Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3144.html @ 53:d777cc3962f2
div-wrapped
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 28 Dec 2009 13:00:58 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 28 | 19 144-145</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CXLIV ad |
| 22 CXLV</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth3143.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth3146.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#44724">II&ordf;-IIae, q. 144 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#44725">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#44726">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#44727">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#44728">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 arg. 4'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#44729">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 arg. 5'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#44730">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 s. c.'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#44731">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 co.'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#44732">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 ad 1'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#44733">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 ad 2'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#44734">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 ad 3'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#44735">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 ad 4'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#44736">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 1 ad 5'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#44737">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 2 arg. 1'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#44738">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 2 arg. 2'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#44739">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 2 arg. 3'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#44740">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 2 arg. 4'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#44741">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 2 s. c.'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#44742">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 2 co.'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#44743">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 2 ad 1'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#44744">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 2 ad 2'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#44745">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 2 ad 3'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#44746">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 2 ad 4'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#44747">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 3 arg. 1'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#44748">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 3 arg. 2'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#44749">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 3 arg. 3'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#44750">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 3 arg. 4'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#44751">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 3 s. c.'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#44752">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 3 co.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#44753">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 3 ad 1'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#44754">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 3 ad 2'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#44755">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 3 ad 3'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#44756">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 3 ad 4'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#44757">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 4 arg. 1'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#44758">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 4 arg. 2'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#44759">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 4 arg. 3'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#44760">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 4 arg. 4'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#44761">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 4 s. c.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#44762">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 4 co.'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#44763">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 4 ad 1'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#44764">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 4 ad 2'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#44765">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 4 ad 3'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#44766">II&ordf;-IIae, q. 144 a. 4 ad 4'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#44767">II&ordf;-IIae, q. 145 pr.'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#44768">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 1 arg. 1'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#44769">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 1 arg. 2'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#44770">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 1 arg. 3'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#44771">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 1 arg. 4'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#44772">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 1 s. c.'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#44773">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 1 co.'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#44774">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 1 ad 1'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#44775">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 1 ad 2'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#44776">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 1 ad 3'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#44777">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 1 ad 4'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#44778">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 2 arg. 1'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#44779">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 2 arg. 2'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#44780">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 2 arg. 3'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#44781">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 2 s. c.'