Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3122.html @ 53:d777cc3962f2
div-wrapped
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 28 Dec 2009 13:00:58 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 28 | 19 122</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis quaestio CXXII</div><div class="centro"> |
| 22 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 23 <tr> |
| 53 | 24 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 25 </tr> |
| 26 </table> | |
| 53 | 27 <br/> |
| 28 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br/> | |
| 28 | 29 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 30 magneticas<br/> |
| 31 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 32 <br/></span><br/> | |
| 33 <hr/> | |
| 34 <br/> | |
| 35 <p><a href="sth3121.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 36 <a href="sth3123.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 37 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 38 // | |
| 39 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
40 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 42 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 43 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="#43984">II&ordf;-IIae q. 122 pr.'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#43985">II&ordf;-IIae q. 122 a. 1 arg. 1'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#43986">II&ordf;-IIae q. 122 a. 1 arg. 2'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#43987">II&ordf;-IIae q. 122 a. 1 arg. 3'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#43988">II&ordf;-IIae q. 122 a. 1 arg. 4'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#43989">II&ordf;-IIae q. 122 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#43990">II&ordf;-IIae q. 122 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#43991">II&ordf;-IIae q. 122 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#43992">II&ordf;-IIae q. 122 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#43993">II&ordf;-IIae q. 122 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#43994">II&ordf;-IIae q. 122 a. 1 ad 4'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#43995">II&ordf;-IIae q. 122 a. 2 arg. 1'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#43996">II&ordf;-IIae q. 122 a. 2 arg. 2'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#43997">II&ordf;-IIae q. 122 a. 2 arg. 3'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#43998">II&ordf;-IIae q. 122 a. 2 s. c.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#43999">II&ordf;-IIae q. 122 a. 2 co.'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#44000">II&ordf;-IIae q. 122 a. 2 ad 1'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#44001">II&ordf;-IIae q. 122 a. 2 ad 2'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#44002">II&ordf;-IIae q. 122 a. 2 ad 3'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#44003">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 arg. 1'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#44004">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 arg. 2'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#44005">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 arg. 3'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#44006">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 arg. 4'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#44007">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 arg. 5'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#44008">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 s. c.'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#44009">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 co.'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#44010">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 ad 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#44011">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 ad 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#44012">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 ad 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#44013">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 ad 4'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#44014">II&ordf;-IIae q. 122 a. 3 ad 5'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#44015">II&ordf;-IIae q. 122 a. 4 arg. 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#44016">II&ordf;-IIae q. 122 a. 4 arg. 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#44017">II&ordf;-IIae q. 122 a. 4 arg. 