Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth4046.html @ 53:d777cc3962f2
div-wrapped
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 28 Dec 2009 13:00:58 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIIª q. | |
| 28 | 19 46-52</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">tertia pars a quaestione XLVI ad quaestionem |
| 22 LII</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Sassetta depictus" border="0" height="180" width="204" src="icons/bene180.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1903 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth4040.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth4053.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#48842">III&ordf; q. 46 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#48843">III&ordf; q. 46 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#48844">III&ordf; q. 46 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#48845">III&ordf; q. 46 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#48846">III&ordf; q. 46 a. 1 arg. 4'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#48847">III&ordf; q. 46 a. 1 s. c.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#48848">III&ordf; q. 46 a. 1 co.'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#48849">III&ordf; q. 46 a. 1 ad 1'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#48850">III&ordf; q. 46 a. 1 ad 2'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#48851">III&ordf; q. 46 a. 1 ad 3'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#48852">III&ordf; q. 46 a. 1 ad 4'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#48853">III&ordf; q. 46 a. 2 arg. 1'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#48854">III&ordf; q. 46 a. 2 arg. 2'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#48855">III&ordf; q. 46 a. 2 arg. 3'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#48856">III&ordf; q. 46 a. 2 arg. 4'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#48857">III&ordf; q. 46 a. 2 s. c.'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#48858">III&ordf; q. 46 a. 2 co.'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#48859">III&ordf; q. 46 a. 2 ad 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#48860">III&ordf; q. 46 a. 2 ad 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#48861">III&ordf; q. 46 a. 2 ad 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#48862">III&ordf; q. 46 a. 2 ad 4'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#48863">III&ordf; q. 46 a. 3 arg. 1'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#48864">III&ordf; q. 46 a. 3 arg. 2'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#48865">III&ordf; q. 46 a. 3 arg. 3'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#48866">III&ordf; q. 46 a. 3 s. c.'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#48867">III&ordf; q. 46 a. 3 co.'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#48868">III&ordf; q. 46 a. 3 ad 1'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#48869">III&ordf; q. 46 a. 3 ad 2'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#48870">III&ordf; q. 46 a. 3 ad 3'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#48871">III&ordf; q. 46 a. 4 arg. 1'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#48872">III&ordf; q. 46 a. 4 arg. 2'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#48873">III&ordf; q. 46 a. 4 arg. 3'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#48874">III&ordf; q. 46 a. 4 s. c.'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#48875">III&ordf; q. 46 a. 4 co.'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#48876">III&ordf; q. 46 a. 4 ad 1'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#48877">III&ordf; q. 46 a. 4 ad 2'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#48878">III&ordf; q. 46 a. 4 ad 3'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#48879">III&ordf; q. 46 a. 5 arg. 1'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#48880">III&ordf; q. 46 a. 5 arg. 2'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#48881">III&ordf; q. 46 a. 5 arg. 3'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#48882">III&ordf; q. 46 a. 5 s. c.'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#48883">III&ordf; q. 46 a. 5 co.'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#48884">III&ordf; q. 46 a. 5 ad 1'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#48885">III&ordf; q. 46 a. 5 ad 2'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#48886">III&ordf; q. 46 a. 5 ad 3'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#48887">III&ordf; q. 46 a. 6 arg. 1'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#48888">III&ordf; q. 46 a. 6 arg. 2'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#48889">III&ordf; q. 46 a. 6 arg. 3'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#48890">III&ordf; q. 46 a. 6 arg. 4'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#48891">III&ordf; q. 46 a. 6 arg. 5'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#48892">III&ordf; q. 46 a. 6 arg. 6'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#48893">III&ordf; q. 46 a. 6 s. c.'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#48894">III&ordf; q. 46 a. 6 co.'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#48895">III&ordf; q. 46 a. 6 ad 1'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#48896">III&ordf; q. 46 a. 6 ad 2'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#48897">III&ordf; q. 46 a. 6 ad 3'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#48898">III&ordf; q. 46 a. 6 ad 4'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#48899">III&ordf; q. 46 a. 6 ad 5'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#48900">III&ordf; q. 46 a. 6 ad 6'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#48901">III&ordf; q. 46 a. 7 arg. 1'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#48902">III&ordf; q. 46 a. 7 arg. 2'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#48903">III&ordf; q. 46 a. 7 arg. 3'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#48904">III&ordf; q. 46 a. 7 arg. 4'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#48905">III&ordf; q. 46 a. 7 s. c.'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#48906">III&ordf; q. 46 a. 7 co.'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#48907">III&ordf; q. 46 a. 7 ad 1'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#48908">III&ordf; q. 46 a. 7 ad 2'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#48909">III&ordf; q. 46 a. 7 ad 3'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#48910">III&ordf; q. 46 a. 7 ad 4'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#48911">III&ordf; q. 46 a. 8 arg. 1'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#48912">III&ordf; q. 46 a. 8 arg. 2'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#48913">III&ordf; q. 46 a. 8 arg. 3'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#48914">III&ordf; q. 46 a. 8 s. c.'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#48915">III&ordf; q. 46 a. 8 co.'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#48916">III&ordf; q. 46 a. 8 ad 1'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#48917">III&ordf; q. 46 a. 8 ad 2'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#48918">III&ordf; q. 46 a. 8 ad 3'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#48919">III&ordf; q. 46 a. 9 arg. 1'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#48920">III&ordf; q. 46 a. 9 arg. 2'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#48921">III&ordf; q. 46 a. 9 arg. 3'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#48922">III&ordf; q. 46 a. 9 arg. 4'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#48923">III&ordf; q. 46 a. 9 s. c.'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#48924">III&ordf; q. 46 a. 9 co.'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#48925">III&ordf; q. 46 a. 9 ad 1'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#48926">III&ordf; q. 46 a. 9 ad 2'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#48927">III&ordf; q. 46 a. 9 ad 3'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#48928">III&ordf; q. 46 a. 9 ad 4'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#48929">III&ordf; q. 46 a. 10 arg. 1'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#48930">III&ordf; q. 46 a. 10 arg. 2'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#48931">III&ordf; q. 46 a. 10 arg. 3'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#48932">III&ordf; q. 46 a. 10 s. c.'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#48933">III&ordf; q. 46 a. 10 co.'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#48934">III&ordf; q. 46 a. 10 ad 1'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#48935">III&ordf; q. 46 a. 10 ad 2'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#48936">III&ordf; q. 46 a. 10 ad 3'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#48937">III&ordf; q. 46 a. 11 arg. 1'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#48938">III&ordf; q. 46 a. 11 arg. 2'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#48939">III&ordf; q. 46 a. 11 arg. 3'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#48940">III&ordf; q. 46 a. 11 s. c.'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#48941">III&ordf; q. 46 a. 11 co.'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#48942">III&ordf; q. 46 a. 11 ad 1'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#48943">III&ordf; q. 46 a. 11 ad 2'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#48944">III&ordf; q. 46 a. 11 ad 3'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#48945">III&ordf; q. 46 a. 12 arg. 1'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#48946">III&ordf; q. 46 a. 12 arg. 2'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#48947">III&ordf; q. 46 a. 12 arg. 3'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#48948">III&ordf; q. 46 a. 12 s. c.'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#48949">III&ordf; q. 46 a. 12 co.'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#48950">III&ordf; q. 46 a. 12 ad 1'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#48951">III&ordf; q. 46 a. 12 ad 2'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#48952">III&ordf; q. 46 a. 12 ad 3'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#48953">III&ordf; q. 47 pr.'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#48954">III&ordf; q. 47 a. 1 arg. 1'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#48955">III&ordf; q. 47 a. 1 arg. 2'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#48956">III&ordf; q. 47 a. 1 arg. 3'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#48957">III&ordf; q. 47 a. 1 s. c.'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#48958">III&ordf; q. 47 a. 1 co.'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#48959">III&ordf; q. 47 a. 1 ad 1'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#48960">III&ordf; q. 47 a. 1 ad 2'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#48961">III&ordf; q. 47 a. 1 ad 3'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#48962">III&ordf; q. 47 a. 2 arg. 1'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#48963">III&ordf; q. 47 a. 2 arg. 2'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#48964">III&ordf; q. 47 a. 2 arg. 3'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#48965">III&ordf; q. 47 a. 2 s. c.'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#48966">III&ordf; q. 47 a. 2 co.'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#48967">III&ordf; q. 47 a. 2 ad 1'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#48968">III&ordf; q. 47 a. 2 ad 2'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#48969">III&ordf; q. 47 a. 2 ad 3'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#48970">III&ordf; q. 47 a. 3 arg. 1'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#48971">III&ordf; q. 47 a. 3 arg. 2'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#48972">III&ordf; q. 47 a. 3 arg. 3'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#48973">III&ordf; q. 47 a. 3 s. c.'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#48974">III&ordf; q. 47 a. 3 co.'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#48975">III&ordf; q. 47 a. 3 ad 1'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#48976">III&ordf; q. 47 a. 3 ad 2'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#48977">III&ordf; q. 47 a. 3 ad 3'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#48978">III&ordf; q. 47 a. 4 arg. 1'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#48979">III&ordf; q. 47 a. 4 arg. 2'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#48980">III&ordf; q. 47 a. 4 arg. 3'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#48981">III&ordf; q. 47 a. 4 s. c.'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#48982">III&ordf; q. 47 a. 4 co.'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#48983">III&ordf; q. 47 a. 4 ad 1'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#48984">III&ordf; q. 47 a. 4 ad 2'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#48985">III&ordf; q. 47 a. 4 ad 3'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#48986">III&ordf; q. 47 a. 5 arg. 1'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#48987">III&ordf; q. 47 a. 5 arg. 2'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#48988">III&ordf; q. 47 a. 5 arg. 3'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#48989">III&ordf; q. 47 a. 5 s. c.'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#48990">III&ordf; q. 47 a. 5 co.'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#48991">III&ordf; q. 47 a. 5 ad 1'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#48992">III&ordf; q. 47 a. 5 ad 2'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#48993">III&ordf; q. 47 a. 5 ad 3'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#48994">III&ordf; q. 47 a. 6 arg. 1'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#48995">III&ordf; q. 47 a. 6 arg. 2'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#48996">III&ordf; q. 47 a. 6 arg. 3'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#48997">III&ordf; q. 47 a. 6 s. c.'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#48998">III&ordf; q. 47 a. 6 co.'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#48999">III&ordf; q. 47 a. 6 ad 1'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#49000">III&ordf; q. 47 a. 6 ad 2'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#49001">III&ordf; q. 47 a. 6 ad 3'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#49002">III&ordf; q. 48 pr.'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#49003">III&ordf; q. 48 a. 1 arg. 1'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#49004">III&ordf; q. 48 a. 1 arg. 2'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#49005">III&ordf; q. 48 a. 1 arg. 3'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#49006">III&ordf; q. 48 a. 1 s. c.'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#49007">III&ordf; q. 48 a. 1 co.'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#49008">III&ordf; q. 48 a. 1 ad 1'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#49009">III&ordf; q. 48 a. 1 ad 2'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#49010">III&ordf; q. 48 a. 1 ad 3'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#49011">III&ordf; q. 48 a. 2 arg. 1'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#49012">III&ordf; q. 48 a. 2 arg. 2'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#49013">III&ordf; q. 48 a. 2 arg. 3'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#49014">III&ordf; q. 48 a. 2 s. c.'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#49015">III&ordf; q. 48 a. 2 co.'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#49016">III&ordf; q. 48 a. 2 ad 1'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#49017">III&ordf; q. 48 a. 2 ad 2'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#49018">III&ordf; q. 48 a. 2 ad 3'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#49019">III&ordf; q. 48 a. 3 arg. 1'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#49020">III&ordf; q. 48 a. 3 arg. 2'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#49021">III&ordf; q. 48 a. 3 arg. 3'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#49022">III&ordf; q. 48 a. 3 s. c.'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#49023">III&ordf; q. 48 a. 3 co.'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#49024">III&ordf; q. 48 a. 3 ad 1'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#49025">III&ordf; q. 48 a. 3 ad 2'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#49026">III&ordf; q. 48 a. 3 ad 3'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#49027">III&ordf; q. 48 a. 4 arg. 1'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#49028">III&ordf; q. 48 a. 4 arg. 2'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#49029">III&ordf; q. 48 a. 4 arg. 3'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#49030">III&ordf; q. 48 a. 4 s. c.'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#49031">III&ordf; q. 48 a. 4 co.'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#49032">III&ordf; q. 48 a. 4 ad 1'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#49033">III&ordf; q. 48 a. 4 ad 2'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#49034">III&ordf; q. 48 a. 4 ad 3'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#49035">III&ordf; q. 48 a. 5 arg. 1'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#49036">III&ordf; q. 48 a. 5 arg. 2'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#49037">III&ordf; q. 48 a. 5 arg. 3'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#49038">III&ordf; q. 48 a. 5 s. c.'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#49039">III&ordf; q. 48 a. 5 co.'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#49040">III&ordf; q. 48 a. 5 ad 1'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#49041">III&ordf; q. 48 a. 5 ad 2'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#49042">III&ordf; q. 48 a. 5 ad 3'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#49043">III&ordf; q. 48 a. 6 arg. 1'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#49044">III&ordf; q. 48 a. 6 arg. 2'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#49045">III&ordf; q. 48 a. 6 arg. 3'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#49046">III&ordf; q. 48 a. 6 s. c.'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#49047">III&ordf; q. 48 a. 6 co.'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#49048">III&ordf; q. 48 a. 6 ad 1'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#49049">III&ordf; q. 48 a. 6 ad 2'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#49050">III&ordf; q. 48 a. 6 ad 3'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#49051">III&ordf; q. 49 pr.'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#49052">III&ordf; q. 49 a. 1 arg. 1'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#49053">III&ordf; q. 49 a. 1 arg. 2'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#49054">III&ordf; q. 49 a. 1 arg. 3'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#49055">III&ordf; q. 49 a. 1 arg. 4'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#49056">III&ordf; q. 49 a. 1 arg. 5'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#49057">III&ordf; q. 49 a. 1 s. c.'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#49058">III&ordf; q. 49 a. 1 co.'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#49059">III&ordf; q. 49 a. 1 ad 1'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#49060">III&ordf; q. 49 a. 1 ad 2'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#49061">III&ordf; q. 49 a. 1 ad 3'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#49062">III&ordf; q. 49 a. 1 ad 4'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#49063">III&ordf; q. 49 a. 1 ad 5'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#49064">III&ordf; q. 49 a. 2 arg. 1'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#49065">III&ordf; q. 49 a. 2 arg. 2'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#49066">III&ordf; q. 49 a. 2 arg. 3'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#49067">III&ordf; q. 49 a. 2 s. c.'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#49068">III&ordf; q. 49 a. 2 co.'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#49069">III&ordf; q. 49 a. 2 ad 1'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#49070">III&ordf; q. 49 a. 2 ad 2'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#49071">III&ordf; q. 49 a. 2 ad 3'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#49072">III&ordf; q. 49 a. 3 arg. 1'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#49073">III&ordf; q. 49 a. 3 arg. 2'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#49074">III&ordf; q. 49 a. 3 arg. 3'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#49075">III&ordf; q. 49 a. 3 s. c.'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#49076">III&ordf; q. 49 a. 3 co.'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#49077">III&ordf; q. 49 a. 3 ad 1'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#49078">III&ordf; q. 49 a. 3 ad 2'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#49079">III&ordf; q. 49 a. 3 ad 3'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#49080">III&ordf; q. 49 a. 4 arg. 1'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#49081">III&ordf; q. 49 a. 4 arg. 2'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#49082">III&ordf; q. 49 a. 4 arg. 3'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#49083">III&ordf; q. 49 a. 4 s. c.'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#49084">III&ordf; q. 49 a. 4 co.'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#49085">III&ordf; q. 49 a. 4 ad 1'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#49086">III&ordf; q. 49 a. 4 ad 2'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#49087">III&ordf; q. 49 a. 4 ad 3'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#49088">III&ordf; q. 49 a. 5 arg. 1'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#49089">III&ordf; q. 49 a. 5 arg. 2'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#49090">III&ordf; q. 49 a. 5 arg. 3'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#49091">III&ordf; q. 49 a. 5 arg. 4'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#49092">III&ordf; q. 49 a. 5 s. c.'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#49093">III&ordf; q. 49 a. 5 co.'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#49094">III&ordf; q. 49 a. 5 ad 1'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#49095">III&ordf; q. 49 a. 5 ad 2'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#49096">III&ordf; q. 49 a. 5 ad 3'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#49097">III&ordf; q. 49 a. 5 ad 4'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#49098">III&ordf; q. 49 a. 6 arg. 1'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#49099">III&ordf; q. 49 a. 6 arg. 2'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#49100">III&ordf; q. 49 a. 6 arg. 3'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#49101">III&ordf; q. 49 a. 6 s. c.'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#49102">III&ordf; q. 49 a. 6 co.'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#49103">III&ordf; q. 49 a. 6 ad 1'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#49104">III&ordf; q. 49 a. 6 ad 2'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#49105">III&ordf; q. 49 a. 6 ad 3'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#49106">III&ordf; q. 50 pr.'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#49107">III&ordf; q. 50 a. 1 arg. 1'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#49108">III&ordf; q. 50 a. 1 arg. 2'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#49109">III&ordf; q. 50 a. 1 arg. 3'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#49110">III&ordf; q. 50 a. 1 s. c.'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#49111">III&ordf; q. 50 a. 1 co.'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#49112">III&ordf; q. 50 a. 1 ad 1'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#49113">III&ordf; q. 50 a. 1 ad 2'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#49114">III&ordf; q. 50 a. 1 ad 3'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#49115">III&ordf; q. 50 a. 2 arg. 1'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#49116">III&ordf; q. 50 a. 2 arg. 2'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#49117">III&ordf; q. 50 a. 2 arg. 3'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#49118">III&ordf; q. 50 a. 2 s. c.'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#49119">III&ordf; q. 50 a. 2 co.'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#49120">III&ordf; q. 50 a. 2 ad 1'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#49121">III&ordf; q. 50 a. 2 ad 2'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#49122">III&ordf; q. 50 a. 2 ad 3'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#49123">III&ordf; q. 50 a. 3 arg. 1'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#49124">III&ordf; q. 50 a. 3 arg. 2'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#49125">III&ordf; q. 50 a. 3 arg. 3'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#49126">III&ordf; q. 50 a. 3 arg. 4'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#49127">III&ordf; q. 50 a. 3 s. c.'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#49128">III&ordf; q. 50 a. 3 co.'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#49129">III&ordf; q. 50 a. 3 ad 1'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#49130">III&ordf; q. 50 a. 3 ad 2'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#49131">III&ordf; q. 50 a. 3 ad 3'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#49132">III&ordf; q. 50 a. 3 ad 4'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#49133">III&ordf; q. 50 a. 4 arg. 1'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#49134">III&ordf; q. 50 a. 4 arg. 2'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#49135">III&ordf; q. 50 a. 4 arg. 3'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#49136">III&ordf; q. 50 a. 4 s. c.'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#49137">III&ordf; q. 50 a. 4 co.'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#49138">III&ordf; q. 50 a. 4 ad 1'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#49139">III&ordf; q. 50 a. 4 ad 2'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#49140">III&ordf; q. 50 a. 4 ad 3'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#49141">III&ordf; q. 50 a. 5 arg. 1'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#49142">III&ordf; q. 50 a. 5 arg. 2'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#49143">III&ordf; q. 50 a. 5 arg. 3'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#49144">III&ordf; q. 50 a. 5 s. c.'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#49145">III&ordf; q. 50 a. 5 co.'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#49146">III&ordf; q. 50 a. 5 ad 1'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#49147">III&ordf; q. 50 a. 5 ad 2'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#49148">III&ordf; q. 50 a. 5 ad 3'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#49149">III&ordf; q. 50 a. 6 arg. 1'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#49150">III&ordf; q. 50 a. 6 arg. 2'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#49151">III&ordf; q. 50 a. 6 arg. 3'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#49152">III&ordf; q. 50 a. 6 s. c.'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#49153">III&ordf; q. 50 a. 6 co.'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#49154">III&ordf; q. 50 a. 6 ad 1'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#49155">III&ordf; q. 50 a. 6 ad 2'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#49156">III&ordf; q. 50 a. 6 ad 3'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#49157">III&ordf; q. 51 pr.'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#49158">III&ordf; q. 51 a. 1 arg. 1'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#49159">III&ordf; q. 51 a. 1 arg. 2'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#49160">III&ordf; q. 51 a. 1 arg. 3'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#49161">III&ordf; q. 51 a. 1 s. c.'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#49162">III&ordf; q. 51 a. 1 co.'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#49163">III&ordf; q. 51 a. 1 ad 1'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#49164">III&ordf; q. 51 a. 1 ad 2'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#49165">III&ordf; q. 51 a. 1 ad 3'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#49166">III&ordf; q. 51 a. 2 arg. 1'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#49167">III&ordf; q. 51 a. 2 arg. 2'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#49168">III&ordf; q. 51 a. 2 arg. 3'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#49169">III&ordf; q. 51 a. 2 arg. 4'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#49170">III&ordf; q. 51 a. 2 s. c.'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#49171">III&ordf; q. 51 a. 2 co.'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#49172">III&ordf; q. 51 a. 2 ad 1'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#49173">III&ordf; q. 51 a. 2 ad 2'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#49174">III&ordf; q. 51 a. 2 ad 3'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#49175">III&ordf; q. 51 a. 2 ad 4'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#49176">III&ordf; q. 51 a. 3 arg. 1'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#49177">III&ordf; q. 51 a. 3 arg. 2'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#49178">III&ordf; q. 51 a. 3 arg. 3'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#49179">III&ordf; q. 51 a. 3 s. c.'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#49180">III&ordf; q. 51 a. 3 co.'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#49181">III&ordf; q. 51 a. 3 ad 1'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#49182">III&ordf; q. 51 a. 3 ad 2'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#49183">III&ordf; q. 51 a. 3 ad 3'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#49184">III&ordf; q. 51 a. 4 arg. 1'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#49185">III&ordf; q. 51 a. 4 arg. 2'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#49186">III&ordf; q. 51 a. 4 arg. 3'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#49187">III&ordf; q. 51 a. 4 s. c.'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#49188">III&ordf; q. 51 a. 4 co.'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#49189">III&ordf; q. 51 a. 4 ad 1'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#49190">III&ordf; q. 51 a. 4 ad 2'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#49191">III&ordf; q. 51 a. 4 ad 3'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#49192">III&ordf; q. 52 pr.'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#49193">III&ordf; q. 52 a. 1 arg. 1'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#49194">III&ordf; q. 52 a. 1 arg. 2'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#49195">III&ordf; q. 52 a. 1 arg. 3'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#49196">III&ordf; q. 52 a. 1 s. c.'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#49197">III&ordf; q. 52 a. 1 co.'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#49198">III&ordf; q. 52 a. 1 ad 1'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#49199">III&ordf; q. 52 a. 1 ad 2'); | |
| 408 document.write('<OPTION VALUE="#49200">III&ordf; q. 52 a. 1 ad 3'); | |
| 409 document.write('<OPTION VALUE="#49201">III&ordf; q. 52 a. 2 arg. 1'); | |
| 410 document.write('<OPTION VALUE="#49202">III&ordf; q. 52 a. 2 arg. 2'); | |
| 411 document.write('<OPTION VALUE="#49203">III&ordf; q. 52 a. 2 arg. 3'); | |
| 412 document.write('<OPTION VALUE="#49204">III&ordf; q. 52 a. 2 arg. 4'); | |
| 413 document.write('<OPTION VALUE="#49205">III&ordf; q. 52 a. 2 arg. 5'); | |
| 414 document.write('<OPTION VALUE="#49206">III&ordf; q. 52 a. 2 s. c.'); | |
| 415 document.write('<OPTION VALUE="#49207">III&ordf; q. 52 a. 2 co.'); | |
| 416 document.write('<OPTION VALUE="#49208">III&ordf; q. 52 a. 2 ad 1'); | |
| 417 document.write('<OPTION VALUE="#49209">III&ordf; q. 52 a. 2 ad 2'); | |
| 418 document.write('<OPTION VALUE="#49210">III&ordf; q. 52 a. 2 ad 3'); | |
| 419 document.write('<OPTION VALUE="#49211">III&ordf; q. 52 a. 2 ad 4'); | |
| 420 document.write('<OPTION VALUE="#49212">III&ordf; q. 52 a. 2 ad 5'); | |
| 421 document.write('<OPTION VALUE="#49213">III&ordf; q. 52 a. 3 arg. 1'); | |
| 422 document.write('<OPTION VALUE="#49214">III&ordf; q. 52 a. 3 arg. 2'); | |
| 423 document.write('<OPTION VALUE="#49215">III&ordf; q. 52 a. 3 arg. 3'); | |
| 424 document.write('<OPTION VALUE="#49216">III&ordf; q. 52 a. 3 s. c.'); | |
| 425 document.write('<OPTION VALUE="#49217">III&ordf; q. 52 a. 3 co.'); | |
| 426 document.write('<OPTION VALUE="#49218">III&ordf; q. 52 a. 3 ad 1'); | |
| 427 document.write('<OPTION VALUE="#49219">III&ordf; q. 52 a. 3 ad 2'); | |
| 428 document.write('<OPTION VALUE="#49220">III&ordf; q. 52 a. 3 ad 3'); | |
| 429 document.write('<OPTION VALUE="#49221">III&ordf; q. 52 a. 4 arg. 1'); | |
| 430 document.write('<OPTION VALUE="#49222">III&ordf; q. 52 a. 4 arg. 2'); | |
| 431 document.write('<OPTION VALUE="#49223">III&ordf; q. 52 a. 4 arg. 3'); | |
| 432 document.write('<OPTION VALUE="#49224">III&ordf; q. 52 a. 4 s. c.'); | |
| 433 document.write('<OPTION VALUE="#49225">III&ordf; q. 52 a. 4 co.'); | |
| 434 document.write('<OPTION VALUE="#49226">III&ordf; q. 52 a. 4 ad 1'); | |
| 435 document.write('<OPTION VALUE="#49227">III&ordf; q. 52 a. 4 ad 2'); | |
| 436 document.write('<OPTION VALUE="#49228">III&ordf; q. 52 a. 4 ad 3'); | |
| 437 document.write('<OPTION VALUE="#49229">III&ordf; q. 52 a. 5 arg. 1'); | |
| 438 document.write('<OPTION VALUE="#49230">III&ordf; q. 52 a. 5 arg. 2'); | |
| 439 document.write('<OPTION VALUE="#49231">III&ordf; q. 52 a. 5 arg. 3'); | |
| 440 document.write('<OPTION VALUE="#49232">III&ordf; q. 52 a. 5 s. c.'); | |
| 441 document.write('<OPTION VALUE="#49233">III&ordf; q. 52 a. 5 co.'); | |
| 442 document.write('<OPTION VALUE="#49234">III&ordf; q. 52 a. 5 ad 1'); | |
| 443 document.write('<OPTION VALUE="#49235">III&ordf; q. 52 a. 5 ad 2'); | |
| 444 document.write('<OPTION VALUE="#49236">III&ordf; q. 52 a. 5 ad 3'); | |
| 445 document.write('<OPTION VALUE="#49237">III&ordf; q. 52 a. 6 arg. 1'); | |
| 446 document.write('<OPTION VALUE="#49238">III&ordf; q. 52 a. 6 arg. 2'); | |
| 447 document.write('<OPTION VALUE="#49239">III&ordf; q. 52 a. 6 arg. 3'); | |
| 448 document.write('<OPTION VALUE="#49240">III&ordf; q. 52 a. 6 s. c.'); | |
| 449 document.write('<OPTION VALUE="#49241">III&ordf; q. 52 a. 6 co.'); | |
| 450 document.write('<OPTION VALUE="#49242">III&ordf; q. 52 a. 6 ad 1'); | |
| 451 document.write('<OPTION VALUE="#49243">III&ordf; q. 52 a. 6 ad 2'); | |
| 452 document.write('<OPTION VALUE="#49244">III&ordf; q. 52 a. 6 ad 3'); | |
| 453 document.write('<OPTION VALUE="#49245">III&ordf; q. 52 a. 7 arg. 1'); | |
| 454 document.write('<OPTION VALUE="#49246">III&ordf; q. 52 a. 7 arg. 2'); | |
| 455 document.write('<OPTION VALUE="#49247">III&ordf; q. 52 a. 7 arg. 3'); | |
| 456 document.write('<OPTION VALUE="#49248">III&ordf; q. 52 a. 7 s. c.'); | |
| 457 document.write('<OPTION VALUE="#49249">III&ordf; q. 52 a. 7 co.'); | |
| 458 document.write('<OPTION VALUE="#49250">III&ordf; q. 52 a. 7 ad 1'); | |
| 459 document.write('<OPTION VALUE="#49251">III&ordf; q. 52 a. 7 ad 2'); | |
| 460 document.write('<OPTION VALUE="#49252">III&ordf; q. 52 a. 7 ad 3'); | |
| 461 document.write('<OPTION VALUE="#49253">III&ordf; q. 52 a. 8 arg. 1'); | |
| 462 document.write('<OPTION VALUE="#49254">III&ordf; q. 52 a. 8 arg. 2'); | |
| 463 document.write('<OPTION VALUE="#49255">III&ordf; q. 52 a. 8 arg. 3'); | |
| 464 document.write('<OPTION VALUE="#49256">III&ordf; q. 52 a. 8 s. c.'); | |
| 465 document.write('<OPTION VALUE="#49257">III&ordf; q. 52 a. 8 co.'); | |
| 466 document.write('<OPTION VALUE="#49258">III&ordf; q. 52 a. 8 ad 1'); | |
| 467 document.write('<OPTION VALUE="#49259">III&ordf; q. 52 a. 8 ad 2'); | |
| 468 document.write('<OPTION VALUE="#49260">III&ordf; q. 52 a. 8 ad 3'); | |
| 469 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 470 document.write('<BR><BR>'); | |
| 471 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 472 document.write('<\/FORM>'); | |
| 473 // --> | |
| 474 // | |
| 475 </script><br/> | |
| 476 <hr/> | |
| 477 <br/></div><div class="q" id="q46"><h2>Quaestio 46</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 46 pr."><a name="48842"><span class="ref">[48842] | |
| 478 IIIª q. 46 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 28 | 479 his quae pertinent ad exitum Christi de mundo. Et primo, de |
| 480 passione eius; secundo, de morte; tertio, de sepultura; quarto, de | |
| 481 descensu ad Inferos. Circa passionem occurrit triplex consideratio, | |
| 482 prima, de ipsa passione; secunda, de causa efficiente passionis; | |
| 483 tertia, de fructu passionis. Circa primum quaeruntur duodecim. | |
| 484 Primo, utrum necesse fuerit Christum pati pro liberatione hominum. | |
| 485 Secundo, utrum fuerit alius modus possibilis liberationis humanae. | |
| 486 Tertio, utrum iste modus fuerit convenientior. Quarto, utrum fuerit | |
| 487 conveniens quod in cruce pateretur. Quinto, de generalitate | |
| 488 passionis eius. Sexto, utrum dolor quem in passione sustinuit, | |
| 489 fuerit maximus. Septimo, utrum tota anima eius pateretur. Octavo, | |
| 490 utrum passio eius impediverit gaudium fruitionis. Nono, de tempore | |
| 491 passionis. Decimo, de loco. Undecimo, utrum conveniens fuerit ipsum | |
| 492 cum latronibus crucifigi. Duodecimo, utrum passio ipsius Christi | |
| 53 | 493 sit divinitati attribuenda.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 46 a. 1 arg. 1"><a name="48843"><span class="ref">[48843] IIIª q. 46 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 494 proceditur. Videtur quod non fuerit necessarium Christum pati pro |
| 495 humani generis liberatione. Humanum enim genus liberari non poterat | |
| 496 nisi a Deo, secundum illud Isaiae XLV, <i>nunquid non ego dominus, | |
| 497 et non est ultra Deus absque me? Deus iustus et salvans non est | |
| 498 praeter me</i>. In Deum autem non cadit aliqua necessitas, quia hoc | |
| 499 repugnaret omnipotentiae ipsius. Ergo non fuit necessarium Christum | |
| 53 | 500 pati.</p><p title="III q. 46 a. 1 arg. 2"><a name="48844"><span class="ref">[48844] IIIª q. 46 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 501 necessarium voluntario opponitur. Sed Christus propria voluntate |
| 502 est passus, dicitur enim Isaiae LIII, <i>oblatus est quia ipse | |
| 53 | 503 voluit</i>. Ergo non necessarium fuit eum pati.</p><p title="III q. 46 a. 1 arg. 3"><a name="48845"><span class="ref">[48845] IIIª q. 46 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 504 sicut in Psalmo dicitur, <i>universae viae domini misericordia et |
| 505 veritas</i>. Sed non videtur necessarium quod pateretur ex parte | |
| 506 misericordiae divinae, quae, sicut gratis dona tribuit, ita videtur | |
| 507 quod gratis debita relaxet, absque satisfactione. Neque etiam ex | |
| 508 parte divinae iustitiae, secundum quam homo aeternam damnationem | |
| 509 meruerat. Ergo videtur non fuisse necessarium quod Christus pro | |
| 53 | 510 liberatione hominum pateretur.</p><p title="III q. 46 a. 1 arg. 4"><a name="48846"><span class="ref">[48846] IIIª q. 46 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 511 angelica natura est excellentior quam humana, ut patet per |
| 512 Dionysium, IV cap. de Div. Nom. Sed pro reparatione angelicae | |
| 513 naturae, quae peccaverat, Christus non est passus. Ergo videtur | |
