ordf; q. 16 a. 12 co.'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#47653">III&ordf; q. 16 a. 12 ad 1'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#47654">III&ordf; q. 16 a. 12 ad 2'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#47655">III&ordf; q. 16 a. 12 ad 3'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#47656">III&ordf; q. 17 pr.'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#47657">III&ordf; q. 17 a. 1 arg. 1'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#47658">III&ordf; q. 17 a. 1 arg. 2'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#47659">III&ordf; q. 17 a. 1 arg. 3'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#47660">III&ordf; q. 17 a. 1 arg. 4'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#47661">III&ordf; q. 17 a. 1 arg. 5'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#47662">III&ordf; q. 17 a. 1 arg. 6'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#47663">III&ordf; q. 17 a. 1 arg. 7'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#47664">III&ordf; q. 17 a. 1 s. c.'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#47665">III&ordf; q. 17 a. 1 co.'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#47666">III&ordf; q. 17 a. 1 ad 1'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#47667">III&ordf; q. 17 a. 1 ad 2'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#47668">III&ordf; q. 17 a. 1 ad 3'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#47669">III&ordf; q. 17 a. 1 ad 4'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#47670">III&ordf; q. 17 a. 1 ad 5'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#47671">III&ordf; q. 17 a. 1 ad 6'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#47672">III&ordf; q. 17 a. 1 ad 7'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#47673">III&ordf; q. 17 a. 2 arg. 1'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#47674">III&ordf; q. 17 a. 2 arg. 2'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#47675">III&ordf; q. 17 a. 2 arg. 3'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#47676">III&ordf; q. 17 a. 2 arg. 4'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#47677">III&ordf; q. 17 a. 2 s. c.'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#47678">III&ordf; q. 17 a. 2 co.'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#47679">III&ordf; q. 17 a. 2 ad 1'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#47680">III&ordf; q. 17 a. 2 ad 2'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#47681">III&ordf; q. 17 a. 2 ad 3'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#47682">III&ordf; q. 17 a. 2 ad 4'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#47683">III&ordf; q. 18 pr.'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#47684">III&ordf; q. 18 a. 1 arg. 1'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#47685">III&ordf; q. 18 a. 1 arg. 2'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#47686">III&ordf; q. 18 a. 1 arg. 3'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#47687">III&ordf; q. 18 a. 1 arg. 4'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#47688">III&ordf; q. 18 a. 1 s. c.'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#47689">III&ordf; q. 18 a. 1 co.'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#47690">III&ordf; q. 18 a. 1 ad 1'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#47691">III&ordf; q. 18 a. 1 ad 2'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#47692">III&ordf; q. 18 a. 1 ad 3'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#47693">III&ordf; q. 18 a. 1 ad 4'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#47694">III&ordf; q. 18 a. 2 arg. 1'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#47695">III&ordf; q. 18 a. 2 arg. 2'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#47696">III&ordf; q. 18 a. 2 arg. 3'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#47697">III&ordf; q. 18 a. 2 s. c.'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#47698">III&ordf; q. 18 a. 2 co.'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#47699">III&ordf; q. 18 a. 2 ad 1'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#47700">III&ordf; q. 18 a. 2 ad 2'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#47701">III&ordf; q. 18 a. 2 ad 3'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#47702">III&ordf; q. 18 a. 3 arg. 1'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#47703">III&ordf; q. 18 a. 3 arg. 2'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#47704">III&ordf; q. 18 a. 3 arg. 3'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#47705">III&ordf; q. 18 a. 3 s. c.'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#47706">III&ordf; q. 18 a. 3 co.'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#47707">III&ordf; q. 18 a. 3 ad 1'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#47708">III&ordf; q. 18 a. 3 ad 2'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#47709">III&ordf; q. 18 a. 3 ad 3'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#47710">III&ordf; q. 18 a. 4 arg. 1'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#47711">III&ordf; q. 18 a. 4 arg. 2'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#47712">III&ordf; q. 18 a. 4 arg. 3'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#47713">III&ordf; q. 18 a. 4 s. c.'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#47714">III&ordf; q. 18 a. 4 co.'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#47715">III&ordf; q. 18 a. 4 ad 1'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#47716">III&ordf; q. 18 a. 4 ad 2'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#47717">III&ordf; q. 18 a. 4 ad 3'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#47718">III&ordf; q. 18 a. 5 arg. 1'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#47719">III&ordf; q. 18 a. 5 arg. 2'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#47720">III&ordf; q. 18 a. 5 arg. 3'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#47721">III&ordf; q. 18 a. 5 s. c.'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#47722">III&ordf; q. 18 a. 5 co.'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#47723">III&ordf; q. 18 a. 5 ad 1'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#47724">III&ordf; q. 18 a. 5 ad 2'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#47725">III&ordf; q. 18 a. 5 ad 3'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#47726">III&ordf; q. 18 a. 6 arg. 1'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#47727">III&ordf; q. 18 a. 6 arg. 2'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#47728">III&ordf; q. 18 a. 6 arg. 3'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#47729">III&ordf; q. 18 a. 6 s. c.'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#47730">III&ordf; q. 18 a. 6 co.'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#47731">III&ordf; q. 18 a. 6 ad 1'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#47732">III&ordf; q. 18 a. 6 ad 2'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#47733">III&ordf; q. 18 a. 6 ad 3'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#47734">III&ordf; q. 19 pr.'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#47735">III&ordf; q. 19 a. 1 arg. 1'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#47736">III&ordf; q. 19 a. 1 arg. 2'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#47737">III&ordf; q. 19 a. 1 arg. 3'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#47738">III&ordf; q. 19 a. 1 arg. 4'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#47739">III&ordf; q. 19 a. 1 arg. 5'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#47740">III&ordf; q. 19 a. 1 s. c.'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#47741">III&ordf; q. 19 a. 1 co.'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#47742">III&ordf; q. 19 a. 1 ad 1'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#47743">III&ordf; q. 19 a. 1 ad 2'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#47744">III&ordf; q. 19 a. 1 ad 3'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#47745">III&ordf; q. 19 a. 1 ad 4'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#47746">III&ordf; q. 19 a. 1 ad 5'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#47747">III&ordf; q. 19 a. 2 arg. 1'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#47748">III&ordf; q. 19 a. 2 arg. 2'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#47749">III&ordf; q. 19 a. 2 arg. 3'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#47750">III&ordf; q. 19 a. 2 s. c.'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#47751">III&ordf; q. 19 a. 2 co.'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#47752">III&ordf; q. 19 a. 2 ad 1'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#47753">III&ordf; q. 19 a. 2 ad 2'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#47754">III&ordf; q. 19 a. 3 arg. 1'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#47755">III&ordf; q. 19 a. 3 arg. 2'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#47756">III&ordf; q. 19 a. 3 arg. 3'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#47757">III&ordf; q. 19 a. 3 arg. 4'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#47758">III&ordf; q. 19 a. 3 s. c.'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#47759">III&ordf; q. 19 a. 3 co.'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#47760">III&ordf; q. 19 a. 3 ad 1'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#47761">III&ordf; q. 19 a. 3 ad 2'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#47762">III&ordf; q. 19 a. 3 ad 3'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#47763">III&ordf; q. 19 a. 3 ad 4'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#47764">III&ordf; q. 19 a. 4 arg. 1'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#47765">III&ordf; q. 19 a. 4 arg. 2'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#47766">III&ordf; q. 19 a. 4 arg. 3'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#47767">III&ordf; q. 19 a. 4 s. c.'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#47768">III&ordf; q. 19 a. 4 co.'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#47769">III&ordf; q. 19 a. 4 ad 1'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#47770">III&ordf; q. 19 a. 4 ad 2'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#47771">III&ordf; q. 19 a. 4 ad 3'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#47772">III&ordf; q. 20 pr.'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#47773">III&ordf; q. 20 a. 1 arg. 1'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#47774">III&ordf; q. 20 a. 1 arg. 2'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#47775">III&ordf; q. 20 a. 1 arg. 3'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#47776">III&ordf; q. 20 a. 1 s. c.'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#47777">III&ordf; q. 20 a. 1 co.'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#47778">III&ordf; q. 20 a. 1 ad 1'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#47779">III&ordf; q. 20 a. 1 ad 2'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#47780">III&ordf; q. 20 a. 1 ad 3'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#47781">III&ordf; q. 20 a. 2 arg. 1'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#47782">III&ordf; q. 20 a. 2 arg. 2'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#47783">III&ordf; q. 20 a. 2 arg. 3'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#47784">III&ordf; q. 20 a. 2 s. c. 1'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#47785">III&ordf; q. 20 a. 2 s. c. 2'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#47786">III&ordf; q. 20 a. 2 s. c. 3'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#47787">III&ordf; q. 20 a. 2 co.'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#47788">III&ordf; q. 20 a. 2 ad 1'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#47789">III&ordf; q. 20 a. 2 ad 2'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#47790">III&ordf; q. 20 a. 2 ad 3'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#47791">III&ordf; q. 20 a. 2 ad 4'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#47792">III&ordf; q. 21 pr.'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#47793">III&ordf; q. 21 a. 1 arg. 1'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#47794">III&ordf; q. 21 a. 1 arg. 2'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#47795">III&ordf; q. 21 a. 1 arg. 3'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#47796">III&ordf; q. 21 a. 1 s. c.'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#47797">III&ordf; q. 21 a. 1 co.'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#47798">III&ordf; q. 21 a. 1 ad 1'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#47799">III&ordf; q. 21 a. 1 ad 2'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#47800">III&ordf; q. 21 a. 1 ad 3'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#47801">III&ordf; q. 21 a. 2 arg. 1'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#47802">III&ordf; q. 21 a. 2 arg. 2'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#47803">III&ordf; q. 21 a. 2 arg. 3'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#47804">III&ordf; q. 21 a. 2 s. c.'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#47805">III&ordf; q. 21 a. 2 co.'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#47806">III&ordf; q. 21 a. 2 ad 1'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#47807">III&ordf; q. 21 a. 2 ad 2'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#47808">III&ordf; q. 21 a. 2 ad 3'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#47809">III&ordf; q. 21 a. 3 arg. 1'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#47810">III&ordf; q. 21 a. 3 arg. 2'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#47811">III&ordf; q. 21 a. 3 arg. 3'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#47812">III&ordf; q. 21 a. 3 s. c.'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#47813">III&ordf; q. 21 a. 3 co.'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#47814">III&ordf; q. 21 a. 3 ad 1'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#47815">III&ordf; q. 21 a. 3 ad 2'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#47816">III&ordf; q. 21 a. 3 ad 3'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#47817">III&ordf; q. 21 a. 4 arg. 1'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#47818">III&ordf; q. 21 a. 4 arg. 2'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#47819">III&ordf; q. 21 a. 4 arg. 3'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#47820">III&ordf; q. 21 a. 4 arg. 4'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#47821">III&ordf; q. 21 a. 4 s. c.'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#47822">III&ordf; q. 21 a. 4 co.'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#47823">III&ordf; q. 21 a. 4 ad 1'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#47824">III&ordf; q. 21 a. 4 ad 2'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#47825">III&ordf; q. 21 a. 4 ad 3'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#47826">III&ordf; q. 21 a. 4 ad 4'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#47827">III&ordf; q. 22 pr.'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#47828">III&ordf; q. 22 a. 1 arg. 1'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#47829">III&ordf; q. 22 a. 1 arg. 2'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#47830">III&ordf; q. 22 a. 1 arg. 3'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#47831">III&ordf; q. 22 a. 1 s. c.'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#47832">III&ordf; q. 22 a. 1 co.'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#47833">III&ordf; q. 22 a. 1 ad 1'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#47834">III&ordf; q. 22 a. 1 ad 2'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#47835">III&ordf; q. 22 a. 1 ad 3'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#47836">III&ordf; q. 22 a. 2 arg. 1'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#47837">III&ordf; q. 22 a. 2 arg. 2'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#47838">III&ordf; q. 22 a. 2 arg. 3'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#47839">III&ordf; q. 22 a. 2 s. c.'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#47840">III&ordf; q. 22 a. 2 co.'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#47841">III&ordf; q. 22 a. 2 ad 1'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#47842">III&ordf; q. 22 a. 2 ad 2'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#47843">III&ordf; q. 22 a. 3 arg. 1'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#47844">III&ordf; q. 22 a. 3 arg. 2'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#47845">III&ordf; q. 22 a. 3 arg. 3'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#47846">III&ordf; q. 22 a. 3 s. c.'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#47847">III&ordf; q. 22 a. 3 co.'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#47848">III&ordf; q. 22 a. 3 ad 1'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#47849">III&ordf; q. 22 a. 3 ad 2'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#47850">III&ordf; q. 22 a. 3 ad 3'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#47851">III&ordf; q. 22 a. 4 arg. 1'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#47852">III&ordf; q. 22 a. 4 arg. 2'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#47853">III&ordf; q. 22 a. 4 arg. 3'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#47854">III&ordf; q. 22 a. 4 s. c.'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#47855">III&ordf; q. 22 a. 4 co.'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#47856">III&ordf; q. 22 a. 4 ad 1'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#47857">III&ordf; q. 22 a. 4 ad 2'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#47858">III&ordf; q. 22 a. 4 ad 3'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#47859">III&ordf; q. 22 a. 5 arg. 1'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#47860">III&ordf; q. 22 a. 5 arg. 2'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#47861">III&ordf; q. 22 a. 5 arg. 3'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#47862">III&ordf; q. 22 a. 5 s. c.'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#47863">III&ordf; q. 22 a. 5 co.'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#47864">III&ordf; q. 22 a. 5 ad 1'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#47865">III&ordf; q. 22 a. 5 ad 2'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#47866">III&ordf; q. 22 a. 5 ad 3'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#47867">III&ordf; q. 22 a. 6 arg. 1'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#47868">III&ordf; q. 22 a. 6 arg. 2'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#47869">III&ordf; q. 22 a. 6 arg. 3'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#47870">III&ordf; q. 22 a. 6 s. c.'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#47871">III&ordf; q. 22 a. 6 co.'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#47872">III&ordf; q. 22 a. 6 ad 1'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#47873">III&ordf; q. 22 a. 6 ad 2'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#47874">III&ordf; q. 22 a. 6 ad 3'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#47875">III&ordf; q. 23 pr.'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#47876">III&ordf; q. 23 a. 1 arg. 1'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#47877">III&ordf; q. 23 a. 1 arg. 2'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#47878">III&ordf; q. 23 a. 1 arg. 3'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#47879">III&ordf; q. 23 a. 1 s. c.'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#47880">III&ordf; q. 23 a. 1 co.'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#47881">III&ordf; q. 23 a. 1 ad 1'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#47882">III&ordf; q. 23 a. 1 ad 2'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#47883">III&ordf; q. 23 a. 1 ad 3'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#47884">III&ordf; q. 23 a. 2 arg. 1'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#47885">III&ordf; q. 23 a. 2 arg. 2'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#47886">III&ordf; q. 23 a. 2 arg. 3'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#47887">III&ordf; q. 23 a. 2 s. c.'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#47888">III&ordf; q. 23 a. 2 co.'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#47889">III&ordf; q. 23 a. 2 ad 1'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#47890">III&ordf; q. 23 a. 2 ad 2'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#47891">III&ordf; q. 23 a. 2 ad 3'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#47892">III&ordf; q. 23 a. 3 arg. 1'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#47893">III&ordf; q. 23 a. 3 arg. 2'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#47894">III&ordf; q. 23 a. 3 arg. 3'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#47895">III&ordf; q. 23 a. 3 s. c.'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#47896">III&ordf; q. 23 a. 3 co.'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#47897">III&ordf; q. 23 a. 3 ad 1'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#47898">III&ordf; q. 23 a. 3 ad 2'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#47899">III&ordf; q. 23 a. 3 ad 3'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#47900">III&ordf; q. 23 a. 4 arg. 1'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#47901">III&ordf; q. 23 a. 4 arg. 2'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#47902">III&ordf; q. 23 a. 4 arg. 3'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#47903">III&ordf; q. 23 a. 4 s. c.'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#47904">III&ordf; q. 23 a. 4 co.'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#47905">III&ordf; q. 23 a. 4 ad 1'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#47906">III&ordf; q. 23 a. 4 ad 2'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#47907">III&ordf; q. 23 a. 4 ad 3'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#47908">III&ordf; q. 24 pr.'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#47909">III&ordf; q. 24 a. 1 arg. 1'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#47910">III&ordf; q. 24 a. 1 arg. 2'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#47911">III&ordf; q. 24 a. 1 arg. 3'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#47912">III&ordf; q. 24 a. 1 s. c.'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#47913">III&ordf; q. 24 a. 1 co.'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#47914">III&ordf; q. 24 a. 1 ad 1'); | |
| 408 document.write('<OPTION VALUE="#47915">III&ordf; q. 24 a. 1 ad 2'); | |
| 409 document.write('<OPTION VALUE="#47916">III&ordf; q. 24 a. 1 ad 3'); | |
| 410 document.write('<OPTION VALUE="#47917">III&ordf; q. 24 a. 2 arg. 1'); | |
| 411 document.write('<OPTION VALUE="#47918">III&ordf; q. 24 a. 2 arg. 2'); | |
| 412 document.write('<OPTION VALUE="#47919">III&ordf; q. 24 a. 2 arg. 3'); | |
| 413 document.write('<OPTION VALUE="#47920">III&ordf; q. 24 a. 2 s. c.'); | |
| 414 document.write('<OPTION VALUE="#47921">III&ordf; q. 24 a. 2 co.'); | |
| 415 document.write('<OPTION VALUE="#47922">III&ordf; q. 24 a. 2 ad 1'); | |
| 416 document.write('<OPTION VALUE="#47923">III&ordf; q. 24 a. 2 ad 2'); | |
| 417 document.write('<OPTION VALUE="#47924">III&ordf; q. 24 a. 2 ad 3'); | |
| 418 document.write('<OPTION VALUE="#47925">III&ordf; q. 24 a. 3 arg. 1'); | |
| 419 document.write('<OPTION VALUE="#47926">III&ordf; q. 24 a. 3 arg. 2'); | |
| 420 document.write('<OPTION VALUE="#47927">III&ordf; q. 24 a. 3 arg. 3'); | |
| 421 document.write('<OPTION VALUE="#47928">III&ordf; q. 24 a. 3 s. c.'); | |
| 422 document.write('<OPTION VALUE="#47929">III&ordf; q. 24 a. 3 co.'); | |
| 423 document.write('<OPTION VALUE="#47930">III&ordf; q. 24 a. 3 ad 1'); | |
| 424 document.write('<OPTION VALUE="#47931">III&ordf; q. 24 a. 3 ad 2'); | |
| 425 document.write('<OPTION VALUE="#47932">III&ordf; q. 24 a. 3 ad 3'); | |
| 426 document.write('<OPTION VALUE="#47933">III&ordf; q. 24 a. 4 arg. 1'); | |
| 427 document.write('<OPTION VALUE="#47934">III&ordf; q. 24 a. 4 arg. 2'); | |
| 428 document.write('<OPTION VALUE="#47935">III&ordf; q. 24 a. 4 arg. 3'); | |
| 429 document.write('<OPTION VALUE="#47936">III&ordf; q. 24 a. 4 s. c.'); | |
| 430 document.write('<OPTION VALUE="#47937">III&ordf; q. 24 a. 4 co.'); | |
| 431 document.write('<OPTION VALUE="#47938">III&ordf; q. 24 a. 4 ad 1'); | |
| 432 document.write('<OPTION VALUE="#47939">III&ordf; q. 24 a. 4 ad 3'); | |
| 433 document.write('<OPTION VALUE="#47940">III&ordf; q. 25 pr.'); | |
| 434 document.write('<OPTION VALUE="#47941">III&ordf; q. 25 a. 1 arg. 1'); | |
| 435 document.write('<OPTION VALUE="#47942">III&ordf; q. 25 a. 1 arg. 2'); | |
| 436 document.write('<OPTION VALUE="#47943">III&ordf; q. 25 a. 1 arg. 3'); | |
| 437 document.write('<OPTION VALUE="#47944">III&ordf; q. 25 a. 1 s. c.'); | |
| 438 document.write('<OPTION VALUE="#47945">III&ordf; q. 25 a. 1 co.'); | |
| 439 document.write('<OPTION VALUE="#47946">III&ordf; q. 25 a. 1 ad 1'); | |
| 440 document.write('<OPTION VALUE="#47947">III&ordf; q. 25 a. 1 ad 2'); | |
| 441 document.write('<OPTION VALUE="#47948">III&ordf; q. 25 a. 1 ad 3'); | |
| 442 document.write('<OPTION VALUE="#47949">III&ordf; q. 25 a. 2 arg. 1'); | |
| 443 document.write('<OPTION VALUE="#47950">III&ordf; q. 25 a. 2 arg. 2'); | |
| 444 document.write('<OPTION VALUE="#47951">III&ordf; q. 25 a. 2 arg. 3'); | |
| 445 document.write('<OPTION VALUE="#47952">III&ordf; q. 25 a. 2 s. c.'); | |
| 446 document.write('<OPTION VALUE="#47953">III&ordf; q. 25 a. 2 co.'); | |
| 447 document.write('<OPTION VALUE="#47954">III&ordf; q. 25 a. 2 ad 1'); | |
| 448 document.write('<OPTION VALUE="#47955">III&ordf; q. 25 a. 2 ad 2'); | |
| 449 document.write('<OPTION VALUE="#47956">III&ordf; q. 25 a. 3 arg. 1'); | |
| 450 document.write('<OPTION VALUE="#47957">III&ordf; q. 25 a. 3 arg. 2'); | |
| 451 document.write('<OPTION VALUE="#47958">III&ordf; q. 25 a. 3 arg. 3'); | |
| 452 document.write('<OPTION VALUE="#47959">III&ordf; q. 25 a. 3 arg. 4'); | |
| 453 document.write('<OPTION VALUE="#47960">III&ordf; q. 25 a. 3 s. c.'); | |
| 454 document.write('<OPTION VALUE="#47961">III&ordf; q. 25 a. 3 co.'); | |
| 455 document.write('<OPTION VALUE="#47962">III&ordf; q. 25 a. 3 ad 1'); | |
| 456 document.write('<OPTION VALUE="#47963">III&ordf; q. 25 a. 3 ad 2'); | |
| 457 document.write('<OPTION VALUE="#47964">III&ordf; q. 25 a. 3 ad 3'); | |
| 458 document.write('<OPTION VALUE="#47965">III&ordf; q. 25 a. 3 ad 4'); | |
| 459 document.write('<OPTION VALUE="#47966">III&ordf; q. 25 a. 4 arg. 1'); | |
| 460 document.write('<OPTION VALUE="#47967">III&ordf; q. 25 a. 4 arg. 2'); | |
| 461 document.write('<OPTION VALUE="#47968">III&ordf; q. 25 a. 4 arg. 3'); | |
| 462 document.write('<OPTION VALUE="#47969">III&ordf; q. 25 a. 4 s. c.'); | |
| 463 document.write('<OPTION VALUE="#47970">III&ordf; q. 25 a. 4 co.'); | |
| 464 document.write('<OPTION VALUE="#47971">III&ordf; q. 25 a. 4 ad 1'); | |
| 465 document.write('<OPTION VALUE="#47972">III&ordf; q. 25 a. 4 ad 2'); | |
| 466 document.write('<OPTION VALUE="#47973">III&ordf; q. 25 a. 4 ad 3'); | |
| 467 document.write('<OPTION VALUE="#47974">III&ordf; q. 25 a. 5 arg. 1'); | |
| 468 document.write('<OPTION VALUE="#47975">III&ordf; q. 25 a. 5 arg. 2'); | |
| 469 document.write('<OPTION VALUE="#47976">III&ordf; q. 25 a. 5 arg. 3'); | |
| 470 document.write('<OPTION VALUE="#47977">III&ordf; q. 25 a. 5 s. c.'); | |
| 471 document.write('<OPTION VALUE="#47978">III&ordf; q. 25 a. 5 co.'); | |
| 472 document.write('<OPTION VALUE="#47979">III&ordf; q. 25 a. 5 ad 1'); | |
| 473 document.write('<OPTION VALUE="#47980">III&ordf; q. 25 a. 5 ad 2'); | |
| 474 document.write('<OPTION VALUE="#47981">III&ordf; q. 25 a. 5 ad 3'); | |
| 475 document.write('<OPTION VALUE="#47982">III&ordf; q. 25 a. 6 arg. 1'); | |
| 476 document.write('<OPTION VALUE="#47983">III&ordf; q. 25 a. 6 arg. 2'); | |
| 477 document.write('<OPTION VALUE="#47984">III&ordf; q. 25 a. 6 arg. 3'); | |
| 478 document.write('<OPTION VALUE="#47985">III&ordf; q. 25 a. 6 s. c.'); | |
| 479 document.write('<OPTION VALUE="#47986">III&ordf; q. 25 a. 6 co.'); | |
| 480 document.write('<OPTION VALUE="#47987">III&ordf; q. 25 a. 6 ad 1'); | |
| 481 document.write('<OPTION VALUE="#47988">III&ordf; q. 25 a. 6 ad 2'); | |
| 482 document.write('<OPTION VALUE="#47989">III&ordf; q. 25 a. 6 ad 3'); | |
| 483 document.write('<OPTION VALUE="#47990">III&ordf; q. 26 pr.'); | |
| 484 document.write('<OPTION VALUE="#47991">III&ordf; q. 26 a. 1 arg. 1'); | |
| 485 document.write('<OPTION VALUE="#47992">III&ordf; q. 26 a. 1 arg. 2'); | |
| 486 document.write('<OPTION VALUE="#47993">III&ordf; q. 26 a. 1 arg. 3'); | |
| 487 document.write('<OPTION VALUE="#47994">III&ordf; q. 26 a. 1 s. c.'); | |
| 488 document.write('<OPTION VALUE="#47995">III&ordf; q. 26 a. 1 co.'); | |
| 489 document.write('<OPTION VALUE="#47996">III&ordf; q. 26 a. 1 ad 1'); | |
| 490 document.write('<OPTION VALUE="#47997">III&ordf; q. 26 a. 1 ad 2'); | |
| 491 document.write('<OPTION VALUE="#47998">III&ordf; q. 26 a. 1 ad 3'); | |
| 492 document.write('<OPTION VALUE="#47999">III&ordf; q. 26 a. 2 arg. 1'); | |
| 493 document.write('<OPTION VALUE="#48000">III&ordf; q. 26 a. 2 arg. 2'); | |
| 494 document.write('<OPTION VALUE="#48001">III&ordf; q. 26 a. 2 arg. 3'); | |
| 495 document.write('<OPTION VALUE="#48002">III&ordf; q. 26 a. 2 s. c.'); | |
| 496 document.write('<OPTION VALUE="#48003">III&ordf; q. 26 a. 2 co.'); | |
| 497 document.write('<OPTION VALUE="#48004">III&ordf; q. 26 a. 2 ad 1'); | |
| 498 document.write('<OPTION VALUE="#48005">III&ordf; q. 26 a. 2 ad 2'); | |
| 499 document.write('<OPTION VALUE="#48006">III&ordf; q. 26 a. 2 ad 3'); | |
| 500 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 501 document.write('<BR><BR>'); | |
| 502 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 503 document.write('<\/FORM>'); | |
| 504 // --> | |
| 505 // | |
| 506 </script><br/> | |
| 507 <hr/> | |
| 59 | 508 <br/></div><div id="q16" class="q"><h2>Quaestio 16</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 16 pr."><a name="47555"><span class="ref">[47555] |
| 53 | 509 IIIª q. 16 pr.</span></a> Deinde considerandum est de his quae |
| 28 | 510 consequuntur unionem. Et primo, quantum ad ea quae conveniunt |
| 511 Christo secundum se; secundo, de his quae conveniunt Christo per | |
| 512 comparationem ad Deum patrem; tertio, de his quae conveniunt | |
| 513 Christo quantum ad nos. Circa primum duplex consideratio occurrit, | |
| 514 primo quidem, de his quae conveniunt Christo secundum esse et | |
| 515 fieri; secundo, de his quae conveniunt Christo secundum rationem | |
| 516 unitatis. Circa primum quaeruntur duodecim. Primo, utrum haec sit | |
| 517 vera, Deus est homo. Secundo, utrum haec sit vera, homo est Deus. | |
| 518 Tertio, utrum Christus possit dici homo dominicus. Quarto, utrum ea | |
| 519 quae conveniunt filio hominis, possint praedicari de filio Dei, et | |
| 520 e converso. Quinto, utrum ea quae conveniunt filio hominis, possint | |
| 521 praedicari de divina natura; et de humana ea quae conveniunt filio | |
| 522 Dei. Sexto, utrum haec sit vera, filius Dei factus est homo. | |
| 523 Septimo, utrum haec sit vera, homo factus est Deus. Octavo, utrum | |
| 524 haec sit vera, Christus est creatura. Nono, utrum haec sit vera, | |
| 525 iste homo, demonstrato Christo, incoepit esse, vel, fuerit semper. | |
| 526 Decimo, utrum haec sit vera, Christus, secundum quod homo, est | |
| 527 creatura. Undecimo, utrum haec sit vera, Christus, secundum quod | |
| 528 homo, est Deus. Duodecimo, utrum haec sit vera, Christus, secundum | |
| 53 | 529 quod homo, est hypostasis vel persona.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 16 a. 1 arg. 1"><a name="47556"><span class="ref">[47556] IIIª q. 16 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 530 proceditur. Videtur quod haec sit falsa, Deus est homo. Omnis enim |
| 531 propositio affirmativa in materia aliqua remota est falsa. Sed haec | |
| 532 propositio, Deus est homo, est in materia remota, quia formae | |
| 533 significatae per subiectum et praedicatum sunt maxime distantes. | |
| 534 Cum ergo praedicta propositio sit affirmativa, videtur quod sit | |
| 53 | 535 falsa.</p><p title="III q. 16 a. 1 arg. 2"><a name="47557"><span class="ref">[47557] IIIª q. 16 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 536 magis conveniunt tres personae ad invicem quam humana natura et |
| 537 divina. Sed in mysterio Trinitatis una persona non praedicatur de | |
| 538 alia, non enim dicimus quod pater est filius, vel e converso. Ergo | |
| 539 videtur quod nec humana natura possit praedicari de Deo, ut dicatur | |
| 53 | 540 quod Deus est homo.</p><p title="III q. 16 a. 1 arg. 3"><a name="47558"><span class="ref">[47558] IIIª q. 16 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 541 Athanasius dicit quod, <i>sicut anima et caro unus est homo, ita |
| 542 Deus et homo unus est Christus</i>. Sed haec est falsa, anima est | |
| 53 | 543 corpus. Ergo et haec est falsa, Deus est homo.</p><p title="III q. 16 a. 1 arg. 4"><a name="47559"><span class="ref">[47559] IIIª q. 16 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 544 sicut in prima parte habitum est, quod praedicatur de Deo non |
| 545 relative sed absolute, convenit toti Trinitati et singulis | |
| 546 personis. Sed hoc nomen homo non est relativum, sed absolutum. Si | |
| 547 ergo vere praedicatur de Deo, sequitur quod tota Trinitas et | |
| 53 | 548 quaelibet persona sit homo. Quod patet esse falsum.</p><p title="III q. 16 a. 1 s. c."><a name="47560"><span class="ref">[47560] IIIª q. 16 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 549 quod dicitur Philipp. II, <i>qui, cum in forma Dei esset, |
| 550 exinanivit semetipsum, formam servi accipiens, in similitudinem | |
| 551 hominum factus et habitu inventus ut homo</i>. Et sic ille qui est | |
| 552 in forma Dei, est homo. Sed ille qui est in forma Dei, est Deus. | |
| 53 | 553 Ergo Deus est homo.</p><p title="III q. 16 a. 1 co."><a name="47561"><span class="ref">[47561] IIIª q. 16 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 554 dicendum quod ista propositio, Deus est homo, ab omnibus |
| 555 Christianis conceditur, non tamen ab omnibus secundum eandem | |
| 556 rationem. Quidam enim hanc propositionem concedunt non secundum | |
| 557 propriam acceptionem horum terminorum. Nam Manichaei verbum Dei | |
| 558 dicunt esse hominem, non quidem verum, sed similitudinarium, | |
| 559 inquantum dicunt filium Dei corpus phantasticum assumpsisse, ut sic | |
| 560 dicatur Deus esse homo sicut cuprum figuratum dicitur homo, quia | |
| 561 habet similitudinem hominis. Similiter etiam illi qui posuerunt | |
| 562 quod in Christo anima et corpus non fuerunt unita, non posuerunt | |
| 563 quod Deus sit verus homo, sed quod dicatur homo figurative, ratione | |
| 564 partium. Sed utraque harum opinionum supra improbata est. Alii vero | |
| 565 e converso ponunt veritatem ex parte hominis, sed negant veritatem | |
| 566 ex parte Dei. Dicunt enim Christum, qui est Deus homo, esse Deum, | |
| 567 non naturaliter, sed participative, scilicet per gratiam, sicut et | |
| 568 omnes sancti viri dicuntur dii, excellentius tamen Christus prae | |
| 569 aliis, propter gratiam abundantiorem. Et secundum hoc, cum dicitur, | |
| 570 Deus est homo, ly Deus non supponit verum et naturalem Deum. Et | |
| 571 haec est haeresis Photini, quae supra improbata est. Alii vero | |
| 572 concedunt hanc propositionem cum veritate utriusque termini, | |
| 573 ponentes Christum et verum Deum esse et verum hominem, sed tamen | |
| 574 veritatem praedicationis non salvant. Dicunt enim quod homo | |
| 575 praedicatur de Deo per quandam coniunctionem, vel dignitatis, vel | |
| 576 auctoritatis, vel etiam affectionis aut inhabitationis. Et sic | |
| 577 posuit Nestorius Deum esse hominem, ut per hoc nihil aliud | |
| 578 significetur quam quod Deus est homini coniunctus tali coniunctione | |
| 579 quod homo inhabitetur a Deo, et uniatur ei secundum affectum, et | |
| 580 secundum participationem auctoritatis et honoris divini. Et in | |
| 581 similem errorem incidunt qui ponunt duas hypostases vel duo | |
| 582 supposita in Christo. Quia non est possibile intelligi quod duorum | |
| 583 quae sunt secundum suppositum vel hypostasim distincta, unum | |
| 584 proprie praedicetur de alio, sed solum secundum quandam figurativam | |
| 585 locutionem, inquantum in aliquo coniunguntur; puta si dicamus | |
| 586 Petrum esse Ioannem, quia habent aliquam coniunctionem ad invicem. | |
| 587 Et hae etiam opiniones supra reprobatae sunt. Unde, supponendo, | |
| 588 secundum veritatem Catholicae fidei, quod vera natura divina unita | |
| 589 est cum vera natura humana, non solum in persona, sed etiam in | |
| 590 supposito vel hypostasi, dicimus esse veram hanc propositionem et | |
| 591 propriam, Deus est homo, non solum propter veritatem terminorum, | |
| 592 quia scilicet Christus est verus Deus et verus homo; sed etiam | |
| 593 propter veritatem praedicationis. Nomen enim significans naturam | |
| 594 communem in concreto potest supponere pro quolibet contentorum in | |
| 595 natura communi, sicut hoc nomen homo potest supponere pro quolibet | |
| 596 homine singulari. Et ita hoc nomen Deus, ex ipso modo suae | |
| 597 significationis, potest supponere pro persona filii Dei, ut in | |
| 598 prima parte habitum est. De quolibet autem supposito alicuius | |
| 599 naturae potest vere et proprie praedicari nomen significans illam | |
| 600 naturam in concreto, sicut de Socrate et Platone proprie et vere | |
| 601 praedicatur homo. Quia ergo persona filii Dei, pro qua supponit hoc | |
| 602 nomen Deus, est suppositum naturae humanae, vere et proprie hoc | |
| 603 nomen homo potest praedicari de hoc nomine Deus, secundum quod | |
| 53 | 604 supponit pro persona filii Dei.</p><p title="III q. 16 a. 1 ad 1"><a name="47562"><span class="ref">[47562] IIIª q. 16 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 605 dicendum quod, quando formae diversae non possunt convenire in unum |
| 606 suppositum, tunc oportet quod propositio sit in materia remota | |
| 607 cuius subiectum significat unam illarum formarum, et praedicatum | |
| 608 aliam. Sed quando duae formae possunt convenire in unum suppositum, | |
| 609 non est materia remota, sed naturalis vel contingens, sicut cum | |
| 610 dico, album est musicum. Natura autem divina et humana, quamvis | |
| 611 sint maxime distantes, tamen conveniunt per incarnationis mysterium | |
| 612 in uno supposito, cui neutra illarum inest per accidens, sed | |
| 613 secundum se. Et ideo haec propositio, Deus est homo, non est neque | |
| 614 in materia remota neque in materia contingenti, sed in materia | |
| 615 naturali. Et praedicatur homo de Deo, non per accidens, sed per se, | |
| 616 sicut de sua hypostasi, non quidem ratione formae significatae per | |
| 617 hoc nomen Deus; sed ratione suppositi, quod est hypostasis humanae | |
| 53 | 618 naturae.</p><p title="III q. 16 a. 1 ad 2"><a name="47563"><span class="ref">[47563] IIIª q. 16 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 619 dicendum quod tres personae divinae conveniunt in natura, |
| 620 distinguuntur tamen in supposito, et ideo non praedicantur de | |
| 621 invicem. In mysterio autem incarnationis naturae quidem, quia | |
| 622 distinctae sunt, de invicem non praedicantur secundum quod | |
| 623 significantur in abstracto, non enim natura divina est humana, sed | |
| 624 quia conveniunt in supposito, praedicantur de invicem in | |
| 53 | 625 concreto.</p><p title="III q. 16 a. 1 ad 3"><a name="47564"><span class="ref">[47564] IIIª q. 16 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 626 dicendum quod anima et caro significantur ut in abstracto, sicut |
| 627 divinitas et humanitas. In concreto vero dicuntur animatum et | |
| 628 carneum, sive corporeum, sicut ex alia parte Deus et homo. Unde | |
| 629 utrobique abstractum non praedicatur de abstracto, sed solum | |
| 53 | 630 concretum de concreto.</p><p title="III q. 16 a. 1 ad 4"><a name="47565"><span class="ref">[47565] IIIª q. 16 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 631 dicendum quod hoc nomen homo praedicatur de Deo ratione unionis in |
| 632 persona, quae quidem unio relationem importat. Et ideo non sequitur | |
| 633 regulam eorum nominum quae absolute praedicantur de Deo ab | |
| 53 | 634 aeterno.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 16 a. 2 arg. 1"><a name="47566"><span class="ref">[47566] IIIª q. 16 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 635 sic proceditur. Videtur quod haec sit falsa, homo est Deus. Deus |
| 636 enim est nomen incommunicabile. Sed Sap. XIV reprehenduntur | |
| 637 idololatrae de hoc quod <i>istud nomen Deus, quod est | |
| 638 incommunicabile, lignis et lapidibus imposuerunt</i>. Ergo pari | |
| 639 ratione, videtur esse inconveniens quod hoc nomen Deus praedicetur | |
| 53 | 640 de homine.</p><p title="III q. 16 a. 2 arg. 2"><a name="47567"><span class="ref">[47567] IIIª q. 16 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 641 quidquid praedicatur de praedicato, praedicatur de subiecto. Sed |
| 642 haec est vera, Deus est pater, vel, Deus est Trinitas. Si ergo haec | |
| 643 sit vera, homo est Deus; videtur etiam quod haec sit vera, homo est | |
| 644 pater, vel, homo est Trinitas. Quas quidem patet esse falsas. Ergo | |
| 53 | 645 et primam.</p><p title="III q. 16 a. 2 arg. 3"><a name="47568"><span class="ref">[47568] IIIª q. 16 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 646 Psalmo dicitur, <i>non erit in te Deus recens</i>. Sed homo est |
| 647 quiddam recens, non enim Christus semper fuit homo. Ergo haec est | |
| 53 | 648 falsa, homo est Deus.</p><p title="III q. 16 a. 2 s. c."><a name="47569"><span class="ref">[47569] IIIª q. 16 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 649 quod dicitur Rom. IX, <i>ex quibus est Christus secundum carnem, |
| 650 qui est super omnia Deus benedictus in saecula</i>. Sed Christus | |