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#44782">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 2 co.'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#44783">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 2 ad 1'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#44784">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 2 ad 2'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#44785">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 2 ad 3'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#44786">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 3 arg. 1'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#44787">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 3 arg. 2'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#44788">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 3 arg. 3'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#44789">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 3 s. c.'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#44790">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 3 co.'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#44791">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 3 ad 1'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#44792">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 3 ad 2'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#44793">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 3 ad 3'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#44794">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 4 arg. 1'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#44795">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 4 arg. 2'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#44796">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 4 arg. 3'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#44797">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 4 s. c.'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#44798">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 4 co.'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#44799">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 4 ad 1'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#44800">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 4 ad 2'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#44801">II&ordf;-IIae, q. 145 a. 4 ad 3'); | |
| 128 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 129 document.write('<BR><BR>'); | |
| 130 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 131 document.write('<\/FORM>'); | |
| 132 // --> | |
| 133 // | |
| 134 </script><br/> | |
| 135 <hr/> | |
| 136 <br/></div><div class="q" id="q144"><h2>Quaestio 144</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 144 pr."><a name="44724"><span class="ref">[44724] IIª-IIae, q. 144 pr.</span></a> Deinde | |
| 28 | 137 considerandum est de partibus temperantiae in speciali. Et primo, |
| 138 de partibus quasi integralibus, quae sunt verecundia et honestas. | |
| 139 Circa verecundiam autem quaeruntur quatuor. Primo, utrum verecundia | |
| 140 sit virtus. Secundo, de quibus sit verecundia. Tertio, a quibus | |
| 53 | 141 homo verecundetur. Quarto, quorum sit verecundari.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 144 a. 1 arg. 1"><a name="44725"><span class="ref">[44725] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 142 primum sic proceditur. Videtur quod verecundia sit virtus. <i>Esse |
| 143 enim in medio secundum determinationem rationis est proprium | |
| 144 virtutis</i>, ut patet ex definitione virtutis quae ponitur in II | |
| 145 Ethic. Sed verecundia consistit in tali medio, ut patet per | |
| 53 | 146 philosophum, in II Ethic. Ergo verecundia est virtus.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 arg. 2"><a name="44726"><span class="ref">[44726] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 147 Praeterea, omne laudabile vel est virtus, vel ad virtutem pertinet. |
| 148 Sed verecundia est quiddam laudabile. Non est autem pars alicuius | |
| 149 virtutis. Non enim est pars prudentiae, quia non est in ratione, | |
| 150 sed in appetitu. Neque etiam est pars iustitiae, quia verecundia | |
| 151 passionem quandam importat, iustitia autem non est circa passiones. | |
| 152 Similiter etiam non est pars fortitudinis, quia ad fortitudinem | |
| 153 pertinet persistere et aggredi, ad verecundiam autem refugere | |
| 154 aliquid. Neque etiam est pars temperantiae, quia temperantia est | |
| 155 circa concupiscentias, verecundia autem est timor quidam, ut patet | |
| 156 per philosophum, in IV Ethic., et per Damascenum, in II libro. Ergo | |
| 53 | 157 relinquitur quod verecundia sit virtus.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 arg. 3"><a name="44727"><span class="ref">[44727] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 158 Praeterea, honestum cum virtute convertitur, ut patet per Tullium, |
| 159 in I de Offic. Sed verecundia est quaedam pars honestatis, dicit | |
| 160 enim Ambrosius, in I de Offic., quod <i>verecundia socia ac | |
| 161 familiaris est mentis placiditati, proterviam fugitans, ab omni | |
| 162 luxu aliena, sobrietatem diligit, et honestatem fovet, et decorem | |
| 53 | 163 requirit</i>. Ergo verecundia est virtus.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 arg. 4"><a name="44728"><span class="ref">[44728] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 164 Praeterea, omne vitium opponitur alicui virtuti. Sed quaedam vitia |
| 165 opponuntur verecundiae, scilicet inverecundia et inordinatus | |
| 53 | 166 stupor. Ergo verecundia est virtus.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 arg. 5"><a name="44729"><span class="ref">[44729] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 5</span></a> |
| 28 | 167 <i>Praeterea, ex actibus similes habitus generantur</i>, ut dicitur |
| 168 in II Ethic. Sed verecundia importat actum laudabilem. Ergo ex | |
| 169 multis talibus actibus causatur habitus. Sed habitus laudabilium | |
| 170 operum est virtus, ut patet per philosophum, in I Ethic. Ergo | |
| 53 | 171 verecundia est virtus.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 s. c."><a name="44730"><span class="ref">[44730] IIª-IIae, q. 144 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 172 contra est quod philosophus, in II et IV Ethic., dicit verecundiam |
| 53 | 173 non esse virtutem.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 co."><a name="44731"><span class="ref">[44731] IIª-IIae, q. 144 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 174 dicendum quod virtus dupliciter accipitur, proprie scilicet, et |
| 175 communiter. Proprie quidem virtus perfectio quaedam est, ut dicitur | |