| 514 quod nec etiam fuerit necessarium eum pati pro salute humani | |
| 53 | 515 generis.</p><p title="III q. 46 a. 1 s. c."><a name="48847"><span class="ref">[48847] IIIª q. 46 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 516 quod dicitur Ioan. III, <i>sicut Moyses exaltavit serpentem in |
| 517 deserto, sic oportet exaltari filium hominis, ut omnis qui credit | |
| 518 in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam</i>. Quod quidem de | |
| 519 exaltatione in cruce intelligitur. Ergo videtur quod Christum | |
| 53 | 520 oportuerit pati.</p><p title="III q. 46 a. 1 co."><a name="48848"><span class="ref">[48848] IIIª q. 46 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 521 dicendum quod, sicut philosophus docet in V Metaphys., necessarium |
| 522 multipliciter dicitur. Uno quidem modo, quod secundum sui naturam | |
| 523 impossibile est aliter se habere. Et sic manifestum est quod non | |
| 524 fuit necessarium Christum pati, neque ex parte Dei, neque ex parte | |
| 525 hominis. Alio modo dicitur aliquid necessarium ex aliquo exteriori. | |
| 526 Quod quidem si sit causa efficiens vel movens, facit necessitatem | |
| 527 coactionis, utpote cum aliquis non potest ire propter violentiam | |
| 528 detinentis ipsum. Si vero illud exterius quod necessitatem inducit, | |
| 529 sit finis, dicetur aliquid necessarium ex suppositione finis, | |
| 530 quando scilicet finis aliquis aut nullo modo potest esse, aut non | |
| 531 potest esse convenienter, nisi tali fine praesupposito. Non fuit | |
| 532 ergo necessarium Christum pati necessitate coactionis, neque ex | |
| 533 parte Dei, qui Christum definivit pati; neque etiam ex parte ipsius | |
| 534 Christi, qui voluntarie passus est. Fuit autem necessarium | |
| 535 necessitate finis. Qui quidem potest tripliciter intelligi. Primo | |
| 536 quidem, ex parte nostra, qui per eius passionem liberati sumus, | |
| 537 secundum illud Ioan. III, <i>oportet exaltari filium hominis, ut | |
| 538 omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat vitam aeternam</i>. | |
| 539 Secundo, ex parte ipsius Christi, qui per humilitatem passionis | |
| 540 meruit gloriam exaltationis. Et ad hoc pertinet quod dicitur Luc. | |
| 541 ult., <i>haec oportuit Christum pati, et sic intrare in gloriam | |
| 542 suam</i>. Tertio, ex parte Dei, cuius definitio est circa passionem | |
| 543 Christi praenuntiatam in Scripturis et praefiguratam in observantia | |
| 544 veteris testamenti. Et hoc est quod dicitur Luc. XXII, <i>filius | |
| 545 hominis secundum quod definitum est vadit</i>; et Luc. ult., | |
| 546 <i>haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem | |
| 547 vobiscum, quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in | |
| 548 lege Moysi et prophetis et Psalmis de me; et, quoniam scriptum est | |
| 53 | 549 quoniam oportebat Christum pati et resurgere a mortuis</i>.</p><p title="III q. 46 a. 1 ad 1"><a name="48849"><span class="ref">[48849] IIIª q. 46 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 550 dicendum quod ratio illa procedit de necessitate coactionis ex |
| 53 | 551 parte Dei.</p><p title="III q. 46 a. 1 ad 2"><a name="48850"><span class="ref">[48850] IIIª q. 46 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 552 dicendum quod ratio illa procedit de necessitate coactionis ex |
| 53 | 553 parte hominis Christi.</p><p title="III q. 46 a. 1 ad 3"><a name="48851"><span class="ref">[48851] IIIª q. 46 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 554 dicendum quod hominem liberari per passionem Christi, conveniens |
| 555 fuit et misericordiae et iustitiae eius. Iustitiae quidem, quia per | |
| 556 passionem suam Christus satisfecit pro peccato humani generis, et | |
| 557 ita homo per iustitiam Christi liberatus est. Misericordiae vero, | |
| 558 quia, cum homo per se satisfacere non posset pro peccato totius | |
| 559 humanae naturae, ut supra habitum est, Deus ei satisfactorem dedit | |
| 560 filium suum, secundum illud Rom. III, <i>iustificati gratis per | |
| 561 gratiam ipsius, per redemptionem quae est in Christo Iesu, quem | |
| 562 proposuit Deus propitiatorem per fidem ipsius</i>. Et hoc fuit | |
| 563 abundantioris misericordiae quam si peccata absque satisfactione | |
| 564 dimisisset. Unde dicitur Ephes. II, <i>Deus, qui dives est in | |
| 565 misericordia, propter nimiam caritatem qua dilexit nos, cum essemus | |
| 53 | 566 mortui peccatis, convivificavit nos in Christo</i>.</p><p title="III q. 46 a. 1 ad 4"><a name="48852"><span class="ref">[48852] IIIª q. 46 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 567 dicendum quod peccatum Angeli non fuit remediabile, sicut peccatum |
| 53 | 568 hominis, ut ex supra dictis in prima parte patet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 46 a. 2 arg. 1"><a name="48853"><span class="ref">[48853] IIIª q. 46 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 569 sic proceditur. Videtur quod non fuit possibilis alius modus |
| 570 liberationis humanae naturae quam per passionem Christi. Dixit enim | |
| 571 dominus, Ioan. XII, <i>nisi granum frumenti cadens in terram | |
| 572 mortuum fuerit, ipsum solum manet, si autem mortuum fuerit, multum | |
| 573 fructum affert</i>, ubi dicit Augustinus quod <i>seipsum granum | |
| 574 dicebat</i>. Nisi ergo mortem passus esset, aliter fructum nostrae | |
| 53 | 575 liberationis non fecisset.</p><p title="III q. 46 a. 2 arg. 2"><a name="48854"><span class="ref">[48854] IIIª q. 46 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 576 Matth. XXVI dominus dicit ad patrem, <i>pater mi, si non potest |
| 577 iste calix transire nisi bibam illum, fiat voluntas tua</i>. | |
| 578 Loquitur autem ibi de calice passionis. Ergo passio Christi | |
| 579 praeterire non poterat. Unde et Hilarius dicit, <i>ideo calix | |
| 580 transire non potest nisi illum bibat, quia reparari nisi ex eius | |
| 53 | 581 passione non possumus</i>.</p><p title="III q. 46 a. 2 arg. 3"><a name="48855"><span class="ref">[48855] IIIª q. 46 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 582 iustitia Dei exigebat ut homo a peccato liberaretur, Christo per |
| 583 passionem suam satisfaciente. Sed Christus suam iustitiam | |
| 584 praeterire non potest. Dicitur enim II ad Tim. II, <i>si non | |
| 585 credimus, ille fidelis permanet, negare seipsum non potest</i>. | |
| 586 Seipsum autem negaret si iustitiam suam negaret, cum ipse sit | |
| 587 iustitia. Ergo videtur quod non fuerit possibile alio modo hominem | |
| 53 | 588 liberari quam per passionem Christi.</p><p title="III q. 46 a. 2 arg. 4"><a name="48856"><span class="ref">[48856] IIIª q. 46 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 589 fidei non potest subesse falsum. Sed antiqui patres crediderunt |
| 590 Christum passurum. Ergo videtur quod non potuerit esse quin | |
| 53 | 591 Christus pateretur.</p><p title="III q. 46 a. 2 s. c."><a name="48857"><span class="ref">[48857] IIIª q. 46 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 592 quod Augustinus dicit, XIII de Trin., <i>istum modum quo nos per |
| 593 mediatorem Dei et hominum, hominem Christum Iesum, Deus liberare | |
| 594 dignatur, asserimus bonum et divinae dignitati congruum, verum | |
| 595 etiam ostendamus alium modum possibilem Deo fuisse, cuius potestati | |
| 53 | 596 cuncta aequaliter subiacent</i>.</p><p title="III q. 46 a. 2 co."><a name="48858"><span class="ref">[48858] IIIª q. 46 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 597 dicendum quod aliquid potest dici possibile vel impossibile |
| 598 dupliciter, uno modo, simpliciter et absolute; alio modo, ex | |
| 599 suppositione. Simpliciter igitur et absolute loquendo, possibile | |
| 600 fuit Deo alio modo hominem liberare quam per passionem Christi, | |
| 601 <i>quia non est impossibile apud Deum omne verbum</i>, ut dicitur | |
| 602 Luc. I. Sed ex aliqua suppositione facta, fuit impossibile. Quia | |
| 603 enim impossibile est Dei praescientiam falli et eius voluntatem | |
| 604 sive dispositionem cassari, supposita praescientia et | |
| 605 praeordinatione Dei de passione Christi, non erat simul possibile | |
| 606 Christum non pati, et hominem alio modo quam per eius passionem | |
| 607 liberari. Et est eadem ratio de omnibus his quae sunt praescita et | |
| 53 | 608 praeordinata a Deo, ut in prima parte habitum est.</p><p title="III q. 46 a. 2 ad 1"><a name="48859"><span class="ref">[48859] IIIª q. 46 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 609 dicendum quod dominus ibi loquitur supposita praescientia et |
| 610 praeordinatione Dei, secundum quam erat ordinatum ut fructus | |
| 53 | 611 humanae salutis non sequeretur nisi Christo patiente.</p><p title="III q. 46 a. 2 ad 2"><a name="48860"><span class="ref">[48860] IIIª q. 46 a. 2 ad 2</span></a> Et similiter |
| 28 | 612 intelligendum est quod secundo obiicitur, <i>si non potest hic |
| 613 calix transire nisi bibam illum</i>, scilicet, propter hoc quod et | |
| 53 | 614 tu ita disposuisti. Unde subdit, <i>fiat voluntas tua</i>.</p><p title="III q. 46 a. 2 ad 3"><a name="48861"><span class="ref">[48861] IIIª q. 46 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 615 dicendum quod haec etiam iustitia dependet ex voluntate divina ab |
| 616 humano genere satisfactionem pro peccato exigente. Alioquin, si | |
| 617 voluisset absque omni satisfactione hominem a peccato liberare, | |
| 618 contra iustitiam non fecisset. Ille enim iudex non potest, salva | |
| 619 iustitia, culpam sive poenam dimittere, qui habet punire culpam in | |
| 620 alium commissam, puta vel in alium hominem, vel in totam | |
| 621 rempublicam, sive in superiorem principem. Sed Deus non habet | |
| 622 aliquem superiorem, sed ipse est supremum et commune bonum totius | |
| 623 universi. Et ideo, si dimittat peccatum, quod habet rationem culpae | |
| 624 ex eo quod contra ipsum committitur, nulli facit iniuriam, sicut | |
| 625 quicumque homo remittit offensam in se commissam absque | |
| 626 satisfactione, misericorditer, et non iniuste agit. Et ideo David, | |
| 627 misericordiam petens, dicebat, tibi soli peccavi, quasi dicat, | |
| 53 | 628 potes sine iniustitia mihi dimittere.</p><p title="III q. 46 a. 2 ad 4"><a name="48862"><span class="ref">[48862] IIIª q. 46 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 629 dicendum quod fides humana, et etiam Scripturae divinae, quibus |
| 630 fides instruitur, innituntur praescientiae et ordinationi divinae. | |
| 631 Et ideo eadem ratio est de necessitate quae provenit ex | |
| 632 suppositione eorum, et de necessitate quae provenit ex praescientia | |
| 53 | 633 et voluntate divina.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 46 a. 3 arg. 1"><a name="48863"><span class="ref">[48863] IIIª q. 46 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 634 proceditur. Videtur quod alius modus convenientior fuisset |
| 635 liberationis humanae quam per passionem Christi. Natura enim in sua | |
| 636 operatione imitatur opus divinum, utpote a Deo mota et regulata. | |
| 637 Sed natura non facit per duo quod per unum potest facere. Cum ergo | |
| 638 Deus potuerit hominem liberare sola propria voluntate, non videtur | |
| 639 conveniens fuisse quod ad liberationem humani generis Christi | |
| 53 | 640 passio adderetur.</p><p title="III q. 46 a. 3 arg. 2"><a name="48864"><span class="ref">[48864] IIIª q. 46 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, ea |
| 28 | 641 quae fiunt per naturam, convenientius fiunt quam ea quae per |
| 642 violentiam fiunt, quia violentum est quaedam excisio, seu casus, ab | |
| 643 eo quod est secundum naturam, ut dicitur in libro de caelo. Sed | |
| 644 passio Christi mortem violentam induxit. Ergo convenientius fuisset | |
| 645 quod Christus naturali morte moriendo hominem liberaret, quam quod | |
| 53 | 646 pateretur.</p><p title="III q. 46 a. 3 arg. 3"><a name="48865"><span class="ref">[48865] IIIª q. 46 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 647 convenientissimum videtur quod ille qui violenter et iniuste |
| 648 detinet, per superioris potentiam spolietur, unde et Isaiae LII | |
| 649 dicitur, <i>gratis venundati estis, et sine argento redimemini</i>. | |
| 650 Sed Diabolus nullum ius in homine habebat, quem per fraudem | |
| 651 deceperat, et per quandam violentiam servituti subiectum detinebat. | |
| 652 Ergo videtur convenientissimum fuisse quod Christus Diabolum per | |
| 53 | 653 solam potentiam spoliaret, absque sua passione.</p><p title="III q. 46 a. 3 s. c."><a name="48866"><span class="ref">[48866] IIIª q. 46 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 654 quod Augustinus dicit, XIII de Trin., <i>sanandae nostrae miseriae |
| 655 convenientior modus alius non fuit</i> quam per Christi | |
| 53 | 656 passionem.</p><p title="III q. 46 a. 3 co."><a name="48867"><span class="ref">[48867] IIIª q. 46 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 657 dicendum quod tanto aliquis modus convenientior est ad assequendum |
| 658 finem, quanto per ipsum plura concurrunt quae sunt expedientia | |
| 659 fini. Per hoc autem quod homo per Christi passionem est liberatus, | |
| 660 multa occurrerunt ad salutem hominis pertinentia, praeter | |
| 661 liberationem a peccato. Primo enim, per hoc homo cognoscit quantum | |
| 662 Deus hominem diligat, et per hoc provocatur ad eum diligendum, in | |
| 663 quo perfectio humanae salutis consistit. Unde apostolus dicit, Rom. | |
| 664 V, <i>commendat suam caritatem Deus in nobis, quoniam, cum inimici | |
| 665 essemus, Christus pro nobis mortuus est</i>. Secundo, quia per hoc | |
| 666 dedit nobis exemplum obedientiae, humilitatis, constantiae, | |
| 667 iustitiae, et ceterarum virtutum in passione Christi ostensarum, | |
| 668 quae sunt necessariae ad humanam salutem. Unde dicitur I Pet. II, | |
| 669 <i>Christus passus est pro nobis, nobis relinquens exemplum, ut | |
| 670 sequamur vestigia eius</i>. Tertio, quia Christus per passionem | |
| 671 suam non solum hominem a peccato liberavit, sed etiam gratiam | |
| 672 iustificantem et gloriam beatitudinis ei promeruit, ut infra | |
| 673 dicetur. Quarto, quia per hoc est homini indicta maior necessitas | |
| 674 se immunem a peccato conservandi, secundum illud I Cor. VI, | |
| 675 <i>empti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore | |
| 676 vestro</i>. Quinto, quia hoc ad maiorem dignitatem cessit, ut, | |
| 677 sicut homo victus fuerat et deceptus a Diabolo, ita etiam homo | |
| 678 esset qui Diabolum vinceret; et sicut homo mortem meruit, ita homo | |
| 679 moriendo mortem superaret; ut dicitur I Cor. XV, <i>Deo gratias, | |
| 680 qui dedit nobis victoriam per Iesum Christum</i>. Et ideo | |
| 681 convenientius fuit quod per passionem Christi liberaremur, quam per | |
| 53 | 682 solam Dei voluntatem.</p><p title="III q. 46 a. 3 ad 1"><a name="48868"><span class="ref">[48868] IIIª q. 46 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 683 dicendum quod natura etiam, ut aliquid convenientius faciat, plura |
| 684 ad unum assumit, sicut duos oculos ad videndum. Et idem patet in | |
| 53 | 685 aliis.</p><p title="III q. 46 a. 3 ad 2"><a name="48869"><span class="ref">[48869] IIIª q. 46 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 686 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, <i>Christus non sui |
| 687 mortem, quam non habebat, cum sit vita, sed hominum mortem venerat | |
| 688 consumpturus. Unde non propria morte corpus deposuit, sed ab | |
| 689 hominibus illatam sustinuit. Sed et, si aegrotavisset corpus eius | |
| 690 et in conspectu omnium solveretur, inconveniens erat eum qui | |
| 691 aliorum languores sanaret, habere proprium corpus affectum | |
| 692 languoribus. Sed et, si absque aliquo morbo seorsum alicubi corpus | |
| 693 deposuisset ac deinde se offerret, non crederetur ei de | |
| 694 resurrectione disserenti. Quomodo enim pateret Christi in morte | |
| 695 victoria, nisi, coram omnibus eam patiens, per incorruptionem | |
| 53 | 696 corporis probasset extinctam?</i></p><p title="III q. 46 a. 3 ad 3"><a name="48870"><span class="ref">[48870] IIIª q. 46 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 697 dicendum quod, licet Diabolus iniuste invaserit hominem, tamen homo |
| 698 propter peccatum iuste erat sub servitute Diaboli derelictus a Deo. | |
| 699 Et ideo conveniens fuit ut per iustitiam homo a servitute Diaboli | |
| 700 liberaretur, Christo satisfaciente pro ipso per suam passionem. | |
| 701 Fuit etiam hoc conveniens ad vincendam superbiam Diaboli, <i>qui | |
| 702 est desertor iustitiae et amator potentiae, ut Christus Diabolum | |
| 703 vinceret et hominem liberaret, non per solam potentiam divinitatis, | |
| 704 sed etiam per iustitiam et humilitatem passionis</i>, ut Augustinus | |
| 53 | 705 dicit, XIII de Trinitate.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 46 a. 4 arg. 1"><a name="48871"><span class="ref">[48871] IIIª q. 46 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 706 proceditur. Videtur quod Christus non debuerit pati in cruce. |
| 707 Veritas enim debet respondere figurae. Sed in figuram Christi | |
| 708 praecesserunt omnia sacrificia veteris testamenti, in quibus | |
| 709 animalia gladio necabantur, et postmodum igni cremabantur. Ergo | |
| 710 videtur quod Christus non debuerit pati in cruce, sed magis gladio | |
| 53 | 711 vel igne.</p><p title="III q. 46 a. 4 arg. 2"><a name="48872"><span class="ref">[48872] IIIª q. 46 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 712 Damascenus dicit quod Christus non debuit assumere detractibiles |
| 713 passiones. Sed mors crucis videtur maxime detractibilis et | |
| 714 ignominiosa, unde dicitur Sap. II, <i>morte turpissima condemnemus | |
| 715 eum</i>. Ergo videtur quod Christus non debuit pati mortem | |
| 53 | 716 crucis.</p><p title="III q. 46 a. 4 arg. 3"><a name="48873"><span class="ref">[48873] IIIª q. 46 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, de |
| 28 | 717 Christo dicitur, <i>benedictus qui venit in nomine domini</i>, ut |
| 718 patet Matth. XXI. Sed mors crucis erat mors maledictionis, secundum | |
| 719 illud Deut. XXI, <i>maledictus a Deo est qui pendet in ligno</i>. | |
| 53 | 720 Ergo videtur quod non fuit conveniens Christum crucifigi.</p><p title="III q. 46 a. 4 s. c."><a name="48874"><span class="ref">[48874] IIIª q. 46 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 721 quod dicitur Philipp. II, <i>factus est obediens usque ad mortem, |
| 53 | 722 mortem autem crucis</i>.</p><p title="III q. 46 a. 4 co."><a name="48875"><span class="ref">[48875] IIIª q. 46 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 723 dicendum quod convenientissimum fuit Christum pati mortem crucis. |
| 724 Primo quidem, propter exemplum virtutis. Dicit enim Augustinus, in | |
| 725 libro octogintatrium quaest., <i>sapientia Dei hominem, ad exemplum | |
| 726 quo recte viveremus, suscepit. Pertinet autem ad vitam rectam ea | |
| 727 quae non sunt metuenda, non metuere. Sunt autem homines qui, | |
| 728 quamvis mortem ipsam non timeant, genus tamen mortis horrescunt. Ut | |
| 729 ergo nullum genus mortis recte viventi homini metuendum esset, | |
| 730 illius hominis cruce ostendendum fuit, nihil enim erat, inter omnia | |
| 731 genera mortis, illo genere execrabilius et formidabilius</i>. | |
| 732 Secundo, quia hoc genus mortis maxime conveniens erat satisfactioni | |
| 733 pro peccato primi parentis, quod fuit ex eo quod, contra mandatum | |
| 734 Dei, pomum ligni vetiti sumpsit. Et ideo conveniens fuit quod | |
| 735 Christus, ad satisfaciendum pro peccato illo, seipsum pateretur | |
| 736 ligno affigi, quasi restituens quod Adam sustulerat, secundum illud | |
| 737 Psalmi, <i>quae non rapui, tunc exsolvebam</i>. Unde Augustinus | |
| 738 dicit, in quodam sermone de passione, <i>contemsit Adam praeceptum, | |
| 739 accipiens ex arbore, sed quidquid Adam perdidit, Christus in cruce | |
| 740 invenit</i>. Tertia ratio est quia, ut Chrysostomus dicit, in | |
| 741 sermone de passione, <i>in excelso ligno, et non sub tecto passus | |
| 742 est, ut etiam ipsius aeris natura mundetur. Sed et ipsa terra | |
| 743 simile beneficium sentiebat, decurrentis de latere sanguinis | |
| 744 stillatione mundata</i>. Et super illud Ioan. III, <i>oportet | |
| 745 exaltari filium hominis, exaltari audiens, suspensionem intelligas | |
| 746 in altum, ut sanctificaret aerem qui sanctificaverat terram | |
| 747 ambulando in ea</i>. Quarta ratio est quia, per hoc quod in ea | |
| 748 moritur, ascensum nobis parat in caelum, ut Chrysostomus dicit. Et | |
| 749 inde est quod ipse dicit, Ioan. XII, <i>ego, si exaltatus fuero a | |
| 750 terra, omnia traham ad meipsum</i>. Quinta ratio est quia hoc | |
| 751 competit universali salvationi totius mundi. Unde Gregorius | |
| 752 Nyssenus dicit quod <i>figura crucis, a medio contactu in quatuor | |
| 753 extrema partita, significat virtutem et providentiam eius qui in ea | |
| 754 pependit, ubique diffusam</i>. Chrysostomus etiam dicit quod in | |
| 755 cruce, <i>expansis manibus, moritur, ut altera manu veterem | |
| 756 populum, altera eos qui ex gentibus sunt, trahat</i>. Sexta ratio | |
| 757 est quia per hoc genus mortis diversae virtutes designantur. Unde | |
| 758 Augustinus dicit, in libro de gratia Vet. et novi Test., <i>non | |
| 759 frustra tale genus mortis elegit, ut latitudinis et altitudinis et | |
| 760 longitudinis et profunditatis</i>, de quibus apostolus loquitur, | |
| 761 <i>magister existeret. Nam latitudo est in eo ligno quod | |
| 762 transversum desuper figitur; hoc ad bona opera pertinet, quia ibi | |
| 763 extenduntur manus. Longitudo in eo quod ab ipso ligno usque ad | |
| 764 terram conspicuum est, ibi enim quodammodo statur, idest, | |
| 765 persistitur et perseveratur; quod longanimitati tribuitur. Altitudo | |
| 766 est in ea ligni parte quae ab illa quae transversa figitur, sursum | |
| 767 versus relinquitur, hoc est, ad caput crucifixi, quia bene | |
| 768 sperantium superna expectatio est. Iam vero illud ex ligno quod | |
| 769 fixum occultatur, unde totum illud exurgit, significat | |
| 770 profunditatem gratuitae gratiae</i>. Et, sicut Augustinus dicit, | |
| 771 super Ioan., <i>lignum in quo fixa erant membra patientis, etiam | |
| 772 cathedra fuit magistri docentis</i>. Septima ratio est quia hoc | |
| 773 genus mortis plurimis figuris respondet. Ut enim Augustinus dicit, | |
| 774 in sermone de passione, de diluvio aquarum humanum genus arca | |
| 775 lignea liberavit; de Aegypto Dei populo recedente, Moyses mare | |
| 776 virga divisit, et Pharaonem prostravit, et populum Dei redemit; | |
| 777 idem Moyses lignum in aquam misit et amaram aquam in dulcedinem | |
| 778 commutavit; ex lignea virga de spirituali petra salutaris unda | |
| 779 profertur; et, ut Amalec vinceretur, contra virgam Moyses expansis | |
| 780 manibus extenditur; et lex Dei arcae testamenti creditur ligneae; | |
| 781 ut his omnibus ad lignum crucis, quasi per quosdam gradus, | |
| 53 | 782 veniatur.</p><p title="III q. 46 a. 4 ad 1"><a name="48876"><span class="ref">[48876] IIIª q. 46 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 783 dicendum quod altare holocaustorum, in quo sacrificia animalium |
| 784 offerebantur, erat factum de lignis, ut habetur Exod. XXVII, et | |
| 785 quantum ad hoc veritas respondet figurae. <i>Non autem oportet quod | |
| 786 quantum, ad omnia, quia iam non esset similitudo, sed veritas</i>, | |
| 787 ut Damascenus dicit, in III libro. Specialiter tamen, ut | |
| 788 Chrysostomus dicit, <i>non caput ei amputatur, ut Ioanni; neque | |
| 789 sectus est, ut Isaias, ut corpus integrum et indivisibile morti | |
| 790 servet, et non fiat occasio volentibus Ecclesiam dividere</i>. Loco | |
| 791 autem materialis ignis, fuit in holocausto Christi ignis | |
| 53 | 792 caritatis.</p><p title="III q. 46 a. 4 ad 2"><a name="48877"><span class="ref">[48877] IIIª q. 46 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 793 dicendum quod Christus detractibiles passiones assumere renuit quae |
| 794 pertinebant ad defectum scientiae vel gratiae, aut etiam virtutis. | |
| 795 Non autem illas quae pertinent ad iniuriam ab exteriori illatam, | |
| 796 quinimmo, ut dicitur Heb. XII, <i>sustinuit crucem confusione | |
| 53 | 797 contempta</i>.</p><p title="III q. 46 a. 4 ad 3"><a name="48878"><span class="ref">[48878] IIIª q. 46 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 798 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XIV contra Faustum, peccatum |
| 799 maledictum est et per consequens mors et mortalitas ex peccato | |
| 800 proveniens, <i>caro autem Christi mortalis fuit, similitudinem | |
| 801 habens carnis peccati</i>. Et propter hoc Moyses eam nominat | |
| 802 maledictum, sicut et apostolus nominat eam peccatum, dicens, II | |
| 803 Cor. V, <i>eum qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum | |
| 804 fecit</i>, scilicet per poenam peccati. <i>Nec ideo maior invidia | |
| 805 est, quia dixit, maledictus est a Deo. Nisi enim Deus peccatum | |
| 806 odisset, non ad eam suscipiendam atque tollendam filium suum | |
| 807 mitteret. Confitere ergo maledictum suscepisse pro nobis, quem | |
| 808 confiteris mortuum esse pro nobis</i>. Unde et Galat. III dicitur, | |
| 809 <i>Christus nos redemit de maledicto legis, factus pro nobis | |
| 53 | 810 maledictum</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 46 a. 5 arg. 1"><a name="48879"><span class="ref">[48879] IIIª q. 46 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 811 proceditur. Videtur quod Christus omnes passiones sustinuerit. |
| 812 Dicit enim Hilarius, in X de Trin., <i>unigenitus Dei, ad | |
| 813 peragendum mortis suae sacramentum, consummasse in se omne | |
| 814 humanarum genus passionum testatur, cum, inclinato capite, emisit | |
| 815 spiritum</i>. Videtur ergo quod omnes passiones humanas | |
| 53 | 816 sustinuerit.</p><p title="III q. 46 a. 5 arg. 2"><a name="48880"><span class="ref">[48880] IIIª q. 46 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 817 Isaiae LII dicitur, <i>ecce, intelliget servus meus, et |
| 818 exaltabitur, et elevabitur, et sublimis erit valde. Sicut | |
| 819 obstupuerunt super eum multi, sic inglorius erit inter viros | |
| 820 aspectus eius, et forma eius inter filios hominum</i>. Sed Christus | |
| 821 est exaltatus secundum hoc quod habuit omnem gratiam et omnem | |
| 822 scientiam, pro quo super eo multi admirantes obstupuerunt. Ergo | |
| 823 videtur quod inglorius fuerit sustinendo omnem passionem | |
| 53 | 824 humanam.</p><p title="III q. 46 a. 5 arg. 3"><a name="48881"><span class="ref">[48881] IIIª q. 46 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 825 passio Christi ordinata est ad liberationem hominis a peccato, ut |
| 826 supra dictum est. Sed Christus venit liberare homines ab omni | |
| 53 | 827 peccatorum genere. Ergo debuit pati omne genus passionum.</p><p title="III q. 46 a. 5 s. c."><a name="48882"><span class="ref">[48882] IIIª q. 46 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 828 quod dicitur Ioan. XIX, quod <i>milites primi quidem fregerunt |
| 829 crura et alterius qui crucifixus est cum eo, ad Iesum autem cum | |
| 830 venissent, non fregerunt eius crura</i>. Non ergo passus est omnem | |
| 53 | 831 humanam passionem.</p><p title="III q. 46 a. 5 co."><a name="48883"><span class="ref">[48883] IIIª q. 46 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 832 dicendum quod passiones humanae possunt considerari dupliciter. Uno |
| 833 modo, quantum ad speciem. Et sic non oportuit Christum omnem | |
| 834 humanam passionem pati, quia multae passionum species sibi invicem | |
| 835 contrariantur, sicut combustio in igne et submersio in aqua. | |
| 836 Loquimur enim nunc de passionibus ab extrinseco illatis, quia | |
| 837 passiones ab intrinseco causatas, sicut sunt aegritudines | |
| 838 corporales, non decuit eum pati, ut supra dictum est. Sed secundum | |
| 839 genus, passus est omnem passionem humanam. Quod quidem potest | |
| 840 considerari tripliciter. Uno modo, ex parte hominum. Passus est | |
| 841 enim aliquid et a gentilibus, et a Iudaeis; a masculis et feminis, | |
| 842 ut patet de ancillis accusantibus Petrum. Passus est etiam a | |
| 843 principibus, et a ministris eorum, et popularibus, secundum illud | |
| 844 Psalmi, <i>quare fremuerunt gentes, et populi meditati sunt inania? | |
| 845 Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum, adversus | |
| 846 dominum et adversus Christum eius</i>. Passus est etiam a | |
| 847 familiaribus et notis, sicut patet de Iuda eum prodente, et Petro | |
| 848 ipsum negante. Alio modo patet idem ex parte eorum in quibus homo | |
| 849 potest pati. Passus est enim Christus in suis amicis eum | |
| 850 deserentibus; in fama per blasphemias contra eum dictas; in honore | |
| 851 et gloria per irrisiones et contumelias ei illatas; in rebus per | |
| 852 hoc quod etiam vestibus spoliatus est; in anima per tristitiam, | |
| 853 taedium et timorem; in corpore per vulnera et flagella. Tertio | |
| 854 potest considerari quantum ad corporis membra. Passus est enim | |
| 855 Christus in capite pungentium spinarum coronam; in manibus et | |
| 856 pedibus fixionem clavorum; in facie alapas et sputa; et in toto | |
| 857 corpore flagella. Fuit etiam passus secundum omnem sensum | |
| 858 corporeum, secundum tactum quidem, flagellatus et clavis confixus; | |
| 859 secundum gustum, felle et aceto potatus; secundum olfactum, in loco | |
| 860 fetido cadaverum mortuorum, qui dicitur Calvariae, appensus | |
| 861 patibulo; secundum auditum, lacessitus vocibus blasphemantium et | |
| 862 irridentium; secundum visum, videns matrem et discipulum quem | |
| 53 | 863 diligebat flentes.</p><p title="III q. 46 a. 5 ad 1"><a name="48884"><span class="ref">[48884] IIIª q. 46 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 864 dicendum quod verbum illud Hilarii est intelligendum quantum ad |
| 53 | 865 omnia genera passionum, non autem quantum ad omnes species.</p><p title="III q. 46 a. 5 ad 2"><a name="48885"><span class="ref">[48885] IIIª q. 46 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 866 dicendum quod similitudo ibi attenditur, non quantum ad numerum |
| 867 passionum et gratiarum, sed quantum ad magnitudinem utriusque, quia | |
| 868 sicut sublimatus est in donis gratiarum super alios, ita deiectus | |
| 53 | 869 est infra alios per ignominiam passionis.</p><p title="III q. 46 a. 5 ad 3"><a name="48886"><span class="ref">[48886] IIIª q. 46 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 870 dicendum quod, secundum sufficientiam, una minima passio Christi |
| 871 suffecit ad redimendum genus humanum ab omnibus peccatis. Sed | |
| 872 secundum convenientiam, sufficiens fuit quod pateretur omnia genera | |
| 53 | 873 passionum, sicut iam dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 46 a. 6 arg. 1"><a name="48887"><span class="ref">[48887] IIIª q. 46 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 874 proceditur. Videtur quod dolor passionis Christi non fuerit maior |
| 875 omnibus aliis doloribus. Dolor enim patientis augetur secundum | |
| 876 gravitatem et diuturnitatem passionis. Sed quidam martyres | |
| 877 graviores passiones et diuturniores sustinuerunt quam Christus, | |
| 878 sicut patet de Laurentio, qui est assatus in craticula; et de | |
| 879 Vincentio, cuius carnes sunt ungulis ferreis laceratae. Ergo | |
| 53 | 880 videtur quod dolor Christi patientis non fuerit maximus.</p><p title="III q. 46 a. 6 arg. 2"><a name="48888"><span class="ref">[48888] IIIª q. 46 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 881 virtus mentis est mitigativa doloris, in tantum quod Stoici |
| 882 posuerunt <i>tristitiam in animo sapientis non cadere</i>. Et | |
| 883 Aristoteles posuit quod virtus moralis medium tenet in passionibus. | |
| 884 Sed in Christo fuit perfectissima virtus mentis. Ergo videtur quod | |
| 53 | 885 in Christo fuerit minimus dolor.</p><p title="III q. 46 a. 6 arg. 3"><a name="48889"><span class="ref">[48889] IIIª q. 46 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 886 quanto aliquod patiens est magis sensibile, tanto maior sequitur |
| 887 dolor passionis. Sed anima est sensibilior quam corpus, cum corpus | |
| 888 sentiat ex anima. Adam etiam in statu innocentiae videtur corpus | |
| 889 sensibilius habuisse quam Christus, qui assumpsit corpus humanum | |
| 890 cum naturalibus defectibus. Ergo videtur quod dolor animae | |
| 891 patientis in Purgatorio vel in Inferno, vel etiam dolor Adae si | |
| 53 | 892 passus fuisset, maior fuisset quam dolor passionis Christi.</p><p title="III q. 46 a. 6 arg. 4"><a name="48890"><span class="ref">[48890] IIIª q. 46 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 893 maioris boni amissio causat maiorem dolorem. Sed peccator peccando |
| 894 amittit maius bonum quam Christus patiendo, quia vita gratiae est | |
| 895 melior quam vita naturae. Christus etiam, qui amisit vitam post | |
| 896 triduum resurrecturus, minus aliquid videtur amisisse quam illi qui | |
| 897 amittunt vitam permansuri in morte. Ergo videtur quod dolor Christi | |
| 53 | 898 non fuerit maximus dolor.</p><p title="III q. 46 a. 6 arg. 5"><a name="48891"><span class="ref">[48891] IIIª q. 46 a. 6 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 899 innocentia patientis diminuit dolorem passionis. Sed Christus |
| 900 innocenter est passus, secundum illud Ierem. XI, <i>ego autem quasi | |
| 901 agnus mansuetus qui portatur ad victimam</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 902 dolor passionis Christi non fuerit maximus.</p><p title="III q. 46 a. 6 arg. 6"><a name="48892"><span class="ref">[48892] IIIª q. 46 a. 6 arg. 6</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 903 his quae Christi sunt, nihil fuit superfluum. Sed minimus dolor |
| 904 Christi suffecisset ad finem salutis humanae, habuisset enim | |
| 905 infinitam virtutem ex persona divina. Ergo superfluum fuisset | |
| 53 | 906 assumere maximum dolorem.</p><p title="III q. 46 a. 6 s. c."><a name="48893"><span class="ref">[48893] IIIª q. 46 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 907 quod habetur Thren. I ex persona Christi, <i>attendite, et videte |
| 53 | 908 si est dolor sicut dolor meus</i>.</p><p title="III q. 46 a. 6 co."><a name="48894"><span class="ref">[48894] IIIª q. 46 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 909 dicendum quod, sicut supra dictum est cum de defectibus assumptis a |
| 910 Christo ageretur, in Christo patiente fuit verus dolor et | |
| 911 sensibilis, qui causatur ex corporali nocivo; et dolor interior, | |
| 912 qui causatur ex apprehensione alicuius nocivi, qui tristitia | |
| 913 dicitur. Uterque autem dolor in Christo fuit maximus inter dolores | |
| 914 praesentis vitae. Quod quidem contingit propter quatuor. Primo | |
| 915 quidem, propter causas doloris. Nam doloris sensibilis causa fuit | |
| 916 laesio corporalis. Quae acerbitatem habuit, tum propter | |
| 917 generalitatem passionis, de qua dictum est, tum etiam ex genere | |
| 918 passionis. Quia mors confixorum in cruce est acerbissima, quia | |
| 919 configuntur in locis nervosis et maxime sensibilibus, scilicet in | |
| 920 manibus et pedibus; et ipsum pondus corporis pendentis continue | |
| 921 auget dolorem; et cum hoc etiam est doloris diuturnitas, quia non | |
| 922 statim moriuntur, sicut hi qui sunt gladio interfecti. Doloris | |
| 923 autem interioris causa fuit, primo quidem, omnia peccata humani | |
| 924 generis, pro quibus satisfaciebat patiendo, unde ea quasi sibi | |
| 925 adscribit, dicens in Psalmo, <i>verba delictorum meorum</i>. | |
| 926 Secundo, specialiter casus Iudaeorum et aliorum in eius mortem | |
| 927 delinquentium, et praecipue discipulorum, qui scandalum passi | |
| 928 fuerant in Christi passione. Tertio etiam amissio vitae corporalis, | |
| 929 quae naturaliter est horribilis humanae naturae. Secundo potest | |
| 930 magnitudo considerari ex perceptibilitate patientis. Nam et | |
| 931 secundum corpus erat optime complexionatus, cum corpus eius fuerit | |
| 932 formatum miraculose operatione spiritus sancti, sicut et alia quae | |
| 933 per miracula facta sunt, sunt aliis potiora, ut Chrysostomus dicit | |
| 934 de vino in quod Christus aquam convertit in nuptiis. Et ideo in eo | |
| 935 maxime viguit sensus tactus, ex cuius perceptione sequitur dolor. | |
| 936 Anima etiam, secundum vires interiores, efficacissime apprehendit | |
| 937 omnes causas tristitiae. Tertio magnitudo doloris Christi patientis | |
| 938 potest considerari ex doloris puritate. Nam in aliis patientibus | |
| 939 mitigatur tristitia interior, et etiam dolor exterior, ex aliqua | |
| 940 consideratione rationis, per quandam derivationem seu redundantiam | |
| 941 a superioribus viribus ad inferiores. Quod in Christo patiente non | |
| 942 fuit, unicuique enim virium permisit agere quod est sibi proprium, | |
| 943 sicut Damascenus dicit. Quarto potest considerari magnitudo doloris | |
| 944 Christi patientis ex hoc quod passio illa et dolor a Christo | |
| 945 fuerunt assumpta voluntarie, propter finem liberationis hominum a | |
| 946 peccato. Et ideo tantam quantitatem doloris assumpsit quae esset | |
| 947 proportionata magnitudini fructus qui inde sequebatur. Ex his | |
| 948 igitur omnibus causis simul consideratis manifeste apparet quod | |
| 53 | 949 dolor Christi fuit maximus.</p><p title="III q. 46 a. 6 ad 1"><a name="48895"><span class="ref">[48895] IIIª q. 46 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 950 dicendum quod ratio illa procedit ex uno tantum praedictorum, |
| 951 scilicet ex laesione corporali, quae est causa sensibilis doloris. | |
| 952 Sed ex aliis causis multo magis dolor Christi patientis augetur, ut | |
| 53 | 953 dictum est.</p><p title="III q. 46 a. 6 ad 2"><a name="48896"><span class="ref">[48896] IIIª q. 46 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 954 dicendum quod virtus moralis aliter mitigat tristitiam interiorem, |
| 955 et aliter exteriorem dolorem sensibilem. Tristitiam enim interiorem | |
| 956 diminuit directe, in ea medium constituendo sicut in propria | |
| 957 materia. Medium autem in passionibus virtus moralis constituit, ut | |
| 958 in secunda parte habitum est, non secundum quantitatem rei, sed | |
| 959 secundum quantitatem proportionis, ut scilicet passio non excedat | |
| 960 regulam rationis. Et quia Stoici reputabant quod nulla tristitia | |
| 961 esset ad aliquid utilis, ideo credebant quod totaliter a ratione | |
| 962 discordaret, et per consequens quod totaliter esset sapienti | |
| 963 vitanda. Sed secundum rei veritatem, tristitia aliqua laudabilis | |
| 964 est, ut Augustinus probat, in XIV de Civ. Dei, quando scilicet | |
| 965 procedit ex sancto amore, ut puta cum aliquis tristatur de peccatis | |
| 966 propriis vel alienis. Assumitur etiam ut utilis ad finem | |
| 967 satisfactionis pro peccato, secundum illud II Cor. VII, <i>quae | |
| 968 secundum Deum est tristitia, poenitentiam in salutem stabilem | |
| 969 operatur</i>. Et ideo Christus, ut satisfaceret pro peccatis omnium | |
| 970 hominum, assumpsit tristitiam maximam quantitate absoluta, non | |
| 971 tamen excedentem regulam rationis. Dolorem autem exteriorem sensus | |
| 972 virtus moralis directe non minuit, quia talis dolor non obedit | |
| 973 rationi, sed sequitur corporis naturam. Diminuit tamen ipsum | |
| 974 indirecte per redundantiam a superioribus viribus in inferiores. | |
| 53 | 975 Quod in Christo non fuit, ut dictum est.</p><p title="III q. 46 a. 6 ad 3"><a name="48897"><span class="ref">[48897] IIIª q. 46 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 976 dicendum quod dolor animae separatae patientis pertinet ad statum |
| 977 futurae damnationis, qui excedit omne malum huius vitae, sicut | |
| 978 sanctorum gloria excedit omne bonum praesentis vitae. Unde, cum | |
| 979 diximus Christi dolorem esse maximum, non comparamus ipsum dolori | |
| 980 animae separatae. Corpus autem Adae pati non poterat, nisi peccaret | |
| 981 et sic fieret mortale et passibile. Et minus doleret patiens quam | |
| 982 corpus Christi, propter rationes praedictas. Ex quibus etiam | |