| 53 | 651 secundum carnem est homo. Ergo haec est vera, homo est Deus.</p><p title="III q. 16 a. 2 co."><a name="47570"><span class="ref">[47570] IIIª q. 16 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 652 dicendum quod, supposita veritate utriusque naturae, divinae |
| 653 scilicet et humanae, et unione in persona et hypostasi, haec est | |
| 654 vera et propria, homo est Deus, sicut et ista, Deus est homo. Hoc | |
| 655 enim nomen homo potest supponere pro qualibet hypostasi humanae | |
| 656 naturae, et ita potest supponere pro persona filii, quam dicimus | |
| 657 esse hypostasim humanae naturae. Manifestum est autem quod de | |
| 658 persona filii Dei vere et proprie praedicatur hoc nomen Deus, ut in | |
| 659 prima parte habitum est. Unde relinquitur quod haec sit vera et | |
| 53 | 660 propria, homo est Deus.</p><p title="III q. 16 a. 2 ad 1"><a name="47571"><span class="ref">[47571] IIIª q. 16 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 661 dicendum quod idololatrae attribuebant nomen deitatis lapidibus et |
| 662 lignis secundum quod in sua natura considerantur, quia putabant in | |
| 663 illis aliquid numinis esse. Nos autem non attribuimus nomen | |
| 664 deitatis homini secundum humanam naturam, sed secundum suppositum | |
| 665 aeternum, quod est etiam per unionem suppositum humanae naturae, ut | |
| 53 | 666 dictum est.</p><p title="III q. 16 a. 2 ad 2"><a name="47572"><span class="ref">[47572] IIIª q. 16 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 667 dicendum quod hoc nomen pater praedicatur de hoc nomine Deus |
| 668 secundum quod hoc nomen Deus supponit pro persona patris. Sic autem | |
| 669 non praedicatur de persona filii, quia persona filii non est | |
| 670 persona patris. Et per consequens non oportet quod hoc nomen pater | |
| 671 praedicetur de hoc nomine homo, de quo praedicatur hoc nomen Deus, | |
| 53 | 672 inquantum scilicet homo supponit pro persona filii.</p><p title="III q. 16 a. 2 ad 3"><a name="47573"><span class="ref">[47573] IIIª q. 16 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 673 dicendum quod, licet humana natura in Christo sit quiddam recens, |
| 674 tamen suppositum humanae naturae non est recens, sed aeternum. Et | |
| 675 quia hoc nomen Deus non praedicatur de homine ratione humanae | |
| 676 naturae, sed ratione suppositi, non sequitur quod ponamus Deum | |
| 677 recentem. Sequeretur autem si poneremus quod homo supponit | |
| 678 suppositum creatum, secundum quod oportet dicere eos qui in Christo | |
| 53 | 679 ponunt duo supposita.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 16 a. 3 arg. 1"><a name="47574"><span class="ref">[47574] IIIª q. 16 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 680 proceditur. Videtur quod Christus possit dici homo dominicus. Dicit |
| 681 enim Augustinus, in libro octogintatrium quaest., <i>monendum est | |
| 682 ut illa bona expectentur quae fuerunt in illo homine dominico. | |
| 683 Loquitur autem de Christo</i>. Ergo videtur quod Christus sit homo | |
| 53 | 684 dominicus.</p><p title="III q. 16 a. 3 arg. 2"><a name="47575"><span class="ref">[47575] IIIª q. 16 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 685 sicut dominium convenit Christo ratione divinae naturae, ita etiam |
| 686 humanitas pertinet ad humanam naturam. Sed Deus dicitur humanatus, | |
| 687 ut patet per Damascenum, in III libro, ubi dicit quod <i>humanatio | |
| 688 eam quae ad hominem copulationem demonstrat</i>. Ergo pari ratione, | |
| 53 | 689 potest demonstrative dici quod homo ille sit dominicus.</p><p title="III q. 16 a. 3 arg. 3"><a name="47576"><span class="ref">[47576] IIIª q. 16 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 690 sicut dominicus denominative dicitur a domino, ita divinus dicitur |
| 691 denominative a Deo. Sed Dionysius Christum nominat divinissimum | |
| 692 Iesum. Ergo, pari ratione, potest dici quod Christus sit homo | |
| 53 | 693 dominicus.</p><p title="III q. 16 a. 3 s. c."><a name="47577"><span class="ref">[47577] IIIª q. 16 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 694 quod Augustinus dicit, in libro Retract., <i>non video utrum recte |
| 695 dicatur homo dominicus Iesus Christus, cum sit utique | |
| 53 | 696 dominus</i>.</p><p title="III q. 16 a. 3 co."><a name="47578"><span class="ref">[47578] IIIª q. 16 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 697 dicendum quod sicut, supra dictum est, cum dicitur homo Christus |
| 698 Iesus, designatur suppositum aeternum, quod est persona filii Dei, | |
| 699 propter hoc quod unum suppositum est utriusque naturae. De persona | |
| 700 autem filii Dei praedicatur Deus et dominus essentialiter. Et ideo | |
| 701 non debet praedicari denominative; quia hoc derogat veritati | |
| 702 unionis. Unde, cum dominicus dicatur denominative a domino, non | |
| 703 potest vere et proprie dici quod homo ille sit dominicus, sed magis | |
| 704 quod sit dominus. Si autem per hoc quod dicitur homo Christus | |
| 705 Iesus, designaretur suppositum aliquod creatum, secundum illos qui | |
| 706 ponunt in Christo duo supposita, posset dici homo ille dominicus, | |
| 707 inquantum sumitur ad participationem honoris divini; sicut | |
| 708 Nestoriani posuerunt. Et hoc etiam modo humana natura non dicitur | |
| 709 essentialiter dea, sed deificata, non quidem per conversionem | |
| 710 ipsius in divinam naturam, sed per coniunctionem ad divinam naturam | |
| 53 | 711 in una hypostasi; ut patet per Damascenum, in III libro.</p><p title="III q. 16 a. 3 ad 1"><a name="47579"><span class="ref">[47579] IIIª q. 16 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 712 dicendum quod Augustinus illa verba, et similia, retractat in libro |
| 713 Retractationum. Unde post praedicta verba libri Retractationum | |
| 714 subdit, hoc ubicumque dixi, scilicet quod Christus Iesus sit homo | |
| 715 dominicus, dixisse me nollem. Postea quippe vidi non esse dicendum, | |
| 716 <i>quamvis nonnulla ratione posset defendi</i>, quia scilicet | |
| 717 posset aliquis dicere quod dicitur homo dominicus ratione humanae | |
| 718 naturae, quam significat hoc nomen homo, non autem ratione | |
| 53 | 719 suppositi.</p><p title="III q. 16 a. 3 ad 2"><a name="47580"><span class="ref">[47580] IIIª q. 16 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 720 dicendum quod illud unum suppositum quod est divinae et humanae |
| 721 naturae, primo quidem fuit divinae naturae, scilicet ab aeterno, | |
| 722 postea autem ex tempore per incarnationem factum est suppositum | |
| 723 humanae naturae. Et hac ratione dicitur humanatum, non quia | |
| 724 assumpserit hominem; sed quia assumpsit humanam naturam. Non autem | |
| 725 sic est e converso quod suppositum humanae naturae assumpserit | |
| 726 divinam naturam. Unde non potest dici homo deificatus, vel | |
| 53 | 727 dominicus.</p><p title="III q. 16 a. 3 ad 3"><a name="47581"><span class="ref">[47581] IIIª q. 16 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 728 dicendum quod hoc nomen divinum consuevit praedicari etiam de his |
| 729 de quibus praedicatur essentialiter hoc nomen Deus, dicimus enim | |
| 730 quod divina essentia est Deus, ratione identitatis; et quod | |
| 731 essentia est Dei sive divina, propter diversum modum significandi; | |
| 732 et verbum divinum, cum tamen verbum sit Deus. Et similiter dicimus | |
| 733 personam divinam, sicut et personam Platonis, propter diversum | |
| 734 modum significandi. Sed dominicus non dicitur de his de quibus | |
| 735 dominus praedicatur, non enim consuevit dici quod aliquis homo qui | |
| 736 est dominus, sit dominicus. Sed illud quod qualitercumque est | |
| 737 domini, dominicum dicitur, sicut dominica voluntas vel dominica | |
| 738 manus, vel dominica possessio. Et ideo ipse homo Christus, qui est | |
| 739 dominus, non potest dici dominicus, sed potest caro eius dici | |
| 53 | 740 dominica caro, et passio eius potest dici dominica passio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 16 a. 4 arg. 1"><a name="47582"><span class="ref">[47582] IIIª q. 16 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 741 proceditur. Videtur quod ea quae sunt humanae naturae, de Deo dici |
| 742 non possint. Impossibile est enim opposita de eodem praedicari. Sed | |
| 743 ea quae sunt humanae naturae, sunt contraria his quae sunt propria | |
| 744 Dei, Deus enim est increatus, immutabilis et aeternus; ad humanam | |
| 745 autem naturam pertinet ut sit creata, temporalis et mutabilis. Non | |
| 53 | 746 ergo ea quae sunt naturae humanae, possunt dici de Deo.</p><p title="III q. 16 a. 4 arg. 2"><a name="47583"><span class="ref">[47583] IIIª q. 16 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 747 attribuere Deo ea quae ad defectum pertinent, videtur derogare |
| 748 divino honori, et ad blasphemiam pertinere. Sed ea quae sunt | |
| 749 humanae naturae, defectum quendam continent, sicut mori, pati, et | |
| 750 alia huiusmodi. Ergo videtur quod nullo modo ea quae sunt humanae | |
| 53 | 751 naturae, possint dici de Deo.</p><p title="III q. 16 a. 4 arg. 3"><a name="47584"><span class="ref">[47584] IIIª q. 16 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 752 assumi convenit humanae naturae. Non autem hoc convenit Deo. Non |
| 53 | 753 ergo ea quae sunt humanae naturae, de Deo dici possunt.</p><p title="III q. 16 a. 4 s. c."><a name="47585"><span class="ref">[47585] IIIª q. 16 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 754 quod Damascenus dicit, in III libro, quod Deus suscepit ea quae |
| 755 sunt carnis idiomata, idest proprietates, <i>dum Deus passibilis | |
| 53 | 756 nominatur, et Deus gloriae crucifixus est</i>.</p><p title="III q. 16 a. 4 co."><a name="47586"><span class="ref">[47586] IIIª q. 16 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 757 dicendum quod de hac quaestione diversitas fuit inter Nestorianos |
| 758 et Catholicos. Nestoriani enim voces quae dicuntur de Christo | |
| 759 dividere volebant hoc modo, ut ea quae pertinent ad humanam | |
| 760 naturam, non dicerentur de Deo; nec ea quae pertinent ad divinam | |
| 761 naturam, dicerentur de homine. Unde Nestorius dixit, <i>si quis Dei | |
| 762 verbo passiones tentat tribuere, anathema sit</i>. Si qua vero | |
| 763 nomina sunt quae pertinere possunt ad utramque naturam, de talibus | |
| 764 praedicabant ea quae sunt utriusque naturae, sicut hoc nomen | |
| 765 Christus, vel dominus. Unde concedebant Christum esse natum de | |
| 766 virgine, et fuisse ab aeterno, non tamen concedebant vel Deum natum | |
| 767 de virgine, vel hominem ab aeterno fuisse. Catholici vero posuerunt | |
| 768 huiusmodi quae dicuntur de Christo, sive secundum divinam naturam | |
| 769 sive secundum humanam, dici posse tam de Deo quam de homine. Unde | |
| 770 Cyrillus dixit, si quis duabus personis seu substantiis, idest | |
| 771 hypostasibus, <i>eas quae in evangelicis et apostolicis sunt | |
| 772 conscriptionibus dividit voces, vel ea quae de Christo a sanctis | |
| 773 dicuntur, vel ab ipso Christo de semetipso; et aliquas quidem ex | |
| 774 his homini applicandas crediderit, aliquas soli verbo deputaverit, | |
| 775 anathema sit</i>. Et huius ratio est quia, cum sit eadem hypostasis | |
| 776 utriusque naturae, eadem hypostasis supponitur nomine utriusque | |
| 777 naturae. Sive ergo dicatur homo, sive Deus, supponitur hypostasis | |
| 778 divinae et humanae naturae. Et ideo de homine dici possunt ea quae | |
| 779 sunt divinae naturae, et de Deo possunt dici ea quae sunt humanae | |
| 780 naturae. Sciendum tamen quod in propositione in qua aliquid de | |
| 781 aliquo praedicatur, non solum attenditur quid sit illud de quo | |
| 782 praedicatur praedicatum, sed etiam secundum quid de illo | |
| 783 praedicetur. Quamvis igitur non distinguantur ea quae praedicantur | |
| 784 de Christo, distinguuntur tamen quantum ad id secundum quod | |
| 785 utrumque praedicatur. Nam ea quae sunt divinae naturae, | |
| 786 praedicantur de Christo secundum divinam naturam, ea autem quae | |
| 787 sunt humanae naturae, praedicantur de eo secundum humanam naturam. | |
| 788 Unde Augustinus dicit, in I de Trin., <i>distinguamus quod in | |
| 789 Scripturis sonat secundum formam Dei et quod secundum formam | |
| 790 servi</i>. Et infra, <i>quid propter quid, et quid secundum quid | |
| 53 | 791 dicatur, prudens et diligens et pius lector intelligit</i>.</p><p title="III q. 16 a. 4 ad 1"><a name="47587"><span class="ref">[47587] IIIª q. 16 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 792 dicendum quod opposita praedicari de eodem secundum idem est |
| 793 impossibile, sed secundum diversa, nihil prohibet. Et hoc modo | |
| 794 opposita praedicantur de Christo, non secundum idem, sed secundum | |
| 53 | 795 diversas naturas.</p><p title="III q. 16 a. 4 ad 2"><a name="47588"><span class="ref">[47588] IIIª q. 16 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 796 dicendum quod, si ea quae ad defectum pertinent Deo attribuantur |
| 797 secundum divinam naturam, esset blasphemia, quasi pertinens ad | |
| 798 diminutionem honoris ipsius, non autem pertinet ad Dei iniuriam si | |
| 799 attribuantur ei secundum naturam assumptam. Unde in quodam sermone | |
| 800 Ephesini Concilii dicitur, <i>nihil putat Deus iniuriam quod est | |
| 801 occasio salutis hominibus, nihil enim abiectorum quae elegit | |
| 802 propter nos, iniuriam facit illi naturae quae non potest esse | |
| 803 subiecta iniuriis, propria vero facit inferiora ut salvet naturam | |
| 804 nostram. Quando ergo quae abiecta et vilia sunt Dei naturam non | |
| 805 iniuriantur, sed salutem hominibus operantur, quomodo dicis ea quae | |
| 53 | 806 causa nostrae salutis sunt, iniuriae occasionem Deo fuisse?</i></p><p title="III q. 16 a. 4 ad 3"><a name="47589"><span class="ref">[47589] IIIª q. 16 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 807 dicendum quod assumi convenit humanae naturae non ratione |
| 53 | 808 suppositi, sed ratione sui ipsius. Et ideo non convenit Deo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 16 a. 5 arg. 1"><a name="47590"><span class="ref">[47590] IIIª q. 16 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 809 proceditur. Videtur quod ea quae sunt humanae naturae, possint dici |
| 810 de natura divina. Ea enim quae sunt humanae naturae, praedicantur | |
| 811 de filio Dei, et de Deo. Sed Deus est sua natura. Ergo ea quae sunt | |
| 53 | 812 naturae humanae, possunt praedicari de divina natura.</p><p title="III q. 16 a. 5 arg. 2"><a name="47591"><span class="ref">[47591] IIIª q. 16 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 813 caro pertinet ad naturam humanam. Sed, sicut dicit Damascenus, in |
| 814 III libro, <i>dicimus naturam verbi incarnatam esse, secundum | |
| 815 beatos Athanasium et Cyrillum</i>. Ergo videtur quod, pari ratione, | |
| 53 | 816 ea quae sunt humanae naturae, possint dici de divina natura.</p><p title="III q. 16 a. 5 arg. 3"><a name="47592"><span class="ref">[47592] IIIª q. 16 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, ea |
| 28 | 817 quae sunt divinae naturae, conveniunt humanae naturae in Christo, |
| 818 sicut cognoscere futura, et habere salutiferam virtutem. Ergo | |
| 819 videtur quod, pari ratione ea, quae sunt humanae naturae, possint | |
| 53 | 820 dici de divina natura.</p><p title="III q. 16 a. 5 s. c."><a name="47593"><span class="ref">[47593] IIIª q. 16 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 821 quod Damascenus dicit, in III libro, <i>deitatem quidem dicentes, |
| 822 non nominamus de ea quae humanitatis idiomata</i>, idest | |
| 823 proprietates, <i>non enim dicimus deitatem passibilem vel | |
| 824 creabilem</i>. Deitas autem est divina natura. Ergo ea quae sunt | |
| 53 | 825 humanae naturae, non possunt dici de divina natura.</p><p title="III q. 16 a. 5 co."><a name="47594"><span class="ref">[47594] IIIª q. 16 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 826 dicendum quod ea quae sunt proprie unius, non possunt vere de |
| 827 aliquo praedicari nisi de eo quod est idem illi, sicut risibile non | |
| 828 convenit nisi ei quod est homo. In mysterio autem incarnationis non | |
| 829 est eadem divina natura et humana, sed est eadem hypostasis | |
| 830 utriusque naturae. Et ideo ea quae sunt unius naturae, non possunt | |
| 831 de alia praedicari, secundum quod in abstracto significantur. | |
| 832 Nomina vero concreta supponunt hypostasim naturae. Et ideo | |
| 833 indifferenter praedicari possunt ea quae ad utramque naturam | |
| 834 pertinent, de nominibus concretis sive, illud nomen de quo dicuntur | |
| 835 det intelligere utramque naturam, sicut hoc nomen Christus in quo | |
| 836 intelligitur et divinitas ungens et humanitas uncta; sive solum | |
| 837 divinam naturam, sicut hoc nomen Deus, vel filius Dei; sive solum | |
| 838 naturam humanam, sicut hoc nomen homo, vel Iesus. Unde Leo Papa | |
| 839 dicit, in epistola ad Palaestinos, <i>non interest ex qua Christus | |
| 840 substantia nominetur, cum inseparabiliter manente unitate personae, | |
| 841 idem sit et totus hominis filius propter carnem, et totus Dei | |
| 53 | 842 filius propter unam cum patre divinitatem</i>.</p><p title="III q. 16 a. 5 ad 1"><a name="47595"><span class="ref">[47595] IIIª q. 16 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 843 dicendum quod in divinis realiter est idem persona cum natura, et |
| 844 ratione huius identitatis, divina natura praedicatur de filio Dei. | |
| 845 Non tamen est idem modus significandi. Et ideo quaedam dicuntur de | |
| 846 filio Dei quae non dicuntur de divina natura, sicut dicimus quod | |
| 847 filius Dei est genitus, non tamen dicimus quod divina natura sit | |
| 848 genita, ut in prima parte habitum est. Et similiter in mysterio | |
| 849 incarnationis dicimus quod filius Dei est passus, non autem dicimus | |
| 53 | 850 quod natura divina sit passa.</p><p title="III q. 16 a. 5 ad 2"><a name="47596"><span class="ref">[47596] IIIª q. 16 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 851 dicendum quod incarnatio magis importat unionem ad carnem quam |
| 852 carnis proprietatem. Utraque autem natura est in Christo unita | |
| 853 alteri in persona, ratione cuius unionis et natura divina dicitur | |
| 53 | 854 incarnata, et humana natura deificata, ut supra dictum est.</p><p title="III q. 16 a. 5 ad 3"><a name="47597"><span class="ref">[47597] IIIª q. 16 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 855 dicendum quod ea quae sunt divinae naturae, dicuntur de humana |
| 856 natura, non secundum quod essentialiter competunt divinae naturae, | |
| 857 sed secundum quod participative derivantur ad humanam naturam. Unde | |
| 858 ea quae participari non possunt a natura humana, sicut esse | |
| 859 increatum aut omnipotentem, nullo modo de humana natura dicuntur. | |
| 860 Divina autem natura nihil participative recipit ab humana natura. | |
| 861 Et ideo ea quae sunt humanae naturae, nullo modo possunt dici de | |
| 53 | 862 divina.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 16 a. 6 arg. 1"><a name="47598"><span class="ref">[47598] IIIª q. 16 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 863 proceditur. Videtur quod haec sit falsa, Deus factus est homo. Cum |
| 864 enim homo significet substantiam, fieri hominem est fieri | |
| 865 simpliciter. Sed haec est falsa, Deus factus est simpliciter. Ergo | |
| 53 | 866 haec est falsa, Deus factus est homo.</p><p title="III q. 16 a. 6 arg. 2"><a name="47599"><span class="ref">[47599] IIIª q. 16 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 867 fieri hominem est mutari. Sed Deus non potest esse subiectum |
| 868 mutationis, secundum illud Malach. III, <i>ego dominus, et non | |
| 869 mutor</i>. Ergo videtur quod haec sit falsa, Deus factus est | |
| 53 | 870 homo.</p><p title="III q. 16 a. 6 arg. 3"><a name="47600"><span class="ref">[47600] IIIª q. 16 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 871 homo, secundum quod de Christo dicitur, supponit personam filii |
| 872 Dei. Sed haec est falsa, Deus factus est persona filii Dei. Ergo | |
| 53 | 873 haec est falsa, Deus factus est homo.</p><p title="III q. 16 a. 6 s. c."><a name="47601"><span class="ref">[47601] IIIª q. 16 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 874 quod dicitur Ioan. I, <i>verbum caro factum est</i>. Et sicut |
| 875 Athanasius dicit, in epistola ad Epictetum, <i>quod dixit verbum | |
| 876 caro factum est, simile est ac si diceretur, homo factus | |
| 53 | 877 est</i>.</p><p title="III q. 16 a. 6 co."><a name="47602"><span class="ref">[47602] IIIª q. 16 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 878 dicendum quod unumquodque dicitur esse factum illud quod de novo |
| 879 incipit praedicari de ipso. Esse autem hominem vere praedicatur de | |
| 880 Deo, sicut dictum est, ita tamen quod non convenit Deo esse hominem | |
| 881 ab aeterno, sed ex tempore per assumptionem humanae naturae. Et | |
| 882 ideo haec est vera, Deus factus est homo. Diversimode tamen | |
| 883 intelligitur a diversis, sicut et haec, Deus est homo, ut supra | |
| 53 | 884 dictum est.</p><p title="III q. 16 a. 6 ad 1"><a name="47603"><span class="ref">[47603] IIIª q. 16 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 885 dicendum quod fieri hominem est fieri simpliciter in omnibus his in |
| 886 quibus humana natura incipit esse in supposito de novo creato. Deus | |
| 887 autem dicitur factus homo ex eo quod humana natura incoepit esse in | |
| 888 supposito divinae naturae ab aeterno praeexistente. Et ideo Deum | |
| 53 | 889 fieri hominem non est Deum fieri simpliciter.</p><p title="III q. 16 a. 6 ad 2"><a name="47604"><span class="ref">[47604] IIIª q. 16 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 890 dicendum quod, sicut dictum est, fieri importat quod aliquid |
| 891 praedicetur de novo de altero. Unde quandocumque aliquid de novo | |
| 892 praedicatur de altero cum mutatione eius de quo dicitur, tunc fieri | |
| 893 est mutari. Et hoc convenit omnibus quae absolute dicuntur, non | |
| 894 enim potest albedo aut magnitudo de novo advenire alicui nisi per | |
| 895 hoc quod de novo mutatur ad albedinem vel magnitudinem. Ea vero | |
| 896 quae relative dicuntur, possunt de novo praedicari de aliquo absque | |
| 897 eius mutatione, sicut homo de novo fit dexter absque sua mutatione, | |
| 898 per motum illius qui fit ei sinister. Unde in talibus non oportet | |
| 899 omne quod dicitur fieri, esse mutatum, quia hoc potest accidere per | |
| 900 mutationem alterius. Et per hunc modum Deo dicimus, <i>domine, | |
| 901 refugium factus es nobis</i>. Esse autem hominem convenit Deo | |
| 902 ratione unionis, quae est relatio quaedam. Et ideo esse hominem | |
| 903 praedicatur de novo de Deo absque eius mutatione, per mutationem | |
| 904 humanae naturae, quae assumitur in divinam personam. Et ideo, cum | |
| 905 dicitur, Deus factus est homo, non intelligitur aliqua mutatio ex | |
| 53 | 906 parte Dei, sed solum ex parte humanae naturae.</p><p title="III q. 16 a. 6 ad 3"><a name="47605"><span class="ref">[47605] IIIª q. 16 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 907 dicendum quod homo supponit personam filii Dei, non nudam, sed |
| 908 prout subsistit in humana natura. Et quamvis haec sit falsa, Deus | |
| 909 factus est persona filii, est tamen haec vera, Deus factus est | |
| 53 | 910 homo, ex eo quod unitus est humanae naturae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 16 a. 7 arg. 1"><a name="47606"><span class="ref">[47606] IIIª q. 16 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 911 sic proceditur. Videtur quod haec sit vera, homo factus est Deus. |
| 912 Dicitur enim Rom. I, <i>quod ante promiserat per prophetas suos in | |
| 913 Scripturis sanctis de filio suo, qui factus est ei ex semine David | |
| 914 secundum carnem</i>. Sed Christus secundum quod homo est ex semine | |
| 53 | 915 David secundum carnem. Ergo homo factus est filius Dei.</p><p title="III q. 16 a. 7 arg. 2"><a name="47607"><span class="ref">[47607] IIIª q. 16 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 916 Augustinus dicit, in I de Trin., <i>talis erat illa susceptio quae |
| 917 Deum hominem faceret, et hominem Deum</i>. Sed ratione illius | |
| 918 susceptionis haec est vera, Deus factus est homo. Ergo similiter | |
| 53 | 919 haec est vera, homo factus est Deus.</p><p title="III q. 16 a. 7 arg. 3"><a name="47608"><span class="ref">[47608] IIIª q. 16 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 920 Gregorius Nazianzenus dicit, in epistola ad Chelidonium, <i>Deus |
| 921 quidem humanatus est, homo autem deificatus, vel quomodolibet | |
| 922 aliter nominaverit</i>. Sed Deus ea ratione dicitur humanatus, quia | |
| 923 est homo factus. Ergo homo ea ratione dicitur deificatus, quia est | |
| 53 | 924 factus Deus. Et ita haec est vera, homo factus est Deus.</p><p title="III q. 16 a. 7 arg. 4"><a name="47609"><span class="ref">[47609] IIIª q. 16 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, cum |
| 28 | 925 dicitur, Deus factus est homo, subiectum factionis vel unitionis |
| 926 non est Deus, sed humana natura, quam significat hoc nomen homo. | |
| 927 Sed illud videtur esse subiectum factionis cui factio attribuitur. | |
| 928 Ergo haec magis est vera, homo factus est Deus, quam ista, Deus | |
| 53 | 929 factus est homo.</p><p title="III q. 16 a. 7 s. c."><a name="47610"><span class="ref">[47610] IIIª q. 16 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 930 quod Damascenus dicit, in III libro, <i>non hominem deificatum |
| 931 dicimus, sed Deum humanatum</i>. Idem autem est fieri Deum quod | |
| 53 | 932 deificari. Ergo haec est falsa, homo factus est Deus.</p><p title="III q. 16 a. 7 co."><a name="47611"><span class="ref">[47611] IIIª q. 16 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 933 dicendum quod propositio ista, homo factus est Deus, tripliciter |
| 934 potest intelligi. Uno modo, ita quod hoc participium factus | |
| 935 determinet absolute vel subiectum, vel praedicatum. Et in hoc sensu | |
| 936 est falsa, quia neque homo ille de quo praedicatur est factus, | |
| 937 neque Deus est factus, ut infra dicetur. Et sub eodem sensu haec | |
| 938 est falsa, Deus factus est homo. Sed sub hoc sensu non quaeritur | |
| 939 hic de istis propositionibus. Alio modo potest intelligi ut ly | |
| 940 factus determinet compositionem, ut sit sensus, homo factus est | |
| 941 Deus, idest, factum est ut homo sit Deus. Et sub hoc sensu utraque | |
| 942 est vera, et, homo factus est Deus, et, Deus factus est homo. Sed | |
| 943 hic non est proprius sensus harum locutionum, nisi forte | |
| 944 intelligatur quod ly homo non habeat personalem suppositionem, sed | |
| 945 simplicem. Licet enim hic homo non sit factus Deus, quia hoc | |
| 946 suppositum, persona filii Dei, ab aeterno fuit Deus, tamen homo, | |
| 947 communiter loquendo, non semper fuit Deus. Tertio modo, proprie | |
| 948 intelligitur, secundum quod hoc participium factus ponit fieri | |
| 949 circa hominem in respectu ad Deum sicut ad terminum factionis. Et | |
| 950 in hoc sensu, supposito quod in Christo sit eadem persona et | |
| 951 hypostasis et suppositum Dei et hominis, ut supra ostensum est, | |
| 952 ista propositio falsa est. Quia cum dicitur, homo factus est Deus, | |
| 953 ly homo habet personalem suppositionem, non enim esse Deum | |
| 954 verificatur de homine ratione humanae naturae, sed ratione sui | |
| 955 suppositi. Suppositum autem illud humanae naturae de quo | |
| 956 verificatur esse Deum, est idem quod hypostasis seu persona filii | |
| 957 Dei, quae semper fuit Deus. Unde non potest dici quod iste homo | |
| 958 incoepit esse Deus, vel quod fiat Deus, aut quod factus sit Deus. | |
| 959 Si vero esset alia persona vel hypostasis Dei et hominis, ita quod | |
| 960 esse Deum praedicaretur de homine, et e converso per quandam | |
| 961 coniunctionem suppositorum, vel dignitatis personalis, vel | |
| 962 affectionis, vel inhabitationis, ut Nestoriani dixerunt, tunc pari | |
| 963 ratione posset dici quod homo factus est Deus, idest coniunctus | |
| 964 Deo, sicut et quod Deus factus est homo, idest coniunctus | |
| 53 | 965 homini.</p><p title="III q. 16 a. 7 ad 1"><a name="47612"><span class="ref">[47612] IIIª q. 16 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 966 dicendum quod in verbis illis apostoli hoc relativum qui, quod |
| 967 refert pro persona filii, non debet intelligi ex parte praedicati, | |
| 968 quasi aliquis existens ex semine David secundum carnem sit factus | |
| 969 filius Dei, in quo sensu obiectio procedebat, sed debet intelligi | |
| 970 ex parte subiecti, ut sit sensus quod filius Dei factus est ei, | |
| 971 (scilicet ad honorem patris, ut Glossa exponit) existens ex semine | |
| 972 David secundum carnem; ac si diceret, filius Dei habens carnem ex | |
| 53 | 973 semine David ad honorem Dei.</p><p title="III q. 16 a. 7 ad 2"><a name="47613"><span class="ref">[47613] IIIª q. 16 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 974 dicendum quod verbum Augustini est intelligendum in illo sensu, |
| 975 secundum quod ex illa susceptione incarnationis factum est ut homo | |
| 976 esset Deus et Deus esset homo. In quo sensu ambae locutiones sunt | |
| 53 | 977 verae, ut dictum est.</p><p title="III q. 16 a. 7 ad 3"><a name="47614"><span class="ref">[47614] IIIª q. 16 a. 7 ad 3</span></a> Et similiter |
| 28 | 978 dicendum est ad tertium, nam deificari idem est quod fieri |
| 53 | 979 Deum.</p><p title="III q. 16 a. 7 ad 4"><a name="47615"><span class="ref">[47615] IIIª q. 16 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 980 dicendum quod terminus in subiecto positus tenetur materialiter, |
| 981 idest pro supposito, positus vero in praedicato, tenetur | |
| 982 formaliter, idest pro natura significata. Et ideo cum dicitur, homo | |
| 983 factus est Deus, ipsum fieri non attribuitur humanae naturae, sed | |
| 984 supposito humanae naturae, quod est ab aeterno Deus, et ideo non | |
| 985 convenit ei fieri Deum. Cum autem dicitur, Deus factus est homo, | |
| 986 factio intelligitur terminari ad ipsam humanam naturam. Et ideo, | |
| 987 proprie loquendo, haec est vera, Deus factus est homo, sed haec est | |
| 988 falsa, homo factus est Deus. Sicut, si Socrates, cum prius fuerit | |
| 989 homo, postea factus est albus, demonstrato Socrate, haec est vera, | |
| 990 hic homo hodie factus est albus; haec tamen est falsa, hoc album | |
| 991 hodie factum est homo. Si tamen ex parte subiecti poneretur aliquod | |
| 992 nomen significans naturam humanam in abstracto, posset hoc modo | |
| 993 significari ut subiectum factionis, puta si dicatur quod natura | |
| 53 | 994 humana facta est filii Dei.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 16 a. 8 arg. 1"><a name="47616"><span class="ref">[47616] IIIª q. 16 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 995 proceditur. Videtur quod haec sit vera, Christus est creatura. |
| 996 Dicit enim Leo Papa, <i>nova et inaudita conventio, Deus qui est et | |
| 997 erat, fit creatura</i>. Sed illud potest praedicari de Christo quod | |
| 998 filius Dei factus est per incarnationem. Ergo haec est vera, | |
| 53 | 999 Christus est creatura.</p><p title="III q. 16 a. 8 arg. 2"><a name="47617"><span class="ref">[47617] IIIª q. 16 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1000 proprietates utriusque naturae possunt praedicari de hypostasi |
| 1001 communi utriusque naturae, quocumque nomine significetur, ut supra | |
| 1002 dictum est. Sed proprietas humanae naturae est esse creaturam, | |
| 1003 sicut proprietas divinae naturae est esse creatorem. Ergo utrumque | |
| 1004 potest dici de Christo, scilicet quod sit creatura; et quod sit | |
| 53 | 1005 increatus et creator.</p><p title="III q. 16 a. 8 arg. 3"><a name="47618"><span class="ref">[47618] IIIª q. 16 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1006 principalior pars hominis est anima quam corpus. Sed Christus |
| 1007 ratione corporis, quod de virgine traxit, dicitur simpliciter esse | |
| 1008 natus de virgine. Ergo ratione animae, quae creata est a Deo, debet | |
| 53 | 1009 simpliciter dici quod Christus sit creatura.</p><p title="III q. 16 a. 8 s. c."><a name="47619"><span class="ref">[47619] IIIª q. 16 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1010 quod Ambrosius dicit, in libro de Trin., <i>nunquid dicto factus |
| 1011 est Christus? Nunquid mandato creatus est Christus?</i> Quasi | |
| 1012 dicat, non. Unde subdit, <i>quomodo autem creatura in Deo esse | |
| 1013 potest? Etenim Deus naturae simplicis est, non coniunctae</i>. Ergo | |
| 53 | 1014 haec non est concedenda, Christus est creatura.</p><p title="III q. 16 a. 8 co."><a name="47620"><span class="ref">[47620] IIIª q. 16 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1015 dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, <i>ex verbis inordinate |
| 1016 prolatis incurritur haeresis</i>. Unde cum haereticis nec nomina | |
| 1017 debemus habere communia, ne eorum errori favere videamur. Ariani | |
| 1018 autem haeretici Christum dixerunt esse creaturam, et minorem patre, | |
| 1019 non solum ratione humanae naturae, sed etiam ratione divinae | |
| 1020 personae. Et ideo non est absolute dicendum quod Christus sit | |
| 1021 creatura, vel minor patre, sed cum determinatione, scilicet, | |
| 1022 secundum humanam naturam. Ea vero de quibus suspicari non potest | |
| 1023 quod divinae personae conveniant secundum seipsam, possunt | |
| 1024 simpliciter dici de Christo ratione humanae naturae, sicut | |
| 1025 simpliciter dicimus Christum esse passum, mortuum et sepultum. | |
| 1026 Sicut etiam in rebus corporalibus et humanis, ea quae in | |
| 1027 dubitationem venire possunt an conveniant toti vel parti, si insunt | |
| 1028 alicui parti, non attribuimus toti simpliciter, idest sine | |
| 1029 determinatione, non enim dicimus quod Aethiops est albus, sed quod | |
| 1030 est albus secundum dentem. Dicimus autem absque determinatione quod | |
| 1031 est Crispus, quia hoc non potest ei convenire nisi secundum | |
| 53 | 1032 capillos.</p><p title="III q. 16 a. 8 ad 1"><a name="47621"><span class="ref">[47621] IIIª q. 16 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1033 dicendum quod aliquando sancti doctores, causa brevitatis |
| 1034 determinatione omissa, nomine creaturae utuntur circa Christum. Est | |
| 53 | 1035 tamen in eorum dictis subintelligenda.</p><p title="III q. 16 a. 8 ad 2"><a name="47622"><span class="ref">[47622] IIIª q. 16 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1036 dicendum quod omnes proprietates humanae naturae, sicut et divinae, |
| 1037 possunt aliqualiter dici de Christo. Unde et Damascenus dicit, in | |
| 1038 III libro, quod <i>Christus, qui Deus et homo dicitur, creabilis | |
| 1039 est et increabilis, et partibilis et impartibilis</i>. Sed tamen | |
| 1040 illa quae dubitationem habent circa alterutram naturam, non sunt | |
| 1041 dicenda absque determinatione. Unde et ipse postea alibi subdit, | |
| 1042 ipsa una hypostasis, scilicet Christi, <i>et increata est deitate, | |
| 1043 et creata est humanitate</i>. Sicut et e converso non esset | |
| 1044 dicendum sine determinatione quod Christus est incorporeus, vel | |
| 1045 impassibilis, ad evitandum errorem Manichaei, qui posuit Christum | |
| 1046 verum corpus non habuisse, nec vere passum esse, sed dicendum est | |
| 1047 cum determinatione quod Christus secundum deitatem est incorporeus | |
| 53 | 1048 et impassibilis.</p><p title="III q. 16 a. 8 ad 3"><a name="47623"><span class="ref">[47623] IIIª q. 16 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1049 dicendum quod de nativitate ex virgine nulla dubitatio potest esse |
| 1050 quod conveniat personae filii Dei, sicut potest esse de creatione. | |
| 53 | 1051 Et ideo non est similis ratio utrobique.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="III q. 16 a. 9 arg. 1"><a name="47624"><span class="ref">[47624] IIIª q. 16 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic |
| 28 | 1052 proceditur. Videtur quod ille homo, demonstrato Christo, incoeperit |
| 1053 esse. Dicit enim Augustinus, super Ioan., <i>priusquam mundus | |
| 1054 esset, nec nos eramus, nec ipse mediator Dei et hominum, homo | |
| 1055 Christus Iesus</i>. Sed illud quod non semper fuit, incoepit esse. | |
| 53 | 1056 Ergo ille homo, demonstrato Christo, incoepit esse.</p><p title="III q. 16 a. 9 arg. 2"><a name="47625"><span class="ref">[47625] IIIª q. 16 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1057 Christus incoepit esse homo. Sed esse hominem est esse simpliciter. |
| 53 | 1058 Ergo ille homo incoepit esse simpliciter.</p><p title="III q. 16 a. 9 arg. 3"><a name="47626"><span class="ref">[47626] IIIª q. 16 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1059 homo importat suppositum humanae naturae. Sed Christus non fuit |
| 1060 semper suppositum humanae naturae. Ergo homo ille incoepit | |
| 53 | 1061 esse.</p><p title="III q. 16 a. 9 s. c."><a name="47627"><span class="ref">[47627] IIIª q. 16 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1062 quod dicitur Heb. ult., <i>Iesus Christus heri et hodie, ipse et in |
| 53 | 1063 saecula</i>.</p><p title="III q. 16 a. 9 co."><a name="47628"><span class="ref">[47628] IIIª q. 16 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1064 dicendum quod non est dicendum quod ille homo, demonstrato Christo, |
| 1065 incoeperit esse, si nihil addatur. Et hoc duplici ratione. Primo | |
| 1066 quidem, quia locutio est simpliciter falsa, secundum sententiam | |
| 1067 Catholicae fidei, qua ponimus in Christo unum suppositum et unam | |
| 1068 hypostasim, sicut et unam personam. Secundum hoc enim oportet quod | |
| 1069 in hoc quod dicitur, ille homo, demonstrato Christo, designetur | |
| 1070 suppositum aeternum, cuius aeternitati repugnat incipere esse. Unde | |
| 1071 haec est falsa, hic homo incoepit esse. Nec obstat quod incipere | |
| 1072 esse convenit humanae naturae, quae significatur per hoc nomen | |
| 1073 homo, quia terminus in subiecto positus non tenetur formaliter pro | |
| 1074 natura, sed magis materialiter pro supposito, ut supra dictum est. | |
| 1075 Secundo quia, etiam si esset vera, non tamen esset ea utendum | |
| 1076 absque determinatione, ad evitandum haeresim Arii, qui, sicut | |
| 1077 personae filii Dei attribuit quod esset creatura et quod esset | |
| 1078 minor patre, ita attribuit ei quod esse incoeperat, dicens quod | |
| 53 | 1079 erat quando non erat.</p><p title="III q. 16 a. 9 ad 1"><a name="47629"><span class="ref">[47629] IIIª q. 16 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1080 dicendum quod auctoritas illa est intelligenda cum determinatione, |
| 1081 ut si dicamus quod homo Christus Iesus non fuit antequam mundus | |
| 53 | 1082 esset, secundum humanitatem.</p><p title="III q. 16 a. 9 ad 2"><a name="47630"><span class="ref">[47630] IIIª q. 16 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1083 dicendum quod cum hoc verbo incoepit non sequitur argumentum ab |
| 1084 inferiori ad superius, non enim sequitur, hoc incoepit esse album, | |
| 1085 ergo incoepit esse coloratum. Et hoc ideo quia incipere importat | |
| 1086 nunc esse et non prius, non autem sequitur, hoc non erat prius | |
| 1087 album, ergo non erat prius coloratum. Esse autem simpliciter est | |
| 1088 superius ad esse hominem. Unde non sequitur, Christus incoepit esse | |
| 53 | 1089 homo, ergo incoepit esse.</p><p title="III q. 16 a. 9 ad 3"><a name="47631"><span class="ref">[47631] IIIª q. 16 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1090 dicendum quod hoc nomen homo, secundum quod accipitur pro Christo, |
| 1091 licet significet humanam naturam, quae incoepit esse, tamen | |
| 1092 supponit suppositum aeternum, quod esse non incoepit. Et ideo, | |
| 1093 quia, secundum quod ponitur in subiecto, tenetur pro supposito, | |
| 1094 secundum autem quod ponitur in praedicato, refertur ad naturam, et | |
| 1095 ideo haec est falsa, homo Christus incoepit esse; sed haec est | |
| 53 | 1096 vera, Christus incoepit esse homo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="III q. 16 a. 10 arg. 1"><a name="47632"><span class="ref">[47632] IIIª q. 16 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum |
| 28 | 1097 sic proceditur. Videtur quod haec sit falsa, Christus, secundum |
| 1098 quod homo, est creatura; vel, incoepit esse. Nihil enim in Christo | |
| 1099 est creatum nisi humana natura. Sed haec est falsa, Christus, | |
| 1100 secundum quod homo, est humana natura. Ergo etiam haec est falsa, | |
| 53 | 1101 Christus, secundum quod homo, est creatura.</p><p title="III q. 16 a. 10 arg. 2"><a name="47633"><span class="ref">[47633] IIIª q. 16 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1102 praedicatum magis praedicatur de termino in reduplicatione posito |
| 1103 quam de ipso subiecto propositionis, sicut, si dicatur, corpus, | |
| 1104 secundum quod coloratum, est visibile, sequitur quod coloratum sit | |
| 1105 visibile. Sed haec non est absolute, sicut dictum est, concedenda, | |
| 1106 homo Christus est creatura. Ergo etiam neque haec, Christus, | |
| 53 | 1107 secundum quod homo, est creatura.</p><p title="III q. 16 a. 10 arg. 3"><a name="47634"><span class="ref">[47634] IIIª q. 16 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1108 quidquid praedicatur de quocumque homine secundum quod homo, |
| 1109 praedicatur de eo per se et simpliciter, idem enim est per se, et | |
| 1110 secundum quod ipsum, ut dicitur in V Metaphys. Sed haec est falsa, | |
| 1111 Christus est per se et simpliciter creatura. Ergo etiam haec est | |
| 53 | 1112 falsa, Christus, secundum quod homo, est creatura.</p><p title="III q. 16 a. 10 s. c."><a name="47635"><span class="ref">[47635] IIIª q. 16 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1113 omne quod est, vel est creator vel creatura. Sed haec est falsa, |
| 1114 Christus, secundum quod homo, est creator. Ergo haec est vera, | |
| 53 | 1115 Christus, secundum quod homo, est creatura.</p><p title="III q. 16 a. 10 co."><a name="47636"><span class="ref">[47636] IIIª q. 16 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1116 dicendum quod, cum dicitur, Christus secundum quod homo, hoc nomen |
| 1117 homo potest resumi in reduplicatione vel ratione suppositi, vel | |
| 1118 ratione naturae. Si quidem resumatur ratione suppositi, cum | |