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#44018">II&ordf;-IIae q. 122 a. 4 arg. 4'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#44019">II&ordf;-IIae q. 122 a. 4 s. c.'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#44020">II&ordf;-IIae q. 122 a. 4 co.'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#44021">II&ordf;-IIae q. 122 a. 4 ad 1'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#44022">II&ordf;-IIae q. 122 a. 4 ad 2'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#44023">II&ordf;-IIae q. 122 a. 4 ad 3'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#44024">II&ordf;-IIae q. 122 a. 4 ad 4'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#44025">II&ordf;-IIae q. 122 a. 5 arg. 1'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#44026">II&ordf;-IIae q. 122 a. 5 arg. 2'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#44027">II&ordf;-IIae q. 122 a. 5 arg. 3'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#44028">II&ordf;-IIae q. 122 a. 5 arg. 4'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#44029">II&ordf;-IIae q. 122 a. 5 s. c.'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#44030">II&ordf;-IIae q. 122 a. 5 co.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#44031">II&ordf;-IIae q. 122 a. 5 ad 1'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#44032">II&ordf;-IIae q. 122 a. 5 ad 2'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#44033">II&ordf;-IIae q. 122 a. 5 ad 3'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#44034">II&ordf;-IIae q. 122 a. 5 ad 4'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#44035">II&ordf;-IIae q. 122 a. 6 arg. 1'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#44036">II&ordf;-IIae q. 122 a. 6 arg. 2'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#44037">II&ordf;-IIae q. 122 a. 6 arg. 3'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#44038">II&ordf;-IIae q. 122 a. 6 arg. 4'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#44039">II&ordf;-IIae q. 122 a. 6 s. c.'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#44040">II&ordf;-IIae q. 122 a. 6 co.'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#44041">II&ordf;-IIae q. 122 a. 6 ad 1'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#44042">II&ordf;-IIae q. 122 a. 6 ad 2'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#44043">II&ordf;-IIae q. 122 a. 6 ad 3'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#44044">II&ordf;-IIae q. 122 a. 6 ad 4'); | |
| 110 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 111 document.write('<BR><BR>'); | |
| 112 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 113 document.write('<\/FORM>'); | |
| 114 // --> | |
| 115 // | |
| 116 </script><br/> | |
| 117 <hr/> | |
| 118 <br/></div><div class="q" id="q122"><h2>Quaestio 122</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 122 pr."><a name="43984"><span class="ref">[43984] IIª-IIae q. 122 pr.</span></a> Deinde | |
| 28 | 119 considerandum est de praeceptis iustitiae. Et circa hoc quaeruntur |
| 120 sex. Primo, utrum praecepta Decalogi sint praecepta iustitiae. | |
| 121 Secundo, de primo praecepto Decalogi. Tertio, de secundo. Quarto, | |
| 53 | 122 de tertio. Quinto, de quarto. Sexto, de aliis sex.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 122 a. 1 arg. 1"><a name="43985"><span class="ref">[43985] IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 123 sic proceditur. Videtur quod praecepta Decalogi non sint praecepta |
| 124 iustitiae. Intentio enim legislatoris est cives facere virtuosos | |
| 125 secundum omnem virtutem, ut dicitur in II Ethic., unde et in V | |
| 126 Ethic. dicitur quod <i>lex praecipit de omnibus actibus virtutum | |
| 127 omnium</i>. Sed praecepta Decalogi sunt prima principia totius | |
| 128 divinae legis. Ergo praecepta Decalogi non pertinent ad solam | |
| 53 | 129 iustitiam.</p><p title="II-II q. 122 a. 1 arg. 2"><a name="43986"><span class="ref">[43986] IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 130 Praeterea, ad iustitiam videntur pertinere praecipue praecepta |
| 131 iudicialia, quae contra moralia dividuntur, ut supra habitum est. | |
| 132 Sed praecepta Decalogi sunt praecepta moralia, ut ex supra dictis | |
| 53 | 133 patet. Ergo praecepta Decalogi non sunt praecepta iustitiae.</p><p title="II-II q. 122 a. 1 arg. 3"><a name="43987"><span class="ref">[43987] IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 134 Praeterea, lex praecipue tradit praecepta de actibus iustitiae |
| 135 pertinentibus ad bonum commune, puta de officiis publicis, et aliis | |