| 983 apparet quod etiam si, per impossibile, ponatur quod Adam in statu | |
| 984 innocentiae passus fuisset, minor fuisset eius dolor quam | |
| 53 | 985 Christi.</p><p title="III q. 46 a. 6 ad 4"><a name="48898"><span class="ref">[48898] IIIª q. 46 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 986 dicendum quod Christus non solum doluit pro amissione vitae |
| 987 corporalis propriae, sed etiam pro peccatis omnium aliorum. Qui | |
| 988 dolor in Christo excessit omnem dolorem cuiuslibet contriti. Tum | |
| 989 quia ex maiori sapientia et caritate processit, ex quibus dolor | |
| 990 contritionis augetur. Tum etiam quia pro omnium peccatis simul | |
| 991 doluit, secundum illud Isaiae LIII, <i>vere dolores nostros ipse | |
| 992 tulit</i>. Vita autem corporalis Christi fuit tantae dignitatis, et | |
| 993 praecipue propter divinitatem unitam, quod de eius amissione etiam | |
| 994 ad horam, magis esset dolendum quam de amissione alterius hominis | |
| 995 per quantumcumque tempus. Unde et philosophus dicit, in III Ethic., | |
| 996 quod virtuosus plus diligit vitam suam quanto scit eam esse | |
| 997 meliorem, et tamen eam exponit propter bonum virtutis. Et similiter | |
| 998 Christus vitam suam maxime dilectam exposuit propter bonum | |
| 999 caritatis, secundum illud Ierem. XII, <i>dedi dilectam animam meam | |
| 53 | 1000 in manibus inimicorum eius</i>.</p><p title="III q. 46 a. 6 ad 5"><a name="48899"><span class="ref">[48899] IIIª q. 46 a. 6 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1001 dicendum quod innocentia patientis minuit dolorem passionis quantum |
| 1002 ad numerum, quia, dum nocens patitur, dolet non solum de poena, sed | |
| 1003 etiam de culpa; innocens autem solum de poena. Qui tamen dolor in | |
| 1004 eo augetur ex innocentia, inquantum apprehendit nocumentum illatum | |
| 1005 ut magis indebitum. Unde etiam et alii magis sunt reprehensibiles | |
| 1006 si eis non compatiuntur, secundum illud Isaiae LVII, <i>iustus | |
| 53 | 1007 autem perit, et non est qui recogitet in corde suo</i>.</p><p title="III q. 46 a. 6 ad 6"><a name="48900"><span class="ref">[48900] IIIª q. 46 a. 6 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 1008 dicendum quod Christus voluit genus humanum a peccatis liberare, |
| 1009 non sola potestate, sed etiam iustitia. Et ideo non solum attendit | |
| 1010 quantam virtutem dolor eius haberet ex divinitate unita, sed etiam | |
| 1011 quantum dolor eius sufficeret secundum naturam humanam, ad tantam | |
| 53 | 1012 satisfactionem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 46 a. 7 arg. 1"><a name="48901"><span class="ref">[48901] IIIª q. 46 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 1013 sic proceditur. Videtur quod Christus non fuerit passus secundum |
| 1014 totam animam. Anima enim patitur, patiente corpore, per accidens, | |
| 1015 inquantum est corporis actus. Sed anima non est actus corporis | |
| 1016 secundum quamlibet partem eius, nam intellectus nullius corporis | |
| 1017 actus est, ut dicitur in III de anima. Ergo videtur quod Christus | |
| 53 | 1018 non fuerit passus secundum totam animam.</p><p title="III q. 46 a. 7 arg. 2"><a name="48902"><span class="ref">[48902] IIIª q. 46 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1019 quaelibet potentia animae patitur a suo obiecto. Sed superioris |
| 1020 partis rationis obiectum sunt rationes aeternae, quibus | |
| 1021 inspiciendis et consulendis intendit, ut Augustinus dicit, XII de | |
| 1022 Trin. Ex rationibus autem aeternis nullum potuit Christus pati | |
| 1023 nocumentum, cum in nullo ei contrariarentur. Ergo videtur quod non | |
| 53 | 1024 fuerit passus secundum totam animam.</p><p title="III q. 46 a. 7 arg. 3"><a name="48903"><span class="ref">[48903] IIIª q. 46 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1025 quando passio sensibilis usque ad rationem pertingit, tunc dicitur |
| 1026 completa passio. Quae in Christo non fuit, ut Hieronymus dicit, sed | |
| 1027 solum propassio. Unde et Dionysius dicit, in epistola ad Ioannem | |
| 1028 Evangelistam, quod <i>passiones sibi illatas patiebatur secundum | |
| 1029 iudicare solum</i>. Non ergo videtur quod Christus secundum totam | |
| 53 | 1030 animam pateretur.</p><p title="III q. 46 a. 7 arg. 4"><a name="48904"><span class="ref">[48904] IIIª q. 46 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1031 passio dolorem causat. Sed in intellectu speculativo non est dolor, |
| 1032 quia <i>delectationi quae est ab eo quod est considerare, nulla | |
| 1033 tristitia opponitur</i>, ut philosophus dicit, I Topic. Ergo | |
| 53 | 1034 videtur quod Christus non pateretur secundum totam animam.</p><p title="III q. 46 a. 7 s. c."><a name="48905"><span class="ref">[48905] IIIª q. 46 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1035 quod in Psalmo dicitur, ex persona Christi, <i>repleta est malis |
| 1036 anima mea</i>, Glossa, <i>non vitiis, sed doloribus, quibus anima | |
| 1037 carni compatitur, vel malis, scilicet pereuntis populi, | |
| 1038 compatiendo</i>. Non autem fuisset anima eius his malis repleta, si | |
| 1039 non secundum totam animam passus esset. Ergo Christus secundum | |
| 53 | 1040 totam animam passus est.</p><p title="III q. 46 a. 7 co."><a name="48906"><span class="ref">[48906] IIIª q. 46 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1041 dicendum quod totum dicitur respectu partium. Partes autem animae |
| 1042 dicuntur potentiae eius. Sic ergo dicitur anima tota pati, | |
| 1043 inquantum patitur secundum suam essentiam, vel inquantum secundum | |
| 1044 omnes suas potentias patitur. Sed considerandum est quod aliqua | |
| 1045 potentia animae potest pati dupliciter. Uno modo, passione propria, | |
| 1046 quae quidem est secundum quod patitur a suo obiecto, sicut si visus | |
| 1047 patiatur ex superabundantia visibilis. Alio modo patitur aliqua | |
| 1048 potentia passione subiecti super quod fundatur, sicut visus patitur | |
| 1049 patiente sensu tactus in oculo, super quem fundatur visus; puta cum | |
| 1050 oculus pungitur, aut etiam distemperatur per calorem. Sic igitur | |
| 1051 dicendum quod, si intelligamus totam animam ratione suae essentiae, | |
| 1052 sic manifestum est totam animam Christi passam esse. Nam tota | |
| 1053 essentia animae coniungitur corpori ita quod <i>tota est in toto, | |
| 1054 et tota in qualibet parte eius</i>. Et ideo, corpore patiente et | |
| 1055 disposito ad separationem ab anima, tota anima patiebatur. Si vero | |
| 1056 intelligamus totam animam secundum omnes potentias eius, sic, | |
| 1057 loquendo de passionibus propriis potentiarum, patiebatur quidem | |
| 1058 secundum omnes vires inferiores, quia in singulis viribus | |
| 1059 inferioribus animae, quae circa temporalia operantur, inveniebatur | |
| 1060 aliquid quod erat causa doloris Christi, sicut ex supra dictis | |
| 1061 patet. Sed secundum hoc superior ratio non patiebatur in Christo ex | |
| 1062 parte sui obiecti, scilicet Dei, qui non erat animae Christi causa | |
| 1063 doloris, sed delectationis et gaudii. Secundum autem illum modum | |
| 1064 passionis quo potentia aliqua dicitur pati ex parte sui subiecti, | |
| 1065 sic omnes potentiae animae Christi patiebantur. Omnes enim | |
| 1066 potentiae animae Christi radicantur in essentia eius, ad quam | |
| 53 | 1067 perveniebat passio, passo corpore, cuius est actus.</p><p title="III q. 46 a. 7 ad 1"><a name="48907"><span class="ref">[48907] IIIª q. 46 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1068 dicendum quod, licet intellectus, secundum quod est potentia |
| 1069 quaedam, non sit corporis actus; essentia tamen animae est corporis | |
| 1070 actus, in qua radicatur potentia intellectiva, ut in prima parte | |
| 53 | 1071 habitum est.</p><p title="III q. 46 a. 7 ad 2"><a name="48908"><span class="ref">[48908] IIIª q. 46 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1072 dicendum quod illa ratio procedit de passione quae est ex parte |
| 1073 proprii obiecti, secundum quam superior ratio in Christo passa non | |
| 53 | 1074 fuit.</p><p title="III q. 46 a. 7 ad 3"><a name="48909"><span class="ref">[48909] IIIª q. 46 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1075 dicendum quod dolor tunc dicitur esse passio perfecta, per quam |
| 1076 anima perturbatur, quando passio sensitivae partis pertingit usque | |
| 1077 ad immutandam rationem a rectitudine sui actus, ut scilicet | |
| 1078 sequatur passionem, et non habeat liberum arbitrium super eam. Sic | |
| 1079 autem passio sensitivae partis non pervenit in Christo usque ad | |
| 53 | 1080 rationem, sed ex parte subiecti, ut dictum est.</p><p title="III q. 46 a. 7 ad 4"><a name="48910"><span class="ref">[48910] IIIª q. 46 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1081 dicendum quod intellectus speculativus non potest habere dolorem |
| 1082 vel tristitiam ex parte sui obiecti, quod est verum absolute | |
| 1083 consideratum, quod est perfectio eius. Potest tamen ad ipsum | |
| 53 | 1084 pertinere dolor, vel causa doloris, per modum iam dictum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 46 a. 8 arg. 1"><a name="48911"><span class="ref">[48911] IIIª q. 46 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 1085 proceditur. Videtur quod anima Christi, in articulo illius |
| 1086 passionis, non tota frueretur fruitione beata. Impossibile est enim | |
| 1087 simul dolere et gaudere, cum dolor et gaudium sint contraria. Sed | |
| 1088 anima Christi tota patiebatur dolorem in tempore passionis, ut | |
| 53 | 1089 supra habitum est. Non ergo poterat esse ut tota frueretur.</p><p title="III q. 46 a. 8 arg. 2"><a name="48912"><span class="ref">[48912] IIIª q. 46 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1090 philosophus dicit, in VII Ethic., quod tristitia, si sit vehemens, |
| 1091 non solum impedit delectationem contrariam, sed quamcumque, et e | |
| 1092 converso. Dolor autem passionis Christi fuit maximus, ut ostensum | |
| 1093 est, et similiter delectatio fruitionis est maxima, ut in primo | |
| 1094 secundae partis habitum est. Non ergo potuit esse quod anima | |
| 53 | 1095 Christi tota simul pateretur et frueretur.</p><p title="III q. 46 a. 8 arg. 3"><a name="48913"><span class="ref">[48913] IIIª q. 46 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1096 fruitio beata est secundum cognitionem et amorem divinorum, ut |
| 1097 patet per Augustinum, in I de Doct. Christ. Sed non omnes vires | |
| 1098 animae attingunt ad cognoscendum et amandum Deum. Non ergo tota | |
| 53 | 1099 anima Christi fruebatur.</p><p title="III q. 46 a. 8 s. c."><a name="48914"><span class="ref">[48914] IIIª q. 46 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1100 quod Damascenus dicit, in III libro, quod <i>divinitas Christi |
| 1101 permisit carni agere et pati quae propria</i>. Ergo, pari ratione, | |
| 1102 cum proprium esset animae Christi, inquantum erat beata, quod | |
| 53 | 1103 frueretur, passio eius fruitionem non impediebat.</p><p title="III q. 46 a. 8 co."><a name="48915"><span class="ref">[48915] IIIª q. 46 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1104 dicendum quod, sicut dictum est prius, tota anima potest intelligi |
| 1105 et secundum essentiam, et secundum omnes eius potentias. Si autem | |
| 1106 intelligatur secundum essentiam, sic tota anima fruebatur, | |
| 1107 inquantum est subiectum superioris partis animae, cuius est frui | |
| 1108 divinitate, ut, sicut passio ratione essentiae attribuitur | |
| 1109 superiori parti animae, ita e converso fruitio ratione superioris | |
| 1110 partis animae attribuatur essentiae. Si vero accipiamus totam | |
| 1111 animam ratione omnium potentiarum eius, sic non tota anima | |
| 1112 fruebatur, nec directe quidem, quia fruitio non potest esse actus | |
| 1113 cuiuslibet partis animae; nec per redundantiam, quia, dum Christus | |
| 1114 erat viator, non fiebat redundantia gloriae a superiori parte in | |
| 1115 inferiorem, nec ab anima in corpus. Sed quia nec e converso | |
| 1116 superior pars animae non impediebatur circa id quod est sibi | |
| 1117 proprium, per inferiorem, consequens est quod superior pars animae | |
| 53 | 1118 perfecte fruebatur, Christo patiente.</p><p title="III q. 46 a. 8 ad 1"><a name="48916"><span class="ref">[48916] IIIª q. 46 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1119 dicendum quod gaudium fruitionis non contrariatur directe dolori |
| 1120 passionis, quia non sunt de eodem. Nihil enim prohibet contraria | |
| 1121 eidem inesse non secundum idem. Et sic gaudium fruitionis potest | |
| 1122 pertinere ad superiorem partem rationis per proprium actum, dolor | |
| 1123 autem passionis secundum suum subiectum. Ad essentiam vero animae | |
| 1124 pertinet dolor passionis ex parte corporis, cuius est forma, | |
| 53 | 1125 gaudium vero fruitionis ex parte potentiae, cui subiicitur.</p><p title="III q. 46 a. 8 ad 2"><a name="48917"><span class="ref">[48917] IIIª q. 46 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1126 dicendum quod verbum illud philosophi habet veritatem ratione |
| 1127 redundantiae quae naturaliter fit ab una potentia animae in aliam. | |
| 53 | 1128 Sed hoc in Christo non fuit, ut supra dictum est.</p><p title="III q. 46 a. 8 ad 3"><a name="48918"><span class="ref">[48918] IIIª q. 46 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1129 dicendum quod ratio illa procedit de totalitate animae quantum ad |
| 53 | 1130 eius potentias.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="III q. 46 a. 9 arg. 1"><a name="48919"><span class="ref">[48919] IIIª q. 46 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic |
| 28 | 1131 proceditur. Videtur quod Christus non fuerit convenienti tempore |
| 1132 passus. Passio enim Christi figurabatur per immolationem agni | |
| 1133 paschalis, unde et apostolus dicit, I Cor. V, <i>Pascha nostrum | |
| 1134 immolatus est Christus</i>. Sed agnus paschalis immolabatur | |
| 1135 quartadecima die ad vesperam, ut dicitur Exod. XII. Ergo videtur | |
| 1136 quod Christus tunc debuerit pati. Quod patet esse falsum, nam tunc | |
| 1137 Pascha cum suis discipulis celebravit, secundum illud Marc. XIV, | |
| 1138 <i>prima die azymorum, quando Pascha immolabant</i>; sequenti autem | |
| 53 | 1139 die passus fuit.</p><p title="III q. 46 a. 9 arg. 2"><a name="48920"><span class="ref">[48920] IIIª q. 46 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1140 passio Christi dicitur eius exaltatio, secundum illud Ioan. III, |
| 1141 <i>oportet exaltari filium hominis</i>. Ipse autem Christus dicitur | |
| 1142 sol iustitiae, ut patet Malach. ultimo. Ergo videtur quod debuit | |
| 1143 pati hora sexta, quando sol est in maxima sua exaltatione. Cuius | |
| 1144 contrarium videtur per id quod dicitur Marc. XV, <i>erat autem hora | |
| 53 | 1145 tertia, et crucifixerunt eum</i>.</p><p title="III q. 46 a. 9 arg. 3"><a name="48921"><span class="ref">[48921] IIIª q. 46 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1146 sicut sol in hora sexta maxime exaltatur quolibet die, ita in |
| 1147 solstitio aestivali maxime exaltatur quolibet anno. Debuit ergo | |
| 1148 Christus magis pati circa tempus solstitii aestivalis, quam circa | |
| 53 | 1149 tempus aequinoctii vernalis.</p><p title="III q. 46 a. 9 arg. 4"><a name="48922"><span class="ref">[48922] IIIª q. 46 a. 9 arg. 4</span></a> Praeterea, per |
| 28 | 1150 praesentiam Christi in mundo mundus illuminabatur, secundum illud |
| 1151 Ioan. IX, <i>quandiu sum in mundo, lux mundi sum</i>. Conveniens | |
| 1152 igitur fuisset humanae saluti ut diutius in hoc mundo vixisset, ita | |
| 53 | 1153 quod non pateretur in iuvenili aetate, sed magis in senili.</p><p title="III q. 46 a. 9 s. c."><a name="48923"><span class="ref">[48923] IIIª q. 46 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1154 quod dicitur Ioan. XIII, <i>sciens Iesus quod venit hora eius ut |
| 1155 transeat de hoc mundo ad patrem</i>. Et Ioan. II dicit, <i>nondum | |
| 1156 venit hora mea</i>. Ubi dicit Augustinus, <i>ubi tantum fecit | |
| 1157 quantum sufficere iudicavit, venit hora eius, non necessitatis, sed | |
| 1158 voluntatis; non conditionis, sed potestatis</i>. Convenienti igitur | |
| 53 | 1159 tempore passus est.</p><p title="III q. 46 a. 9 co."><a name="48924"><span class="ref">[48924] IIIª q. 46 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1160 dicendum quod, sicut supra dictum est, passio Christi subiecta erat |
| 1161 eius voluntati. Voluntas autem eius regebatur divina sapientia, | |
| 1162 quae omnia convenienter et suaviter disponit, ut dicitur Sap. VIII. | |
| 1163 Et ideo dicendum est quod convenienti tempore passio Christi | |
| 1164 celebrata est. Unde et in libro quaest. Nov. et Vet. Test., | |
| 1165 dicitur, <i>omnia propriis locis et temporibus gessit | |
| 53 | 1166 salvator</i>.</p><p title="III q. 46 a. 9 ad 1"><a name="48925"><span class="ref">[48925] IIIª q. 46 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1167 dicendum quod quidam dicunt Christum fuisse passum quartadecima |
| 1168 luna, quando Iudaei Pascha immolabant. Unde et Ioan. XVIII dicitur | |
| 1169 quod Iudaei non introierunt in praetorium Pilati ipso die | |
| 1170 passionis, ut non contaminarentur, sed ut manducarent Pascha. Ubi | |
| 1171 Chrysostomus dicit quod <i>tunc Iudaei faciebant Pascha, ipse vero | |
| 1172 ante unam diem celebravit Pascha, reservans suam occisionem sextae | |
| 1173 feriae, quando vetus Pascha fiebat</i>. Cui videtur consonare quod | |
| 1174 dicitur Ioan. XIII, quod <i>ante diem festum Paschae, Christus, | |
| 1175 facta cena, pedes discipulorum lavit</i>. Sed contra hoc videtur | |
| 1176 esse quod dicitur Matth. XXVI, quod <i>prima die azymorum | |
| 1177 accesserunt discipuli ad Iesum dicentes, ubi vis paremus tibi | |
| 1178 comedere Pascha? Ex quo patet, cum primus dies azymorum dicatur | |
| 1179 quartusdecimus dies mensis primi, quando agnus immolabatur et luna | |
| 1180 plenissima est</i>, ut Hieronymus dicit, quartadecima luna Christum | |
| 1181 cenam fecisse, et quintadecima eum passum fuisse. Et hoc expressius | |
| 1182 manifestatur per id quod dicitur Marc. XIV, <i>primo die azymorum, | |
| 1183 quando Pascha immolabant</i>, etc.; et Luc. XXII, <i>venit dies | |
| 1184 azymorum, in quo necesse erat occidi Pascha</i>. Et ideo quidam | |
| 1185 dicunt quod Christus die convenienti, idest quartadecima luna, | |
| 1186 Pascha cum discipulis suis manducavit, <i>demonstrans quod usque ad | |
| 1187 ultimum diem non erat contrarius legi</i>, ut Chrysostomus dicit, | |
| 1188 super Matth., sed Iudaei, occupati circa procurationem mortis | |
| 1189 Christi, contra legem celebrationem Paschae in crastinum | |
| 1190 distulerunt. Et propter hoc de his dicitur quod in die passionis | |
| 1191 Christi noluerunt intrare praetorium, <i>ut non contaminarentur, | |
| 1192 sed manducarent Pascha</i>. Sed nec illud videtur esse consonum | |
| 1193 verbis Marci dicentis, <i>primo die azymorum, quando Pascha | |
| 1194 immolabant</i>. Simul ergo Christus et Iudaei vetus Pascha | |
| 1195 celebraverunt. Et, sicut Beda dicit, super Marc., <i>licet | |
| 1196 Christus, qui est Pascha nostrum, sit crucifixus sequenti die, hoc | |
| 1197 est quintadecima luna; attamen nocte qua agnus immolabatur, | |
| 1198 corporis sanguinisque sui discipulis tradens mysteria celebranda, | |
| 1199 et a Iudaeis tentus et alligatus, ipsius immolationis, hoc est | |
| 1200 passionis suae, sacravit exordium</i>. Cum autem dicitur, Ioan. | |
| 1201 XIII, ante diem festum Paschae, intelligitur hoc fuisse | |
| 1202 quartadecima luna, quod tunc evenit feria quinta, nam, luna | |
| 1203 existente quintadecima, erat dies solemnissimus Paschae apud | |
| 1204 Iudaeos. Et sic eundem diem quem Ioannes nominat ante diem festum | |
| 1205 Paschae, propter distinctionem naturalem dierum, Matthaeus nominat | |
| 1206 primam diem azymorum, quia, secundum ritum Iudaicae festivitatis, | |
| 1207 solemnitas incipiebat a vespera praecedentis diei. Quod autem | |
| 1208 dicitur eos comesturos esse Pascha in quintadecima luna, | |
| 1209 intelligendum est quod ibi Pascha non dicitur agnus paschalis, qui | |
| 1210 immolatus fuerat decimaquarta luna, sed dicitur cibus paschalis, | |
| 1211 idest azymi panes, quos oportebat comedi a mundis. Unde | |
| 1212 Chrysostomus ibi aliam expositionem ponit, quod Pascha potest | |
| 53 | 1213 accipi pro toto festo Iudaeorum, quod septem diebus agebatur.</p><p title="III q. 46 a. 9 ad 2"><a name="48926"><span class="ref">[48926] IIIª q. 46 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1214 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de consensu Evang., |
| 1215 <i>hora erat quasi sexta, cum traditus esset dominus crucifigendus | |
| 1216 a Pilato, ut Ioannes dicit, non enim erat plena sexta, sed quasi | |
| 1217 sexta, idest, peracta quinta, et aliquid de sexta esse coeperat, | |
| 1218 donec, completa sexta, Christo pendente in cruce, tenebrae fierent. | |
| 1219 Intelligitur autem fuisse hora tertia cum clamaverunt Iudaei ut | |
| 1220 dominus crucifigeretur, et veracissime demonstratur tunc eos | |
| 1221 crucifixisse quando clamaverunt. Ergo, ne quisquam cogitationem | |
| 1222 tanti criminis a Iudaeis aversus in milites converteret, erat, | |
| 1223 inquit, hora tertia, et crucifixerunt eum, ut illi potius eum | |
| 1224 crucifixisse inveniantur qui hora tertia ut crucifigeretur | |
| 1225 clamaverunt. Quanquam non desint qui parasceve, quam Ioannes | |
| 1226 commemorat, dicens, erat autem parasceve hora quasi sexta, horam | |
| 1227 diei tertiam velint intelligi. Parasceve quippe interpretatur | |
| 1228 praeparatio. Verum autem Pascha, quod in passione domini | |
| 1229 celebratur, incoepit praeparari ab hora noctis nona, quando | |
| 1230 scilicet omnes principes sacerdotum dixerunt, reus est mortis. Ab | |
| 1231 illa ergo hora noctis usque ad Christi crucifixionem occurrit hora | |
| 1232 parasceve sexta, secundum Ioannem; et hora diei tertia, secundum | |
| 1233 Marcum</i>. Quidam tamen dicunt quod haec diversitas ex peccato | |
| 1234 scriptoris contingit apud Graecos, nam figurae quibus tria et sex | |
| 53 | 1235 repraesentantur, satis sunt propinquae apud eos.</p><p title="III q. 46 a. 9 ad 3"><a name="48927"><span class="ref">[48927] IIIª q. 46 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1236 dicendum quod, sicut dicitur in libro de quaest. Nov. et Vet. |
| 1237 Test., <i>tunc voluit dominus passione sua mundum redimere et | |
| 1238 reformare, quando eum creaverat, idest in aequinoctio. Et tunc dies | |
| 1239 super noctem increscit, quia per passionem salvatoris a tenebris ad | |
| 1240 lucem perducimur</i>. Et quia perfecta illuminatio erit in secundo | |
| 1241 adventu Christi, ideo tempus secundi adventus aestati comparatur, | |
| 1242 Matth. XXIV, ubi dicitur, <i>cum ramus eius iam tener fuerit et | |
| 1243 folia nata, scitis quia prope est aestas. Ita et vos, cum videritis | |
| 1244 haec omnia, scitote quia prope est et in ianuis</i>. Et tunc etiam | |
| 53 | 1245 erit maxima Christi exaltatio.</p><p title="III q. 46 a. 9 ad 4"><a name="48928"><span class="ref">[48928] IIIª q. 46 a. 9 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1246 dicendum quod Christus in iuvenili aetate pati voluit propter tria. |
| 1247 Primo quidem, ut ex hoc magis suam dilectionem commendaret, quod | |
| 1248 vitam suam pro nobis dedit quando erat in perfectissimo statu. | |
| 1249 Secundo, quia non conveniebat ut in eo appareret naturae diminutio, | |
| 1250 sicut nec morbus, ut supra dictum est. Tertio ut, in iuvenili | |
| 1251 aetate moriens et resurgens, futuram resurgentium qualitatem in | |
| 1252 seipso Christus praemonstraret. Unde dicitur Ephes. IV, <i>donec | |
| 1253 occurramus omnes in unitatem fidei et agnitionis filii Dei, in | |
| 53 | 1254 virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="III q. 46 a. 10 arg. 1"><a name="48929"><span class="ref">[48929] IIIª q. 46 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum |
| 28 | 1255 sic proceditur. Videtur quod non convenienti loco Christus passus |
| 1256 fuerit. Christus enim passus est secundum carnem humanam, quae | |
| 1257 quidem concepta fuit ex virgine in Nazareth, et nata in Bethlehem. | |
| 1258 Ergo videtur quod non in Ierusalem, sed in Nazareth vel in | |
| 53 | 1259 Bethlehem pati debuerit.</p><p title="III q. 46 a. 10 arg. 2"><a name="48930"><span class="ref">[48930] IIIª q. 46 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1260 veritas debet respondere figurae. Sed passio Christi figurabatur |
| 1261 per sacrificia veteris legis. Sed huiusmodi sacrificia offerebantur | |
| 1262 in templo. Ergo et Christus in templo pati debuit, et non extra | |
| 53 | 1263 portam civitatis.</p><p title="III q. 46 a. 10 arg. 3"><a name="48931"><span class="ref">[48931] IIIª q. 46 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1264 medicina debet morbo respondere. Sed passio Christi fuit medicina |
| 1265 contra peccatum Adae. Adam autem non fuit sepultus in Ierusalem, | |
| 1266 sed in Hebron, dicitur enim Iosue XIV, <i>nomen Hebron antea | |
| 1267 vocabatur Cariath Arbe, Adam maximus ibi in terra Enacim situs | |
| 53 | 1268 erat</i>.</p><p title="III q. 46 a. 10 s. c."><a name="48932"><span class="ref">[48932] IIIª q. 46 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1269 quod dicitur Luc. XIII, <i>non capit prophetam perire extra |
| 53 | 1270 Ierusalem</i>. Convenienter igitur in Ierusalem passus est.</p><p title="III q. 46 a. 10 co."><a name="48933"><span class="ref">[48933] IIIª q. 46 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1271 dicendum quod, sicut dicitur in libro octoginta trium quaest., |
| 1272 <i>omnia propriis locis et temporibus gessit salvator</i>, quia, | |
| 1273 sicut omnia sunt in manu eius, ita etiam omnia loca. Et ideo, sicut | |
| 1274 convenienti tempore Christus passus est, ita etiam convenienti | |
| 53 | 1275 loco.</p><p title="III q. 46 a. 10 ad 1"><a name="48934"><span class="ref">[48934] IIIª q. 46 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1276 dicendum quod Christus convenientissime in Ierusalem passus est. |
| 1277 Primo quidem, quia Ierusalem erat locus a Deo electus ad sacrificia | |
| 1278 sibi offerenda. Quae quidem figuralia sacrificia figurabant Christi | |
| 1279 passionem, quod est verum sacrificium, secundum illud Ephes. V, | |
| 1280 <i>tradidit semetipsum hostiam et oblationem in odorem | |
| 1281 suavitatis</i>. Unde Beda dicit, in quadam homilia, quod | |
| 1282 <i>appropinquante hora passionis, dominus appropinquare voluit loco | |
| 1283 passionis</i>, scilicet in Ierusalem, quo pervenit ante quinque | |
| 1284 dies Paschae, sicut agnus paschalis ante quinque dies Paschae, | |
| 1285 idest decima luna, secundum praeceptum legis, ad locum immolationis | |
| 1286 ducebatur. Secundo, quia virtus passionis eius ad totum mundum | |
| 1287 diffundenda erat, in medio terrae habitabilis pati voluit, idest in | |
| 1288 Ierusalem. Unde dicitur in Psalmo, <i>Deus autem, rex noster ante | |
| 1289 saecula, operatus est salutem in medio terrae</i>, idest in | |
| 1290 Ierusalem, quae dicitur esse terrae umbilicus. Tertio, quia hoc | |
| 1291 maxime conveniebat humilitati eius, ut scilicet, sicut turpissimum | |
| 1292 genus mortis elegit, ita etiam ad eius humilitatem pertinuit quod | |
| 1293 in loco tam celebri confusionem pati non recusavit. Unde Leo Papa | |
| 1294 dicit, in sermone quodam Epiphaniae, <i>qui servi susceperat | |
| 1295 formam, Bethlehem praeelegit nativitati, Ierusalem passioni</i>. | |
| 1296 Quarto, ut ostenderet a principibus populi exortam esse iniquitatem | |
| 1297 occidentium ipsum. Et ideo in Ierusalem, ubi principes morabantur, | |
| 1298 voluit pati. Unde dicitur Act. IV, <i>convenerunt in ista civitate | |
| 1299 adversus puerum sanctum tuum Iesum, quem unxisti, Herodes et | |
| 53 | 1300 Pontius Pilatus, cum gentibus et populis Israel</i>.</p><p title="III q. 46 a. 10 ad 2"><a name="48935"><span class="ref">[48935] IIIª q. 46 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1301 dicendum quod Christus non in templo aut in civitate, sed extra |
| 1302 portam passus est, propter tria. Primo quidem, ut veritas | |
| 1303 responderet figurae. Nam vitulus et hircus, qui solemnissimo | |
| 1304 sacrificio ad expiationem totius multitudinis offerebantur, extra | |
| 1305 castra comburebantur, ut praecipitur Levit. XVI. Unde dicitur Heb. | |
| 1306 XIII, <i>quorum animalium infertur sanguis pro peccato in sancta | |
| 1307 per pontificem, horum corpora cremantur extra castra. Propter quod | |
| 1308 et Iesus, ut sanctificaret suum populum, extra portam passus | |
| 1309 est</i>. Secundo, ut per hoc daret exemplum nobis exeundi a mundana | |
| 1310 conversatione. Unde ibidem subditur, <i>exeamus igitur ad eum extra | |
| 1311 castra, improperium eius portantes</i>. Tertio, ut Chrysostomus | |
| 1312 dicit, in sermone de passione, <i>noluit dominus pati sub tecto, | |
| 1313 non in templo Iudaico, ne Iudaei subtraherent sacrificium salutare, | |
| 1314 ne putares pro illa tantum plebe oblatum. Et ideo foras civitatem, | |
| 1315 foras muros, ut scias sacrificium esse commune quod totius terrae | |
| 53 | 1316 est oblatio, quod communis est purificatio</i>.</p><p title="III q. 46 a. 10 ad 3"><a name="48936"><span class="ref">[48936] IIIª q. 46 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1317 dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, super Matth., <i>quidam |
| 1318 exposuit Calvariae locum, in quo sepultus est Adam, et ideo sic | |
| 1319 appellatum quia ibi antiqui hominis sit conditum caput. Favorabilis | |
| 1320 interpretatio, et mulcens aures populi, nec tamen vera. Extra urbem | |
| 1321 enim et foris portam, loca sunt in quibus truncantur capita | |
| 1322 damnatorum; et Calvariae, idest decollatorum, sumpsere nomen. | |
| 1323 Propterea autem ibi crucifixus est Iesus, ut ubi prius erat area | |
| 1324 damnatorum, ibi erigerentur vexilla martyrii. Adam vero sepultum | |
| 1325 iuxta Hebron, in libro Iesu filii Nave legimus</i>. Magis autem | |
| 1326 Christus crucifigendus erat in loco communi damnatorum quam iuxta | |
| 1327 sepulcrum Adae, ut ostenderetur quod crux Christi non solum erat in | |
| 1328 remedium contra peccatum personale Adae, sed etiam contra peccatum | |
| 53 | 1329 totius mundi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 11</h3><p title="III q. 46 a. 11 arg. 1"><a name="48937"><span class="ref">[48937] IIIª q. 46 a. 11 arg. 1</span></a> Ad undecimum |
| 28 | 1330 sic proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens Christum cum |
| 1331 latronibus crucifigi. Dicitur enim II Cor. VI, <i>quae participatio | |
| 1332 iustitiae cum iniquitate? Sed Christus factus est nobis iustitia a | |
| 1333 Deo</i>; iniquitas autem pertinet ad latrones. Non ergo fuit | |
| 53 | 1334 conveniens ut Christus simul cum latronibus crucifigeretur.</p><p title="III q. 46 a. 11 arg. 2"><a name="48938"><span class="ref">[48938] IIIª q. 46 a. 11 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1335 super illud Matth. XXVI, <i>si oportuerit me mori tecum, non te |
| 1336 negabo</i>, dicit Origenes, <i>mori cum Iesu pro omnibus moriente, | |
| 1337 hominum non erat</i>. Et Ambrosius dicit, super illud Luc. XXII, | |
| 1338 <i>paratus sum tecum et in carcerem et in mortem ire, passio, | |
| 1339 inquit, domini aemulos habet, pares non habet</i>. Multo igitur | |
| 1340 minus conveniens videtur quod Christus simul cum latronibus | |
| 53 | 1341 pateretur.</p><p title="III q. 46 a. 11 arg. 3"><a name="48939"><span class="ref">[48939] IIIª q. 46 a. 11 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1342 Matth. XXVII dicitur quod <i>latrones qui crucifixi erant, |
| 1343 improperabant ei</i>. Sed Luc. XXIII dicitur quod unus eorum qui | |
| 1344 crucifixi erant cum Christo, ei dicebat, <i>memento mei, domine, | |
| 1345 cum veneris in regnum tuum</i>. Ergo videtur quod, praeter latrones | |
| 1346 blasphemantes, fuerit cum eo crucifixus alius non blasphemans. Et | |
| 1347 sic videtur inconvenienter ab Evangelistis narratum quod Christus | |
| 53 | 1348 fuerit cum latronibus crucifixus.</p><p title="III q. 46 a. 11 s. c."><a name="48940"><span class="ref">[48940] IIIª q. 46 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1349 quod Isaiae LIII fuerat prophetatum, <i>et cum sceleratis reputatus |
| 53 | 1350 est</i>.</p><p title="III q. 46 a. 11 co."><a name="48941"><span class="ref">[48941] IIIª q. 46 a. 11 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1351 dicendum quod Christus inter latrones crucifixus est, alia quidem |
| 1352 ratione quantum ad intentionem Iudaeorum, alia vero quantum ad Dei | |
| 1353 ordinationem. Quantum enim ad intentionem Iudaeorum, duos latrones | |
| 1354 utrinque crucifixerunt, sicut dicit Chrysostomus, <i>ut eorum | |
| 1355 suspicionis fieret particeps. Sed non ita evenit. Nam de illis nil | |
| 1356 dicitur, huius autem ubique crux honoratur. Reges, diademata | |
| 1357 deponentes, assumunt crucem, in purpuris, in diadematibus, in | |
| 1358 armis, in mensa sacrata, ubique terrarum crux emicat</i>. Quantum | |
| 1359 vero ad Dei ordinationem, Christus cum latronibus crucifixus est, | |
| 1360 quia, ut Hieronymus dicit, super Matth., <i>sicut pro nobis | |
| 1361 maledictum crucis factus est Christus, sic, pro omnium salute, | |
| 1362 inter noxios quasi noxius crucifigitur</i>. Secundo, ut dicit Leo | |
| 1363 Papa, in sermone de passione, <i>duo latrones unus ad dexteram | |
| 1364 alius ad sinistram crucifiguntur, ut in ipsa patibuli specie | |
| 1365 demonstraretur illa quae in iudicio ipsius omnium hominum facienda | |
| 1366 est discretio</i>. Et Augustinus dicit, super Ioan., <i>ipsa crux, | |
| 1367 si attendas, tribunal fuit. In medio enim iudice constituto, unus, | |
| 1368 qui credidit, liberatus; alius, qui insultavit, damnatus est. Iam | |
| 1369 significabat quid facturus est de vivis et mortuis, alios positurus | |
| 1370 ad dextram et alios ad sinistram</i>. Tertio, secundum Hilarium, | |
| 1371 <i>duo latrones laevae ac dextrae affiguntur, omnem humani generis | |
| 1372 diversitatem vocari ad sacramentum passionis domini ostendentes. | |
| 1373 Sed quia per diversitatem fidelium atque infidelium fit omnium | |
| 1374 secundum dextram et sinistram divisio, unus ex duobus, ad dextram | |
| 1375 situs, fidei iustificatione salvatur</i>. Quarto quia, ut Beda | |
| 1376 dicit, super Marc., <i>latrones qui cum domino crucifixi sunt, | |
| 1377 significant eos qui, sub fide et confessione Christi, vel agonem | |
| 1378 martyrii vel quaelibet arctioris disciplinae instituta subeunt. Sed | |
| 1379 qui hoc pro aeterna gloria gerunt, dextri latronis fide | |
| 1380 designantur, qui vero humanae laudis intuitu, sinistri latronis | |
| 53 | 1381 mentem imitantur et actus</i>.</p><p title="III q. 46 a. 11 ad 1"><a name="48942"><span class="ref">[48942] IIIª q. 46 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1382 dicendum quod, sicut Christus debitum mortis non habuit, sed mortem |
| 1383 voluntarie subiit ut sua virtute vinceret mortem, ita etiam non | |
| 1384 habuit meritum ut cum latronibus poneretur, sed voluit cum iniquis | |
| 1385 deputari ut sua virtute iniquitatem destrueret. Unde Chrysostomus | |
| 1386 dicit, super Ioan., quod <i>latronem in cruce convertere et in | |
| 53 | 1387 Paradisum inducere, non minus fuit quam concutere petras</i>.</p><p title="III q. 46 a. 11 ad 2"><a name="48943"><span class="ref">[48943] IIIª q. 46 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1388 dicendum quod non conveniebat quod cum Christo aliquis alius |
| 1389 pateretur ex eadem causa. Unde Origenes ibidem subdit, <i>omnes | |
| 1390 fuerant in peccatis, et omnes opus habebant ut pro eis alius | |
| 53 | 1391 moreretur, non ipsi pro aliis</i>.</p><p title="III q. 46 a. 11 ad 3"><a name="48944"><span class="ref">[48944] IIIª q. 46 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1392 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de consensu Evang., |
| 1393 possumus intelligere Matthaeum posuisse pluralem numerum pro | |
| 1394 singulari, cum dixit, latrones improperabant ei. Vel potest dici, | |
| 1395 secundum Hieronymum, quod <i>primum uterque blasphemaverit; deinde, | |
| 53 | 1396 visis signis, unus eorum crediderit</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 12</h3><p title="III q. 46 a. 12 arg. 1"><a name="48945"><span class="ref">[48945] IIIª q. 46 a. 12 arg. 1</span></a> Ad duodecimum |
| 28 | 1397 sic proceditur. Videtur quod passio Christi sit eius divinitati |
| 1398 attribuenda. Dicitur enim I Cor. II, <i>si cognovissent, nunquam | |
| 1399 dominum gloriae crucifixissent</i>. Sed dominus gloriae est | |
| 1400 Christus secundum divinitatem. Ergo passio Christi competit ei | |
| 53 | 1401 secundum divinitatem.</p><p title="III q. 46 a. 12 arg. 2"><a name="48946"><span class="ref">[48946] IIIª q. 46 a. 12 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1402 principium salutis humanae est ipsa divinitas, secundum illud |
| 1403 Psalmi, <i>salus autem iustorum a domino</i>. Si ergo passio | |
| 1404 Christi ad eius divinitatem non pertineret, videtur quod non posset | |
| 53 | 1405 esse nobis fructifera.</p><p title="III q. 46 a. 12 arg. 3"><a name="48947"><span class="ref">[48947] IIIª q. 46 a. 12 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1406 Iudaei puniti sunt pro peccato occisionis Christi tanquam homicidae |
| 1407 ipsius Dei, quod magnitudo poenae demonstrat. Hoc autem non esset, | |
| 1408 si passio ad divinitatem non pertineret. Ergo passio Christi ad | |
| 53 | 1409 divinitatem pertinuit.</p><p title="III q. 46 a. 12 s. c."><a name="48948"><span class="ref">[48948] IIIª q. 46 a. 12 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1410 quod Athanasius dicit, in epistola ad Epictetum, <i>natura Deus |
| 1411 manens verbum est impassibile</i>. Sed impassibile non potest pati. | |
| 53 | 1412 Passio ergo Christi non pertinebat ad eius divinitatem.</p><p title="III q. 46 a. 12 co."><a name="48949"><span class="ref">[48949] IIIª q. 46 a. 12 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1413 dicendum quod, sicut supra dictum est, unio humanae naturae et |
| 1414 divinae facta est in persona et hypostasi et supposito, manente | |
| 1415 tamen distinctione naturarum, ut scilicet sit eadem persona et | |
| 1416 hypostasis divinae et humanae naturae, salva tamen utriusque | |
| 1417 naturae proprietate. Et ideo, sicut supra dictum est, supposito | |
| 1418 divinae naturae attribuenda est passio, non ratione divinae | |
| 1419 naturae, quae est impassibilis, sed ratione humanae naturae. Unde | |
| 1420 in epistola synodali Cyrilli dicitur, <i>si quis non confitetur Dei | |
| 1421 verbum passum carne et crucifixum carne, anathema sit</i>. Pertinet | |
| 1422 ergo passio Christi ad suppositum divinae naturae ratione naturae | |
| 1423 passibilis assumptae, non autem ratione divinae naturae | |
| 53 | 1424 impassibilis.</p><p title="III q. 46 a. 12 ad 1"><a name="48950"><span class="ref">[48950] IIIª q. 46 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1425 dicendum quod dominus gloriae dicitur crucifixus, non secundum quod |
| 53 | 1426 dominus est gloriae, sed secundum quod erat homo passibilis.</p><p title="III q. 46 a. 12 ad 2"><a name="48951"><span class="ref">[48951] IIIª q. 46 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1427 dicendum quod, sicut dicitur in quodam sermone Ephesini Concilii, |
| 1428 quod mors Christi, tanquam facta mors Dei, scilicet per unionem in | |
| 1429 persona, destruxit mortem, quoniam Deus et homo erat qui | |
| 1430 patiebatur. Non enim natura Dei laesa est, nec mutatione sua | |
| 53 | 1431 suscepit passiones.</p><p title="III q. 46 a. 12 ad 3"><a name="48952"><span class="ref">[48952] IIIª q. 46 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1432 dicendum quod, sicut subditur ibidem, <i>non purum hominem |
| 1433 crucifixerunt Iudaei, sed Deo intulerunt praesumptiones. Pone enim | |
| 1434 principem loqui per verbum, et hoc formari per litteras in charta | |
| 1435 aliqua, et dirigi civitatibus, et aliquis inobediens chartam | |