| 176 in VII Physic. Et ideo omne illud quod repugnat perfectioni, etiam | |
| 177 si sit bonum, deficit a ratione virtutis. Verecundia autem repugnat | |
| 178 perfectioni. Est enim timor alicuius turpis, quod scilicet est | |
| 179 exprobrabile, unde Damascenus dicit quod verecundia est timor de | |
| 180 turpi actu. Sicut autem spes est de bono possibili et arduo, ita | |
| 181 etiam timor est de malo possibili et arduo, ut supra habitum est, | |
| 182 cum de passionibus ageretur. Ille autem qui est perfectus secundum | |
| 183 habitum virtutis, non apprehendit aliquod exprobrabile et turpe ad | |
| 184 faciendum ut possibile et arduum, idest difficile ad vitandum, | |
| 185 neque etiam actu facit aliquid turpe, unde opprobrium timeat. Unde | |
| 186 verecundia, proprie loquendo, non est virtus, deficit enim a | |
| 187 perfectione virtutis. Communiter autem virtus dicitur omne quod est | |
| 188 bonum et laudabile in humanis actibus vel passionibus. Et secundum | |
| 189 hoc, verecundia quandoque dicitur virtus, cum sit quaedam | |
| 53 | 190 laudabilis passio.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 ad 1"><a name="44732"><span class="ref">[44732] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 191 ergo dicendum quod esse in medio non sufficit ad rationem virtutis, |
| 192 quamvis sit una particula posita in virtutis definitione, sed | |
| 193 requiritur ulterius quod sit habitus electivus, idest ex electione | |
| 194 operans. Verecundia autem non nominat habitum, sed passionem. Neque | |
| 195 motus eius est ex electione, sed ex impetu quodam passionis. Unde | |
| 53 | 196 deficit a ratione virtutis.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 ad 2"><a name="44733"><span class="ref">[44733] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 197 secundum dicendum quod, sicut dictum est, verecundia est timor |
| 198 turpitudinis et exprobrationis. Dictum est autem supra quod vitium | |
| 199 intemperantiae est turpissimum et maxime exprobrabile. Et ideo | |
| 200 verecundia principalius pertinet ad temperantiam quam ad aliquam | |
| 201 aliam virtutem, ratione motivi, quod est turpe, non autem secundum | |
| 202 speciem passionis, quae est timor. Secundum tamen quod vitia aliis | |
| 203 virtutibus opposita sunt turpia et exprobrabilia, potest etiam | |
| 53 | 204 verecundia ad alias virtutes pertinere.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 ad 3"><a name="44734"><span class="ref">[44734] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 205 dicendum quod verecundia fovet honestatem removendo ea quae sunt |
| 206 honestati contraria, non ita quod pertingat ad perfectam rationem | |
| 53 | 207 honestatis.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 ad 4"><a name="44735"><span class="ref">[44735] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 208 dicendum quod quilibet defectus causat vitium, non autem quodlibet |
| 209 bonum sufficit ad rationem virtutis. Et ideo non oportet quod omne | |
| 210 illud cui directe opponitur vitium, sit virtus. Quamvis omne vitium | |
| 211 opponatur alicui virtuti secundum suam originem. Et sic | |
| 212 inverecundia, inquantum provenit ex nimio amore turpitudinum, | |
| 53 | 213 opponitur temperantiae.</p><p title="II-II q. 144 a. 1 ad 5"><a name="44736"><span class="ref">[44736] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 214 dicendum quod ex multoties verecundari causatur habitus virtutis |
| 215 acquisitae per quam aliquis turpia vitet, de quibus est verecundia, | |
| 216 non autem ut aliquis ulterius verecundetur. Sed ex illo habitu | |
| 217 virtutis acquisitae sic se habet aliquis quod magis verecundaretur | |
| 53 | 218 si materia verecundiae adesset.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 144 a. 2 arg. 1"><a name="44737"><span class="ref">[44737] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 219 secundum sic proceditur. Videtur quod verecundia non sit de turpi |
| 220 actu. Dicit enim philosophus, in IV Ethic., quod verecundia est | |
| 221 timor ingloriationis. Sed quandoque illi qui nihil turpe operantur, | |
| 222 ingloriationem sustinent, secundum illud Psalmi, <i>propter te | |
| 223 sustinui opprobrium, operuit confusio faciem meam</i>. Ergo | |
| 53 | 224 verecundia non est proprie de turpi actu.</p><p title="II-II q. 144 a. 2 arg. 2"><a name="44738"><span class="ref">[44738] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 225 Praeterea, illa solum videntur esse turpia quae habent rationem |
| 226 peccati. Sed de quibusdam homo verecundatur quae non sunt peccata, | |
| 227 puta si aliquis exerceat servilia opera. Ergo videtur quod | |
| 53 | 228 verecundia non sit proprie de turpi actu.</p><p title="II-II q. 144 a. 2 arg. 3"><a name="44739"><span class="ref">[44739] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 229 Praeterea, operationes virtutum non sunt turpes, sed pulcherrimae, |
| 230 ut dicitur in I Ethic. Sed quandoque aliqui verecundantur aliqua | |
| 231 opera virtutis facere, ut dicitur Luc. IX, <i>qui erubuerit me et | |
| 232 meos sermones, hunc filius hominis erubescet</i>, et cetera. Ergo | |
| 53 | 233 verecundia non est de turpi actu.</p><p title="II-II q. 144 a. 2 arg. 4"><a name="44740"><span class="ref">[44740] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 4</span></a> |
| 28 | 234 Praeterea, si verecundia proprie esset de turpi actu, oporteret |
| 235 quod de magis turpibus homo magis verecundaretur. Sed quandoque | |
| 236 homo plus verecundatur de his quae sunt minus peccata, cum tamen de | |
| 237 gravissimis quibusdam peccatis glorientur, secundum illud Psalmi, | |
| 238 <i>quid gloriaris in malitia?</i> Ergo verecundia non proprie est | |
| 53 | 239 de turpi actu.</p><p title="II-II q. 144 a. 2 s. c."><a name="44741"><span class="ref">[44741] IIª-IIae, q. 144 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 240 contra est quod Damascenus dicit, in II libro, et Gregorius |
| 241 Nyssenus, quod <i>verecundia est timor in turpi actu, vel in turpi | |
| 53 | 242 perpetrato</i>.</p><p title="II-II q. 144 a. 2 co."><a name="44742"><span class="ref">[44742] IIª-IIae, q. 144 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 243 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de passione timoris |
| 244 ageretur, timor proprie est de malo arduo, quod scilicet difficile | |
| 245 vitatur. Est autem duplex turpitudo. Una quidem vitiosa, quae | |
| 246 scilicet consistit in deformitate actus voluntarii. Et haec, | |
| 247 proprie loquendo, non habet rationem mali ardui, quod enim in sola | |
| 248 voluntate consistit, non videtur esse arduum et elevatum supra | |
| 249 hominis potestatem, et propter hoc non apprehenditur sub ratione | |
| 250 terribilis. Et propter hoc philosophus dicit, in II Rhet., quod | |
| 251 horum malorum non est timor. Alia autem est turpitudo quasi | |
| 252 poenalis, quae quidem consistit in vituperatione alicuius, sicut | |
| 253 quaedam claritas gloriae consistit in honoratione alicuius. Et quia | |