| 1119 suppositum humanae naturae in Christo sit aeternum et increatum, | |
| 1120 haec erit falsa, Christus, secundum quod homo, est creatura. Si | |
| 1121 vero resumatur ratione humanae naturae, sic est vera, quia ratione | |
| 1122 humanae naturae, sive secundum humanam naturam, convenit sibi esse | |
| 1123 creaturam, ut supra dictum est. Sciendum tamen quod nomen sic | |
| 1124 resumptum in reduplicatione magis proprie tenetur pro natura quam | |
| 1125 pro supposito, resumitur enim in vi praedicati, quod tenetur | |
| 1126 formaliter; idem enim est dictu, Christus secundum quod homo, ac si | |
| 1127 diceretur, Christus secundum quod est homo. Et ideo haec est magis | |
| 1128 concedenda quam neganda, Christus, secundum quod homo, est | |
| 1129 creatura. Si tamen adderetur aliquid per quod pertraheretur ad | |
| 1130 suppositum, esset propositio magis neganda quam concedenda, puta si | |
| 53 | 1131 diceretur, Christus, secundum quod hic homo, est creatura.</p><p title="III q. 16 a. 10 ad 1"><a name="47637"><span class="ref">[47637] IIIª q. 16 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1132 dicendum quod, licet Christus non sit humana natura, est tamen |
| 1133 habens humanam naturam. Nomen autem creaturae natum est praedicari | |
| 1134 non solum de abstractis, sed etiam de concretis, dicimus enim quod | |
| 53 | 1135 humanitas est creatura, et quod homo est creatura.</p><p title="III q. 16 a. 10 ad 2"><a name="47638"><span class="ref">[47638] IIIª q. 16 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1136 dicendum quod ly homo, secundum quod ponitur in subiecto, magis |
| 1137 respicit suppositum, secundum autem quod ponitur in reduplicatione, | |
| 1138 magis respicit naturam, ut dictum est. Et quia natura est creata, | |
| 1139 suppositum vero increatum, ideo, licet non concedatur ista | |
| 1140 simpliciter, iste homo est creatura, conceditur tamen ista, | |
| 53 | 1141 Christus, secundum quod homo, est creatura.</p><p title="III q. 16 a. 10 ad 3"><a name="47639"><span class="ref">[47639] IIIª q. 16 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1142 dicendum quod cuilibet homini qui est suppositum solius naturae |
| 1143 humanae, competit quod non habeat esse nisi secundum naturam | |
| 1144 humanam. Et ideo de quolibet tali supposito sequitur, si secundum | |
| 1145 quod est homo est creatura, quod sit creatura simpliciter. Sed | |
| 1146 Christus non solum est suppositum humanae naturae, sed etiam | |
| 1147 divinae, secundum quam habet esse increatum. Et ideo non sequitur, | |
| 1148 si secundum quod homo est creatura, quod simpliciter sit | |
| 53 | 1149 creatura.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 11</h3><p title="III q. 16 a. 11 arg. 1"><a name="47640"><span class="ref">[47640] IIIª q. 16 a. 11 arg. 1</span></a> Ad undecimum |
| 28 | 1150 sic proceditur. Videtur quod Christus, secundum quod homo, sit |
| 1151 Deus. Christus enim est Deus per gratiam unionis. Sed Christus, | |
| 1152 secundum quod homo, habet gratiam unionis. Ergo Christus, secundum | |
| 53 | 1153 quod homo, est Deus.</p><p title="III q. 16 a. 11 arg. 2"><a name="47641"><span class="ref">[47641] IIIª q. 16 a. 11 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1154 dimittere peccata est proprium Dei, secundum illud Isaiae XLIII, |
| 1155 <i>ego ipse sum qui deleo iniquitates tuas propter me</i>. Sed | |
| 1156 Christus, secundum quod homo, dimittit peccata, secundum illud | |
| 1157 Matth. IX, <i>ut autem sciatis quod filius hominis habet potestatem | |
| 1158 in terra dimittendi peccata</i>, et cetera. Ergo Christus, secundum | |
| 53 | 1159 quod homo, est Deus.</p><p title="III q. 16 a. 11 arg. 3"><a name="47642"><span class="ref">[47642] IIIª q. 16 a. 11 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1160 Christus non est homo communis, sed est iste homo particularis. Sed |
| 1161 Christus, secundum quod est iste homo, est Deus, quia in isto | |
| 1162 homine designatur suppositum aeternum, quod naturaliter est Deus. | |
| 53 | 1163 Ergo Christus, secundum quod homo, est Deus.</p><p title="III q. 16 a. 11 s. c."><a name="47643"><span class="ref">[47643] IIIª q. 16 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1164 illud quod convenit Christo secundum quod homo, convenit cuilibet |
| 1165 homini. Si ergo Christus, secundum quod homo, est Deus, sequitur | |
| 53 | 1166 quod omnis homo sit Deus. Quod patet esse falsum.</p><p title="III q. 16 a. 11 co."><a name="47644"><span class="ref">[47644] IIIª q. 16 a. 11 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1167 dicendum quod iste terminus homo, in reduplicatione positus, potest |
| 1168 dupliciter accipi. Uno modo, quantum ad naturam. Et sic non est | |
| 1169 verum quod, secundum quod homo, sit Deus, quia humana natura est | |
| 1170 distincta a divina secundum differentiam naturae. Alio modo potest | |
| 1171 accipi ratione suppositi. Et sic, cum suppositum naturae humanae in | |
| 1172 Christo sit persona filii Dei, cui per se convenit esse Deum, verum | |
| 1173 est quod Christus, secundum quod homo, sit Deus. Quia tamen | |
| 1174 terminus in reduplicatione positus magis proprie tenetur pro natura | |
| 1175 quam pro supposito, ut supra dictum est, ideo magis est ista | |
| 1176 neganda, Christus, secundum quod homo, est Deus, quam sit | |
| 53 | 1177 affirmanda.</p><p title="III q. 16 a. 11 ad 1"><a name="47645"><span class="ref">[47645] IIIª q. 16 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1178 dicendum quod non secundum idem convenit alicui moveri ad aliquid, |
| 1179 et esse illud, nam moveri convenit alicui ratione materiae vel | |
| 1180 subiecti, esse autem in actu ratione formae. Et similiter non | |
| 1181 secundum idem convenit Christo ordinari ad hoc quod sit Deus per | |
| 1182 gratiam unionis, et esse Deum, sed convenit primum sibi secundum | |
| 1183 humanam naturam; secundum vero secundum divinam. Et ideo haec est | |
| 1184 vera, Christus secundum quod homo, habet gratiam unionis, non tamen | |
| 53 | 1185 ista, Christus, secundum quod homo, est Deus.</p><p title="III q. 16 a. 11 ad 2"><a name="47646"><span class="ref">[47646] IIIª q. 16 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1186 dicendum quod <i>filius hominis habet in terra potestatem |
| 1187 dimittendi peccata</i>, non virtute humanae naturae, sed divinae, | |
| 1188 in qua quidem divina natura consistit potestas dimittendi peccata | |
| 1189 per auctoritatem; in humana autem natura consistit instrumentaliter | |
| 1190 et per ministerium. Unde Chrysostomus, super Matth., hoc exponens, | |
| 1191 dicit, <i>signanter dixit, in terra dimittendi peccata, ut | |
| 1192 ostenderet quod humanae naturae potestatem divinitatis univit | |
| 1193 indivisibili unione. Quia, etsi factus est homo, tamen Dei verbum | |
| 53 | 1194 permansit</i>.</p><p title="III q. 16 a. 11 ad 3"><a name="47647"><span class="ref">[47647] IIIª q. 16 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1195 dicendum quod, cum dicitur iste homo, pronomen demonstrativum |
| 1196 trahit hoc nomen homo ad suppositum. Et ideo magis est haec vera, | |
| 1197 Christus, secundum quod iste homo, est Deus, quam ista, Christus, | |
| 53 | 1198 secundum quod homo, est Deus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 12</h3><p title="III q. 16 a. 12 arg. 1"><a name="47648"><span class="ref">[47648] IIIª q. 16 a. 12 arg. 1</span></a> Ad duodecimum |
| 28 | 1199 sic proceditur. Videtur quod Christus, secundum quod homo, sit |
| 1200 hypostasis vel persona. Illud enim quod convenit cuilibet homini, | |
| 1201 convenit Christo secundum quod est homo, est enim aliis hominibus | |
| 1202 similis, secundum illud Philipp. II, <i>in similitudinem hominum | |
| 1203 factus</i>. Sed omnis homo est persona. Ergo Christus, secundum | |
| 53 | 1204 quod homo, est persona.</p><p title="III q. 16 a. 12 arg. 2"><a name="47649"><span class="ref">[47649] IIIª q. 16 a. 12 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1205 Christus, secundum quod homo, est substantia rationalis naturae. |
| 1206 Non autem substantia universalis. Ergo substantia individua. Sed | |
| 1207 nihil aliud est persona quam <i>rationalis naturae individua | |
| 1208 substantia</i>, ut dicit Boetius, in libro de duabus naturis. Ergo | |
| 53 | 1209 Christus, secundum quod homo, est persona.</p><p title="III q. 16 a. 12 arg. 3"><a name="47650"><span class="ref">[47650] IIIª q. 16 a. 12 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1210 Christus, secundum quod homo, est res humanae naturae, et |
| 1211 suppositum et hypostasis eiusdem naturae. Sed omnis hypostasis et | |
| 1212 suppositum et res naturae humanae est persona. Ergo Christus, | |
| 53 | 1213 secundum quod homo, est persona.</p><p title="III q. 16 a. 12 s. c."><a name="47651"><span class="ref">[47651] IIIª q. 16 a. 12 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1214 Christus, secundum quod homo, non est persona aeterna. Si ergo, |
| 1215 secundum quod homo, sit persona, sequetur quod in Christo sint | |
| 1216 personae duae, una temporalis et alia aeterna. Quod est erroneum, | |
| 53 | 1217 ut supra dictum est.</p><p title="III q. 16 a. 12 co."><a name="47652"><span class="ref">[47652] IIIª q. 16 a. 12 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1218 dicendum quod, sicut supra dictum est, iste terminus homo, in |
| 1219 reduplicatione positus, potest accipi vel ratione suppositi, vel | |
| 1220 ratione naturae. Cum ergo dicitur, Christus, secundum quod homo, | |
| 1221 est persona, si accipiatur ratione suppositi, manifestum est quod | |
| 1222 Christus, secundum quod homo, est persona, quia suppositum humanae | |
| 1223 naturae nihil est aliud quam persona filii Dei. Si autem accipiatur | |
| 1224 ratione naturae, sic potest intelligi dupliciter. Uno modo, quod | |
| 1225 intelligatur quod naturae humanae competat esse in aliqua persona. | |
| 1226 Et hoc etiam modo verum est, omne enim quod subsistit in humana | |
| 1227 natura, est persona. Alio modo potest intelligi ut naturae humanae | |
| 1228 in Christo propria personalitas debeatur, causata ex principiis | |
| 1229 humanae naturae. Et sic Christus, secundum quod homo, non est | |
| 1230 persona, quia humana natura non est per se seorsum existens a | |
| 53 | 1231 divina natura, quod requirit ratio personae.</p><p title="III q. 16 a. 12 ad 1"><a name="47653"><span class="ref">[47653] IIIª q. 16 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1232 dicendum quod omni homini convenit esse personam secundum quod omne |
| 1233 subsistens in humana natura est persona. Sed hoc est proprium | |
| 1234 homini Christo, quod persona subsistens in humana natura eius non | |
| 1235 sit causata ex principiis humanae naturae, sed sit aeterna. Et ideo | |
| 1236 uno modo est persona secundum quod homo, alio modo non, ut dictum | |
| 53 | 1237 est.</p><p title="III q. 16 a. 12 ad 2"><a name="47654"><span class="ref">[47654] IIIª q. 16 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1238 dicendum quod substantia individua quae ponitur in definitione |
| 1239 personae, importat substantiam completam per se subsistentem | |
| 1240 separatim ab aliis. Alioquin, manus hominis posset dici persona cum | |
| 1241 sit substantia quaedam individua, quia tamen est substantia | |
| 1242 individua sicut in alio existens, non potest dici persona. Et eadem | |
| 1243 ratione nec natura humana in Christo, quae tamen potest dici | |
| 53 | 1244 individuum vel singulare quoddam.</p><p title="III q. 16 a. 12 ad 3"><a name="47655"><span class="ref">[47655] IIIª q. 16 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1245 dicendum quod, sicut persona significat quid completum et per se |
| 1246 subsistens in natura rationali, ita hypostasis, suppositum et res | |
| 1247 naturae in genere substantiae significant quiddam per se | |
| 1248 subsistens. Unde, sicut humana natura non est per se seorsum a | |
| 1249 persona filii, ita etiam non est per se hypostasis vel suppositum | |
| 1250 vel res naturae. Et ideo in sensu in quo negatur ista, Christus, | |
| 1251 secundum quod homo, est persona, oportet etiam negari omnes | |
| 59 | 1252 alias.</p></div></div><div id="q17" class="q"><h2>Quaestio 17</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 17 pr."><a name="47656"><span class="ref">[47656] |
| 53 | 1253 IIIª q. 17 pr.</span></a> Deinde considerandum est de his quae |
| 28 | 1254 pertinent ad unitatem in Christo in communi. Nam de his quae |
| 1255 pertinent ad unitatem vel pluralitatem in speciali, suis locis | |
| 1256 determinandum est, sicut supra determinatum est quod in Christo non | |
| 1257 una est tantum scientia; et infra determinabitur quod in Christo | |
| 1258 non una est tantum nativitas. Considerandum est ergo primo, de | |
| 1259 unitate Christi quantum ad esse; secundo, quantum ad velle; tertio, | |
| 1260 quantum ad operari. Circa primum quaeruntur duo. Primo, utrum | |
| 1261 Christus sit unum vel duo. Secundo, utrum in Christo sit tantum | |
| 53 | 1262 unum esse.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 17 a. 1 arg. 1"><a name="47657"><span class="ref">[47657] IIIª q. 17 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1263 proceditur. Videtur quod Christus non sit unum, sed duo. Dicit enim |
| 1264 Augustinus, in I de Trin., <i>quia forma Dei accepit formam servi, | |
| 1265 utrumque Deus, propter accipientem Deum, utrumque homo, propter | |
| 1266 acceptum hominem</i>. Sed utrumque dici non potest ubi non sunt | |
| 53 | 1267 duo. Ergo Christus est duo.</p><p title="III q. 17 a. 1 arg. 2"><a name="47658"><span class="ref">[47658] IIIª q. 17 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1268 ubicumque est aliud et aliud, ibi sunt duo. Sed Christus est aliud |
| 1269 et aliud, dicit enim Augustinus, in Enchirid., <i>cum in forma Dei | |
| 1270 esset, formam servi accepit, utrumque unus, sed aliud propter | |
| 53 | 1271 verbum, aliud propter hominem</i>. Ergo Christus est duo.</p><p title="III q. 17 a. 1 arg. 3"><a name="47659"><span class="ref">[47659] IIIª q. 17 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1272 Christus non est tantum homo, quia, si purus homo esset, non esset |
| 1273 Deus. Ergo est aliquid aliud quam homo. Et ita in Christo est aliud | |
| 53 | 1274 et aliud. Ergo Christus est duo.</p><p title="III q. 17 a. 1 arg. 4"><a name="47660"><span class="ref">[47660] IIIª q. 17 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1275 Christus est aliquid quod est pater, et est aliquid quod non est |
| 1276 pater. Ergo Christus est aliquid et aliquid. Ergo Christus est | |
| 53 | 1277 duo.</p><p title="III q. 17 a. 1 arg. 5"><a name="47661"><span class="ref">[47661] IIIª q. 17 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1278 sicut in mysterio Trinitatis sunt tres personae in una natura, ita |
| 1279 in mysterio incarnationis sunt duae naturae in una persona. Sed | |
| 1280 propter unitatem naturae, non obstante distinctione personae, pater | |
| 1281 et filius sunt unum, secundum illud Ioan. X, <i>ego et pater unum | |
| 1282 sumus</i>. Ergo, non obstante unitate personae, propter dualitatem | |
| 53 | 1283 naturarum Christus est duo.</p><p title="III q. 17 a. 1 arg. 6"><a name="47662"><span class="ref">[47662] IIIª q. 17 a. 1 arg. 6</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1284 philosophus dicit, in III Physic., quod unum et duo denominative |
| 1285 dicuntur. Sed Christus habet dualitatem naturarum. Ergo Christus | |
| 53 | 1286 est duo.</p><p title="III q. 17 a. 1 arg. 7"><a name="47663"><span class="ref">[47663] IIIª q. 17 a. 1 arg. 7</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1287 sicut forma accidentalis facit alterum, ita forma substantialis |
| 1288 aliud, ut Porphyrius dicit. Sed in Christo sunt duae naturae | |
| 1289 substantiales, humana scilicet et divina. Ergo Christus est aliud | |
| 53 | 1290 et aliud. Ergo Christus est duo.</p><p title="III q. 17 a. 1 s. c."><a name="47664"><span class="ref">[47664] IIIª q. 17 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1291 quod Boetius dicit, in libro de duabus naturis, <i>omne quod est, |
| 1292 inquantum est, unum est</i>. Sed Christum esse confitemur. Ergo | |
| 53 | 1293 Christus est unum.</p><p title="III q. 17 a. 1 co."><a name="47665"><span class="ref">[47665] IIIª q. 17 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1294 dicendum quod natura, secundum se considerata, prout in abstracto |
| 1295 significatur, non vere potest praedicari de supposito seu persona | |
| 1296 nisi in Deo, in quo non differt quod est et quo est, ut in prima | |
| 1297 parte habitum est. In Christo autem cum sint duae naturae, divina | |
| 1298 scilicet et humana, altera earum, scilicet divina, potest de eo | |
| 1299 praedicari et in abstracto et in concreto, dicimus enim quod filius | |
| 1300 Dei, qui supponitur in hoc nomine Christus, est divina natura, et | |
| 1301 est Deus. Sed humana natura non potest praedicari de Christo | |
| 1302 secundum se in abstracto, sed solum in concreto, prout scilicet | |
| 1303 significatur in supposito. Non enim vere potest dici quod Christus | |
| 1304 sit humana natura, quia natura humana non est nata praedicari de | |
| 1305 suo supposito, dicitur autem quod Christus est homo, sicut et quod | |
| 1306 Christus est Deus. Deus autem significat habentem deitatem, et homo | |
| 1307 significat habentem humanitatem. Aliter tamen habens humanitatem | |
| 1308 significatur per hoc nomen homo, et aliter per hoc nomen Iesus, vel | |
| 1309 Petrus. Nam hoc nomen homo importat habentem humanitatem | |
| 1310 indistincte, sicut et hoc nomen Deus indistincte importat habentem | |
| 1311 deitatem. Hoc tamen nomen Petrus, vel Iesus, importat distincte | |
| 1312 habentem humanitatem, scilicet sub determinatis individualibus | |
| 1313 proprietatibus, sicut et hoc nomen filius Dei importat habentem | |
| 1314 deitatem sub determinata proprietate personali. Numerus autem | |
| 1315 dualitatis in Christo ponitur circa ipsas naturas. Et ideo, si | |
| 1316 ambae naturae in abstracto praedicarentur de Christo, sequeretur | |
| 1317 quod Christus esset duo. Sed quia duae naturae non praedicantur de | |
| 1318 Christo nisi prout significantur in supposito, oportet secundum | |
| 1319 rationem suppositi praedicari de Christo unum vel duo. Quidam autem | |
| 1320 posuerunt in Christo duo supposita, sed unam personam, quae quidem | |
| 1321 videtur se habere, secundum eorum opinionem, tanquam suppositum | |
| 1322 completum ultima completione. Et ideo, quia ponebant in Christo duo | |
| 1323 supposita, dicebant Christum esse duo neutraliter; sed quia | |
| 1324 ponebant unam personam, dicebant Christum esse unum masculine, nam | |
| 1325 neutrum genus designat quiddam informe et imperfectum; genus autem | |
| 1326 masculinum designat quiddam formatum et perfectum. Nestoriani | |
| 1327 autem, ponentes in Christo duas personas, dicebant Christum non | |
| 1328 solum esse duo neutraliter, sed etiam duos masculine. Quia vero nos | |
| 1329 ponimus in Christo unam personam et unum suppositum, ut ex | |
| 1330 praedictis patet, sequitur quod dicamus quod non solum Christus est | |
| 53 | 1331 unus masculine, sed etiam est unum neutraliter.</p><p title="III q. 17 a. 1 ad 1"><a name="47666"><span class="ref">[47666] IIIª q. 17 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1332 dicendum quod verbum illud Augustini non est sic intelligendum quod |
| 1333 ly utrumque teneatur ex parte praedicati, quasi dicat quod Christus | |
| 1334 sit utrumque, sed tenetur ex parte subiecti. Et tunc ly utrumque | |
| 1335 ponitur, non quasi pro duobus suppositis, sed pro duobus nominibus | |
| 1336 significantibus duas naturas in concreto. Possum enim dicere quod | |
| 1337 utrumque, scilicet Deus et homo, est Deus, propter accipientem | |
| 1338 Deum, et utrumque scilicet Deus et homo, est homo, propter acceptum | |
| 53 | 1339 hominem.</p><p title="III q. 17 a. 1 ad 2"><a name="47667"><span class="ref">[47667] IIIª q. 17 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1340 dicendum quod, cum dicitur, Christus est aliud et aliud locutio est |
| 1341 exponenda ut sit sensus, habens aliam et aliam naturam. Et hoc modo | |
| 1342 exponit Augustinus in libro contra Felicianum, ubi, cum dixisset, | |
| 1343 <i>in mediatore Dei et hominum aliud Dei filius, aliud hominis | |
| 1344 filius</i> subdit, <i>aliud, inquam, pro discretione substantiae, | |
| 1345 non alius, pro unitate personae</i>. Et Gregorius Nazianzenus, in | |
| 1346 epistola ad Chelidonium, <i>si oportet compendiose dicere, aliud | |
| 1347 quidem et aliud ea ex quibus salvator est, siquidem non idem est | |
| 1348 invisibile visibili, et quod absque tempore ei quod sub tempore. | |
| 53 | 1349 Non autem alius et alius absit. Haec enim ambo unum</i>.</p><p title="III q. 17 a. 1 ad 3"><a name="47668"><span class="ref">[47668] IIIª q. 17 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1350 dicendum quod haec est falsa, Christus est tantum homo, quia non |
| 1351 excludit aliud suppositum, sed aliam naturam, eo quod termini in | |
| 1352 praedicato positi tenentur formaliter. Si vero adderetur aliquid | |
| 1353 per quod traheretur ad suppositum, esset vera locutio, puta, | |
| 1354 Christus est tantum id quod est homo. Non tamen sequeretur quod sit | |
| 1355 aliquid aliud quam homo, quia ly aliud, cum sit relativum | |
| 1356 diversitatis substantiae, proprie refertur ad suppositum, sicut et | |
| 1357 omnia relativa facientia personalem relationem. Sequitur autem, | |
| 53 | 1358 ergo habet aliam naturam.</p><p title="III q. 17 a. 1 ad 4"><a name="47669"><span class="ref">[47669] IIIª q. 17 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1359 dicendum quod, cum dicitur, Christus est aliquid quod est pater, ly |
| 1360 aliquid tenetur pro natura divina, quae etiam in abstracto | |
| 1361 praedicatur de patre et filio. Sed cum dicitur, Christus est | |
| 1362 aliquid quod non est pater, ly aliquid tenetur non pro ipsa natura | |
| 1363 humana secundum quod significatur in abstracto, sed secundum quod | |
| 1364 significatur in concreto; non quidem secundum suppositum | |
| 1365 distinctum, sed secundum suppositum indistinctum; prout scilicet | |
| 1366 substat naturae, non autem proprietatibus individuantibus. Et ideo | |
| 1367 non sequitur quod Christus sit aliud et aliud, vel quod sit duo, | |
| 1368 quia suppositum humanae naturae in Christo quod est persona filii | |
| 1369 Dei, non ponit in numerum cum natura divina, quae praedicatur de | |
| 53 | 1370 patre et filio.</p><p title="III q. 17 a. 1 ad 5"><a name="47670"><span class="ref">[47670] IIIª q. 17 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1371 dicendum quod in mysterio divinae Trinitatis natura divina |
| 1372 praedicatur in abstracto de tribus personis, et ideo simpliciter | |
| 1373 potest dici quod tres personae sint unum. Sed in mysterio | |
| 1374 incarnationis non praedicantur ambae naturae in abstracto de | |
| 1375 Christo, et ideo non potest simpliciter dici quod Christus sit | |
| 53 | 1376 duo.</p><p title="III q. 17 a. 1 ad 6"><a name="47671"><span class="ref">[47671] IIIª q. 17 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 1377 dicendum quod duo dicitur quasi habens dualitatem, non quidem in |
| 1378 aliquo alio, sed in ipso de quo duo praedicantur. Fit autem | |
| 1379 praedicatio de supposito, quod importatur per hoc nomen Christus. | |
| 1380 Quamvis igitur Christus habeat dualitatem naturarum, quia tamen non | |
| 53 | 1381 habet dualitatem suppositorum, non potest dici esse duo.</p><p title="III q. 17 a. 1 ad 7"><a name="47672"><span class="ref">[47672] IIIª q. 17 a. 1 ad 7</span></a> Ad septimum |
| 28 | 1382 dicendum quod alterum importat diversitatem accidentis, et ideo |
| 1383 diversitas accidentis sufficit ad hoc quod aliquid simpliciter | |
| 1384 dicatur alterum. Sed aliud importat diversitatem substantiae. | |
| 1385 Substantia autem dicitur non solum natura, sed etiam suppositum, ut | |
| 1386 dicitur in V Metaphys. Et ideo diversitas naturae non sufficit ad | |
| 1387 hoc quod aliquid simpliciter dicatur aliud, nisi adsit diversitas | |
| 1388 secundum suppositum. Sed diversitas naturae facit aliud secundum | |
| 1389 quid, scilicet secundum naturam, si non adsit diversitas | |
| 53 | 1390 suppositi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 17 a. 2 arg. 1"><a name="47673"><span class="ref">[47673] IIIª q. 17 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1391 sic proceditur. Videtur quod in Christo non sit tantum unum esse, |
| 1392 sed duo. Dicit enim Damascenus, in III libro, quod ea quae | |
| 1393 consequuntur naturam in Christo duplicantur. Sed esse consequitur | |
| 53 | 1394 naturam, esse enim est a forma. Ergo in Christo sunt duo esse.</p><p title="III q. 17 a. 2 arg. 2"><a name="47674"><span class="ref">[47674] IIIª q. 17 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1395 esse filii Dei est ipsa divina natura, et est aeternum. Esse autem |
| 1396 hominis Christi non est divina natura, sed est esse temporale. Ergo | |
| 53 | 1397 in Christo non est tantum unum esse.</p><p title="III q. 17 a. 2 arg. 3"><a name="47675"><span class="ref">[47675] IIIª q. 17 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 1398 Trinitate, quamvis sint tres personae, est tamen unum esse, propter |
| 1399 unitatem naturae. Sed in Christo sunt duae naturae, quamvis sit una | |
| 53 | 1400 persona. Ergo in Christo non est unum esse tantum, sed duo.</p><p title="III q. 17 a. 2 arg. 4"><a name="47676"><span class="ref">[47676] IIIª q. 17 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 1401 Christo anima dat aliquod esse corpori, cum sit forma eius. Sed non |
| 1402 dat sibi esse divinum, cum sit increatum. Ergo in Christo est aliud | |
| 1403 esse praeter esse divinum. Et sic in Christo non est tantum unum | |
| 53 | 1404 esse.</p><p title="III q. 17 a. 2 s. c."><a name="47677"><span class="ref">[47677] IIIª q. 17 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1405 unumquodque, secundum quod dicitur ens, dicitur unum, quia unum et |
| 1406 ens convertuntur. Si ergo in Christo duo essent esse, et non tantum | |
| 53 | 1407 unum, Christus esset duo, et non unum.</p><p title="III q. 17 a. 2 co."><a name="47678"><span class="ref">[47678] IIIª q. 17 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1408 dicendum quod, quia in Christo sunt duae naturae et una hypostasis, |
| 1409 necesse est quod ea quae ad naturam pertinent in Christo sint duo, | |
| 1410 quae autem pertinent ad hypostasim in Christo sint unum tantum. | |
| 1411 Esse autem pertinet ad hypostasim et ad naturam, ad hypostasim | |
| 1412 quidem sicut ad id quod habet esse; ad naturam autem sicut ad id | |
| 1413 quo aliquid habet esse; natura enim significatur per modum formae, | |
| 1414 quae dicitur ens ex eo quod ea aliquid est, sicut albedine est | |
| 1415 aliquid album, et humanitate est aliquis homo. Est autem | |
| 1416 considerandum quod, si aliqua forma vel natura est quae non | |
| 1417 pertineat ad esse personale hypostasis subsistentis, illud esse non | |
| 1418 dicitur esse illius personae simpliciter, sed secundum quid, sicut | |
| 1419 esse album est esse Socratis, non inquantum est Socrates, sed | |
| 1420 inquantum est albus. Et huiusmodi esse nihil prohibet multiplicari | |
| 1421 in una hypostasi vel persona, aliud enim est esse quo Socrates est | |
| 1422 albus, et quo Socrates est musicus. Sed illud esse quod pertinet ad | |
| 1423 ipsam hypostasim vel personam secundum se impossibile est in una | |
| 1424 hypostasi vel persona multiplicari, quia impossibile est quod unius | |
| 1425 rei non sit unum esse. Si igitur humana natura adveniret filio Dei, | |
| 1426 non hypostatice vel personaliter, sed accidentaliter, sicut quidam | |
| 1427 posuerunt, oporteret ponere in Christo duo esse, unum quidem | |
| 1428 secundum quod est Deus; aliud autem secundum quod est homo. Sicut | |
| 1429 in Socrate ponitur aliud esse secundum quod est albus, aliud | |
| 1430 secundum quod est homo, quia esse album non pertinet ad ipsum esse | |
| 1431 personale Socratis. Esse autem capitatum, et esse corporeum, et | |
| 1432 esse animatum, totum pertinet ad unam personam Socratis, et ideo ex | |
| 1433 omnibus his non fit nisi unum esse in Socrate. Et si contingeret | |
| 1434 quod, post constitutionem personae Socratis, advenirent Socrati | |
| 1435 manus vel pedes vel oculi, sicut accidit in caeco nato, ex his non | |
| 1436 accresceret Socrati aliud esse, sed solum relatio quaedam ad | |
| 1437 huiusmodi, quia scilicet diceretur esse non solum secundum ea quae | |
| 1438 prius habebat, sed etiam secundum ea quae postmodum sibi adveniunt. | |
| 1439 Sic igitur, cum humana natura coniungatur filio Dei hypostatice vel | |
| 1440 personaliter, ut supra dictum est, et non accidentaliter, | |
| 1441 consequens est quod secundum humanam naturam non adveniat sibi | |
| 1442 novum esse personale, sed solum nova habitudo esse personalis | |
| 1443 praeexistentis ad naturam humanam, ut scilicet persona illa iam | |
| 1444 dicatur subsistere, non solum secundum naturam divinam, sed etiam | |
| 53 | 1445 humanam.</p><p title="III q. 17 a. 2 ad 1"><a name="47679"><span class="ref">[47679] IIIª q. 17 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1446 dicendum quod esse consequitur naturam, non sicut habentem esse, |
| 1447 sed sicut qua aliquid est, personam autem, sive hypostasim, | |
| 1448 consequitur sicut habentem esse. Et ideo magis retinet unitatem | |
| 1449 secundum unitatem hypostasis, quam habeat dualitatem secundum | |
| 53 | 1450 dualitatem naturae.</p><p title="III q. 17 a. 2 ad 2"><a name="47680"><span class="ref">[47680] IIIª q. 17 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1451 dicendum quod illud esse aeternum filii Dei quod est divina natura, |
| 1452 fit esse hominis, inquantum humana natura assumitur a filio Dei in | |
| 53 | 1453 unitate personae.</p><p title="III q. 17 a. 2 ad 3"><a name="47681"><span class="ref">[47681] IIIª q. 17 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1454 dicendum quod, sicut in prima parte dictum est, quia persona divina |
| 1455 est idem cum natura, in personis divinis non est aliud esse | |
| 1456 personae praeter esse naturae, et ideo tres personae non habent | |
| 1457 nisi unum esse. Haberent autem triplex esse, si in eis esset aliud | |
| 53 | 1458 esse personae, et aliud esse naturae.</p><p title="III q. 17 a. 2 ad 4"><a name="47682"><span class="ref">[47682] IIIª q. 17 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1459 dicendum quod anima in Christo dat esse corpori inquantum facit |
| 1460 ipsum actu animatum, quod est dare ei complementum naturae et | |
| 1461 speciei. Sed si intelligatur corpus perfectum per animam absque | |
| 1462 hypostasi habente utrumque, hoc totum compositum ex anima et | |
| 1463 corpore, prout significatur nomine humanitatis, non significatur ut | |
| 1464 quod est, sed ut quo aliquid est. Et ideo ipsum esse est personae | |
| 1465 subsistentis, secundum quod habet habitudinem ad talem naturam, | |
| 1466 cuius habitudinis causa est anima inquantum perficit humanam | |
| 59 | 1467 naturam informando corpus.</p></div></div><div id="q18" class="q"><h2>Quaestio 18</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 18 pr."><a name="47683"><span class="ref">[47683] |
| 53 | 1468 IIIª q. 18 pr.</span></a> Deinde considerandum est de unitate |
| 28 | 1469 quantum ad voluntatem. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum in |
| 1470 Christo sit alia voluntas divina, et alia humana. Secundo, utrum in | |
| 1471 humana natura Christi sit alia voluntas sensualitatis, et alia | |
| 1472 rationis. Tertio, utrum in Christo fuerint ex parte rationis plures | |
| 1473 voluntates. Quarto, utrum in Christo fuerit liberum arbitrium. | |
| 1474 Quinto, utrum humana voluntas Christi fuerit omnino conformis | |
| 1475 divinae voluntati in volito. Sexto, utrum in Christo fuerit aliqua | |
| 53 | 1476 contrarietas voluntatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 18 a. 1 arg. 1"><a name="47684"><span class="ref">[47684] IIIª q. 18 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1477 proceditur. Videtur quod in Christo non sint duae voluntates, una |
| 1478 divina et alia humana. Voluntas enim est primum movens et imperans | |
| 1479 in unoquoque volente. Sed in Christo primum movens et imperans fuit | |
| 1480 voluntas divina, quia omnia humana in Christo movebantur secundum | |
| 1481 voluntatem divinam. Ergo videtur quod in Christo non fuerit nisi | |
| 53 | 1482 una voluntas, scilicet divina.</p><p title="III q. 18 a. 1 arg. 2"><a name="47685"><span class="ref">[47685] IIIª q. 18 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1483 instrumentum non movetur propria voluntate, sed voluntate moventis. |
| 1484 Sed natura humana in Christo fuit instrumentum divinitatis eius. | |
| 1485 Ergo natura humana in Christo non movebatur propria voluntate, sed | |
| 53 | 1486 divina.</p><p title="III q. 18 a. 1 arg. 3"><a name="47686"><span class="ref">[47686] IIIª q. 18 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1487 illud solum multiplicatur in Christo quod pertinet ad naturam. |
| 1488 Voluntas autem non videtur ad naturam pertinere, quia ea quae sunt | |
| 1489 naturalia, sunt ex necessitate; quod autem est voluntarium, non est | |
| 53 | 1490 necessarium. Ergo voluntas est una tantum in Christo.</p><p title="III q. 18 a. 1 arg. 4"><a name="47687"><span class="ref">[47687] IIIª q. 18 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1491 Damascenus dicit, in III libro, quod <i>aliqualiter velle non est |
| 1492 naturae, sed nostrae intelligentiae</i> scilicet personalis. Sed | |
| 1493 omnis voluntas est aliqualis voluntas, quia <i>non est in genere | |
| 1494 quod non est in aliqua eius specie</i>. Ergo omnis voluntas ad | |
| 1495 personam pertinet. Sed in Christo fuit tantum et est una persona. | |
| 53 | 1496 Ergo in Christo est tantum una voluntas.</p><p title="III q. 18 a. 1 s. c."><a name="47688"><span class="ref">[47688] IIIª q. 18 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1497 quod dominus dicit, Luc. XXII, <i>pater, si vis, transfer calicem |
| 1498 istum a me. Veruntamen non mea voluntas, sed tua fiat</i>. Quod | |
| 1499 inducens Ambrosius, in libro ad Gratianum imperatorem, dicit, | |
| 1500 <i>sicut susceperat voluntatem meam, suscepit tristitiam meam</i>. | |
| 1501 Et, super Lucam, dicit, <i>voluntatem suam ad hominem retulit, | |
| 1502 patris, ad divinitatem. Voluntas enim hominis est temporalis, | |
| 53 | 1503 voluntas divinitatis aeterna</i>.</p><p title="III q. 18 a. 1 co."><a name="47689"><span class="ref">[47689] IIIª q. 18 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1504 dicendum quod quidam posuerunt in Christo esse unam solam |
| 1505 voluntatem, sed ad hoc ponendum diversimode moti esse videntur. | |
| 1506 Apollinaris enim non posuit animam intellectualem in Christo, sed | |
| 1507 quod verbum esset loco animae, vel etiam loco intellectus. Unde, | |
| 1508 cum voluntas sit in ratione, ut philosophus dicit, in III de anima, | |
| 1509 sequebatur quod in Christo non esset voluntas humana, et ita in eo | |
| 1510 non esset nisi una voluntas. Et similiter Eutyches, et omnes qui | |
| 1511 posuerunt unam naturam compositam in Christo, cogebantur ponere | |
| 1512 unam voluntatem in eo. Nestorius etiam, qui posuit unionem Dei et | |
| 1513 hominis esse factam solum secundum affectum et voluntatem, posuit | |
| 1514 unam voluntatem in Christo. Postmodum vero Macarius Antiochenus | |
| 1515 patriarcha, et Cyrus Alexandrinus, et Sergius Constantinopolitanus, | |
| 1516 et quidam eorum sequaces, posuerunt in Christo unam voluntatem, | |
| 1517 quamvis ponerent duas naturas in Christo secundum hypostasim | |
| 1518 unitas, quia opinabantur quod humana natura in Christo nunquam | |
| 1519 movebatur proprio motu, sed solum secundum quod erat mota a | |
| 1520 divinitate, ut patet in epistola synodica Agathonis Papae. Et ideo | |
| 1521 in sexta synodo, apud Constantinopolim celebrata, determinatum est | |
| 1522 oportere dici quod in Christo sint duae voluntates, ubi sic | |
| 1523 legitur, <i>iuxta quod olim prophetae de Christo, et ipse nos | |
| 1524 erudivit, et sanctorum patrum nobis tradidit symbolum, duas | |
| 1525 voluntates naturales in eo, et duas naturales operationes | |
| 1526 praedicamus</i>. Et hoc necessarium fuit dici. Manifestum est enim | |
| 1527 quod filius Dei assumpsit humanam naturam perfectam, ut supra | |
| 1528 ostensum est. Ad perfectionem autem humanae naturae pertinet | |
| 1529 voluntas, quae est naturalis eius potentia, sicut et intellectus, | |
| 1530 ut patet ex his quae in prima parte dicta sunt. Unde necesse est | |
| 1531 dicere quod filius Dei humanam voluntatem assumpserit in natura | |
| 1532 humana. Per assumptionem autem humanae naturae nullam diminutionem | |
| 1533 passus est filius Dei in his quae pertinent ad divinam naturam, cui | |
| 1534 competit voluntatem habere, ut in prima parte habitum est. Unde | |
| 1535 necesse est dicere quod in Christo sint duae voluntates, una | |
| 53 | 1536 scilicet divina et alia humana.</p><p title="III q. 18 a. 1 ad 1"><a name="47690"><span class="ref">[47690] IIIª q. 18 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1537 dicendum quod quidquid fuit in humana natura Christi, movebatur |
| 1538 nutu divinae voluntatis, non tamen sequitur quod in Christo non | |
| 1539 fuerit motus voluntatis proprius naturae humanae. Quia etiam | |
| 1540 aliorum sanctorum piae voluntates moventur secundum voluntatem Dei, | |
| 1541 <i>quae operatur in eis et velle et perficere</i>, ut dicitur | |
| 1542 Philipp. II. Licet enim voluntas non possit interius moveri ab | |
| 1543 aliqua creatura, interius tamen movetur a Deo, ut in prima parte | |
| 1544 dictum est. Et sic etiam Christus secundum voluntatem humanam | |
| 1545 sequebatur voluntatem divinam, secundum illud Psalmi, <i>ut facerem | |
| 1546 voluntatem tuam, Deus meus, volui</i>. Unde Augustinus dicit, | |
| 1547 contra Maximinum, <i>ubi dixit filius patri, non quod ego volo, sed | |
| 1548 quod tu vis, quid te adiuvat quod tua verba subiungis, et dicis, | |
| 1549 ostendit vere suam voluntatem subiectam suo genitori, quasi nos | |
| 1550 negemus hominis voluntatem voluntati Dei debere esse | |
| 53 | 1551 subiectam?</i></p><p title="III q. 18 a. 1 ad 2"><a name="47691"><span class="ref">[47691] IIIª q. 18 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1552 dicendum quod proprium est instrumenti quod moveatur a principali |
| 1553 agente, diversimode tamen, secundum proprietatem naturae ipsius. | |
| 1554 Nam instrumentum inanimatum, sicut securis aut serra, movetur ab | |
| 1555 artifice per motum solum corporalem. Instrumentum vero animatum | |
| 1556 anima sensibili movetur per appetitum sensitivum, sicut equus a | |
| 1557 sessore. Instrumentum vero animatum anima rationali movetur per | |
| 1558 voluntatem eius, sicut per imperium domini movetur servus ad | |
| 1559 aliquid agendum, qui quidem servus est sicut instrumentum animatum, | |
| 1560 ut philosophus dicit, in I Politic. Sic ergo natura humana in | |
| 1561 Christo fuit instrumentum divinitatis ut moveretur per propriam | |
| 53 | 1562 voluntatem.</p><p title="III q. 18 a. 1 ad 3"><a name="47692"><span class="ref">[47692] IIIª q. 18 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1563 dicendum quod ipsa potentia voluntatis est naturalis, et |
| 1564 consequitur naturam ex necessitate. Sed motus vel actus potentiae, | |
| 1565 qui etiam voluntas dicitur, quandoque quidem est naturalis et | |
| 1566 necessarius, puta respectu felicitatis; quandoque autem ex libero | |
| 1567 arbitrio rationis proveniens, et non necessarius neque naturalis; | |
| 1568 sicut patet ex his quae in secunda parte dicta sunt. Et tamen etiam | |
| 1569 ipsa ratio, quae est principium huius motus, est naturalis. Et | |
| 1570 ideo, praeter voluntatem divinam, oportet in Christo ponere | |
| 1571 voluntatem humanam, non solum prout est potentia naturalis, aut | |
| 1572 prout est motus naturalis, sed etiam prout est motus | |
| 53 | 1573 rationalis.</p><p title="III q. 18 a. 1 ad 4"><a name="47693"><span class="ref">[47693] IIIª q. 18 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1574 dicendum quod per hoc quod dicitur aliqualiter velle, designatur |
| 1575 determinatus modus volendi. Determinatus autem modus ponitur circa | |
| 1576 ipsam rem cuius est modus. Unde, cum voluntas pertineat ad naturam, | |
| 1577 ipsum etiam quod est aliqualiter velle, pertinet ad naturam, non | |
| 1578 secundum quod est absolute considerata, sed secundum quod est in | |
| 1579 tali hypostasi. Unde etiam voluntas humana Christi habuit quendam | |
| 1580 determinatum modum ex eo quod fuit in hypostasi divina, ut scilicet | |
| 53 | 1581 moveretur semper secundum nutum divinae voluntatis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 18 a. 2 arg. 1"><a name="47694"><span class="ref">[47694] IIIª q. 18 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1582 sic proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit aliqua voluntas |
| 1583 sensualitatis, praeter rationis voluntatem. Dicit enim philosophus, | |
| 1584 in III de anima, quod <i>voluntas in ratione est, in sensitivo | |
| 1585 autem appetitu est irascibilis et concupiscibilis</i>. Sed | |
| 1586 sensualitas significat appetitum sensitivum. Ergo non fuit in | |
| 53 | 1587 Christo voluntas sensualitatis.</p><p title="III q. 18 a. 2 arg. 2"><a name="47695"><span class="ref">[47695] IIIª q. 18 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1588 secundum Augustinum, XII de Trin., sensualitas significatur per |
| 1589 serpentem. Sed nihil serpentinum fuit in Christo, habuit enim | |
| 1590 similitudinem animalis venenosi sine veneno, ut dicit Augustinus, | |
| 1591 super illud Ioan. III, <i>sicut exaltavit Moyses serpentem in | |
| 53 | 1592 deserto</i>. Ergo in Christo non fuit voluntas sensualitatis.</p><p title="III q. 18 a. 2 arg. 3"><a name="47696"><span class="ref">[47696] IIIª q. 18 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1593 voluntas sequitur naturam, ut dictum est. Sed in Christo non fuit |
| 1594 nisi una natura praeter divinam. Ergo in Christo non fuit nisi una | |