| 1436 disrumpat. Ad mortis sententiam deducetur, non tanquam chartam | |
| 1437 discerpens, sed tanquam verbum imperiale disrumpens. Non ergo | |
| 1438 securus sit Iudaeus, tanquam purum hominem crucifigens. Quod enim | |
| 1439 videbat, quasi charta erat, quod autem in ea celabatur, imperiale | |
| 53 | 1440 verbum erat, natum ex natura, non prolatum per linguam</i>.</p></div></div><div class="q" id="q47"><h2>Quaestio 47</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 47 pr."><a name="48953"><span class="ref">[48953] |
| 1441 IIIª q. 47 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 28 | 1442 efficiente passionis Christi. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, |
| 1443 utrum Christus fuerit ab aliis occisus, vel a seipso. Secundo, ex | |
| 1444 quo motivo seipsum passioni tradiderit. Tertio, utrum pater | |
| 1445 tradiderit eum ad patiendum. Quarto, utrum fuerit conveniens ut per | |
| 1446 manus gentium pateretur, vel potius a Iudaeis. Quinto, utrum | |
| 1447 occisores eius eum cognoverint. Sexto, de peccato eorum qui | |
| 53 | 1448 Christum occiderunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 47 a. 1 arg. 1"><a name="48954"><span class="ref">[48954] IIIª q. 47 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1449 proceditur. Videtur quod Christus non fuerit ab alio occisus, sed a |
| 1450 seipso. Dicit enim ipse, Ioan. X, <i>nemo a me tollit animam meam, | |
| 1451 sed ego pono eam</i>. Ille autem dicitur aliquem occidere qui | |
| 1452 animam eius tollit. Non est ergo Christus ab aliis occisus, sed a | |
| 53 | 1453 seipso.</p><p title="III q. 47 a. 1 arg. 2"><a name="48955"><span class="ref">[48955] IIIª q. 47 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1454 illi qui ab aliis occiduntur, paulatim, debilitata natura, |
| 1455 deficiunt. Et maxime hoc apparet in crucifixis, ut enim dicit | |
| 1456 Augustinus, in IV de Trin., <i>longa morte cruciabantur ligno | |
| 1457 suspensi</i>. In Christo autem non hoc accidit, nam <i>clamans voce | |
| 1458 magna emisit spiritum</i>, ut dicitur Matth. XXVII. Non ergo | |
| 53 | 1459 Christus est ab aliis occisus, sed a seipso.</p><p title="III q. 47 a. 1 arg. 3"><a name="48956"><span class="ref">[48956] IIIª q. 47 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1460 illi qui ab aliis occiduntur, per violentiam moriuntur, et ita non |
| 1461 voluntarie, quia violentum opponitur voluntario. Sed Augustinus | |
| 1462 dicit, in IV de Trin., quod <i>spiritus Christi non deseruit carnem | |
| 1463 invitus, sed quia voluit, quando voluit, et quomodo voluit</i>. Non | |
| 53 | 1464 ergo Christus est ab aliis occisus, sed a seipso.</p><p title="III q. 47 a. 1 s. c."><a name="48957"><span class="ref">[48957] IIIª q. 47 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1465 quod dicitur Luc. XVIII, <i>postquam flagellaverint, occident |
| 53 | 1466 eum</i>.</p><p title="III q. 47 a. 1 co."><a name="48958"><span class="ref">[48958] IIIª q. 47 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1467 dicendum quod aliquid potest esse causa alicuius effectus |
| 1468 dupliciter. Uno modo, directe ad illud agendo. Et hoc modo | |
| 1469 persecutores Christi eum occiderunt, quia sufficientem causam | |
| 1470 mortis ei intulerunt, cum intentione occidendi ipsum et effectu | |
| 1471 subsequente; quia scilicet ex illa causa est mors subsecuta. Alio | |
| 1472 modo dicitur aliquis causa alicuius indirecte, scilicet quia non | |
| 1473 impedit, cum impedire possit, sicut si dicatur aliquis alium | |
| 1474 perfundere quia non claudit fenestram, per quam imber ingreditur. | |
| 1475 Et hoc modo ipse Christus fuit causa passionis et mortis. Poterat | |
| 1476 enim suam passionem et mortem impedire. Primo quidem, adversarios | |
| 1477 reprimendo, ut eum aut non vellent, aut non possent interficere. | |
| 1478 Secundo, quia spiritus eius habebat potestatem conservandi naturam | |
| 1479 carnis suae, ne a quocumque laesivo inflicto opprimeretur. Quod | |
| 1480 quidem habuit anima Christi quia erat verbo Dei coniuncta in | |
| 1481 unitate personae, ut Augustinus dicit, in IV de Trin. Quia ergo | |
| 1482 anima Christi non repulit a proprio corpore nocumentum illatum, sed | |
| 1483 voluit quod natura corporalis illi nocumento succumberet, dicitur | |
| 53 | 1484 suam animam posuisse, vel voluntarie mortuus esse.</p><p title="III q. 47 a. 1 ad 1"><a name="48959"><span class="ref">[48959] IIIª q. 47 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1485 dicendum quod, cum dicitur, nemo tollit animam meam a me, |
| 1486 intelligitur, me invito. Quod enim aliquis ab invito aufert, qui | |
| 53 | 1487 resistere non potest, id proprie dicitur tolli.</p><p title="III q. 47 a. 1 ad 2"><a name="48960"><span class="ref">[48960] IIIª q. 47 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1488 dicendum quod, ut Christus ostenderet quod passio illata per |
| 1489 violentiam eius animam non eripiebat, naturam corporalem in eius | |
| 1490 fortitudine conservavit, ut etiam in extremis positus voce magna | |
| 1491 clamaret. Quod inter alia miracula mortis eius computatur. Unde | |
| 1492 dicitur Marci XV, <i>videns autem centurio qui ex adverso stabat, | |
| 1493 quia sic clamans exspirasset, ait, vere homo hic filius Dei | |
| 1494 erat</i>. Fuit etiam et mirabile in Christi morte quod velocius | |
| 1495 mortuus fuit aliis qui simili poena afficiebantur. Unde dicitur | |
| 1496 Ioan. XIX, quod eorum qui cum Christo erant fregerunt crura, ut | |
| 1497 cito morerentur, <i>ad Iesum autem cum venissent, invenerunt eum | |
| 1498 mortuum, unde non fregerunt eius crura</i>. Et Marci XV dicitur | |
| 1499 quod <i>Pilatus mirabatur si iam obiisset</i>. Sicut enim eius | |
| 1500 voluntate natura corporalis conservata est in suo vigore usque ad | |
| 1501 extremum, sic etiam, quando voluit, subito cessit nocumento | |
| 53 | 1502 illato.</p><p title="III q. 47 a. 1 ad 3"><a name="48961"><span class="ref">[48961] IIIª q. 47 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1503 dicendum quod Christus simul et violentiam passus est, ut |
| 1504 moreretur, et tamen voluntarie mortuus fuit, quia violentia corpori | |
| 1505 eius illata est, quae tamen tantum corpori eius praevaluit quantum | |
| 53 | 1506 ipse voluit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 47 a. 2 arg. 1"><a name="48962"><span class="ref">[48962] IIIª q. 47 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1507 sic proceditur. Videtur quod Christus non fuerit ex obedientia |
| 1508 mortuus. Obedientia enim respicit praeceptum. Sed non legitur | |
| 1509 Christo fuisse praeceptum quod ipse pateretur. Non ergo ex | |
| 53 | 1510 obedientia passus fuit.</p><p title="III q. 47 a. 2 arg. 2"><a name="48963"><span class="ref">[48963] IIIª q. 47 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1511 illud dicitur ex obedientia aliquis facere quod facit ex |
| 1512 necessitate praecepti. Christus autem non ex necessitate, sed | |
| 53 | 1513 voluntarie passus fuit. Non ergo passus est ex obedientia.</p><p title="III q. 47 a. 2 arg. 3"><a name="48964"><span class="ref">[48964] IIIª q. 47 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1514 caritas est excellentior virtus quam obedientia. Sed Christus |
| 1515 legitur ex caritate passus, secundum illud Ephes. V, <i>ambulate in | |
| 1516 dilectione, sicut et Christus dilexit nos, et tradidit semetipsum | |
| 1517 pro nobis</i>. Ergo passio Christi magis debet attribui caritati | |
| 53 | 1518 quam obedientiae.</p><p title="III q. 47 a. 2 s. c."><a name="48965"><span class="ref">[48965] IIIª q. 47 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1519 quod dicitur Philipp. II, <i>factus est obediens patri usque ad |
| 53 | 1520 mortem</i>.</p><p title="III q. 47 a. 2 co."><a name="48966"><span class="ref">[48966] IIIª q. 47 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1521 dicendum quod convenientissimum fuit quod Christus ex obedientia |
| 1522 pateretur. Primo quidem, quia hoc conveniebat iustificationi | |
| 1523 humanae, ut, <i>sicut per unius hominis inobedientiam peccatores | |
| 1524 constituti sunt multi, ita per unius hominis obedientiam iusti | |
| 1525 constituantur multi</i>, ut dicitur Rom. V. Secundo, hoc fuit | |
| 1526 conveniens reconciliationi Dei ad homines, secundum illud Rom. V, | |
| 1527 <i>reconciliati sumus Deo per mortem filii eius</i>, inquantum | |
| 1528 scilicet ipsa mors Christi fuit quoddam sacrificium acceptissimum | |
| 1529 Deo, secundum illud Ephes., <i>tradidit semetipsum pro nobis | |
| 1530 oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis</i>. Obedientia vero | |
| 1531 omnibus sacrificiis antefertur, secundum illud I Reg. XV, <i>melior | |
| 1532 est obedientia quam victimae</i>. Et ideo conveniens fuit ut | |
| 1533 sacrificium passionis et mortis Christi ex obedientia procederet. | |
| 1534 Tertio, hoc conveniens fuit eius victoriae, qua de morte et auctore | |
| 1535 mortis triumphavit. Non enim miles vincere potest nisi duci | |
| 1536 obediat. Et ita homo Christus victoriam obtinuit per hoc quod Deo | |
| 1537 fuit obediens, secundum illud Proverb. XXI, <i>vir obediens | |
| 53 | 1538 loquitur victorias</i>.</p><p title="III q. 47 a. 2 ad 1"><a name="48967"><span class="ref">[48967] IIIª q. 47 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1539 dicendum quod Christus mandatum accepit a patre ut pateretur, |
| 1540 dicitur enim Ioan. X, <i>potestatem habeo ponendi animam meam, et | |
| 1541 potestatem habeo iterum sumendi eam, et hoc mandatum accepi a patre | |
| 1542 meo</i>, scilicet ponendi animam et sumendi. Ex quo, ut | |
| 1543 Chrysostomus dicit, non est intelligendum quod <i>prius | |
| 1544 expectaverit audire, et opus fuerit ei discere, sed voluntarium | |
| 1545 monstravit processum, et contrarietatis ad patrem suspicionem | |
| 1546 destruxit</i>. Quia tamen in morte Christi lex vetus consummata | |
| 1547 est, secundum illud quod ipse moriens dixit, Ioan. XIX, | |
| 1548 <i>consummatum est</i>; potest intelligi quod patiendo omnia | |
| 1549 veteris legis praecepta implevit. Moralia quidem, quae in | |
| 1550 praeceptis caritatis fundantur, implevit inquantum passus est et ex | |
| 1551 dilectione patris, secundum illud Ioan. XIV, <i>ut cognoscat mundus | |
| 1552 quia diligo patrem, et sicut mandatum dedit mihi pater sic facio, | |
| 1553 surgite, eamus hinc</i>, scilicet ad locum passionis, et etiam ex | |
| 1554 dilectione proximi, secundum illud Galat. II <i>dilexit me, et | |
| 1555 tradidit semetipsum pro me</i>. Caeremonialia vero praecepta legis, | |
| 1556 quae ad sacrificia et oblationes praecipue ordinantur, implevit | |
| 1557 Christus sua passione inquantum omnia antiqua sacrificia figurae | |
| 1558 fuerunt illius veri sacrificii quod Christus obtulit moriendo pro | |
| 1559 nobis. Unde dicitur Coloss. II, <i>nemo vos iudicet in cibo aut in | |
| 1560 potu, aut in parte diei festi aut Neomeniae, quae sunt umbra | |
| 1561 futurorum, corpus autem Christi</i>, eo scilicet quod Christus | |
| 1562 comparatur ad illa sicut corpus ad umbram. Praecepta vero | |
| 1563 iudicialia legis, quae praecipue ordinantur ad satisfaciendum | |
| 1564 iniuriam passis, implevit Christus sua passione, quoniam, ut in | |
| 1565 Psalmo dicitur, <i>quae non rapuit, tunc exsolvit</i>, permittens | |
| 1566 se ligno affigi pro pomo quod de ligno homo rapuerat contra Dei | |
| 53 | 1567 mandatum.</p><p title="III q. 47 a. 2 ad 2"><a name="48968"><span class="ref">[48968] IIIª q. 47 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1568 dicendum quod obedientia, etsi importet necessitatem respectu eius |
| 1569 quod praecipitur, tamen importat voluntatem respectu impletionis | |
| 1570 praecepti. Et talis fuit obedientia Christi. Nam ipsa passio et | |
| 1571 mors, secundum se considerata, naturali voluntati repugnabat, | |
| 1572 volebat tamen Christus Dei voluntatem circa hoc implere, secundum | |
| 1573 illud Psalmi, <i>ut facerem voluntatem tuam, Deus meus, volui</i>. | |
| 1574 Unde dicebat, Matth. XXVI, <i>si non potest transire a me calix | |
| 53 | 1575 iste nisi bibam illum, fiat voluntas tua</i>.</p><p title="III q. 47 a. 2 ad 3"><a name="48969"><span class="ref">[48969] IIIª q. 47 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1576 dicendum quod eadem ratione Christus passus est ex caritate, et |
| 1577 obedientia, quia etiam praecepta caritatis nonnisi ex obedientia | |
| 1578 implevit; et obediens fuit ex dilectione ad patrem | |
| 53 | 1579 praecipientem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 47 a. 3 arg. 1"><a name="48970"><span class="ref">[48970] IIIª q. 47 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1580 proceditur. Videtur quod Deus pater non tradiderit Christum |
| 1581 passioni. Iniquum enim et crudele esse videtur quod innocens | |
| 1582 passioni et morti tradatur. Sed, sicut dicitur Deut. XXXII <i>Deus | |
| 1583 fidelis et absque ulla iniquitate</i>. Ergo Christum innocentem non | |
| 53 | 1584 tradidit passioni et morti.</p><p title="III q. 47 a. 3 arg. 2"><a name="48971"><span class="ref">[48971] IIIª q. 47 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 1585 videtur quod aliquis a seipso, et ab alio morti tradatur. Sed |
| 1586 <i>Christus tradidit semetipsum pro nobis</i>, secundum quod | |
| 1587 dicitur Isaiae LIII, <i>tradidit in mortem animam suam</i>. Non | |
| 53 | 1588 ergo videtur quod Deus pater eum tradiderit.</p><p title="III q. 47 a. 3 arg. 3"><a name="48972"><span class="ref">[48972] IIIª q. 47 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1589 Iudas vituperatur ex eo quod tradidit Christum Iudaeis, secundum |
| 1590 illud Ioan. VI, <i>unus ex vobis Diabolus est, quod dicebat propter | |
| 1591 Iudam, qui eum erat traditurus</i>. Similiter etiam vituperantur | |
| 1592 Iudaei, qui eum tradiderunt Pilato, secundum quod ipse dicit, Ioan. | |
| 1593 XVIII, <i>gens tua et pontifices tui tradiderunt te mihi</i>. | |
| 1594 Pilatus autem tradidit ipsum ut crucifigeretur, ut habetur Ioan. | |
| 1595 XIX, <i>non est autem conventio iustitiae cum iniquitate</i>, ut | |
| 1596 dicitur II Cor. VI. Ergo videtur quod Deus pater Christum non | |
| 53 | 1597 tradiderit passioni.</p><p title="III q. 47 a. 3 s. c."><a name="48973"><span class="ref">[48973] IIIª q. 47 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1598 quod dicitur Rom. VIII, <i>proprio filio suo non pepercit Deus, sed |
| 53 | 1599 pro nobis omnibus tradidit illum</i>.</p><p title="III q. 47 a. 3 co."><a name="48974"><span class="ref">[48974] IIIª q. 47 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1600 dicendum quod, sicut dictum est, Christus passus est voluntarie ex |
| 1601 obedientia patris. Unde secundum tria Deus pater tradidit Christum | |
| 1602 passioni. Uno quidem modo, secundum quod sua aeterna voluntate | |
| 1603 praeordinavit passionem Christi ad humani generis liberationem, | |
| 1604 secundum illud quod dicitur Isaiae LIII, <i>dominus posuit in eo | |
| 1605 iniquitatem omnium nostrum</i>; et iterum, <i>dominus voluit | |
| 1606 conterere eum in infirmitate</i>. Secundo, inquantum inspiravit ei | |
| 1607 voluntatem patiendi pro nobis, infundendo ei caritatem. Unde ibidem | |
| 1608 sequitur, <i>oblatus est quia voluit</i>. Tertio, non protegendo | |
| 1609 eum a passione, sed exponendo persequentibus. Unde, ut legitur | |
| 1610 Matth. XXVII, pendens in cruce Christus dicebat, Deus meus, ut quid | |
| 1611 dereliquisti me? Quia scilicet potestati persequentium eum | |
| 53 | 1612 exposuit, ut Augustinus dicit.</p><p title="III q. 47 a. 3 ad 1"><a name="48975"><span class="ref">[48975] IIIª q. 47 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1613 dicendum quod innocentem hominem passioni et morti tradere contra |
| 1614 eius voluntatem, est impium et crudele. Sic autem Deus pater | |
| 1615 Christum non tradidit, sed inspirando ei voluntatem patiendi pro | |
| 1616 nobis. In quo ostenditur et Dei severitas, qui peccatum sine poena | |
| 1617 dimittere noluit, quod significat apostolus dicens, <i>proprio | |
| 1618 filio suo non pepercit, et bonitas eius</i>, in eo quod, cum homo | |
| 1619 sufficienter satisfacere non posset per aliquam poenam quam | |
| 1620 pateretur, ei satisfactorem dedit, quod significavit apostolus | |
| 1621 dicens, <i>pro nobis omnibus tradidit illum</i>. Et Rom. III dicit, | |
| 1622 <i>quem, scilicet Christum, per fidem propitiatorem proposuit Deus | |
| 53 | 1623 in sanguine ipsius</i>.</p><p title="III q. 47 a. 3 ad 2"><a name="48976"><span class="ref">[48976] IIIª q. 47 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1624 dicendum quod Christus, secundum quod Deus, tradidit semetipsum in |
| 1625 mortem eadem voluntate et actione qua et pater tradidit eum. Sed | |
| 1626 inquantum homo, tradidit semetipsum voluntate a patre inspirata. | |
| 1627 Unde non est contrarietas in hoc quod pater tradidit Christum, et | |
| 53 | 1628 ipse tradidit semetipsum.</p><p title="III q. 47 a. 3 ad 3"><a name="48977"><span class="ref">[48977] IIIª q. 47 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1629 dicendum quod eadem actio diversimode iudicatur in bono vel in |
| 1630 malo, secundum quod ex diversa radice procedit. Pater enim tradidit | |
| 1631 Christum, et ipse seipsum, ex caritate, et ideo laudantur. Iudas | |
| 1632 autem tradidit ipsum ex cupiditate, Iudaei ex invidia, Pilatus ex | |
| 53 | 1633 timore mundano, quo timuit Caesarem, et ideo ipsi vituperantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 47 a. 4 arg. 1"><a name="48978"><span class="ref">[48978] IIIª q. 47 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1634 proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens Christum pati a |
| 1635 gentilibus. Quia enim per mortem Christi homines erant a peccato | |
| 1636 liberandi, conveniens videretur ut paucissimi in morte eius | |
| 1637 peccarent. Peccaverunt autem in morte eius Iudaei, ex quorum | |
| 1638 persona dicitur, Matth. XXI, <i>hic est heres; venite, occidamus | |
| 1639 eum</i>. Ergo videtur conveniens fuisse quod in peccato occisionis | |
| 53 | 1640 Christi gentiles non implicarentur.</p><p title="III q. 47 a. 4 arg. 2"><a name="48979"><span class="ref">[48979] IIIª q. 47 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1641 veritas debet respondere figurae. Sed figuralia sacrificia veteris |
| 1642 legis non gentiles, sed Iudaei offerebant. Ergo neque passio | |
| 1643 Christi, quae fuit verum sacrificium, impleri debuit per manus | |
| 53 | 1644 gentilium.</p><p title="III q. 47 a. 4 arg. 3"><a name="48980"><span class="ref">[48980] IIIª q. 47 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1645 sicut dicitur Ioan. V, <i>Iudaei quaerebant Christum interficere, |
| 1646 non solum quia solvebat sabbatum, sed etiam quia patrem suum | |
| 1647 dicebat Deum, aequalem se Deo faciens</i>. Sed haec videbantur esse | |
| 1648 solum contra legem Iudaeorum, unde et ipsi dicunt, Ioan. XIX, | |
| 1649 <i>secundum legem debet mori, quia filium Dei se fecit</i>. Videtur | |
| 1650 ergo conveniens fuisse quod Christus non a gentilibus, sed a | |
| 1651 Iudaeis pateretur, et falsum esse quod dixerunt, <i>nobis non licet | |
| 1652 interficere quemquam</i>, cum multa peccata secundum legem morte | |
| 53 | 1653 puniantur, ut patet Levit. XX.</p><p title="III q. 47 a. 4 s. c."><a name="48981"><span class="ref">[48981] IIIª q. 47 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1654 quod ipse dominus dicit, Matth. XX, <i>tradent eum gentibus ad |
| 53 | 1655 illudendum et flagellandum et crucifigendum</i>.</p><p title="III q. 47 a. 4 co."><a name="48982"><span class="ref">[48982] IIIª q. 47 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1656 dicendum quod in ipso modo passionis Christi praefiguratus est |
| 1657 effectus ipsius. Primo enim passio Christi effectum salutis habuit | |
| 1658 in Iudaeis, quorum plurimi in morte Christi baptizati sunt, ut | |
| 1659 patet Act. II et IV. Secundo vero, Iudaeis praedicantibus, effectus | |
| 1660 passionis Christi transivit ad gentes. Et ideo conveniens fuit ut | |
| 1661 Christus a Iudaeis pati inciperet, et postea, Iudaeis tradentibus, | |
| 53 | 1662 per manus gentilium eius passio finiretur.</p><p title="III q. 47 a. 4 ad 1"><a name="48983"><span class="ref">[48983] IIIª q. 47 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1663 dicendum quod, quia Christus, ad ostendendam abundantiam caritatis |
| 1664 suae, ex qua patiebatur, in cruce positus veniam persecutoribus | |
| 1665 postulavit; ut huius petitionis fructus ad Iudaeos et gentiles | |
| 53 | 1666 perveniret, voluit Christus ab utrisque pati.</p><p title="III q. 47 a. 4 ad 2"><a name="48984"><span class="ref">[48984] IIIª q. 47 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1667 dicendum quod passio Christi fuit sacrificii oblatio inquantum |
| 1668 Christus propria voluntate mortem sustinuit ex caritate. Inquantum | |
| 1669 autem a persecutoribus est passus, non fuit sacrificium, sed | |
| 53 | 1670 peccatum gravissimum.</p><p title="III q. 47 a. 4 ad 3"><a name="48985"><span class="ref">[48985] IIIª q. 47 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1671 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, Iudaei dicentes, <i>nobis |
| 1672 non licet interficere quemquam, intellexerunt non sibi licere | |
| 1673 interficere quemquam propter festi diei sanctitatem, quam celebrare | |
| 1674 iam coeperant</i>. Vel hoc dicebant, ut Chrysostomus dicit, quia | |
| 1675 volebant eum occidi, non tanquam transgressorem legis, sed tanquam | |
| 1676 publicum hostem, quia regem se fecerat, de quo non erat eorum | |
| 1677 iudicare. Vel quia non licebat eis crucifigere, quod cupiebant, sed | |
| 1678 lapidare, quod in Stephano fecerunt. Vel melius dicendum est quod | |
| 1679 per Romanos, quibus erant subiecti, erat eis potestas occidendi | |
| 53 | 1680 interdicta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 47 a. 5 arg. 1"><a name="48986"><span class="ref">[48986] IIIª q. 47 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 1681 proceditur. Videtur quod persecutores Christi eum cognoverunt. |
| 1682 Dicitur enim Matth. XXI, quod <i>agricolae, videntes filium, | |
| 1683 dixerunt intra se, hic est heres, venite, occidamus eum</i>. Ubi | |
| 1684 dicit Hieronymus, <i>manifestissime dominus probat his verbis | |
| 1685 Iudaeorum principes non per ignorantiam, sed per invidiam Dei | |
| 1686 filium crucifixisse. Intellexerunt enim esse illum cui pater per | |
| 1687 prophetam dicit, postula a me, et dabo tibi gentes hereditatem | |
| 1688 tuam</i>. Ergo videtur quod cognoverunt eum esse Christum, vel | |
| 53 | 1689 filium Dei.</p><p title="III q. 47 a. 5 arg. 2"><a name="48987"><span class="ref">[48987] IIIª q. 47 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1690 Ioan. XV dominus dixit, <i>nunc autem et viderunt et oderunt et me |
| 1691 et patrem meum</i>. Quod autem videtur, manifeste cognoscitur. Ergo | |
| 1692 Iudaei, cognoscentes Christum, ex causa odii ei passionem | |
| 53 | 1693 intulerunt.</p><p title="III q. 47 a. 5 arg. 3"><a name="48988"><span class="ref">[48988] IIIª q. 47 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 1694 quodam sermone Ephesini Concilii dicitur, <i>sicut qui chartam |
| 1695 imperialem disrumpit, tanquam imperatoris disrumpens verbum, ad | |
| 1696 mortem adducitur, sic crucifigens Iudaeus quem viderat, poenas | |
| 1697 dabit tanquam in ipsum Deum verbum praesumptiones iniiciens</i>. | |
| 1698 Hoc autem non esset si eum Dei filium esse non cognoverunt, quia | |
| 1699 ignorantia eos excusasset. Ergo videtur quod Iudaei crucifigentes | |
| 53 | 1700 Christum cognoverunt eum esse filium Dei.</p><p title="III q. 47 a. 5 s. c."><a name="48989"><span class="ref">[48989] IIIª q. 47 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1701 quod dicitur I Cor. II, <i>si cognovissent, nunquam dominum gloriae |
| 1702 crucifixissent</i>. Et Act. III dicit Petrus, Iudaeis loquens, | |
| 1703 <i>scio quod per ignorantiam fecistis sicut et principes | |
| 1704 vestri</i>. Et dominus, in cruce pendens, dixit, <i>pater, dimitte | |
| 53 | 1705 illis, non enim sciunt quid faciunt</i>.</p><p title="III q. 47 a. 5 co."><a name="48990"><span class="ref">[48990] IIIª q. 47 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1706 dicendum quod apud Iudaeos quidam erant maiores, et quidam minores. |
| 1707 Maiores quidem, qui eorum principes dicebantur, cognoverunt, ut | |
| 1708 dicitur in libro quaest. Nov. et Vet. Test., sicut et Daemones | |
| 1709 cognoverunt, <i>eum esse Christum promissum in lege, omnia enim | |
| 1710 signa videbant in eo quae dixerant futura prophetae. Mysterium | |
| 1711 autem divinitatis eius ignorabant</i>, et ideo apostolus dixit | |
| 1712 quod, <i>si cognovissent, nunquam dominum gloriae | |
| 1713 crucifixissent</i>. Sciendum tamen quod eorum ignorantia non eos | |
| 1714 excusabat a crimine, quia erat quodammodo ignorantia affectata. | |
| 1715 Videbant enim evidentia signa ipsius divinitatis, sed ex odio et | |
| 1716 invidia Christi ea pervertebant, et verbis eius, quibus se Dei | |
| 1717 filium fatebatur, credere noluerunt. Unde ipse de eis dicit, Ioan. | |
| 1718 XV, <i>si non venissem, et locutus eis non fuissem, peccatum non | |
| 1719 haberent, nunc autem excusationem non habent de peccato suo</i>. Et | |
| 1720 postea subdit, <i>si opera non fecissem in eis quae nemo alius | |
| 1721 fecit, peccatum non haberent</i>. Et sic ex persona eorum accipi | |
| 1722 potest quod dicitur Iob XXI, <i>dixerunt Deo, recede a nobis, | |
| 1723 scientiam viarum tuarum nolumus</i>. Minores vero, idest populares, | |
| 1724 qui mysteria Scripturae non noverant, non plene cognoverunt ipsum | |
| 1725 esse nec Christum nec filium Dei, licet aliqui eorum etiam in eum | |
| 1726 crediderint. Multitudo tamen non credidit. Et si aliquando | |
| 1727 dubitarent an ipse esset Christus, propter signorum multitudinem, | |
| 1728 et efficaciam doctrinae, ut habetur Ioan. VII, tamen postea decepti | |
| 1729 fuerunt a suis principibus ut eum non crederent neque filium Dei | |
| 1730 neque Christum. Unde et Petrus eis dixit, <i>scio quod per | |
| 1731 ignorantiam hoc fecistis, sicut et principes vestri</i>, quia | |
| 53 | 1732 scilicet per principes seducti erant.</p><p title="III q. 47 a. 5 ad 1"><a name="48991"><span class="ref">[48991] IIIª q. 47 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1733 dicendum quod illa verba dicuntur ex persona colonorum vineae, per |
| 1734 quos significantur rectores illius populi, qui eum cognoverunt esse | |
| 1735 heredem, inquantum cognoverunt eum esse Christum promissum in lege. | |
| 1736 Sed contra hanc responsionem videtur esse quod illa verba Psalmi, | |
| 1737 <i>postula a me et dabo tibi gentes hereditatem tuam</i>, eidem | |
| 1738 dicuntur cui dicitur, filius meus es tu, ego hodie genui te. Si | |
| 1739 ergo cognoverunt eum esse illum cui dictum est, <i>postula a me et | |
| 1740 dabo tibi gentes hereditatem tuam</i>, sequitur quod cognoverunt | |
| 1741 eum esse filium Dei. Chrysostomus etiam, ibidem, dicit quod | |
| 1742 <i>cognoverunt eum esse filium Dei</i>. Beda etiam dicit, super | |
| 1743 illud Luc. XXIII, <i>quia nesciunt quid faciunt, notandum, inquit, | |
| 1744 quod non pro eis orat qui, quem filium Dei intellexerunt, | |
| 1745 crucifigere quam confiteri maluerunt</i>. Sed ad hoc potest | |
| 1746 responderi quod cognoverunt eum esse filium Dei non per naturam, | |
| 1747 sed per excellentiam gratiae singularis. Possumus tamen dicere quod | |
| 1748 etiam verum Dei filium cognovisse dicuntur, quia evidentia signa | |
| 1749 huius rei habebant, quibus tamen assentire propter odium et | |
| 53 | 1750 invidiam noluerunt, ut eum cognoscerent esse filium Dei.</p><p title="III q. 47 a. 5 ad 2"><a name="48992"><span class="ref">[48992] IIIª q. 47 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1751 dicendum quod ante illa verba praemittitur, <i>si opera non |
| 1752 fecissem in eis quae nemo alius fecit, peccatum non haberent</i>, | |
| 1753 et postea subditur, <i>nunc autem viderunt, et oderunt et me et | |
| 1754 patrem meum</i>. Per quod ostenditur quod, videntes opera Christi | |
| 1755 mirifica, ex odio processit quod eum filium Dei non | |
| 53 | 1756 cognoverunt.</p><p title="III q. 47 a. 5 ad 3"><a name="48993"><span class="ref">[48993] IIIª q. 47 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1757 dicendum quod ignorantia affectata non excusat a culpa sed magis |
| 1758 videtur culpam aggravare, ostendit enim hominem sic vehementer esse | |
| 1759 affectum ad peccandum quod vult ignorantiam incurrere ne peccatum | |
| 1760 vitet. Et ideo Iudaei peccaverunt, non solum hominis Christi, sed | |
| 53 | 1761 tanquam Dei crucifixores.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 47 a. 6 arg. 1"><a name="48994"><span class="ref">[48994] IIIª q. 47 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 1762 proceditur. Videtur quod peccatum crucifigentium Christum non |
| 1763 fuerit gravissimum. Non enim est gravissimum peccatum quod | |
| 1764 excusationem habet. Sed ipse dominus excusavit peccatum | |
| 1765 crucifigentium eum, dicens, <i>pater, ignosce illis, quia nesciunt | |
| 53 | 1766 quid faciunt</i>. Non ergo peccatum eorum fuit gravissimum.</p><p title="III q. 47 a. 6 arg. 2"><a name="48995"><span class="ref">[48995] IIIª q. 47 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1767 dominus dixit Pilato, Ioan. XIX, <i>qui tradidit me tibi, maius |
| 1768 peccatum habet</i>. Ipse autem Pilatus fecit Christum crucifigi per | |
| 1769 suos ministros. Ergo videtur fuisse maius peccatum Iudae proditoris | |
| 53 | 1770 peccato crucifigentium Christum.</p><p title="III q. 47 a. 6 arg. 3"><a name="48996"><span class="ref">[48996] IIIª q. 47 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1771 secundum philosophum, in V Ethic., <i>nullus patitur iniustum |
| 1772 volens</i>, et, sicut ipse ibidem dicit, <i>nullo patiente | |
| 1773 iniustum, nullus facit iniustum</i>. Ergo volenti nullus facit | |
| 1774 iniustum. Sed Christus voluntarie est passus, ut supra habitum est. | |
| 1775 Non ergo iniustum fecerunt crucifixores Christi. Et ita eorum | |
| 53 | 1776 peccatum non est gravissimum.</p><p title="III q. 47 a. 6 s. c."><a name="48997"><span class="ref">[48997] IIIª q. 47 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1777 quod super illud Matth. XXIII, <i>et vos implete mensuram patrum |
| 1778 vestrorum</i>, dicit Chrysostomus, <i>quantum ad veritatem, | |
| 1779 excesserunt mensuram patrum suorum. Illi enim homines occiderunt, | |
| 53 | 1780 isti Deum crucifixerunt</i>.</p><p title="III q. 47 a. 6 co."><a name="48998"><span class="ref">[48998] IIIª q. 47 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1781 dicendum quod, sicut dictum est, principes Iudaeorum cognoverunt |
| 1782 Christum, et si aliqua ignorantia fuit in eis, fuit ignorantia | |
| 1783 affectata, quae eos non poterat excusare. Et ideo peccatum eorum | |
| 1784 fuit gravissimum, tum ex genere peccati; tum ex malitia voluntatis. | |
| 1785 Minores autem Iudaei gravissime peccaverunt quantum ad genus | |
| 1786 peccati, in aliquo tamen diminuebatur eorum peccatum propter eorum | |
| 1787 ignorantiam. Unde super illud Luc. XXIII, nesciunt quid faciunt, | |
| 1788 dicit Beda, <i>pro illis rogat qui nescierunt quod fecerunt, zelum | |
| 1789 Dei habentes, sed non secundum scientiam</i>. Multo autem magis | |
| 1790 fuit excusabile peccatum gentilium per quorum manus Christus | |
| 53 | 1791 crucifixus est, qui legis scientiam non habebant.</p><p title="III q. 47 a. 6 ad 1"><a name="48999"><span class="ref">[48999] IIIª q. 47 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1792 dicendum quod excusatio illa domini non refertur ad principes |
| 53 | 1793 Iudaeorum, sed ad minores de populo, sicut dictum est.</p><p title="III q. 47 a. 6 ad 2"><a name="49000"><span class="ref">[49000] IIIª q. 47 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1794 dicendum quod Iudas tradidit Christum, non Pilato, sed principibus |
| 1795 sacerdotum, qui tradiderunt eum Pilato, secundum illud Ioan. XVIII, | |
| 1796 <i>gens tua et pontifices tui tradiderunt te mihi</i>. Horum tamen | |
| 1797 omnium peccatum fuit maius quam Pilati, qui timore Caesaris | |
| 1798 Christum occidit; et etiam quam peccatum militum, qui mandato | |
| 1799 praesidis Christum crucifixerunt; non ex cupiditate, sicut Iudas, | |
| 53 | 1800 nec ex invidia et odio, sicut principes sacerdotum.</p><p title="III q. 47 a. 6 ad 3"><a name="49001"><span class="ref">[49001] IIIª q. 47 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1801 dicendum quod Christus voluit quidem suam passionem, sicut et Deus |
| 1802 eam voluit, iniquam tamen actionem Iudaeorum noluit. Et ideo | |
| 1803 occisores Christi ab iniustitia non excusantur. Et tamen ille qui | |
| 1804 occidit hominem, iniuriam facit non solum homini, sed etiam Deo et | |
| 1805 reipublicae, sicut etiam et ille qui occidit seipsum, ut | |
| 1806 philosophus dicit, in V Ethic. Unde David damnavit illum ad mortem | |
| 1807 qui <i>non timuerat mittere manum ut occideret Christum domini</i>, | |
| 53 | 1808 quamvis eo petente, ut legitur II Reg. I.</p></div></div><div class="q" id="q48"><h2>Quaestio 48</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 48 pr."><a name="49002"><span class="ref">[49002] |
| 1809 IIIª q. 48 pr.</span></a> Deinde considerandum est de effectu | |
| 28 | 1810 passionis Christi. Et primo, de modo efficiendi; secundo, de ipso |
| 1811 effectu. Circa primum quaeruntur sex. Primo, utrum passio Christi | |
| 1812 causaverit nostram salutem per modum meriti. Secundo, utrum per | |
| 1813 modum satisfactionis. Tertio, utrum per modum sacrificii. Quarto, | |
| 1814 utrum per modum redemptionis. Quinto, utrum esse redemptorem sit | |
| 1815 proprium Christi. Sexto, utrum causaverit effectum nostrae salutis | |
| 53 | 1816 per modum efficientiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 48 a. 1 arg. 1"><a name="49003"><span class="ref">[49003] IIIª q. 48 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1817 proceditur. Videtur quod passio Christi non causaverit nostram |
| 1818 salutem per modum meriti. Passionum enim principia non sunt in | |
| 1819 nobis. Nullus autem meretur vel laudatur nisi per id cuius | |
| 1820 principium est in ipso. Ergo passio Christi nihil est operata per | |
| 53 | 1821 modum meriti.</p><p title="III q. 48 a. 1 arg. 2"><a name="49004"><span class="ref">[49004] IIIª q. 48 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1822 Christus ab initio suae conceptionis meruit et sibi et nobis, ut |
| 1823 supra dictum est. Sed superfluum est iterum mereri id quod alias | |
| 1824 meruerat. Ergo Christus per suam passionem non meruit nostram | |
| 53 | 1825 salutem.</p><p title="III q. 48 a. 1 arg. 3"><a name="49005"><span class="ref">[49005] IIIª q. 48 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1826 radix merendi est caritas. Sed caritas Christi non fuit magis |
| 1827 augmentata in passione quam ante. Ergo non magis meruit salutem | |
| 53 | 1828 nostram patiendo quam ante fecerat.</p><p title="III q. 48 a. 1 s. c."><a name="49006"><span class="ref">[49006] IIIª q. 48 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1829 quod, super illud Philipp. II, <i>propter quod et Deus exaltavit |
| 1830 illum</i> etc., dicit Augustinus, <i>humilitas passionis claritatis | |
| 1831 est meritum, claritas humilitatis est praemium</i>. Sed ipse | |
| 1832 clarificatus est non solum in seipso, sed etiam in suis fidelibus, | |
| 1833 ut ipse dicit, Ioan. XVII. Ergo videtur quod ipse meruit salutem | |
| 53 | 1834 suorum fidelium.</p><p title="III q. 48 a. 1 co."><a name="49007"><span class="ref">[49007] IIIª q. 48 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1835 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christo data est gratia non |
| 1836 solum sicut singulari personae, sed inquantum est caput Ecclesiae, | |
| 1837 ut scilicet ab ipso redundaret ad membra. Et ideo opera Christi hoc | |
| 1838 modo se habent tam ad se quam ad sua membra, sicut se habent opera | |
| 1839 alterius hominis in gratia constituti ad ipsum. Manifestum est | |
| 1840 autem quod quicumque in gratia constitutus propter iustitiam | |
| 1841 patitur, ex hoc ipso meretur sibi salutem, secundum illud Matth. V, | |
| 1842 <i>beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam</i>. Unde | |
| 1843 Christus non solum per suam passionem sibi, sed etiam omnibus suis | |
| 53 | 1844 membris meruit salutem.</p><p title="III q. 48 a. 1 ad 1"><a name="49008"><span class="ref">[49008] IIIª q. 48 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1845 dicendum quod passio inquantum huiusmodi, habet principium ab |
| 1846 exteriori. Sed secundum quod eam aliquis voluntarie sustinet, habet | |
| 53 | 1847 principium ab interiori.</p><p title="III q. 48 a. 1 ad 2"><a name="49009"><span class="ref">[49009] IIIª q. 48 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1848 dicendum quod Christus a principio suae conceptionis meruit nobis |
| 1849 salutem aeternam, sed ex parte nostra erant impedimenta quaedam, | |
| 1850 quibus impediebamur consequi effectum praecedentium meritorum. | |
| 1851 Unde, ad removendum illa impedimenta, oportuit Christum pati, ut | |
| 53 | 1852 supra dictum est.</p><p title="III q. 48 a. 1 ad 3"><a name="49010"><span class="ref">[49010] IIIª q. 48 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1853 dicendum quod passio Christi habuit aliquem effectum quem non |
| 1854 habuerunt praecedentia merita, non propter maiorem caritatem, sed | |
| 1855 propter genus operis, quod erat conveniens tali effectui, ut patet | |
| 53 | 1856 ex rationibus supra inductis de convenientia passionis Christi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 48 a. 2 arg. 1"><a name="49011"><span class="ref">[49011] IIIª q. 48 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1857 sic proceditur. Videtur quod passio Christi non causaverit nostram |
| 1858 salutem per modum satisfactionis. Eiusdem enim videtur esse | |
| 1859 satisfacere cuius est peccare, sicut patet in aliis poenitentiae | |
| 1860 partibus; eiusdem enim est conteri et confiteri cuius est peccare. | |
| 1861 Sed Christus non peccavit, secundum illud I Pet. II, <i>qui | |
| 1862 peccatum non fecit</i>. Ergo ipse non satisfecit propria | |
| 53 | 1863 passione.</p><p title="III q. 48 a. 2 arg. 2"><a name="49012"><span class="ref">[49012] IIIª q. 48 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1864 nulli satisfit per maiorem offensam. Sed maxima offensa fuit |
| 1865 perpetrata in Christi passione, quia gravissime peccaverunt qui eum | |
| 1866 occiderunt, ut supra dictum est. Ergo videtur quod per passionem | |
| 53 | 1867 Christi non potuit Deo satisfieri.</p><p title="III q. 48 a. 2 arg. 3"><a name="49013"><span class="ref">[49013] IIIª q. 48 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1868 satisfactio importat aequalitatem quandam ad culpam, cum sit actus |
| 1869 iustitiae. Sed passio Christi non videtur esse aequalis omnibus | |
| 1870 peccatis humani generis, quia Christus non est passus secundum | |
| 1871 divinitatem, sed secundum carnem, secundum illud I Pet. IV, Christo | |
| 1872 igitur passo in carne; anima autem, in qua est peccatum, potior est | |
| 1873 quam caro. Non ergo Christus sua passione satisfecit pro peccatis | |
| 53 | 1874 nostris.</p><p title="III q. 48 a. 2 s. c."><a name="49014"><span class="ref">[49014] IIIª q. 48 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1875 quod ex persona eius dicitur in Psalmo, <i>quae non rapui, tunc |
| 1876 exsolvebam</i>. Non autem exsolvit qui perfecte non satisfecit. | |
| 1877 Ergo videtur quod Christus patiendo satisfecerit perfecte pro | |
| 53 | 1878 peccatis nostris.</p><p title="III q. 48 a. 2 co."><a name="49015"><span class="ref">[49015] IIIª q. 48 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1879 dicendum quod ille proprie satisfacit pro offensa qui exhibet |