| 254 huiusmodi vituperium habet rationem mali ardui, sicut honor habet | |
| 255 rationem boni ardui; verecundia, quae est timor turpitudinis, primo | |
| 256 et principaliter respicit vituperium seu opprobrium. Et quia | |
| 257 vituperium proprie debetur vitio, sicut honor virtuti, ideo etiam | |
| 258 ex consequenti verecundia respicit turpitudinem vitiosam. Unde, | |
| 259 sicut philosophus dicit, in II Rhet., minus homo verecundatur de | |
| 260 defectibus qui non ex eius culpa proveniunt. Respicit autem | |
| 261 verecundia culpam dupliciter. Uno modo, ut aliquis desinat vitiosa | |
| 262 agere, propter timorem vituperii. Alio modo, ut homo in turpibus | |
| 263 quae agit vitet publicos conspectus, propter timorem vituperii. | |
| 264 Quorum primum, secundum Gregorium Nyssenum, pertinet ad | |
| 265 erubescentiam, secundum ad verecundiam, unde ipse dicit quod <i>qui | |
| 266 verecundatur, occultat se in his quae agit, qui vero erubescit, | |
| 53 | 267 timet incidere in ingloriationem</i>.</p><p title="II-II q. 144 a. 2 ad 1"><a name="44743"><span class="ref">[44743] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 268 ergo dicendum quod verecundia proprie respicit ingloriationem |
| 269 secundum quod debetur culpae, quae est defectus voluntarius. Unde | |
| 270 philosophus dicit, in II Rhet., quod <i>omnia illa homo magis | |
| 271 verecundatur quorum ipse est causa</i>. Opprobria autem quae | |
| 272 inferuntur alicui propter virtutem, virtuosus quidem contemnit, | |
| 273 quia indigne sibi irrogantur, sicut de magnanimis philosophus | |
| 274 dicit, in IV Ethic.; et de apostolis dicitur Act. V, quod <i>ibant | |
| 275 apostoli gaudentes a conspectu Concilii, quoniam digni habiti sunt | |
| 276 pro nomine Iesu contumeliam pati</i>. Ex imperfectione autem | |
| 277 virtutis contingit quod aliquis verecundetur de opprobriis quae | |
| 278 sibi inferuntur propter virtutem, quia quanto aliquis est magis | |
| 279 virtuosus, tanto magis contemnit exteriora bona vel mala. Unde | |
| 53 | 280 dicitur Isaiae li, <i>noli timere opprobrium hominum</i>.</p><p title="II-II q. 144 a. 2 ad 2"><a name="44744"><span class="ref">[44744] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 281 secundum dicendum quod sicut honor, ut supra habitum est, quamvis |
| 282 non debeatur vere nisi soli virtuti, respicit tamen quandam | |
| 283 excellentiam; ita etiam vituperium, quamvis debeatur proprie soli | |
| 284 culpae, respicit tamen, ad minus secundum opinionem hominum, | |
| 285 quemcumque defectum. Et ideo de paupertate et ignobilitate et | |
| 53 | 286 servitute, et aliis huiusmodi, aliquis verecundatur.</p><p title="II-II q. 144 a. 2 ad 3"><a name="44745"><span class="ref">[44745] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 287 dicendum quod de operibus virtuosis in se consideratis non est |
| 288 verecundia. Contingit tamen per accidens quod aliquis de eis | |
| 289 verecundetur, vel inquantum habentur ut vitiosa secundum hominum | |
| 290 opinionem; vel inquantum homo refugit in operibus virtutis notam de | |
| 53 | 291 praesumptione, aut etiam de simulatione.</p><p title="II-II q. 144 a. 2 ad 4"><a name="44746"><span class="ref">[44746] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 292 dicendum quod quandoque contingit aliqua graviora peccata minus |
| 293 esse verecundabilia, vel quia habent minus de ratione turpitudinis, | |
| 294 sicut peccata spiritualia quam carnalia, vel quia in quodam excessu | |
| 295 temporalis boni se habent, sicut magis verecundatur homo de | |
| 296 timiditate quam de audacia, et de furto quam de rapina, propter | |
| 53 | 297 quandam speciem potestatis. Et simile est in aliis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 144 a. 3 arg. 1"><a name="44747"><span class="ref">[44747] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 298 tertium sic proceditur. Videtur quod homo non magis verecundetur a |
| 299 personis coniunctis. Dicitur enim in II Rhet. quod <i>homines magis | |
| 300 erubescunt ab illis a quibus volunt in admiratione haberi</i>. Sed | |
| 301 hoc maxime appetit homo a melioribus, qui quandoque non sunt magis | |
| 53 | 302 coniuncti. Ergo homo non magis erubescit de magis coniunctis.</p><p title="II-II q. 144 a. 3 arg. 2"><a name="44748"><span class="ref">[44748] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 303 Praeterea, illi videntur esse magis coniuncti qui sunt similium |
| 304 operum. Sed homo non erubescit de suo peccato ab his quos scit | |
| 305 simili peccato subiacere, quia sicut dicitur in II Rhet., <i>quae | |
| 306 quis ipse facit, haec proximis non vetat</i>. Ergo homo non magis | |
| 53 | 307 verecundatur a maxime coniunctis.</p><p title="II-II q. 144 a. 3 arg. 3"><a name="44749"><span class="ref">[44749] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 308 Praeterea, philosophus dicit, in II Rhet., quod <i>homo magis |
| 309 verecundatur ab his qui propalant multis quod sciunt, sicut sunt | |
| 310 irrisores et fabularum fictores</i>. Sed illi qui sunt magis | |
| 311 coniuncti non solent vitia propalare. Ergo ab eis non maxime est | |
| 53 | 312 verecundandum.</p><p title="II-II q. 144 a. 3 arg. 4"><a name="44750"><span class="ref">[44750] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 4</span></a> |
| 28 | 313 Praeterea, philosophus, ibidem, dicit quod <i>homines maxime |
| 314 verecundantur ab eis inter quos in nullo defecerunt; et ab eis a | |
| 315 quibus primo aliquid postulant; et quorum nunc primo volunt esse | |
| 316 amici</i>. Huiusmodi autem sunt minus coniuncti. Ergo non magis | |
| 53 | 317 verecundatur homo de magis coniunctis.</p><p title="II-II q. 144 a. 3 s. c."><a name="44751"><span class="ref">[44751] IIª-IIae, q. 144 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 318 contra est quod dicitur in II Rhet., quod <i>eos qui semper |
| 53 | 319 aderunt, homines magis erubescunt</i>.</p><p title="II-II q. 144 a. 3 co."><a name="44752"><span class="ref">[44752] IIª-IIae, q. 144 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 320 dicendum quod, cum vituperium opponatur honori, sicut honor |
| 321 importat testimonium quoddam de excellentia alicuius, et praecipue | |
| 322 quae est secundum virtutem; ita etiam opprobrium, cuius timor est | |
| 323 verecundia, importat testimonium de defectu alicuius, et praecipue | |
| 324 secundum aliquam culpam. Et ideo quanto testimonium alicuius | |
| 325 reputatur maioris ponderis, tanto ab eo aliquis magis verecundatur. | |
| 326 Potest autem testimonium aliquod maioris ponderis reputari vel | |
| 327 propter eius certitudinem veritatis vel propter effectum. Certitudo | |
| 328 autem veritatis adest testimonio alicuius propter duo. Uno quidem | |
| 329 modo, propter rectitudinem iudicii, sicut patet de sapientibus et | |
| 330 virtuosis, a quibus homo et magis desiderat honorari, et magis | |
| 331 verecundatur. Unde a pueris et bestiis nullus verecundatur, propter | |