| 53 | 1595 voluntas humana.</p><p title="III q. 18 a. 2 s. c."><a name="47697"><span class="ref">[47697] IIIª q. 18 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1596 quod Ambrosius dicit, in II ad Gratianum imperatorem, <i>mea est |
| 1597 voluntas quam suam dixit, quia, ut homo, suscepit tristitiam | |
| 1598 meam</i>, ex quo datur intelligi quod tristitia pertineat ad | |
| 1599 humanam voluntatem in Christo. Sed tristitia pertinet ad | |
| 1600 sensualitatem, ut in secunda parte habitum est. Ergo videtur quod | |
| 1601 in Christo sit voluntas sensualitatis, praeter voluntatem | |
| 53 | 1602 rationis.</p><p title="III q. 18 a. 2 co."><a name="47698"><span class="ref">[47698] IIIª q. 18 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1603 dicendum quod, sicut supra dictum est, filius Dei humanam naturam |
| 1604 assumpsit cum omnibus quae pertinent ad perfectionem ipsius | |
| 1605 naturae. In humana autem natura includitur etiam natura animalis, | |
| 1606 sicut in specie includitur genus. Unde oportet quod filius Dei cum | |
| 1607 humana natura assumpserit etiam ea quae pertinent ad perfectionem | |
| 1608 naturae animalis. Inter quae est appetitus sensitivus, qui | |
| 1609 sensualitas dicitur. Et ideo oportet dicere quod in Christo fuit | |
| 1610 sensualis appetitus, sive sensualitas. Sciendum est autem quod | |
| 1611 sensualitas, sive sensualis appetitus, inquantum est natus obedire | |
| 1612 rationi, dicitur rationale per participationem, ut patet per | |
| 1613 philosophum, in I Ethic. Et quia voluntas est in ratione, ut dictum | |
| 1614 est, pari ratione potest dici quod sensualitas sit voluntas per | |
| 53 | 1615 participationem.</p><p title="III q. 18 a. 2 ad 1"><a name="47699"><span class="ref">[47699] IIIª q. 18 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1616 dicendum quod ratio illa procedit de voluntate essentialiter dicta, |
| 1617 quae non est nisi in parte intellectiva. Sed voluntas participative | |
| 53 | 1618 dicta potest esse in parte sensitiva, inquantum obedit rationi.</p><p title="III q. 18 a. 2 ad 2"><a name="47700"><span class="ref">[47700] IIIª q. 18 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1619 dicendum quod sensualitas significatur per serpentem, non quantum |
| 1620 ad naturam sensualitatis, quam Christus assumpsit, sed quantum ad | |
| 53 | 1621 corruptionem fomitis, quae in Christo non fuit.</p><p title="III q. 18 a. 2 ad 3"><a name="47701"><span class="ref">[47701] IIIª q. 18 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1622 dicendum quod, <i>ubi est unum propter alterum, ibi tantum unum |
| 1623 esse videtur</i>, sicut superficies, quae est visibilis per | |
| 1624 colorem, est unum visibile cum colore. Et similiter, quia | |
| 1625 sensualitas non dicitur voluntas nisi quia participat voluntatem | |
| 1626 rationis, sicut est una natura humana in Christo, ita etiam ponitur | |
| 53 | 1627 una voluntas humana in Christo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 18 a. 3 arg. 1"><a name="47702"><span class="ref">[47702] IIIª q. 18 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1628 proceditur. Videtur quod in Christo fuerunt duae voluntates quantum |
| 1629 ad rationem. Dicit enim Damascenus, in II libro, quod duplex est | |
| 1630 hominis voluntas, naturalis, quae vocatur thelesis; et rationalis, | |
| 1631 quae vocatur bulesis. Sed Christus in humana natura habuit quidquid | |
| 1632 ad perfectionem humanae naturae pertinet. Ergo utraque praedictarum | |
| 53 | 1633 voluntatum fuit in Christo.</p><p title="III q. 18 a. 3 arg. 2"><a name="47703"><span class="ref">[47703] IIIª q. 18 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, vis |
| 28 | 1634 appetitiva diversificatur in homine secundum diversitatem virtutis |
| 1635 apprehensivae, et ideo, secundum differentiam sensus et | |
| 1636 intellectus, diversificatur in homine appetitus sensitivus et | |
| 1637 intellectivus. Sed similiter quantum ad apprehensionem hominis | |
| 1638 ponitur differentia rationis et intellectus, quorum utrumque fuit | |
| 1639 in Christo. Ergo fuit in eo duplex voluntas, una intellectualis, et | |
| 53 | 1640 alia rationalis.</p><p title="III q. 18 a. 3 arg. 3"><a name="47704"><span class="ref">[47704] IIIª q. 18 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, a |
| 28 | 1641 quibusdam ponitur in Christo voluntas pietatis. Quae non potest |
| 1642 poni nisi ex parte rationis. Ergo in Christo ex parte rationis sunt | |
| 53 | 1643 plures voluntates.</p><p title="III q. 18 a. 3 s. c."><a name="47705"><span class="ref">[47705] IIIª q. 18 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1644 quod in quolibet ordine est unum primum movens. Sed voluntas est |
| 1645 primum movens in genere humanorum actuum. Ergo in uno homine non | |
| 1646 est nisi una voluntas proprie dicta, quae est voluntas rationis. | |
| 1647 Christus autem est unus homo. Ergo in Christo est tantum una | |
| 53 | 1648 voluntas humana.</p><p title="III q. 18 a. 3 co."><a name="47706"><span class="ref">[47706] IIIª q. 18 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1649 dicendum quod, sicut dictum est, voluntas quandoque accipitur pro |
| 1650 potentia, et quandoque pro actu. Si ergo voluntas accipiatur pro | |
| 1651 actu, sic oportet in Christo ex parte rationis ponere duas | |
| 1652 voluntates, idest, duas species actuum voluntatis. Voluntas enim, | |
| 1653 ut in secunda parte dictum est, et est finis, et est eorum quae | |
| 1654 sunt ad finem, et alio modo fertur in utrumque. Nam in finem fertur | |
| 1655 simpliciter et absolute, sicut in id quod est secundum se bonum, in | |
| 1656 id autem quod est ad finem, fertur cum quadam comparatione, | |
| 1657 secundum quod habet bonitatem ex ordine ad aliud. Et ideo alterius | |
| 1658 rationis est actus voluntatis secundum quod fertur in aliquid | |
| 1659 secundum se volitum, ut sanitas, quod a Damasceno vocatur thelesis, | |
| 1660 idest simplex voluntas, et a magistris vocatur voluntas ut natura, | |
| 1661 et alterius rationis est actus voluntatis secundum quod fertur in | |
| 1662 aliquid quod est volitum solum ex ordine ad alterum, sicut est | |
| 1663 sumptio medicinae, quem quidem voluntatis actum Damascenus vocat | |
| 1664 bulesim, idest consiliativam voluntatem, a magistris autem vocatur | |
| 1665 voluntas ut ratio. Haec autem diversitas actus non diversificat | |
| 1666 potentiam, quia uterque actus attenditur ad unam rationem communem | |
| 1667 obiecti, quod est bonum. Et ideo dicendum est quod, si loquamur de | |
| 1668 potentia voluntatis, in Christo est una sola voluntas humana | |
| 1669 essentialiter et non participative dicta. Si vero loquamur de | |
| 1670 voluntate quae est actus, sic distinguitur in Christo voluntas quae | |
| 1671 est ut natura, quae dicitur thelesis; et voluntas ut ratio, quae | |
| 53 | 1672 dicitur bulesis.</p><p title="III q. 18 a. 3 ad 1"><a name="47707"><span class="ref">[47707] IIIª q. 18 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1673 dicendum quod illae voluntates non diversificantur secundum |
| 1674 potentiam, sed solum secundum differentiam actus, ut dictum | |
| 53 | 1675 est.</p><p title="III q. 18 a. 3 ad 2"><a name="47708"><span class="ref">[47708] IIIª q. 18 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1676 dicendum quod etiam intellectus et ratio non sunt diversae |
| 53 | 1677 potentiae, ut in prima parte dictum est.</p><p title="III q. 18 a. 3 ad 3"><a name="47709"><span class="ref">[47709] IIIª q. 18 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1678 dicendum quod voluntas pietatis non videtur esse aliud quam |
| 1679 voluntas quae consideratur ut natura, inquantum scilicet refugit | |
| 53 | 1680 alienum malum absolute consideratum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 18 a. 4 arg. 1"><a name="47710"><span class="ref">[47710] IIIª q. 18 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1681 proceditur. Videtur quod in Christo non fuerit liberum arbitrium. |
| 1682 Dicit enim Damascenus, in III libro, gnomen autem (idest | |
| 1683 sententiam, vel mentem, vel cogitationem) et proaeresin (idest | |
| 1684 electionem) <i>in domino dicere impossibile est, si proprie loqui | |
| 1685 volumus</i>. Maxime autem in his quae sunt fidei est proprie | |
| 1686 loquendum. Ergo in Christo non fuit electio. Et per consequens nec | |
| 53 | 1687 liberum arbitrium, cuius actus est electio.</p><p title="III q. 18 a. 4 arg. 2"><a name="47711"><span class="ref">[47711] IIIª q. 18 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1688 philosophus dicit, in III Ethic., quod electio est appetitus |
| 1689 praeconsiliati. Sed consilium non videtur fuisse in Christo, quia | |
| 1690 non consiliamur de quibus certi sumus; Christus autem certitudinem | |
| 1691 habuit de omnibus. Ergo in Christo non fuit electio. Et sic, nec | |
| 53 | 1692 liberum arbitrium.</p><p title="III q. 18 a. 4 arg. 3"><a name="47712"><span class="ref">[47712] IIIª q. 18 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1693 liberum arbitrium se habet ad utrumque. Sed voluntas Christi fuit |
| 1694 determinata ad bonum, quia non potuit peccare, sicut supra dictum | |
| 53 | 1695 est. Ergo in Christo non fuit liberum arbitrium.</p><p title="III q. 18 a. 4 s. c."><a name="47713"><span class="ref">[47713] IIIª q. 18 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1696 quod dicitur Isaiae VII, <i>butyrum et mel comedet, ut sciat |
| 1697 reprobare malum et eligere bonum</i>, quod est actus liberi | |
| 53 | 1698 arbitrii. Ergo in Christo fuit liberum arbitrium.</p><p title="III q. 18 a. 4 co."><a name="47714"><span class="ref">[47714] IIIª q. 18 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1699 dicendum quod, sicut supra dictum est, in Christo fuit duplex actus |
| 1700 voluntatis, unus quidem quo eius voluntas ferebatur in aliquid | |
| 1701 sicut secundum se volitum, quod pertinet ad rationem finis; alius | |
| 1702 autem secundum quem eius voluntas ferebatur in aliquid per ordinem | |
| 1703 ad aliud, quod pertinet ad rationem eius quod est ad finem. Differt | |
| 1704 autem, ut philosophus dicit, in III Ethic., electio a voluntate in | |
| 1705 hoc, quod voluntas, per se loquendo, est ipsius finis; electio | |
| 1706 autem eorum quae sunt ad finem. Et sic simplex voluntas est idem | |
| 1707 quod voluntas ut natura, electio autem est idem quod voluntas ut | |
| 1708 ratio, et est proprius actus liberi arbitrii, ut in prima parte | |
| 1709 dictum est. Et ideo, cum in Christo ponatur voluntas ut ratio, | |
| 1710 necesse est ibi ponere electionem, et per consequens liberum | |
| 1711 arbitrium, cuius actus est electio, ut in prima parte habitum | |
| 53 | 1712 est.</p><p title="III q. 18 a. 4 ad 1"><a name="47715"><span class="ref">[47715] IIIª q. 18 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1713 dicendum quod Damascenus excludit a Christo electionem secundum |
| 1714 quod intelligit in nomine electionis importari dubitationem. Sed | |
| 1715 tamen dubitatio non est de necessitate electionis, quia etiam Deo | |
| 1716 competit eligere, secundum illud Ephes. I, <i>elegit nos in ipso | |
| 1717 ante mundi constitutionem</i>; cum tamen in Deo nulla sit | |
| 1718 dubitatio. Accidit autem dubitatio electioni, inquantum est in | |
| 1719 natura ignorante. Et idem dicendum est de aliis de quibus fit | |
| 53 | 1720 mentio in auctoritate praedicta.</p><p title="III q. 18 a. 4 ad 2"><a name="47716"><span class="ref">[47716] IIIª q. 18 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1721 dicendum quod electio praesupponit consilium, non tamen sequitur ex |
| 1722 consilio nisi iam determinato per iudicium; illud enim quod | |
| 1723 iudicamus agendum post inquisitionem consilii, eligimus, ut dicitur | |
| 1724 in III Ethic. Et ideo, si aliquid iudicetur ut agendum absque | |
| 1725 dubitatione et inquisitione praecedente, hoc sufficit ad | |
| 1726 electionem. Et sic patet quod dubitatio, sive inquisitio, non per | |
| 1727 se pertinet ad electionem, sed solum secundum quod est in natura | |
| 53 | 1728 ignorante.</p><p title="III q. 18 a. 4 ad 3"><a name="47717"><span class="ref">[47717] IIIª q. 18 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1729 dicendum quod voluntas Christi, licet sit determinata ad bonum, non |
| 1730 tamen est determinata ad hoc vel illud bonum. Et ideo pertinebat ad | |
| 1731 Christum eligere per liberum arbitrium confirmatum in bono, sicut | |
| 53 | 1732 ad beatos.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 18 a. 5 arg. 1"><a name="47718"><span class="ref">[47718] IIIª q. 18 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 1733 proceditur. Videtur quod voluntas humana in Christo non voluerit |
| 1734 aliud quam quod Deus vult. Dicitur enim in Psalmo, ex persona | |
| 1735 Christi, <i>ut facerem voluntatem tuam, Deus meus, volui</i>. Sed | |
| 1736 ille qui vult voluntatem alicuius facere, vult quod ille vult. Ergo | |
| 1737 videtur quod voluntas humana Christi nihil aliud voluerit quam | |
| 53 | 1738 voluntas ipsius divina.</p><p title="III q. 18 a. 5 arg. 2"><a name="47719"><span class="ref">[47719] IIIª q. 18 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1739 anima Christi habuit perfectissimam caritatem, quae etiam |
| 1740 comprehensionem nostrae scientiae excedit, secundum illud Ephes. | |
| 1741 III, <i>supereminentem scientiae caritatem Christi</i>. Sed | |
| 1742 caritatis est facere quod homo idem velit quod Deus, unde et | |
| 1743 philosophus, in IX Ethic., dicit quod unum de amicabilibus est | |
| 1744 eadem velle et eligere. Ergo voluntas humana in Christo nihil aliud | |
| 53 | 1745 voluit quam divina.</p><p title="III q. 18 a. 5 arg. 3"><a name="47720"><span class="ref">[47720] IIIª q. 18 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1746 Christus fuit verus comprehensor. Sed sancti qui sunt |
| 1747 comprehensores in patria, nihil aliud volunt quam quod Deus vult. | |
| 1748 Alioquin, non essent beati, quia non haberent quidquid vellent, | |
| 1749 beatus enim est qui habet quidquid vult et nihil mali vult, ut | |
| 1750 dicit Augustinus, in libro de Trin. Ergo Christus nihil aliud | |
| 1751 voluit secundum voluntatem humanam quam quod voluit voluntas | |
| 53 | 1752 divina.</p><p title="III q. 18 a. 5 s. c."><a name="47721"><span class="ref">[47721] IIIª q. 18 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1753 quod Augustinus dicit, contra Maximinum, <i>in hoc quod Christus |
| 1754 ait, non quod ego volo, sed quod tu, aliud se ostendit voluisse | |
| 1755 quam pater. Quod nisi humano corde non posset, cum infirmitatem | |
| 1756 nostram in suum, non divinum, sed humanum transfiguraret | |
| 53 | 1757 affectum</i>.</p><p title="III q. 18 a. 5 co."><a name="47722"><span class="ref">[47722] IIIª q. 18 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1758 dicendum quod sicut dictum est, in Christo secundum humanam naturam |
| 1759 ponitur multiplex voluntas, scilicet voluntas sensualitatis, quae | |
| 1760 participative voluntas dicitur; et voluntas rationalis, sive | |
| 1761 consideretur per modum naturae, sive per modum rationis. Dictum est | |
| 1762 autem supra quod, ex quadam dispensatione, filius Dei, ante suam | |
| 1763 passionem, permittebat carni agere et pati quae sunt ei propria. Et | |
| 1764 similiter permittebat omnibus viribus animae agere quae propria. | |
| 1765 Manifestum est autem quod voluntas sensualitatis refugit | |
| 1766 naturaliter dolores sensibiles et corporis laesionem. Similiter | |
| 1767 etiam voluntas ut natura repudiat ea quae naturae sunt contraria, | |
| 1768 et quae sunt secundum se mala, puta mortem et alia huiusmodi. Haec | |
| 1769 tamen quandoque voluntas per modum rationis eligere potest ex | |
| 1770 ordine ad finem, sicut etiam in aliquo puro homine sensualitas | |
| 1771 eius, et etiam voluntas absolute considerata, refugit ustionem, | |
| 1772 quam voluntas secundum rationem elegit propter finem sanitatis. | |
| 1773 Voluntas autem Dei erat ut Christus dolores et passiones et mortem | |
| 1774 pateretur, non quod ista essent a Deo volita secundum se, sed ex | |
| 1775 ordine ad finem humanae salutis. Unde patet quod Christus, secundum | |
| 1776 voluntatem sensualitatis, et secundum voluntatem rationis quae | |
| 1777 consideratur per modum naturae, aliud poterat velle quam Deus. Sed | |
| 1778 secundum voluntatem quae est per modum rationis, semper idem | |
| 1779 volebat quod Deus. Quod patet ex hoc ipso quod dicit, <i>non sicut | |
| 1780 ego volo, sed sicut tu</i>. Volebat enim, secundum rationis | |
| 1781 voluntatem, divinam voluntatem impleri, quamvis aliud dicat se | |
| 53 | 1782 velle secundum aliam eius voluntatem.</p><p title="III q. 18 a. 5 ad 1"><a name="47723"><span class="ref">[47723] IIIª q. 18 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1783 dicendum quod Christus volebat ut voluntas patris impleretur, non |
| 1784 autem secundum voluntatem sensualitatis cuius motus non se extendit | |
| 1785 usque ad voluntatem Dei; neque per voluntatem quae consideratur per | |
| 1786 modum naturae, quae fertur in aliqua obiecta absolute considerata, | |
| 53 | 1787 et non in ordine ad divinam voluntatem.</p><p title="III q. 18 a. 5 ad 2"><a name="47724"><span class="ref">[47724] IIIª q. 18 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1788 dicendum quod conformitas voluntatis humanae ad voluntatem divinam |
| 1789 attenditur secundum voluntatem rationis, secundum quam etiam | |
| 1790 voluntates amicorum concordant, inquantum scilicet ratio considerat | |
| 53 | 1791 aliquod volitum in ordine ad voluntatem amici.</p><p title="III q. 18 a. 5 ad 3"><a name="47725"><span class="ref">[47725] IIIª q. 18 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1792 dicendum quod Christus simul fuit comprehensor et viator, inquantum |
| 1793 scilicet per mentem fruebatur Deo, et habebat carnem passibilem. Et | |
| 1794 ideo ex parte carnis passibilis poterat in eo aliquid accidere quod | |
| 1795 repugnaret naturali voluntati ipsius, et etiam appetitui | |
| 53 | 1796 sensitivo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 18 a. 6 arg. 1"><a name="47726"><span class="ref">[47726] IIIª q. 18 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 1797 proceditur. Videtur quod in Christo fuerit contrarietas voluntatum. |
| 1798 Contrarietas enim voluntatum attenditur secundum contrarietatem | |
| 1799 obiectorum, sicut et contrarietas motuum attenditur secundum | |
| 1800 contrarietatem terminorum, ut patet per philosophum, in V Physic. | |
| 1801 Sed Christus secundum diversas voluntates contraria volebat, nam | |
| 1802 secundum voluntatem divinam volebat mortem, quam refugiebat | |
| 1803 secundum voluntatem humanam. Unde Athanasius dicit, in libro | |
| 1804 adversus Apollinarium, <i>quando Christus dixit, pater si possibile | |
| 1805 est, transeat a me calix iste, et tamen non mea, sed tua voluntas | |
| 1806 fiat, et iterum, spiritus promptus est, caro autem infirma, duas | |
| 1807 voluntates hic ostendit, humanam, quae propter infirmitatem carnis | |
| 1808 refugiebat passionem; et divinam eius, promptam ad passionem</i>. | |
| 53 | 1809 Ergo in Christo fuit contrarietas voluntatum.</p><p title="III q. 18 a. 6 arg. 2"><a name="47727"><span class="ref">[47727] IIIª q. 18 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1810 Galat. V dicitur quod <i>caro concupiscit adversus spiritum, et |
| 1811 spiritus adversus carnem</i>. Est igitur contrarietas voluntatum | |
| 1812 quando spiritus concupiscit unum, et caro aliud. Sed hoc fuit in | |
| 1813 Christo, nam per voluntatem caritatis, quam spiritus sanctus in | |
| 1814 eius mente faciebat, volebat passionem, secundum illud Isaiae LIII, | |
| 1815 <i>oblatus est quia ipse voluit</i>; secundum autem carnem, | |
| 53 | 1816 passionem refugiebat. Ergo erat in eo contrarietas voluntatum.</p><p title="III q. 18 a. 6 arg. 3"><a name="47728"><span class="ref">[47728] IIIª q. 18 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1817 Luc. XXII dicitur quod, <i>factus in agonia, prolixius orabat</i>. |
| 1818 Sed agonia videtur importare quandam impugnationem animi in | |
| 1819 contraria tendentis. Ergo videtur quod in Christo fuerit | |
| 53 | 1820 contrarietas voluntatis.</p><p title="III q. 18 a. 6 s. c."><a name="47729"><span class="ref">[47729] IIIª q. 18 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1821 quod in determinatione sextae synodi dicitur, <i>praedicamus duas |
| 1822 naturales voluntates, non contrarias, iuxta quod impii asserunt | |
| 1823 haeretici; sed sequentem humanam eius voluntatem, et non | |
| 1824 resistentem vel reluctantem, sed potius subiectam divinae eius | |
| 53 | 1825 atque omnipotenti voluntati</i>.</p><p title="III q. 18 a. 6 co."><a name="47730"><span class="ref">[47730] IIIª q. 18 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1826 dicendum quod contrarietas non potest esse nisi oppositio |
| 1827 attendatur in eodem et secundum idem. Si autem secundum diversa, et | |
| 1828 in diversis existat diversitas, non sufficit hoc ad rationem | |
| 1829 contrarietatis, sicut nec ad rationem contradictionis, puta quod | |
| 1830 homo sit pulcher aut sanus secundum manum, et non secundum pedem. | |
| 1831 Ad hoc igitur quod sit contrarietas voluntatum in aliquo, | |
| 1832 requiritur, primo quidem, quod secundum idem attendatur diversitas | |
| 1833 voluntatum. Si enim unius voluntas sit de aliquo fiendo secundum | |
| 1834 quandam rationem universalem, et alterius voluntas sit de eodem non | |
| 1835 fiendo secundum quandam rationem particularem, non est omnino | |
| 1836 contrarietas voluntatum. Puta, si rex vult suspendi latronem in | |
| 1837 bonum reipublicae, et aliquis eius consanguineus velit eum non | |
| 1838 suspendi propter amorem privatum, non erit contrarietas voluntatis, | |
| 1839 nisi forte se in tantum extendat voluntas boni privati ut bonum | |
| 1840 publicum velit impedire ut conservetur bonum privatum; tunc enim | |
| 1841 secundum idem attenderetur repugnantia voluntatum. Secundo autem | |
| 1842 requiritur ad contrarietatem voluntatis, quod sit circa eandem | |
| 1843 voluntatem. Si enim homo vult unum secundum appetitum intellectus, | |
| 1844 et aliud secundum appetitum sensitivum, non est hic aliqua | |
| 1845 contrarietas, nisi forte appetitus sensitivus in tantum praevaleat | |
| 1846 quod vel immutet vel saltem retardet appetitum rationis; sic enim | |
| 1847 iam ad ipsam voluntatem rationis perveniet aliquid de motu | |
| 1848 contrario appetitus sensitivi. Sic igitur dicendum est quod, licet | |
| 1849 voluntas naturalis et voluntas sensualitatis in Christo aliquid | |
| 1850 aliud voluerit quam divina voluntas et voluntas rationis ipsius, | |
| 1851 non tamen fuit ibi aliqua contrarietas voluntatum. Primo quidem, | |
| 1852 quia neque voluntas eius naturalis, neque voluntas sensualitatis, | |
| 1853 repudiabat illam rationem secundum quam divina voluntas, et | |
| 1854 voluntas rationis humanae in Christo, passionem volebant. Volebat | |
| 1855 enim voluntas absoluta in Christo salutem humani generis, sed eius | |
| 1856 non erat velle hoc in ordine ad aliud. Motus autem sensualitatis ad | |
| 1857 hoc se extendere non valebat. Secundo, quia neque voluntas divina, | |
| 1858 neque voluntas rationis in Christo, impediebatur aut retardabatur | |
| 1859 per voluntatem naturalem, aut per appetitum sensualitatis. | |
| 1860 Similiter autem nec e converso voluntas divina, vel voluntas | |
| 1861 rationis in Christo, refugiebat aut retardabat motum voluntatis | |
| 1862 naturalis humanae, et motum sensualitatis in Christo. Placebat enim | |
| 1863 Christo secundum voluntatem divinam, et secundum voluntatem | |
| 1864 rationis, ut voluntas naturalis in ipso et voluntas sensualitatis | |
| 1865 secundum ordinem suae naturae moverentur. Unde patet quod in | |
| 53 | 1866 Christo nulla fuerit repugnantia vel contrarietas voluntatum.</p><p title="III q. 18 a. 6 ad 1"><a name="47731"><span class="ref">[47731] IIIª q. 18 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1867 dicendum quod hoc ipsum quod aliqua voluntas humana in Christo |
| 1868 aliud volebat quam eius voluntas divina, procedebat ex ipsa | |
| 1869 voluntate divina, cuius beneplacito natura humana propriis motibus | |
| 53 | 1870 movebatur in Christo, ut Damascenus dicit.</p><p title="III q. 18 a. 6 ad 2"><a name="47732"><span class="ref">[47732] IIIª q. 18 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1871 dicendum quod in nobis per concupiscentiam carnis impeditur aut |
| 1872 retardatur concupiscentia spiritus, quod in Christo non fuit. Et | |
| 1873 ideo in Christo non fuit contrarietas carnis ad spiritum, sicut in | |
| 53 | 1874 nobis.</p><p title="III q. 18 a. 6 ad 3"><a name="47733"><span class="ref">[47733] IIIª q. 18 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1875 dicendum quod agonia non fuit in Christo quantum ad partem animae |
| 1876 rationalem, secundum quod importat concertationem voluntatum ex | |
| 1877 diversitate rationum procedentem, puta cum aliquis secundum quod | |
| 1878 ratio considerat unum, vult hoc, et secundum quod considerat aliud, | |
| 1879 vult contrarium. Hoc enim contingit propter debilitatem rationis, | |
| 1880 quae non potest diiudicare quid sit simpliciter melius. Quod in | |
| 1881 Christo non fuit, quia per suam rationem iudicabat simpliciter esse | |
| 1882 melius quod per eius passionem impleretur voluntas divina circa | |
| 1883 salutem generis humani. Fuit tamen in Christo agonia quantum ad | |
| 1884 partem sensitivam, secundum quod importat timorem infortunii | |
| 59 | 1885 imminentis, ut dicit Damascenus, in III libro.</p></div></div><div id="q19" class="q"><h2>Quaestio 19</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 19 pr."><a name="47734"><span class="ref">[47734] |
| 53 | 1886 IIIª q. 19 pr.</span></a> Deinde considerandum est de unitate |
| 28 | 1887 operationis Christi. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum |
| 1888 in Christo sit una operatio divinitatis et humanitatis, vel plures. | |
| 1889 Secundo, utrum in Christo sint plures operationes secundum humanam | |
| 1890 naturam. Tertio, utrum Christus secundum humanam operationem | |
| 1891 aliquid sibi meruerit. Quarto, utrum per eam aliquid meruerit | |
| 53 | 1892 nobis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 19 a. 1 arg. 1"><a name="47735"><span class="ref">[47735] IIIª q. 19 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1893 proceditur. Videtur quod in Christo sit tantum una operatio |
| 1894 divinitatis et humanitatis. Dicit enim Dionysius, II cap. de Div. | |
| 1895 Nom., <i>discreta autem est benignissima circa nos Dei operatio per | |
| 1896 hoc quod, secundum nos, ex nobis, integre vereque humanatum est | |
| 1897 verbum quod est supra substantiam, et operari et pati quaecumque | |
| 1898 humanae eius divinaeque operationi congruunt</i>, ubi unam | |
| 1899 operationem nominat humanam et divinam, quae in Graeco dicitur | |
| 1900 theandrica, idest deivirilis. Videtur igitur esse una operatio | |
| 53 | 1901 composita in Christo.</p><p title="III q. 19 a. 1 arg. 2"><a name="47736"><span class="ref">[47736] IIIª q. 19 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1902 principalis agentis et instrumenti est una sola operatio. Sed |
| 1903 humana natura in Christo fuit instrumentum divinae, ut supra dictum | |
| 1904 est. Ergo eadem operatio est divinae et humanae naturae in | |
| 53 | 1905 Christo.</p><p title="III q. 19 a. 1 arg. 3"><a name="47737"><span class="ref">[47737] IIIª q. 19 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, cum |
| 28 | 1906 in Christo duae naturae in una hypostasi vel persona sint, necesse |
| 1907 est unum et idem esse quod pertinet ad hypostasim vel personam. Sed | |
| 1908 operatio pertinet ad hypostasim vel personam, nihil enim operatur | |
| 1909 nisi suppositum subsistens; unde et, secundum philosophum, actus | |
| 1910 sunt singularium. Ergo in Christo est una et eadem operatio | |
| 53 | 1911 divinitatis et humanitatis.</p><p title="III q. 19 a. 1 arg. 4"><a name="47738"><span class="ref">[47738] IIIª q. 19 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1912 sicuti esse est hypostasis subsistentis, ita etiam et operari. Sed |
| 1913 propter unitatem hypostasis est in Christo unum esse, ut supra | |
| 1914 dictum est. Ergo et propter eandem unitatem est in Christo una | |
| 53 | 1915 operatio.</p><p title="III q. 19 a. 1 arg. 5"><a name="47739"><span class="ref">[47739] IIIª q. 19 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, ubi |
| 28 | 1916 est unum operatum, ibi est una operatio. Sed idem operatum erat |
| 1917 divinitatis et humanitatis, sicut sanatio leprosi, vel suscitatio | |
| 1918 mortui. Ergo videtur quod in Christo sit una tantum operatio | |
| 53 | 1919 divinitatis et humanitatis.</p><p title="III q. 19 a. 1 s. c."><a name="47740"><span class="ref">[47740] IIIª q. 19 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1920 quod Ambrosius, in II libro ad Gratianum imperatorem, dicit, |
| 1921 <i>quem ad modum eadem operatio diversae est potestatis? Nunquid | |
| 1922 sic potest minor quemadmodum maior operari? Aut una operatio potest | |
| 53 | 1923 esse ubi diversa est substantia?</i></p><p title="III q. 19 a. 1 co."><a name="47741"><span class="ref">[47741] IIIª q. 19 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1924 dicendum quod, sicut supra dictum est, haeretici qui posuerunt in |
| 1925 Christo unam voluntatem, posuerunt etiam in ipso unam operationem. | |
| 1926 Et ut eorum opinio erronea melius intelligatur, considerandum est | |
| 1927 quod, ubicumque sunt plura agentia ordinata, inferius movetur a | |
| 1928 superiori, sicut in homine corpus movetur ab anima, et inferiores | |
| 1929 vires a ratione. Sic igitur actiones et motus inferioris principii | |
| 1930 sunt magis operata quaedam quam operationes, id autem quod pertinet | |
| 1931 ad supremum principium, est proprie operatio. Puta si dicamus in | |
| 1932 homine quod ambulare, quod est pedum, et palpare, quod est manuum, | |
| 1933 sunt quaedam hominis operata, quorum unum operatur anima per pedes, | |
| 1934 aliud per manus, et quia est eadem anima operans per utrumque, ex | |
| 1935 parte ipsius operantis, quod est primum principium movens, est una | |
| 1936 et indifferens operatio; ex parte autem ipsorum operatorum | |
| 1937 differentia invenitur. Sicut autem in homine puro corpus movetur ab | |
| 1938 anima, et appetitus sensitivus a rationali, ita in domino Iesu | |
| 1939 Christo humana natura movebatur et regebatur a divina. Et ideo | |
| 1940 dicebant quod eadem est operatio et indifferens ex parte ipsius | |
| 1941 divinitatis operantis sunt tamen diversa operata, inquantum | |
| 1942 scilicet divinitas Christi aliud agebat per seipsam, sicut quod | |
| 1943 <i>portabat omnia verbo virtutis suae</i>; aliud autem per naturam | |
| 1944 humanam, sicut quod corporaliter ambulabat. Unde in sexta synodo | |
| 1945 inducuntur verba Severi haeretici sic dicentis, <i>ea quae | |
| 1946 agebantur et operabantur ab uno Christo, multum differunt. Quaedam | |
| 1947 enim sunt Deo decibilia, quaedam humana. Veluti, corporaliter | |
| 1948 vadere super terram profecto humanum est, cruribus vero vexatis, et | |
| 1949 ambulare super terram penitus non valentibus, sanum gressum donare | |
| 1950 Deo decibile est. Sed unum, scilicet incarnatum verbum, hoc et | |
| 1951 illud operatum est et nequaquam hoc quidem huius, hoc vero huius | |
| 1952 est naturae. Neque, eo quod diversa sunt operamenta, ideo duas | |
| 1953 operatrices naturas atque formas iuste definiemus</i>. Sed in hoc | |
| 1954 decipiebantur. Quia actio eius quod movetur ab altero, est duplex, | |
| 1955 una quidem quam habet secundum propriam formam; alia autem quam | |
| 1956 habet secundum quod movetur ab alio. Sicut securis operatio | |
| 1957 secundum propriam formam est incisio, secundum autem quod movetur | |
| 1958 ab artifice, operatio eius est facere scamnum. Operatio igitur quae | |
| 1959 est alicuius rei secundum suam formam, est propria eius; nec | |
| 1960 pertinet ad moventem, nisi secundum quod utitur huiusmodi re ad | |
| 1961 suam operationem, sicut calefacere est propria operatio ignis; non | |
| 1962 autem fabri, nisi quatenus utitur igne ad calefaciendum ferrum. Sed | |
| 1963 illa operatio quae est rei solum secundum quod movetur ab alio, non | |
| 1964 est alia praeter operationem moventis ipsum, sicut facere scamnum | |
| 1965 non est seorsum operatio securis ab operatione artificis. Et ideo, | |
| 1966 ubicumque movens et motum habent diversas formas seu virtutes | |
| 1967 operativas, ibi oportet quod sit alia propria operatio moventis, et | |
| 1968 alia propria operatio moti, licet motum participet operationem | |
| 1969 moventis, et movens utatur operatione moti, et sic utrumque agit | |
| 1970 cum communione alterius. Sic igitur in Christo humana natura habet | |
| 1971 propriam formam et virtutem per quam operatur et similiter divina. | |
| 1972 Unde et humana natura habet propriam operationem distinctam ab | |
| 1973 operatione divina, et e converso. Et tamen divina natura utitur | |
| 1974 operatione naturae humanae sicut operatione sui instrumenti, et | |
| 1975 similiter humana natura participat operationem divinae naturae, | |
| 1976 sicut instrumentum participat operationem principalis agentis. Et | |
| 1977 hoc est quod dicit Leo Papa, in epistola ad Flavianum agit utraque | |
| 1978 forma, scilicet tam natura divina quam humana in Christo, <i>cum | |
| 1979 alterius communione, quod proprium est, verbo scilicet operante | |
| 1980 quod verbi est, et carne exequente quod carnis est</i>. Si vero | |
| 1981 esset una tantum operatio divinitatis et humanitatis in Christo, | |
| 1982 oporteret dicere vel quod humana natura non haberet propriam formam | |
| 1983 et virtutem (de divina enim hoc dici est impossibile), ex quo | |
| 1984 sequeretur quod in Christo esset tantum divina operatio, vel | |
| 1985 oporteret dicere quod ex virtute divina et humana esset conflata in | |
| 1986 Christo una virtus. Quorum utrumque est impossibile, nam per primum | |
| 1987 horum ponitur natura humana in Christo esse imperfecta; per | |
| 1988 secundum vero ponitur confusio naturarum. Et ideo rationabiliter in | |
| 1989 sexta synodo haec opinio est condemnata, in cuius determinatione | |
| 1990 dicitur, <i>duas naturales operationes indivise, inconvertibiliter, | |
| 1991 inconfuse, inseparabiliter, in eodem domino Iesu Christo, vero Deo | |
| 1992 nostro, glorificamus</i>, hoc est, divinam operationem et | |
| 53 | 1993 humanam.</p><p title="III q. 19 a. 1 ad 1"><a name="47742"><span class="ref">[47742] IIIª q. 19 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1994 dicendum quod Dionysius ponit in Christo operationem theandricam, |
| 1995 idest divinamvirilem, vel divinamhumanam, non per aliquam | |
| 1996 confusionem operationum seu virtutum utriusque naturae, sed per hoc | |
| 1997 quod divina operatio eius utitur humana eius operatione, et humana | |
| 1998 operatio participat virtutem divinae operationis. Unde, sicut ipse | |
| 1999 dicit in quadam epistola, <i>super hominem operabatur ea quae sunt | |
| 2000 hominis, quod monstrat virgo supernaturaliter concipiens, et aqua | |
| 2001 terrenorum pedum sustinens gravitatem</i>. Manifestum est enim quod | |
| 2002 concipi est humanae naturae, similiter et ambulare, sed utrumque | |
| 2003 fuit in Christo supernaturaliter. Et similiter divina operabatur | |
| 2004 humanitus, sicut cum sanavit leprosum tangendo. Unde in eadem | |
| 2005 epistola subdit, <i>sed, Deo homine facto, nova quadam Dei et | |
| 2006 hominis operatione</i>. Quod autem intelligat duas esse operationes | |
| 2007 in Christo, unam divinae naturae, aliam autem humanae, patet ex his | |
| 2008 quae dicit in II cap. de Div. Nom., ubi dicit quod his, quae | |
| 2009 pertinent ad humanam eius operationem, <i>pater et spiritus sanctus | |
| 2010 nulla ratione communicant, nisi quis dixerit secundum benignissimam | |
| 2011 et misericordem voluntatem</i>, inquantum scilicet pater et | |
| 2012 spiritus sanctus ex sua misericordia voluerunt Christum agere et | |
| 2013 pati humana. Addit autem, <i>et omnem sublimissimam et ineffabilem | |
| 2014 Dei operationem quam operatus est secundum nos factus | |
| 2015 incommutabilis eo quod Deus et Dei verbum</i>. Sic igitur patet | |
| 2016 quod alia est eius operatio humana, in qua pater et spiritus | |
| 2017 sanctus non communicant nisi secundum acceptationem misericordiae | |
| 2018 suae, et alia est eius operatio inquantum est Dei verbum, in qua | |
| 53 | 2019 communicant pater et spiritus sanctus.</p><p title="III q. 19 a. 1 ad 2"><a name="47743"><span class="ref">[47743] IIIª q. 19 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2020 dicendum quod instrumentum dicitur aliquid ex eo quod movetur a |
| 2021 principali agente, quod tamen, praeter hoc, potest habere propriam | |
| 2022 operationem secundum suam formam, ut de igne dictum est. Sic igitur | |
| 2023 actio instrumenti inquantum est instrumentum, non est alia ab | |
| 2024 actione principalis agentis, potest tamen habere aliam operationem | |
| 2025 prout est res quaedam. Sic igitur operatio quae est humanae naturae | |
| 2026 in Christo, inquantum est instrumentum divinitatis, non est alia ab | |
| 2027 operatione divinitatis, non enim est alia salvatio qua salvat | |
| 2028 humanitas Christi, et divinitas eius. Habet tamen humana natura in | |
| 2029 Christo, inquantum est natura quaedam, quandam propriam operationem | |
| 53 | 2030 praeter divinam, ut dictum est.</p><p title="III q. 19 a. 1 ad 3"><a name="47744"><span class="ref">[47744] IIIª q. 19 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2031 dicendum quod operari est hypostasis subsistentis, sed secundum |
| 2032 formam et naturam, a qua operatio speciem recipit. Et ideo a | |
| 2033 diversitate formarum seu naturarum est diversa species operationum, | |
| 2034 sed ab unitate hypostasis est unitas secundum numerum quantum ad | |
| 2035 operationem speciei. Sicut ignis habet duas operationes specie | |
| 2036 differentes, scilicet illuminare et calefacere, secundum | |
| 2037 differentiam lucis et caloris, et tamen est una numero illuminatio | |
| 2038 ignis semel illuminantis. Et similiter in Christo oportet quod sint | |
| 2039 duae operationes specie differentes, secundum eius duas naturas, | |
| 2040 quaelibet tamen operationum est una numero in Christo, semel facta, | |
| 53 | 2041 sicut una ambulatio et una sanatio.</p><p title="III q. 19 a. 1 ad 4"><a name="47745"><span class="ref">[47745] IIIª q. 19 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2042 dicendum quod esse et operari est personae a natura, aliter tamen |
| 2043 et aliter. Nam esse pertinet ad ipsam constitutionem personae, et | |
| 2044 sic quantum ad hoc se habet in ratione termini. Et ideo unitas | |
| 2045 personae requirit unitatem ipsius esse completi et personalis. Sed | |
| 2046 operatio est quidam effectus personae secundum aliquam formam vel | |
| 2047 naturam. Unde pluralitas operationum non praeiudicat unitati | |
| 53 | 2048 personali.</p><p title="III q. 19 a. 1 ad 5"><a name="47746"><span class="ref">[47746] IIIª q. 19 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2049 dicendum quod aliud est proprium operatum operationis divinae, et |
| 2050 operationis humanae in Christo, sicut operatum proprium divinae | |
| 2051 operationis est sanatio leprosi, operatum autem proprium humanae | |
| 2052 naturae est eius contactus. Concurrunt tamen ambae operationes ad | |
| 2053 unum operatum secundum quod una natura agit cum communione | |
| 53 | 2054 alterius, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 19 a. 2 arg. 1"><a name="47747"><span class="ref">[47747] IIIª q. 19 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2055 sic proceditur. Videtur quod in Christo sint plures humanae |
| 2056 operationes. Christus enim, inquantum homo, communicat cum plantis | |
| 2057 in natura nutritiva, cum animalibus autem in natura sensitiva, cum | |
| 2058 Angelis vero in natura intellectiva, sicut et ceteri homines. Sed | |
| 2059 alia est operatio plantae inquantum est planta, et alia animalis | |
| 2060 inquantum est animal. Ergo Christus, inquantum est homo, habet | |
| 53 | 2061 plures operationes.</p><p title="III q. 19 a. 2 arg. 2"><a name="47748"><span class="ref">[47748] IIIª q. 19 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2062 potentiae et habitus distinguuntur secundum actus. Sed in anima |
| 2063 Christi fuerunt diversae potentiae et diversi habitus. Ergo | |
| 53 | 2064 diversae operationes.</p><p title="III q. 19 a. 2 arg. 3"><a name="47749"><span class="ref">[47749] IIIª q. 19 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2065 instrumenta debent esse proportionata operationibus. Corpus autem |
| 2066 humanum habet diversa membra differentia secundum formam. Ergo | |
| 2067 diversis operationibus accommodata. Sunt igitur in Christo diversae | |
| 53 | 2068 operationes secundum humanam naturam.</p><p title="III q. 19 a. 2 s. c."><a name="47750"><span class="ref">[47750] IIIª q. 19 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2069 quod Damascenus dicit, in III libro, <i>operatio sequitur |
| 2070 naturam</i>. Sed in Christo est tantum una humana natura. Ergo in | |
| 53 | 2071 Christo fuit tantum una operatio humana.</p><p title="III q. 19 a. 2 co."><a name="47751"><span class="ref">[47751] IIIª q. 19 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2072 dicendum quod, quia homo est id quod est secundum rationem, illa |
| 2073 operatio dicitur esse simpliciter humana quae a ratione procedit | |
| 2074 per voluntatem, quae est rationis appetitus. Si qua autem operatio | |
| 2075 est in homine quae non procedit a ratione et voluntate, non est | |
| 2076 simpliciter operatio humana, sed convenit homini secundum aliquam | |
| 2077 partem humanae naturae, quandoque quidem secundum ipsam naturam | |
| 2078 elementi corporalis, sicut ferri deorsum; quandoque vero secundum | |
| 2079 virtutem animae vegetabilis, sicut nutriri et augeri; quandoque | |
| 2080 vero secundum partem sensitivam, sicut videre et audire, imaginari | |
| 2081 et memorari, concupiscere et irasci. Inter quas operationes est | |
| 2082 differentia. Nam operationes animae sensitivae sunt aliqualiter | |
| 2083 obedientes rationi, et ideo sunt aliqualiter rationales et humanae, | |