| 1880 offenso id quod aeque vel magis diligit quam oderit offensam. | |
| 1881 Christus autem, ex caritate et obedientia patiendo, maius aliquid | |
| 1882 Deo exhibuit quam exigeret recompensatio totius offensae humani | |
| 1883 generis. Primo quidem, propter magnitudinem caritatis ex qua | |
| 1884 patiebatur. Secundo, propter dignitatem vitae suae, quam pro | |
| 1885 satisfactione ponebat, quae erat vita Dei et hominis. Tertio, | |
| 1886 propter generalitatem passionis et magnitudinem doloris assumpti, | |
| 1887 ut supra dictum est. Et ideo passio Christi non solum sufficiens, | |
| 1888 sed etiam superabundans satisfactio fuit pro peccatis humani | |
| 1889 generis, secundum illud I Ioan. II, <i>ipse est propitiatio pro | |
| 1890 peccatis nostris, non pro nostris autem tantum, sed etiam pro | |
| 53 | 1891 totius mundi</i>.</p><p title="III q. 48 a. 2 ad 1"><a name="49016"><span class="ref">[49016] IIIª q. 48 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1892 dicendum quod caput et membra sunt quasi una persona mystica. Et |
| 1893 ideo satisfactio Christi ad omnes fideles pertinet sicut ad sua | |
| 1894 membra. Inquantum etiam duo homines sunt unum in caritate, unus pro | |
| 1895 alio satisfacere potest, ut infra patebit. Non autem est similis | |
| 1896 ratio de confessione et contritione, quia satisfactio consistit in | |
| 1897 actu exteriori, ad quem assumi possunt instrumenta; inter quae | |
| 53 | 1898 computantur etiam amici.</p><p title="III q. 48 a. 2 ad 2"><a name="49017"><span class="ref">[49017] IIIª q. 48 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1899 dicendum quod maior fuit caritas Christi patientis quam malitia |
| 1900 crucifigentium. Et ideo plus potuit Christus satisfacere sua | |
| 1901 passione quam crucifixores offendere occidendo, in tantum quod | |
| 1902 passio Christi sufficiens fuit, et superabundans, ad satisfaciendum | |
| 53 | 1903 pro peccatis crucifigentium ipsum.</p><p title="III q. 48 a. 2 ad 3"><a name="49018"><span class="ref">[49018] IIIª q. 48 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1904 dicendum quod dignitas carnis Christi non est aestimanda solum |
| 1905 secundum carnis naturam, sed secundum personam assumentem, | |
| 1906 inquantum scilicet erat caro Dei, ex quo habebat dignitatem | |
| 53 | 1907 infinitam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 48 a. 3 arg. 1"><a name="49019"><span class="ref">[49019] IIIª q. 48 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1908 proceditur. Videtur quod passio Christi non fuerit operata per |
| 1909 modum sacrificii. Veritas enim debet respondere figurae. Sed in | |
| 1910 sacrificiis veteris legis, quae erant figurae Christi, nunquam | |
| 1911 offerebatur caro humana, quinimmo haec sacrificia nefanda | |
| 1912 habebantur, secundum illud Psalmi, <i>effuderunt sanguinem | |
| 1913 innocentem, sanguinem filiorum suorum et filiarum, quas | |
| 1914 sacrificaverunt sculptilibus Chanaan</i>. Ergo videtur quod passio | |
| 53 | 1915 Christi sacrificium dici non possit.</p><p title="III q. 48 a. 3 arg. 2"><a name="49020"><span class="ref">[49020] IIIª q. 48 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1916 Augustinus dicit, in X de Civ. Dei, quod <i>sacrificium visibile |
| 1917 invisibilis sacrificii sacramentum, idest sacrum signum, est</i>. | |
| 1918 Sed passio Christi non est signum, sed magis significatum per alia | |
| 53 | 1919 signa. Ergo videtur quod passio Christi non sit sacrificium.</p><p title="III q. 48 a. 3 arg. 3"><a name="49021"><span class="ref">[49021] IIIª q. 48 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1920 quicumque offert sacrificium, aliquid sacrum facit, ut ipsum nomen |
| 1921 sacrificii demonstrat. Illi autem qui Christum occiderunt, non | |
| 1922 fecerunt aliquod sacrum, sed magnam malitiam perpetraverunt. Ergo | |
| 53 | 1923 passio Christi magis fuit maleficium quam sacrificium.</p><p title="III q. 48 a. 3 s. c."><a name="49022"><span class="ref">[49022] IIIª q. 48 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1924 quod apostolus dicit, Ephes. V, <i>tradidit semetipsum pro nobis |
| 53 | 1925 oblationem et hostiam Deo in odorem suavitatis</i>.</p><p title="III q. 48 a. 3 co."><a name="49023"><span class="ref">[49023] IIIª q. 48 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1926 dicendum quod sacrificium proprie dicitur aliquid factum in honorem |
| 1927 proprie Deo debitum, ad eum placandum. Et inde est quod Augustinus | |
| 1928 dicit, in X de Civ. Dei, <i>verum sacrificium est omne opus quod | |
| 1929 agitur ut sancta societate Deo inhaereamus, relatum scilicet ad | |
| 1930 illum finem boni quo veraciter beati esse possumus. Christus | |
| 1931 autem</i>, ut ibidem subditur, <i>seipsum obtulit in passione pro | |
| 1932 nobis</i>, et hoc ipsum opus, quod voluntarie passionem sustinuit, | |
| 1933 fuit Deo maxime acceptum, utpote ex caritate proveniens. Unde | |
| 1934 manifestum est quod passio Christi fuit verum sacrificium. Et, | |
| 1935 sicut ipse postea subdit in eodem libro, <i>huius veri sacrificii | |
| 1936 multiplicia variaque signa erant sacrificia prisca sanctorum, cum | |
| 1937 hoc unum per multa figuraretur, tanquam verbis multis res una | |
| 1938 diceretur, ut sine fastidio multum commendaretur; et, cum quatuor | |
| 1939 considerentur in omni sacrificio</i>, ut Augustinus dicit in IV de | |
| 1940 Trin., scilicet <i>cui offeratur, a quo offeratur, quid offeratur, | |
| 1941 pro quibus offeratur, idem ipse qui unus verusque mediator per | |
| 1942 sacrificium pacis reconciliat nos Deo, unum cum illo maneret cui | |
| 1943 offerebat, unum in se faceret pro quibus offerebat, unus ipse esset | |
| 53 | 1944 qui offerebat, et quod offerebat</i>.</p><p title="III q. 48 a. 3 ad 1"><a name="49024"><span class="ref">[49024] IIIª q. 48 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1945 dicendum quod, licet veritas respondeat figurae quantum ad aliquid, |
| 1946 non tamen quantum ad omnia, quia oportet quod veritas figuram | |
| 1947 excedat. Et ideo convenienter figura huius sacrificii, quo caro | |
| 1948 Christi offertur pro nobis, fuit caro, non hominum, sed aliorum | |
| 1949 animalium significantium carnem Christi. Quae est perfectissimum | |
| 1950 sacrificium. Primo quidem quia, ex eo quod est humanae naturae | |
| 1951 caro, congrue pro hominibus offertur, et ab eis sumitur sub | |
| 1952 sacramento. Secundo quia, ex eo quod erat passibilis et mortalis, | |
| 1953 apta erat immolationi. Tertio quia, ex hoc quod erat sine peccato, | |
| 1954 efficax erat ad emundanda peccata. Quarto quia, ex eo quod erat | |
| 1955 caro ipsius offerentis, erat Deo accepta propter caritatem suam | |
| 1956 carnem offerentis. Unde Augustinus dicit, in IV de Trin., <i>quid | |
| 1957 tam congruenter ab hominibus sumeretur quod pro eis offerretur, | |
| 1958 quam humana caro? Et quid tam aptum huic immolationi quam caro | |
| 1959 mortalis? Et quid tam mundum pro mundandis vitiis mortalium quam | |
| 1960 sine contagione carnalis concupiscentiae caro nata in utero et ex | |
| 1961 utero virginali? Et quid tam grate offerri et suscipi posset quam | |
| 53 | 1962 caro sacrificii nostri, corpus effectum sacerdotis nostri?</i></p><p title="III q. 48 a. 3 ad 2"><a name="49025"><span class="ref">[49025] IIIª q. 48 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1963 dicendum quod Augustinus ibi loquitur de sacrificiis visibilibus |
| 1964 figuralibus. Et tamen ipsa passio Christi, licet sit aliquid | |
| 1965 significatum per alia sacrificia figuralia, est tamen signum | |
| 1966 alicuius rei observandae a nobis, secundum illud I Pet. IV, | |
| 1967 <i>Christo igitur passo in carne, et vos eadem cogitatione | |
| 1968 armamini, quia qui passus est in carne, desiit a peccatis; ut iam | |
| 1969 non hominum desideriis, sed voluntati Dei, quod reliquum est in | |
| 53 | 1970 carne vivat temporis</i>.</p><p title="III q. 48 a. 3 ad 3"><a name="49026"><span class="ref">[49026] IIIª q. 48 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1971 dicendum quod passio Christi ex parte occidentium ipsum fuit |
| 1972 maleficium, sed ex parte ipsius ex caritate patientis fuit | |
| 1973 sacrificium. Unde hoc sacrificium ipse Christus obtulisse dicitur, | |
| 53 | 1974 non autem illi qui eum occiderunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 48 a. 4 arg. 1"><a name="49027"><span class="ref">[49027] IIIª q. 48 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1975 proceditur. Videtur quod passio Christi non fuerit operata nostram |
| 1976 salutem per modum redemptionis. Nullus enim emit vel redimit quod | |
| 1977 suum esse non desiit. Sed homines nunquam desierunt esse Dei, | |
| 1978 secundum illud Psalmi, <i>domini est terra et plenitudo eius, orbis | |
| 1979 terrarum et universi qui habitant in eo</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1980 Christus non redemerit nos sua passione.</p><p title="III q. 48 a. 4 arg. 2"><a name="49028"><span class="ref">[49028] IIIª q. 48 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1981 sicut Augustinus dicit, XIII de Trin., <i>Diabolus a Christo |
| 1982 iustitia superandus fuit</i>. Sed hoc exigit iustitia, ut ille qui | |
| 1983 invasit dolose rem alienam, debeat privari, quia <i>fraus et dolus | |
| 1984 nemini debet patrocinari</i>, ut etiam iura humana dicunt. Cum ergo | |
| 1985 Diabolus creaturam Dei, scilicet hominem, dolose deceperit et sibi | |
| 1986 subiugaverit, videtur quod non debuit homo per modum redemptionis | |
| 53 | 1987 ab eius eripi potestate.</p><p title="III q. 48 a. 4 arg. 3"><a name="49029"><span class="ref">[49029] IIIª q. 48 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1988 quicumque emit aut redimit aliquid, pretium solvit ei qui |
| 1989 possidebat. Sed Christus non solvit sanguinem suum, qui dicitur | |
| 1990 esse pretium redemptionis nostrae, Diabolo, qui nos captivos | |
| 53 | 1991 tenebat. Non ergo Christus sua passione nos redemit.</p><p title="III q. 48 a. 4 s. c."><a name="49030"><span class="ref">[49030] IIIª q. 48 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1992 quod dicitur I Pet. I, <i>non corruptibilibus auro vel argento |
| 1993 redempti estis de vana vestra conversatione paternae traditionis, | |
| 1994 sed pretioso sanguine, quasi agni immaculati et incontaminati, | |
| 1995 Christi</i>. Et Galat. III dicitur, <i>Christus nos redemit de | |
| 1996 maledicto legis, factus pro nobis maledictum</i>. Dicitur autem pro | |
| 1997 nobis factus maledictum, inquantum pro nobis passus est in ligno, | |
| 53 | 1998 ut supra dictum est. Ergo per passionem suam nos redemit.</p><p title="III q. 48 a. 4 co."><a name="49031"><span class="ref">[49031] IIIª q. 48 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1999 dicendum quod per peccatum dupliciter homo obligatus erat. Primo |
| 2000 quidem, servitute peccati, quia <i>qui facit peccatum, servus est | |
| 2001 peccati</i>, ut dicitur Ioan. VIII; et II Pet. II, <i>a quo quis | |
| 2002 superatus est, huic et servus addictus est</i>. Quia igitur | |
| 2003 Diabolus hominem superaverat inducendo eum ad peccatum, homo | |
| 2004 servituti Diaboli addictus erat. Secundo, quantum ad reatum poenae, | |
| 2005 quo homo erat obligatus secundum Dei iustitiam. Et haec est | |
| 2006 servitus quaedam, ad servitutem enim pertinet quod aliquis patiatur | |
| 2007 quod non vult, cum liberi hominis sit uti seipso ut vult. Igitur, | |
| 2008 quia passio Christi fuit sufficiens et superabundans satisfactio | |
| 2009 pro peccato et reatu generis humani, eius passio fuit quasi quoddam | |
| 2010 pretium, per quod liberati sumus ab utraque obligatione. Nam ipsa | |
| 2011 satisfactio qua quis satisfacit sive pro se sive pro alio, pretium | |
| 2012 quoddam dicitur quo se redimit a peccato et poena, secundum illud | |
| 2013 Dan. IV, <i>peccata tua eleemosynis redime</i>. Christus autem | |
| 2014 satisfecit, non quidem pecuniam dando aut aliquid huiusmodi, sed | |
| 2015 dando id quod fuit maximum, seipsum, pro nobis. Et ideo passio | |
| 53 | 2016 Christi dicitur esse nostra redemptio.</p><p title="III q. 48 a. 4 ad 1"><a name="49032"><span class="ref">[49032] IIIª q. 48 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2017 dicendum quod homo dicitur esse Dei dupliciter. Uno modo, inquantum |
| 2018 subiicitur potestati eius. Et hoc modo nunquam homo desiit Dei | |
| 2019 esse, secundum illud Dan. IV, <i>dominatur excelsus in regno | |
| 2020 hominum, et cuicumque voluerit, dabit illud</i>. Alio modo, per | |
| 2021 unionem caritatis ad eum, secundum quod dicitur Rom. VIII, <i>si | |
| 2022 quis spiritum Christi non habet, hic non est eius</i>. Primo igitur | |
| 2023 modo, nunquam homo desiit esse Dei. Secundo modo, desiit esse Dei | |
| 2024 per peccatum. Et ideo, inquantum fuit a peccato liberatus, Christo | |
| 2025 passo satisfaciente, dicitur per passionem Christi esse | |
| 53 | 2026 redemptus.</p><p title="III q. 48 a. 4 ad 2"><a name="49033"><span class="ref">[49033] IIIª q. 48 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2027 dicendum quod homo peccando obligatus erat et Deo et Diabolo. |
| 2028 Quantum enim ad culpam, Deum offenderat, et Diabolo se subdiderat, | |
| 2029 ei consentiens. Unde ratione culpae non erat factus servus Dei, sed | |
| 2030 potius, a Dei servitute recedens, Diaboli servitutem incurrerat, | |
| 2031 Deo iuste hoc permittente propter offensam in se commissam. Sed | |
| 2032 quantum ad poenam, principaliter homo erat Deo obligatus, sicut | |
| 2033 summo iudici, Diabolo autem tanquam tortori, secundum illud Matth. | |
| 2034 V, <i>ne forte tradat te adversarius tuus iudici, et iudex tradat | |
| 2035 te ministro</i>, idest Angelo poenarum crudeli, ut Chrysostomus | |
| 2036 dicit. Quamvis igitur Diabolus iniuste, quantum in ipso erat, | |
| 2037 hominem, sua fraude deceptum, sub servitute teneret, et quantum ad | |
| 2038 culpam et quantum ad poenam, iustum tamen erat hoc hominem pati, | |
| 2039 Deo hoc permittente quantum ad culpam, et ordinante quantum ad | |
| 2040 poenam. Et ideo per respectum ad Deum iustitia exigebat quod homo | |
| 53 | 2041 redimeretur, non autem per respectum ad Diabolum.</p><p title="III q. 48 a. 4 ad 3"><a name="49034"><span class="ref">[49034] IIIª q. 48 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2042 dicendum quod, quia redemptio requirebatur ad hominis liberationem |
| 2043 per respectum ad Deum, non autem per respectum ad Diabolum; non | |
| 2044 erat pretium solvendum Diabolo, sed Deo. Et ideo Christus sanguinem | |
| 2045 suum, qui est pretium nostrae redemptionis, non dicitur obtulisse | |
| 53 | 2046 Diabolo, sed Deo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 48 a. 5 arg. 1"><a name="49035"><span class="ref">[49035] IIIª q. 48 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 2047 proceditur. Videtur quod esse redemptorem non sit proprium Christi. |
| 2048 Dicitur enim in Psalmo, <i>redemisti me, domine Deus veritatis</i>. | |
| 2049 Sed esse dominum Deum veritatis convenit toti Trinitati. Non ergo | |
| 53 | 2050 est proprium Christo.</p><p title="III q. 48 a. 5 arg. 2"><a name="49036"><span class="ref">[49036] IIIª q. 48 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2051 ille dicitur redimere qui dat pretium redemptionis. Sed Deus pater |
| 2052 dedit filium suum redemptionem pro peccatis nostris, secundum illud | |
| 2053 Psalmi, <i>redemptionem misit dominus populo suo</i>; Glossa, | |
| 2054 <i>idest Christum, qui dat redemptionem captivis</i>. Ergo non | |
| 53 | 2055 solum Christus, sed etiam Deus pater nos redemit.</p><p title="III q. 48 a. 5 arg. 3"><a name="49037"><span class="ref">[49037] IIIª q. 48 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 2056 solum passio Christi, sed etiam aliorum sanctorum, proficua fuit ad |
| 2057 nostram salutem, secundum illud Coloss. I, <i>gaudeo in passionibus | |
| 2058 pro vobis, et adimpleo ea quae desunt passionum Christi in carne | |
| 2059 mea pro corpore eius</i>, quod est Ecclesia. Ergo non solum | |
| 53 | 2060 Christus debet dici redemptor, sed etiam alii sancti.</p><p title="III q. 48 a. 5 s. c."><a name="49038"><span class="ref">[49038] IIIª q. 48 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2061 quod dicitur Galat. III, <i>Christus nos redemit de maledicto |
| 2062 legis, factus pro nobis maledictum</i>. Sed solus Christus factus | |
| 2063 est pro nobis maledictum. Ergo solus Christus debet dici noster | |
| 53 | 2064 redemptor.</p><p title="III q. 48 a. 5 co."><a name="49039"><span class="ref">[49039] IIIª q. 48 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2065 dicendum quod ad hoc quod aliquis redimat, duo requiruntur, |
| 2066 scilicet actus solutionis, et pretium solutum. Si enim aliquis | |
| 2067 solvat pro redemptione alicuius rei pretium, si non est suum, sed | |
| 2068 alterius, non dicitur ipse redimere principaliter, sed magis ille | |
| 2069 cuius est pretium. Pretium autem redemptionis nostrae est sanguis | |
| 2070 Christi, vel vita eius corporalis quae est in sanguine, quam ipse | |
| 2071 Christus exsolvit. Unde utrumque istorum ad Christum pertinet | |
| 2072 immediate inquantum est homo, sed ad totam Trinitatem sicut ad | |
| 2073 causam primam et remotam, cuius erat et ipsa vita Christi sicut | |
| 2074 primi auctoris, et a qua inspiratum fuit ipsi homini Christo ut | |
| 2075 pateretur pro nobis. Et ideo esse immediate redemptorem est | |
| 2076 proprium Christi inquantum est homo, quamvis ipsa redemptio possit | |
| 53 | 2077 attribui toti Trinitati sicut primae causae.</p><p title="III q. 48 a. 5 ad 1"><a name="49040"><span class="ref">[49040] IIIª q. 48 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2078 dicendum quod Glossa sic exponit, <i>tu, Deus veritatis, redemisti |
| 2079 me in Christo clamante, in manus tuas, domine, commendo spiritum | |
| 2080 meum</i>. Et sic redemptio immediate pertinet ad hominem Christum, | |
| 53 | 2081 principaliter autem ad Deum.</p><p title="III q. 48 a. 5 ad 2"><a name="49041"><span class="ref">[49041] IIIª q. 48 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2082 dicendum quod pretium redemptionis nostrae homo Christus solvit |
| 53 | 2083 immediate, sed de mandato patris sicut primordialis auctoris.</p><p title="III q. 48 a. 5 ad 3"><a name="49042"><span class="ref">[49042] IIIª q. 48 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2084 dicendum quod passiones sanctorum proficiunt Ecclesiae, non quidem |
| 2085 per modum redemptionis, sed per modum exhortationis et exempli, | |
| 2086 secundum illud II Cor. I, <i>sive tribulamur pro vestra | |
| 53 | 2087 exhortatione et salute</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 48 a. 6 arg. 1"><a name="49043"><span class="ref">[49043] IIIª q. 48 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 2088 proceditur. Videtur quod passio Christi non fuerit operata nostram |
| 2089 salutem per modum efficientiae. Causa enim efficiens nostrae | |
| 2090 salutis est magnitudo divinae virtutis, secundum illud Isaiae LIX, | |
| 2091 <i>ecce, non est abbreviata manus eius, ut salvare non possit</i>. | |
| 2092 Christus autem crucifixus est ex infirmitate, ut dicitur II Cor. | |
| 2093 XIII. Non ergo passio Christi efficienter operata est salutem | |
| 53 | 2094 nostram.</p><p title="III q. 48 a. 6 arg. 2"><a name="49044"><span class="ref">[49044] IIIª q. 48 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2095 nullum agens corporale efficienter agit nisi per contactum, unde |
| 2096 etiam et Christus tangendo mundavit leprosum, <i>ut ostenderet | |
| 2097 carnem suam salutiferam virtutem habere</i>, sicut Chrysostomus | |
| 2098 dicit. Sed passio Christi non potuit contingere omnes homines. Ergo | |
| 53 | 2099 non potuit efficienter operari omnium hominum salutem.</p><p title="III q. 48 a. 6 arg. 3"><a name="49045"><span class="ref">[49045] IIIª q. 48 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 2100 videtur eiusdem esse operari per modum meriti, et per modum |
| 2101 efficientiae, quia ille qui meretur, expectat effectum ab alio. Sed | |
| 2102 passio Christi operata est nostram salutem per modum meriti. Non | |
| 53 | 2103 ergo per modum efficientiae.</p><p title="III q. 48 a. 6 s. c."><a name="49046"><span class="ref">[49046] IIIª q. 48 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2104 quod dicitur I Cor. I, quod <i>verbum crucis his qui salvi fiunt |
| 2105 est virtus Dei</i>. Sed virtus Dei efficienter operatur nostram | |
| 2106 salutem. Ergo passio Christi in cruce efficienter operata est | |
| 53 | 2107 nostram salutem.</p><p title="III q. 48 a. 6 co."><a name="49047"><span class="ref">[49047] IIIª q. 48 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2108 dicendum quod duplex est efficiens, principale, et instrumentale. |
| 2109 Efficiens quidem principale humanae salutis Deus est. Quia vero | |
| 2110 humanitas Christi est divinitatis instrumentum, ut supra dictum | |
| 2111 est, ex consequenti omnes actiones et passiones Christi | |
| 2112 instrumentaliter operantur, in virtute divinitatis, ad salutem | |
| 2113 humanam. Et secundum hoc, passio Christi efficienter causat salutem | |
| 53 | 2114 humanam.</p><p title="III q. 48 a. 6 ad 1"><a name="49048"><span class="ref">[49048] IIIª q. 48 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2115 dicendum quod passio Christi, relata ad Christi carnem, congruit |
| 2116 infirmitati assumptae, relata vero ad divinitatem, consequitur ex | |
| 2117 ea infinitam virtutem, secundum illud I Cor. I, <i>quod infirmum | |
| 2118 est Dei, fortius est hominibus</i>; quia scilicet ipsa infirmitas | |
| 2119 Christi, inquantum est Dei, habet virtutem excedentem omnem | |
| 53 | 2120 virtutem humanam.</p><p title="III q. 48 a. 6 ad 2"><a name="49049"><span class="ref">[49049] IIIª q. 48 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2121 dicendum quod passio Christi, licet sit corporalis, habet tamen |
| 2122 spiritualem virtutem ex divinitate unita. Et ideo per spiritualem | |
| 2123 contactum efficaciam sortitur, scilicet per fidem et fidei | |
| 2124 sacramenta, secundum illud apostoli, <i>quem proposuit | |
| 53 | 2125 propitiatorem per fidem in sanguine eius</i>.</p><p title="III q. 48 a. 6 ad 3"><a name="49050"><span class="ref">[49050] IIIª q. 48 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2126 dicendum quod passio Christi, secundum quod comparatur ad |
| 2127 divinitatem eius, agit per modum efficientiae; inquantum vero | |
| 2128 comparatur ad voluntatem animae Christi, agit per modum meriti; | |
| 2129 secundum vero quod consideratur in ipsa carne Christi, agit per | |
| 2130 modum satisfactionis, inquantum per eam liberamur a reatu poenae; | |
| 2131 per modum vero redemptionis, inquantum per eam liberamur a | |
| 2132 servitute culpae; per modum autem sacrificii, inquantum per eam | |
| 53 | 2133 reconciliamur Deo, ut infra dicetur.</p></div></div><div class="q" id="q49"><h2>Quaestio 49</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 49 pr."><a name="49051"><span class="ref">[49051] |
| 2134 IIIª q. 49 pr.</span></a> Deinde considerandum est de ipsis | |
| 28 | 2135 effectibus passionis Christi. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, |
| 2136 utrum per passionem Christi simus liberati a peccato. Secundo, | |
| 2137 utrum per eam simus liberati a potestate Diaboli. Tertio, utrum per | |
| 2138 eam simus liberati a reatu poenae. Quarto, utrum per eam simus Deo | |
| 2139 reconciliati. Quinto, utrum per eam sit nobis aperta ianua caeli. | |
| 53 | 2140 Sexto, utrum per eam Christus adeptus fuerit exaltationem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 49 a. 1 arg. 1"><a name="49052"><span class="ref">[49052] IIIª q. 49 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2141 proceditur. Videtur quod per passionem Christi non simus liberati a |
| 2142 peccato. Liberare enim a peccato est proprium Dei secundum illud | |
| 2143 Isaiae XLIII, <i>ego sum qui deleo iniquitates tuas propter me</i>. | |
| 2144 Christus autem non est passus secundum quod Deus, sed secundum quod | |
| 53 | 2145 homo. Ergo passio Christi non liberavit nos a peccato.</p><p title="III q. 49 a. 1 arg. 2"><a name="49053"><span class="ref">[49053] IIIª q. 49 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2146 corporale non agit in spirituale. Sed passio Christi corporalis |
| 2147 est, peccatum autem non est nisi in anima, quae est spiritualis | |
| 53 | 2148 creatura. Ergo passio Christi non potuit nos mundare a peccato.</p><p title="III q. 49 a. 1 arg. 3"><a name="49054"><span class="ref">[49054] IIIª q. 49 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2149 nullus potest liberari a peccato quod nondum commisit, sed quod in |
| 2150 posterum est commissurus. Cum igitur multa peccata post Christi | |
| 2151 passionem sint commissa, et tota die committantur, videtur quod per | |
| 53 | 2152 passionem Christi non simus liberati a peccato.</p><p title="III q. 49 a. 1 arg. 4"><a name="49055"><span class="ref">[49055] IIIª q. 49 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2153 posita causa sufficienti, nihil aliud requiritur ad effectum |
| 2154 inducendum. Requiruntur autem adhuc alia ad remissionem peccatorum, | |
| 2155 scilicet Baptismus et poenitentia. Ergo videtur quod passio Christi | |
| 53 | 2156 non sit sufficiens causa remissionis peccatorum.</p><p title="III q. 49 a. 1 arg. 5"><a name="49056"><span class="ref">[49056] IIIª q. 49 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2157 Proverb. X dicitur, <i>universa delicta operit caritas</i>; et XV |
| 2158 dicitur, <i>per misericordiam et fidem purgantur peccata</i>. Sed | |
| 2159 multa sunt alia de quibus habemus fidem, et quae sunt provocativa | |
| 2160 caritatis. Ergo passio Christi non est propria causa remissionis | |
| 53 | 2161 peccatorum.</p><p title="III q. 49 a. 1 s. c."><a name="49057"><span class="ref">[49057] IIIª q. 49 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2162 quod dicitur Apoc. I, <i>dilexit nos, et lavit nos a peccatis |
| 53 | 2163 nostris in sanguine suo</i>.</p><p title="III q. 49 a. 1 co."><a name="49058"><span class="ref">[49058] IIIª q. 49 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2164 dicendum quod passio Christi est propria causa remissionis |
| 2165 peccatorum, tripliciter. Primo quidem, per modum provocantis ad | |
| 2166 caritatem. Quia, ut apostolus dicit, Rom. V, <i>commendat Deus suam | |
| 2167 caritatem in nobis, quoniam, cum inimici essemus, Christus pro | |
| 2168 nobis mortuus est</i>. Per caritatem autem consequimur veniam | |
| 2169 peccatorum, secundum illud Luc. VII, <i>dimissa sunt ei peccata | |
| 2170 multa, quoniam dilexit multum</i>. Secundo, passio Christi causat | |
| 2171 remissionem peccatorum per modum redemptionis. Quia enim ipse est | |
| 2172 caput nostrum, per passionem suam, quam ex caritate et obedientia | |
| 2173 sustinuit, liberavit nos, tanquam membra sua, a peccatis, quasi per | |
| 2174 pretium suae passionis, sicut si homo per aliquod opus meritorium | |
| 2175 quod manu exerceret, redimeret se a peccato quod pedibus | |
| 2176 commisisset. Sicut enim naturale corpus est unum, ex membrorum | |
| 2177 diversitate consistens, ita tota Ecclesia, quae est mysticum corpus | |
| 2178 Christi, computatur quasi una persona cum suo capite, quod est | |
| 2179 Christus. Tertio, per modum efficientiae, inquantum caro, secundum | |
| 2180 quam Christus passionem sustinuit, est instrumentum divinitatis, ex | |
| 2181 quo eius passiones et actiones operantur in virtute divina ad | |
| 53 | 2182 expellendum peccatum.</p><p title="III q. 49 a. 1 ad 1"><a name="49059"><span class="ref">[49059] IIIª q. 49 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2183 dicendum quod, licet Christus non sit passus secundum quod Deus, |
| 2184 tamen caro eius est divinitatis instrumentum. Et ex hoc passio eius | |
| 2185 habet quandam divinam virtutem ad expellendum peccatum, ut dictum | |
| 53 | 2186 est.</p><p title="III q. 49 a. 1 ad 2"><a name="49060"><span class="ref">[49060] IIIª q. 49 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2187 dicendum quod passio Christi, licet sit corporalis, sortitur tamen |
| 2188 quandam spiritualem virtutem ex divinitate, cuius caro ei unita est | |
| 2189 instrumentum. Secundum quam quidem virtutem passio Christi est | |
| 53 | 2190 causa remissionis peccatorum.</p><p title="III q. 49 a. 1 ad 3"><a name="49061"><span class="ref">[49061] IIIª q. 49 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2191 dicendum quod Christus sua passione a peccatis nos liberavit |
| 2192 causaliter, idest, instituens causam nostrae liberationis, ex qua | |
| 2193 possent quaecumque peccata quandocumque remitti, vel praeterita vel | |
| 2194 praesentia vel futura, sicut si medicus faciat medicinam ex qua | |
| 53 | 2195 possint etiam quicumque morbi sanari, etiam in futurum.</p><p title="III q. 49 a. 1 ad 4"><a name="49062"><span class="ref">[49062] IIIª q. 49 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2196 dicendum quod, quia passio Christi praecessit ut causa quaedam |
| 2197 universalis remissionis peccatorum, sicut dictum est, necesse est | |
| 2198 quod singulis adhibeatur ad deletionem propriorum peccatorum. Hoc | |
| 2199 autem fit per Baptismum et poenitentiam et alia sacramenta, quae | |
| 53 | 2200 habent virtutem ex passione Christi, ut infra patebit.</p><p title="III q. 49 a. 1 ad 5"><a name="49063"><span class="ref">[49063] IIIª q. 49 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2201 dicendum quod etiam per fidem applicatur nobis passio Christi ad |
| 2202 percipiendum fructum ipsius, secundum illud Rom. III, <i>quem | |
| 2203 proposuit Deus propitiatorem per fidem in sanguine eius</i>. Fides | |
| 2204 autem per quam a peccato mundamur, non est fides informis, quae | |
| 2205 potest esse etiam cum peccato, sed est fides formata per caritatem, | |
| 2206 ut sic passio Christi nobis applicetur non solum quantum ad | |
| 2207 intellectum, sed etiam quantum ad affectum. Et per hunc etiam modum | |
| 53 | 2208 peccata dimittuntur ex virtute passionis Christi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 49 a. 2 arg. 1"><a name="49064"><span class="ref">[49064] IIIª q. 49 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2209 sic proceditur. Videtur quod per passionem Christi non simus |
| 2210 liberati a potestate Diaboli. Ille enim non habet potestatem super | |
| 2211 aliquos, in quibus nihil sine permissione alterius facere potest. | |
| 2212 Sed Diabolus nunquam potuit aliquid in nocumentum hominum facere | |
| 2213 nisi ex permissione divina, sicut patet Iob I et II quod, potestate | |
| 2214 divinitus accepta, eum primo in rebus, et postea in corpore laesit. | |
| 2215 Et similiter Matth. VIII dicitur quod Daemones, nisi Christo | |
| 2216 concedente, non potuerunt porcos intrare. Ergo Diabolus nunquam | |
| 2217 habuit in hominibus potestatem. Et ita per passionem Christi non | |
| 53 | 2218 sumus a potestate Diaboli liberati.</p><p title="III q. 49 a. 2 arg. 2"><a name="49065"><span class="ref">[49065] IIIª q. 49 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2219 Diabolus potestatem suam in hominibus exercet tentando et |
| 2220 corporaliter vexando. Sed hoc adhuc in hominibus operatur, post | |
| 2221 Christi passionem. Ergo non sumus per passionem Christi ab eius | |
| 53 | 2222 potestate liberati.</p><p title="III q. 49 a. 2 arg. 3"><a name="49066"><span class="ref">[49066] IIIª q. 49 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2223 virtus passionis Christi in perpetuum durat, secundum illud Heb. X, |
| 2224 <i>una oblatione consummavit sanctificatos in sempiternum</i>. Sed | |
| 2225 liberatio a potestate Diaboli nec est ubique, quia in multis | |
| 2226 partibus mundi adhuc sunt idololatrae, nec etiam erit semper, quia | |
| 2227 tempore Antichristi maxime suam potestatem exercebit in hominum | |
| 2228 nocumentum, de quo dicitur, II ad Thess. II, quod <i>eius adventus | |
| 2229 erit secundum operationem Satanae in omni virtute et signis et | |
| 2230 prodigiis mendacibus, et in omni seductione iniquitatis</i>. Ergo | |
| 2231 videtur quod passio Christi non sit causa liberationis humani | |
| 53 | 2232 generis a potestate Diaboli.</p><p title="III q. 49 a. 2 s. c."><a name="49067"><span class="ref">[49067] IIIª q. 49 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2233 quod dominus dicit, Ioan. XII, passione imminente, <i>nunc princeps |
| 2234 huius mundi eiicietur foras, et ego, si exaltatus fuero a terra, | |
| 2235 omnia traham ad meipsum</i>. Est autem exaltatus a terra per crucis | |
| 2236 passionem. Ergo per eius passionem Diabolus est a potestate hominum | |
| 53 | 2237 eiectus.</p><p title="III q. 49 a. 2 co."><a name="49068"><span class="ref">[49068] IIIª q. 49 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2238 dicendum quod circa potestatem quam Diabolus in homines exercebat |
| 2239 ante Christi passionem, tria sunt consideranda. Primum quidem est | |
| 2240 ex parte hominis, qui suo peccato meruit ut in potestatem | |
| 2241 traderetur Diaboli, per cuius tentationem fuerat superatus. Aliud | |
| 2242 autem est ex parte Dei, quem homo peccando offenderat, qui, per | |
| 2243 suam iustitiam, hominem reliquerat potestati Diaboli. Tertium autem | |
| 2244 est ex parte ipsius Diaboli, qui sua nequissima voluntate hominem a | |
| 2245 consecutione salutis impediebat. Quantum igitur ad primum, homo est | |
| 2246 a potestate Diaboli liberatus per passionem Christi, inquantum | |
| 2247 passio Christi est causa remissionis peccatorum, ut dictum est. | |
| 2248 Quantum autem ad secundum, dicendum quod passio Christi nos a | |
| 2249 potestate Diaboli liberavit, inquantum nos Deo reconciliavit, ut | |
| 2250 infra dicetur. Quantum vero ad tertium, passio Christi nos a | |
| 2251 Diabolo liberavit, inquantum in passione Christi excessit modum | |
| 2252 potestatis sibi traditae a Deo, machinando in mortem Christi, qui | |
| 2253 non habebat meritum mortis, cum esset absque peccato. Unde | |
| 2254 Augustinus dicit, in XIII de Trin., <i>iustitia Christi Diabolus | |
| 2255 victus est, quia, cum in eo nihil morte dignum inveniret, occidit | |
| 2256 eum tamen; et utique iustum est ut debitores quos tenebat, liberi | |
| 2257 dimittantur, in eum credentes quem sine ullo debito | |
| 53 | 2258 occidit</i>.</p><p title="III q. 49 a. 2 ad 1"><a name="49069"><span class="ref">[49069] IIIª q. 49 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2259 dicendum quod non dicitur sic Diabolus in homines potestatem |
| 2260 habuisse quasi posset eis nocere Deo non permittente. Sed quia | |
| 2261 iuste permittebatur nocere hominibus, quos tentando ad suum | |
| 53 | 2262 consensum perduxerat.</p><p title="III q. 49 a. 2 ad 2"><a name="49070"><span class="ref">[49070] IIIª q. 49 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2263 dicendum quod Diabolus etiam nunc quidem potest, Deo permittente, |
| 2264 homines tentare quantum ad animam, et vexare quantum ad corpus, sed | |
| 2265 tamen praeparatum est homini remedium ex passione Christi, quo se | |
| 2266 potest tueri contra hostis impugnationes, ne deducatur in interitum | |
| 2267 mortis aeternae. Et quicumque ante passionem Christi Diabolo | |
| 2268 resistebant, per fidem passionis Christi hoc facere poterant, | |
| 2269 licet, passione Christi nondum peracta, quantum ad aliquid nullus | |
| 2270 potuerit Diaboli manus evadere, ut scilicet non descenderet in | |
| 2271 Infernum. A quo, post passionem Christi, se possunt homines eius | |
| 53 | 2272 virtute tueri.</p><p title="III q. 49 a. 2 ad 3"><a name="49071"><span class="ref">[49071] IIIª q. 49 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2273 dicendum quod Deus permittit Diabolo posse decipere homines certis |
| 2274 personis, temporibus et locis, secundum occultam rationem | |
| 2275 iudiciorum suorum. Semper tamen per passionem Christi est paratum | |
| 2276 hominibus remedium se tuendi contra nequitias Daemonum, etiam | |
| 2277 tempore Antichristi. Sed si aliqui hoc remedio uti negligant, nil | |
| 53 | 2278 deperit efficaciae passionis Christi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 49 a. 3 arg. 1"><a name="49072"><span class="ref">[49072] IIIª q. 49 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2279 proceditur. Videtur quod per passionem Christi non fuerunt homines |
| 2280 liberati a poena peccati. Praecipua enim poena peccati est aeterna | |
| 2281 damnatio. Sed illi qui damnati erant in Inferno pro suis peccatis, | |
| 2282 non sunt per Christi passionem liberati, quia <i>in Inferno nulla | |
| 2283 est redemptio</i>. Ergo videtur quod passio Christi non liberavit | |
| 53 | 2284 homines a poena.</p><p title="III q. 49 a. 3 arg. 2"><a name="49073"><span class="ref">[49073] IIIª q. 49 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2285 illis qui sunt liberati a reatu poenae, non est aliqua poena |
| 2286 iniungenda. Sed poenitentibus iniungitur poena satisfactoria. Non | |
| 2287 ergo per passionem Christi sunt homines liberati a reatu | |
| 53 | 2288 poenae.</p><p title="III q. 49 a. 3 arg. 3"><a name="49074"><span class="ref">[49074] IIIª q. 49 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2289 mors est poena peccati, secundum illud Rom. VI, stipendia peccati |
| 2290 mors. Sed adhuc post passionem Christi homines moriuntur. Ergo | |
| 2291 videtur quod per passionem Christi non sumus a reatu poenae | |
| 53 | 2292 liberati.</p><p title="III q. 49 a. 3 s. c."><a name="49075"><span class="ref">[49075] IIIª q. 49 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2293 quod dicitur Isaiae LIII, <i>vere languores nostros ipse tulit, et |
| 53 | 2294 dolores nostros ipse portavit</i>.</p><p title="III q. 49 a. 3 co."><a name="49076"><span class="ref">[49076] IIIª q. 49 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2295 dicendum quod per passionem Christi liberati sumus a reatu poenae |
| 2296 dupliciter. Uno modo, directe, inquantum scilicet passio Christi | |
| 2297 fuit sufficiens et superabundans satisfactio pro peccatis totius | |
| 2298 humani generis. Exhibita autem satisfactione sufficienti, tollitur | |
| 2299 reatus poenae. Alio modo, indirecte, inquantum scilicet passio | |
| 2300 Christi est causa remissionis peccati, in quo fundatur reatus | |
| 53 | 2301 poenae.</p><p title="III q. 49 a. 3 ad 1"><a name="49077"><span class="ref">[49077] IIIª q. 49 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2302 dicendum quod passio Christi sortitur effectum suum in illis quibus |
| 2303 applicatur per fidem et caritatem, et per fidei sacramenta. Et ideo | |
| 2304 damnati in Inferno, qui praedicto modo passioni Christi non | |
| 53 | 2305 coniunguntur, effectum eius percipere non possunt.</p><p title="III q. 49 a. 3 ad 2"><a name="49078"><span class="ref">[49078] IIIª q. 49 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2306 dicendum quod, sicut dictum est, ad hoc quod consequamur effectum |
| 2307 passionis Christi, oportet nos ei configurari. Configuramur autem | |
| 2308 ei in Baptismo sacramentaliter, secundum illud Rom. VI, | |
| 2309 <i>consepulti sumus ei per Baptismum in mortem</i>. Unde baptizatis | |
| 2310 nulla poena satisfactoria imponitur, quia sunt totaliter liberati | |
| 2311 per satisfactionem Christi. Quia vero <i>Christus semel tantum pro | |
| 2312 peccatis nostris mortuus est</i>, ut dicitur I Pet. III, ideo non | |
| 2313 potest homo secundario configurari morti Christi per sacramentum | |
| 2314 Baptismi. Unde oportet quod illi qui post Baptismum peccant, | |
| 2315 configurentur Christo patienti per aliquid poenalitatis vel | |
| 2316 passionis quam in seipsis sustineant. Quae tamen multo minor | |
| 2317 sufficit quam esset condigna peccato, cooperante satisfactione | |
| 53 | 2318 Christi.</p><p title="III q. 49 a. 3 ad 3"><a name="49079"><span class="ref">[49079] IIIª q. 49 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2319 dicendum quod satisfactio Christi habet effectum in nobis inquantum |
| 2320 incorporamur ei ut membra capiti, sicut supra dictum est. Membra | |
| 2321 autem oportet capiti esse conformia. Et ideo, sicut Christus primo | |