| 332 defectum recti iudicii qui est in eis. Alio modo, propter | |
| 333 cognitionem eorum de quibus est testimonium, quia unusquisque bene | |
| 334 iudicat quae cognoscit. Et sic magis verecundamur a personis | |
| 335 coniunctis, quae magis facta nostra considerant. A peregrinis autem | |
| 336 et omnino ignotis, ad quos facta nostra non perveniunt, nullo modo | |
| 337 verecundamur. Ex effectu autem est aliquod testimonium magni | |
| 338 ponderis propter iuvamentum vel nocumentum ab eo proveniens. Et | |
| 339 ideo magis desiderant homines honorari ab his qui possunt eos | |
| 340 iuvare, et magis verecundantur ab eis qui possunt nocere. Et inde | |
| 341 est etiam quod, quantum ad aliquid, magis verecundamur a personis | |
| 342 coniunctis, cum quibus semper sumus conversaturi, quasi ex hoc | |
| 343 nobis perpetuum proveniat detrimentum. Quod autem provenit a | |
| 53 | 344 peregrinis et transeuntibus, quasi cito pertransit.</p><p title="II-II q. 144 a. 3 ad 1"><a name="44753"><span class="ref">[44753] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 345 ergo dicendum quod similis ratio est propter quam verecundamur de |
| 346 melioribus, et de magis coniunctis. Quia sicut meliorum testimonium | |
| 347 reputatur magis efficax propter universalem cognitionem quam habent | |
| 348 de rebus, et immutabilem sententiam a veritate; ita etiam | |
| 349 familiarium personarum testimonium videtur magis efficax propter | |
| 53 | 350 hoc quia magis cognoscunt particularia quae circa nos sunt.</p><p title="II-II q. 144 a. 3 ad 2"><a name="44754"><span class="ref">[44754] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 351 secundum dicendum quod testimonium eorum qui sunt nobis coniuncti |
| 352 in similitudine peccati, non reformidamus, quia non aestimamus quod | |
| 53 | 353 defectum nostrum apprehendant ut aliquid turpe.</p><p title="II-II q. 144 a. 3 ad 3"><a name="44755"><span class="ref">[44755] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 354 dicendum quod a propalantibus verecundamur propter nocumentum inde |
| 53 | 355 proveniens, quod est diffamatio apud multos.</p><p title="II-II q. 144 a. 3 ad 4"><a name="44756"><span class="ref">[44756] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 356 dicendum quod etiam ab illis inter quos nihil mali fecimus, magis |
| 357 verecundamur, propter nocumentum sequens, quia scilicet per hoc | |
| 358 amittimus bonam opinionem quam de nobis habebant. Et etiam quia | |
| 359 contraria, iuxta se posita, maiora videntur, unde cum aliquis | |
| 360 subito de aliquo quem bonum aestimavit, aliquid turpe percipit, | |
| 361 apprehendit hoc ut turpius. Ab illis autem a quibus aliquid de novo | |
| 362 postulamus, vel quorum nunc primo volumus esse amici, magis | |
| 363 verecundamur, propter nocumentum inde proveniens, quod est | |
| 53 | 364 impedimentum implendae petitionis et amicitiae consummandae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 144 a. 4 arg. 1"><a name="44757"><span class="ref">[44757] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 365 quartum sic proceditur. Videtur quod etiam in virtuosis hominibus |
| 366 possit esse verecundia. Contrariorum enim contrarii sunt effectus. | |
| 367 Sed illi qui sunt superabundantis malitiae non verecundantur, | |
| 368 secundum illud Ierem. III, <i>species meretricis facta est tibi, | |
| 369 nescisti erubescere</i>. Ergo illi qui sunt virtuosi magis | |
| 53 | 370 verecundantur.</p><p title="II-II q. 144 a. 4 arg. 2"><a name="44758"><span class="ref">[44758] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 371 Praeterea, philosophus dicit, in II Rhet., quod <i>homines non |
| 372 solum erubescunt vitia, sed etiam signa vitiorum</i>. Quae quidem | |
| 373 contingit etiam esse in virtuosis. Ergo in virtuosis potest esse | |
| 53 | 374 verecundia.</p><p title="II-II q. 144 a. 4 arg. 3"><a name="44759"><span class="ref">[44759] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 375 Praeterea, verecundia est timor ingloriationis. Sed contingit |
| 376 aliquos virtuosos ingloriosos esse, puta si falso infamantur, vel | |
| 377 etiam indigne opprobria patiantur. Ergo verecundia potest esse in | |
| 53 | 378 homine virtuoso.</p><p title="II-II q. 144 a. 4 arg. 4"><a name="44760"><span class="ref">[44760] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 4</span></a> |
| 28 | 379 Praeterea, verecundia est pars temperantiae, ut dictum est. Pars |
| 380 autem non separatur a toto. Cum igitur temperantia sit in homine | |
| 53 | 381 virtuoso, videtur quod etiam verecundia.</p><p title="II-II q. 144 a. 4 s. c."><a name="44761"><span class="ref">[44761] IIª-IIae, q. 144 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 382 contra est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>verecundia |
| 53 | 383 non est hominis studiosi</i>.</p><p title="II-II q. 144 a. 4 co."><a name="44762"><span class="ref">[44762] IIª-IIae, q. 144 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 384 dicendum quod, sicut dictum est, verecundia est timor alicuius |
| 385 turpitudinis. Quod autem aliquod malum non timeatur, potest duplici | |
| 386 ratione contingere, uno modo, quia non aestimatur ut malum; alio | |
| 387 modo, quia non aestimatur ut possibile, vel ut difficile vitari. Et | |
| 388 secundum hoc, verecundia in aliquo deficit dupliciter. Uno modo, | |
| 389 quia ea quae sunt erubescibilia, non apprehenduntur ut turpia. Et | |
| 390 hoc modo carent verecundia homines in peccatis profundati, quibus | |
| 391 sua peccata non displicent, sed magis de eis gloriantur. Alio modo, | |
| 392 quia non apprehendunt turpitudinem ut possibilem sibi, vel quasi | |
| 393 non facile vitabilem. Et hoc modo senes et virtuosi verecundia | |
| 394 carent. Sunt tamen sic dispositi ut, si in eis esset aliquid turpe, | |
| 395 de hoc verecundarentur, unde philosophus dicit, in IV Ethic., quod | |
| 53 | 396 <i>verecundia est ex suppositione studiosi</i>.</p><p title="II-II q. 144 a. 4 ad 1"><a name="44763"><span class="ref">[44763] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 397 ergo dicendum quod defectus verecundiae contingit in pessimis et |
| 398 optimis viris ex diversis causis, ut dictum est. Invenitur autem in | |
| 399 his qui mediocriter se habent, secundum quod est in eis aliquid de | |
| 53 | 400 amore boni, et tamen non totaliter sunt immunes a malo.</p><p title="II-II q. 144 a. 4 ad 2"><a name="44764"><span class="ref">[44764] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 401 secundum dicendum quod ad virtuosum pertinet non solum vitare |
| 402 vitia, sed etiam ea quae habent speciem vitiorum, secundum illud I | |
| 403 ad Thess. V, <i>ab omni specie mala abstinete vos</i>. Et | |
| 404 philosophus dicit, in IV Ethic., quod vitanda sunt virtuoso tam ea | |
| 405 quae sunt mala secundum veritatem, quam ea quae sunt mala secundum | |
| 53 | 406 opinionem.</p><p title="II-II q. 144 a. 4 ad 3"><a name="44765"><span class="ref">[44765] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 407 dicendum quod infamationes et opprobria virtuosus, ut dictum est, |