| 2084 inquantum scilicet obediunt rationi, ut patet per philosophum, in I | |
| 2085 Ethic. Operationes vero quae sequuntur animam vegetabilem, vel | |
| 2086 etiam naturam elementalis corporis, non subiiciuntur rationi, unde | |
| 2087 nullo modo sunt rationales, nec humanae simpliciter, sed solum | |
| 2088 secundum partem humanae naturae. Dictum est autem supra quod quando | |
| 2089 agens inferius agit per propriam formam, tunc est alia operatio | |
| 2090 inferioris agentis et superioris, quando vero agens inferius non | |
| 2091 agit nisi secundum quod est motum a superiori agente, tunc est | |
| 2092 eadem operatio superioris agentis et inferioris. Sic igitur in | |
| 2093 quocumque homine puro alia est operatio elementalis et animae | |
| 2094 vegetabilis ab operatione voluntatis, quae est proprie humana. | |
| 2095 Similiter etiam operatio animae sensitivae quantum ad id quod non | |
| 2096 movetur a ratione, sed quantum ad id quod movetur a ratione, est | |
| 2097 eadem operatio partis sensitivae et rationalis. Ipsius autem animae | |
| 2098 rationalis est una operatio, si attendamus ad ipsum principium | |
| 2099 operationis, quod est ratio vel voluntas, diversificatur autem | |
| 2100 secundum respectum ad diversa obiecta; quam quidem diversitatem | |
| 2101 aliqui appellaverunt diversitatem operatorum, magis quam | |
| 2102 operationum, iudicantes de unitate operationis solum ex parte | |
| 2103 operativi principii; sic enim nunc quaeritur de unitate vel | |
| 2104 pluralitate operationum in Christo. Sic igitur in quolibet puro | |
| 2105 homine est tantum una operatio quae proprie humana dicitur, praeter | |
| 2106 quam tamen sunt in homine puro quaedam aliae operationes, quae non | |
| 2107 sunt proprie humanae, sicut dictum est. Sed in homine Iesu Christo | |
| 2108 nullus erat motus sensitivae partis qui non esset ordinatus a | |
| 2109 ratione. Ipsae etiam operationes naturales et corporales | |
| 2110 aliqualiter ad eius voluntatem pertinebant, inquantum voluntatis | |
| 2111 eius erat <i>ut caro eius ageret et pateretur quae sunt sibi | |
| 2112 propria</i>, ut dictum est supra. Et ideo multo magis est una | |
| 53 | 2113 operatio in Christo quam in quocumque alio homine.</p><p title="III q. 19 a. 2 ad 1"><a name="47752"><span class="ref">[47752] IIIª q. 19 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2114 dicendum quod operatio partis sensitivae et nutritivae non est |
| 2115 proprie humana, sicut dictum est. Et tamen in Christo huiusmodi | |
| 53 | 2116 operationes fuerunt magis humanae quam in aliis.</p><p title="III q. 19 a. 2 ad 2"><a name="47753"><span class="ref">[47753] IIIª q. 19 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2117 dicendum quod potentiae et habitus diversificantur per |
| 2118 comparationem ad obiecta, et ideo diversitas operationum hoc modo | |
| 2119 respondet diversis potentiis et habitibus sicut etiam respondet | |
| 2120 diversis obiectis. Talem autem diversitatem operationum non | |
| 2121 intendimus excludere ab humanitate Christi, sicut nec eam quae est | |
| 2122 secundum aliud tempus, sed solum illam quae est secundum primum | |
| 53 | 2123 principium activum, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 19 a. 3 arg. 1"><a name="47754"><span class="ref">[47754] IIIª q. 19 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2124 proceditur. Videtur quod actio humana Christi non potuit ei esse |
| 2125 meritoria. Christus enim ante mortem fuit comprehensor, sicut et | |
| 2126 modo est. Sed comprehensoris non est mereri, caritas enim | |
| 2127 comprehensoris pertinet ad praemium beatitudinis, cum secundum eam | |
| 2128 attendatur fruitio; unde non videtur esse principium merendi, cum | |
| 2129 non sit idem meritum et praemium. Ergo Christus ante passionem non | |
| 53 | 2130 merebatur, sicut nec modo meretur.</p><p title="III q. 19 a. 3 arg. 2"><a name="47755"><span class="ref">[47755] IIIª q. 19 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2131 nullus meretur id quod est sibi debitum. Sed ex hoc quod Christus |
| 2132 est filius Dei per naturam, debetur sibi hereditas aeterna, quam | |
| 2133 alii homines per bona opera merentur. Non ergo Christus aliquid | |
| 53 | 2134 sibi mereri potuit, qui a principio fuit filius Dei.</p><p title="III q. 19 a. 3 arg. 3"><a name="47756"><span class="ref">[47756] IIIª q. 19 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2135 quicumque habet id quod est principale, non proprie meretur id quod |
| 2136 ex illo habito sequitur. Sed Christus habuit gloriam animae, ex qua | |
| 2137 secundum communem ordinem sequitur gloria corporis, ut Augustinus | |
| 2138 dicit, in epistola ad Dioscorum, in Christo tamen dispensative | |
| 2139 factum est quod gloria animae non derivaretur ad corpus. Non ergo | |
| 53 | 2140 Christus meruit gloriam corporis.</p><p title="III q. 19 a. 3 arg. 4"><a name="47757"><span class="ref">[47757] IIIª q. 19 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2141 manifestatio excellentiae Christi non est bonum ipsius Christi, sed |
| 2142 eorum qui eum cognoscunt, unde et pro praemio promittitur | |
| 2143 dilectoribus Christi ut eis manifestetur, secundum illud Ioan. XIV, | |
| 2144 <i>si quis diligit me, diligetur a patre meo, et ego diligam eum, | |
| 2145 et manifestabo ei meipsum</i>. Ergo Christus non meruit | |
| 53 | 2146 manifestationem suae altitudinis.</p><p title="III q. 19 a. 3 s. c."><a name="47758"><span class="ref">[47758] IIIª q. 19 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2147 quod apostolus dicit, Philipp. II, <i>factus est obediens usque ad |
| 2148 mortem, propter quod et Deus exaltavit illum</i>. Meruit ergo | |
| 53 | 2149 obediendo suam exaltationem, et ita aliquid sibi meruit.</p><p title="III q. 19 a. 3 co."><a name="47759"><span class="ref">[47759] IIIª q. 19 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2150 dicendum quod habere aliquod bonum per se est nobilius quam habere |
| 2151 illud per aliud, semper enim causa quae est per se, potior est ea | |
| 2152 quae est per aliud, ut dicitur in VIII Physic. Hoc autem dicitur | |
| 2153 aliquis habere per seipsum, cuius est sibi aliquo modo causa. Prima | |
| 2154 autem causa omnium bonorum nostrorum per auctoritatem est Deus, et | |
| 2155 per hunc modum nulla creatura habet aliquid boni per seipsam, | |
| 2156 secundum illud I Cor. IV, <i>quid habes quod non accepisti?</i> | |
| 2157 Potest tamen secundario aliquis esse causa sibi alicuius boni | |
| 2158 habendi, inquantum scilicet in hoc ipso Deo cooperatur. Et sic ille | |
| 2159 qui habet aliquid per meritum proprium, habet quodammodo illud per | |
| 2160 seipsum. Unde nobilius habetur id quod habetur per meritum quam id | |
| 2161 quod habetur sine merito. Quia autem omnis perfectio et nobilitas | |
| 2162 Christo est attribuenda, consequens est quod ipse per meritum | |
| 2163 habuit illud quod alii per meritum habent, nisi sit tale quid cuius | |
| 2164 carentia magis dignitati Christi et perfectioni praeiudicet quam | |
| 2165 per meritum accrescat. Unde nec gratiam, nec scientiam, nec | |
| 2166 beatitudinem animae, nec divinitatem meruit, quia, cum meritum non | |
| 2167 sit nisi eius quod nondum habetur, oportet quod Christus aliquando | |
| 2168 istis caruisset; quibus carere magis diminuit dignitatem Christi | |
| 2169 quam augeat meritum. Sed gloria corporis, vel si quid aliud | |
| 2170 huiusmodi est, minus est quam dignitas merendi, quae pertinet ad | |
| 2171 virtutem caritatis. Et ideo dicendum est quod Christus gloriam | |
| 2172 corporis, et ea quae pertinent ad exteriorem eius excellentiam, | |
| 2173 sicut est ascensio, veneratio, et alia huiusmodi, habuit per | |
| 53 | 2174 meritum. Et sic patet quod aliquid sibi mereri potuit.</p><p title="III q. 19 a. 3 ad 1"><a name="47760"><span class="ref">[47760] IIIª q. 19 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2175 dicendum quod fruitio, quae est actus caritatis, pertinet ad |
| 2176 gloriam animae, quam Christus non meruit. Et ideo, si per caritatem | |
| 2177 aliquid meruit, non sequitur quod idem sit meritum et praemium. Nec | |
| 2178 tamen per caritatem meruit inquantum erat caritas comprehensoris, | |
| 2179 sed inquantum erat viatoris, nam ipse fuit simul viator et | |
| 2180 comprehensor, ut supra habitum est. Et ideo, quia nunc non est | |
| 53 | 2181 viator, non est in statu merendi.</p><p title="III q. 19 a. 3 ad 2"><a name="47761"><span class="ref">[47761] IIIª q. 19 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2182 dicendum quod Christo, secundum quod est Deus et Dei filius per |
| 2183 naturam, debetur gloria divina et dominium omnium sicut primo et | |
| 2184 supremo domino. Nihilominus tamen debetur ei gloria sicut homini | |
| 2185 beato, quam quantum ad aliquid debuit habere sine merito, et | |
| 53 | 2186 quantum ad aliquid cum merito, ut ex supra dictis patet.</p><p title="III q. 19 a. 3 ad 3"><a name="47762"><span class="ref">[47762] IIIª q. 19 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2187 dicendum quod redundantia gloriae ex anima ad corpus est ex divina |
| 2188 ordinatione secundum congruentiam humanorum meritorum, ut scilicet, | |
| 2189 sicut homo meretur per actum animae quem exercet in corpore, ita | |
| 2190 etiam remuneretur per gloriam animae redundantem ad corpus. Et | |
| 2191 propter hoc non solum gloria animae, sed etiam gloria corporis | |
| 2192 cadit sub merito, secundum illud Rom. VIII, <i>vivificabit mortalia | |
| 2193 corpora nostra, propter inhabitantem spiritum eius in nobis</i>. Et | |
| 53 | 2194 ita potuit cadere sub merito Christi.</p><p title="III q. 19 a. 3 ad 4"><a name="47763"><span class="ref">[47763] IIIª q. 19 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2195 dicendum quod manifestatio excellentiae Christi pertinet ad bonum |
| 2196 eius secundum esse quod habet in notitia aliorum, quamvis | |
| 2197 principalius pertineat ad bonum eorum qui eum cognoscunt secundum | |
| 2198 esse quod habent in seipsis. Sed hoc ipsum refertur ad Christum, | |
| 53 | 2199 inquantum sunt eius membra.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 19 a. 4 arg. 1"><a name="47764"><span class="ref">[47764] IIIª q. 19 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2200 proceditur. Videtur quod Christus aliis mereri non potuit. Dicitur |
| 2201 enim Ezech. XVIII, <i>anima quae peccaverit ipsa morietur</i>. | |
| 2202 Ergo, pari ratione, anima quae meretur ipsa remunerabitur. Non est | |
| 53 | 2203 ergo possibile quod Christus aliis meruerit.</p><p title="III q. 19 a. 4 arg. 2"><a name="47765"><span class="ref">[47765] IIIª q. 19 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, de |
| 28 | 2204 plenitudine gratiae Christi omnes accipiunt, ut dicitur Ioan. I. |
| 2205 Sed alii homines, habentes gratiam Christi, non possunt aliis | |
| 2206 mereri, dicitur enim Ezech. XIV quod, <i>si fuerint in civitate | |
| 2207 Noe, Daniel et Iob, filium et filiam non liberabunt, sed ipsi | |
| 2208 iustitia sua liberabunt animas suas</i>. Ergo nec Christus potuit | |
| 53 | 2209 aliquid nobis mereri.</p><p title="III q. 19 a. 4 arg. 3"><a name="47766"><span class="ref">[47766] IIIª q. 19 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2210 merces quam quis meretur, debetur secundum iustitiam, et non |
| 2211 secundum gratiam, ut patet Rom. IV. Si ergo Christus meruit salutem | |
| 2212 nostram, sequitur quod salus nostra non sit ex gratia Dei, sed ex | |
| 2213 iustitia, et quod iniuste agat cum eis quos non salvat, cum meritum | |
| 53 | 2214 Christi ad omnes se extendat.</p><p title="III q. 19 a. 4 s. c."><a name="47767"><span class="ref">[47767] IIIª q. 19 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2215 quod dicitur Rom. V, <i>sicut per unius delictum in omnes homines |
| 2216 in condemnationem, sic et per unius iustitiam in omnes homines in | |
| 2217 iustificationem vitae</i>. Sed demeritum Adae derivatur ad | |
| 2218 condemnationem aliorum. Ergo multo magis meritum Christi ad alios | |
| 53 | 2219 derivatur.</p><p title="III q. 19 a. 4 co."><a name="47768"><span class="ref">[47768] IIIª q. 19 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2220 dicendum quod, sicut supra dictum est, in Christo non solum fuit |
| 2221 gratia sicut in quodam homine singulari, sed sicut in capite totius | |
| 2222 Ecclesiae, cui omnes uniuntur sicut capiti membra, ex quibus | |
| 2223 constituitur mystice una persona. Et exinde est quod meritum | |
| 2224 Christi se extendit ad alios, inquantum sunt membra eius, sicut | |
| 2225 etiam in uno homine actio capitis aliqualiter pertinet ad omnia | |
| 53 | 2226 membra eius, quia non solum sibi sentit, sed omnibus membris.</p><p title="III q. 19 a. 4 ad 1"><a name="47769"><span class="ref">[47769] IIIª q. 19 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2227 dicendum quod peccatum singularis personae non nocet nisi sibi |
| 2228 ipsi. Sed peccatum Adae, qui constitutus est a Deo principium | |
| 2229 totius naturae, ad alios per carnis propagationem derivatur. Et | |
| 2230 similiter meritum Christi, qui est a Deo constitutus caput omnium | |
| 53 | 2231 hominum quantum ad gratiam, se extendit ad omnia eius membra.</p><p title="III q. 19 a. 4 ad 2"><a name="47770"><span class="ref">[47770] IIIª q. 19 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2232 dicendum quod alii de plenitudine Christi accipiunt, non quidem |
| 2233 fontem gratiae, sed quandam particularem gratiam. Et ideo non | |
| 53 | 2234 oportet quod alii homines possint aliis mereri, sicut Christus.</p><p title="III q. 19 a. 4 ad 3"><a name="47771"><span class="ref">[47771] IIIª q. 19 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2235 dicendum quod, sicut peccatum Adae non derivatur ad alios nisi per |
| 2236 carnalem generationem, ita meritum Christi non derivatur ad alios | |
| 2237 nisi per regenerationem spiritualem, quae fit in Baptismo, per quam | |
| 2238 Christo incorporamur, secundum illud Galat. III, <i>omnes quotquot | |
| 2239 in Christo baptizati estis, Christum induistis</i>. Et hoc ipsum | |
| 2240 est gratiae, quod homini conceditur regenerari in Christo. Et sic | |
| 59 | 2241 salus hominis est ex gratia.</p></div></div><div id="q20" class="q"><h2>Quaestio 20</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 20 pr."><a name="47772"><span class="ref">[47772] |
| 53 | 2242 IIIª q. 20 pr.</span></a> Deinde considerandum est de his quae |
| 28 | 2243 conveniunt Christo per comparationem ad patrem. Quorum quaedam |
| 2244 dicuntur de ipso secundum habitudinem ipsius ad patrem, puta quod | |
| 2245 est ei subiectus; quod ipsum oravit; quod ei in sacerdotio | |
| 2246 ministravit. Quaedam vero dicuntur, vel dici possunt, secundum | |
| 2247 habitudinem patris ad ipsum, puta, si pater eum adoptasset; et quod | |
| 2248 eum praedestinavit. Primo igitur considerandum est de subiectione | |
| 2249 Christi ad patrem; secundo, de eius oratione; tertio, de ipsius | |
| 2250 sacerdotio; quarto, de adoptione, an ei conveniat; quinto, de eius | |
| 2251 praedestinatione. Circa primum quaeruntur duo. Primo, utrum | |
| 2252 Christus sit subiectus patri. Secundo, utrum sit subiectus sibi | |
| 53 | 2253 ipsi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 20 a. 1 arg. 1"><a name="47773"><span class="ref">[47773] IIIª q. 20 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2254 proceditur. Videtur quod non sit dicendum Christum esse subiectum |
| 2255 patri. Omne enim quod subiicitur Deo patri, est creatura, quia, ut | |
| 2256 dicitur in libro de Ecclesiast. Dogmat., <i>in Trinitate nihil est | |
| 2257 serviens neque subiectum</i>. Sed non est simpliciter dicendum quod | |
| 2258 Christus sit creatura, ut supra dictum est. Ergo etiam non est | |
| 53 | 2259 simpliciter dicendum quod Christus sit Deo patri subiectus.</p><p title="III q. 20 a. 1 arg. 2"><a name="47774"><span class="ref">[47774] IIIª q. 20 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, ex |
| 28 | 2260 hoc dicitur aliquid Deo subiectum, quod est eius dominio serviens. |
| 2261 Sed humanae naturae in Christo non potest attribui servitus, dicit | |
| 2262 enim Damascenus, in III libro, <i>sciendum quod neque servam | |
| 2263 ipsam</i>, humanam scilicet naturam Christi, <i>dicere possumus. | |
| 2264 Servitutis enim et dominationis nomen non naturae sunt cognitiones, | |
| 2265 sed eorum quae ad aliquid, quemadmodum paternitatis et | |
| 2266 filiationis</i>. Ergo Christus secundum humanam naturam non est | |
| 53 | 2267 subiectus Deo patri.</p><p title="III q. 20 a. 1 arg. 3"><a name="47775"><span class="ref">[47775] IIIª q. 20 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, I |
| 28 | 2268 Cor. XV dicitur, <i>cum autem subiecta fuerint illi omnia, tunc |
| 2269 ipse filius subiectus erit illi qui sibi subiecit omnia</i>. Sed, | |
| 2270 sicut dicitur Heb. II, <i>nunc necdum videmus ei subiecta | |
| 2271 omnia</i>. Ergo nondum ipse est subiectus patri, qui ei subiecit | |
| 53 | 2272 omnia.</p><p title="III q. 20 a. 1 s. c."><a name="47776"><span class="ref">[47776] IIIª q. 20 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2273 quod dicitur Ioan. XIV, <i>pater maior me est</i>. Et Augustinus |
| 2274 dicit, in I de Trin., <i>non immerito Scriptura utrumque dicit, | |
| 2275 aequalem patri filium; et patrem maiorem filio. Illud enim propter | |
| 2276 formam Dei, hoc autem propter formam servi, sine ulla confusione | |
| 2277 intelligitur</i>. Sed minor est subiectus maiori. Ergo Christus, | |
| 53 | 2278 secundum formam servi, est patri subiectus.</p><p title="III q. 20 a. 1 co."><a name="47777"><span class="ref">[47777] IIIª q. 20 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2279 dicendum quod cuilibet habenti aliquam naturam conveniunt ea quae |
| 2280 sunt propria illius naturae. Natura autem humana ex sui conditione | |
| 2281 habet triplicem subiectionem ad Deum. Unam quidem secundum gradum | |
| 2282 bonitatis, prout scilicet natura divina est ipsa essentia | |
| 2283 bonitatis, ut patet per Dionysium, I cap. de Div. Nom.; natura | |
| 2284 autem creata habet quandam participationem divinae bonitatis, quasi | |
| 2285 radiis illius bonitatis subiecta. Secundo, humana natura subiicitur | |
| 2286 Deo quantum ad Dei potestatem, prout scilicet humana natura, sicut | |
| 2287 et quaelibet creatura, subiacet operationi divinae dispositionis. | |
| 2288 Tertio modo, specialiter humana natura Deo subiicitur per proprium | |
| 2289 suum actum, inquantum scilicet propria voluntate obedit mandatis | |
| 2290 eius. Et hanc triplicem subiectionem ad patrem Christus de seipso | |
| 2291 confitetur. Primam quidem, Matth. XIX, <i>quid me interrogas de | |
| 2292 bono? Unus est bonus Deus</i>. Ubi Hieronymus dicit quod, <i>quia | |
| 2293 eum magistrum vocaverat bonum, et non Deum vel Dei filium confessus | |
| 2294 erat, dixit quamvis sanctum hominem in comparatione Dei non esse | |
| 2295 bonum</i>. Per quod dedit intelligere quod ipse, secundum humanam | |
| 2296 naturam, non pertingebat ad gradum bonitatis divinae. Et quia <i>in | |
| 2297 his quae non mole magna sunt, idem est esse maius quod melius</i>, | |
| 2298 ut Augustinus dicit, in VI de Trin.; ex hac ratione pater dicitur | |
| 2299 maior Christo secundum humanam naturam. Secunda autem subiectio | |
| 2300 Christo attribuitur, inquantum omnia quae circa humanitatem Christi | |
| 2301 acta sunt, divina dispositione gesta creduntur. Unde dicit | |
| 2302 Dionysius, IV cap. Cael. Hier., quod <i>Christus subiicitur Dei | |
| 2303 patris ordinationibus</i>. Et haec est subiectio servitutis, | |
| 2304 secundum quod omnis creatura Deo servit, eius ordinationi subiecta, | |
| 2305 secundum illud Sap. XVI, <i>creatura tibi factori deserviens</i>. | |
| 2306 Et secundum hoc etiam filius Dei, Philipp. II, dicitur <i>formam | |
| 2307 servi accipiens</i>. Tertiam etiam subiectionem attribuit sibi | |
| 2308 ipsi, Ioan. VIII, dicens, <i>quae placita sunt ei, facio | |
| 2309 semper</i>. Et haec est subiectio obedientiae. Unde dicitur | |
| 2310 Philipp. II quod <i>factus est obediens patri usque ad | |
| 53 | 2311 mortem</i>.</p><p title="III q. 20 a. 1 ad 1"><a name="47778"><span class="ref">[47778] IIIª q. 20 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2312 dicendum quod, sicut non est simpliciter intelligendum quod |
| 2313 Christus sit creatura, sed solum secundum humanam naturam, sive | |
| 2314 apponatur ei determinatio sive non, ut supra dictum est; ita etiam | |
| 2315 non est simpliciter intelligendum quod Christus sit subiectus | |
| 2316 patri, sed solum secundum humanam naturam, etiam si haec | |
| 2317 determinatio non apponatur. Quam tamen convenientius est apponere, | |
| 53 | 2318 ad evitandum errorem Arii, qui posuit filium minorem patre.</p><p title="III q. 20 a. 1 ad 2"><a name="47779"><span class="ref">[47779] IIIª q. 20 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2319 dicendum quod relatio servitutis et dominii fundatur super actione |
| 2320 et passione, inquantum scilicet servi est moveri a domino secundum | |
| 2321 imperium. Agere autem non attribuitur naturae sicut agenti, sed | |
| 2322 personae, actus enim suppositorum sunt et singularium, secundum | |
| 2323 philosophum. Attribuitur tamen actio naturae sicut ei secundum quam | |
| 2324 persona vel hypostasis agit. Et ideo, quamvis non proprie dicatur | |
| 2325 quod natura sit domina vel serva, potest tamen proprie dici quod | |
| 2326 aliqua hypostasis vel persona sit domina vel serva secundum hanc | |
| 2327 vel illam naturam. Et secundum hoc, nihil prohibet Christum dicere | |
| 53 | 2328 patri subiectum, vel servum, secundum humanam naturam.</p><p title="III q. 20 a. 1 ad 3"><a name="47780"><span class="ref">[47780] IIIª q. 20 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2329 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in I de Trin., <i>tunc |
| 2330 Christus tradet regnum Deo et patri, quando iustos, in quibus nunc | |
| 2331 regnat per fidem, perducturus est ad speciem</i>, ut scilicet | |
| 2332 videant ipsam essentiam communem patri et filio. Et tunc totaliter | |
| 2333 erit patri subiectus non solum in se, sed etiam in membris suis, | |
| 2334 per plenam participationem divinae bonitatis. Tunc etiam omnia | |
| 2335 erunt plene ei subiecta per finalem impletionem suae voluntatis de | |
| 2336 eis. Licet etiam modo sint omnia ei subiecta quantum ad potestatem, | |
| 2337 secundum illud Matth. ult., <i>data est mihi omnis potestas in | |
| 53 | 2338 caelo et in terra,</i> et cetera.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 20 a. 2 arg. 1"><a name="47781"><span class="ref">[47781] IIIª q. 20 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2339 sic proceditur. Videtur quod Christus non sit sibi ipsi subiectus. |
| 2340 Dicit enim Cyrillus, in epistola synodica, quam scilicet synodus | |
| 2341 Ephesina recepit, neque, inquit, ipse Christus sibi servus est | |
| 2342 neque dominus. <i>Fatuum enim est, magis autem et impium, ita | |
| 2343 dicere vel sapere</i>. Et hoc etiam asseruit Damascenus, in III | |
| 2344 libro, dicens, <i>unum enim ens Christus non potest servus esse sui | |
| 2345 ipsius et dominus</i>. Sed intantum dicitur servus patris Christus, | |
| 2346 inquantum est ei subiectus. Ergo Christus non est subiectus sibi | |
| 53 | 2347 ipsi.</p><p title="III q. 20 a. 2 arg. 2"><a name="47782"><span class="ref">[47782] IIIª q. 20 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2348 servus refertur ad dominum. Sed relatio non est alicuius ad |
| 2349 seipsum, unde et Hilarius dicit, in libro de Trin., quod <i>nihil | |
| 2350 est sibi simile aut aequale</i>. Ergo Christus non potest dici | |
| 53 | 2351 servus sui ipsius. Et per consequens, nec sibi esse subiectus.</p><p title="III q. 20 a. 2 arg. 3"><a name="47783"><span class="ref">[47783] IIIª q. 20 a. 2 arg. 3</span></a> <i>Praeterea, |
| 28 | 2352 sicut anima rationalis et caro unus est homo, ita Deus et homo unus |
| 2353 est Christus</i>, ut Athanasius dicit. Sed homo non dicitur | |
| 2354 subiectus sibi ipsi, vel servus sui ipsius, aut maior seipso, | |
| 2355 propter hoc quod corpus eius subiectum est animae. Ergo neque | |
| 2356 Christus dicitur subiectus sibi ipsi propter hoc quod eius | |
| 59 | 2357 humanitas subiecta est divinitati ipsius.</p><div class="sc"><p title="III q. 20 a. 2 s. c. 1"><a name="47784"><span class="ref">[47784] IIIª q. 20 a. 2 s. c. 1</span></a> Sed contra |
| 28 | 2358 est quod Augustinus dicit, in I de Trin., <i>veritas ostendit, |
| 2359 secundum istum modum</i>, quo scilicet pater maior est Christo | |
| 53 | 2360 secundum humanam naturam, <i>etiam seipso minorem filium</i>.</p><p title="III q. 20 a. 2 s. c. 2"><a name="47785"><span class="ref">[47785] IIIª q. 20 a. 2 s. c. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2361 sicut ipse argumentatur ibidem, sic accepta est a filio Dei forma |
| 2362 servi ut non amitteretur forma Dei. Sed secundum formam Dei quae | |
| 2363 est communis patri et filio, pater est filio maior secundum humanam | |
| 2364 naturam. Ergo etiam filius maior est seipso secundum humanam | |
| 53 | 2365 naturam.</p><p title="III q. 20 a. 2 s. c. 3"><a name="47786"><span class="ref">[47786] IIIª q. 20 a. 2 s. c. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2366 Christus, secundum humanam naturam, est servus Dei patris secundum |
| 2367 illud Ioan. XX, <i>ascendo ad patrem meum et patrem vestrum, Deum | |
| 2368 meum et Deum vestrum</i>. Sed quicumque est servus patris, est | |
| 2369 servus filii, alioquin non omnia quae sunt patris essent filii. | |
| 59 | 2370 Ergo Christus est servus sui ipsius, et sibi subditus.</p></div><p title="III q. 20 a. 2 co."><a name="47787"><span class="ref">[47787] IIIª q. 20 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2371 dicendum quod, sicut dictum est, esse dominum et servum attribuitur |
| 2372 personae vel hypostasi secundum aliquam naturam. Cum ergo Christus | |
| 2373 dicitur esse dominus vel servus sui ipsius, vel quod verbum Dei est | |
| 2374 dominus hominis Christi, hoc potest intelligi dupliciter. Uno modo, | |
| 2375 ut intelligatur hoc esse dictum ratione alterius hypostasis vel | |
| 2376 personae, quasi alia sit persona verbi Dei dominantis, et alia | |
| 2377 hominis servientis, quod pertinet ad haeresim Nestorii. Unde in | |
| 2378 condemnatione Nestorii dicitur in synodo Ephesina, <i>si quis dicit | |
| 2379 Deum vel dominum esse Christi ex Deo patre verbum, et non eundem | |
| 2380 magis confitetur simul Deum et hominem, utpote verbo carne facto, | |
| 2381 secundum Scripturas, anathema sit</i>. Et hoc modo negatur a | |
| 2382 Cyrillo et Damasceno. Et sub eodem sensu negandum est Christum esse | |
| 2383 minorem seipso, vel esse sibi ipsi subiectum. Alio modo potest | |
| 2384 intelligi secundum diversitatem naturarum in una persona vel | |
| 2385 hypostasi. Et sic dicere possumus, secundum unam earum, in qua cum | |
| 2386 patre convenit, simul eum cum patre praeesse et dominari, secundum | |
| 2387 vero alteram naturam, in qua nobiscum convenit, ipsum subesse et | |
| 2388 servire. Et secundum hunc modum dicit Augustinus filium esse seipso | |
| 2389 minorem. Sciendum tamen quod, cum hoc nomen Christus sit nomen | |
| 2390 personae, sicut et hoc nomen filius, illa per se et absolute | |
| 2391 possunt dici de Christo quae conveniunt ei ratione suae personae, | |
| 2392 quae est aeterna, et maxime huiusmodi relationes, quae magis | |
| 2393 proprie videntur ad personam vel hypostasim pertinere. Sed ea quae | |
| 2394 conveniunt sibi secundum humanam naturam, sunt ei potius | |
| 2395 attribuenda cum determinatione. Ut videlicet dicamus Christum | |
| 2396 simpliciter esse maximum, et dominum, et praesidentem, quod autem | |
| 2397 sit subiectus, vel servus, vel minor, est ei attribuendum cum | |
| 53 | 2398 determinatione, scilicet, secundum humanam naturam.</p><p title="III q. 20 a. 2 ad 1"><a name="47788"><span class="ref">[47788] IIIª q. 20 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2399 dicendum quod Cyrillus et Damascenus negant Christum esse dominum |
| 2400 sui ipsius, secundum quod per hoc importatur pluralitas | |
| 2401 suppositorum, quae requiritur ad hoc quod aliquis simpliciter sit | |
| 53 | 2402 dominus alicuius.</p><p title="III q. 20 a. 2 ad 2"><a name="47789"><span class="ref">[47789] IIIª q. 20 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2403 dicendum quod simpliciter quidem oportet esse alium dominum et |
| 2404 alium servum, potest tamen aliqua ratio dominii et servitutis | |
| 2405 servari prout idem est dominus sui ipsius secundum aliud et | |
| 53 | 2406 aliud.</p><p title="III q. 20 a. 2 ad 3"><a name="47790"><span class="ref">[47790] IIIª q. 20 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2407 dicendum quod, propter diversas partes hominis, quarum una est |
| 2408 superior et alia inferior, dicit etiam philosophus, in V Ethic., | |
| 2409 quod <i>iustitia hominis est ad seipsum</i>, inquantum irascibilis | |
| 2410 et concupiscibilis obediunt rationi. Secundum etiam hunc modum unus | |
| 2411 homo potest dici sibi subiectus et serviens, secundum diversas sui | |
| 53 | 2412 partes.</p><p title="III q. 20 a. 2 ad 4"><a name="47791"><span class="ref">[47791] IIIª q. 20 a. 2 ad 4</span></a> Ad alia autem |
| 28 | 2413 argumenta patet responsio ex dictis. Nam Augustinus asserit filium |
| 2414 seipso minorem, vel sibi subiectum, secundum humanam naturam, non | |
| 59 | 2415 secundum diversitatem suppositorum.</p></div></div><div id="q21" class="q"><h2>Quaestio 21</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 21 pr."><a name="47792"><span class="ref">[47792] |
| 53 | 2416 IIIª q. 21 pr.</span></a> Deinde considerandum est de oratione |
| 28 | 2417 Christi. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum Christo |
| 2418 conveniat orare. Secundo, utrum conveniat sibi secundum suam | |
| 2419 sensualitatem. Tertio, utrum conveniat sibi orare pro seipso, an | |
| 53 | 2420 tantum pro aliis. Quarto, utrum omnis oratio eius sit exaudita.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 21 a. 1 arg. 1"><a name="47793"><span class="ref">[47793] IIIª q. 21 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2421 proceditur. Videtur quod Christo non competat orare. Nam, sicut |
| 2422 dicit Damascenus, <i>oratio est petitio decentium a Deo</i>. Sed, | |
| 2423 cum Christus omnia facere posset, non videtur ei convenire quod | |
| 2424 aliquid ab aliquo peteret. Ergo videtur quod Christo non conveniat | |
| 53 | 2425 orare.</p><p title="III q. 21 a. 1 arg. 2"><a name="47794"><span class="ref">[47794] IIIª q. 21 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 2426 oportet orando petere illud quod aliquis scit pro certo esse |
| 2427 futurum, sicut non oramus quod sol oriatur cras. Neque etiam est | |
| 2428 conveniens quod aliquis orando petat quod scit nullo modo esse | |
| 2429 futurum. Sed Christus sciebat circa omnia quid esset futurum. Ergo | |
| 53 | 2430 non conveniebat ei aliquid orando petere.</p><p title="III q. 21 a. 1 arg. 3"><a name="47795"><span class="ref">[47795] IIIª q. 21 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2431 Damascenus dicit, in III libro, quod <i>oratio est ascensus |
| 2432 intellectus in Deum</i>. Sed intellectus Christi non indigebat | |
| 2433 ascensione in Deum, quia semper intellectus eius erat Deo | |
| 2434 coniunctus, non solum secundum unionem hypostasis, sed etiam | |
| 2435 secundum fruitionem beatitudinis. Ergo Christo non conveniebat | |
| 53 | 2436 orare.</p><p title="III q. 21 a. 1 s. c."><a name="47796"><span class="ref">[47796] IIIª q. 21 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2437 quod dicitur Luc. VI, <i>factum est in illis diebus, exiit in |
| 53 | 2438 montem orare, et erat pernoctans in oratione Dei</i>.</p><p title="III q. 21 a. 1 co."><a name="47797"><span class="ref">[47797] IIIª q. 21 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2439 dicendum quod, sicut dictum est in secunda parte, oratio est |
| 2440 quaedam explicatio propriae voluntatis apud Deum, ut eam impleat. | |
| 2441 Si igitur in Christo esset una tantum voluntas, scilicet divina, | |
| 2442 nullo modo sibi competeret orare, quia voluntas divina per seipsam | |
| 2443 est effectiva eorum quae vult, secundum illud Psalmi, <i>omnia | |
| 2444 quaecumque voluit dominus fecit</i>. Sed quia in Christo est alia | |
| 2445 voluntas divina et alia humana; et voluntas humana non est per | |
| 2446 seipsam efficax ad implendum ea quae vult, nisi per virtutem | |
| 2447 divinam, inde est quod Christo, secundum quod est homo et humanam | |
| 53 | 2448 voluntatem habens, competit orare.</p><p title="III q. 21 a. 1 ad 1"><a name="47798"><span class="ref">[47798] IIIª q. 21 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2449 dicendum quod Christus poterat perficere omnia quae volebat |
| 2450 secundum quod Deus, non autem secundum quod homo, quia, secundum | |
| 2451 quod homo, non habuit omnipotentiam, ut supra habitum est. | |
| 2452 Nihilominus tamen, idem ipse Deus existens et homo, voluit ad | |
| 2453 patrem orationem porrigere, non quasi ipse esset impotens, sed | |
| 2454 propter nostram instructionem. Primo quidem, ut ostenderet se esse | |
| 2455 a patre. Unde ipse dicit, Ioan. XI, propter populum qui circumstat | |
| 2456 dixi, scilicet verba orationis, <i>ut credant quia tu me | |
| 2457 misisti</i>. Unde Hilarius, in X de Trin., dicit, <i>non prece | |
| 2458 eguit, nobis oravit, ne filius ignoraretur</i>. Secundo, ut nobis | |
| 2459 exemplum daret. Unde Ambrosius dicit, super Luc., <i>noli | |
| 2460 insidiatrices aperire aures, ut putes filium Dei quasi infirmum | |
| 2461 rogare, ut impetret quod implere non possit. Potestatis enim | |
| 2462 auctor, obedientiae magister, ad praecepta virtutis suo nos | |
| 2463 informat exemplo</i>. Unde et Augustinus dicit, super Ioan., | |
| 2464 <i>poterat dominus in forma servi, si hoc opus esset, orare | |
| 2465 silentio. Sed ita se patri voluit exhibere precatorem, ut | |
| 53 | 2466 meminisset nostrum se esse doctorem</i>.</p><p title="III q. 21 a. 1 ad 2"><a name="47799"><span class="ref">[47799] IIIª q. 21 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2467 dicendum quod, inter alia quae Christus scivit futura, scivit |
| 2468 quaedam esse fienda propter suam orationem. Et huiusmodi non | |
| 53 | 2469 inconvenienter a Deo petiit.</p><p title="III q. 21 a. 1 ad 3"><a name="47800"><span class="ref">[47800] IIIª q. 21 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2470 dicendum quod ascensio nihil est aliud quam motus in id quod est |
| 2471 sursum. Motus autem, ut dicitur in III de anima, dupliciter | |
| 2472 dicitur. Uno modo, proprie, secundum quod importat exitum de | |
| 2473 potentia in actum, prout est actus imperfecti. Et sic ascendere | |
| 2474 competit ei quod est potentia sursum et non actu. Et hoc modo, ut | |
| 2475 Damascenus dicit, in III libro, <i>intellectus humanus Christi non | |
| 2476 eget ascensione in Deum, cum sit semper Deo unitus et secundum esse | |
| 2477 personale, et secundum beatam contemplationem</i>. Alio modo | |
| 2478 dicitur motus actus perfecti, idest existentis in actu, sicut | |
| 2479 intelligere et sentire dicuntur quidam motus. Et hoc modo | |
| 2480 intellectus Christi semper ascendit in Deum, quia semper | |
| 53 | 2481 contemplatur ipsum ut supra se existentem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 21 a. 2 arg. 1"><a name="47801"><span class="ref">[47801] IIIª q. 21 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2482 sic proceditur. Videtur quod Christo conveniat orare secundum suam |
| 2483 sensualitatem. Dicitur enim in Psalmo, ex persona Christi, <i>cor | |
| 2484 meum et caro mea exultaverunt in Deum vivum</i>. Sed sensualitas | |
| 2485 dicitur appetitus carnis. Ergo Christi sensualitas potuit ascendere | |
| 53 | 2486 in Deum vivum exultando, et pari ratione, orando.</p><p title="III q. 21 a. 2 arg. 2"><a name="47802"><span class="ref">[47802] IIIª q. 21 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2487 eius videtur esse orare cuius est desiderare illud quod petitur. |
| 2488 Sed Christus petivit aliquid quod desideravit sensualitas, cum | |
| 2489 dixit, <i>transeat a me calix iste</i>, ut habetur Matth. XXVI. | |
| 53 | 2490 Ergo sensualitas Christi oravit.</p><p title="III q. 21 a. 2 arg. 3"><a name="47803"><span class="ref">[47803] IIIª q. 21 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2491 magis est uniri Deo in persona quam ascendere in Deum per |
| 2492 orationem. Sed sensualitas fuit assumpta a Deo in unitate personae, | |
| 2493 sicut et quaelibet pars humanae naturae. Ergo multo magis potuit | |
| 53 | 2494 ascendere in Deum orando.</p><p title="III q. 21 a. 2 s. c."><a name="47804"><span class="ref">[47804] IIIª q. 21 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2495 quod Philipp. II dicitur quod filius Dei, secundum naturam quam |
| 2496 assumpsit, est in similitudinem hominum factus. Sed alii homines | |
| 2497 non orant secundum sensualitatem. Ergo nec Christus oravit secundum | |
| 53 | 2498 sensualitatem.</p><p title="III q. 21 a. 2 co."><a name="47805"><span class="ref">[47805] IIIª q. 21 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2499 dicendum quod orare secundum sensualitatem potest dupliciter |
| 2500 intelligi. Uno modo, sic quod oratio sit actus sensualitatis. Et | |
| 2501 hoc modo Christus secundum sensualitatem non oravit. Quia eius | |
| 2502 sensualitas eiusdem naturae et speciei fuit in Christo et in nobis. | |
| 2503 In nobis autem non potest orare, duplici ratione. Primo quidem, | |
| 2504 quia motus sensualitatis non potest sensualia transcendere, et ideo | |
| 2505 non potest in Deum ascendere, quod requiritur ad orationem. | |
| 2506 Secundo, quia oratio importat quandam ordinationem, prout aliquis | |
| 2507 desiderat aliquid quasi a Deo implendum, et hoc est solius | |
| 2508 rationis. Unde oratio est actus rationis, ut in secunda parte | |
| 2509 habitum est. Alio modo potest dici aliquis orare secundum | |
| 2510 sensualitatem, quia scilicet eius ratio orando Deo proposuit quod | |
| 2511 erat in appetitu sensualitatis ipsius. Et secundum hoc, Christus | |
| 2512 oravit secundum sensualitatem, inquantum scilicet eius oratio | |
| 2513 exprimebat sensualitatis affectum, tanquam sensualitatis advocata. | |
| 2514 Et hoc, ut nos de tribus instrueret. Primo, ut ostenderet se veram | |
| 2515 humanam naturam assumpsisse, cum omnibus naturalibus affectibus. | |
| 2516 Secundo, ut ostenderet quod homini licet, secundum naturalem | |
| 2517 affectum, aliquid velle quod Deus non vult. Tertio, ut ostendat | |
| 2518 quod proprium affectum debet homo divinae voluntati subiicere. Unde | |
| 2519 Augustinus dicit, in Enchirid., <i>sic Christus, hominem gerens, | |
| 2520 ostendit privatam quandam hominis voluntatem, cum dicit, transeat a | |
| 2521 me calix iste. Haec enim erat humana voluntas, proprium aliquid, et | |
| 2522 tanquam privatum, volens. Sed quia rectum vult esse hominem, et ad | |
| 2523 Deum dirigi, subdit, veruntamen non sicut ego volo, sed sicut tu, | |
| 2524 ac si dicat, vide te in me, quia potes aliquid proprium velle, etsi | |
| 53 | 2525 Deus aliud velit</i>.</p><p title="III q. 21 a. 2 ad 1"><a name="47806"><span class="ref">[47806] IIIª q. 21 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2526 dicendum quod caro exultat in Deum vivum, non per actum carnis |
| 2527 ascendentem in Deum, sed per redundantiam a corde in carnem, | |
| 2528 inquantum appetitus sensitivus sequitur motum appetitus | |
| 53 | 2529 rationalis.</p><p title="III q. 21 a. 2 ad 2"><a name="47807"><span class="ref">[47807] IIIª q. 21 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2530 dicendum quod, licet sensualitas hoc voluerit quod ratio petebat, |
| 2531 hoc tamen orando petere non erat sensualitatis, sed rationis, ut | |
| 53 | 2532 dictum est.</p><p title="III q. 21 a. 2 ad 3"><a name="47808"><span class="ref">[47808] IIIª q. 21 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2533 dicendum quod unio in persona est secundum esse personale, quod |
| 2534 pertinet ad quamlibet partem humanae naturae. Sed ascensio | |
| 2535 orationis est per actum qui non convenit nisi rationi, ut dictum | |
| 53 | 2536 est. Unde non est similis ratio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 21 a. 3 arg. 1"><a name="47809"><span class="ref">[47809] IIIª q. 21 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2537 proceditur. Videtur quod Christo non fuerit conveniens pro se |
| 2538 orare. Dicit enim Hilarius, in X de Trin., <i>cum sibi non | |
| 2539 proficeret deprecationis sermo, ad profectum tamen fidei nostrae | |
| 2540 loquebatur</i>. Sic ergo videtur quod Christus non sibi, sed nobis | |
| 53 | 2541 oraverit.</p><p title="III q. 21 a. 3 arg. 2"><a name="47810"><span class="ref">[47810] IIIª q. 21 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2542 nullus orat nisi pro eo quod vult, quia, sicut dictum est oratio |
| 2543 est quaedam explicatio voluntatis per Deum implendae. Sed Christus | |
| 2544 volebat pati ea quae patiebatur, dicit enim Augustinus, XXVI contra | |
| 2545 Faustum, <i>homo plerumque, etsi nolit, contristatur; etsi nolit, | |
| 2546 dormit; etsi nolit, esurit aut sitit. Ille autem</i>, scilicet | |
| 2547 Christus, <i>omnia ista habuit quia voluit</i>. Ergo ei non | |
| 53 | 2548 competebat pro seipso orare.</p><p title="III q. 21 a. 3 arg. 3"><a name="47811"><span class="ref">[47811] IIIª q. 21 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2549 Cyprianus dicit, in libro de oratione dominica, <i>pacis et |
| 2550 unitatis magister noluit sigillatim et privatim precem fieri, ut | |
| 2551 quis, dum precatur, pro se tantum precetur</i>. Sed Christus illud | |
| 2552 implevit quod docuit secundum illud Act. I, <i>coepit Iesus facere | |
| 53 | 2553 et docere</i>. Ergo Christus nunquam pro se solo oravit.</p><p title="III q. 21 a. 3 s. c."><a name="47812"><span class="ref">[47812] IIIª q. 21 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2554 quod ipse dominus orando dicit, Ioan. XVII, <i>clarifica filium |
| 53 | 2555 tuum</i>.</p><p title="III q. 21 a. 3 co."><a name="47813"><span class="ref">[47813] IIIª q. 21 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2556 dicendum quod Christus pro se oravit dupliciter. Uno modo, |