| 2322 quidem habuit gratiam in anima cum passibilitate corporis, et per | |
| 2323 passionem ad gloriam immortalitatis pervenit; ita et nos, qui sumus | |
| 2324 membra eius, per passionem ipsius liberamur quidem a reatu | |
| 2325 cuiuslibet poenae, ita tamen quod primo recipimus in anima spiritum | |
| 2326 adoptionis filiorum, quo adscribimur ad hereditatem gloriae | |
| 2327 immortalitatis, adhuc corpus passibile et mortale habentes; | |
| 2328 postmodum vero, configurati passionibus et morti Christi, in | |
| 2329 gloriam immortalem perducimur; secundum illud apostoli, Rom. VIII, | |
| 2330 <i>si filii Dei, et heredes, heredes quidem Dei, coheredes autem | |
| 53 | 2331 Christi, si tamen compatimur, ut simul glorificemur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 49 a. 4 arg. 1"><a name="49080"><span class="ref">[49080] IIIª q. 49 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2332 proceditur. Videtur quod per passionem Christi non simus Deo |
| 2333 reconciliati. Reconciliatio enim non habet locum inter amicos. Sed | |
| 2334 Deus semper dilexit nos, secundum illud Sap. XI, <i>diligis omnia | |
| 2335 quae sunt, et nihil odisti eorum quae fecisti</i>. Ergo passio | |
| 53 | 2336 Christi non reconciliavit nos Deo.</p><p title="III q. 49 a. 4 arg. 2"><a name="49081"><span class="ref">[49081] IIIª q. 49 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 2337 potest idem esse principium et effectus, unde gratia, quae est |
| 2338 principium merendi, non cadit sub merito. Sed dilectio Dei est | |
| 2339 principium passionis Christi, secundum illud Ioan. III, <i>sic Deus | |
| 2340 dilexit mundum ut filium suum unigenitum daret</i>. Non ergo | |
| 2341 videtur quod per passionem Christi simus reconciliati Deo, ita quod | |
| 53 | 2342 de novo nos amare inciperet.</p><p title="III q. 49 a. 4 arg. 3"><a name="49082"><span class="ref">[49082] IIIª q. 49 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2343 passio Christi impleta est per homines Christum occidentes, qui ex |
| 2344 hoc graviter Deum offenderunt. Ergo passio Christi magis est causa | |
| 53 | 2345 indignationis quam reconciliationis Dei.</p><p title="III q. 49 a. 4 s. c."><a name="49083"><span class="ref">[49083] IIIª q. 49 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2346 quod apostolus dicit, Rom. V, <i>reconciliati sumus Deo per mortem |
| 53 | 2347 filii eius</i>.</p><p title="III q. 49 a. 4 co."><a name="49084"><span class="ref">[49084] IIIª q. 49 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2348 dicendum quod passio Christi est causa reconciliationis nostrae ad |
| 2349 Deum dupliciter. Uno modo, inquantum removet peccatum, per quod | |
| 2350 homines constituuntur inimici Dei, secundum illud Sap. XIV, | |
| 2351 <i>similiter odio sunt Deo impius et impietas eius</i>; et in | |
| 2352 Psalmo, <i>odisti omnes qui operantur iniquitatem</i>. Alio modo, | |
| 2353 inquantum est Deo sacrificium acceptissimum. Est enim hoc proprie | |
| 2354 sacrificii effectus, ut per ipsum placetur Deus, sicut cum homo | |
| 2355 offensam in se commissam remittit propter aliquod obsequium | |
| 2356 acceptum quod ei exhibetur. Unde dicitur I Reg. XXVI, <i>si dominus | |
| 2357 incitat te adversum me, odoretur sacrificium</i>. Et similiter | |
| 2358 tantum bonum fuit quod Christus voluntarie passus est, quod propter | |
| 2359 hoc bonum in natura humana inventum, Deus placatus est super omni | |
| 2360 offensa generis humani, quantum ad eos qui Christo passo | |
| 53 | 2361 coniunguntur secundum modum praemissum.</p><p title="III q. 49 a. 4 ad 1"><a name="49085"><span class="ref">[49085] IIIª q. 49 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2362 dicendum quod Deus diligit omnes homines quantum ad naturam, quam |
| 2363 ipse fecit. Odit tamen eos quantum ad culpam, quam contra eum | |
| 2364 homines committunt, secundum illud Eccli. XII, <i>altissimus odio | |
| 53 | 2365 habet peccatores</i>.</p><p title="III q. 49 a. 4 ad 2"><a name="49086"><span class="ref">[49086] IIIª q. 49 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2366 dicendum quod Christus non dicitur quantum ad hoc nos Deo |
| 2367 reconciliasse, quod de novo nos amare inciperet, cum scriptum sit, | |
| 2368 Ierem. XXXI, <i>in caritate perpetua dilexi te</i>. Sed quia per | |
| 2369 passionem Christi est sublata odii causa, tum propter ablutionem | |
| 53 | 2370 peccati; tum propter recompensationem acceptabilioris boni.</p><p title="III q. 49 a. 4 ad 3"><a name="49087"><span class="ref">[49087] IIIª q. 49 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2371 dicendum quod, sicut occisores Christi homines fuerunt, ita et |
| 2372 Christus occisus. Maior autem fuit caritas Christi patientis quam | |
| 2373 iniquitas occisorum. Et ideo passio Christi magis valuit ad | |
| 2374 reconciliandum Deum toti humano generi, quam ad provocandum | |
| 53 | 2375 iram.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 49 a. 5 arg. 1"><a name="49088"><span class="ref">[49088] IIIª q. 49 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 2376 proceditur. Videtur quod Christus sua passione non aperuerit nobis |
| 2377 ianuam caeli. Dicitur enim Proverb. XI, <i>seminanti iustitiam | |
| 2378 merces fidelis</i>. Sed merces iustitiae est introitus regni | |
| 2379 caelestis. Ergo videtur quod sancti patres, qui operati sunt opera | |
| 2380 iustitiae, fideliter consecuti essent introitum regni caelestis, | |
| 2381 etiam absque Christi passione. Non ergo passio Christi est causa | |
| 53 | 2382 apertionis ianuae regni caelestis.</p><p title="III q. 49 a. 5 arg. 2"><a name="49089"><span class="ref">[49089] IIIª q. 49 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2383 ante passionem Christi, Elias raptus est in caelum, ut dicitur IV |
| 2384 Reg. II. Sed effectus non praecedit causam. Ergo videtur quod | |
| 53 | 2385 apertio ianuae caelestis non sit effectus passionis Christi.</p><p title="III q. 49 a. 5 arg. 3"><a name="49090"><span class="ref">[49090] IIIª q. 49 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2386 sicut legitur Matth. III, Christo baptizato aperti sunt caeli. Sed |
| 2387 Baptismus praecessit passionem. Ergo apertio caeli non est effectus | |
| 53 | 2388 passionis Christi.</p><p title="III q. 49 a. 5 arg. 4"><a name="49091"><span class="ref">[49091] IIIª q. 49 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2389 Mich. II dicitur, <i>ascendit pandens iter ante eos</i>. Sed nihil |
| 2390 aliud videtur pandere iter caeli quam eius ianuam aperire. Ergo | |
| 2391 videtur quod ianua caeli sit nobis aperta, non per passionem, sed | |
| 53 | 2392 per ascensionem Christi.</p><p title="III q. 49 a. 5 s. c."><a name="49092"><span class="ref">[49092] IIIª q. 49 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2393 quod apostolus dicit, Heb. X, <i>habemus fiduciam in introitu |
| 53 | 2394 sanctorum</i>, scilicet caelestium, in sanguine Christi.</p><p title="III q. 49 a. 5 co."><a name="49093"><span class="ref">[49093] IIIª q. 49 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2395 dicendum quod clausio ianuae est obstaculum quoddam prohibens |
| 2396 homines ab ingressu. Prohibebantur autem homines ab ingressu regni | |
| 2397 caelestis propter peccatum, quia, sicut dicitur Isaiae XXXV, <i>via | |
| 2398 illa sancta vocabitur, et non transibit per eam pollutus</i>. Est | |
| 2399 autem duplex peccatum impediens ab ingressu regni caelestis. Unum | |
| 2400 quidem commune totius humanae naturae, quod est peccatum primi | |
| 2401 parentis. Et per hoc peccatum praecludebatur homini aditus regni | |
| 2402 caelestis, unde legitur Gen. III quod, post peccatum primi hominis, | |
| 2403 <i>collocavit Deus Cherubim, et flammeum gladium atque versatilem, | |
| 2404 ad custodiendam viam ligni vitae</i>. Aliud autem est peccatum | |
| 2405 speciale uniuscuiusque personae, quod per proprium actum | |
| 2406 committitur uniuscuiusque hominis. Per passionem autem Christi | |
| 2407 liberati sumus non solum a peccato communi totius humanae naturae, | |
| 2408 et quantum ad culpam et quantum ad reatum poenae, ipso solvente | |
| 2409 pretium pro nobis, sed etiam a peccatis propriis singulorum qui | |
| 2410 communicant eius passioni per fidem et caritatem et fidei | |
| 2411 sacramenta. Et ideo per passionem Christi aperta est nobis ianua | |
| 2412 regni caelestis. Et hoc est quod apostolus dicit, Heb. IX, quod | |
| 2413 <i>Christus, assistens pontifex futurorum bonorum, per proprium | |
| 2414 sanguinem introivit semel in sancta, aeterna redemptione | |
| 2415 inventa</i>. Et hoc significatur Num. XXXV, ubi dicitur quod | |
| 2416 homicida manebit ibi, scilicet in civitate refugii, <i>donec | |
| 2417 sacerdos magnus, qui oleo sancto unctus est, moriatur</i>, quo | |
| 53 | 2418 mortuo, poterit in domum suam redire.</p><p title="III q. 49 a. 5 ad 1"><a name="49094"><span class="ref">[49094] IIIª q. 49 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2419 dicendum quod sancti patres, operando opera iustitiae, meruerunt |
| 2420 introitum regni caelestis per fidem passionis Christi, secundum | |
| 2421 illud Heb. XI, <i>sancti per fidem vicerunt regna, operati sunt | |
| 2422 iustitiam</i>, per quam etiam unusquisque a peccato purgabatur | |
| 2423 quantum pertinet ad emundationem propriae personae. Non tamen | |
| 2424 alicuius fides vel iustitia sufficiebat ad removendum impedimentum | |
| 2425 quod erat per reatum totius humanae creaturae. Quod quidem remotum | |
| 2426 est pretio sanguinis Christi. Et ideo ante passionem Christi nullus | |
| 2427 intrare poterat regnum caeleste, adipiscendo scilicet beatitudinem | |
| 53 | 2428 aeternam, quae consistit in plena Dei fruitione.</p><p title="III q. 49 a. 5 ad 2"><a name="49095"><span class="ref">[49095] IIIª q. 49 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2429 dicendum quod Elias sublevatus est in caelum aereum, non autem in |
| 2430 caelum Empyreum, qui est locus beatorum. Et similiter nec Henoch, | |
| 2431 sed raptus est ad Paradisum terrestrem, ubi cum Elia simul creditur | |
| 53 | 2432 vivere usque ad adventum Antichristi.</p><p title="III q. 49 a. 5 ad 3"><a name="49096"><span class="ref">[49096] IIIª q. 49 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2433 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christo baptizato aperti |
| 2434 sunt caeli, non propter ipsum Christum, cui semper caelum patuit, | |
| 2435 sed ad significandum quod caelum aperitur baptizatis Baptismo | |
| 53 | 2436 Christi, qui habet efficaciam ex passione ipsius.</p><p title="III q. 49 a. 5 ad 4"><a name="49097"><span class="ref">[49097] IIIª q. 49 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2437 dicendum quod Christus sua passione meruit nobis introitum regni |
| 2438 caelestis, et impedimentum removit, sed per suam ascensionem nos | |
| 2439 quasi in possessionem regni caelestis introduxit. Et ideo dicitur | |
| 53 | 2440 quod <i>ascendens pandit iter ante eos</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 49 a. 6 arg. 1"><a name="49098"><span class="ref">[49098] IIIª q. 49 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 2441 proceditur. Videtur quod Christus per suam passionem non meruit |
| 2442 exaltari. Sicut enim cognitio veritatis est proprium Deo, ita et | |
| 2443 sublimitas, secundum illud Psalmi, <i>excelsus super omnes gentes | |
| 2444 dominus, et super caelos gloria eius</i>. Sed Christus, secundum | |
| 2445 quod homo, habuit cognitionem omnis veritatis non ex aliquo merito | |
| 2446 praecedenti, sed ex ipsa unione Dei et hominis, secundum illud | |
| 2447 Ioan. I, <i>vidimus gloriam eius quasi unigeniti a patre, plenum | |
| 2448 gratiae et veritatis</i>. Ergo neque exaltationem habuit ex merito | |
| 53 | 2449 passionis, sed ex sola unione.</p><p title="III q. 49 a. 6 arg. 2"><a name="49099"><span class="ref">[49099] IIIª q. 49 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2450 Christus meruit sibi a primo instanti suae conceptionis, ut supra |
| 2451 habitum est. Non autem maior caritas fuit in eo tempore passionis | |
| 2452 quam ante. Cum ergo caritas sit merendi principium, videtur quod | |
| 53 | 2453 non magis meruit per passionem suam exaltationem quam ante.</p><p title="III q. 49 a. 6 arg. 3"><a name="49100"><span class="ref">[49100] IIIª q. 49 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2454 gloria corporis resultat ex gloria animae, ut Augustinus dicit, in |
| 2455 epistola ad Dioscorum. Sed Christus per passionem suam non meruit | |
| 2456 exaltationem quantum ad gloriam animae, quia anima eius fuit beata | |
| 2457 a primo instanti suae conceptionis. Ergo neque etiam per passionem | |
| 53 | 2458 meruit exaltationem quantum ad gloriam corporis.</p><p title="III q. 49 a. 6 s. c."><a name="49101"><span class="ref">[49101] IIIª q. 49 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2459 quod dicitur Philipp. II, <i>factus est obediens usque ad mortem, |
| 53 | 2460 mortem autem crucis, propter quod et Deus exaltavit illum</i>.</p><p title="III q. 49 a. 6 co."><a name="49102"><span class="ref">[49102] IIIª q. 49 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2461 dicendum quod meritum importat quandam aequalitatem iustitiae, unde |
| 2462 apostolus dicit, <i>ei qui operatur, merces imputatur secundum | |
| 2463 debitum</i>. Cum autem aliquis ex sua iniusta voluntate sibi | |
| 2464 attribuit plus quam debeatur, iustum est ut diminuatur etiam | |
| 2465 quantum ad id quod sibi debebatur, sicut, <i>cum furatur quis unam | |
| 2466 ovem, reddet quatuor</i>, ut dicitur Exod. XXII. Et hoc dicitur | |
| 2467 mereri, inquantum per hoc punitur cuius est iniqua voluntas. Ita | |
| 2468 etiam, cum aliquis sibi ex iusta voluntate subtrahit quod debebat | |
| 2469 habere, meretur ut sibi amplius aliquid superaddatur, quasi merces | |
| 2470 iustae voluntatis. Et inde est quod, sicut dicitur Luc. XIV, <i>qui | |
| 2471 se humiliat, exaltabitur</i>. Christus autem in sua passione | |
| 2472 seipsum humiliavit infra suam dignitatem, quantum ad quatuor. Primo | |
| 2473 quidem, quantum ad passionem et mortem, cuius debitor non erat. | |
| 2474 Secundo, quantum ad locum, quia corpus eius positum est in | |
| 2475 sepulcro, anima in Inferno. Tertio, quantum ad confusionem et | |
| 2476 opprobria quae sustinuit. Quarto, quantum ad hoc quod est traditus | |
| 2477 humanae potestati, secundum quod ipse dicit Pilato, Ioan. XIX, | |
| 2478 <i>non haberes in me potestatem, nisi datum tibi fuisset | |
| 2479 desuper</i>. Et ideo per suam passionem meruit exaltationem quantum | |
| 2480 ad quatuor. Primo quidem, quantum ad resurrectionem gloriosam. Unde | |
| 2481 dicitur in Psalmo, <i>tu cognovisti sessionem meam</i>, idest | |
| 2482 humilitatem meae passionis, <i>et resurrectionem meam</i>. Secundo, | |
| 2483 quantum ad ascensionem in caelum. Unde dicitur Ephes. IV, | |
| 2484 <i>descendit primo in inferiores partes terrae, qui autem | |
| 2485 descendit, ipse est et qui ascendit super omnes caelos</i>. Tertio, | |
| 2486 quantum ad consessum paternae dexterae, et manifestationem | |
| 2487 divinitatis ipsius, secundum illud Isaiae LII, <i>exaltabitur et | |
| 2488 elevabitur, et sublimis erit valde, sicut obstupuerunt super eum | |
| 2489 multi, sic inglorius erit inter viros aspectus eius</i>. Et | |
| 2490 Philipp. II dicitur, <i>factus est obediens usque ad mortem, mortem | |
| 2491 autem crucis, propter quod et Deus exaltavit illum, et dedit illi | |
| 2492 nomen quod est super omne nomen</i>, ut scilicet ab omnibus | |
| 2493 nominetur Deus, et omnes sibi reverentiam exhibeant sicut Deo. Et | |
| 2494 hoc est quod subditur, <i>ut in nomine Iesu omne genu flectatur, | |
| 2495 caelestium, terrestrium et Infernorum</i>. Quarto, quantum ad | |
| 2496 iudiciariam potestatem. Dicitur enim Iob XXXVI, <i>causa tua quasi | |
| 53 | 2497 impii iudicata est, iudicium causamque recipies</i>.</p><p title="III q. 49 a. 6 ad 1"><a name="49103"><span class="ref">[49103] IIIª q. 49 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2498 dicendum quod principium merendi est ex parte animae, corpus autem |
| 2499 est instrumentum meritorii actus. Et ideo perfectio animae Christi, | |
| 2500 quae fuit merendi principium, non debuit in eo acquiri per meritum, | |
| 2501 sicut perfectio corporis, quod fuit passioni subiectum, et per hoc | |
| 53 | 2502 fuit ipsius meriti instrumentum.</p><p title="III q. 49 a. 6 ad 2"><a name="49104"><span class="ref">[49104] IIIª q. 49 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2503 dicendum quod per priora merita Christus meruit exaltationem ex |
| 2504 parte ipsius animae, cuius voluntas caritate et aliis virtutibus | |
| 2505 informabatur. Sed in passione meruit suam exaltationem, per modum | |
| 2506 cuiusdam recompensationis, etiam ex parte corporis, iustum enim est | |
| 2507 ut corpus, quod fuerat ex caritate passioni subiectum, acciperet | |
| 53 | 2508 recompensationem in gloria.</p><p title="III q. 49 a. 6 ad 3"><a name="49105"><span class="ref">[49105] IIIª q. 49 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2509 dicendum quod dispensatione quadam factum est in Christo ut gloria |
| 2510 animae, ante passionem, non redundaret ad corpus, ad hoc quod | |
| 2511 gloriam corporis honorabilius obtineret, quando eam per passionem | |
| 2512 meruisset. Gloriam autem animae differri non conveniebat, quia | |
| 2513 anima immediate uniebatur verbo, unde decens erat ut gloria | |
| 2514 repleretur ab ipso verbo. Sed corpus uniebatur verbo mediante | |
| 53 | 2515 anima.</p></div></div><div class="q" id="q50"><h2>Quaestio 50</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 50 pr."><a name="49106"><span class="ref">[49106] |
| 2516 IIIª q. 50 pr.</span></a> Deinde considerandum est de morte | |
| 28 | 2517 Christi. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum conveniens |
| 2518 fuerit Christum mori. Secundo, utrum per mortem fuerit separata | |
| 2519 unio divinitatis et carnis. Tertio, utrum fuerit separata unio | |
| 2520 divinitatis et animae. Quarto, utrum Christus in triduo mortis | |
| 2521 fuerit homo. Quinto, utrum corpus eius fuerit idem numero vivum et | |
| 2522 mortuum. Sexto, utrum mors eius aliquid sit operata ad nostram | |
| 53 | 2523 salutem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 50 a. 1 arg. 1"><a name="49107"><span class="ref">[49107] IIIª q. 50 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2524 proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens Christum mori. Illud |
| 2525 enim quod est primum principium in aliquo genere, non disponitur | |
| 2526 per id quod est contrarium illi generi, sicut ignis, qui est | |
| 2527 principium caloris, nunquam potest esse frigidus. Sed filius Dei | |
| 2528 est principium et fons omnis vitae, secundum illud Psalmi, <i>apud | |
| 2529 te est fons vitae</i>. Ergo videtur quod non fuerit conveniens | |
| 53 | 2530 Christum mori.</p><p title="III q. 50 a. 1 arg. 2"><a name="49108"><span class="ref">[49108] IIIª q. 50 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2531 maior est defectus mortis quam morbi, quia per morbum pervenitur ad |
| 2532 mortem. Sed non fuit conveniens Christum aliquo morbo languescere, | |
| 2533 ut Chrysostomus dicit. Ergo etiam non fuit conveniens Christum | |
| 53 | 2534 mori.</p><p title="III q. 50 a. 1 arg. 3"><a name="49109"><span class="ref">[49109] IIIª q. 50 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2535 dominus dicit, Ioan. X, <i>ego veni ut vitam habeant, et |
| 2536 abundantius habeant</i>. Sed oppositum non perducit ad oppositum. | |
| 53 | 2537 Ergo videtur quod non fuit conveniens Christum mori.</p><p title="III q. 50 a. 1 s. c."><a name="49110"><span class="ref">[49110] IIIª q. 50 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2538 quod dicitur Ioan. XI, <i>expedit ut moriatur unus homo pro populo, |
| 2539 ut non tota gens pereat</i>, quod quidem Caiphas prophetice dixit, | |
| 53 | 2540 ut Evangelista testatur.</p><p title="III q. 50 a. 1 co."><a name="49111"><span class="ref">[49111] IIIª q. 50 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2541 dicendum quod conveniens fuit Christum mori. Primo quidem, ad |
| 2542 satisfaciendum pro humano genere, quod erat morti adiudicatum | |
| 2543 propter peccatum, secundum illud Gen. II, <i>quacumque die | |
| 2544 comederitis, morte moriemini</i>. Est autem conveniens | |
| 2545 satisfaciendi pro alio modus cum aliquis se subiicit poenae quam | |
| 2546 alius meruit. Et ideo Christus mori voluit, ut, moriendo, pro nobis | |
| 2547 satisfaceret, secundum illud I Pet. III, <i>Christus semel pro | |
| 2548 peccatis nostris mortuus est</i>. Secundo, ad ostendendum veritatem | |
| 2549 naturae assumptae. Sicut enim Eusebius dicit, <i>si aliter, post | |
| 2550 conversationem cum hominibus, evanescens subito evolaret fugiens | |
| 2551 mortem, ab omnibus compararetur phantasmati</i>. Tertio ut, | |
| 2552 moriendo, nos a timore mortis liberaret. Unde dicitur Heb. II, quod | |
| 2553 <i>communicavit carni et sanguini, ut per mortem destrueret eum qui | |
| 2554 habebat mortis imperium, et liberaret eos qui timore mortis per | |
| 2555 totam vitam obnoxii erant servituti</i>. Quarto ut, corporaliter | |
| 2556 moriendo similitudini peccati, idest poenalitati, daret nobis | |
| 2557 exemplum moriendi spiritualiter peccato. Unde dicitur Rom. VI, | |
| 2558 <i>quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel, quod autem | |
| 2559 vivit, vivit Deo. Ita et vos existimate mortuos esse peccato, | |
| 2560 viventes autem Deo</i>. Quinto ut, a mortuis resurgendo, virtutem | |
| 2561 suam ostenderet, qua mortem superavit, et nobis spem resurgendi a | |
| 2562 mortuis daret. Unde apostolus dicit, I Cor. XV, <i>si Christus | |
| 2563 praedicatur quod resurrexit a mortuis, quomodo quidam in vobis | |
| 53 | 2564 dicunt quod resurrectio mortuorum non erit?</i></p><p title="III q. 50 a. 1 ad 1"><a name="49112"><span class="ref">[49112] IIIª q. 50 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2565 dicendum quod Christus est fons vitae secundum quod Deus, non autem |
| 2566 secundum quod homo. Mortuus autem est non secundum quod Deus, sed | |
| 2567 secundum quod homo. Unde Augustinus dicit, contra Felicianum, | |
| 2568 <i>absit ut Christus sic senserit mortem ut, quantum est in se | |
| 2569 vita, vitam perdiderit. Si enim hoc ita esset, vitae fons aruisset. | |
| 2570 Sensit igitur mortem participatione humani affectus, quem sponte | |
| 2571 susceperat, non naturae suae perdidit potentiam, per quam cuncta | |
| 53 | 2572 vivificat</i>.</p><p title="III q. 50 a. 1 ad 2"><a name="49113"><span class="ref">[49113] IIIª q. 50 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2573 dicendum quod Christus non sustinuit mortem ex morbo provenientem, |
| 2574 ne videretur ex necessitate mori propter infirmitatem naturae. Sed | |
| 2575 sustinuit mortem ab exteriori illatam, cui se spontaneum obtulit, | |
| 53 | 2576 ut mors eius voluntaria ostenderetur.</p><p title="III q. 50 a. 1 ad 3"><a name="49114"><span class="ref">[49114] IIIª q. 50 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2577 dicendum quod unum oppositorum per se non ducit ad aliud, sed |
| 2578 quandoque per accidens, sicut frigidum quandoque per accidens | |
| 2579 calefacit. Et hoc modo Christus per suam mortem nos perduxit ad | |
| 2580 vitam, quia de sua morte mortem nostram destruxit, sicut ille qui | |
| 53 | 2581 poenam pro alio sustinet, removet poenam eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 50 a. 2 arg. 1"><a name="49115"><span class="ref">[49115] IIIª q. 50 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2582 sic proceditur. Videtur quod in morte Christi fuerit separata |
| 2583 divinitas a carne. Ut enim dicitur Matth. XXVII, dominus, in cruce | |
| 2584 pendens, clamavit, <i>Deus, Deus meus, ut quid me dereliquisti?</i> | |
| 2585 Quod exponens Ambrosius, dicit, <i>clamat homo separatione | |
| 2586 divinitatis moriturus. Nam, cum divinitas morte libera sit, utique | |
| 2587 mors ibi esse non poterat nisi vita discederet, quia vita divinitas | |
| 2588 est</i>. Et sic videtur quod in morte Christi sit divinitas | |
| 53 | 2589 separata a carne.</p><p title="III q. 50 a. 2 arg. 2"><a name="49116"><span class="ref">[49116] IIIª q. 50 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2590 remoto medio, separantur extrema. Sed divinitas unita est carni |
| 2591 mediante anima, ut supra habitum est. Ergo videtur quod cum in | |
| 2592 morte Christi anima sit separata a carne, quod per consequens | |
| 53 | 2593 divinitas sit a carne separata.</p><p title="III q. 50 a. 2 arg. 3"><a name="49117"><span class="ref">[49117] IIIª q. 50 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2594 maior est virtus vivificativa Dei quam animae. Sed corpus mori non |
| 2595 poterat nisi anima separata. Ergo videtur quod multo minus mori | |
| 53 | 2596 poterat nisi separata divinitate.</p><p title="III q. 50 a. 2 s. c."><a name="49118"><span class="ref">[49118] IIIª q. 50 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, ea |
| 28 | 2597 quae sunt humanae naturae, non dicuntur de filio Dei nisi ratione |
| 2598 unionis, ut supra habitum est. Sed de filio Dei dicitur id quod | |
| 2599 convenit corpori Christi post mortem, scilicet esse sepultum, ut | |
| 2600 patet in symbolo fidei, ubi dicitur quod <i>filius Dei conceptus | |
| 2601 est et natus ex virgine, passus, mortuus et sepultus</i>. Ergo | |
| 53 | 2602 corpus Christi non fuit separatum in morte a divinitate.</p><p title="III q. 50 a. 2 co."><a name="49119"><span class="ref">[49119] IIIª q. 50 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2603 dicendum quod id quod per gratiam Dei conceditur, nunquam absque |
| 2604 culpa revocatur, unde dicitur Rom. XI, quod <i>sine poenitentia | |
| 2605 sunt dona Dei et vocatio</i>. Multo autem maior est gratia unionis, | |
| 2606 per quam divinitas unita est carni Christi in persona, quam gratia | |
| 2607 adoptionis, qua alii sanctificantur, et etiam magis permanens ex | |
| 2608 sui ratione, quia haec gratia ordinatur ad unionem personalem, | |
| 2609 gratia autem adoptionis ad quandam unionem affectualem. Et tamen | |
| 2610 videmus quod gratia adoptionis nunquam perditur sine culpa. Cum | |
| 2611 igitur in Christo nullum fuerit peccatum, impossibile fuit quod | |
| 2612 solveretur unio divinitatis a carne ipsius. Et ideo, sicut ante | |
| 2613 mortem caro Christi unita fuit secundum personam et hypostasim | |
| 2614 verbo Dei, ita et remansit unita post mortem, ut scilicet non esset | |
| 2615 alia hypostasis verbi Dei et carnis Christi post mortem, ut | |
| 53 | 2616 Damascenus dicit, in III libro.</p><p title="III q. 50 a. 2 ad 1"><a name="49120"><span class="ref">[49120] IIIª q. 50 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2617 dicendum quod derelictio illa non est referenda ad solutionem |
| 2618 unionis personalis, sed ad hoc quod Deus pater eum exposuit | |
| 2619 passioni. Unde derelinquere ibi non est aliud quam non protegere a | |
| 2620 persequentibus. Vel dicit se derelictum quantum ad illam orationem | |
| 2621 qua dixerat, <i>pater, si fieri potest, transeat a me calix | |
| 2622 iste</i>, ut Augustinus exponit, in libro de gratia novi | |
| 53 | 2623 testamenti.</p><p title="III q. 50 a. 2 ad 2"><a name="49121"><span class="ref">[49121] IIIª q. 50 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2624 dicendum quod verbum Dei dicitur esse unitum carni mediante anima, |
| 2625 inquantum caro per animam pertinet ad humanam naturam, quam filius | |
| 2626 Dei assumere intendebat, non autem ita quod anima sit quasi medium | |
| 2627 ligans unita. Habet autem caro ab anima quod pertineat ad humanam | |
| 2628 naturam, etiam postquam anima separatur ab ea, inquantum scilicet | |
| 2629 in carne mortua remanet, ex divina ordinatione, quidam ordo ad | |
| 2630 resurrectionem. Et ideo non tollitur unio divinitatis ad | |
| 53 | 2631 carnem.</p><p title="III q. 50 a. 2 ad 3"><a name="49122"><span class="ref">[49122] IIIª q. 50 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2632 dicendum quod anima habet vim vivificandi formaliter. Et ideo, ea |
| 2633 praesente et unita formaliter, necesse est corpus esse vivum. | |
| 2634 Divinitas autem non habet vim vivificandi formaliter, sed | |
| 2635 effective, non enim potest esse corporis forma. Et ideo non est | |
| 2636 necesse quod, manente unione divinitatis ad carnem, caro sit viva, | |
| 53 | 2637 quia Deus non ex necessitate agit, sed ex voluntate.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 50 a. 3 arg. 1"><a name="49123"><span class="ref">[49123] IIIª q. 50 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2638 proceditur. Videtur quod in morte Christi fuerit separatio |
| 2639 divinitatis ab anima. Dicit enim dominus, Ioan. X, <i>nemo tollit | |
| 2640 animam meam a me, sed ego pono eam, et iterum sumo eam</i>. Non | |
| 2641 autem videtur quod corpus animam ponere possit, eam a se separando, | |
| 2642 quia anima non subiicitur potestati corporis, sed potius e | |
| 2643 converso. Et sic videtur quod Christo secundum quod est verbum Dei, | |
| 2644 conveniat animam suam ponere. Hoc autem est eam a se separare. Ergo | |
| 53 | 2645 per mortem anima eius fuit a divinitate separata.</p><p title="III q. 50 a. 3 arg. 2"><a name="49124"><span class="ref">[49124] IIIª q. 50 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2646 Athanasius dicit <i>maledictum qui totum hominem quem assumpsit Dei |
| 2647 filius, denuo assumptum vel liberatum, tertia die a mortuis | |
| 2648 resurrexisse non confitetur</i>. Sed non potuit totus homo denuo | |
| 2649 assumi, nisi aliquando fuerit totus homo a Dei verbo separatus. | |
| 2650 Totus autem homo componitur ex anima et corpore. Ergo aliquando | |
| 53 | 2651 fuit facta separatio divinitatis et a corpore et ab anima.</p><p title="III q. 50 a. 3 arg. 3"><a name="49125"><span class="ref">[49125] IIIª q. 50 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2652 propter unionem ad totum hominem filius Dei vere dicitur homo. Si |
| 2653 igitur, soluta unione animae et corporis per mortem, verbum Dei | |
| 2654 remansit unitum animae, sequeretur quod vere dici potuisset filium | |
| 2655 Dei esse animam. Hoc autem est falsum, quia, cum anima sit forma | |
| 2656 corporis, sequeretur quod verbum Dei fuerit corporis forma, quod | |
| 2657 est impossibile. Ergo in morte Christi anima fuit a verbo Dei | |
| 53 | 2658 separata.</p><p title="III q. 50 a. 3 arg. 4"><a name="49126"><span class="ref">[49126] IIIª q. 50 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2659 anima et corpus, ab invicem separata, non sunt una hypostasis, sed |
| 2660 duae. Si igitur verbum Dei remansit unitum tam animae quam corpori | |
| 2661 Christi, separatis eis ab invicem per mortem Christi, videtur sequi | |
| 2662 quod verbum Dei, durante morte Christi, fuerit duae hypostases. | |
| 2663 Quod est inconveniens. Non ergo post mortem Christi remansit anima | |
| 53 | 2664 verbo unita.</p><p title="III q. 50 a. 3 s. c."><a name="49127"><span class="ref">[49127] IIIª q. 50 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2665 quod dicit Damascenus, in III libro, <i>etsi Christus mortuus est |
| 2666 ut homo, et sancta eius anima ab incontaminato divisa est corpore; | |
| 2667 sed divinitas inseparabilis ab utrisque permansit, ab anima dico et | |
| 53 | 2668 corpore</i>.</p><p title="III q. 50 a. 3 co."><a name="49128"><span class="ref">[49128] IIIª q. 50 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2669 dicendum quod anima unita est verbo Dei immediatius et per prius |
| 2670 quam corpus, cum corpus unitum sit verbo Dei mediante anima, ut | |
| 2671 supra dictum est. Cum igitur verbum Dei non sit separatum in morte | |
| 2672 a corpore, multo minus separatum est ab anima. Unde, sicut de filio | |
| 2673 Dei praedicatur id quod convenit corpori ab anima separato, | |
| 2674 scilicet esse sepultum; ita de eo in symbolo dicitur quod descendit | |
| 2675 ad Inferos, quia anima eius, a corpore separata, descendit ad | |
| 53 | 2676 Inferos.</p><p title="III q. 50 a. 3 ad 1"><a name="49129"><span class="ref">[49129] IIIª q. 50 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2677 dicendum quod Augustinus, exponens illud verbum Ioannis, inquirit, |
| 2678 <i>cum Christus sit verbum et anima et caro, utrum ex eo quod est | |
| 2679 verbum, ponat animam; an ex eo quod est anima; an iterum ex eo quod | |
| 2680 est caro</i>. Et dicit quod, <i>si dixerimus quod verbum Dei animam | |
| 2681 posuit, sequeretur quod aliquando anima illa separata est a verbo. | |
| 2682 Quod est falsum. Mors enim corpus ab anima separavit, a verbo autem | |
| 2683 animam separatam non dico. Si vero dixerimus quod anima ipsa se | |
| 2684 ponat, sequitur quod ipsa a se separatur. Quod est | |
| 2685 absurdissimum</i>. Relinquitur ergo quod ipsa caro animam suam | |
| 2686 ponit et iterum eam <i>sumit, non potestate sua, sed potestate | |
| 2687 verbi inhabitantis carnem</i>, quia, sicut supra dictum est, per | |
| 53 | 2688 mortem non est separata divinitas verbi a carne.</p><p title="III q. 50 a. 3 ad 2"><a name="49130"><span class="ref">[49130] IIIª q. 50 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2689 dicendum quod in verbis illis Athanasius non intellexit quod totus |
| 2690 homo denuo sit assumptus, idest, omnes partes eius, quasi verbum | |
| 2691 Dei partes humanae naturae deposuerit per mortem. Sed quod iterato | |
| 2692 totalitas naturae assumptae sit in resurrectione redintegrata per | |
| 53 | 2693 iteratam unionem animae et corporis.</p><p title="III q. 50 a. 3 ad 3"><a name="49131"><span class="ref">[49131] IIIª q. 50 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2694 dicendum quod verbum Dei, propter unionem humanae naturae, non |
| 2695 dicitur humana natura, sed dicitur homo, quod est habens humanam | |
| 2696 naturam. Anima autem et corpus sunt partes essentiales humanae | |
| 2697 naturae. Unde propter unionem verbi ad utrumque eorum non sequitur | |
| 2698 quod verbum Dei sit anima vel corpus, sed quod est habens animam | |
| 53 | 2699 vel corpus.</p><p title="III q. 50 a. 3 ad 4"><a name="49132"><span class="ref">[49132] IIIª q. 50 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2700 dicendum quod, sicut Damascenus dicit, in III libro, <i>quod in |
| 2701 morte Christi est separata anima a carne, non est una hypostasis in | |
| 2702 duas hypostases divisa. Et corpus enim et anima secundum idem ex | |
| 2703 principio in verbi hypostasi habuerunt existentiam, et in morte, | |
| 2704 invicem divisa, singula eorum manserunt unam hypostasim verbi | |
| 2705 habens. Quare una verbi hypostasis verbi et animae et corporis | |
| 2706 exstitit hypostasis. Nunquam enim neque anima neque corpus propriam | |
| 2707 habuerunt hypostasim, praeter verbi hypostasim. Una enim semper | |
| 53 | 2708 verbi hypostasis, et nunquam duae</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 50 a. 4 arg. 1"><a name="49133"><span class="ref">[49133] IIIª q. 50 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2709 proceditur. Videtur quod Christus in triduo mortis fuerit homo. |
| 2710 Dicit enim Augustinus, in I de Trin., <i>talis erat illa susceptio, | |
| 2711 quae Deum hominem faceret et hominem Deum</i>. Sed illa susceptio | |
| 2712 non cessavit per mortem. Ergo videtur quod per mortem non desiit | |
| 53 | 2713 esse homo.</p><p title="III q. 50 a. 4 arg. 2"><a name="49134"><span class="ref">[49134] IIIª q. 50 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2714 philosophus dicit, in IX Ethic., quod <i>unusquisque homo est suus |
| 2715 intellectus</i>. Unde et, post mortem animam Petri alloquentes, | |
| 2716 dicimus, <i>sancte Petre, ora pro nobis</i>. Sed post mortem filius | |
| 2717 Dei non fuit separatus ab anima intellectuali. Ergo in illo triduo | |
| 53 | 2718 filius Dei fuit homo.</p><p title="III q. 50 a. 4 arg. 3"><a name="49135"><span class="ref">[49135] IIIª q. 50 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2719 omnis sacerdos est homo. Sed in illo triduo mortis Christus fuit |
| 2720 sacerdos, aliter enim non verum esset quod dicitur in Psalmo, <i>tu | |
| 2721 es sacerdos in aeternum</i>. Ergo Christus in illo triduo fuit | |
| 53 | 2722 homo.</p><p title="III q. 50 a. 4 s. c."><a name="49136"><span class="ref">[49136] IIIª q. 50 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 2723 remoto superiori, removetur inferius. Sed vivum, sive animatum, est |
| 2724 superius ad animal et ad hominem, nam animal est substantia animata | |
| 2725 sensibilis. Sed in illo triduo mortis corpus Christi non fuit vivum | |
| 53 | 2726 neque animatum. Ergo non fuit homo.</p><p title="III q. 50 a. 4 co."><a name="49137"><span class="ref">[49137] IIIª q. 50 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2727 dicendum quod Christum vere fuisse mortuum est articulus fidei. |
| 2728 Unde asserere omne id per quod tollitur veritas mortis Christi, est | |
| 2729 error contra fidem. Propter quod in epistola synodali Cyrilli | |
| 2730 dicitur, <i>si quis non confitetur Dei verbum passum carne, et | |
| 2731 crucifixum carne, et quod mortem gustavit carne, anathema sit</i>. | |
| 2732 Pertinet autem ad veritatem mortis hominis vel animalis quod per | |
| 2733 mortem desinat esse homo vel animal, mors enim hominis vel animalis | |
| 2734 provenit ex separatione animae, quae complet rationem animalis vel | |
| 2735 hominis. Et ideo dicere Christum in triduo mortis hominem fuisse, | |
| 2736 simpliciter et absolute loquendo, erroneum est. Potest tamen dici | |
| 2737 quod Christus in triduo fuit homo mortuus. Quidam tamen confessi | |
| 2738 sunt Christum in triduo hominem fuisse, dicentes quidem verba | |
| 2739 erronea, sed sensum erroris non habentes in fide, sicut Hugo de | |
| 2740 sancto Victore, qui ea ratione dixit Christum in triduo mortis | |
| 2741 fuisse hominem, quia dicebat animam esse hominem. Quod tamen est | |
| 2742 falsum, ut in prima parte ostensum est. Magister etiam | |
| 2743 sententiarum, in XXII distinctione III libri, posuit quod Christus | |
| 2744 in triduo mortis fuit homo, alia ratione, quia credidit quod unio | |
| 2745 animae et carnis non esset de ratione hominis, sed sufficit ad hoc | |
| 2746 quod aliquid sit homo, quod habeat animam humanam et corpus, sive | |
| 2747 coniuncta sive non coniuncta. Quod etiam patet esse falsum ex his | |
| 2748 quae dicta sunt in prima parte, et ex his quae dicta sunt circa | |
| 53 | 2749 modum unionis.</p><p title="III q. 50 a. 4 ad 1"><a name="49138"><span class="ref">[49138] IIIª q. 50 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2750 dicendum quod verbum Dei suscepit animam et carnem unitam, et ideo |
| 2751 illa susceptio fecit Deum hominem et hominem Deum. Non autem | |
| 2752 cessavit illa susceptio per separationem verbi ab anima vel a | |
| 53 | 2753 carne, cessavit tamen unio carnis et animae.</p><p title="III q. 50 a. 4 ad 2"><a name="49139"><span class="ref">[49139] IIIª q. 50 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2754 dicendum quod homo dicitur esse suus intellectus, non quia |
| 2755 intellectus sit totus homo, sed quia intellectus est principalior | |
| 2756 pars hominis, in quo virtualiter existit tota dispositio hominis, | |
| 2757 sicut si rector civitatis dicatur tota civitas, quia in eo | |
| 53 | 2758 consistit tota dispositio civitatis.</p><p title="III q. 50 a. 4 ad 3"><a name="49140"><span class="ref">[49140] IIIª q. 50 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2759 dicendum quod esse sacerdotem convenit homini ratione animae, in |
| 2760 qua est ordinis character. Unde per mortem homo non perdit ordinem | |
| 2761 sacerdotalem. Et multo minus Christus, qui est totius sacerdotii | |
| 53 | 2762 origo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 50 a. 5 arg. 1"><a name="49141"><span class="ref">[49141] IIIª q. 50 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 2763 proceditur. Videtur quod non fuit idem numero corpus Christi |
| 2764 viventis et mortui. Christus enim vere mortuus fuit, sicut et alii | |