| 408 contemnit, quasi ea quibus ipse non est dignus. Et ideo de his nemo | |
| 409 multum verecundatur. Est tamen aliquis motus verecundiae | |
| 53 | 410 praeveniens rationem, sicut et ceterarum passionum.</p><p title="II-II q. 144 a. 4 ad 4"><a name="44766"><span class="ref">[44766] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 411 dicendum quod verecundia non est pars temperantiae quasi intrans |
| 412 essentiam eius, sed quasi dispositive se habens ad ipsam. Unde | |
| 413 Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <i>verecundia iacit prima | |
| 414 temperantiae fundamenta</i>, inquantum scilicet incutit horrorem | |
| 53 | 415 turpitudinis.</p></div></div><div class="q" id="q145"><h2>Quaestio 145</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 145 pr."><a name="44767"><span class="ref">[44767] IIª-IIae, q. 145 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 416 considerandum est de honestate. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 417 Primo, quomodo honestum se habeat ad virtutem. Secundo, quomodo se | |
| 418 habeat ad decorem. Tertio, quomodo se habeat ad utile et | |
| 53 | 419 delectabile. Quarto, utrum honestas sit pars temperantiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 145 a. 1 arg. 1"><a name="44768"><span class="ref">[44768] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 420 primum sic proceditur. Videtur quod honestum non sit idem virtuti. |
| 421 Dicit enim Tullius, in sua rhetorica honestum esse quod propter se | |
| 422 petitur. Virtus autem non petitur propter seipsam, sed propter | |
| 423 felicitatem, dicit enim philosophus, in I Ethic., quod felicitas | |
| 424 est praemium virtutis et finis. Ergo honestum non est idem | |
| 53 | 425 virtuti.</p><p title="II-II q. 145 a. 1 arg. 2"><a name="44769"><span class="ref">[44769] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 426 Praeterea, secundum Isidorum, honestas dicitur quasi honoris |
| 427 status. Sed multis aliis debetur honor quam virtuti, nam virtuti | |
| 428 proprie debetur laus, ut dicitur in I Ethic. Ergo honestas non est | |
| 53 | 429 idem virtuti.</p><p title="II-II q. 145 a. 1 arg. 3"><a name="44770"><span class="ref">[44770] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 430 <i>Praeterea, principale virtutis consistit in interiori |
| 431 electione</i>, ut philosophus dicit, in VIII Ethic. Honestas autem | |
| 432 magis videtur ad exteriorem conversationem pertinere, secundum | |
| 433 illud I ad Cor. XIV, <i>omnia honeste et secundum ordinem fiant in | |
| 53 | 434 vobis</i>. Ergo honestas non est idem virtuti.</p><p title="II-II q. 145 a. 1 arg. 4"><a name="44771"><span class="ref">[44771] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 435 Praeterea, honestas videtur consistere in exterioribus divitiis, |
| 436 secundum illud Eccli. XI, <i>bona et mala, vita et mors, utraque a | |
| 437 Deo sunt</i>. Sed in exterioribus divitiis non consistit virtus. | |
| 53 | 438 Ergo honestas non est idem virtuti.</p><p title="II-II q. 145 a. 1 s. c."><a name="44772"><span class="ref">[44772] IIª-IIae, q. 145 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 439 contra est quod Tullius, in I de Offic. et in II Rhet., dividit |
| 440 honestum in quatuor virtutes principales, in quas etiam dividitur | |
| 53 | 441 virtus. Ergo honestum est idem virtuti.</p><p title="II-II q. 145 a. 1 co."><a name="44773"><span class="ref">[44773] IIª-IIae, q. 145 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 442 dicendum quod, sicut Isidorus dicit, honestas dicitur quasi honoris |
| 443 status. Unde ex hoc videtur aliquid dici honestum, quod est honore | |
| 444 dignum. Honor autem, ut supra dictum est, excellentiae debetur. | |
| 445 Excellentia autem hominis maxime consideratur secundum virtutem, | |
| 446 quia est dispositio perfecti ad optimum, ut dicitur in VII Physic. | |
| 447 Et ideo honestum, proprie loquendo, in idem refertur cum | |
| 53 | 448 virtute.</p><p title="II-II q. 145 a. 1 ad 1"><a name="44774"><span class="ref">[44774] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 449 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in I Ethic., eorum |
| 450 quae propter se appetuntur, quaedam appetuntur solum propter se, et | |
| 451 nunquam propter aliud, sicut felicitas, quae est ultimus finis. | |
| 452 Quaedam vero appetuntur et propter se, inquantum habent in seipsis | |
| 453 aliquam rationem bonitatis, etiam si nihil aliud boni per ea nobis | |
| 454 accideret, et tamen sunt appetibilia propter aliud, inquantum | |
| 455 scilicet perducunt nos in aliquod bonum perfectius. Et hoc modo | |
| 456 virtutes sunt propter se appetendae. Unde Tullius dicit, in II | |
| 457 Rhet., quod <i>quiddam est quod sua vi nos allicit, et sua | |
| 458 dignitate trahit</i>, ut virtus, veritas, scientia. Et hoc sufficit | |
| 53 | 459 ad rationem honesti.</p><p title="II-II q. 145 a. 1 ad 2"><a name="44775"><span class="ref">[44775] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 460 secundum dicendum quod eorum quae honorantur praeter virtutem, |
| 461 aliquid est virtute excellentius, scilicet Deus et beatitudo. Et | |
| 462 huiusmodi non sunt ita nobis per experientiam nota sicut virtutes, | |
| 463 secundum quas quotidie operamur. Et ideo virtus magis sibi vindicat | |
| 464 nomen honesti. Alia vero, quae sunt infra virtutem, honorantur | |
| 465 inquantum coadiuvant ad operationem virtutis, sicut nobilitas, | |
| 466 potentia et divitiae. Ut enim philosophus dicit, in IV Ethic., | |
| 467 huiusmodi <i>honorantur a quibusdam, sed secundum veritatem, solus | |
| 468 bonus est honorandus</i>. Bonus autem est aliquis secundum | |
| 469 virtutem. Et ideo virtuti quidem debetur laus, secundum quod est | |
| 470 appetibilis propter aliud, honor autem, prout est appetibilis | |
| 53 | 471 propter seipsam. Et secundum hoc habet rationem honesti.</p><p title="II-II q. 145 a. 1 ad 3"><a name="44776"><span class="ref">[44776] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 472 dicendum quod, sicut dictum est, honestum importat debitum honoris. |
| 473 Honor autem est contestatio quaedam de excellentia alicuius, ut | |
| 474 supra dictum est. Testimonium autem non profertur nisi de rebus | |
| 475 notis. Interior autem electio non innotescit homini nisi per | |
| 476 exteriores actus. Et ideo exterior conversatio habet rationem | |
| 477 honesti secundum quod est demonstrativa interioris rectitudinis. Et | |
| 478 propter hoc, radicaliter honestas consistit in interiori electione, | |
| 53 | 479 significative autem in exteriori conversatione.</p><p title="II-II q. 145 a. 1 ad 4"><a name="44777"><span class="ref">[44777] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 480 dicendum quod quia secundum vulgarem opinionem excellentia |
| 481 divitiarum facit hominem dignum honore, inde est quod quandoque | |