| 2557 exprimendo affectum sensualitatis, ut supra dictum est; vel etiam | |
| 2558 voluntatis simplicis, quae consideratur ut natura; sicut cum oravit | |
| 2559 a se calicem passionis transferri. Alio modo, exprimendo affectum | |
| 2560 voluntatis deliberatae, quae consideratur ut ratio, sicut cum | |
| 2561 petiit gloriam resurrectionis. Et hoc rationabiliter. Sicut enim | |
| 2562 dictum est, Christus ad hoc uti voluit oratione ad patrem, ut nobis | |
| 2563 daret exemplum orandi; et ut ostenderet patrem suum esse auctorem a | |
| 2564 quo et aeternaliter processit secundum divinam naturam, et secundum | |
| 2565 humanam naturam ab eo habet quidquid boni habet. Sicut autem in | |
| 2566 humana natura quaedam bona habebat a patre iam percepta, ita etiam | |
| 2567 expectabat ab eo quaedam bona nondum habita, sed percipienda. Et | |
| 2568 ideo, sicut pro bonis iam perceptis in humana natura gratias agebat | |
| 2569 patri, recognoscendo eum auctorem, ut patet Matth. XXVI et Ioan. | |
| 2570 XI, ita etiam, ut patrem auctorem recognosceret, ab eo orando | |
| 2571 petebat quae sibi deerant secundum humanam naturam, puta gloriam | |
| 2572 corporis et alia huiusmodi. Et in hoc etiam nobis dedit exemplum ut | |
| 2573 de perceptis muneribus gratias agamus, et nondum habita orando | |
| 53 | 2574 postulemus.</p><p title="III q. 21 a. 3 ad 1"><a name="47814"><span class="ref">[47814] IIIª q. 21 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2575 dicendum quod Hilarius loquitur quantum ad orationem vocalem, quae |
| 2576 non erat ei necessaria propter ipsum, sed solum propter nos. Unde | |
| 2577 signanter dicit quod <i>sibi non proficiebat deprecationis sermo. | |
| 2578 Si enim desiderium pauperum exaudit dominus</i>, ut in Psalmo | |
| 2579 dicitur, multo magis sola voluntas Christi habet vim orationis apud | |
| 2580 patrem. Unde ipse dicebat, Ioan. XI, <i>ego sciebam quia semper me | |
| 2581 audis, sed propter populum qui circumstat dixi, ut credant quia tu | |
| 53 | 2582 me misisti</i>.</p><p title="III q. 21 a. 3 ad 2"><a name="47815"><span class="ref">[47815] IIIª q. 21 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2583 dicendum quod Christus volebat quidem pati illa quae patiebatur, |
| 2584 pro tempore illo, sed nihilominus volebat ut, post passionem, | |
| 2585 gloriam corporis consequeretur, quam nondum habebat. Quam quidem | |
| 2586 gloriam expectabat a patre sicut ab auctore. Et ideo convenienter | |
| 53 | 2587 ab eo ipsam petebat.</p><p title="III q. 21 a. 3 ad 3"><a name="47816"><span class="ref">[47816] IIIª q. 21 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2588 dicendum quod ipsa gloria quam Christus orando sibi petebat, |
| 2589 pertinebat ad salutem aliorum, secundum illud Rom. IV, | |
| 2590 <i>resurrexit propter iustificationem nostram</i>. Et ideo illa | |
| 2591 etiam oratio quam pro se faciebat, erat quodammodo pro aliis. Sicut | |
| 2592 et quicumque homo aliquod bonum a Deo postulat ut utatur illo ad | |
| 53 | 2593 utilitatem aliorum, non sibi soli, sed etiam aliis orat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 21 a. 4 arg. 1"><a name="47817"><span class="ref">[47817] IIIª q. 21 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2594 proceditur. Videtur quod Christi oratio non fuerit semper exaudita. |
| 2595 Petiit enim a se removeri calicem passionis, ut patet Matth. XXVI, | |
| 2596 qui tamen ab eo non fuit translatus. Ergo videtur quod non omnis | |
| 53 | 2597 eius oratio fuerit exaudita.</p><p title="III q. 21 a. 4 arg. 2"><a name="47818"><span class="ref">[47818] IIIª q. 21 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2598 ipse oravit ut peccatum suis crucifixoribus ignosceretur, ut patet |
| 2599 Luc. XXIII. Non tamen omnibus fuit illud peccatum dimissum, nam | |
| 2600 Iudaei fuerunt pro illo peccato puniti. Ergo videtur quod non omnis | |
| 53 | 2601 eius oratio fuerit exaudita.</p><p title="III q. 21 a. 4 arg. 3"><a name="47819"><span class="ref">[47819] IIIª q. 21 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2602 dominus oravit pro his qui erant credituri per verbum apostolorum |
| 2603 in ipsum, ut omnes in eo unum essent, et ut pervenirent ad hoc quod | |
| 2604 essent cum ipso. Sed non omnes ad hoc perveniunt. Ergo non omnis | |
| 53 | 2605 eius oratio est exaudita.</p><p title="III q. 21 a. 4 arg. 4"><a name="47820"><span class="ref">[47820] IIIª q. 21 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 2606 Psalmo dicitur, in persona Christi, <i>clamabo per diem, et non |
| 53 | 2607 exaudies</i>. Non igitur omnis eius oratio est exaudita.</p><p title="III q. 21 a. 4 s. c."><a name="47821"><span class="ref">[47821] IIIª q. 21 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2608 quod apostolus dicit, Heb. V, <i>cum clamore valido et lacrymis |
| 53 | 2609 offerens, exauditus est pro sua reverentia</i>.</p><p title="III q. 21 a. 4 co."><a name="47822"><span class="ref">[47822] IIIª q. 21 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2610 dicendum quod, sicut dictum est, oratio est quodammodo |
| 2611 interpretativa voluntatis humanae. Tunc ergo alicuius orantis | |
| 2612 exauditur oratio, quando eius voluntas adimpletur. Voluntas autem | |
| 2613 simpliciter hominis est voluntas rationis, hoc enim absolute | |
| 2614 volumus quod secundum deliberatam rationem volumus. Illud autem | |
| 2615 quod volumus secundum motum sensualitatis, vel etiam secundum motum | |
| 2616 voluntatis simplicis, quae consideratur ut natura, non simpliciter | |
| 2617 volumus, sed secundum quid, scilicet, si aliud non obsistat quod | |
| 2618 per deliberationem rationis invenitur. Unde talis voluntas magis | |
| 2619 est dicenda velleitas quam absoluta voluntas, quia scilicet homo | |
| 2620 hoc vellet si aliud non obsisteret. Secundum autem voluntatem | |
| 2621 rationis, Christus nihil aliud voluit nisi quod scivit Deum velle. | |
| 2622 Et ideo omnis absoluta voluntas Christi, etiam humana, fuit | |
| 2623 impleta, quia fuit Deo conformis, et per consequens, omnis eius | |
| 2624 oratio fuit exaudita. Nam et secundum hoc aliorum orationes | |
| 2625 adimplentur, quod sunt eorum voluntates Deo conformes, secundum | |
| 2626 illud Rom. VIII, qui autem scrutatur corda, scit, idest, approbat, | |
| 2627 quid desideret spiritus, idest, quid faciat sanctos desiderare, | |
| 2628 quoniam secundum Deum, idest, secundum conformitatem divinae | |
| 53 | 2629 voluntatis, postulat pro sanctis.</p><p title="III q. 21 a. 4 ad 1"><a name="47823"><span class="ref">[47823] IIIª q. 21 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2630 dicendum quod illa petitio de translatione calicis diversimode a |
| 2631 sanctis exponitur. Hilarius enim, super Matth., dicit, <i>quod | |
| 2632 autem ut a se transeat rogat, non ut ipse praetereatur orat, sed ut | |
| 2633 in alterum id quod a se transit excedat. Atque ideo pro his orat | |
| 2634 qui passuri post se erant, ut sit sensus, quomodo a me bibitur | |
| 2635 calix passionis, ita ab aliis bibatur, sine spei diffidentia, sine | |
| 2636 sensu doloris, sine metu mortis</i>. Vel, secundum Hieronymum, | |
| 2637 <i>signanter dicit, calix iste, hoc est, populi Iudaeorum, qui | |
| 2638 excusationem ignorantiae habere non potest, si me occiderit, habens | |
| 2639 legem et prophetas, qui me vaticinantur</i>. Vel, secundum | |
| 2640 Dionysium Alexandrinum, <i>quod dicit, transfer calicem istum a me, | |
| 2641 non hoc est, non adveniat mihi, nisi enim advenerit, transferri non | |
| 2642 poterit. Sed, sicut quod praeterit nec intactum est nec permanens, | |
| 2643 sic salvator leviter invadentem tentationem flagitat pelli</i>. | |
| 2644 Ambrosius autem et Origenes et Chrysostomus dicunt quod petiit | |
| 2645 quasi homo naturali voluntate mortem recusans. Sic igitur, si | |
| 2646 intelligatur quod petierit per hoc alios martyres suae passionis | |
| 2647 imitatores fieri, secundum Hilarium; vel si petiit quod timor | |
| 2648 bibendi calicis eum non perturbaret; vel quod mors eum non | |
| 2649 detineret, omnino impletum est quod petivit. Si vero intelligitur | |
| 2650 petiisse quod non biberet calicem passionis et mortis; vel quod non | |
| 2651 biberet ipsum a Iudaeis, non quidem est factum quod petiit, quia | |
| 2652 ratio, quae petitionem proposuit, non volebat ut hoc impleretur; | |
| 2653 sed, ad instructionem nostram, volebat declarare nobis suam | |
| 2654 voluntatem naturalem, et sensualitatis motum, quam, sicut homo, | |
| 53 | 2655 habebat.</p><p title="III q. 21 a. 4 ad 2"><a name="47824"><span class="ref">[47824] IIIª q. 21 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2656 dicendum quod dominus non oravit pro omnibus crucifixoribus, neque |
| 2657 etiam pro omnibus qui erant credituri in eum, sed pro his solum qui | |
| 53 | 2658 erant praedestinati ut per ipsum vitam consequerentur aeternam.</p><p title="III q. 21 a. 4 ad 3"><a name="47825"><span class="ref">[47825] IIIª q. 21 a. 4 ad 3</span></a> Unde patet etiam |
| 2659 responsio ad tertium.</p><p title="III q. 21 a. 4 ad 4"><a name="47826"><span class="ref">[47826] IIIª q. 21 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 28 | 2660 dicendum quod, cum dicit, <i>clamabo et non exaudies</i>, |
| 2661 intelligendum est quantum ad affectum sensualitatis, quae mortem | |
| 2662 refugiebat. Exauditur tamen quantum ad affectum rationis, ut dictum | |
| 59 | 2663 est.</p></div></div><div id="q22" class="q"><h2>Quaestio 22</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 22 pr."><a name="47827"><span class="ref">[47827] |
| 53 | 2664 IIIª q. 22 pr.</span></a> Deinde considerandum est de |
| 28 | 2665 sacerdotio Christi. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum |
| 2666 conveniat Christo esse sacerdotem. Secundo, de hostia huius | |
| 2667 sacerdotis. Tertio, de effectu huius sacerdotii. Quarto, utrum | |
| 2668 effectus sacerdotii eius pertineat ad ipsum, vel solum ad alios. | |
| 2669 Quinto, de aeternitate sacerdotii eius. Sexto, utrum debeat dici | |
| 53 | 2670 sacerdos secundum ordinem Melchisedech.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 22 a. 1 arg. 1"><a name="47828"><span class="ref">[47828] IIIª q. 22 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2671 proceditur. Videtur quod Christo non conveniat esse sacerdotem. |
| 2672 Sacerdos enim est minor Angelo, unde dicitur Zach. III, <i>ostendit | |
| 2673 mihi Deus sacerdotem magnum stantem coram Angelo domini</i>. Sed | |
| 2674 Christus est maior Angelis, secundum illud Heb. I, <i>tanto melior | |
| 2675 Angelis effectus, quanto differentius prae illis nomen | |
| 53 | 2676 hereditavit</i>. Ergo Christo non convenit esse sacerdotem.</p><p title="III q. 22 a. 1 arg. 2"><a name="47829"><span class="ref">[47829] IIIª q. 22 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, ea |
| 28 | 2677 quae fuerunt in veteri testamento, fuerunt figurae Christi, |
| 2678 secundum illud Coloss. II, <i>quae sunt umbra futurorum, corpus | |
| 2679 autem Christi</i>. Sed Christus non traxit carnis originem ex | |
| 2680 sacerdotibus veteris legis, dicit enim apostolus, Heb. VII, | |
| 2681 <i>manifestum est quod ex Iuda ortus sit dominus noster, in qua | |
| 2682 tribu nihil de sacerdotibus Moyses locutus est</i>. Ergo Christo | |
| 53 | 2683 non convenit esse sacerdotem.</p><p title="III q. 22 a. 1 arg. 3"><a name="47830"><span class="ref">[47830] IIIª q. 22 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 2684 veteri lege, quae est figura Christi, non est idem legislator et |
| 2685 sacerdos, unde dicit dominus ad Moysen, legislatorem, Exod. XXVIII, | |
| 2686 <i>applica Aaron, fratrem tuum, ut sacerdotio fungatur mihi</i>. | |
| 2687 Christus autem est lator novae legis, secundum illud Ierem. XXXI, | |
| 2688 <i>dabo leges meas in cordibus eorum</i>. Ergo Christo non convenit | |
| 53 | 2689 esse sacerdotem.</p><p title="III q. 22 a. 1 s. c."><a name="47831"><span class="ref">[47831] IIIª q. 22 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2690 quod dicitur Heb. IV, <i>habemus pontificem qui penetravit caelum, |
| 53 | 2691 Iesum, filium Dei</i>.</p><p title="III q. 22 a. 1 co."><a name="47832"><span class="ref">[47832] IIIª q. 22 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2692 dicendum quod proprium officium sacerdotis est esse mediatorem |
| 2693 inter Deum et populum, inquantum scilicet divina populo tradit, | |
| 2694 unde sacerdos dicitur quasi sacra dans, secundum illud Malach. II, | |
| 2695 <i>legem requirent ex ore eius</i>, scilicet sacerdotis; et iterum | |
| 2696 inquantum preces populi Deo offert, et pro eorum peccatis Deo | |
| 2697 aliqualiter satisfacit; unde apostolus dicit, Heb. V, <i>omnis | |
| 2698 pontifex ex hominibus assumptus, pro hominibus constituitur in his | |
| 2699 quae sunt ad Deum, ut offerat dona et sacrificia pro peccatis</i>. | |
| 2700 Hoc autem maxime convenit Christo. Nam per ipsum dona hominibus | |
| 2701 sunt collata, secundum illud II Pet. I, <i>per quem, scilicet | |
| 2702 Christum, maxima et pretiosa nobis promissa donavit, ut per haec | |
| 2703 efficiamini divinae consortes naturae</i>. Ipse etiam humanum genus | |
| 2704 Deo reconciliavit, secundum illud Coloss. I, <i>in ipso, scilicet | |
| 2705 Christo, complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum | |
| 2706 reconciliare omnia</i>. Unde Christo maxime convenit esse | |
| 53 | 2707 sacerdotem.</p><p title="III q. 22 a. 1 ad 1"><a name="47833"><span class="ref">[47833] IIIª q. 22 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2708 dicendum quod potestas hierarchica convenit quidem Angelis, |
| 2709 inquantum et ipsi sunt medii inter Deum et hominem, ut patet per | |
| 2710 Dionysium, in libro Cael. Hier., ita quod ipse sacerdos, inquantum | |
| 2711 est medius inter Deum et populum, Angeli nomen habet, secundum | |
| 2712 illud Malach. II, <i>Angelus domini exercituum est</i>. Christus | |
| 2713 autem maior Angelis fuit, non solum secundum divinitatem, sed etiam | |
| 2714 secundum humanitatem, inquantum habuit plenitudinem gratiae et | |
| 2715 gloriae. Unde etiam excellentiori modo hierarchicam seu | |
| 2716 sacerdotalem potestatem prae Angelis habuit, ita etiam quod ipsi | |
| 2717 Angeli fuerunt ministri sacerdotii eius, secundum illud Matth. IV, | |
| 2718 <i>accesserunt Angeli et ministrabant ei</i>. Secundum tamen | |
| 2719 passibilitatem, modico ab Angelis minoratus est, ut apostolus | |
| 2720 dicit, Heb. II. Et secundum hoc conformis fuit hominibus viatoribus | |
| 53 | 2721 in sacerdotio constitutis.</p><p title="III q. 22 a. 1 ad 2"><a name="47834"><span class="ref">[47834] IIIª q. 22 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2722 dicendum quod, sicut dicit Damascenus, in III libro, <i>quod in |
| 2723 omnibus est simile, idem utique erit, et non exemplum</i>. Quia | |
| 2724 igitur sacerdotium veteris legis erat figura sacerdotii Christi, | |
| 2725 noluit Christus nasci de stirpe figuralium sacerdotum, ut | |
| 2726 ostenderetur non esse omnino idem sacerdotium, sed differre sicut | |
| 53 | 2727 verum a figurali.</p><p title="III q. 22 a. 1 ad 3"><a name="47835"><span class="ref">[47835] IIIª q. 22 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2728 dicendum quod, sicut supra dictum est, alii homines particulatim |
| 2729 habent quasdam gratias, sed Christus, tanquam omnium caput, habet | |
| 2730 perfectionem omnium gratiarum. Et ideo, quantum ad alios pertinet, | |
| 2731 alius est legislator, et alius sacerdos, et alius rex, sed haec | |
| 2732 omnia concurrunt in Christo, tanquam in fonte omnium gratiarum. | |
| 2733 Unde dicitur Isaiae XXXIII, <i>dominus iudex noster, dominus | |
| 2734 legifer noster, dominus rex noster, ipse veniet et salvabit | |
| 53 | 2735 nos</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 22 a. 2 arg. 1"><a name="47836"><span class="ref">[47836] IIIª q. 22 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2736 sic proceditur. Videtur quod ipse Christus non fuit simul sacerdos |
| 2737 et hostia. Sacerdotis enim est hostiam occidere. Sed Christus non | |
| 53 | 2738 seipsum occidit. Ergo ipse non fuit simul sacerdos et hostia.</p><p title="III q. 22 a. 2 arg. 2"><a name="47837"><span class="ref">[47837] IIIª q. 22 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2739 sacerdotium Christi magis est simile sacerdotio Iudaeorum, quod |
| 2740 erat a Deo institutum, quam sacerdotio gentilium, quo Daemones | |
| 2741 colebantur. In veteri autem lege nunquam homo in sacrificium | |
| 2742 offerebatur, quod maxime reprehenditur in sacrificiis gentilium, | |
| 2743 secundum illud Psalmi, <i>effuderunt sanguinem innocentem filiorum | |
| 2744 suorum et filiarum suarum, quas sacrificaverunt sculptilibus | |
| 2745 Chanaan</i>. Ergo in sacerdotio Christi non debuit esse ipse homo | |
| 53 | 2746 Christus hostia.</p><p title="III q. 22 a. 2 arg. 3"><a name="47838"><span class="ref">[47838] IIIª q. 22 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2747 omnis hostia, ex hoc quod Deo offertur, Deo sanctificatur. Sed ipsa |
| 2748 Christi humanitas a principio fuit sanctificata et Deo coniuncta. | |
| 2749 Ergo non convenienter potest dici quod Christus, secundum quod | |
| 53 | 2750 homo, fuerit hostia.</p><p title="III q. 22 a. 2 s. c."><a name="47839"><span class="ref">[47839] IIIª q. 22 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2751 quod apostolus dicit, Ephes. V, <i>Christus dilexit nos, et |
| 2752 tradidit semetipsum pro nobis oblationem et hostiam Deo in odorem | |
| 53 | 2753 suavitatis</i>.</p><p title="III q. 22 a. 2 co."><a name="47840"><span class="ref">[47840] IIIª q. 22 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2754 dicendum quod, sicut dicit Augustinus, in X de Civ. Dei, <i>omne |
| 2755 sacrificium visibile invisibilis sacrificii est sacramentum, idest | |
| 2756 sacrum signum</i>. Est autem invisibile sacrificium quo homo | |
| 2757 spiritum suum offert Deo, secundum illud Psalmi; <i>sacrificium Deo | |
| 2758 spiritus contribulatus</i>. Et ideo omne illud quod Deo exhibetur | |
| 2759 ad hoc quod spiritus hominis feratur in Deum, potest dici | |
| 2760 sacrificium. Indiget igitur homo sacrificio propter tria. Uno | |
| 2761 quidem modo, ad remissionem peccati, per quod a Deo avertitur. Et | |
| 2762 ideo dicit apostolus, Heb. V, quod ad sacerdotem pertinet ut | |
| 2763 offerat dona et sacrificia pro peccatis. Secundo, ut homo in statu | |
| 2764 gratiae conservetur, semper Deo inhaerens, in quo eius pax et salus | |
| 2765 consistit. Unde et in veteri lege immolabatur hostia pacifica pro | |
| 2766 offerentium salute, ut habetur Levit. III. Tertio, ad hoc quod | |
| 2767 spiritus hominis perfecte Deo uniatur, quod maxime erit in gloria. | |
| 2768 Unde et in veteri lege offerebatur holocaustum, quasi totum | |
| 2769 incensum, ut dicitur Levit. I. Haec autem per humanitatem Christi | |
| 2770 nobis provenerunt. Nam primo quidem, nostra peccata deleta sunt, | |
| 2771 secundum illud Rom. IV, <i>traditus est propter delicta nostra</i>. | |
| 2772 Secundo, gratiam nos salvantem per ipsum accepimus, secundum illud | |
| 2773 Heb. V, <i>factus est omnibus obtemperantibus sibi causa salutis | |
| 2774 aeternae</i>. Tertio, per ipsum perfectionem gloriae adepti sumus, | |
| 2775 secundum illud Heb. X, <i>habemus fiduciam per sanguinem eius in | |
| 2776 introitum sanctorum</i>, scilicet in gloriam caelestem. Et ideo | |
| 2777 ipse Christus, inquantum homo, non solum fuit sacerdos, sed etiam | |
| 2778 hostia perfecta, simul existens hostia pro peccato, et hostia | |
| 53 | 2779 pacificorum, et holocaustum.</p><p title="III q. 22 a. 2 ad 1"><a name="47841"><span class="ref">[47841] IIIª q. 22 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2780 dicendum quod Christus non se occidit, sed seipsum voluntarie morti |
| 2781 exposuit, secundum illud Isaiae LIII, <i>oblatus est quia ipse | |
| 53 | 2782 voluit</i>. Et ideo dicitur seipsum obtulisse.</p><p title="III q. 22 a. 2 ad 2"><a name="47842"><span class="ref">[47842] IIIª q. 22 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2783 dicendum quod Christi hominis occisio potest ad duplicem voluntatem |
| 2784 comparari. Uno modo, ad voluntatem occidentium. Et sic non habuit | |
| 2785 rationem hostiae, non enim dicuntur occisores Christi hostiam Deo | |
| 2786 obtulisse, sed graviter deliquisse. Et huius peccati similitudinem | |
| 2787 gerebant impia gentilium sacrificia, quibus homines idolis | |
| 2788 immolabant. Alio modo potest considerari occisio Christi per | |
| 2789 comparationem ad voluntatem patientis, qui voluntarie se obtulit | |
| 2790 passioni. Et ex hac parte habet rationem hostiae. In quo non | |
| 53 | 2791 convenit cum sacrificiis gentilium.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 22 a. 3 arg. 1"><a name="47843"><span class="ref">[47843] IIIª q. 22 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2792 proceditur. Videtur quod effectus sacerdotii Christi non sit |
| 2793 expiatio peccatorum. Solius enim Dei est peccata delere, secundum | |
| 2794 illud Isaiae XLIII, <i>ego sum qui deleo iniquitates tuas propter | |
| 2795 me</i>. Sed Christus non est sacerdos secundum quod Deus, sed | |
| 2796 secundum quod homo. Ergo sacerdotium Christi non est expiativum | |
| 53 | 2797 peccatorum.</p><p title="III q. 22 a. 3 arg. 2"><a name="47844"><span class="ref">[47844] IIIª q. 22 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2798 apostolus dicit, Heb. X, quod <i>hostiae veteris testamenti non |
| 2799 potuerunt perfectos facere, alioquin cessassent offerri, eo quod | |
| 2800 nullam haberent conscientiam peccati cultores sufficienter semel | |
| 2801 mundati; sed in ipsis commemoratio peccatorum per singulos annos | |
| 2802 fit</i>. Sed similiter sub sacerdotio Christi fit commemoratio | |
| 2803 peccatorum, cum dicitur, <i>dimitte nobis debita nostra</i>, Matth. | |
| 2804 VI. Offertur etiam continue sacrificium in Ecclesia, unde ibidem | |
| 2805 dicitur, <i>panem nostrum quotidianum da nobis hodie</i>. Ergo per | |
| 53 | 2806 sacerdotium Christi non expiantur peccata.</p><p title="III q. 22 a. 3 arg. 3"><a name="47845"><span class="ref">[47845] IIIª q. 22 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, pro |
| 28 | 2807 peccato in veteri lege maxime immolabatur hircus pro peccato |
| 2808 principis, vel capra pro peccato alicuius de populo, vel vitulus | |
| 2809 pro peccato sacerdotis, ut patet Levit. IV. Sed Christus nulli | |
| 2810 horum comparatur, sed agno, secundum illud Ierem. XI <i>ego quasi | |
| 2811 agnus mansuetus qui portatur ad victimam</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 2812 eius sacerdotium non sit expiativum peccatorum.</p><p title="III q. 22 a. 3 s. c."><a name="47846"><span class="ref">[47846] IIIª q. 22 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2813 quod dicit apostolus, Heb. IX, <i>sanguis Christi, qui per spiritum |
| 2814 sanctum seipsum obtulit immaculatum Deo, emundabit conscientias | |
| 2815 nostras ab operibus mortuis, ad serviendum Deo viventi</i>. Opera | |
| 2816 autem mortua dicuntur peccata. Ergo sacerdotium Christi habet | |
| 53 | 2817 virtutem emundandi peccata.</p><p title="III q. 22 a. 3 co."><a name="47847"><span class="ref">[47847] IIIª q. 22 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2818 dicendum quod ad perfectam peccatorum emundationem duo requiruntur, |
| 2819 secundum quod duo sunt in peccato, scilicet macula culpae, et | |
| 2820 reatus poenae. Macula quidem culpae deletur per gratiam, qua cor | |
| 2821 peccatoris in Deum convertitur, reatus autem poenae totaliter | |
| 2822 tollitur per hoc quod homo Deo satisfacit. Utrumque autem horum | |
| 2823 efficit sacerdotium Christi. Nam virtute ipsius gratia nobis datur, | |
| 2824 qua corda nostra convertuntur ad Deum, secundum illud Rom. III, | |
| 2825 <i>iustificati gratis per gratiam ipsius, per redemptionem quae est | |
| 2826 in Christo Iesu, quem proposuit Deus propitiatorem per fidem in | |
| 2827 sanguine ipsius</i>. Ipse etiam pro nobis plenarie satisfecit, | |
| 2828 inquantum <i>ipse languores nostros tulit, et dolores nostros ipse | |
| 2829 portavit</i>. Unde patet quod Christi sacerdotium habet vim plenam | |
| 53 | 2830 expiandi peccata.</p><p title="III q. 22 a. 3 ad 1"><a name="47848"><span class="ref">[47848] IIIª q. 22 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2831 dicendum quod, licet Christus non fuerit sacerdos secundum quod |
| 2832 Deus, sed secundum quod homo, unus tamen et idem fuit sacerdos et | |
| 2833 Deus. Unde in synodo Ephesina legitur, <i>si quis pontificem | |
| 2834 nostrum et apostolum fieri dicit non ipsum ex Deo verbum, sed quasi | |
| 2835 alterum praeter ipsum specialiter hominem ex muliere, anathema | |
| 2836 sit</i>. Et ideo, inquantum eius humanitas operabatur in virtute | |
| 2837 divinitatis, illud sacrificium erat efficacissimum ad delenda | |
| 2838 peccata. Propter quod Augustinus dicit, in IV de Trin., <i>ut, | |
| 2839 quoniam quatuor considerantur in omni sacrificio, cui offeratur, a | |
| 2840 quo offeratur, quid offeratur, pro quibus offeratur; idem ipse unus | |
| 2841 verusque mediator, per sacrificium pacis reconcilians nos Deo, unum | |
| 2842 cum illo maneret cui offerebat, unum in se faceret pro quibus | |
| 2843 offerebat, unus ipse esset qui offerebat, et quod | |
| 53 | 2844 offerebat</i>.</p><p title="III q. 22 a. 3 ad 2"><a name="47849"><span class="ref">[47849] IIIª q. 22 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2845 dicendum quod peccata non commemorantur in nova lege propter |
| 2846 inefficaciam sacerdotii Christi, quasi per ipsum non sufficienter | |
| 2847 expientur peccata, sed commemorantur quantum ad illos scilicet qui | |
| 2848 vel eius sacrificii nolunt esse participes, sicut sunt infideles, | |
| 2849 pro quorum peccatis oramus, ut convertantur; vel etiam quantum ad | |
| 2850 illos qui, post participationem huius sacrificii, ab eo deviant | |
| 2851 qualitercumque peccando. Sacrificium autem quod quotidie in | |
| 2852 Ecclesia offertur, non est aliud a sacrificio quod ipse Christus | |
| 2853 obtulit, sed eius commemoratio. Unde Augustinus dicit, in X de Civ. | |
| 2854 Dei, <i>sacerdos ipse Christus offerens, ipse et oblatio, cuius rei | |
| 53 | 2855 sacramentum quotidianum esse voluit Ecclesiae sacrificium</i>.</p><p title="III q. 22 a. 3 ad 3"><a name="47850"><span class="ref">[47850] IIIª q. 22 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2856 dicendum quod, sicut Origenes dicit, super Ioan., licet diversa |
| 2857 animalia in lege offerrentur, quotidianum tamen sacrificium, quod | |
| 2858 offerebatur mane et vespere, erat agnus, ut habetur Num. XXVIII. | |
| 2859 Unde significabatur quod oblatio agni, idest Christi, esset | |
| 2860 sacrificium consummativum omnium aliorum. Et ideo Ioan. I dicitur, | |
| 53 | 2861 <i>ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 22 a. 4 arg. 1"><a name="47851"><span class="ref">[47851] IIIª q. 22 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2862 proceditur. Videtur quod effectus sacerdotii Christi non solum |
| 2863 pertinuerit ad alios, sed etiam ad ipsum. Ad officium enim | |
| 2864 sacerdotis pertinet pro populo orare, secundum illud II Machab. I, | |
| 2865 <i>orationem faciebant sacerdotes dum consummaretur | |
| 2866 sacrificium</i>. Sed Christus non solum pro aliis oravit, sed etiam | |
| 2867 pro seipso, secundum quod supra dictum est, et sicut expresse | |
| 2868 dicitur, Heb. V, quod <i>in diebus carnis suae preces | |
| 2869 supplicationesque ad eum qui possit illum salvum facere a morte, | |
| 2870 cum clamore valido et lacrimis obtulit</i>. Ergo sacerdotium | |
| 2871 Christi habuit non solum in aliis, sed etiam in seipso | |
| 53 | 2872 effectum.</p><p title="III q. 22 a. 4 arg. 2"><a name="47852"><span class="ref">[47852] IIIª q. 22 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2873 Christus obtulit seipsum sacrificium in sua passione. Sed per |
| 2874 passionem suam non solum aliis meruit, sed etiam sibi, ut supra | |
| 2875 habitum est. Ergo sacerdotium Christi non solum habuit effectum in | |
| 53 | 2876 aliis, sed etiam in seipso.</p><p title="III q. 22 a. 4 arg. 3"><a name="47853"><span class="ref">[47853] IIIª q. 22 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2877 sacerdotium veteris legis fuit figura sacerdotii Christi. Sed |
| 2878 sacerdos veteris legis non solum pro aliis, sed etiam pro seipso | |
| 2879 sacrificium offerebat, dicitur enim Levit. XVI, quod <i>pontifex | |
| 2880 ingreditur sanctuarium ut roget pro se, et pro domo sua, et pro | |
| 2881 universo coetu filiorum Israel</i>. Ergo etiam sacerdotium Christi | |
| 53 | 2882 non solum in aliis, sed in seipso effectum habuit.</p><p title="III q. 22 a. 4 s. c."><a name="47854"><span class="ref">[47854] IIIª q. 22 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2883 quod in Ephesina synodo legitur, <i>si quis dicit Christum pro se |
| 2884 obtulisse oblationem, et non magis pro nobis solum (nec enim | |
| 2885 indiguit sacrificio qui peccatum nescit), anathema sit</i>. Sed in | |
| 2886 sacrificio offerendo potissime sacerdotis consistit officium. Ergo | |
| 53 | 2887 sacerdotium Christi non habuit effectum in ipso Christo.</p><p title="III q. 22 a. 4 co."><a name="47855"><span class="ref">[47855] IIIª q. 22 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2888 dicendum quod, sicut dictum est, sacerdos constituitur medius inter |
| 2889 Deum et populum. Ille autem indiget medio ad Deum qui per seipsum | |
| 2890 accedere ad Deum non potest, et talis sacerdotio subiicitur, | |
| 2891 effectum sacerdotii participans. Hoc autem Christo non competit, | |
| 2892 dicit enim apostolus, Heb. VII, <i>accedens per seipsum ad Deum, | |
| 2893 semper vivens, ad interpellandum pro nobis</i>. Et ideo Christo non | |
| 2894 competit effectum sacerdotii in se suscipere, sed potius ipsum | |
| 2895 aliis communicare. Primum enim agens in quolibet genere ita est | |
| 2896 influens quod non est recipiens in genere illo, sicut sol illuminat | |
| 2897 sed non illuminatur, et ignis calefacit sed non calefit. Christus | |
| 2898 autem est fons totius sacerdotii, nam sacerdos legalis erat figura | |
| 2899 ipsius; sacerdos autem novae legis in persona ipsius operatur, | |
| 2900 secundum illud II Cor. II, <i>nam et ego, quod donavi, si quid | |
| 2901 donavi, propter vos, in persona Christi</i>. Et ideo non competit | |
| 53 | 2902 Christo effectum sacerdotii suscipere.</p><p title="III q. 22 a. 4 ad 1"><a name="47856"><span class="ref">[47856] IIIª q. 22 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2903 dicendum quod oratio, etsi conveniat sacerdotibus, non tamen est |
| 2904 eorum officio propria, cuilibet enim convenit et pro se et pro | |
| 2905 aliis orare, secundum illud Iac. ult., <i>orate pro invicem, ut | |
| 2906 salvemini</i>. Et sic posset dici quod oratio qua Christus pro se | |
| 2907 oravit, non erat actus sacerdotii eius. Sed haec responsio videtur | |
| 2908 excludi per hoc quod apostolus, Heb. V, cum dixisset, <i>tu es | |
| 2909 sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech</i>, subdit, | |
| 2910 <i>qui in diebus carnis suae preces</i> etc., ut supra, et ita | |
| 2911 videtur quod oratio qua Christus oravit, ad eius sacerdotium | |
| 2912 pertineat. Et ideo oportet dicere quod alii sacerdotes effectum | |
| 2913 sacerdotii sui participant, non inquantum sacerdotes, sed inquantum | |
| 2914 peccatores, ut infra dicetur. Christus autem, simpliciter loquendo, | |
| 2915 peccatum non habuit, habuit tamen similitudinem peccati in carne, | |
| 2916 ut dicitur Rom. VIII. Et ideo non simpliciter dicendum est quod | |
| 2917 ipse effectum sacerdotii participaverit, sed secundum quid, | |
| 2918 scilicet secundum passibilitatem carnis. Unde signanter dicit, | |
| 53 | 2919 <i>qui possit illum salvum facere a morte</i>.</p><p title="III q. 22 a. 4 ad 2"><a name="47857"><span class="ref">[47857] IIIª q. 22 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2920 dicendum quod in oblatione sacrificii cuiuscumque sacerdotis duo |
| 2921 possunt considerari, scilicet ipsum sacrificium oblatum, et devotio | |
| 2922 offerentis. Proprius autem effectus sacerdotii est id quod sequitur | |
| 2923 ex ipso sacrificio. Christus autem consecutus est per suam | |
| 2924 passionem, non quasi ex vi sacrificii, quod offertur per modum | |
| 2925 satisfactionis, sed ex ipsa devotione qua, secundum caritatem, | |
| 53 | 2926 passionem humiliter sustinuit.</p><p title="III q. 22 a. 4 ad 3"><a name="47858"><span class="ref">[47858] IIIª q. 22 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2927 dicendum quod figura non potest adaequare veritatem. Unde sacerdos |
| 2928 figuralis veteris legis non poterat ad hanc perfectionem attingere | |
| 2929 ut sacrificio satisfactorio non indigeret. Sed Christus non | |
| 2930 indiguit. Unde non est similis ratio de utroque. Et hoc est quod | |
| 2931 apostolus dicit, <i>lex homines constituit sacerdotes infirmitatem | |
| 2932 habentes, sermo autem iurisiurandi, qui post legem est, filium in | |
| 53 | 2933 aeternum perfectum</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 22 a. 5 arg. 1"><a name="47859"><span class="ref">[47859] IIIª q. 22 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 2934 proceditur. Videtur quod sacerdotium Christi non permaneat in |
| 2935 aeternum. Quia, ut dictum est, illi soli effectu sacerdotii | |
| 2936 indigent qui habent infirmitatem peccati quae per sacerdotis | |
| 2937 sacrificium expiari potest. Sed hoc non erit in aeternum. Quia in | |
| 2938 sanctis nulla erit infirmitas, secundum illud Isaiae LX, <i>populus | |
| 2939 tuus omnes iusti</i>, peccatorum autem infirmitas inexpiabilis | |
| 2940 erit, quia <i>in Inferno nulla est redemptio</i>. Ergo sacerdotium | |
| 53 | 2941 Christi non est in aeternum.</p><p title="III q. 22 a. 5 arg. 2"><a name="47860"><span class="ref">[47860] IIIª q. 22 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2942 sacerdotium Christi maxime manifestatum est in eius passione et |
| 2943 morte, quando <i>per proprium sanguinem introivit in sancta</i>, ut | |
| 2944 dicitur Heb. IX. Sed passio et mors Christi non erit in aeternum, | |
| 2945 ut dicitur Rom. VI, <i>Christus resurgens a mortuis iam non | |
| 53 | 2946 moritur</i>. Ergo sacerdotium Christi non est in aeternum.</p><p title="III q. 22 a. 5 arg. 3"><a name="47861"><span class="ref">[47861] IIIª q. 22 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2947 Christus est sacerdos non secundum quod Deus, sed secundum quod |
| 2948 homo. Sed Christus quandoque non fuit homo scilicet in triduo | |
| 53 | 2949 mortis. Ergo sacerdotium Christi non est in aeternum.</p><p title="III q. 22 a. 5 s. c."><a name="47862"><span class="ref">[47862] IIIª q. 22 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 2950 quod dicitur in Psalmo, <i>tu es sacerdos in aeternum</i>.</p><p title="III q. 22 a. 5 co."><a name="47863"><span class="ref">[47863] IIIª q. 22 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 2951 dicendum quod in officio sacerdotis duo possunt considerari, primo |
| 2952 quidem ipsa oblatio sacrificii; secundo, ipsa sacrificii | |
| 2953 consummatio, quae quidem consistit in hoc quod illi pro quibus | |
| 2954 sacrificium offertur finem sacrificii consequuntur. Finis autem | |
| 2955 sacrificii quod Christus obtulit, non fuerunt bona temporalia, sed | |
| 2956 aeterna, quae per eius mortem adipiscimur, unde dicitur, Heb. IX, | |
| 2957 quod <i>Christus est assistens pontifex futurorum bonorum</i>, | |
| 2958 ratione cuius Christi sacerdotium dicitur esse aeternum. Et haec | |
| 2959 quidem consummatio sacrificii Christi praefigurabatur in hoc ipso | |
| 2960 quod pontifex legalis semel in anno cum sanguine hirci et vituli | |
| 2961 intrabat in sancta sanctorum, ut dicitur Levit. XVI, cum tamen | |
| 2962 hircum et vitulum non immolaret in sancta sanctorum, sed extra. | |
| 2963 Similiter Christus in sancta sanctorum idest in ipsum caelum | |
| 2964 intravit et nobis viam paravit intrandi per virtutem sanguinis sui, | |
| 53 | 2965 quem pro nobis in terra effudit.</p><p title="III q. 22 a. 5 ad 1"><a name="47864"><span class="ref">[47864] IIIª q. 22 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2966 dicendum quod sancti qui erunt in patria, non indigebunt ulterius |
| 2967 expiari per sacerdotium Christi, sed, expiati iam, indigebunt | |
| 2968 consummari per ipsum Christum, a quo gloria eorum dependet, ut | |
| 2969 dicitur, Apoc. XXI, quod claritas Dei illuminat illam, scilicet | |
| 53 | 2970 civitatem sanctorum, et lucerna eius est agnus.</p><p title="III q. 22 a. 5 ad 2"><a name="47865"><span class="ref">[47865] IIIª q. 22 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2971 dicendum quod, licet passio et mors Christi de cetero non sit |
| 2972 iteranda, tamen virtus illius hostiae permanet in aeternum, quia ut | |
| 2973 dicitur Heb. X, <i>una oblatione consummavit in aeternum | |
| 53 | 2974 sanctificatos</i>.</p><p title="III q. 22 a. 5 ad 3"><a name="47866"><span class="ref">[47866] IIIª q. 22 a. 5 ad 3</span></a> Per quod etiam |
| 28 | 2975 patet responsio ad tertium. Unitas autem huius oblationis |
| 2976 figurabatur in lege per hoc quod semel in anno legalis pontifex cum | |
| 2977 solemni oblatione sanguinis intrabat in sancta, ut dicitur Levit. | |
| 2978 XVI. Sed deficiebat figura a veritate in hoc, quod illa hostia non | |
| 2979 habebat sempiternam virtutem, et ideo annuatim illae hostiae | |
| 53 | 2980 reiterabantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 22 a. 6 arg. 1"><a name="47867"><span class="ref">[47867] IIIª q. 22 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 2981 proceditur. Videtur quod sacerdotium Christi non fuerit secundum |
| 2982 ordinem Melchisedech. Christus enim est fons totius sacerdotii | |
| 2983 tanquam principalis sacerdos. Sed illud quod est principale, non | |
| 2984 sequitur ordinem aliorum, sed alia sequuntur ordinem ipsius. Ergo | |
| 53 | 2985 Christus non debet dici sacerdos secundum ordinem Melchisedech.</p><p title="III q. 22 a. 6 arg. 2"><a name="47868"><span class="ref">[47868] IIIª q. 22 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2986 sacerdotium veteris legis propinquius fuit sacerdotio Christi quam |
| 2987 sacerdotium quod fuit ante legem. Sed sacramenta tanto expressius | |
| 2988 significabant Christum, quanto propinquiora fuerunt Christo, ut | |
| 2989 patet ex his quae in secunda parte dicta sunt. Ergo sacerdotium | |
| 2990 Christi magis debet denominari secundum sacerdotium legale quam | |
| 53 | 2991 secundum sacerdotium Melchisedech, quod fuit ante legem.</p><p title="III q. 22 a. 6 arg. 3"><a name="47869"><span class="ref">[47869] IIIª q. 22 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2992 Heb. VII dicitur, <i>quod est rex pacis; sine patre sine matre sine |
| 2993 genealogia; neque initium dierum neque finem vitae habens</i>, quae | |
| 2994 quidem conveniunt soli filio Dei. Ergo non debet dici Christus | |
| 2995 sacerdos secundum ordinem Melchisedech tanquam cuiusdam alterius, | |
| 53 | 2996 sed secundum ordinem sui ipsius.</p><p title="III q. 22 a. 6 s. c."><a name="47870"><span class="ref">[47870] IIIª q. 22 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2997 quod dicitur in Psalmo, <i>tu es sacerdos in aeternum secundum |
| 53 | 2998 ordinem Melchisedech</i>.</p><p title="III q. 22 a. 6 co."><a name="47871"><span class="ref">[47871] IIIª q. 22 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2999 dicendum quod sicut, supra dictum est, legale sacerdotium fuit |
| 3000 figura sacerdotii Christi, non quidem quasi adaequans veritatem, | |
| 3001 sed multum ab ea deficiens, tum quia sacerdotium legale non | |
| 3002 mundabat peccata; tum etiam quia non erat aeternum, sicut | |
| 3003 sacerdotium Christi. Ipsa autem excellentia sacerdotii Christi ad | |
| 3004 sacerdotium leviticum fuit figurata in sacerdotio Melchisedech, qui | |
| 3005 ab Abraham decimas sumpsit, in cuius lumbis decimatus est | |
| 3006 quodammodo ipse sacerdos legalis. Et ideo sacerdotium Christi | |
| 3007 dicitur esse secundum ordinem Melchisedech, propter excellentiam | |
| 53 | 3008 veri sacerdotii ad figurale sacerdotium legis.</p><p title="III q. 22 a. 6 ad 1"><a name="47872"><span class="ref">[47872] IIIª q. 22 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3009 dicendum quod Christus non dicitur esse secundum ordinem |
| 3010 Melchisedech quasi principalioris sacerdotis, sed quasi | |
| 3011 praefigurantis excellentiam sacerdotii Christi ad sacerdotium | |
| 53 | 3012 leviticum.</p><p title="III q. 22 a. 6 ad 2"><a name="47873"><span class="ref">[47873] IIIª q. 22 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3013 dicendum quod in sacerdotio Christi duo possunt considerari, |
| 3014 scilicet ipsa oblatio Christi, et participatio eius. Quantum autem | |
| 3015 ad ipsam oblationem, expressius figurabat sacerdotium Christi | |
| 3016 sacerdotium legale per sanguinis effusionem, quam sacerdotium | |
| 3017 Melchisedech in quo sanguis non effundebatur. Sed quantum ad | |
| 3018 participationem huius sacrificii et eius effectum, in quo praecipue | |
| 3019 attenditur excellentia sacerdotii Christi ad sacerdotium legale, | |
| 3020 expressius praefigurabatur per sacerdotium Melchisedech, qui | |
| 3021 offerebat panem et vinum, significantia, ut dicit Augustinus | |
| 3022 ecclesiasticam unitatem, quam constituit participatio sacrificii | |
| 3023 Christi. Unde etiam in nova lege verum Christi sacrificium | |
| 53 | 3024 communicatur fidelibus sub specie panis et vini.</p><p title="III q. 22 a. 6 ad 3"><a name="47874"><span class="ref">[47874] IIIª q. 22 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3025 dicendum quod Melchisedech dictus est sine patre et sine matre et |
| 3026 sine genealogia, et quod non habet initium dierum neque finem non | |
| 3027 quia ista non habuit, sed quia in Scriptura sacra ista de eo non | |
| 3028 leguntur. Et per hoc ipsum, ut apostolus ibidem dicit, assimilatus | |
| 3029 est filio Dei, qui in terris est sine patre, et in caelis sine | |
| 3030 matre et sine genealogia, secundum illud Isaiae LIII, | |
| 3031 <i>generationem eius quis enarrabit?</i> Et secundum divinitatem | |