| 2765 homines moriuntur. Sed corpus cuiuscumque alterius hominis non est | |
| 2766 simpliciter idem numero mortuum et vivum quia differunt essentiali | |
| 2767 differentia. Ergo neque corpus Christi est idem numero mortuum et | |
| 53 | 2768 vivum simpliciter.</p><p title="III q. 50 a. 5 arg. 2"><a name="49142"><span class="ref">[49142] IIIª q. 50 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2769 secundum philosophum, in V Metaphys., quaecumque sunt diversa |
| 2770 specie, sunt diversa etiam numero. Sed corpus Christi vivum et | |
| 2771 mortuum fuit diversum specie, quia non dicitur oculus aut caro | |
| 2772 mortui nisi aequivoce, ut patet per philosophum, et in II de anima | |
| 2773 et VII Metaphys. Ergo corpus Christi non fuit simpliciter idem | |
| 53 | 2774 numero vivum et mortuum.</p><p title="III q. 50 a. 5 arg. 3"><a name="49143"><span class="ref">[49143] IIIª q. 50 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2775 mors est corruptio quaedam. Sed illud quod corrumpitur corruptione |
| 2776 substantiali, postquam corruptum est, iam non est, quia corruptio | |
| 2777 est mutatio de esse in non esse. Corpus igitur Christi, postquam | |
| 2778 mortuum fuit, non remansit idem numero, cum mors sit substantialis | |
| 53 | 2779 corruptio.</p><p title="III q. 50 a. 5 s. c."><a name="49144"><span class="ref">[49144] IIIª q. 50 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2780 quod Athanasius dicit, in epistola ad Epictetum, <i>circumciso |
| 2781 corpore, et potato et manducante et laborante, et in ligno affixo, | |
| 2782 erat impassibile et incorporeum Dei verbum, hoc erat in sepulcro | |
| 2783 positum</i>. Sed corpus Christi vivum fuit circumcisum et in ligno | |
| 2784 affixum, corpus autem Christi mortuum fuit positum in sepulcro. | |
| 53 | 2785 Ergo hoc idem corpus quod fuit vivum, fuit et mortuum.</p><p title="III q. 50 a. 5 co."><a name="49145"><span class="ref">[49145] IIIª q. 50 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2786 dicendum quod hoc quod dico simpliciter, potest dupliciter accipi. |
| 2787 Uno modo, quod simpliciter idem est quod absolute, sicut | |
| 2788 <i>simpliciter dicitur quod nullo addito dicitur</i>, ut | |
| 2789 philosophus dicit. Et hoc modo corpus Christi mortuum et vivum | |
| 2790 simpliciter fuit idem numero. Dicitur enim aliquid esse idem numero | |
| 2791 simpliciter, quia est supposito idem. Corpus autem Christi vivum et | |
| 2792 mortuum fuit supposito idem, quia non habuit aliam hypostasim vivum | |
| 2793 et mortuum, praeter hypostasim Dei verbi, ut supra dictum est. Et | |
| 2794 hoc modo loquitur Athanasius in auctoritate inducta. Alio modo, | |
| 2795 simpliciter idem est quod omnino vel totaliter. Et sic corpus | |
| 2796 Christi mortuum et vivum non fuit simpliciter idem numero. Quia non | |
| 2797 fuit totaliter idem, cum vita sit aliquid de essentia corporis | |
| 2798 viventis, est enim praedicatum essentiale, non accidentale; unde | |
| 2799 consequens est quod corpus quod desinit esse vivum, non totaliter | |
| 2800 idem remaneat. Si autem diceretur quod corpus Christi mortuum | |
| 2801 totaliter idem remaneret, sequeretur quod non esset corruptum, | |
| 2802 corruptione dico mortis. Quod est haeresis Gaianitarum, ut Isidorus | |
| 2803 dicit, et habetur in decretis, XXIV, qu. III. Et Damascenus dicit, | |
| 2804 in III libro quod <i>corruptionis nomen duo significat, uno modo, | |
| 2805 separationem animae a corpore, et alia huiusmodi; alio modo, | |
| 2806 perfectam dissolutionem in elementa. Ergo incorruptibile dicere | |
| 2807 corpus domini, secundum Iulianum et Gaianum, secundum primum | |
| 2808 corruptionis modum, ante resurrectionem, est impium, quia corpus | |
| 2809 Christi non esset consubstantiale nobis; nec in veritate mortuum | |
| 2810 esset; nec secundum veritatem salvati essemus. Secundo autem modo, | |
| 53 | 2811 corpus Christi fuit incorruptum</i>.</p><p title="III q. 50 a. 5 ad 1"><a name="49146"><span class="ref">[49146] IIIª q. 50 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2812 dicendum quod corpus mortuum cuiuscumque alterius hominis non |
| 2813 remanet unitum alicui hypostasi permanenti, sicut corpus mortuum | |
| 2814 Christi. Et ideo corpus mortuum cuiuscumque alterius hominis non | |
| 2815 est idem simpliciter, sed secundum quid, quia est idem secundum | |
| 2816 materiam, non autem idem secundum formam. Corpus autem Christi | |
| 2817 remanet idem simpliciter, propter identitatem suppositi, ut dictum | |
| 53 | 2818 est.</p><p title="III q. 50 a. 5 ad 2"><a name="49147"><span class="ref">[49147] IIIª q. 50 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2819 dicendum quod, quia idem numero dicitur aliquid secundum |
| 2820 suppositum, idem autem specie est idem secundum formam, ubicumque | |
| 2821 suppositum subsistit in una sola natura, oportet quod, sublata | |
| 2822 unitate speciei, auferatur unitas numeralis. Sed hypostasis verbi | |
| 2823 Dei subsistit in duabus naturis. Et ideo, quamvis in aliis non | |
| 2824 remaneat corpus idem secundum speciem humanae naturae, remanet | |
| 53 | 2825 tamen in Christo idem numero secundum suppositum verbi Dei.</p><p title="III q. 50 a. 5 ad 3"><a name="49148"><span class="ref">[49148] IIIª q. 50 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2826 dicendum quod corruptio et mors non competit Christo ratione |
| 2827 suppositi, secundum quod suppositum attenditur unitas numeralis, | |
| 2828 sed ratione naturae humanae, secundum quam invenitur in corpore | |
| 53 | 2829 Christi differentia mortis et vitae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 50 a. 6 arg. 1"><a name="49149"><span class="ref">[49149] IIIª q. 50 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 2830 proceditur. Videtur quod mors Christi nihil operata fuerit ad |
| 2831 nostram salutem. Mors enim est privatio quaedam, est enim privatio | |
| 2832 vitae. Sed privatio, cum non sit res aliqua, non habet aliquam | |
| 2833 virtutem agendi. Ergo non potuit aliquid operari ad nostram | |
| 53 | 2834 salutem.</p><p title="III q. 50 a. 6 arg. 2"><a name="49150"><span class="ref">[49150] IIIª q. 50 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2835 passio Christi operata est ad nostram salutem per modum meriti. Sic |
| 2836 autem non potuit operari mors Christi, nam in morte separatur anima | |
| 2837 a corpore, quae est merendi principium. Ergo mors Christi non est | |
| 53 | 2838 operata aliquid ad nostram salutem.</p><p title="III q. 50 a. 6 arg. 3"><a name="49151"><span class="ref">[49151] IIIª q. 50 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2839 corporale non est causa spiritualis. Sed mors Christi fuit |
| 2840 corporalis. Non ergo potuit esse causa spiritualis nostrae | |
| 53 | 2841 salutis.</p><p title="III q. 50 a. 6 s. c."><a name="49152"><span class="ref">[49152] IIIª q. 50 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2842 quod Augustinus dicit, in IV de Trin., una mors nostri salvatoris, |
| 2843 scilicet corporalis, duabus mortibus nostris, idest animae et | |
| 53 | 2844 corporis, saluti fuit.</p><p title="III q. 50 a. 6 co."><a name="49153"><span class="ref">[49153] IIIª q. 50 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2845 dicendum quod de morte Christi dupliciter loqui possumus, uno modo, |
| 2846 secundum quod est in fieri; alio modo, secundum quod est in facto | |
| 2847 esse. Dicitur autem mors esse in fieri, quando aliquis per aliquam | |
| 2848 passionem, vel naturalem vel violentam, tendit in mortem. Et hoc | |
| 2849 modo, idem est loqui de morte Christi et de passione ipsius. Et | |
| 2850 ita, secundum hunc modum, mors Christi est causa salutis nostrae, | |
| 2851 secundum illud quod de passione supra dictum est. Sed in facto esse | |
| 2852 mors consideratur secundum quod iam facta est separatio corporis et | |
| 2853 animae. Et sic nunc loquimur de morte Christi. Hoc autem modo mors | |
| 2854 Christi non potest esse causa salutis nostrae per modum meriti, sed | |
| 2855 solum per modum efficientiae, inquantum scilicet nec per mortem | |
| 2856 divinitas separata est a carne Christi, et ideo quidquid contigit | |
| 2857 circa carnem Christi, etiam anima separata, fuit nobis salutiferum | |
| 2858 virtute divinitatis unitae. Consideratur autem proprie alicuius | |
| 2859 causae effectus secundum similitudinem causae. Unde, quia mors est | |
| 2860 quaedam privatio vitae propriae, effectus mortis Christi attenditur | |
| 2861 circa remotionem eorum quae contrariantur nostrae saluti, quae | |
| 2862 quidem sunt mors animae et mors corporis. Et ideo per mortem | |
| 2863 Christi dicitur esse destructa in nobis et mors animae, quae est | |
| 2864 per peccatum, secundum illud Rom. IV, traditus est, scilicet in | |
| 2865 mortem, propter delicta nostra; et mors corporis, quae consistit in | |
| 2866 separatione animae, secundum illud I Cor. XV, <i>absorpta est mors | |
| 53 | 2867 in victoria</i>.</p><p title="III q. 50 a. 6 ad 1"><a name="49154"><span class="ref">[49154] IIIª q. 50 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2868 dicendum quod mors Christi est operata salutem nostram ex virtute |
| 53 | 2869 divinitatis unitae, et non ex sola ratione mortis.</p><p title="III q. 50 a. 6 ad 2"><a name="49155"><span class="ref">[49155] IIIª q. 50 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2870 dicendum quod mors Christi, secundum quod consideratur in facto |
| 2871 esse, etsi non fuerit ad nostram salutem operata per modum meriti, | |
| 53 | 2872 fuit tamen operata per modum efficientiae, ut dictum est.</p><p title="III q. 50 a. 6 ad 3"><a name="49156"><span class="ref">[49156] IIIª q. 50 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2873 dicendum quod mors Christi fuit quidem corporalis, sed corpus illud |
| 2874 fuit instrumentum divinitatis sibi unitae, operans in virtute eius | |
| 53 | 2875 etiam mortuum.</p></div></div><div class="q" id="q51"><h2>Quaestio 51</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 51 pr."><a name="49157"><span class="ref">[49157] |
| 2876 IIIª q. 51 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 2877 sepultura Christi. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum |
| 2878 conveniens fuerit Christum sepeliri. Secundo, de modo sepulturae | |
| 2879 eius. Tertio, utrum corpus eius fuerit in sepulcro resolutum. | |
| 53 | 2880 Quarto, de tempore quo iacuit in sepulcro.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 51 a. 1 arg. 1"><a name="49158"><span class="ref">[49158] IIIª q. 51 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2881 proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens Christum sepeliri. |
| 2882 De Christo enim dicitur in Psalmo, <i>factus est sicut homo sine | |
| 2883 adiutorio, inter mortuos liber</i>. Sed in sepulcro includuntur | |
| 2884 corpora mortuorum, quod videtur libertati esse contrarium. Ergo non | |
| 53 | 2885 videtur fuisse conveniens quod corpus Christi sepeliretur.</p><p title="III q. 51 a. 1 arg. 2"><a name="49159"><span class="ref">[49159] IIIª q. 51 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2886 nihil circa Christum fieri debuit quod non esset salutiferum nobis. |
| 2887 Sed in nullo videtur ad salutem hominum pertinere quod Christus | |
| 53 | 2888 fuit sepultus. Ergo non fuit conveniens Christum sepeliri.</p><p title="III q. 51 a. 1 arg. 3"><a name="49160"><span class="ref">[49160] IIIª q. 51 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2889 inconveniens esse videtur quod Deus, qui est super caelos excelsos, |
| 2890 in terra sepeliretur. Sed illud quod convenit corpori Christi | |
| 2891 mortuo, attribuitur Deo, ratione unionis. Ergo inconveniens videtur | |
| 53 | 2892 Christum fuisse sepultum.</p><p title="III q. 51 a. 1 s. c."><a name="49161"><span class="ref">[49161] IIIª q. 51 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2893 quod dominus dicit, Matth. XXVI, de muliere quae eum inunxit, |
| 2894 <i>opus bonum operata est in me</i>, et postea subdit, <i>mittens | |
| 53 | 2895 unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit</i>.</p><p title="III q. 51 a. 1 co."><a name="49162"><span class="ref">[49162] IIIª q. 51 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2896 dicendum quod conveniens fuit Christum sepeliri. Primo quidem, ad |
| 2897 comprobandum veritatem mortis, non enim aliquis in sepulcro | |
| 2898 ponitur, nisi quando iam de veritate mortis constat. Unde et Marci | |
| 2899 XV legitur quod Pilatus, antequam concederet Christum sepeliri, | |
| 2900 diligenti inquisitione cognovit eum mortuum esse. Secundo, quia per | |
| 2901 hoc quod Christus de sepulcro resurrexit, datur spes resurgendi per | |
| 2902 ipsum his qui sunt in sepulcro, secundum illud Ioan. V, <i>omnes | |
| 2903 qui in monumentis sunt, audient vocem filii Dei, et qui audierint, | |
| 2904 vivent</i>. Tertio, ad exemplum eorum qui per mortem Christi | |
| 2905 spiritualiter moriuntur peccatis, qui scilicet absconduntur a | |
| 2906 conturbatione hominum. Unde dicitur Coloss. III, <i>mortui estis, | |
| 2907 et vita vestra abscondita est cum Christo in Deo</i>. Unde et | |
| 2908 baptizati, qui per mortem Christi moriuntur peccatis, quasi | |
| 2909 consepeliuntur Christo per immersionem, secundum illud Rom. VI, | |
| 53 | 2910 <i>consepulti sumus cum Christo per Baptismum in mortem</i>.</p><p title="III q. 51 a. 1 ad 1"><a name="49163"><span class="ref">[49163] IIIª q. 51 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2911 dicendum quod Christus etiam sepultus ostendit se inter mortuos |
| 2912 liberum fuisse, in hoc quod per inclusionem sepulcri non potuit | |
| 53 | 2913 impediri quin ab eo resurgendo exiverit.</p><p title="III q. 51 a. 1 ad 2"><a name="49164"><span class="ref">[49164] IIIª q. 51 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2914 dicendum quod, sicut Christi mors efficienter operata est nostram |
| 2915 salutem, ita etiam et eius sepultura. Unde Hieronymus dicit, super | |
| 2916 Marc., <i>sepultura Christi resurgimus</i>. Et Isaiae LIII, super | |
| 2917 illud, <i>dabit impios pro sepultura</i>, dicit Glossa, <i>idest, | |
| 2918 gentes, quae sine pietate erant, Deo patrique dabit, quia mortuus | |
| 53 | 2919 et sepultus eos acquisivit</i>.</p><p title="III q. 51 a. 1 ad 3"><a name="49165"><span class="ref">[49165] IIIª q. 51 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2920 dicendum quod, sicut dicitur in quodam sermone Concilii Ephesini, |
| 2921 <i>nihil horum quae salvant homines, iniuriam Deo facit, quae | |
| 2922 ostendunt eum, non passibilem, sed clementem</i>. Et in alio | |
| 2923 sermone eiusdem Concilii legitur, <i>nihil putat iniuriam Deus quod | |
| 2924 est occasio salutis hominibus. Tu quidem non ita vilem Dei naturam | |
| 2925 arbitreris, tanquam quae aliquando subiecta possit esse | |
| 53 | 2926 iniuriis</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 51 a. 2 arg. 1"><a name="49166"><span class="ref">[49166] IIIª q. 51 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2927 sic proceditur. Videtur non convenienti modo Christum fuisse |
| 2928 sepultum. Sepultura enim eius respondet morti ipsius. Sed Christus | |
| 2929 fuit passus mortem abiectissimam, secundum illud Sap. II, <i>morte | |
| 2930 turpissima condemnemus eum</i>. Ergo inconveniens videtur fuisse | |
| 2931 quod Christo exhibita fuit honorabilis sepultura, inquantum a | |
| 2932 magnatibus fuit tumulatus, scilicet a Ioseph ab Arimathaea, qui | |
| 2933 erat nobilis decurio, ut habetur Marci XV, et a Nicodemo, qui erat | |
| 53 | 2934 princeps Iudaeorum, ut habetur Ioan. III.</p><p title="III q. 51 a. 2 arg. 2"><a name="49167"><span class="ref">[49167] IIIª q. 51 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2935 circa Christum non debuit aliquid fieri quod esset superfluitatis |
| 2936 exemplum. Videtur autem superfluitatis fuisse quod ad sepeliendum | |
| 2937 Christum <i>Nicodemus venit ferens mixturam myrrhae et aloes quasi | |
| 2938 libras centum</i>, ut dicitur Ioan. XIX, <i>praesertim cum mulier | |
| 2939 praevenerit corpus eius ungere in sepulturam</i>, ut dicitur Marci | |
| 53 | 2940 XIV. Non ergo fuit hoc convenienter circa Christum factum.</p><p title="III q. 51 a. 2 arg. 3"><a name="49168"><span class="ref">[49168] IIIª q. 51 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 2941 est conveniens ut aliquod factum sibi ipsi dissonum sit. Sed |
| 2942 sepultura Christi fuit simplex ex una parte, quia scilicet | |
| 2943 <i>Ioseph involvit corpus eius in sindone munda</i>, ut dicitur | |
| 2944 Matth. XXVII, non autem auro aut gemmis aut serico, ut Hieronymus | |
| 2945 ibidem dicit, ex alia vero parte videtur fuisse ambitiosa, | |
| 2946 inquantum eum cum aromatibus sepelierunt. Ergo videtur non fuisse | |
| 53 | 2947 conveniens modus sepulturae Christi.</p><p title="III q. 51 a. 2 arg. 4"><a name="49169"><span class="ref">[49169] IIIª q. 51 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2948 quaecumque scripta sunt, et praecipue de Christo, <i>ad nostram |
| 2949 doctrinam scripta sunt</i>, ut dicitur Rom. XV. Sed quaedam | |
| 2950 scribuntur in Evangeliis circa sepulcrum quae in nullo videntur ad | |
| 2951 nostram doctrinam pertinere, sicut quod fuit sepultus in horto, | |
| 2952 quod in monumento alieno, et novo, et exciso in petra. Inconveniens | |
| 53 | 2953 igitur fuit modus sepulturae Christi.</p><p title="III q. 51 a. 2 s. c."><a name="49170"><span class="ref">[49170] IIIª q. 51 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2954 quod dicitur Isaiae XI, <i>et erit sepulcrum eius |
| 53 | 2955 gloriosum</i>.</p><p title="III q. 51 a. 2 co."><a name="49171"><span class="ref">[49171] IIIª q. 51 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2956 dicendum quod modus sepulturae Christi ostenditur esse conveniens |
| 2957 quantum ad tria. Primo quidem, quantum ad confirmandam fidem mortis | |
| 2958 et resurrectionis ipsius. Secundo, ad commendandam pietatem eorum | |
| 2959 qui eum sepelierunt. Unde Augustinus dicit, in I de Civ. Dei, | |
| 2960 <i>laudabiliter commemorantur in Evangelio qui corpus eius, de | |
| 2961 cruce acceptum, diligenter atque honorifice tegendum sepeliendumque | |
| 2962 curarunt</i>. Tertio, quantum ad mysterium, per quod informantur | |
| 53 | 2963 illi qui <i>Christo consepeliuntur in mortem</i>.</p><p title="III q. 51 a. 2 ad 1"><a name="49172"><span class="ref">[49172] IIIª q. 51 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2964 dicendum quod, circa mortem Christi, commendantur patientia et |
| 2965 constantia ipsius qui mortem est passus, et tanto magis, quanto | |
| 2966 mors fuit abiectior. Sed in sepultura honorifica consideratur | |
| 2967 virtus morientis, qui, contra intentionem occidentium, etiam | |
| 2968 mortuus honorifice sepelitur, et praefiguratur devotio fidelium, | |
| 53 | 2969 qui erant Christo mortuo servituri.</p><p title="III q. 51 a. 2 ad 2"><a name="49173"><span class="ref">[49173] IIIª q. 51 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2970 dicendum quod in hoc quod Evangelista dicit quod sepelierunt eum |
| 2971 sicut mos est Iudaeis sepelire, sicut Augustinus dicit, super | |
| 2972 Ioan., <i>admonuit in huiusmodi officiis quae mortuis exhibentur, | |
| 2973 morem cuiusque gentis esse servandum. Erat autem illius gentis | |
| 2974 consuetudo ut mortuorum corpora variis aromatibus condirentur, ut | |
| 2975 diutius servarentur illaesa</i>. Unde et in III de Doct. Christ. | |
| 2976 dicitur quod <i>in omnibus talibus non usus rerum, sed libido | |
| 2977 utentis in culpa est</i>. Et postea subdit, <i>quod in aliis | |
| 2978 personis plerumque flagitium est, in divina vel prophetica persona | |
| 2979 magnae cuiusdam rei signum est</i>. Myrrha enim et aloes, propter | |
| 2980 sui amaritudinem, significant poenitentiam, per quam aliquis in | |
| 2981 seipso Christum conservat absque corruptione peccati. Odor autem | |
| 53 | 2982 aromatum significat bonam famam.</p><p title="III q. 51 a. 2 ad 3"><a name="49174"><span class="ref">[49174] IIIª q. 51 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2983 dicendum quod myrrha et aloes adhibebantur corpori Christi ut |
| 2984 immune a corruptione servaretur, quod videbatur ad quandam | |
| 2985 necessitatem pertinere. Unde datur nobis exemplum ut licite | |
| 2986 possimus aliquibus pretiosis uti medicinaliter pro necessitate | |
| 2987 nostri corporis conservandi. Sed involutio corporis pertinebat ad | |
| 2988 solam quandam decentiam honestatis. Et in talibus, simplicibus | |
| 2989 debemus esse contenti. Per hoc tamen significabatur, ut Hieronymus | |
| 2990 dicit, quod ille <i>in sindone munda involvit Iesum, qui mente pura | |
| 2991 eum susceperit</i>. Et hinc, ut Beda dicit, super Marc., | |
| 2992 <i>Ecclesiae mos obtinuit ut sacrificium altaris non in serico | |
| 2993 neque in panno tincto, sed in lino terreno celebretur, sicut corpus | |
| 53 | 2994 domini est in sindone munda sepultum</i>.</p><p title="III q. 51 a. 2 ad 4"><a name="49175"><span class="ref">[49175] IIIª q. 51 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2995 dicendum quod Christus sepelitur in horto, ad significandum quod |
| 2996 per mortem et sepulturam ipsius liberamur a morte, quam incurrimus | |
| 2997 per peccatum Adae in horto Paradisi commissum. Ideo autem salvator | |
| 2998 in aliena ponitur sepultura, ut Augustinus dicit, in quodam | |
| 2999 sermone, <i>quia pro aliorum moriebatur salute, sepulcrum autem | |
| 3000 mortis</i> est habitaculum. Per hoc etiam considerari potest | |
| 3001 paupertatis abundantia pro nobis susceptae. Nam qui domum in vita | |
| 3002 non habuit, post mortem quoque in alieno sepulcro reconditur, et | |
| 3003 nudus existens a Ioseph operitur. In novo autem ponitur monumento, | |
| 3004 ut Hieronymus dicit, <i>ne, post resurrectionem, ceteris corporibus | |
| 3005 remanentibus, surrexisse alius fingeretur. Potest autem et novum | |
| 3006 sepulcrum Mariae virginalem uterum demonstrare</i>. Per hoc etiam | |
| 3007 datur intelligi quod per Christi sepulturam omnes innovamur, morte | |
| 3008 et corruptione destructa. In monumento autem deciso in petra | |
| 3009 conditus est, ut Hieronymus dicit, <i>ne, si ex multis lapidibus | |
| 3010 aedificatum fuisset, tumuli fundamentis suffossis, sublatus furto | |
| 3011 diceretur. Unde et saxum magnum quod appositum fuit, ostendit non | |
| 3012 absque auxilio plurimorum sepulcrum potuisse reserari. Si etiam | |
| 3013 sepultus fuisset in terra, dicere poterant, suffoderunt terram, et | |
| 3014 furati sunt eum</i>, sicut Augustinus dicit. Significatur autem | |
| 3015 mystice per hoc, ut Hilarius dicit, quod <i>per apostolorum | |
| 3016 doctrinam in pectus duritiae gentilis, quodam doctrinae opere | |
| 3017 excisum, Christus infertur, rude scilicet ac novum, nullo antea | |
| 3018 ingressu timori Dei pervium. Et quia nihil oporteat praeter eum in | |
| 3019 pectora nostra penetrare, lapis ostio advolvitur</i>. Et, sicut | |
| 3020 Origenes dicit, <i>non fortuito scriptum est, Ioseph involvit | |
| 3021 corpus Christi sindone munda, et posuit in monumento novo, et quod | |
| 3022 advolvit lapidem magnum, quia omnia quae sunt circa corpus Iesu, | |
| 53 | 3023 munda sunt, et nova, et valde magna</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 51 a. 3 arg. 1"><a name="49176"><span class="ref">[49176] IIIª q. 51 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 3024 proceditur. Videtur quod corpus Christi in sepulcro fuerit |
| 3025 incineratum. Sicut enim mors est poena peccati primi parentis, ita | |
| 3026 etiam incineratio, dictum est enim primo homini post peccatum, | |
| 3027 <i>pulvis es, et in pulverem reverteris</i>, ut dicitur Gen. III. | |
| 3028 Sed Christus mortem sustinuit ut nos a morte liberaret. Ergo etiam | |
| 3029 incinerari debuit corpus eius, ut nos ab incineratione | |
| 53 | 3030 liberaret.</p><p title="III q. 51 a. 3 arg. 2"><a name="49177"><span class="ref">[49177] IIIª q. 51 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3031 corpus Christi fuit eiusdem naturae cum corporibus nostris. Sed |
| 3032 corpora nostra statim post mortem resolvi incipiunt et ad | |
| 3033 putrefactionem disponuntur, quia, exhalante calido naturali, | |
| 3034 supervenit calor extraneus, qui putrefactionem causat. Ergo videtur | |
| 53 | 3035 quod similiter in corpore Christi acciderit.</p><p title="III q. 51 a. 3 arg. 3"><a name="49178"><span class="ref">[49178] IIIª q. 51 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3036 sicut dictum est, Christus sepeliri voluit ut daret hominibus spem |
| 3037 resurgendi etiam de sepulcris. Ergo etiam incinerationem pati | |
| 3038 debuit, ut spem resurgendi incineratis post incinerationem | |
| 53 | 3039 daret.</p><p title="III q. 51 a. 3 s. c."><a name="49179"><span class="ref">[49179] IIIª q. 51 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3040 quod in Psalmo dicitur, <i>non dabis sanctum tuum videre |
| 3041 corruptionem</i>, quod Damascenus exponit, in III libro, de | |
| 53 | 3042 corruptione quae est per resolutionem in elementa.</p><p title="III q. 51 a. 3 co."><a name="49180"><span class="ref">[49180] IIIª q. 51 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3043 dicendum quod non fuit conveniens corpus Christi putrefieri, vel |
| 3044 quocumque modo incinerari. Quia putrefactio cuiuscumque corporis | |
| 3045 provenit ex infirmitate naturae illius corporis, quae non potest | |
| 3046 amplius corpus continere in unum. Mors autem Christi, sicut supra | |
| 3047 dictum est, non debuit esse cum infirmitate naturae, ne crederetur | |
| 3048 non esse voluntaria. Et ideo non ex morbo, sed ex passione illata | |
| 3049 voluit mori, cui se obtulit sponte. Et ideo Christus, ne mors eius | |
| 3050 naturae infirmitati adscriberetur, noluit corpus suum | |
| 3051 qualitercumque putrefieri, aut qualitercumque resolvi, sed, ad | |
| 3052 ostensionem virtutis divinae, voluit corpus illud incorruptum | |
| 3053 permanere. Unde Chrysostomus dicit quod, <i>viventibus aliis | |
| 3054 hominibus, his scilicet qui egerunt strenue, arrident propria | |
| 3055 gesta, his autem pereuntibus, pereunt. Sed in Christo est totum | |
| 3056 contrarium, nam ante crucem, omnia sunt maesta et infirma; ut autem | |
| 3057 crucifixus est, omnia clariora sunt facta, ut noscas non purum | |
| 53 | 3058 hominem crucifixum</i>.</p><p title="III q. 51 a. 3 ad 1"><a name="49181"><span class="ref">[49181] IIIª q. 51 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3059 dicendum quod Christus, cum non esset subiectus peccato, neque |
| 3060 morti erat obnoxius neque incinerationi. Voluntarie tamen mortem | |
| 3061 sustinuit propter nostram salutem, propter rationes supra dictas. | |
| 3062 Si autem corpus eius fuisset putrefactum vel resolutum, magis hoc | |
| 3063 fuisset in detrimentum humanae salutis, dum non crederetur in eo | |
| 3064 esse virtus divina. Unde ex persona eius in Psalmo dicitur, <i>quae | |
| 3065 utilitas in sanguine meo dum descendo in corruptionem?</i> Quasi | |
| 3066 dicat, <i>si corpus meum putrescat, perdetur effusi sanguinis | |
| 53 | 3067 utilitas</i>.</p><p title="III q. 51 a. 3 ad 2"><a name="49182"><span class="ref">[49182] IIIª q. 51 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3068 dicendum quod corpus Christi, quantum ad conditionem naturae |
| 3069 passibilis, putrefactibile fuit, licet non quantum ad meritum | |
| 3070 putrefactionis, quod est peccatum. Sed virtus divina corpus Christi | |
| 53 | 3071 a putrefactione reservavit, sicut et resuscitavit a morte.</p><p title="III q. 51 a. 3 ad 3"><a name="49183"><span class="ref">[49183] IIIª q. 51 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3072 dicendum quod Christus de sepulcro resurrexit virtute divina, quae |
| 3073 nullis terminis coarctatur. Et ideo hoc quod a sepulcro surrexit, | |
| 3074 sufficiens argumentum fuit quod homines erant resuscitandi virtute | |
| 3075 divina non solum de sepulcris, sed etiam de quibuscumque | |
| 53 | 3076 cineribus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 51 a. 4 arg. 1"><a name="49184"><span class="ref">[49184] IIIª q. 51 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 3077 proceditur. Videtur quod Christus non fuerit in sepulcro solum una |
| 3078 die et duabus noctibus. Dicit enim ipse, Matth. XII, <i>sicut fuit | |
| 3079 Ionas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus, ita filius | |
| 3080 hominis erit in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus</i>. | |
| 3081 Sed in corde terrae fuit in sepulcro existens. Non ergo fuit in | |
| 53 | 3082 sepulcro solum una die et duabus noctibus.</p><p title="III q. 51 a. 4 arg. 2"><a name="49185"><span class="ref">[49185] IIIª q. 51 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3083 Gregorius dicit, in homilia paschali, quod <i>sicut Samson abstulit |
| 3084 media nocte portas Gazae, ita Christus media nocte, auferens portas | |
| 3085 Inferni, resurrexit</i>. Sed postquam resurrexit, non fuit in | |
| 53 | 3086 sepulcro. Ergo non fuit in sepulcro duabus noctibus integris.</p><p title="III q. 51 a. 4 arg. 3"><a name="49186"><span class="ref">[49186] IIIª q. 51 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, per |
| 28 | 3087 mortem Christi lux praevaluit tenebris. Sed nox ad tenebras |
| 3088 pertinet, dies autem ad lucem. Ergo convenientius fuit quod corpus | |
| 3089 Christi fuerit in sepulcro duabus diebus et una nocte, quam e | |
| 53 | 3090 converso.</p><p title="III q. 51 a. 4 s. c."><a name="49187"><span class="ref">[49187] IIIª q. 51 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3091 quod, sicut Augustinus dicit, in IV de Trin., <i>a vespere |
| 3092 sepulturae usque ad diluculum resurrectionis triginta sex horae | |
| 53 | 3093 sunt, idest, nox tota cum die tota et nocte tota</i>.</p><p title="III q. 51 a. 4 co."><a name="49188"><span class="ref">[49188] IIIª q. 51 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3094 dicendum quod ipsum tempus quo Christus in sepulcro mansit, |
| 3095 effectum mortis eius repraesentat. Dictum est enim supra quod per | |
| 3096 mortem Christi liberati sumus a duplici morte, scilicet a morte | |
| 3097 animae et a morte corporis. Et hoc significatur per duas noctes | |
| 3098 quibus Christus in sepulcro permansit. Mors autem eius, quia non | |
| 3099 fuit ex peccato proveniens sed ex caritate suscepta, non habuit | |
| 3100 rationem noctis, sed diei. Et ideo significatur per diem integram | |
| 3101 qua Christus fuit in sepulcro. Et sic conveniens fuit quod Christus | |
| 53 | 3102 una die et duabus noctibus esset in sepulcro.</p><p title="III q. 51 a. 4 ad 1"><a name="49189"><span class="ref">[49189] IIIª q. 51 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3103 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de consensu Evang., |
| 3104 <i>quidam, modum Scripturae nescientes, noctem voluerunt | |
| 3105 animadvertere tres illas horas, a sexta usque ad nonam, quibus sol | |
| 3106 obscuratus est; et diem, tres horas alias quibus iterum terris est | |
| 3107 redditus, idest a nona usque ad eius occasum. Sequitur enim nox | |
| 3108 futura sabbati, qua cum suo die computata, erunt iam duae noctes et | |
| 3109 duo dies. Post sabbatum autem, sequitur nox primae sabbati, idest | |
| 3110 illucescentis diei dominici, in qua tunc dominus resurrexit. Et ita | |
| 3111 adhuc non constabit ratio trium dierum et trium noctium. Restat | |
| 3112 ergo ut hoc inveniatur illo Scripturarum usitato loquendi modo quo | |
| 3113 a parte totum intelligitur</i>, ita scilicet quod unam noctem et | |
| 3114 unam diem accipiamus pro uno die naturali. Et sic primus dies | |
| 3115 computatur ab extrema parte sui, qua Christus in sexta feria est | |
| 3116 mortuus et sepultus; secunda autem dies est integra cum viginti | |
| 3117 quatuor horis nocturnis et diurnis; nox autem sequens pertinet ad | |
| 3118 tertium diem. <i>Sicut enim primi dies, propter futurum hominis | |
| 3119 lapsum, a luce in noctem; ita isti, propter hominis reparationem, a | |
| 53 | 3120 tenebris computantur in lucem</i>.</p><p title="III q. 51 a. 4 ad 2"><a name="49190"><span class="ref">[49190] IIIª q. 51 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3121 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in IV de Trin., Christus in |
| 3122 diluculo resurrexit, in quo aliquid lucis apparet, et adhuc tamen | |
| 3123 aliquid remanet tenebrarum noctis, unde de mulieribus dicitur, | |
| 3124 Ioan. XX, quod <i>cum tenebrae adhuc essent, venerunt ad | |
| 3125 monumentum</i>. Ratione ergo harum tenebrarum, Gregorius dicit | |
| 3126 Christum media nocte surrexisse, non quidem divisa nocte in duas | |
| 3127 partes aequales, sed infra illam noctem. Illud enim diluculum et | |
| 3128 pars noctis et pars diei dici potest, propter communicantiam quam | |
| 53 | 3129 habet cum utroque.</p><p title="III q. 51 a. 4 ad 3"><a name="49191"><span class="ref">[49191] IIIª q. 51 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3130 dicendum quod in tantum lux in morte Christi praevaluit, quod |
| 3131 significatur per unam diem, quod tenebras duarum noctium, idest | |
| 53 | 3132 duplicis mortis nostrae, removit, ut dictum est.</p></div></div><div class="q" id="q52"><h2>Quaestio 52</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 52 pr."><a name="49192"><span class="ref">[49192] |
| 3133 IIIª q. 52 pr.</span></a> Deinde considerandum est de descensu | |
| 28 | 3134 Christi ad Inferos. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum |
| 3135 conveniens fuerit Christum ad Inferos descendere. Secundo, in quem | |
| 3136 Infernum descenderit. Tertio, utrum totus fuerit in Inferno. | |
| 3137 Quarto, utrum aliquam moram ibi contraxerit. Quinto, utrum sanctos | |
| 3138 patres ab Inferno liberaverit. Sexto, utrum ab Inferno liberaverit | |
| 3139 damnatos. Septimo, utrum liberaverit pueros in peccato originali | |
| 53 | 3140 defunctos. Octavo, utrum liberaverit homines de Purgatorio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 52 a. 1 arg. 1"><a name="49193"><span class="ref">[49193] IIIª q. 52 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3141 proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens Christum ad Infernum |
| 3142 descendere. Dicit enim Augustinus, in epistola ad Evodium, <i>nec | |
| 3143 ipsos quidem Inferos uspiam Scripturarum in bono appellatos</i> | |
| 3144 potui reperire. Sed anima Christi non descendit ad aliquod malum, | |
| 3145 quia nec animae iustorum ad aliquod malum descendunt. Ergo videtur | |
| 53 | 3146 quod non fuerit conveniens Christum ad Inferos descendere.</p><p title="III q. 52 a. 1 arg. 2"><a name="49194"><span class="ref">[49194] IIIª q. 52 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3147 descendere ad Inferos non potest Christo convenire secundum divinam |
| 3148 naturam, quae est omnino immobilis, sed solum convenire potest ei | |
| 3149 secundum naturam assumptam. Ea vero quae Christus fecit vel passus | |
| 3150 est in natura assumpta, ordinantur ad humanam salutem. Ad quam non | |
| 3151 videtur necessarium fuisse quod Christus descenderit ad Inferos, | |
| 3152 quia per passionem suam, quam in hoc mundo sustinuit, nos liberavit | |
| 3153 a culpa et poena, ut supra dictum est. Non igitur fuit conveniens | |
| 53 | 3154 quod Christus ad Infernum descenderet.</p><p title="III q. 52 a. 1 arg. 3"><a name="49195"><span class="ref">[49195] IIIª q. 52 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, per |
| 28 | 3155 mortem Christi separata est anima a corpore eius, quod quidem |
| 3156 positum fuerat in sepulcro, ut supra habitum est. Non videtur autem | |
| 3157 quod secundum animam solam ad Infernum descenderit, quia anima, cum | |
| 3158 sit incorporea, non videtur quod localiter possit moveri; hoc enim | |
| 3159 est corporum, ut probatur in VI Physic.; descensus autem motum | |
| 3160 corporalem importat. Non ergo fuit conveniens quod Christus ad | |
| 53 | 3161 Infernum descenderet.</p><p title="III q. 52 a. 1 s. c."><a name="49196"><span class="ref">[49196] IIIª q. 52 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3162 quod dicitur in symbolo, <i>descendit ad Inferos</i>. Et apostolus |
| 3163 dicit, Ephes. IV, <i>quod autem ascendit, quid est nisi quia | |
| 3164 descendit primum ad inferiores partes terrae?</i> Glossa, <i>idest | |
| 53 | 3165 ad Inferos</i>.</p><p title="III q. 52 a. 1 co."><a name="49197"><span class="ref">[49197] IIIª q. 52 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3166 dicendum quod conveniens fuit Christum ad Infernum descendere. |
| 3167 Primo quidem, quia ipse venerat poenam nostram portare, ut nos a | |
| 3168 poena eriperet, secundum illud Isaiae LIII, <i>vere languores | |
| 3169 nostros ipse tulit, et dolores nostros ipse portavit</i>. Ex | |
| 3170 peccato autem homo incurrerat non solum mortem corporis, sed etiam | |
| 3171 descensum ad Inferos. Et ideo, sicut fuit conveniens eum mori ut | |
| 3172 nos liberaret a morte, ita conveniens fuit eum descendere ad | |
| 3173 Inferos ut nos a descensu ad Inferos liberaret. Unde dicitur Osee | |
| 3174 XIII, <i>ero mors tua, o mors. Ero morsus tuus, Inferne</i>. | |
| 3175 Secundo, quia conveniens erat ut, victo Diabolo per passionem, | |
| 3176 vinctos eius eriperet, qui detinebantur in Inferno, secundum illud | |
| 3177 Zach. IX, <i>tu quoque in sanguine testamenti tui vinctos tuos | |
| 3178 emisisti de lacu</i>. Et Coloss. II dicitur, <i>exspolians | |
| 3179 principatus et potestates, traduxit confidenter</i>. Tertio ut, | |
| 3180 sicut potestatem suam ostendit in terra vivendo et moriendo, ita | |
| 3181 etiam potestatem suam ostenderet in Inferno, ipsum visitando et | |
| 3182 illuminando; unde dicitur in Psalmo, <i>attollite portas, | |
| 3183 principes, vestras</i>, Glossa, <i>idest, principes Inferni, | |
| 3184 auferte potestatem vestram, qua usque nunc homines in Inferno | |
| 3185 detinebatis</i>; et sic in nomine Iesu omne genu flectatur, non | |
| 53 | 3186 solum caelestium, sed etiam Infernorum, ut dicitur Philipp. II.</p><p title="III q. 52 a. 1 ad 1"><a name="49198"><span class="ref">[49198] IIIª q. 52 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3187 dicendum quod nomen Infernorum sonat in malum poenae, non autem in |
| 3188 malum culpae. Unde decuit Christum in Infernum descendere, non | |
| 3189 tanquam ipse esset debitor poena, sed ut eos qui erant poenae | |
| 53 | 3190 obnoxii, liberaret.</p><p title="III q. 52 a. 1 ad 2"><a name="49199"><span class="ref">[49199] IIIª q. 52 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3191 dicendum quod passio Christi fuit quaedam causa universalis humanae |
| 3192 salutis, tam vivorum quam mortuorum. Causa autem universalis | |
| 3193 applicatur ad singulares effectus per aliquid speciale. Unde, sicut | |
| 3194 virtus passionis Christi applicatur viventibus per sacramenta | |
| 3195 configurantia nos passioni Christi, ita etiam applicata est mortuis | |
| 3196 per descensum Christi ad Inferos. Propter quod signanter dicitur | |
| 3197 Zach. IX, quod <i>eduxit vinctos de lacu in sanguine testamenti | |
| 53 | 3198 sui</i>, idest per virtutem passionis suae.</p><p title="III q. 52 a. 1 ad 3"><a name="49200"><span class="ref">[49200] IIIª q. 52 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3199 dicendum quod anima Christi non descenderit ad Inferos eo genere |
| 3200 motus quo corpora moventur, sed eo genere motus quo Angeli | |
| 53 | 3201 moventur, sicut in prima parte habitum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 52 a. 2 arg. 1"><a name="49201"><span class="ref">[49201] IIIª q. 52 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3202 sic proceditur. Videtur quod Christus descenderit etiam ad Infernum |
| 3203 damnatorum. Dicitur enim ex ore divinae sapientiae, Eccli. XXIV, | |
| 3204 <i>penetrabo omnes inferiores partes terrae</i>. Sed inter partes | |
| 3205 inferiores terrae computatur etiam Infernus damnatorum, secundum | |
| 3206 illud Psalmi, <i>introibunt in inferiora terrae</i>. Ergo Christus, | |
| 3207 qui est Dei sapientia, etiam usque ad Infernum damnatorum | |