| 53 | 482 nomen honestatis ad exteriorem prosperitatem transfertur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 145 a. 2 arg. 1"><a name="44778"><span class="ref">[44778] IIª-IIae, q. 145 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 483 secundum sic proceditur. Videtur quod honestum non sit idem quod |
| 484 decorum. Ratio enim honesti sumitur ex appetitu, nam honestum est | |
| 485 quod per se appetitur. Sed decorum magis respicit aspectum, cui | |
| 53 | 486 placet. Ergo decorum non est idem quod honestum.</p><p title="II-II q. 145 a. 2 arg. 2"><a name="44779"><span class="ref">[44779] IIª-IIae, q. 145 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 487 Praeterea, decor quandam claritatem requirit, quae pertinet ad |
| 488 rationem gloriae. Honestum autem respicit honorem. Cum igitur honor | |
| 489 et gloria differant, ut supra dictum est, videtur quod etiam | |
| 53 | 490 honestum differat a decoro.</p><p title="II-II q. 145 a. 2 arg. 3"><a name="44780"><span class="ref">[44780] IIª-IIae, q. 145 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 491 Praeterea, honestum est idem virtuti, ut supra dictum est. Sed |
| 492 aliquis decor contrariatur virtuti, unde dicitur Ezech. XVI, | |
| 493 <i>habens fiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine | |
| 53 | 494 tuo</i>. Ergo honestum non est idem decoro.</p><p title="II-II q. 145 a. 2 s. c."><a name="44781"><span class="ref">[44781] IIª-IIae, q. 145 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 495 contra est quod apostolus dicit, I ad Cor. XII, <i>quae inhonesta |
| 496 sunt nostra, abundantiorem honestatem habent, honesta autem nostra | |
| 497 nullius egent</i>. Vocat autem ibi inhonesta, membra turpia; | |
| 498 honesta autem, membra pulchra. Ergo honestum et decorum idem esse | |
| 53 | 499 videntur.</p><p title="II-II q. 145 a. 2 co."><a name="44782"><span class="ref">[44782] IIª-IIae, q. 145 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 500 dicendum quod, sicut accipi potest ex verbis Dionysii, IV cap. de |
| 501 Div. Nom., ad rationem pulchri, sive decori, concurrit et claritas | |
| 502 et debita proportio, dicit enim quod <i>Deus dicitur pulcher sicut | |
| 503 universorum consonantiae et claritatis causa</i>. Unde pulchritudo | |
| 504 corporis in hoc consistit quod homo habeat membra corporis bene | |
| 505 proportionata, cum quadam debiti coloris claritate. Et similiter | |
| 506 pulchritudo spiritualis in hoc consistit quod conversatio hominis, | |
| 507 sive actio eius, sit bene proportionata secundum spiritualem | |
| 508 rationis claritatem. Hoc autem pertinet ad rationem honesti, quod | |
| 509 diximus idem esse virtuti, quae secundum rationem moderatur omnes | |
| 510 res humanas. Et ideo honestum est idem spirituali decori. Unde | |
| 511 Augustinus dicit, in libro octogintatrium quaest., <i>honestatem | |
| 512 voco intelligibilem pulchritudinem, quam spiritualem nos proprie | |
| 513 dicimus</i>. Et postea subdit quod <i>sunt multa pulchra visibilia, | |
| 53 | 514 quae minus proprie honesta appellantur</i>.</p><p title="II-II q. 145 a. 2 ad 1"><a name="44783"><span class="ref">[44783] IIª-IIae, q. 145 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 515 ergo dicendum quod obiectum movens appetitum est bonum apprehensum. |
| 516 Quod autem in ipsa apprehensione apparet decorum, accipitur ut | |
| 517 conveniens et bonum, et ideo dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom., | |
| 518 quod <i>omnibus est pulchrum et bonum amabile</i>. Unde et ipsum | |
| 519 honestum, secundum quod habet spiritualem decorem, appetibile | |
| 520 redditur. Unde et Tullius dicit, in I de Offic., <i>formam ipsam, | |
| 521 et tanquam faciem honesti vides, quae si oculis cerneretur, | |
| 53 | 522 mirabiles amores, ut ait Plato, excitaret sapientiae</i>.</p><p title="II-II q. 145 a. 2 ad 2"><a name="44784"><span class="ref">[44784] IIª-IIae, q. 145 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 523 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, gloria est effectus |
| 524 honoris, ex hoc enim quod aliquis honoratur vel laudatur, redditur | |
| 525 clarus in oculis aliorum. Et ideo, sicut idem est honorificum et | |
| 53 | 526 gloriosum, ita etiam idem est honestum et decorum.</p><p title="II-II q. 145 a. 2 ad 3"><a name="44785"><span class="ref">[44785] IIª-IIae, q. 145 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 527 dicendum quod obiectio illa procedit de pulchritudine corporali. |
| 528 Quamvis possit dici quod etiam propter pulchritudinem spiritualem | |
| 529 aliquis spiritualiter fornicatur, inquantum de ipsa honestate | |
| 530 superbit, secundum illud Ezech. XXVIII, <i>elevatum est cor tuum in | |
| 53 | 531 decore tuo, perdidisti sapientiam tuam in decore tuo</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 145 a. 3 arg. 1"><a name="44786"><span class="ref">[44786] IIª-IIae, q. 145 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 532 tertium sic proceditur. Videtur quod honestum non differat ab utili |
| 533 et delectabili. Dicitur enim honestum quod propter se appetitur. | |
| 534 Sed delectatio propter se appetitur, <i>ridiculum enim videtur | |
| 535 quaerere propter quid aliquis velit delectari</i>, ut philosophus | |
| 53 | 536 dicit, in X Ethic. Ergo honestum non differt a delectabili.</p><p title="II-II q. 145 a. 3 arg. 2"><a name="44787"><span class="ref">[44787] IIª-IIae, q. 145 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 537 Praeterea, divitiae sub bono utili continentur, dicit enim Tullius, |
| 538 in II Rhet., <i>est aliquid non propter suam vim et naturam, sed | |
| 539 propter fructum et utilitatem petendum, quod pecunia est</i>. Sed | |
| 540 divitiae habent rationem honestatis, dicitur enim Eccli. XI, | |
| 541 paupertas et honestas (idest divitiae) a Deo sunt; et XIII, pondus | |
| 542 super se tollit qui honestiori (idest ditiori) se communicat. Ergo | |
| 53 | 543 honestum non differt ab utili.</p><p title="II-II q. 145 a. 3 arg. 3"><a name="44788"><span class="ref">[44788] IIª-IIae, q. 145 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 544 Praeterea, Tullius probat, in libro de Offic., quod nihil potest |
| 545 esse utile quod non sit honestum. Et hoc idem habetur per | |
| 546 Ambrosium, in libro de Offic. Ergo utile non differt ab | |
| 53 | 547 honesto.</p><p title="II-II q. 145 a. 3 s. c."><a name="44789"><span class="ref">[44789] IIª-IIae, q. 145 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 548 contra est quod Augustinus dicit, in libro octogintatrium quaest., |
| 549 <i>honestum dicitur quod propter seipsum petendum est, utile autem | |
| 53 | 550 quod ad aliquid aliud referendum est</i>.</p><p title="II-II q. 145 a. 3 co."><a name="44790"><span class="ref">[44790] IIª-IIae, q. 145 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 551 dicendum quod honestum concurrit in idem subiectum cum utili et |
| 552 delectabili, a quibus tamen differt ratione. Dicitur enim aliquid | |