| 59 | 3032 neque principium neque finem habet dierum.</p></div></div><div id="q23" class="q"><h2>Quaestio 23</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 23 pr."><a name="47875"><span class="ref">[47875] |
| 53 | 3033 IIIª q. 23 pr.</span></a> Deinde considerandum est an adoptio |
| 28 | 3034 Christo conveniat. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum |
| 3035 Deo conveniat filios adoptare. Secundo, utrum hoc conveniat soli | |
| 3036 Deo patri. Tertio, utrum sit proprium hominum adoptari in filios | |
| 53 | 3037 Dei. Quarto, utrum Christus possit dici filius adoptivus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 23 a. 1 arg. 1"><a name="47876"><span class="ref">[47876] IIIª q. 23 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3038 proceditur. Videtur quod Deo non conveniat filios adoptare. Nullus |
| 3039 enim adoptat nisi extraneam personam in filium, secundum quod | |
| 3040 iuristae dicunt. Sed nulla persona est extranea Deo, qui est omnium | |
| 53 | 3041 creator. Ergo videtur quod Deo non conveniat adoptare.</p><p title="III q. 23 a. 1 arg. 2"><a name="47877"><span class="ref">[47877] IIIª q. 23 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3042 adoptatio videtur esse introducta in defectu filiationis naturalis. |
| 3043 Sed in Deo invenitur naturalis filiatio, ut in prima parte habitum | |
| 53 | 3044 est. Ergo non convenit Deo filios adoptare.</p><p title="III q. 23 a. 1 arg. 3"><a name="47878"><span class="ref">[47878] IIIª q. 23 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 3045 hoc aliquis adoptatur ut in hereditate adoptantis succedat. Sed in |
| 3046 hereditate Dei non videtur aliquis posse succedere, quia ipse | |
| 53 | 3047 nunquam decedit. Ergo Deo non competit adoptare.</p><p title="III q. 23 a. 1 s. c."><a name="47879"><span class="ref">[47879] IIIª q. 23 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3048 quod dicitur Ephes. I, <i>praedestinavit nos in adoptionem filiorum |
| 3049 Dei</i>. Sed praedestinatio Dei non est irrita. Ergo Deus aliquos | |
| 53 | 3050 sibi adoptat in filios.</p><p title="III q. 23 a. 1 co."><a name="47880"><span class="ref">[47880] IIIª q. 23 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3051 dicendum quod aliquis homo adoptat alium sibi in filium inquantum |
| 3052 ex sua bonitate admittit eum ad participationem suae hereditatis. | |
| 3053 Deus autem est infinitae bonitatis, ex qua contingit quod ad | |
| 3054 participationem bonorum suas creaturas admittit et praecipue | |
| 3055 rationales creaturas, quae, inquantum sunt ad imaginem Dei factae, | |
| 3056 sunt capaces beatitudinis divinae. Quae quidem consistit in | |
| 3057 fruitione Dei, per quam etiam ipse Deus beatus est et per seipsum | |
| 3058 dives, inquantum scilicet seipso fruitur. Hoc autem dicitur | |
| 3059 hereditas alicuius ex quo ipse est dives. Et ideo, inquantum Deus | |
| 3060 ex sua bonitate admittit homines ad beatitudinis hereditatem, | |
| 3061 dicitur eos adoptare. Hoc autem plus habet adoptatio divina quam | |
| 3062 humana, quod Deus hominem quem adoptat idoneum facit, per gratiae | |
| 3063 munus, ad hereditatem caelestem percipiendam, homo autem non facit | |
| 3064 idoneum eum quem adoptat, sed potius eum iam idoneum eligit | |
| 53 | 3065 adoptando.</p><p title="III q. 23 a. 1 ad 1"><a name="47881"><span class="ref">[47881] IIIª q. 23 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3066 dicendum quod homo, in sua natura consideratus, non est extraneus a |
| 3067 Deo quantum ad bona naturalia quae recipit, est tamen extraneus | |
| 53 | 3068 quantum ad bona gratiae et gloriae. Et secundum hoc adoptatur.</p><p title="III q. 23 a. 1 ad 2"><a name="47882"><span class="ref">[47882] IIIª q. 23 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3069 dicendum quod hominis est operari ad supplendam suam indigentiam, |
| 3070 non autem Dei, cui convenit operari ad communicandam suae | |
| 3071 perfectionis abundantiam. Et ideo, sicut per actum creationis | |
| 3072 communicatur bonitas divina omnibus creaturis secundum quandam | |
| 3073 similitudinem, ita per actum adoptionis communicatur similitudo | |
| 3074 naturalis filiationis hominibus, secundum illud Rom. VIII, <i>quos | |
| 53 | 3075 praescivit conformes fieri imaginis filii sui</i>.</p><p title="III q. 23 a. 1 ad 3"><a name="47883"><span class="ref">[47883] IIIª q. 23 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3076 dicendum quod bona spiritualia possunt simul a pluribus possideri, |
| 3077 non autem bona corporalia. Et ideo hereditatem corporalem nullus | |
| 3078 potest percipere nisi succedens decedenti, hereditatem autem | |
| 3079 spiritualem simul omnes ex integro percipiunt, sine detrimento | |
| 3080 patris semper viventis. Quamvis posset dici quod Deus decedit | |
| 3081 secundum quod est in nobis per fidem, ut incipiat in nobis esse per | |
| 3082 speciem, sicut Glossa dicit, Rom. VIII, super illud, <i>si filii, | |
| 53 | 3083 et heredes</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 23 a. 2 arg. 1"><a name="47884"><span class="ref">[47884] IIIª q. 23 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3084 sic proceditur. Videtur quod adoptare non conveniat toti Trinitati. |
| 3085 Adoptatio enim dicitur in divinis ad similitudinem rerum humanarum. | |
| 3086 Sed in rebus humanis soli illi convenit adoptare qui potest filios | |
| 3087 generare, quod in divinis convenit soli patri. Ergo in divinis | |
| 53 | 3088 solus pater potest adoptare.</p><p title="III q. 23 a. 2 arg. 2"><a name="47885"><span class="ref">[47885] IIIª q. 23 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3089 homines per adoptionem efficiuntur fratres Christi, secundum illud |
| 3090 Rom. VIII, <i>ut sit ipse primogenitus in multis fratribus</i>. | |
| 3091 Fratres autem dicuntur qui sunt filii unius patris, unde et dominus | |
| 3092 dicit, Ioan. XX, <i>ascendo ad patrem meum et patrem vestrum</i>. | |
| 53 | 3093 Ergo solus pater Christi habet filios adoptivos.</p><p title="III q. 23 a. 2 arg. 3"><a name="47886"><span class="ref">[47886] IIIª q. 23 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3094 Galat. IV dicitur, <i>misit Deus filium suum, ut adoptionem |
| 3095 filiorum Dei reciperemus. Quoniam autem estis filii Dei, misit Deus | |
| 3096 spiritum filii sui in corda vestra, clamantem, abba, pater</i>. | |
| 3097 Ergo eius est adoptare cuius est filium et spiritum sanctum habere. | |
| 3098 Sed hoc est solius personae patris. Ergo adoptare convenit soli | |
| 53 | 3099 personae patris.</p><p title="III q. 23 a. 2 s. c."><a name="47887"><span class="ref">[47887] IIIª q. 23 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 3100 eius est adoptare nos in filios quem nos patrem possumus nominare, |
| 3101 unde dicitur Rom. VIII, <i>accepistis spiritum adoptionis filiorum, | |
| 3102 in quo clamamus, abba, pater</i>. Sed cum Deo dicimus, pater | |
| 3103 noster, hoc pertinet ad totam Trinitatem, sicut et cetera nomina | |
| 3104 quae dicuntur de Deo relative ad creaturam, ut in prima parte | |
| 53 | 3105 habitum est. Ergo adoptare convenit toti Trinitati.</p><p title="III q. 23 a. 2 co."><a name="47888"><span class="ref">[47888] IIIª q. 23 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3106 dicendum quod haec est differentia inter filium Dei adoptivum et |
| 3107 filium Dei naturalem, quod filius Dei naturalis est genitus non | |
| 3108 factus, filius autem adoptivus est factus, secundum illud Ioan. I, | |
| 3109 <i>dedit eis potestatem filios Dei fieri</i>. Dicitur tamen | |
| 3110 quandoque filius adoptivus esse genitus, propter spiritualem | |
| 3111 regenerationem, quae est gratuita, non naturalis, unde dicitur Iac. | |
| 3112 I, <i>voluntarie genuit nos verbo veritatis</i>. Quamvis autem | |
| 3113 generare in divinis sit proprium personae patris, tamen facere | |
| 3114 quemcumque effectum in creaturis est commune toti Trinitati, | |
| 3115 propter unitatem naturae, quia, ubi est una natura, oportet quod | |
| 3116 ibi sit una virtus et una operatio; unde dominus dicit, Ioan. V, | |
| 3117 <i>quaecumque facit pater, haec et filius similiter facit</i>. Et | |
| 53 | 3118 ideo homines adoptare in filios Dei convenit toti Trinitati.</p><p title="III q. 23 a. 2 ad 1"><a name="47889"><span class="ref">[47889] IIIª q. 23 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3119 dicendum quod omnes personae humanae non sunt unius naturae |
| 3120 secundum numerum, ut oporteat unam esse omnium operationem et unum | |
| 3121 effectum, sicut accidit in divinis. Et ideo quantum ad hoc non est | |
| 53 | 3122 possibile attendi similitudinem utrobique.</p><p title="III q. 23 a. 2 ad 2"><a name="47890"><span class="ref">[47890] IIIª q. 23 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3123 dicendum quod nos per adoptionem efficimur fratres Christi quasi |
| 3124 eundem patrem habentes cum ipso, qui tamen alio modo est pater | |
| 3125 Christi, et alio modo est pater noster. Unde signanter dominus, | |
| 3126 Ioan. XX, seorsum dixit, patrem meum, et seorsum dixit, patrem | |
| 3127 vestrum. Est enim pater Christi naturaliter generando, quod est | |
| 3128 proprium sibi, est autem noster voluntarie aliquid faciendo, quod | |
| 3129 est commune sibi et filio et spiritui sancto. Et ideo Christus non | |
| 53 | 3130 est filius totius Trinitatis, sicut nos.</p><p title="III q. 23 a. 2 ad 3"><a name="47891"><span class="ref">[47891] IIIª q. 23 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3131 dicendum quod, sicut dictum est, filiatio adoptiva est quaedam |
| 3132 similitudo filiationis aeternae, sicut omnia quae in tempore facta | |
| 3133 sunt, similitudines quaedam sunt eorum quae ab aeterno fuerunt. | |
| 3134 Assimilatur autem homo splendori aeterni filii per gratiae | |
| 3135 claritatem, quae attribuitur spiritui sancto. Et ideo adoptatio, | |
| 3136 licet sit communis toti Trinitati, appropriatur tamen patri ut | |
| 3137 auctori, filio ut exemplari, spiritui sancto ut imprimenti in nobis | |
| 53 | 3138 huius similitudinem exemplaris.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 23 a. 3 arg. 1"><a name="47892"><span class="ref">[47892] IIIª q. 23 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 3139 proceditur. Videtur quod adoptari non sit proprium rationalis |
| 3140 creaturae. Non enim Deus pater creaturae rationalis dicitur nisi | |
| 3141 per adoptionem. Dicitur autem pater creaturae etiam irrationalis, | |
| 3142 secundum illud Iob XXXVIII, <i>quis est pluviae pater? Aut quis | |
| 3143 genuit stillas roris?</i> Ergo adoptari non est proprium rationalis | |
| 53 | 3144 naturae.</p><p title="III q. 23 a. 3 arg. 2"><a name="47893"><span class="ref">[47893] IIIª q. 23 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, per |
| 28 | 3145 adoptionem dicuntur aliqui filii Dei. Sed esse filios Dei in |
| 3146 Scriptura proprie videtur attribui Angelis, secundum illud Iob I, | |
| 3147 <i>quadam autem die, cum assisterent filii Dei coram domino</i>. | |
| 53 | 3148 Ergo non est proprium rationalis creaturae adoptari.</p><p title="III q. 23 a. 3 arg. 3"><a name="47894"><span class="ref">[47894] IIIª q. 23 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3149 quod est proprium alicui naturae, convenit omnibus habentibus |
| 3150 naturam illam, sicut risibile convenit omnibus hominibus. Sed | |
| 3151 adoptari non convenit omni rationali naturae. Ergo adoptari non est | |
| 53 | 3152 proprium rationalis naturae.</p><p title="III q. 23 a. 3 s. c."><a name="47895"><span class="ref">[47895] IIIª q. 23 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3153 quod filii adoptati sunt heredes Dei, ut patet Rom. VIII. Sed talis |
| 3154 hereditas convenit soli creaturae rationali. Ergo proprium | |
| 53 | 3155 rationalis creaturae est adoptari.</p><p title="III q. 23 a. 3 co."><a name="47896"><span class="ref">[47896] IIIª q. 23 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3156 dicendum quod, sicut dictum est, filiatio adoptionis est quaedam |
| 3157 similitudo filiationis naturalis. Filius autem Dei naturaliter | |
| 3158 procedit a patre ut verbum intellectuale, unum cum ipso patre | |
| 3159 existens. Huic ergo verbo tripliciter potest aliquid assimilari. | |
| 3160 Uno quidem modo, secundum rationem formae, non autem secundum | |
| 3161 intellectualitatem ipsius, sicut forma domus exterius constitutae | |
| 3162 assimilatur verbo mentali artificis secundum speciem formae, non | |
| 3163 autem secundum intelligibilitatem, quia forma domus in materia non | |
| 3164 est intelligibilis, sicut erat in mente artificis. Et hoc modo | |
| 3165 verbo aeterno assimilatur quaelibet creatura, cum sit facta per | |
| 3166 verbum. Secundo assimilatur creatura verbo, non solum quantum ad | |
| 3167 rationem formae, sed etiam quantum ad intellectualitatem ipsius, | |
| 3168 sicut scientia quae fit in mente discipuli, assimilatur verbo quod | |
| 3169 est in mente magistri. Et hoc modo creatura rationalis, etiam | |
| 3170 secundum suam naturam, assimilatur verbo Dei. Tertio modo, | |
| 3171 assimilatur creatura verbo aeterno secundum unitatem quam habet ad | |
| 3172 patrem, quod quidem fit per gratiam et caritatem, unde dominus | |
| 3173 orat, Ioan. XVII, <i>sint unum in nobis, sicut et nos unum | |
| 3174 sumus</i>. Et talis assimilatio perficit rationem adoptionis, quia | |
| 3175 sic assimilatis debetur hereditas aeterna. Unde manifestum est quod | |
| 3176 adoptari convenit soli creaturae rationali, non tamen omni, sed | |
| 3177 solum habenti caritatem. Quae <i>est diffusa in cordibus nostris | |
| 3178 per spiritum sanctum</i>, ut dicitur Rom. V. Et ideo, Rom. VIII, | |
| 53 | 3179 spiritus sanctus dicitur spiritus adoptionis filiorum.</p><p title="III q. 23 a. 3 ad 1"><a name="47897"><span class="ref">[47897] IIIª q. 23 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3180 dicendum quod Deus dicitur pater creaturae irrationalis, non |
| 3181 proprie per adoptionem, sed per creationem, secundum primam | |
| 53 | 3182 participationem similitudinis.</p><p title="III q. 23 a. 3 ad 2"><a name="47898"><span class="ref">[47898] IIIª q. 23 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3183 dicendum quod Angeli dicuntur filii Dei filiatione adoptionis, non |
| 3184 quia ipsis primo conveniat, sed quia ipsi primo adoptionem filiorum | |
| 53 | 3185 receperunt.</p><p title="III q. 23 a. 3 ad 3"><a name="47899"><span class="ref">[47899] IIIª q. 23 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3186 dicendum quod adoptio non est proprium consequens naturam, sed |
| 3187 consequens gratiam, cuius natura rationalis est capax. Et ideo non | |
| 3188 oportet quod omni rationali creaturae conveniat, sed quod omnis | |
| 53 | 3189 rationalis creatura sit capax adoptionis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 23 a. 4 arg. 1"><a name="47900"><span class="ref">[47900] IIIª q. 23 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 3190 proceditur. Videtur quod Christus, secundum quod homo sit filius |
| 3191 Dei adoptivus. Dicit enim Hilarius, de Christo loquens, | |
| 3192 <i>potestatis dignitas non amittitur dum carnis humanitas | |
| 3193 adoptatur</i>. Ergo Christus, secundum quod homo, est filius | |
| 53 | 3194 adoptivus.</p><p title="III q. 23 a. 4 arg. 2"><a name="47901"><span class="ref">[47901] IIIª q. 23 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3195 Augustinus dicit, in libro de Praedest. Sanct., quod <i>eadem |
| 3196 gratia ille homo est Christus, qua gratia ab initio fidei quicumque | |
| 3197 homo est Christianus</i>. Sed alii homines sunt Christiani per | |
| 3198 gratiam adoptionis. Ergo et ille homo est Christus per adoptionem. | |
| 53 | 3199 Et ita videtur esse filius adoptivus.</p><p title="III q. 23 a. 4 arg. 3"><a name="47902"><span class="ref">[47902] IIIª q. 23 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3200 Christus, secundum quod homo, est servus. Sed dignius est esse |
| 3201 filium adoptivum quam servum. Ergo multo magis Christus, secundum | |
| 53 | 3202 quod homo, est filius adoptivus.</p><p title="III q. 23 a. 4 s. c."><a name="47903"><span class="ref">[47903] IIIª q. 23 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3203 quod Ambrosius dicit, in libro de Incarnat., <i>adoptivum filium |
| 3204 non dicimus filium esse natura, sed eum dicimus natura esse filium | |
| 3205 qui verus est filius</i>. Christus autem verus et naturalis est | |
| 3206 filius Dei, secundum illud I Ioan. ult., <i>ut simus in vero filio | |
| 3207 eius, Iesu Christo</i>. Ergo Christus, secundum quod homo, non est | |
| 53 | 3208 filius adoptivus.</p><p title="III q. 23 a. 4 co."><a name="47904"><span class="ref">[47904] IIIª q. 23 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3209 dicendum quod filiatio proprie convenit hypostasi vel personae, non |
| 3210 autem naturae, unde in prima parte dictum est quod filiatio est | |
| 3211 proprietas personalis. In Christo autem non est alia persona vel | |
| 3212 hypostasis quam increata, cui convenit esse filium per naturam. | |
| 3213 Dictum est autem supra quod filiatio adoptionis est participata | |
| 3214 similitudo filiationis naturalis. Non autem dicitur aliquid | |
| 3215 participative quod per se dicitur. Et ideo Christus, qui est filius | |
| 3216 Dei naturalis, nullo modo potest dici filius adoptivus. Secundum | |
| 3217 autem illos qui ponunt in Christo duas personas, vel duas | |
| 3218 hypostases, seu duo supposita, nihil rationabiliter prohibet | |
| 53 | 3219 Christum hominem dici filium adoptivum.</p><p title="III q. 23 a. 4 ad 1"><a name="47905"><span class="ref">[47905] IIIª q. 23 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3220 dicendum quod, sicut filiatio non proprie convenit naturae, ita nec |
| 3221 adoptio. Et ideo, cum dicitur quod carnis humanitas adoptatur, | |
| 3222 impropria est locutio, et accipitur ibi adoptio pro unione humanae | |
| 53 | 3223 naturae ad personam filii.</p><p title="III q. 23 a. 4 ad 2"><a name="47906"><span class="ref">[47906] IIIª q. 23 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3224 dicendum quod similitudo illa Augustini est intelligenda quantum ad |
| 3225 principium, quia scilicet, sicut sine meritis habet quilibet homo | |
| 3226 ut sit Christianus, ita ille homo sine meritis habuit ut esset | |
| 3227 Christus. Est tamen differentia quantum ad terminum, quia scilicet | |
| 3228 Christus per gratiam unionis est filius naturalis; alius autem per | |
| 3229 gratiam habitualem est filius adoptivus. Gratia autem habitualis in | |
| 3230 Christo non facit de nonfilio filium adoptivum, sed est quidam | |
| 3231 effectus filiationis in anima Christi, secundum illud Ioan. I, | |
| 3232 <i>vidimus gloriam eius quasi unigeniti a patre, plenum gratiae et | |
| 53 | 3233 veritatis</i>.</p><p title="III q. 23 a. 4 ad 3"><a name="47907"><span class="ref">[47907] IIIª q. 23 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3234 dicendum quod esse creaturam, et etiam servitus vel subiectio ad |
| 3235 Deum, non solum respicit personam, sed etiam naturam, quod non | |
| 59 | 3236 potest dici de filiatione. Et ideo non est similis ratio.</p></div></div><div id="q24" class="q"><h2>Quaestio 24</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 24 pr."><a name="47908"><span class="ref">[47908] |
| 53 | 3237 IIIª q. 24 pr.</span></a> Deinde considerandum est de |
| 28 | 3238 praedestinatione Christi. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, |
| 3239 utrum sit praedestinatus. Secundo, utrum sit praedestinatus | |
| 3240 secundum quod homo. Tertio, utrum eius praedestinatio sit exemplar | |
| 3241 praedestinationis nostrae. Quarto, utrum sit causa | |
| 53 | 3242 praedestinationis nostrae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 24 a. 1 arg. 1"><a name="47909"><span class="ref">[47909] IIIª q. 24 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3243 proceditur. Videtur quod Christo non conveniat praedestinatum esse. |
| 3244 Terminus enim cuiuslibet praedestinationis videtur esse adoptio | |
| 3245 filiorum, secundum illud Ephes. I, <i>praedestinavit nos in | |
| 3246 adoptionem filiorum</i>. Sed Christo non convenit esse filium | |
| 3247 adoptivum, ut dictum est. Ergo Christo non convenit praedestinatum | |
| 53 | 3248 esse.</p><p title="III q. 24 a. 1 arg. 2"><a name="47910"><span class="ref">[47910] IIIª q. 24 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 3249 Christo duo est considerare, scilicet naturam humanam, et personam. |
| 3250 Sed non potest dici quod Christus est praedestinatus ratione | |
| 3251 naturae humanae, quia haec est falsa, humana natura est filius Dei. | |
| 3252 Similiter etiam neque ratione personae, quia illa persona non habet | |
| 3253 ex gratia quod sit filius Dei, sed ex natura; praedestinatio autem | |
| 3254 est eorum quae sunt ex gratia, ut in prima parte dictum est. Ergo | |
| 53 | 3255 Christus non est praedestinatus filius Dei.</p><p title="III q. 24 a. 1 arg. 3"><a name="47911"><span class="ref">[47911] IIIª q. 24 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3256 sicut illud quod est factum non semper fuit, ita et illud quod fuit |
| 3257 praedestinatum, eo quod praedestinatio antecessionem quandam | |
| 3258 importat. Sed, quia Christus semper fuit Deus et filius Dei, non | |
| 3259 proprie dicitur quod homo ille sit factus filius Dei. Ergo, pari | |
| 3260 ratione, non debet dici quod Christus sit praedestinatus filius | |
| 53 | 3261 Dei.</p><p title="III q. 24 a. 1 s. c."><a name="47912"><span class="ref">[47912] IIIª q. 24 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3262 quod apostolus dicit, Rom. I, de Christo loquens, <i>qui |
| 53 | 3263 praedestinatus est filius Dei in virtute</i>.</p><p title="III q. 24 a. 1 co."><a name="47913"><span class="ref">[47913] IIIª q. 24 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3264 dicendum quod, sicut patet ex his quae in prima parte dicta sunt, |
| 3265 praedestinatio, proprie accepta, est quaedam divina praeordinatio | |
| 3266 ab aeterno de his quae per gratiam Dei sunt fienda in tempore. Est | |
| 3267 autem hoc in tempore factum per gratiam unionis a Deo, ut homo | |
| 3268 esset Deus et Deus esset homo. Nec potest dici quod Deus ab aeterno | |
| 3269 non praeordinaverit hoc se facturum in tempore, quia sequeretur | |
| 3270 quod divinae menti aliquid accideret de novo. Et oportet dicere | |
| 3271 quod ipsa unio naturarum in persona Christi cadat sub aeterna Dei | |
| 3272 praedestinatione. Et ratione huius Christus dicitur esse | |
| 53 | 3273 praedestinatus.</p><p title="III q. 24 a. 1 ad 1"><a name="47914"><span class="ref">[47914] IIIª q. 24 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3274 dicendum quod apostolus ibi loquitur de praedestinatione qua nos |
| 3275 praedestinamur ut simus filii adoptivi. Sicut autem Christus | |
| 3276 singulari modo prae aliis est Dei filius naturalis, ita quodam | |
| 53 | 3277 singulari modo est praedestinatus.</p><p title="III q. 24 a. 1 ad 2"><a name="47915"><span class="ref">[47915] IIIª q. 24 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3278 dicendum quod, sicut dicit Glossa Rom. I, quidam dixerunt |
| 3279 praedestinationem illam intelligendam esse de natura, non de | |
| 3280 persona, quia scilicet humanae naturae facta est haec gratia ut | |
| 3281 uniretur filio Dei in unitate personae. Sed secundum hoc locutio | |
| 3282 apostoli est impropria, propter duo. Primo quidem, ratione communi. | |
| 3283 Non enim dicimus naturam alicuius praedestinari, sed personam, quia | |
| 3284 praedestinari est dirigi in salutem, quod quidem est suppositi | |
| 3285 agentis propter beatitudinis finem. Secundo, ratione speciali. Quia | |
| 3286 esse filium Dei non convenit humanae naturae, est enim haec falsa, | |
| 3287 natura humana est filius Dei. Nisi forte quis velit sic exponere, | |
| 3288 extorta expositione, qui praedestinatus est filius Dei in virtute, | |
| 3289 idest, praedestinatum est ut humana natura uniretur filio Dei in | |
| 3290 persona. Relinquitur ergo quod praedestinatio attribuatur personae | |
| 3291 Christi, non quidem secundum se, vel secundum quod subsistit in | |
| 3292 divina natura; sed secundum quod subsistit in humana natura. Unde, | |
| 3293 cum praedixisset apostolus, <i>qui factus est ei ex semine David | |
| 3294 secundum carnem</i>, subiunxit, <i>qui praedestinatus est filius | |
| 3295 Dei in virtute</i>, ut daret intelligere quod, secundum hoc quod | |
| 3296 est factus ex semine David secundum carnem, est praedestinatus | |
| 3297 filius Dei in virtute. Quamvis enim sit naturale illi personae | |
| 3298 secundum se consideratae quod sit filius Dei in virtute, non tamen | |
| 3299 est ei naturale secundum naturam humanam, secundum quam hoc sibi | |
| 53 | 3300 competit per gratiam unionis.</p><p title="III q. 24 a. 1 ad 3"><a name="47916"><span class="ref">[47916] IIIª q. 24 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3301 dicendum quod Origenes, super epistolam ad Rom., dicit hanc esse |
| 3302 litteram apostoli, qui destinatus est filius Dei in virtute, ita | |
| 3303 quod non designetur aliqua antecessio. Et sic nihil habet | |
| 3304 difficultatis. Alii vero antecessionem quae designatur in hoc | |
| 3305 participio praedestinatus, referunt, non ad id quod est esse filius | |
| 3306 Dei, sed ad eius manifestationem, secundum illum consuetum modum | |
| 3307 loquendi in Scripturis quo res dicuntur fieri quando innotescunt, | |
| 3308 ut sit sensus quod Christus praedestinatus est manifestari filius | |
| 3309 Dei. Sed sic non proprie praedestinatio accipitur. Nam aliquis | |
| 3310 dicitur proprie praedestinari secundum quod dirigitur in finem | |
| 3311 beatitudinis. Beatitudo autem Christi non dependet ex nostra | |
| 3312 cognitione. Et ideo melius dicendum est quod illa antecessio quam | |
| 3313 importat hoc participium praedestinatus, non refertur ad personam | |
| 3314 secundum seipsam, sed ratione humanae naturae, quia scilicet | |
| 3315 persona illa etsi ab aeterno fuerit filius Dei, hoc tamen non fuit | |
| 3316 semper, quod subsistens in natura humana fuerit filius Dei. Unde | |
| 3317 dicit Augustinus, in libro de Praedest. Sanct., <i>praedestinatus | |
| 3318 est Iesus ut qui futurus erat secundum carnem filius David, esset | |
| 3319 tamen in virtute filius Dei</i>. Et est considerandum quod, licet | |
| 3320 hoc participium praedestinatus importet antecessionem, sicut et hoc | |
| 3321 participium factus, aliter tamen et aliter. Nam fieri pertinet ad | |
| 3322 ipsam rem secundum quod in se est, praedestinari autem pertinet ad | |
| 3323 aliquem secundum quod est in apprehensione alicuius praeordinantis. | |
| 3324 Id autem quod subest alicui formae vel naturae secundum rem, potest | |
| 3325 apprehendi vel prout est sub forma illa, vel etiam absolute. Et | |
| 3326 quia absolute non convenit personae Christi quod incoeperit esse | |
| 3327 filius Dei, convenit autem ei secundum quod intelligitur vel | |
| 3328 apprehenditur ut in natura humana existens, quia scilicet hoc | |
| 3329 aliquando incoepit esse quod in natura humana existens esset filius | |
| 3330 Dei, ideo magis est haec vera, Christus est praedestinatus filius | |
| 53 | 3331 Dei, quam ista, Christus est factus filius Dei.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 24 a. 2 arg. 1"><a name="47917"><span class="ref">[47917] IIIª q. 24 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3332 sic proceditur. Videtur quod haec sit falsa, Christus, secundum |
| 3333 quod homo, est praedestinatus esse filius Dei. Hoc enim est | |
| 3334 unusquisque secundum aliquod tempus quod est praedestinatus esse, | |
| 3335 eo quod praedestinatio Dei non fallitur. Si ergo Christus, secundum | |
| 3336 quod homo, est praedestinatus filius Dei, videtur sequi quod sit | |
| 3337 filius Dei secundum quod homo. Hoc autem est falsum. Ergo et | |
| 53 | 3338 primum.</p><p title="III q. 24 a. 2 arg. 2"><a name="47918"><span class="ref">[47918] IIIª q. 24 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3339 illud quod convenit Christo secundum quod homo, convenit cuilibet |
| 3340 homini, eo quod ipse est unius speciei cum aliis hominibus. Si ergo | |
| 3341 Christus, secundum quod homo, est praedestinatus esse filius Dei, | |
| 3342 sequetur quod cuilibet homini hoc conveniat. Hoc autem est falsum. | |
| 53 | 3343 Ergo et primum.</p><p title="III q. 24 a. 2 arg. 3"><a name="47919"><span class="ref">[47919] IIIª q. 24 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, hoc |
| 28 | 3344 ab aeterno praedestinatur quod est aliquando fiendum in tempore. |
| 3345 Sed magis est haec vera, filius Dei factus est homo, quam ista, | |
| 3346 homo factus est filius Dei. Ergo magis est haec vera, Christus, | |
| 3347 secundum quod filius Dei, est praedestinatus esse homo, quam e | |
| 3348 converso, Christus, secundum quod homo, praedestinatus est esse | |
| 53 | 3349 filius Dei.</p><p title="III q. 24 a. 2 s. c."><a name="47920"><span class="ref">[47920] IIIª q. 24 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3350 quod dicit Augustinus, in libro de Praedest. Sanct., <i>ipsum |
| 3351 dominum gloriae, inquantum homo factus est Dei filius, | |
| 53 | 3352 praedestinatum esse dicimus</i>.</p><p title="III q. 24 a. 2 co."><a name="47921"><span class="ref">[47921] IIIª q. 24 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3353 dicendum quod in praedestinatione duo possunt considerari. Unum |
| 3354 quidem ex parte ipsius praedestinationis aeternae, et secundum hoc | |
| 3355 importat antecessionem quandam respectu eius quod sub | |
| 3356 praedestinatione cadit. Alio modo potest considerari secundum | |
| 3357 effectum temporalem, qui quidem est aliquod gratuitum Dei donum. | |
| 3358 Dicendum est ergo quod secundum utrumque istorum attribuitur | |
| 3359 praedestinatio Christo ratione solius humanae naturae, nam humana | |
| 3360 natura non semper fuit verbo unita; et ei etiam per gratiam hoc est | |
| 3361 collatum, ut filio Dei in persona uniretur. Et ideo solum ratione | |
| 3362 naturae humanae praedestinatio competit Christo. Unde Augustinus | |
| 3363 dicit, in libro de Praedest. Sanct., <i>praedestinata est ista | |
| 3364 humanae naturae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo | |
| 3365 attolleretur altius non haberet</i>. Hoc autem dicimus convenire | |
| 3366 alicui secundum quod homo, quod convenit ei ratione humanae | |
| 3367 naturae. Et ideo dicendum est quod Christus, secundum quod homo, | |
| 53 | 3368 est praedestinatus esse filius Dei.</p><p title="III q. 24 a. 2 ad 1"><a name="47922"><span class="ref">[47922] IIIª q. 24 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3369 dicendum quod, cum dicitur, Christus, secundum quod homo, est |
| 3370 praedestinatus esse filius Dei, haec determinatio secundum quod | |
| 3371 homo potest referri ad actum significatum per participium | |
| 3372 dupliciter. Uno modo, ex parte eius quod materialiter cadit sub | |
| 3373 praedestinatione. Et hoc modo est falsa. Est enim sensus quod | |
| 3374 praedestinatum sit ut Christus, secundum quod homo, sit filius Dei. | |
| 3375 Et in hoc sensu procedit obiectio. Alio modo, potest referri ad | |
| 3376 ipsam propriam rationem actus, prout scilicet praedestinatio | |
| 3377 importat in sui ratione antecessionem et effectum gratuitum. Et hoc | |
| 3378 modo convenit Christo praedestinatio ratione humanae naturae, ut | |
| 3379 dictum est. Et secundum hoc dicitur praedestinatus secundum quod | |
| 53 | 3380 homo.</p><p title="III q. 24 a. 2 ad 2"><a name="47923"><span class="ref">[47923] IIIª q. 24 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3381 dicendum quod aliquid potest convenire alicui homini ratione |
| 3382 humanae naturae dupliciter. Uno modo, sic quod humana natura sit | |
| 3383 causa illius, sicut esse risibile convenit Socrati ratione humanae | |
| 3384 naturae, ex cuius principiis causatur. Et hoc modo praedestinatio | |
| 3385 non convenit nec Christo nec alteri homini ratione humanae naturae. | |
| 3386 Et in hoc sensu procedit obiectio. Alio modo dicitur aliquid | |
| 3387 convenire alicui ratione humanae naturae, cuius humana natura est | |
| 3388 susceptiva. Et sic dicimus Christum esse praedestinatum ratione | |
| 3389 humanae naturae, quia praedestinatio refertur ad exaltationem | |
| 53 | 3390 humanae naturae in ipso, sicut dictum est.</p><p title="III q. 24 a. 2 ad 3"><a name="47924"><span class="ref">[47924] IIIª q. 24 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3391 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Praedest. |
| 3392 Sanct., <i>ipsa est illa ineffabiliter facta hominis a Deo verbo | |
| 3393 susceptio singularis, ut filius hominis simul propter susceptum | |
| 3394 hominem, et filius Dei propter suscipientem unigenitum Deum, | |
| 3395 veraciter et proprie diceretur</i>. Et ideo, quia illa susceptio | |
| 3396 sub praedestinatione cadit tanquam gratuita, utrumque potest dici, | |
| 3397 quod et filius Dei praedestinatus sit esse homo, et filius hominis | |
| 3398 praedestinatus sit esse filius Dei. Quia tamen gratia non est facta | |
| 3399 filio Dei ut esset homo, sed potius humanae naturae ut filio Dei | |
| 3400 uniretur, magis proprie potest dici quod Christus, secundum quod | |
| 3401 homo, est praedestinatus esse filius Dei, quam quod Christus, | |
| 53 | 3402 secundum quod filius Dei, sit praedestinatus esse homo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 24 a. 3 arg. 1"><a name="47925"><span class="ref">[47925] IIIª q. 24 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 3403 proceditur. Videtur quod Christi praedestinatio non sit exemplar |
| 3404 nostrae praedestinationis. Exemplar enim praeexistit exemplato. | |
| 3405 Nihil autem praeexistit aeterno. Cum ergo praedestinatio nostra sit | |
| 3406 aeterna, videtur quod praedestinatio Christi non sit exemplar | |
| 53 | 3407 nostrae praedestinationis.</p><p title="III q. 24 a. 3 arg. 2"><a name="47926"><span class="ref">[47926] IIIª q. 24 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3408 exemplar ducit in cognitionem exemplati. Sed non oportuit quod Deus |
| 3409 duceretur in cognitionem nostrae praedestinationis ex aliquo alio, | |
| 3410 cum dicatur Rom. VIII, <i>quos praescivit, hos et | |
| 3411 praedestinavit</i>. Ergo praedestinatio Christi non est exemplar | |
| 53 | 3412 nostrae praedestinationis.</p><p title="III q. 24 a. 3 arg. 3"><a name="47927"><span class="ref">[47927] IIIª q. 24 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3413 exemplar est conforme exemplato. Sed alterius rationis videtur esse |
| 3414 praedestinatio Christi quam praedestinatio nostra, quia nos | |
| 3415 praedestinamur in filios adoptivos, Christus autem est | |
| 3416 praedestinatus filius Dei in virtute, ut dicitur Rom. I. Ergo eius | |
| 53 | 3417 praedestinatio non est exemplar nostrae praedestinationis.</p><p title="III q. 24 a. 3 s. c."><a name="47928"><span class="ref">[47928] IIIª q. 24 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3418 quod dicit Augustinus, in libro de Praedest. Sanct., <i>est |
| 3419 praeclarissimum lumen praedestinationis et gratiae ipse salvator, | |
| 3420 ipse mediator Dei et hominum, homo Christus Iesus</i>. Dicitur | |
| 3421 autem lumen praedestinationis et gratiae inquantum per eius | |
| 3422 praedestinationem et gratiam manifestatur nostra praedestinatio, | |
| 3423 quod videtur ad rationem exemplaris pertinere. Ergo praedestinatio | |
| 53 | 3424 Christi est exemplar nostrae praedestinationis.</p><p title="III q. 24 a. 3 co."><a name="47929"><span class="ref">[47929] IIIª q. 24 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3425 dicendum quod praedestinatio dupliciter potest considerari. Uno |
| 3426 modo, secundum ipsum actum praedestinantis. Et sic praedestinatio | |
| 3427 Christi non potest dici exemplar nostrae praedestinationis, uno | |
| 3428 enim modo, et eodem actu aeterno, praedestinavit Deus nos et | |
| 3429 Christum. Alio modo potest praedestinatio considerari secundum id | |
| 3430 ad quod aliquis praedestinatur, quod est praedestinationis terminus | |
| 3431 et effectus. Et secundum hoc praedestinatio Christi est exemplar | |
| 3432 nostrae praedestinationis. Et hoc dupliciter. Primo quidem, quantum | |
| 3433 ad bonum ad quod praedestinamur. Ipse enim praedestinatus est ad | |
| 3434 hoc quod esset Dei filius naturalis, nos autem praedestinamur ad | |
| 3435 filiationem adoptionis, quae est quaedam participata similitudo | |
| 3436 filiationis naturalis. Unde dicitur Rom. VIII, <i>quos praescivit, | |
| 3437 hos et praedestinavit conformes fieri imaginis filii eius</i>. Alio | |
| 3438 modo, quantum ad modum consequendi istud bonum, quod est per | |
| 3439 gratiam. Quod quidem in Christo est manifestissimum, quia natura | |
| 3440 humana in ipso, nullis suis praecedentibus meritis, unita est filio | |
| 3441 Dei. <i>Et de plenitudine gratiae eius nos omnes accepimus</i>, ut | |
| 53 | 3442 dicitur Ioan. I.</p><p title="III q. 24 a. 3 ad 1"><a name="47930"><span class="ref">[47930] IIIª q. 24 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3443 dicendum, quod illa ratio procedit ex parte ipsius actus |
| 53 | 3444 praedestinantis.</p><p title="III q. 24 a. 3 ad 2"><a name="47931"><span class="ref">[47931] IIIª q. 24 a. 3 ad 2</span></a> Et similiter |
| 3445 dicendum ad secundum.</p><p title="III q. 24 a. 3 ad 3"><a name="47932"><span class="ref">[47932] IIIª q. 24 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 3446 dicendum quod non est necessarium quod exemplatum exemplari quantum |
| 3447 ad omnia conformetur, sed sufficit quod aliqualiter exemplatum | |
| 53 | 3448 imitetur suum exemplar.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 24 a. 4 arg. 1"><a name="47933"><span class="ref">[47933] IIIª q. 24 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 3449 proceditur. Videtur quod praedestinatio Christi non sit causa |
| 3450 nostrae praedestinationis. Aeternum enim non habet causam. Sed | |
| 3451 praedestinatio nostra est aeterna. Ergo praedestinatio Christi non | |
| 53 | 3452 est causa nostrae praedestinationis.</p><p title="III q. 24 a. 4 arg. 2"><a name="47934"><span class="ref">[47934] IIIª q. 24 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3453 illud quod dependet ex simplici Dei voluntate, non habet aliam |
| 3454 causam nisi Dei voluntatem. Sed praedestinatio nostra ex simplici | |
| 3455 voluntate Dei dependet, dicitur enim Ephes. I, <i>praedestinati | |
| 3456 secundum propositum eius, qui omnia operatur secundum consilium | |
| 3457 voluntatis suae</i>. Ergo praedestinatio Christi non est causa | |
| 53 | 3458 nostrae praedestinationis.</p><p title="III q. 24 a. 4 arg. 3"><a name="47935"><span class="ref">[47935] IIIª q. 24 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3459 remota causa, removetur effectus. Sed, remota praedestinatione |
| 3460 Christi, non removetur nostra praedestinatio, quia etiam si filius | |
| 3461 Dei non incarnaretur, erat alius modus possibilis nostrae salutis, | |
| 3462 ut Augustinus dicit, in libro de Trin. Praedestinatio ergo Christi | |
| 53 | 3463 non est causa nostrae praedestinationis.</p><p title="III q. 24 a. 4 s. c."><a name="47936"><span class="ref">[47936] IIIª q. 24 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3464 quod dicitur Ephes. I, <i>praedestinavit nos in adoptionem filiorum |
| 53 | 3465 per Iesum Christum</i>.</p><p title="III q. 24 a. 4 co."><a name="47937"><span class="ref">[47937] IIIª q. 24 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3466 dicendum quod, si consideretur praedestinatio secundum ipsum |
| 3467 praedestinationis actum, praedestinatio Christi non est causa | |
| 3468 praedestinationis nostrae, cum uno et eodem actu Deus | |
| 3469 praedestinaverit Christum et nos. Si autem consideretur | |
| 3470 praedestinatio secundum terminum praedestinationis, sic | |
| 3471 praedestinatio Christi est causa nostrae praedestinationis, sic | |
| 3472 enim Deus praeordinavit nostram salutem, ab aeterno praedestinando, | |
| 3473 ut per Iesum Christum compleretur. Sub praedestinatione enim | |
| 3474 aeterna non solum cadit id quod est fiendum in tempore, sed etiam | |
| 53 | 3475 modus et ordo secundum quod est complendum ex tempore.</p><p title="III q. 24 a. 4 ad 1"><a name="47938"><span class="ref">[47938] IIIª q. 24 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3476 et secundum dicendum quod rationes illae procedunt de |
| 53 | 3477 praedestinatione secundum praedestinationis actum.</p><p title="III q. 24 a. 4 ad 3"><a name="47939"><span class="ref">[47939] IIIª q. 24 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3478 dicendum quod, si Christus non fuisset incarnandus, Deus |
| 3479 praeordinasset homines salvari per aliam causam. Sed quia | |
| 3480 praeordinavit incarnationem Christi, simul cum hoc praeordinavit ut | |
| 59 | 3481 esset causa nostrae salutis.</p></div></div><div id="q25" class="q"><h2>Quaestio 25</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 25 pr."><a name="47940"><span class="ref">[47940] |
| 53 | 3482 IIIª q. 25 pr.</span></a> Deinde considerandum est de his quae |
| 28 | 3483 pertinent ad Christum in comparatione ad nos. Et primo, de |
| 3484 adoratione Christi, qua scilicet nos eum adoramus; secundo, de hoc | |
| 3485 quod est mediator noster ad Deum. Circa primum quaeruntur sex. | |
| 3486 Primo, utrum una et eadem adoratione sit adoranda divinitas Christi | |
| 3487 et eius humanitas. Secundo, utrum caro eius sit adoranda adoratione | |
| 3488 latriae. Tertio, utrum adoratio latriae sit exhibenda imagini | |
| 3489 Christi. Quarto, utrum sit exhibenda cruci Christi. Quinto, utrum | |
| 3490 sit exhibenda matri eius. Sexto, de adoratione reliquiarum | |
| 53 | 3491 sanctorum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 25 a. 1 arg. 1"><a name="47941"><span class="ref">[47941] IIIª q. 25 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3492 proceditur. Videtur quod non eadem adoratione adoranda sit |
| 3493 humanitas Christi et eius divinitas. Divinitas enim Christi est | |
| 3494 adoranda, quae est communis patri et filio, unde dicitur Ioan. V, | |
| 3495 <i>omnes honorificent filium sicut honorificant patrem</i>. Sed | |
| 3496 humanitas Christi non est communis ei et patri. Ergo non eadem | |
| 53 | 3497 adoratione adoranda est humanitas Christi et eius divinitas.</p><p title="III q. 25 a. 1 arg. 2"><a name="47942"><span class="ref">[47942] IIIª q. 25 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3498 honor est proprie praemium virtutis, ut philosophus dicit, in IV |