| 53 | 3208 descendit.</p><p title="III q. 52 a. 2 arg. 2"><a name="49202"><span class="ref">[49202] IIIª q. 52 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3209 Act. II dicit Petrus quod <i>Deus Christum suscitavit, solutis |
| 3210 doloribus Inferni, iuxta quod impossibile erat teneri illum ab | |
| 3211 eo</i>. Sed dolores non sunt in Inferno patrum, neque etiam in | |
| 3212 Inferno puerorum, qui non puniuntur poena sensus propter peccatum | |
| 3213 actuale, sed solum poena damni propter peccatum originale. Ergo | |
| 3214 Christus descendit in Infernum damnatorum, vel etiam in | |
| 3215 Purgatorium, ubi homines puniuntur poena sensus pro peccatis | |
| 53 | 3216 actualibus.</p><p title="III q. 52 a. 2 arg. 3"><a name="49203"><span class="ref">[49203] IIIª q. 52 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, I |
| 28 | 3217 Pet. III dicitur quod <i>Christus his qui in carcere conclusi |
| 3218 erant, spiritu veniens praedicavit, qui increduli fuerant | |
| 3219 aliquando</i>, quod, sicut Athanasius dicit, in epistola ad | |
| 3220 Epictetum, intelligitur de descensu Christi ad Inferos. Dicit enim | |
| 3221 quod <i>corpus Christi fuit in sepulcro positum, quando ipse | |
| 3222 perrexit praedicare his qui in custodia erant spiritibus, sicut | |
| 3223 dixit Petrus</i>. Constat autem quod increduli erant in Inferno | |
| 53 | 3224 damnatorum. Ergo Christus ad Infernum damnatorum descendit.</p><p title="III q. 52 a. 2 arg. 4"><a name="49204"><span class="ref">[49204] IIIª q. 52 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3225 Augustinus dicit, in epistola ad Evodium, <i>si in illum Abrahae |
| 3226 sinum Christum mortuum venisse sacra Scriptura dixisset non | |
| 3227 nominato Inferno eiusque doloribus, miror si quisquam eum ad | |
| 3228 Inferos descendisse asserere auderet. Sed quia evidentia testimonia | |
| 3229 et Infernum commemorant et dolores, nulla causa occurrit cur illo | |
| 3230 credatur venisse salvator, nisi ut ab eisdem doloribus salvos | |
| 3231 faceret</i>. Sed locus dolorum est Infernus damnatorum. Ergo | |
| 53 | 3232 Christus in Infernum damnatorum descendit.</p><p title="III q. 52 a. 2 arg. 5"><a name="49205"><span class="ref">[49205] IIIª q. 52 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3233 sicut Augustinus dicit, in quodam sermone de passione, Christus ad |
| 3234 Infernum descendens <i>omnes iustos qui originali peccato adstricti | |
| 3235 tenebantur, absolvit</i>. Sed inter illos erat etiam Iob, qui de | |
| 3236 seipso dicit, Iob XVII, <i>in profundissima Inferni descendent | |
| 3237 omnia mea</i>. Ergo Christus etiam usque ad profundissimum Inferni | |
| 53 | 3238 descendit.</p><p title="III q. 52 a. 2 s. c."><a name="49206"><span class="ref">[49206] IIIª q. 52 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3239 quod de Inferno damnatorum dicitur, Iob X, <i>antequam vadam, et |
| 3240 non revertar, ad terram tenebrosam et opertam mortis caligine,</i> | |
| 3241 et cetera. Nulla autem est conventio lucis ad tenebras, ut dicitur | |
| 3242 II Cor. VI. Ergo Christus, qui est lux, ad illum Infernum | |
| 53 | 3243 damnatorum non descendit.</p><p title="III q. 52 a. 2 co."><a name="49207"><span class="ref">[49207] IIIª q. 52 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3244 dicendum quod dupliciter dicitur aliquid alicubi esse. Uno modo, |
| 3245 per suum effectum. Et hoc modo Christus in quemlibet Infernum | |
| 3246 descendit, aliter tamen et aliter. Nam in Infernum damnatorum | |
| 3247 habuit hunc effectum quod, descendens ad Inferos, eos de sua | |
| 3248 incredulitate et malitia confutavit. Illis vero qui detinebantur in | |
| 3249 Purgatorio, spem gloriae consequendae dedit. Sanctis autem | |
| 3250 patribus, qui pro solo peccato originali detinebantur in Inferno, | |
| 3251 lumen aeternae gloriae infudit. Alio modo dicitur aliquid esse | |
| 3252 alicubi per suam essentiam. Et hoc modo anima Christi descendit | |
| 3253 solum ad locum Inferni in quo iusti detinebantur, ut quos ipse per | |
| 3254 gratiam interius visitabat secundum divinitatem, eos etiam secundum | |
| 3255 animam visitaret et loco. Sic autem in una parte Inferni existens, | |
| 3256 effectum suum aliqualiter ad omnes Inferni partes derivavit, sicut, | |
| 53 | 3257 in uno loco terrae passus, totum mundum sua passione liberavit.</p><p title="III q. 52 a. 2 ad 1"><a name="49208"><span class="ref">[49208] IIIª q. 52 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3258 dicendum quod Christus, qui est Dei sapientia, penetravit omnes |
| 3259 inferiores partes terrae, non localiter, secundum animam omnes | |
| 3260 circumeundo; sed effectum suae potentiae aliqualiter ad omnes | |
| 3261 extendendo. Ita tamen quod solos iustos illuminavit, sequitur enim, | |
| 53 | 3262 <i>et illuminabo omnes sperantes in domino</i>.</p><p title="III q. 52 a. 2 ad 2"><a name="49209"><span class="ref">[49209] IIIª q. 52 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3263 dicendum quod duplex est dolor. Unus de passione poenae, quam |
| 3264 patiuntur homines pro peccato actuali, secundum illud Psalmi, | |
| 3265 <i>dolores Inferni circumdederunt me</i>. Alius autem dolor est de | |
| 3266 dilatione speratae gloriae, secundum illud Proverb. XIII, <i>spes | |
| 3267 quae differtur, affligit animam</i>. Quem quidem dolorem etiam | |
| 3268 patiebantur sancti patres in Inferno. Ad quod significandum | |
| 3269 Augustinus, in sermone de passione, dicit quod <i>lacrymabili | |
| 3270 obsecratione Christum orabant</i>. Utrosque autem dolores Christus | |
| 3271 solvit ad Infernum descendens, aliter tamen et aliter. Nam dolores | |
| 3272 poenarum solvit praeservando ab eis, sicut medicus dicitur solvere | |
| 3273 morbum a quo praeservat per medicinam. Dolores autem causatos ex | |
| 53 | 3274 dilatione gloriae actualiter solvit, gloriam praebendo.</p><p title="III q. 52 a. 2 ad 3"><a name="49210"><span class="ref">[49210] IIIª q. 52 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3275 dicendum quod illud quod ibi dicit Petrus, a quibusdam refertur ad |
| 3276 descensum Christi ad Inferos, sic exponentes verbum illud, his qui | |
| 3277 in carcere conclusi erant, idest in Inferno, spiritu, idest | |
| 3278 secundum animam, <i>Christus veniens praedicavit, qui increduli | |
| 3279 fuerant aliquando</i>. Unde et Damascenus dicit, in III libro, | |
| 3280 quod, <i>sicut his qui in terra sunt evangelizavit, ita et his qui | |
| 3281 in Inferno</i>, non quidem ut incredulos ad fidem converteret, sed | |
| 3282 ut eorum infidelitatem confutaret. Quia et ipsa praedicatio nihil | |
| 3283 aliud intelligi potest quam manifestatio divinitatis eius, quae | |
| 3284 manifestata est infernalibus per virtuosum descensum Christi ad | |
| 3285 Inferos. Augustinus tamen melius exponit, in epistola ad Evodium, | |
| 3286 ut referatur, non ad descensum Christi ad Inferos, sed ad | |
| 3287 operationem divinitatis eius, quam exercuit a principio mundi. Ut | |
| 3288 sit sensus quod his qui in carcere conclusi erant, viventes | |
| 3289 scilicet in corpore mortali, quod est quasi quidam carcer animae, | |
| 3290 spiritu suae divinitatis veniens praedicavit, per internas | |
| 3291 inspirationes, et etiam exteriores admonitiones per ora iustorum, | |
| 3292 his, inquam, praedicavit qui increduli fuerant aliquando, Noe | |
| 3293 scilicet praedicanti, quando expectabant Dei patientiam, per quam | |
| 3294 differebatur poena diluvii. Unde subdit, in diebus Noe, cum | |
| 53 | 3295 fabricaretur arca.</p><p title="III q. 52 a. 2 ad 4"><a name="49211"><span class="ref">[49211] IIIª q. 52 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3296 dicendum quod sinus Abrahae potest secundum duo considerari. Uno |
| 3297 modo, secundum quietem quae ibi erat a poena sensibili. Et quantum | |
| 3298 ad hoc non competit ei nec nomen Inferni, nec sunt ibi aliqui | |
| 3299 dolores. Alio modo potest considerari quantum ad privationem | |
| 3300 gloriae speratae. Et secundum hoc habet rationem Inferni et | |
| 3301 doloris. Et ideo nunc dicitur sinus Abrahae illa requies beatorum, | |
| 3302 non tamen dicitur Infernus, nec dicuntur nunc in sinu Abrahae esse | |
| 53 | 3303 dolores.</p><p title="III q. 52 a. 2 ad 5"><a name="49212"><span class="ref">[49212] IIIª q. 52 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 3304 dicendum quod, sicut Gregorius ibidem dicit, <i>ipsa superiora loca |
| 3305 Inferni profundissimum Infernum vocat. Si enim, quantum ad | |
| 3306 celsitudinem caeli, aer iste caliginosus Infernus est; quantum ad | |
| 3307 eiusdem aeris altitudinem, terra, quae inferius iacet, et Infernus | |
| 3308 intelligi, et profundum potest. Quantum vero ad eiusdem terrae | |
| 3309 altitudinem, illa loca Inferni quae superiora sunt aliis | |
| 3310 receptaculis Inferni, hoc modo Inferni profundissimi appellatione | |
| 53 | 3311 significantur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 52 a. 3 arg. 1"><a name="49213"><span class="ref">[49213] IIIª q. 52 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 3312 proceditur. Videtur quod Christus non fuit totus in Inferno. Corpus |
| 3313 enim Christi est aliqua pars eius. Sed corpus Christi non fuit in | |
| 53 | 3314 Inferno. Ergo totus Christus non fuit in Inferno.</p><p title="III q. 52 a. 3 arg. 2"><a name="49214"><span class="ref">[49214] IIIª q. 52 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3315 nihil cuius partes ab invicem separatae sunt, potest dici totum. |
| 3316 Sed corpus et anima, quae sunt partes humanae naturae, fuerunt ab | |
| 3317 invicem separata post mortem, ut supra dictum est. Descendit autem | |
| 3318 ad Infernum mortuus existens. Non ergo potuit esse totus in | |
| 53 | 3319 Inferno.</p><p title="III q. 52 a. 3 arg. 3"><a name="49215"><span class="ref">[49215] IIIª q. 52 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3320 illud totum dicitur esse in loco cuius nihil est extra locum illum. |
| 3321 Sed aliquid Christi erat extra Infernum, quia et corpus erat in | |
| 3322 sepulcro, et divinitas ubique. Ergo Christus non fuit totus in | |
| 53 | 3323 Inferno.</p><p title="III q. 52 a. 3 s. c."><a name="49216"><span class="ref">[49216] IIIª q. 52 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3324 quod Augustinus dicit, in libro de symbolo, <i>totus filius apud |
| 3325 patrem, totus in caelo, totus in terra, totus in utero virginis, | |
| 3326 totus in cruce, totus in Inferno, totus in Paradiso quo latronem | |
| 53 | 3327 introduxit</i>.</p><p title="III q. 52 a. 3 co."><a name="49217"><span class="ref">[49217] IIIª q. 52 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3328 dicendum quod, sicut patet ex his quae in prima parte dicta sunt, |
| 3329 masculinum genus refertur ad hypostasim vel personam, neutrum autem | |
| 3330 genus pertinet ad naturam. In morte autem Christi, licet anima | |
| 3331 fuerit separata a corpore, neutrum tamen fuit separatum a persona | |
| 3332 filii Dei, ut supra dictum est. Et ideo, in illo triduo mortis | |
| 3333 Christi, dicendum est quod totus Christus fuit in sepulcro, quia | |
| 3334 tota persona fuit ibi per corpus sibi unitum; et similiter totus | |
| 3335 fuit in Inferno, quia tota persona Christi fuit ibi ratione animae | |
| 3336 sibi unitae; totus etiam Christus tunc erat ubique, ratione divinae | |
| 53 | 3337 naturae.</p><p title="III q. 52 a. 3 ad 1"><a name="49218"><span class="ref">[49218] IIIª q. 52 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3338 dicendum quod corpus quod tunc erat in sepulcro, non est pars |
| 3339 personae increatae, sed naturae assumptae. Et ideo per hoc quod | |
| 3340 corpus Christi non fuit in Inferno, non excluditur quin totus | |
| 3341 Christus fuerit, sed ostenditur quod non fuit ibi totum quod | |
| 53 | 3342 pertinet ad humanam naturam.</p><p title="III q. 52 a. 3 ad 2"><a name="49219"><span class="ref">[49219] IIIª q. 52 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3343 dicendum quod ex anima et corpore unitis constituitur totalitas |
| 3344 humanae naturae, non autem totalitas divinae personae. Et ideo, | |
| 3345 soluta unione animae et corporis per mortem, remansit totus | |
| 53 | 3346 Christus, sed non remansit humana natura in sua totalitate.</p><p title="III q. 52 a. 3 ad 3"><a name="49220"><span class="ref">[49220] IIIª q. 52 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3347 dicendum quod persona Christi est tota in quolibet loco, sed non |
| 3348 totaliter, quia nullo loco circumscribitur. Sed nec omnia loca | |
| 3349 simul accepta eius immensitatem comprehendere possunt. Quinimmo | |
| 3350 ipse sua immensitate omnia comprehendit. Hoc autem locum habet in | |
| 3351 his quae corporaliter et circumscriptive sunt in loco, quod, si | |
| 3352 totum sit alicubi, nihil eius sit extra. Sed hoc in Deo locum non | |
| 3353 habet. Unde Augustinus dicit, in sermone de symbolo, <i>non per | |
| 3354 diversa tempora vel loca dicimus ubique Christum esse totum, ut | |
| 3355 modo ibi totus sit, et alio tempore alibi totus, sed ut semper | |
| 53 | 3356 ubique sit totus</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 52 a. 4 arg. 1"><a name="49221"><span class="ref">[49221] IIIª q. 52 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 3357 proceditur. Videtur quod Christus nullam moram contraxit in |
| 3358 Inferno. Christus enim ad hoc in Infernum descendit ut ex eo | |
| 3359 homines liberaret. Sed hoc statim ab eo factum est in ipso suo | |
| 3360 descensu, <i>facile enim est in conspectu Dei subito honestare | |
| 3361 pauperem</i>, ut dicitur Eccli. XI. Ergo videtur quod nullam moram | |
| 53 | 3362 in Inferno contraxit.</p><p title="III q. 52 a. 4 arg. 2"><a name="49222"><span class="ref">[49222] IIIª q. 52 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3363 Augustinus dicit, in sermone de passione, quod <i>sine aliqua mora, |
| 3364 ad imperium domini ac salvatoris, omnes ferrei confracti sunt | |
| 3365 vectes</i>. Unde ex persona Angelorum concomitantium Christum | |
| 3366 dicitur, <i>tollite portas, principes, vestras</i>. Ad hoc autem | |
| 3367 Christus illuc descendit ut vectes Inferni confringeret. Ergo | |
| 53 | 3368 Christus in Inferno nullam moram contraxit.</p><p title="III q. 52 a. 4 arg. 3"><a name="49223"><span class="ref">[49223] IIIª q. 52 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3369 Luc. XXIII dicitur quod dominus, in cruce pendens, dixit latroni, |
| 3370 <i>hodie mecum eris in Paradiso</i>, ex quo patet quod eadem die | |
| 3371 Christus fuit in Paradiso. Non autem secundum corpus, quod positum | |
| 3372 fuit in sepulcro. Ergo secundum animam, quae ad Infernum | |
| 3373 descenderat. Et ita videtur quod non contraxit moram in | |
| 53 | 3374 Inferno.</p><p title="III q. 52 a. 4 s. c."><a name="49224"><span class="ref">[49224] IIIª q. 52 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3375 quod Petrus dicit, Act. II, <i>quem Deus suscitavit, solutis |
| 3376 doloribus Inferni, iuxta quod impossibile erat teneri illum ab | |
| 3377 eo</i>. Ergo videtur quod usque ad horam resurrectionis mansit in | |
| 53 | 3378 Inferno.</p><p title="III q. 52 a. 4 co."><a name="49225"><span class="ref">[49225] IIIª q. 52 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3379 dicendum quod sicut Christus, ut nostras poenas in se susciperet, |
| 3380 voluit corpus suum in sepulcro poni, ita etiam voluit animam suam | |
| 3381 ad Infernum descendere. Corpus autem eius mansit in sepulcro per | |
| 3382 diem integrum et duas noctes ad comprobandum veritatem mortis suae. | |
| 3383 Unde etiam tantundem credendum est animam eius fuisse in Inferno, | |
| 3384 ut simul anima eius educeretur de Inferno, et corpus de | |
| 53 | 3385 sepulcro.</p><p title="III q. 52 a. 4 ad 1"><a name="49226"><span class="ref">[49226] IIIª q. 52 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3386 dicendum quod Christus, ad Infernum descendens, sanctos ibi |
| 3387 existentes liberavit, non quidem statim educendo eos de loco | |
| 3388 Inferni, sed in ipso Inferno eos luce gloriae illustrando. Et tamen | |
| 3389 conveniens fuit ut tandiu anima eius remaneret in Inferno quandiu | |
| 53 | 3390 corpus manebat in sepulcro.</p><p title="III q. 52 a. 4 ad 2"><a name="49227"><span class="ref">[49227] IIIª q. 52 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3391 dicendum quod vectes Inferni dicuntur impedimenta quibus sancti |
| 3392 patres de Inferno exire prohibebantur, reatu culpae primi parentis. | |
| 3393 Quos Christus statim descendens ad Inferos, virtute suae passionis | |
| 3394 et mortis confregit. Et tamen voluit in Inferno aliquandiu | |
| 53 | 3395 remanere, propter rationem praedictam.</p><p title="III q. 52 a. 4 ad 3"><a name="49228"><span class="ref">[49228] IIIª q. 52 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3396 dicendum quod illud verbum domini est intelligendum, non de |
| 3397 Paradiso terrestri corporeo, sed de Paradiso spirituali, in quo | |
| 3398 esse dicuntur quicumque divina gloria perfruuntur. Unde latro loco | |
| 3399 quidem cum Christo ad Infernum descendit, ut cum Christo esset, | |
| 3400 quia dictum est ei, mecum eris in Paradiso, sed praemio in Paradiso | |
| 3401 fuit, quia ibi divinitate Christi fruebatur, sicut et alii | |
| 53 | 3402 sancti.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 52 a. 5 arg. 1"><a name="49229"><span class="ref">[49229] IIIª q. 52 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 3403 proceditur. Videtur quod Christus, descendens ad Inferos, sanctos |
| 3404 patres inde non liberaverit. Dicit enim Augustinus, in epistola ad | |
| 3405 Evodium, <i>illis iustis qui in sinu erant Abrahae cum Christus in | |
| 3406 Inferna descenderet, nondum quid contulisset inveni, a quibus eum, | |
| 3407 secundum beatificam praesentiam suae divinitatis, nunquam video | |
| 3408 recessisse</i>. Multum autem eis contulisset si eos ab Inferis | |
| 3409 liberasset. Non ergo videtur quod Christus sanctos patres ab | |
| 53 | 3410 Inferis liberaverit.</p><p title="III q. 52 a. 5 arg. 2"><a name="49230"><span class="ref">[49230] IIIª q. 52 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3411 nullus in Inferno detinetur nisi propter peccatum. Sed sancti |
| 3412 patres, dum adhuc viverent, per fidem Christi iustificati fuerant a | |
| 3413 peccato. Ergo non indigebant liberari ab Inferno, ad Inferos | |
| 53 | 3414 Christo descendente.</p><p title="III q. 52 a. 5 arg. 3"><a name="49231"><span class="ref">[49231] IIIª q. 52 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3415 remota causa, removetur effectus. Sed causa descendendi ad Inferos |
| 3416 est peccatum, quod fuit remotum per passionem Christi, ut supra | |
| 3417 dictum est. Non ergo per descensum Christi ad Inferos sancti patres | |
| 53 | 3418 sunt de Inferno educti.</p><p title="III q. 52 a. 5 s. c."><a name="49232"><span class="ref">[49232] IIIª q. 52 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3419 quod Augustinus dicit, in sermone de passione, quod Christus, |
| 3420 quando ad Inferna descendit, <i>portam Inferni et vectes ferreos | |
| 3421 confregit, et omnes iustos, qui originali peccato adstricti | |
| 53 | 3422 tenebantur, absolvit</i>.</p><p title="III q. 52 a. 5 co."><a name="49233"><span class="ref">[49233] IIIª q. 52 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3423 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christus, descendens ad |
| 3424 Inferos, operatus est in virtute suae passionis. Per passionem | |
| 3425 autem Christi liberatum est genus humanum, non solum a peccato, sed | |
| 3426 etiam a reatu poenae, ut supra dictum est. Dupliciter autem homines | |
| 3427 reatu poenae erant adstricti. Uno modo, pro peccato actuali, quod | |
| 3428 quilibet in sua persona commiserat. Alio modo, pro peccato totius | |
| 3429 humanae naturae, quod a primo parente in omnes originaliter | |
| 3430 devenit, ut dicitur Rom. V. Cuius quidem peccati poena est mors | |
| 3431 corporalis et exclusio a vita gloriae, ut patet ex his quae | |
| 3432 dicuntur Gen. II et III, nam Deus hominem de Paradiso post peccatum | |
| 3433 eiecit, cui ante peccatum mortem fuerat comminatus si peccaret. Et | |
| 3434 ideo Christus, descendens ad Inferos, virtute suae passionis ab hoc | |
| 3435 reatu sanctos absolvit, quo erant a vita gloriae exclusi, ut non | |
| 3436 possent Deum per essentiam videre, in quo consistit perfecta | |
| 3437 hominis beatitudo, ut in secunda parte dictum est. Per hoc autem | |
| 3438 sancti patres detinebantur in Inferno, quod eis ad vitam gloriae, | |
| 3439 propter peccatum primi parentis, aditus non patebat. Et sic | |
| 3440 Christus, descendens ad Inferos, sanctos patres ab Inferis | |
| 3441 liberavit. Et hoc est quod dicitur Zach. IX, <i>tu vero in sanguine | |
| 3442 testamenti tui eduxisti vinctos de lacu in quo non erat aqua</i>. | |
| 3443 Et Coloss. II dicitur quod, <i>exspolians principatus et | |
| 3444 potestates, scilicet infernales, auferendo Isaac et Iacob et | |
| 3445 ceteros iustos, traduxit eos, idest, longe ab hoc regno tenebrarum | |
| 53 | 3446 ad caelum duxit</i>, ut Glossa ibidem dicit.</p><p title="III q. 52 a. 5 ad 1"><a name="49234"><span class="ref">[49234] IIIª q. 52 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3447 dicendum quod Augustinus ibi loquitur contra quosdam qui |
| 3448 aestimabant antiquos iustos, ante adventum Christi, in Inferno | |
| 3449 doloribus poenarum fuisse subiectos. Unde, parum ante verba | |
| 3450 inducta, praemittit dicens, <i>addunt quidam hoc beneficium | |
| 3451 antiquis etiam sanctis fuisse concessum, ut, dominus cum in | |
| 3452 Infernum venisset, ab illis doloribus solverentur. Sed quonam modo | |
| 3453 intelligatur Abraham, in cuius sinum pius etiam pauper ille | |
| 3454 susceptus est, in illis fuisse doloribus, ego quidem non video</i>. | |
| 3455 Et ideo, cum postea subdit se nondum invenisse <i>quid descensus | |
| 3456 Christi ad Inferos antiquis iustis contulerit</i>, intelligendum | |
| 3457 est quantum ad absolutionem a doloribus poenarum. Contulit tamen | |
| 3458 eis quantum ad adeptionem gloriae, et per consequens solvit eorum | |
| 3459 dolorem quem patiebantur ex dilatione gloriae. Ex cuius tamen spe | |
| 3460 magnum gaudium habebant, secundum illud Ioan. VIII, <i>Abraham, | |
| 3461 pater vester, exultavit ut videret diem meum</i>. Et ideo subdit, | |
| 3462 <i>a quibus eum, secundum beatificam praesentiam suae divinitatis, | |
| 3463 nunquam video recessisse</i>, inquantum scilicet, etiam ante | |
| 3464 adventum Christi, erant beati in spe, licet nondum essent perfecte | |
| 53 | 3465 beati in re.</p><p title="III q. 52 a. 5 ad 2"><a name="49235"><span class="ref">[49235] IIIª q. 52 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3466 dicendum quod sancti patres, dum adhuc viverent, liberati fuerunt |
| 3467 per fidem Christi ab omni peccato tam originali quam actuali, et | |
| 3468 reatu poenae actualium peccatorum, non tamen a reatu poenae | |
| 3469 originalis peccati, per quem excludebantur a gloria, nondum soluto | |
| 3470 pretio redemptionis humanae. Sicut etiam nunc fideles Christi | |
| 3471 liberantur per Baptismum a reatu actualium peccatorum, et a reatu | |
| 3472 originalis quantum ad exclusionem a gloria, remanent tamen adhuc | |
| 3473 obligati reatu originalis peccati quantum ad necessitatem | |
| 3474 corporaliter moriendi; quia renovantur secundum spiritum, sed | |
| 3475 nondum secundum carnem, secundum illud Rom. VIII, <i>corpus quidem | |
| 3476 mortuum est propter peccatum, spiritus vero vivit propter | |
| 53 | 3477 iustificationem</i>.</p><p title="III q. 52 a. 5 ad 3"><a name="49236"><span class="ref">[49236] IIIª q. 52 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3478 dicendum quod statim, Christo mortem patiente, anima eius ad |
| 3479 Infernum descendit, et suae passionis fructum exhibuit sanctis in | |
| 3480 Inferno detentis, quamvis ex loco illo non exierint, Christo apud | |
| 3481 Inferos commorante, quia ipsa Christi praesentia pertinebat ad | |
| 53 | 3482 cumulum gloriae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 52 a. 6 arg. 1"><a name="49237"><span class="ref">[49237] IIIª q. 52 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 3483 proceditur. Videtur quod Christus aliquos damnatos ab Inferno |
| 3484 liberavit. Dicitur enim Isaiae XXIV, <i>congregabuntur | |
| 3485 congregatione unius fascis in lacum, et claudentur in carcerem, et | |
| 3486 post multos dies visitabuntur</i>. Loquitur autem ibi de damnatis, | |
| 3487 qui militiam caeli adoraverant. Ergo videtur quod etiam damnati, | |
| 3488 Christo descendente ad Inferos, sunt visitati. Quod ad eorum | |
| 53 | 3489 liberationem videtur pertinere.</p><p title="III q. 52 a. 6 arg. 2"><a name="49238"><span class="ref">[49238] IIIª q. 52 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3490 super illud Zach. IX, <i>tu autem in sanguine testamenti tui |
| 3491 eduxisti vinctos de lacu in quo non erat aqua</i>, dicit Glossa, | |
| 3492 <i>tu eos liberasti qui tenebantur vincti carceribus, ubi nulla | |
| 3493 misericordia eos refrigerabat, quam dives ille petebat</i>. Sed | |
| 3494 soli damnati includuntur carceribus absque misericordia. Ergo | |
| 53 | 3495 Christus liberavit aliquos de Inferno damnatorum.</p><p title="III q. 52 a. 6 arg. 3"><a name="49239"><span class="ref">[49239] IIIª q. 52 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3496 potentia Christi non fuit minor in Inferno quam in hoc mundo, |
| 3497 utrobique enim operatus est per potentiam suae divinitatis. Sed in | |
| 3498 hoc mundo de quolibet statu aliquos liberavit. Ergo etiam in | |
| 53 | 3499 Inferno liberavit aliquos etiam de statu damnatorum.</p><p title="III q. 52 a. 6 s. c."><a name="49240"><span class="ref">[49240] IIIª q. 52 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3500 quod dicitur Osee XIII, <i>ero mors tua, o mors. Morsus tuus, |
| 3501 Inferne</i>. Glossa, <i>electos educendo, reprobos vero ibidem | |
| 3502 relinquendo</i>. Sed soli reprobi sunt in Inferno damnatorum. Ergo | |
| 3503 per descensum Christi ad Inferos non sunt aliqui de Inferno | |
| 53 | 3504 damnatorum liberati.</p><p title="III q. 52 a. 6 co."><a name="49241"><span class="ref">[49241] IIIª q. 52 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3505 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christus, descendens ad |
| 3506 Inferos, operatus est in virtute suae passionis. Et ideo eius | |
| 3507 descensus ad Inferos illis solis liberationis contulit fructum qui | |
| 3508 fuerunt passioni Christi coniuncti per fidem caritate formatam, per | |
| 3509 quam peccata tolluntur. Illi autem qui erant in Inferno damnatorum, | |
| 3510 aut penitus fidem passionis Christi non habuerant, sicut infideles, | |
| 3511 aut, si fidem habuerant, nullam conformitatem habebant ad caritatem | |
| 3512 Christi patientis. Unde nec a peccatis suis erant mundati. Et | |
| 3513 propter hoc descensus Christi ad Inferos non contulit eis | |
| 53 | 3514 liberationem a reatu poenae infernalis.</p><p title="III q. 52 a. 6 ad 1"><a name="49242"><span class="ref">[49242] IIIª q. 52 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3515 dicendum quod, Christo descendente ad Inferos, omnes qui erant in |
| 3516 quacumque parte Inferni, sunt aliqualiter visitati, sed quidam ad | |
| 3517 suam consolationem et liberationem; quidam autem ad suam | |
| 3518 confutationem et confusionem, scilicet damnati. Unde ibidem | |
| 3519 subditur, <i>et erubescet luna, et confundetur sol,</i> et cetera. | |
| 3520 Potest etiam hoc referri ad visitationem qua visitabuntur in die | |
| 3521 iudicii, non ut liberentur, sed ut condemnentur amplius, secundum | |
| 3522 illud Sophon. I, <i>visitabo super viros defixos in faecibus | |
| 53 | 3523 suis</i>.</p><p title="III q. 52 a. 6 ad 2"><a name="49243"><span class="ref">[49243] IIIª q. 52 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3524 dicendum quod, cum dicitur in Glossa, <i>ubi nulla misericordia eos |
| 3525 refrigerabat</i>, intelligendum est quantum ad refrigerium | |
| 3526 perfectae liberationis. Quia sancti patres ab illis Inferni | |
| 53 | 3527 carceribus ante Christi adventum non poterant liberari.</p><p title="III q. 52 a. 6 ad 3"><a name="49244"><span class="ref">[49244] IIIª q. 52 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3528 dicendum quod non fuit propter Christi impotentiam quod non sunt |
| 3529 aliqui liberati de quolibet statu infernalium, sicut de quolibet | |
| 3530 statu mundanorum, sed propter diversam utrorumque conditionem. Nam | |
| 3531 homines quandiu hic vivunt, possunt ad fidem et caritatem converti, | |
| 3532 quia in hac vita non sunt homines confirmati in bono vel in malo, | |
| 53 | 3533 sicut post exitum ab hac vita.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 52 a. 7 arg. 1"><a name="49245"><span class="ref">[49245] IIIª q. 52 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 3534 sic proceditur. Videtur quod pueri qui cum originali peccato |
| 3535 decesserant, fuerint per descensum Christi liberati. Non enim | |
| 3536 tenebantur in Inferno nisi pro peccato originali, sicut et sancti | |
| 3537 patres. Sed sancti patres sunt ab Inferno liberati per Christum, ut | |
| 3538 supra dictum est. Ergo et pueri similiter per Christum sunt ab | |
| 53 | 3539 Inferno liberati.</p><p title="III q. 52 a. 7 arg. 2"><a name="49246"><span class="ref">[49246] IIIª q. 52 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3540 apostolus dicit, Rom. V, <i>si unius delicto multi mortui sunt, |
| 3541 multo magis gratia Dei et donum, in gratia unius hominis Iesu | |
| 3542 Christi, in plures abundavit</i>. Sed propter peccatum primi | |
| 3543 parentis pueri cum solo peccato originali decedentes in Inferno | |
| 3544 detinentur. Ergo multo magis per gratiam Christi sunt ab Inferno | |
| 53 | 3545 liberati.</p><p title="III q. 52 a. 7 arg. 3"><a name="49247"><span class="ref">[49247] IIIª q. 52 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3546 sicut Baptismus operatur in virtute passionis Christi, ita et |
| 3547 descensus Christi ad Inferos, ut ex dictis patet. Sed pueri per | |
| 3548 Baptismum liberantur a peccato originali et ab Inferno. Ergo | |
| 53 | 3549 similiter liberati sunt per descensum Christi ad Inferos.</p><p title="III q. 52 a. 7 s. c."><a name="49248"><span class="ref">[49248] IIIª q. 52 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3550 quod apostolus dicit, Rom. III, quod <i>Deus proposuit Christum |
| 3551 propitiatorem per fidem in sanguine eius</i>. Sed pueri qui cum | |
| 3552 solo peccato originali decesserant, nullo modo fuerant participes | |
| 3553 fidei. Ergo non perceperunt fructum propitiationis Christi, ut per | |
| 53 | 3554 ipsum ab Inferno liberarentur.</p><p title="III q. 52 a. 7 co."><a name="49249"><span class="ref">[49249] IIIª q. 52 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3555 dicendum quod, sicut supra dictum est, descensus Christi ad Inferos |
| 3556 in illis solis effectum habuit qui per fidem et caritatem passioni | |
| 3557 Christi coniungebantur, in cuius virtute descensus Christi ad | |
| 3558 Inferos liberatorius erat. Pueri autem qui cum originali | |
| 3559 decesserant, nullo modo fuerant coniuncti passioni Christi per | |
| 3560 fidem et dilectionem, neque enim fidem propriam habere potuerant, | |
| 3561 quia non habuerant usum liberi arbitrii; neque per fidem parentum | |
| 3562 aut per aliquod fidei sacramentum fuerant a peccato originali | |
| 3563 mundati. Et ideo descensus Christi ad Inferos huiusmodi pueros non | |
| 3564 liberavit ab Inferno. Et praeterea per hoc sancti patres ab Inferno | |
| 3565 sunt liberati quia sunt ad gloriam divinae visionis admissi, ad | |
| 3566 quam nullus potest pervenire nisi per gratiam, secundum illud Rom. | |
| 3567 VI, <i>gratia Dei vita aeterna</i>. Cum igitur pueri cum originali | |
| 3568 decedentes gratiam non habuerint, non fuerunt ab Inferno | |
| 53 | 3569 liberati.</p><p title="III q. 52 a. 7 ad 1"><a name="49250"><span class="ref">[49250] IIIª q. 52 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3570 dicendum quod sancti patres, etsi adhuc tenerentur adstricti reatu |
| 3571 originalis peccati inquantum respicit humanam naturam, tamen | |
| 3572 liberati erant per fidem Christi ab omni macula peccati, et ideo | |
| 3573 capaces erant illius liberationis quam Christus attulit descendens | |
| 3574 ad Inferos. Sed hoc de pueris dici non potest, ut ex supra dictis | |
| 53 | 3575 patet.</p><p title="III q. 52 a. 7 ad 2"><a name="49251"><span class="ref">[49251] IIIª q. 52 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3576 dicendum quod, cum apostolus dicit, <i>gratia Dei in plures |
| 3577 abundavit</i>, ly plures non est accipiendum comparative, quasi | |
| 3578 plures numero sint salvati per gratiam Christi quam damnati per | |
| 3579 peccatum Adae, sed absolute, ac si diceret quod gratia unius | |
| 3580 Christi abundavit in multos, sicut et peccatum unius Adae pervenit | |
| 3581 ad multos. Sed sicut peccatum Adae ad eos tantum pervenit qui per | |
| 3582 seminalem rationem carnaliter ab eo descenderunt, ita gratia | |
| 3583 Christi ad illos tantum pervenit qui spirituali regeneratione eius | |
| 3584 membra sunt facti. Quod non competit pueris decedentibus cum | |
| 53 | 3585 originali peccato.</p><p title="III q. 52 a. 7 ad 3"><a name="49252"><span class="ref">[49252] IIIª q. 52 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3586 dicendum quod Baptismus adhibetur hominibus in hac vita, in qua |
| 3587 homo potest transmutari de culpa in gratiam. Sed descensus Christi | |
| 3588 ad Inferos exhibitus fuit animabus post hanc vitam, ubi non sunt | |
| 3589 capaces transmutationis praedictae. Et ideo per Baptismum pueri | |
| 3590 liberantur a peccato originali et ab Inferno, non autem per | |
| 53 | 3591 descensum Christi ad Inferos.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 52 a. 8 arg. 1"><a name="49253"><span class="ref">[49253] IIIª q. 52 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 3592 proceditur. Videtur quod Christus suo descensu ad Inferos |
| 3593 liberaverit animas a Purgatorio. Dicit enim Augustinus, in epistola | |
| 3594 ad Evodium, <i>quia evidentia testimonia et Infernum commemorant et | |
| 3595 dolores, nulla causa occurrit cur illo credatur venisse salvator, | |
| 3596 nisi ut ab eisdem doloribus salvos faceret. Sed utrum omnes quos in | |
| 3597 eis invenit, an quosdam, quos illo beneficio dignos iudicavit, | |
| 3598 adhuc requiro. Tamen venisse Christum apud Inferos, et in eorum | |
| 3599 doloribus constitutis hoc beneficium praestitisse, non dubito</i>. | |
| 3600 Non autem praestitit beneficium liberationis damnatis, sicut supra | |
| 3601 dictum est. Praeter eos autem nulli sunt in doloribus poenalibus | |
| 3602 constituti nisi illi qui sunt in Purgatorio. Ergo Christus animas | |
| 53 | 3603 de Purgatorio liberavit.</p><p title="III q. 52 a. 8 arg. 2"><a name="49254"><span class="ref">[49254] IIIª q. 52 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3604 ipsa animae Christi praesentia non minorem effectum habuit quam |
| 3605 sacramenta ipsius. Sed per sacramenta Christi liberantur animae a | |
| 3606 Purgatorio, et praecipue per Eucharistiae sacramentum, ut infra | |
| 3607 dicetur. Ergo multo magis per praesentiam Christi ad Inferos | |
| 53 | 3608 descendentis sunt animae a Purgatorio liberatae.</p><p title="III q. 52 a. 8 arg. 3"><a name="49255"><span class="ref">[49255] IIIª q. 52 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3609 Christus quoscumque curavit in hac vita, totaliter curavit, ut |
| 3610 Augustinus dicit, in libro de poenitentia. Et Ioan. VII dominus | |
| 3611 dicit, <i>totum hominem salvum feci in sabbato</i>. Sed Christus | |
| 3612 eos qui in Purgatorio erant, liberavit a reatu poenae damni, quo | |
| 3613 excludebantur a gloria. Ergo etiam liberavit eos a reatu poenae | |
| 53 | 3614 Purgatorii.</p><p title="III q. 52 a. 8 s. c."><a name="49256"><span class="ref">[49256] IIIª q. 52 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3615 quod Gregorius dicit, XIII Moral., <i>dum conditor ac redemptor |
| 3616 noster, claustra Inferni penetrans, electorum exinde animas eduxit, | |
| 3617 nos illo ire non patitur, unde iam alios descendendo liberavit</i>. | |
| 3618 Patitur autem nos ire ad Purgatorium. Ergo, descendens ad Inferos, | |
| 53 | 3619 animas a Purgatorio non liberavit.</p><p title="III q. 52 a. 8 co."><a name="49257"><span class="ref">[49257] IIIª q. 52 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3620 dicendum quod, sicut saepe dictum est, descensus Christi ad Inferos |
| 3621 liberatorius fuit in virtute passionis ipsius. Passio autem eius | |
| 3622 non habuit temporalem virtutem et transitoriam sed sempiternam, | |
| 3623 secundum illud Heb. X, <i>una oblatione consummavit sanctificatos | |
| 3624 in sempiternum</i>. Et sic patet quod non habuit tunc maiorem | |
| 3625 efficaciam passio Christi quam habeat nunc. Et ideo illi qui | |
| 3626 fuerunt tales quales nunc sunt qui in Purgatorio detinentur, non | |
| 3627 fuerunt a Purgatorio liberati per descensum Christi ad Inferos. Si | |
| 3628 qui autem inventi sunt ibi tales quales etiam nunc virtute | |
| 3629 passionis Christi a Purgatorio liberantur, tales nihil prohibet per | |
| 53 | 3630 descensum Christi ad Inferos a Purgatorio esse liberatos.</p><p title="III q. 52 a. 8 ad 1"><a name="49258"><span class="ref">[49258] IIIª q. 52 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3631 dicendum quod ex illa auctoritate Augustini non potest concludi |
| 3632 quod omnes illi qui in Purgatorio erant, fuerint a Purgatorio | |
| 3633 liberati, sed quod aliquibus eorum fuerit hoc beneficium collatum, | |
| 3634 illis scilicet qui iam sufficienter purgati erant; vel etiam qui, | |
| 3635 dum adhuc viverent, meruerunt per fidem et dilectionem, et | |
| 3636 devotionem ad mortem Christi, ut, eo descendente, liberarentur a | |
| 53 | 3637 temporali Purgatorii poena.</p><p title="III q. 52 a. 8 ad 2"><a name="49259"><span class="ref">[49259] IIIª q. 52 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3638 dicendum quod virtus Christi operatur in sacramentis per modum |
| 3639 sanationis et expiationis cuiusdam. Unde sacramentum Eucharistiae | |
| 3640 liberat homines a Purgatorio inquantum est quoddam sacrificium | |
| 3641 satisfactorium pro peccato. Descensus autem Christi ad Inferos non | |
| 3642 fuit satisfactorius. Operabatur tamen in virtute passionis, quae | |
| 3643 fuit satisfactoria, ut supra habitum est, sed erat satisfactoria in | |
| 3644 generali, cuius virtutem oportebat applicari ad unumquemque per | |
| 3645 aliquid specialiter ad ipsum pertinens. Et ideo non oportet quod | |
| 3646 per descensum Christi ad Inferos omnes fuerint a Purgatorio | |
| 53 | 3647 liberati.</p><p title="III q. 52 a. 8 ad 3"><a name="49260"><span class="ref">[49260] IIIª q. 52 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3648 dicendum quod illi defectus a quibus Christus simul in hoc mundo |
| 3649 homines liberabat, erant personales, proprie ad unumquemque | |
| 3650 pertinentes. Sed exclusio a gloria Dei erat quidam defectus | |
| 3651 generalis pertinens ad totam humanam naturam. Et ideo nihil | |
| 3652 prohibet eos qui erant in Purgatorio, per Christum esse liberatos | |
| 3653 ab exclusione a gloria, non autem a reatu poenae Purgatorii, qui | |
| 3654 pertinet ad proprium defectum. Sicut e converso sancti patres, ante | |
| 3655 Christi adventum, liberati sunt a propriis defectibus, non autem a | |
| 53 | 3656 defectu communi, sicut supra dictum est.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 3657 <p><a href="sth4040.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 3658 <a href="sth4053.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 3659 <br/> | |
| 3660 <hr/> | |
| 3661 <br/> | |
| 3662 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 3663 hanc editionem<br/> | |
| 3664 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 3665 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 3666 </div></body> | |
| 3667 </html> |