| 553 honestum, sicut dictum est, inquantum habet quendam decorem ex | |
| 554 ordinatione rationis. Hoc autem quod est secundum rationem | |
| 555 ordinatum, est naturaliter conveniens homini. Unumquodque autem | |
| 556 naturaliter delectatur in suo convenienti. Et ideo honestum est | |
| 557 naturaliter homini delectabile, sicut de operatione virtutis | |
| 558 philosophus probat, in I Ethic. Non tamen omne delectabile est | |
| 559 honestum, quia potest etiam aliquid esse conveniens secundum | |
| 560 sensum, non secundum rationem; sed hoc delectabile est praeter | |
| 561 hominis rationem, quae perficit naturam ipsius. Ipsa etiam virtus, | |
| 562 quae secundum se honesta est, refertur ad aliud sicut ad finem, | |
| 563 scilicet ad felicitatem. Et secundum hoc, idem subiecto est et | |
| 564 honestum et utile et delectabile, sed ratione differunt. Nam | |
| 565 honestum dicitur secundum quod aliquid habet quandam excellentiam | |
| 566 dignam honore propter spiritualem pulchritudinem; delectabile | |
| 567 autem, inquantum quietat appetitum; utile autem, inquantum refertur | |
| 568 ad aliud. In pluribus tamen est delectabile quam utile et honestum, | |
| 569 quia omne utile et honestum est aliqualiter delectabile, sed non | |
| 53 | 570 convertitur, ut dicitur in II Ethic.</p><p title="II-II q. 145 a. 3 ad 1"><a name="44791"><span class="ref">[44791] IIª-IIae, q. 145 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 571 ergo dicendum quod honestum dicitur quod propter se appetitur |
| 572 appetitu rationali, qui tendit in id quod est conveniens rationi. | |
| 53 | 573 Delectabile autem propter se appetitur appetitu sensitivo.</p><p title="II-II q. 145 a. 3 ad 2"><a name="44792"><span class="ref">[44792] IIª-IIae, q. 145 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 574 secundum dicendum quod divitiae vocantur nomine honestatis secundum |
| 575 opinionem multorum, qui divitias honorant, vel inquantum ordinantur | |
| 53 | 576 organice ad actus virtutum, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 145 a. 3 ad 3"><a name="44793"><span class="ref">[44793] IIª-IIae, q. 145 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 577 dicendum quod intentio Tullii et Ambrosii dicere est quod nihil |
| 578 potest esse simpliciter et vere utile quod repugnat honestati, quia | |
| 579 oportet quod repugnet ultimo fini hominis, quod est bonum secundum | |
| 580 rationem, quamvis forte possit esse utile secundum quid, respectu | |
| 581 alicuius finis particularis. Non autem intendunt dicere quod omne | |
| 53 | 582 utile, in se consideratum, pertingat ad rationem honesti.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 145 a. 4 arg. 1"><a name="44794"><span class="ref">[44794] IIª-IIae, q. 145 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 583 quartum sic proceditur. Videtur quod honestas non debeat poni pars |
| 584 temperantiae. Non enim est possibile quod idem, respectu eiusdem, | |
| 585 sit pars et totum. Sed temperantia est pars honesti, ut Tullius | |
| 53 | 586 dicit, in II Rhet. Ergo honestas non est pars temperantiae.</p><p title="II-II q. 145 a. 4 arg. 2"><a name="44795"><span class="ref">[44795] IIª-IIae, q. 145 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 587 Praeterea, III Esdrae dicitur quod <i>vinum praecordia facit |
| 588 honesta</i>. Sed usus vini, praecipue superfluus, de quo ibi loqui | |
| 589 videtur, magis pertinet ad intemperantiam quam ad temperantiam. | |
| 53 | 590 Ergo honestas non est pars temperantiae.</p><p title="II-II q. 145 a. 4 arg. 3"><a name="44796"><span class="ref">[44796] IIª-IIae, q. 145 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 591 Praeterea, honestum dicitur quod est honore dignum. Sed iusti et |
| 592 fortes maxime honorantur, ut dicit philosophus, in I Rhet. Ergo | |
| 593 honestas non pertinet ad temperantiam, sed magis ad iustitiam vel | |
| 594 fortitudinem. Unde et Eleazarus dixit, ut dicitur II Machab. VI, | |
| 595 <i>fortiter pro gravissimis ac sanctissimis legibus honesta morte | |
| 53 | 596 perfungor</i>.</p><p title="II-II q. 145 a. 4 s. c."><a name="44797"><span class="ref">[44797] IIª-IIae, q. 145 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 597 contra est quod Macrobius honestatem ponit partem temperantiae. |
| 598 Ambrosius etiam, in I de Offic., temperantiae specialiter | |
| 53 | 599 honestatem attribuit.</p><p title="II-II q. 145 a. 4 co."><a name="44798"><span class="ref">[44798] IIª-IIae, q. 145 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 600 dicendum quod, sicut supra dictum est, honestas est quaedam |
| 601 spiritualis pulchritudo. Pulchro autem opponitur turpe. Opposita | |
| 602 autem maxime se invicem manifestant. Et ideo ad temperantiam | |
| 603 specialiter honestas pertinere videtur, quae id quod est homini | |
| 604 turpissimum et indecentissimum repellit, scilicet brutales | |
| 605 voluptates. Unde et in ipso nomine temperantiae maxime intelligitur | |
| 606 bonum rationis, cuius est moderari et temperare concupiscentias | |
| 607 pravas. Sic igitur honestas, prout speciali quadam ratione | |
| 608 temperantiae attribuitur, ponitur pars eius non quidem subiectiva, | |
| 609 vel sicut virtus adiuncta, sed pars integralis ipsius, sicut | |
| 53 | 610 quaedam eius conditio.</p><p title="II-II q. 145 a. 4 ad 1"><a name="44799"><span class="ref">[44799] IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 611 ergo dicendum quod temperantia ponitur pars subiectiva honesti |
| 612 prout sumitur in sua communitate. Sic autem non ponitur | |
| 53 | 613 temperantiae pars.</p><p title="II-II q. 145 a. 4 ad 2"><a name="44800"><span class="ref">[44800] IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 614 secundum dicendum quod vinum in ebriis facit praecordia honesta |
| 615 secundum eorum reputationem, quia videtur eis quod sint magni et | |
| 53 | 616 honorandi.</p><p title="II-II q. 145 a. 4 ad 3"><a name="44801"><span class="ref">[44801] IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 617 dicendum quod iustitiae et fortitudini debetur maior honor quam |
| 618 temperantiae propter maioris boni excellentiam. Sed temperantiae | |
| 619 debetur maior honor propter cohibitionem vitiorum magis | |
| 620 exprobrabilium, ut ex dictis patet. Et sic honestas magis | |
| 621 attribuitur temperantiae, secundum regulam apostoli, I ad Cor. XII, | |
| 622 quod <i>inhonesta nostra maiorem habent honestatem</i>, scilicet | |
| 53 | 623 removentem quod inhonestum est.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 624 <p><a href="sth3143.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 625 <a href="sth3146.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 626 <br/> | |
| 627 <hr/> | |
| 628 <br/> | |
| 629 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 630 hanc editionem<br/> | |
| 631 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 632 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 633 </div></body> | |
| 634 </html> |