| 3499 Ethic. Meretur autem virtus praemium suum per actum. Cum igitur in | |
| 3500 Christo sit alia operatio divinae et humanae naturae, ut supra | |
| 3501 habitum est, videtur quod alio honore sit adoranda humanitas | |
| 53 | 3502 Christi, et alio eius divinitas.</p><p title="III q. 25 a. 1 arg. 3"><a name="47943"><span class="ref">[47943] IIIª q. 25 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3503 anima Christi, si non esset verbo unita, esset veneranda propter |
| 3504 excellentiam sapientiae et gratiae quam habet. Sed nihil dignitatis | |
| 3505 est ei subtractum per hoc quod est unita verbo. Ergo natura humana | |
| 3506 est quadam propria veneratione adoranda, praeter venerationem quae | |
| 53 | 3507 exhibetur divinitati ipsius.</p><p title="III q. 25 a. 1 s. c."><a name="47944"><span class="ref">[47944] IIIª q. 25 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3508 quod in capitulis quintae synodi sic legitur, <i>si quis in duabus |
| 3509 naturis adorari dicit Christum, ex quo duae adorationes | |
| 3510 introducuntur, sed non una adoratione Deum verbum incarnatum cum | |
| 3511 propria ipsius carne adorat, sicut ab initio Dei Ecclesiae traditum | |
| 53 | 3512 est, talis anathema sit</i>.</p><p title="III q. 25 a. 1 co."><a name="47945"><span class="ref">[47945] IIIª q. 25 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3513 dicendum quod in eo qui honoratur, duo possumus considerare, |
| 3514 scilicet eum cui honor exhibetur, et causam honoris. Proprie autem | |
| 3515 honor exhibetur toti rei subsistenti, non enim dicimus quod manus | |
| 3516 hominis honoretur, sed quod homo honoretur. Et si quandoque | |
| 3517 contingat quod dicatur honorari manus vel pes alicuius, hoc non | |
| 3518 dicitur ea ratione quod huiusmodi partes secundum se honorentur, | |
| 3519 sed quia in istis partibus honoratur totum. Per quem etiam modum | |
| 3520 aliquis homo potest honorari in aliquo exteriori, puta in veste, | |
| 3521 aut in imagine, aut in nuntio. Causa autem honoris est id ex quo | |
| 3522 ille qui honoratur habet aliquam excellentiam, nam honor est | |
| 3523 reverentia alicui exhibita propter sui excellentiam, ut in secunda | |
| 3524 parte dictum est. Et ideo, si in uno homine sunt plures causae | |
| 3525 honoris, puta praelatio, scientia et virtus, erit quidem illius | |
| 3526 hominis unus honor ex parte eius qui honoratur, plures tamen | |
| 3527 secundum causas honoris, homo enim est qui honoratur et propter | |
| 3528 scientiam, et propter virtutem. Cum igitur in Christo una sit | |
| 3529 tantum persona divinae et humanae naturae, et etiam una hypostasis | |
| 3530 et unum suppositum, est quidem una eius adoratio et unus honor ex | |
| 3531 parte eius qui adoratur, sed ex parte causae qua honoratur, possunt | |
| 3532 dici esse plures adorationes, ut scilicet alio honore honoretur | |
| 3533 propter sapientiam increatam, et propter sapientiam creatam. Si | |
| 3534 autem ponerentur in Christo plures personae seu hypostases, | |
| 3535 sequeretur quod simpliciter essent plures adorationes. Et hoc est | |
| 3536 quod in synodis reprobatur. Dicitur enim in capitulis Cyrilli, | |
| 3537 <i>si quis audet dicere assumptum hominem coadorari oportere Deo | |
| 3538 verbo, quasi alterum alteri, et non magis una adoratione | |
| 3539 honorificat Emmanuelem, secundum quod factum est caro verbum, | |
| 53 | 3540 anathema sit</i>.</p><p title="III q. 25 a. 1 ad 1"><a name="47946"><span class="ref">[47946] IIIª q. 25 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3541 dicendum quod in Trinitate sunt tres qui honorantur, sed una est |
| 3542 causa honoris. In mysterio autem incarnationis est e converso. Et | |
| 3543 ideo alio modo est unus honor Trinitatis, et alio modo est unus | |
| 53 | 3544 honor Christi.</p><p title="III q. 25 a. 1 ad 2"><a name="47947"><span class="ref">[47947] IIIª q. 25 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3545 dicendum quod operatio non est quae honoratur, sed est ratio |
| 3546 honoris. Et ideo per hoc quod in Christo sunt duae operationes, non | |
| 3547 ostenditur quod sint duae adorationes, sed quod sint duae | |
| 53 | 3548 adorationis causae.</p><p title="III q. 25 a. 1 ad 3"><a name="47948"><span class="ref">[47948] IIIª q. 25 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3549 dicendum quod anima Christi, si non esset unita Dei verbo esset id |
| 3550 quod est principalissimum in homine illo. Et ideo sibi praecipue | |
| 3551 deberetur honor, quia homo est quod est potissimum in eo. Sed quia | |
| 3552 anima Christi est unita personae digniori, illi personae praecipue | |
| 3553 debetur honor cui anima Christi unitur. Nec per hoc tamen | |
| 3554 diminuitur dignitas animae Christi, sed augetur ut supra dictum | |
| 53 | 3555 est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 25 a. 2 arg. 1"><a name="47949"><span class="ref">[47949] IIIª q. 25 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3556 sic proceditur. Videtur quod humanitas Christi non sit adoranda |
| 3557 adoratione latriae. Quia super illud Psalmi, <i>adorate scabellum | |
| 3558 pedum eius quoniam sanctum est</i>, dicit Glossa, <i>caro a verbo | |
| 3559 Dei assumpta sine impietate adoratur a nobis, quia nemo | |
| 3560 spiritualiter carnem eius manducat nisi prius adoret; non illa dico | |
| 3561 adoratione quae latria est, quae soli creatori debetur</i>. Caro | |
| 3562 autem est pars humanitatis. Ergo humanitas Christi non est adoranda | |
| 53 | 3563 adoratione latriae.</p><p title="III q. 25 a. 2 arg. 2"><a name="47950"><span class="ref">[47950] IIIª q. 25 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3564 cultus latriae nulli creaturae debetur, ex hoc enim reprobantur |
| 3565 gentiles quod coluerunt et servierunt creaturae, ut dicitur Rom. I. | |
| 3566 Sed humanitas Christi est creatura. Ergo non est adoranda | |
| 53 | 3567 adoratione latriae.</p><p title="III q. 25 a. 2 arg. 3"><a name="47951"><span class="ref">[47951] IIIª q. 25 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3568 adoratio latriae debetur Deo in recognitionem maximi dominii, |
| 3569 secundum illud Deut. VI, <i>dominum Deum tuum adorabis, et illi | |
| 3570 soli servies</i>. Sed Christus, secundum quod homo, est minor | |
| 53 | 3571 patre. Ergo humanitas eius non est adoratione latriae adoranda.</p><p title="III q. 25 a. 2 s. c."><a name="47952"><span class="ref">[47952] IIIª q. 25 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3572 quod Damascenus dicit, in IV libro, <i>adoratur autem caro Christi, |
| 3573 incarnato Deo verbo, non propter seipsam, sed propter unitum ei | |
| 3574 secundum hypostasim verbum Dei</i>. Et super illud Psalmi, | |
| 3575 <i>adorate scabellum pedum eius</i>, dicit Glossa, <i>qui adorat | |
| 3576 corpus Christi, non terram intuetur, sed illum potius cuius | |
| 3577 scabellum est, in cuius honore scabellum adorat</i>. Sed verbum | |
| 3578 incarnatum adoratur adoratione latriae. Ergo etiam corpus eius, | |
| 53 | 3579 sive eius humanitas.</p><p title="III q. 25 a. 2 co."><a name="47953"><span class="ref">[47953] IIIª q. 25 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3580 dicendum quod, sicut supra dictum est, honor adorationis debetur |
| 3581 hypostasi subsistenti, tamen ratio honoris potest esse aliquid non | |
| 3582 subsistens, propter quod honoratur persona cui illud inest. | |
| 3583 Adoratio igitur humanitatis Christi dupliciter potest intelligi. | |
| 3584 Uno modo, ut sit eius sicut rei adoratae. Et sic adorare carnem | |
| 3585 Christi nihil est aliud quam adorare verbum Dei incarnatum, sicut | |
| 3586 adorare vestem regis nihil est aliud quam adorare regem vestitum. | |
| 3587 Et secundum hoc, adoratio humanitatis Christi est adoratio latriae. | |
| 3588 Alio modo potest intelligi adoratio humanitatis Christi quae fit | |
| 3589 ratione humanitatis Christi perfectae omni munere gratiarum. Et sic | |
| 3590 adoratio humanitatis Christi non est adoratio latriae, sed adoratio | |
| 3591 duliae. Ita scilicet quod una et eadem persona Christi adoretur | |
| 3592 adoratione latriae propter suam divinitatem et adoratione duliae | |
| 3593 propter perfectionem humanitatis. Nec hoc est inconveniens. Quia | |
| 3594 ipsi Deo patri debetur honor latriae propter divinitatem, et honor | |
| 3595 duliae propter dominium quo creaturas gubernat. Unde super illud | |
| 3596 Psalmi, <i>domine Deus meus in te speravi</i>, dicit Glossa, | |
| 3597 <i>domine omnium per potentiam, cui debetur dulia. Deus omnium per | |
| 53 | 3598 creationem, cui debetur latria</i>.</p><p title="III q. 25 a. 2 ad 1"><a name="47954"><span class="ref">[47954] IIIª q. 25 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3599 dicendum quod Glossa illa non est sic intelligenda quasi seorsum |
| 3600 adoretur caro Christi ab eius divinitate, hoc enim posset | |
| 3601 contingere solum hoc modo, si esset alia hypostasis Dei et hominis. | |
| 3602 Sed quia, ut dicit Damascenus, <i>si dividas subtilibus | |
| 3603 intelligentiis quod videtur ab eo quod intelligitur, inadorabilis | |
| 3604 est ut creatura</i>, scilicet adoratione latriae. Et tunc sic | |
| 3605 intellectae ut separatae a Dei verbo, debetur sibi adoratio duliae, | |
| 3606 non cuiuscumque, puta quae communiter exhibetur aliis creaturis; | |
| 53 | 3607 sed quadam excellentiori, quam hyperduliam vocant.</p><p title="III q. 25 a. 2 ad 2"><a name="47955"><span class="ref">[47955] IIIª q. 25 a. 2 ad 2</span></a> Et per hoc etiam |
| 28 | 3608 patet responsio ad secundum et tertium. Quia adoratio latriae non |
| 3609 exhibetur humanitati Christi ratione sui ipsius, sed ratione | |
| 3610 divinitatis cui unitur, secundum quam Christus non est minor | |
| 53 | 3611 patre.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 25 a. 3 arg. 1"><a name="47956"><span class="ref">[47956] IIIª q. 25 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 3612 proceditur. Videtur quod imago Christi non sit adoranda adoratione |
| 3613 latriae. Dicitur enim Exod. XX, <i>non facies tibi sculptile, neque | |
| 3614 omnem similitudinem</i>. Sed nulla adoratio est facienda contra Dei | |
| 3615 praeceptum. Ergo imago Christi non est adoranda adoratione | |
| 53 | 3616 latriae.</p><p title="III q. 25 a. 3 arg. 2"><a name="47957"><span class="ref">[47957] IIIª q. 25 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3617 operibus gentilium non debemus communicare, ut apostolus dicit, |
| 3618 Ephes. V. Sed gentiles de hoc praecipue inculpantur, quia | |
| 3619 <i>commutaverunt gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem | |
| 3620 imaginis corruptibilis hominis</i>, ut dicitur Rom. I. Ergo imago | |
| 53 | 3621 Christi non est adoranda adoratione latriae.</p><p title="III q. 25 a. 3 arg. 3"><a name="47958"><span class="ref">[47958] IIIª q. 25 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3622 Christo debetur adoratio latriae ratione divinitatis, non ratione |
| 3623 humanitatis. Sed imagini divinitatis eius, quae animae rationali | |
| 3624 est impressa, non debetur adoratio latriae. Ergo multo minus | |
| 3625 imagini corporali, quae repraesentat humanitatem ipsius | |
| 53 | 3626 Christi.</p><p title="III q. 25 a. 3 arg. 4"><a name="47959"><span class="ref">[47959] IIIª q. 25 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3627 nihil videtur in cultu divino faciendum nisi quod est a Deo |
| 3628 institutum, unde et apostolus, I Cor. XI, traditurus doctrinam de | |
| 3629 sacrificio Ecclesiae, dicit, <i>ego accepi a domino quod et tradidi | |
| 3630 vobis</i>. Sed nulla traditio in Scriptura invenitur de adorandis | |
| 3631 imaginibus. Ergo imago Christi non est adoratione latriae | |
| 53 | 3632 adoranda.</p><p title="III q. 25 a. 3 s. c."><a name="47960"><span class="ref">[47960] IIIª q. 25 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3633 quod Damascenus inducit Basilium dicentem, imaginis honor ad |
| 3634 prototypum pervenit, idest exemplar. Sed ipsum exemplar, scilicet | |
| 53 | 3635 Christus, est adorandus adoratione latriae. Ergo et eius imago.</p><p title="III q. 25 a. 3 co."><a name="47961"><span class="ref">[47961] IIIª q. 25 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3636 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in libro de Mem. et Remin., |
| 3637 duplex est motus animae in imaginem, unus quidem in imaginem ipsam | |
| 3638 secundum quod est res quaedam; alio modo, in imaginem inquantum est | |
| 3639 imago alterius. Et inter hos motus est haec differentia, quia | |
| 3640 primus motus, quo quis movetur in imaginem prout est res quaedam, | |
| 3641 est alius a motu qui est in rem, secundus autem motus, qui est in | |
| 3642 imaginem inquantum est imago, est unus et idem cum illo qui est in | |
| 3643 rem. Sic igitur dicendum est quod imagini Christi inquantum est res | |
| 3644 quaedam, puta lignum sculptum vel pictum, nulla reverentia | |
| 3645 exhibetur, quia reverentia debetur non nisi rationali naturae. | |
| 3646 Relinquitur ergo quod exhibeatur ei reverentia solum inquantum est | |
| 3647 imago. Et sic sequitur quod eadem reverentia exhibeatur imagini | |
| 3648 Christi et ipsi Christo. Cum igitur Christus adoretur adoratione | |
| 3649 latriae, consequens est quod eius imago sit adoratione latriae | |
| 53 | 3650 adoranda.</p><p title="III q. 25 a. 3 ad 1"><a name="47962"><span class="ref">[47962] IIIª q. 25 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3651 dicendum quod non prohibetur illo praecepto facere quamcumque |
| 3652 sculpturam vel similitudinem, sed facere ad adorandum, unde subdit | |
| 3653 <i>non adorabis ea neque coles</i>. Et quia, sicut dictum est, idem | |
| 3654 est motus in imaginem et in rem, eo modo prohibetur adoratio quo | |
| 3655 prohibetur adoratio rei cuius est imago. Unde ibi intelligitur | |
| 3656 prohiberi adoratio imaginum quas gentiles faciebant in venerationem | |
| 3657 deorum suorum, idest Daemonum, ideoque praemittitur, <i>non habebis | |
| 3658 deos alienos coram me</i>. Ipsi autem Deo vero, cum sit | |
| 3659 incorporeus, nulla imago corporalis poterat poni, quia, ut | |
| 3660 Damascenus dicit, <i>insipientiae summae est et impietatis figurare | |
| 3661 quod est divinum</i>. Sed quia in novo testamento Deus factus est | |
| 53 | 3662 homo, potest in sua imagine corporali adorari.</p><p title="III q. 25 a. 3 ad 2"><a name="47963"><span class="ref">[47963] IIIª q. 25 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3663 dicendum quod apostolus prohibet communicare operibus infructuosis |
| 3664 gentilium, communicare autem eorum utilibus operibus apostolus non | |
| 3665 prohibet. Adoratio autem imaginum est inter infructuosa opera | |
| 3666 computanda quantum ad duo. Primo quidem, quantum ad hoc quod quidam | |
| 3667 eorum adorabant ipsas imagines ut res quasdam, credentes in eis | |
| 3668 aliquid numinis esse, propter responsa quae Daemones in eis dabant, | |
| 3669 et alios mirabiles huiusmodi effectus. Secundo, propter res quarum | |
| 3670 erant imagines, statuebant enim imagines aliquibus creaturis, quas | |
| 3671 in eis veneratione latriae venerabantur. Nos autem adoramus | |
| 3672 adoratione latriae imaginem Christi, qui est verus Deus, non | |
| 3673 propter ipsam imaginem, sed propter rem cuius imago est, ut dictum | |
| 53 | 3674 est.</p><p title="III q. 25 a. 3 ad 3"><a name="47964"><span class="ref">[47964] IIIª q. 25 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3675 dicendum quod creaturae rationali debetur reverentia propter |
| 3676 seipsam. Et ideo, si creaturae rationali, in qua est imago, | |
| 3677 exhiberetur adoratio latriae posset esse erroris occasio, ut | |
| 3678 scilicet motus adorantis in homine sisteret inquantum est res | |
| 3679 quaedam, et non ferretur in Deum, cuius est imago. Quod non potest | |
| 53 | 3680 contingere de imagine sculpta vel picta in materia insensibili.</p><p title="III q. 25 a. 3 ad 4"><a name="47965"><span class="ref">[47965] IIIª q. 25 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3681 dicendum quod apostoli, familiari instinctu spiritus sancti, |
| 3682 quaedam Ecclesiis tradiderunt servanda quae non reliquerunt in | |
| 3683 scriptis, sed in observatione Ecclesiae per successionem fidelium | |
| 3684 sunt ordinata. Unde ipse dicit, II Thess. II, state, et tenete | |
| 3685 traditiones quas didicistis, sive per sermonem, scilicet ab ore | |
| 3686 prolatum, sive per epistolam, scilicet scripto transmissam. Et | |
| 3687 inter huiusmodi traditiones est imaginum Christi adoratio. Unde et | |
| 3688 beatus Lucas dicitur depinxisse imaginem Christi, quae Romae | |
| 53 | 3689 habetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 25 a. 4 arg. 1"><a name="47966"><span class="ref">[47966] IIIª q. 25 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 3690 proceditur. Videtur quod crux Christi non sit adoranda adoratione |
| 3691 latriae. Nullus enim pius filius veneratur contumeliam patris sui, | |
| 3692 puta flagellum quo flagellatus est, vel lignum in quo erat | |
| 3693 suspensus, sed magis illud abhorret. Christus autem in ligno crucis | |
| 3694 est opprobriosissimam mortem passus, secundum illud Sap. II, | |
| 3695 <i>morte turpissima condemnemus eum</i>. Ergo non debemus crucem | |
| 53 | 3696 venerari, sed magis abhorrere.</p><p title="III q. 25 a. 4 arg. 2"><a name="47967"><span class="ref">[47967] IIIª q. 25 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3697 humanitas Christi adoratione latriae adoratur inquantum est unita |
| 3698 filio Dei in persona. Quod de cruce dici non potest. Ergo crux | |
| 53 | 3699 Christi non est adoranda adoratione latriae.</p><p title="III q. 25 a. 4 arg. 3"><a name="47968"><span class="ref">[47968] IIIª q. 25 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3700 sicut crux Christi fuit instrumentum passionis eius et mortis, ita |
| 3701 etiam et multa alia, puta clavi, corona et lancea, quibus tamen non | |
| 3702 exhibemus latriae cultum. Ergo videtur quod crux Christi non sit | |
| 53 | 3703 adoratione latriae adoranda.</p><p title="III q. 25 a. 4 s. c."><a name="47969"><span class="ref">[47969] IIIª q. 25 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 3704 illi exhibemus adorationem latriae in quo ponimus spem salutis. Sed |
| 3705 in cruce Christi ponimus spem, cantat enim Ecclesia, <i>o crux, | |
| 3706 ave, spes unica, hoc passionis tempore, auge piis iustitiam, | |
| 3707 reisque dona veniam</i>. Ergo crux Christi est adoranda adoratione | |
| 53 | 3708 latriae.</p><p title="III q. 25 a. 4 co."><a name="47970"><span class="ref">[47970] IIIª q. 25 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3709 dicendum quod, sicut supra dictum est, honor seu reverentia non |
| 3710 debetur nisi rationali creaturae, creaturae autem insensibili non | |
| 3711 debetur honor vel reverentia nisi ratione naturae rationalis. Et | |
| 3712 hoc dupliciter, uno modo, inquantum repraesentat naturam | |
| 3713 rationalem; alio modo, inquantum ei quocumque modo coniungitur. | |
| 3714 Primo modo consueverunt homines venerari regis imaginem, secundo | |
| 3715 modo, eius vestimentum. Utrumque autem venerantur homines eadem | |
| 3716 veneratione qua venerantur et regem. Si ergo loquamur de ipsa cruce | |
| 3717 in qua Christus crucifixus est, utroque modo est a nobis veneranda, | |
| 3718 uno modo scilicet inquantum repraesentat nobis figuram Christi | |
| 3719 extensi in ea; alio modo, ex contactu ad membra Christi, et ex hoc | |
| 3720 quod eius sanguine est perfusa. Unde utroque modo adoratur eadem | |
| 3721 adoratione cum Christo, scilicet adoratione latriae. Et propter hoc | |
| 3722 etiam crucem alloquimur et deprecamur, quasi ipsum crucifixum. Si | |
| 3723 vero loquamur de effigie crucis Christi in quacumque alia materia, | |
| 3724 puta lapidis vel ligni, argenti vel auri, sic veneramur crucem | |
| 3725 tantum ut imaginem Christi, quam veneramur adoratione latriae, ut | |
| 53 | 3726 supra dictum est.</p><p title="III q. 25 a. 4 ad 1"><a name="47971"><span class="ref">[47971] IIIª q. 25 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3727 dicendum quod in cruce Christi, quantum ad opinionem vel |
| 3728 intentionem infidelium, consideratur opprobrium Christi, sed | |
| 3729 quantum ad effectum nostrae salutis, consideratur virtus divina | |
| 3730 ipsius, qua de hostibus triumphavit, secundum illud Coloss. II, | |
| 3731 <i>ipsum tulit de medio, affigens illud cruci, et spolians | |
| 3732 principatus et potestates, traduxit confidenter, palam triumphans | |
| 3733 illos in semetipso</i>. Et ideo dicit apostolus, I Cor. I, | |
| 3734 <i>verbum crucis pereuntibus quidem stultitia est, his autem qui | |
| 53 | 3735 salvi fiunt, idest nobis, virtus Dei est</i>.</p><p title="III q. 25 a. 4 ad 2"><a name="47972"><span class="ref">[47972] IIIª q. 25 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3736 dicendum quod crux Christi, licet non fuerit unita verbo Dei in |
| 3737 persona, fuit tamen ei unita aliquo alio modo, scilicet per | |
| 3738 repraesentationem et contactum. Et hac sola ratione exhibetur ei | |
| 53 | 3739 reverentia.</p><p title="III q. 25 a. 4 ad 3"><a name="47973"><span class="ref">[47973] IIIª q. 25 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3740 dicendum quod, quantum ad rationem contactus membrorum Christi, |
| 3741 adoramus non solum crucem, sed etiam omnia quae sunt Christi. Unde | |
| 3742 Damascenus dicit, in IV libro, <i>pretiosum lignum, ut | |
| 3743 sanctificatum contactu sancti corporis et sanguinis, decenter | |
| 3744 adorandum; clavos, indumenta, lanceam; et sacra eius | |
| 3745 tabernacula</i>. Ista tamen non repraesentant imaginem Christi, | |
| 3746 sicut crux, quae dicitur signum filii hominis, quod apparebit in | |
| 3747 caelo, ut dicitur Matth. XXIV. Ideoque mulieribus dixit Angelus, | |
| 3748 <i>Iesum quaeritis Nazarenum crucifixum</i>, non dixit, lanceatum, | |
| 3749 sed, crucifixum. Et inde est quod imaginem crucis Christi veneramur | |
| 3750 in quacumque materia, non autem imaginem clavorum, vel quorumcumque | |
| 53 | 3751 huiusmodi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 25 a. 5 arg. 1"><a name="47974"><span class="ref">[47974] IIIª q. 25 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 3752 proceditur. Videtur quod mater Dei sit adoranda adoratione latriae. |
| 3753 Videtur enim idem honor exhibendus esse matri regis et regi, unde | |
| 3754 dicitur III Reg. II quod <i>positus est thronus matri regis, quae | |
| 3755 sedit ad dexteram eius</i>. Et Augustinus dicit, in sermone de | |
| 3756 Assumpt., <i>thronum Dei, thalamum domini caeli, atque tabernaculum | |
| 3757 Christi, dignum est ibi esse ubi est ipse</i>. Sed Christus | |
| 53 | 3758 adoratur adoratione latriae. Ergo et mater eius.</p><p title="III q. 25 a. 5 arg. 2"><a name="47975"><span class="ref">[47975] IIIª q. 25 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3759 Damascenus dicit, in IV libro, quod honor matris refertur ad |
| 53 | 3760 filium. Sed filius adoratur adoratione latriae. Ergo et mater.</p><p title="III q. 25 a. 5 arg. 3"><a name="47976"><span class="ref">[47976] IIIª q. 25 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3761 coniunctior est Christo mater eius quam crux. Sed crux adoratur |
| 3762 adoratione latriae. Ergo et mater eadem adoratione est | |
| 53 | 3763 adoranda.</p><p title="III q. 25 a. 5 s. c."><a name="47977"><span class="ref">[47977] IIIª q. 25 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3764 quod mater Dei est pura creatura. Non ergo ei debetur adoratio |
| 53 | 3765 latriae.</p><p title="III q. 25 a. 5 co."><a name="47978"><span class="ref">[47978] IIIª q. 25 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3766 dicendum quod, quia latria soli Deo debetur, non debetur creaturae |
| 3767 prout creaturam secundum se veneramur. Licet autem creaturae | |
| 3768 insensibiles non sint capaces venerationis secundum seipsas, | |
| 3769 creatura tamen rationalis est capax venerationis secundum seipsam. | |
| 3770 Et ideo nulli purae creaturae rationali debetur cultus latriae. Cum | |
| 3771 ergo beata virgo sit pure creatura rationalis, non debetur ei | |
| 3772 adoratio latriae, sed solum veneratio duliae, eminentius tamen quam | |
| 3773 ceteris creaturis, inquantum ipsa est mater Dei. Et ideo dicitur | |
| 53 | 3774 quod debetur ei, non qualiscumque dulia, sed hyperdulia.</p><p title="III q. 25 a. 5 ad 1"><a name="47979"><span class="ref">[47979] IIIª q. 25 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3775 dicendum quod matri regis non debetur aequalis honor honori qui |
| 3776 debetur regi. Debetur tamen ei quidam honor consimilis, ratione | |
| 3777 cuiusdam excellentiae. Et hoc significant auctoritates | |
| 53 | 3778 inductae.</p><p title="III q. 25 a. 5 ad 2"><a name="47980"><span class="ref">[47980] IIIª q. 25 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3779 dicendum quod honor matris refertur ad filium, quia ipsa mater est |
| 3780 propter filium honoranda. Non tamen eo modo quo honor imaginis | |
| 3781 refertur ad exemplar, quia ipsa imago, prout in se consideratur ut | |
| 53 | 3782 res quaedam, nullo modo est veneranda.</p><p title="III q. 25 a. 5 ad 3"><a name="47981"><span class="ref">[47981] IIIª q. 25 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3783 dicendum quod crux, prout ipsa in se consideratur, ut dictum est, |
| 3784 non est capax honoris. Sed beata virgo est secundum seipsam capax | |
| 53 | 3785 venerationis. Et ideo non est similis ratio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 25 a. 6 arg. 1"><a name="47982"><span class="ref">[47982] IIIª q. 25 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 3786 proceditur. Videtur quod sanctorum reliquiae nullo modo sint |
| 3787 adorandae. Non enim est aliquid faciendum quod possit esse erroris | |
| 3788 occasio. Sed adorare mortuorum reliquias videtur ad errorem | |
| 3789 gentilium pertinere, qui mortuis hominibus honorificentiam | |
| 53 | 3790 impendebant. Ergo non sunt sanctorum reliquiae honorandae.</p><p title="III q. 25 a. 6 arg. 2"><a name="47983"><span class="ref">[47983] IIIª q. 25 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3791 stultum videtur rem insensibilem venerari. Sed sanctorum reliquiae |
| 53 | 3792 sunt insensibiles. Ergo stultum est eas venerari.</p><p title="III q. 25 a. 6 arg. 3"><a name="47984"><span class="ref">[47984] IIIª q. 25 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3793 corpus mortuum non est eiusdem speciei cum corpore vivo, et per |
| 3794 consequens non videtur esse numero idem. Ergo videtur quod post | |
| 53 | 3795 mortem alicuius sancti, corpus eius non sit adorandum.</p><p title="III q. 25 a. 6 s. c."><a name="47985"><span class="ref">[47985] IIIª q. 25 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3796 quod dicitur in libro de Ecclesiast. Dogmat., <i>sanctorum corpora, |
| 3797 et praecipue beatorum martyrum reliquias, ac si Christi membra, | |
| 3798 sincerissime adoranda</i> (scilicet, credimus). Et postea subdit, | |
| 3799 <i>si quis contra hanc sententiam velit esse, non Christianus, sed | |
| 53 | 3800 Eunomianus et Vigilantius creditur</i>.</p><p title="III q. 25 a. 6 co."><a name="47986"><span class="ref">[47986] IIIª q. 25 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3801 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Civ. Dei, <i>si |
| 3802 paterna vestis et anulus, ac si quid huiusmodi est, tanto carius | |
| 3803 est posteris quanto erga parentes est maior affectus, nullo modo | |
| 3804 ipsa spernenda sunt corpora, quae utique multo familiarius atque | |
| 3805 coniunctius quam quaelibet indumenta gestamus, haec enim ad ipsam | |
| 3806 naturam hominis pertinent</i>. Ex quo patet quod qui habet affectum | |
| 3807 ad aliquem, etiam ipsa quae de ipso post mortem relinquuntur | |
| 3808 veneratur, non solum corpus aut partes corporis eius, sed etiam | |
| 3809 aliqua exteriora, puta vestes et similia. Manifestum est autem quod | |
| 3810 sanctos Dei in veneratione debemus habere, tanquam membra Christi, | |
| 3811 Dei filios et amicos, et intercessores, nostros. Et ideo eorum | |
| 3812 reliquias qualescumque honore congruo in eorum memoriam venerari | |
| 3813 debemus, et praecipue eorum corpora, quae fuerunt templum spiritus | |
| 3814 sancti, et organa spiritus sancti in eis habitantis et operantis, | |
| 3815 et sunt corpori Christi configuranda per gloriam resurrectionis. | |
| 3816 Unde et ipse Deus huiusmodi reliquias convenienter honorat, in | |
| 53 | 3817 eorum praesentia miracula faciendo.</p><p title="III q. 25 a. 6 ad 1"><a name="47987"><span class="ref">[47987] IIIª q. 25 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3818 dicendum quod haec fuit ratio Vigilantii, cuius verba introducit |
| 3819 Hieronymus in libro quem contra eum scripsit, dicentis, <i>prope | |
| 3820 ritum gentilium videmus sub praetextu religionis introductum, | |
| 3821 pulvisculum nescio quem in modico vasculo, pretioso linteamine | |
| 3822 circumdatum, osculantes adorant</i>. Contra quem Hieronymus dicit, | |
| 3823 in epistola ad Riparium, <i>nos, non dico martyrum reliquias, sed | |
| 3824 nec solem nec lunam nec Angelos adoramus</i>, scilicet adoratione | |
| 3825 latriae. <i>Honoramus autem reliquias martyrum, ut eum cuius sunt | |
| 3826 martyres adoremus, honoramus servos, ut honor servorum redundet ad | |
| 3827 dominum</i>. Sic ergo honorando reliquias sanctorum non incidimus | |
| 3828 in errorem gentilium, qui cultum latriae mortuis hominibus | |
| 53 | 3829 exhibebant.</p><p title="III q. 25 a. 6 ad 2"><a name="47988"><span class="ref">[47988] IIIª q. 25 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3830 dicendum quod corpus insensibile non adoramus propter seipsum, sed |
| 3831 propter animam, quae ei fuit unita, quae nunc fruitur Deo; et | |
| 53 | 3832 propter Deum, cuius fuerunt ministri.</p><p title="III q. 25 a. 6 ad 3"><a name="47989"><span class="ref">[47989] IIIª q. 25 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3833 dicendum quod corpus mortuum alicuius sancti non est idem numero |
| 3834 quod primo fuerit dum viveret, propter diversitatem formae, quae | |
| 3835 est anima, est tamen idem identitate materiae, quae est iterum suae | |
| 59 | 3836 formae unienda.</p></div></div><div id="q26" class="q"><h2>Quaestio 26</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 26 pr."><a name="47990"><span class="ref">[47990] |
| 53 | 3837 IIIª q. 26 pr.</span></a> Deinde considerandum est de hoc quod |
| 28 | 3838 Christus dicitur mediator Dei et hominum. Et circa hoc quaeruntur |
| 3839 duo. Primo, utrum esse mediatorem Dei et hominum sit proprium | |
| 3840 Christo. Secundo, utrum hoc conveniat ei secundum humanam | |
| 53 | 3841 naturam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 26 a. 1 arg. 1"><a name="47991"><span class="ref">[47991] IIIª q. 26 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3842 proceditur. Videtur quod esse mediatorem Dei et hominum non sit |
| 3843 proprium Christo. Sacerdos enim et propheta videtur esse mediator | |
| 3844 inter Deum et homines, secundum illud Deut. V, <i>ego illo tempore | |
| 3845 sequester et medius fui inter vos et Deum</i>. Sed esse prophetam | |
| 3846 et sacerdotem non est proprium Christo. Ergo nec etiam esse | |
| 53 | 3847 mediatorem.</p><p title="III q. 26 a. 1 arg. 2"><a name="47992"><span class="ref">[47992] IIIª q. 26 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3848 illud quod convenit Angelis bonis et malis, non potest dici esse |
| 3849 proprium Christo. Sed esse medium inter Deum et homines convenit | |
| 3850 Angelis bonis, ut dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom. Convenit | |
| 3851 etiam Angelis malis, idest Daemonibus, habent enim quaedam communia | |
| 3852 cum Deo, scilicet immortalitatem; quaedam autem habent communia cum | |
| 3853 hominibus, scilicet quod sunt animo passivi, et per consequens | |
| 3854 miseri; ut patet per Augustinum, in Lib. IX de Civ. Dei. Ergo esse | |
| 53 | 3855 mediatorem Dei et hominum non est proprium Christo.</p><p title="III q. 26 a. 1 arg. 3"><a name="47993"><span class="ref">[47993] IIIª q. 26 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 3856 officium mediatoris pertinet interpellare ad unum eorum inter quos |
| 3857 est mediator, pro altero. Sed spiritus sanctus, sicut dicitur Rom. | |
| 3858 VIII, <i>interpellat pro nobis ad Deum gemitibus | |
| 3859 inenarrabilibus</i>. Ergo spiritus sanctus est mediator inter Deum | |
| 53 | 3860 et homines. Ergo non est proprium Christo.</p><p title="III q. 26 a. 1 s. c."><a name="47994"><span class="ref">[47994] IIIª q. 26 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3861 quod dicitur I Tim. II, <i>unus est mediator Dei et hominum, homo |
| 53 | 3862 Christus Iesus</i>.</p><p title="III q. 26 a. 1 co."><a name="47995"><span class="ref">[47995] IIIª q. 26 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3863 dicendum quod mediatoris officium proprie est coniungere eos inter |
| 3864 quos est mediator, nam extrema uniuntur in medio. Unire autem | |
| 3865 homines Deo perfective quidem convenit Christo, per quem homines | |
| 3866 reconciliantur Deo, secundum illud II Cor. V, <i>Deus erat in | |
| 3867 Christo mundum reconcilians sibi</i>. Et ideo solus Christus est | |
| 3868 perfectus Dei et hominum mediator, inquantum per suam mortem | |
| 3869 humanum genus Deo reconciliavit. Unde, cum apostolus dixisset, | |
| 3870 <i>mediator Dei et hominum homo Christus Iesus</i>, subiunxit, | |
| 3871 <i>qui dedit semetipsum redemptionem pro omnibus</i>. Nihil tamen | |
| 3872 prohibet aliquos alios secundum quid dici mediatores inter Deum et | |
| 3873 hominem, prout scilicet cooperantur ad unionem hominum cum Deo | |
| 53 | 3874 dispositive vel ministerialiter.</p><p title="III q. 26 a. 1 ad 1"><a name="47996"><span class="ref">[47996] IIIª q. 26 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3875 dicendum quod prophetae et sacerdotes veteris legis dicti sunt |
| 3876 mediatores inter Deum et homines dispositive et ministerialiter, | |
| 3877 inquantum scilicet praenuntiabant et praefigurabant verum et | |
| 3878 perfectum Dei et hominum mediatorem. Sacerdotes vero novae legis | |
| 3879 possunt dici mediatores Dei et hominum inquantum sunt ministri veri | |
| 3880 mediatoris, vice ipsius salutaria sacramenta hominibus | |
| 53 | 3881 exhibentes.</p><p title="III q. 26 a. 1 ad 2"><a name="47997"><span class="ref">[47997] IIIª q. 26 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3882 dicendum quod Angeli boni, ut Augustinus dicit, in IX de Civ. Dei, |
| 3883 non recte possunt dici mediatores inter Deum et homines. <i>Cum | |
| 3884 enim utrumque habeant cum Deo, et beatitudinem et immortalitatem, | |
| 3885 nihil autem horum cum hominibus miseris et mortalibus, quomodo non | |
| 3886 potius remoti sunt ab hominibus, Deoque coniuncti, quam inter | |
| 3887 utrosque medii constituti?</i> Dionysius tamen dicit eos esse | |
| 3888 medios, quia, secundum gradum naturae, sunt infra Deum et supra | |
| 3889 homines constituti. Et mediatoris officium exercent, non quidem | |
| 3890 principaliter et perfective, sed ministerialiter et dispositive, | |
| 3891 unde Matth. IV dicitur quod accesserunt Angeli et ministrabant ei, | |
| 3892 scilicet Christo. Daemones autem habent quidem cum Deo | |
| 3893 immortalitatem, cum hominibus vero miseriam. <i>Ad hoc ergo se | |
| 3894 interponit medius Daemon immortalis et miser, ut ad immortalitatem | |
| 3895 beatam transire non sinat</i>, sed perducat ad miseriam immortalem. | |
| 3896 Unde est sicut <i>malus medius, qui separat amicos</i>. Christus | |
| 3897 autem habuit cum Deo communem beatitudinem, cum hominibus autem | |
| 3898 mortalitatem. Et ideo <i>ad hoc se interposuit medium ut, | |
| 3899 mortalitate transacta, ex mortuis faceret immortales, quod in se | |
| 3900 resurgendo monstravit; et ex miseris beatos efficeret, unde nunquam | |
| 3901 ipse discessit</i>. Et ideo ipse est bonus mediator, qui | |
| 53 | 3902 reconciliat inimicos.</p><p title="III q. 26 a. 1 ad 3"><a name="47998"><span class="ref">[47998] IIIª q. 26 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3903 dicendum quod spiritus sanctus, cum sit per omnia Deo aequalis, non |
| 3904 potest dici medius vel mediator inter Deum et homines, sed solus | |
| 3905 Christus, qui, licet secundum divinitatem aequalis sit patri, tamen | |
| 3906 secundum humanitatem minor est patre, ut dictum est. Unde, super | |
| 3907 illud Galat. III, <i>Christus est mediator</i>, dicit Glossa, | |
| 3908 <i>non pater vel spiritus sanctus</i>. Dicitur autem spiritus | |
| 3909 sanctus interpellare pro nobis, quia ipse interpellare nos | |
| 53 | 3910 facit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 26 a. 2 arg. 1"><a name="47999"><span class="ref">[47999] IIIª q. 26 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3911 sic proceditur. Videtur quod Christus non sit mediator Dei et |
| 3912 hominum secundum quod homo. Dicit enim Augustinus, in libro contra | |
| 3913 Felicianum, <i>una est Christi persona, ne sit non unus Christus, | |
| 3914 non una substantia; ne, mediatoris dispensatione submota, aut Dei | |
| 3915 tantum aut hominis dicatur filius</i>. Sed non est Dei et hominis | |
| 3916 filius secundum quod homo, sed simul secundum quod Deus et homo. | |
| 3917 Ergo neque dicendum est quod sit mediator Dei et hominum solum | |
| 53 | 3918 secundum quod homo.</p><p title="III q. 26 a. 2 arg. 2"><a name="48000"><span class="ref">[48000] IIIª q. 26 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3919 sicut Christus, inquantum est Deus, convenit cum patre et spiritu |
| 3920 sancto, ita, inquantum est homo, convenit cum hominibus. Sed | |
| 3921 propter hoc quod, inquantum est Deus, convenit cum patre et spiritu | |
| 3922 sancto, non potest dici mediator inquantum est Deus, quia super | |
| 3923 illud I Tim. II, <i>mediator Dei et hominum</i>, dicit Glossa, | |
| 3924 <i>inquantum est verbum, non medius est, quia aequalis est Deo, et | |
| 3925 Deus apud Deum, et simul unus Deus</i>. Ergo nec etiam inquantum | |
| 3926 homo, potest dici mediator, propter convenientiam quam cum | |
| 53 | 3927 hominibus habet.</p><p title="III q. 26 a. 2 arg. 3"><a name="48001"><span class="ref">[48001] IIIª q. 26 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3928 Christus dicitur mediator inquantum reconciliavit nos Deo, quod |
| 3929 quidem fecit auferendo peccatum, quod nos separabat a Deo. Sed | |
| 3930 auferre peccatum convenit Christo non inquantum est homo, sed | |
| 3931 inquantum est Deus. Ergo Christus, inquantum est homo, non est | |
| 53 | 3932 mediator, sed inquantum est Deus.</p><p title="III q. 26 a. 2 s. c."><a name="48002"><span class="ref">[48002] IIIª q. 26 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3933 quod Augustinus dicit, in Lib. IX, de Civ. Dei, <i>non ob hoc est |
| 3934 mediator Christus, quia est verbum. Maxime quippe immortale et | |
| 3935 maxime beatum verbum longe a mortalibus miseris. Sed mediator est | |
| 53 | 3936 secundum quod homo</i>.</p><p title="III q. 26 a. 2 co."><a name="48003"><span class="ref">[48003] IIIª q. 26 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3937 dicendum quod in mediatore duo possumus considerare, primo quidem, |
| 3938 rationem medii; secundo, officium coniungendi. Est autem de ratione | |
| 3939 medii quod distet ab utroque extremorum, coniungit autem mediator | |
| 3940 per hoc quod ea quae unius sunt, defert ad alterum. Neutrum autem | |
| 3941 horum potest convenire Christo secundum quod Deus, sed solum | |
| 3942 secundum quod homo. Nam secundum quod Deus, non differt a patre et | |
| 3943 spiritu sancto in natura et potestate dominii, nec etiam pater et | |
| 3944 spiritus sanctus aliquid habent quod non sit filii, ut sic possit | |
| 3945 id quod est patris vel spiritus sancti, quasi quod est aliorum, ad | |
| 3946 alios deferre. Sed utrumque convenit ei inquantum est homo. Quia, | |
| 3947 secundum quod est homo, distat et a Deo in natura, et ab hominibus | |
| 3948 in dignitate et gratiae et gloriae. Inquantum etiam est homo, | |
| 3949 competit ei coniungere homines Deo, praecepta et dona hominibus | |
| 3950 exhibendo, et pro hominibus ad Deum satisfaciendo et interpellando. | |
| 53 | 3951 Et ideo verissime dicitur mediator secundum quod homo.</p><p title="III q. 26 a. 2 ad 1"><a name="48004"><span class="ref">[48004] IIIª q. 26 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3952 dicendum quod, si subtrahatur divina natura a Christo, subtrahitur |
| 3953 per consequens ab eo singularis plenitudo gratiarum, quae convenit | |
| 3954 ei inquantum est unigenitus a patre, ut dicitur Ioan. I. Ex qua | |
| 3955 quidem plenitudine habet ut sit super omnes homines constitutus, et | |
| 53 | 3956 propinquius ad Deum accedens.</p><p title="III q. 26 a. 2 ad 2"><a name="48005"><span class="ref">[48005] IIIª q. 26 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3957 dicendum quod Christus, secundum quod Deus, est per omnia aequalis |
| 3958 patri. Sed etiam in humana natura excedit alios homines. Et ideo, | |
| 3959 secundum quod homo, potest esse mediator, non autem secundum quod | |
| 53 | 3960 Deus.</p><p title="III q. 26 a. 2 ad 3"><a name="48006"><span class="ref">[48006] IIIª q. 26 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3961 dicendum quod, licet auctoritative peccatum auferre conveniat |
| 3962 Christo secundum quod est Deus, tamen satisfacere pro peccato | |
| 3963 humani generis convenit ei secundum quod homo. Et secundum hoc | |
| 53 | 3964 dicitur Dei et hominum mediator.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 59 | 3965 <p><a href="sth4002.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age retro"/></a> |
| 3966 <a href="sth4027.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra"/></a></p> | |
| 53 | 3967 <br/> |
| 3968 <hr/> | |
| 3969 <br/> | |
| 3970 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 3971 hanc editionem<br/> | |
| 3972 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 59 | 3973 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" style="text-decoration=none">49644264</a></address> |
| 53 | 3974 </div></body> |
| 59 | 3975 </html> |