| 136 huiusmodi. Sed de his non fit mentio in praeceptis Decalogi. Ergo | |
| 137 videtur quod praecepta Decalogi non pertineant proprie ad | |
| 53 | 138 iustitiam.</p><p title="II-II q. 122 a. 1 arg. 4"><a name="43988"><span class="ref">[43988] IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 139 Praeterea, praecepta Decalogi distinguuntur in duas tabulas |
| 140 secundum dilectionem Dei et proximi, quae pertinent ad virtutem | |
| 141 caritatis. Ergo praecepta Decalogi magis pertinent ad caritatem | |
| 53 | 142 quam ad iustitiam.</p><p title="II-II q. 122 a. 1 s. c."><a name="43989"><span class="ref">[43989] IIª-IIae q. 122 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 143 est quod iustitia sola videtur esse virtus per quam ordinamur ad |
| 144 alterum. Sed per omnia praecepta Decalogi ordinamur ad alterum, ut | |
| 145 patet discurrenti per singula. Ergo omnia praecepta Decalogi | |
| 53 | 146 pertinent ad iustitiam.</p><p title="II-II q. 122 a. 1 co."><a name="43990"><span class="ref">[43990] IIª-IIae q. 122 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 147 dicendum quod praecepta Decalogi sunt prima praecepta legis, et |
| 148 quibus statim ratio naturalis assentit sicut manifestissimis. | |
| 149 Manifestissime autem ratio debiti, quae requiritur ad praeceptum, | |
| 150 apparet in iustitia, quae est ad alterum, quia in his quae spectant | |
| 151 ad seipsum, videtur primo aspectui quod homo sit sui dominus, et | |
| 152 quod liceat ei facere quodlibet; sed in his quae sunt ad alterum, | |
| 153 manifeste apparet quod homo est alteri obligatus ad reddendum ei | |
| 154 quod debet. Et ideo praecepta Decalogi oportuit ad iustitiam | |
| 155 pertinere. Unde tria prima praecepta sunt de actibus religionis, | |
| 156 quae est potissima pars iustitiae; quartum autem praeceptum est de | |
| 157 actu pietatis, quae est pars iustitiae secunda; alia vero sex | |
| 158 dantur de actibus iustitiae communiter dictae, quae inter aequales | |
| 53 | 159 attenditur.</p><p title="II-II q. 122 a. 1 ad 1"><a name="43991"><span class="ref">[43991] IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 160 ergo dicendum quod lex intendit omnes homines facere virtuosos, sed |
| 161 ordine quodam, ut scilicet prius tradat eis praecepta de his in | |
| 53 | 162 quibus est manifestior ratio debiti, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 122 a. 1 ad 2"><a name="43992"><span class="ref">[43992] IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 163 dicendum quod iudicialia praecepta sunt quaedam determinationes |
| 164 moralium praeceptorum prout ordinantur ad proximum, sicut et | |
| 165 caeremonialia sunt quaedam determinationes moralium praeceptorum | |
| 166 prout ordinantur ad Deum. Unde neutra praecepta continentur in | |
| 167 Decalogo. Sunt tamen determinationes praeceptorum Decalogi. Et sic | |
| 53 | 168 ad iustitiam pertinent.</p><p title="II-II q. 122 a. 1 ad 3"><a name="43993"><span class="ref">[43993] IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 169 dicendum quod ea quae pertinent ad bonum commune oportet |
| 170 diversimode dispensari secundum hominum diversitatem. Et ideo non | |
| 171 fuerunt ponenda inter praecepta Decalogi, sed inter praecepta | |
| 53 | 172 iudicialia.</p><p title="II-II q. 122 a. 1 ad 4"><a name="43994"><span class="ref">[43994] IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 173 dicendum quod praecepta Decalogi pertinent ad caritatem sicut ad |
| 174 finem, secundum illud I ad Tim. I, <i>finis praecepti caritas | |
| 175 est</i>. Sed ad iustitiam pertinent inquantum immediate sunt de | |
| 53 | 176 actibus iustitiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 122 a. 2 arg. 1"><a name="43995"><span class="ref">[43995] IIª-IIae q. 122 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 177 secundum sic proceditur. Videtur quod primum praeceptum Decalogi |
| 178 inconvenienter tradatur. Magis enim homo est obligatus Deo quam | |
| 179 patri carnali, secundum illud Heb. XII, <i>quanto magis | |
| 180 obtemperabimus patri spirituum, et vivemus?</i> Sed praeceptum | |
| 181 pietatis, qua honoratur pater, ponitur affirmative, cum dicitur, | |
| 182 honora patrem tuum et matrem tuam. Ergo multo magis primum | |
| 183 praeceptum religionis, qua honoratur Deus, debuit proponi | |
| 184 affirmative, praesertim cum affirmatio sit naturaliter prior | |
| 53 | 185 negatione.</p><p title="II-II q. 122 a. 2 arg. 2"><a name="43996"><span class="ref">[43996] IIª-IIae q. 122 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 186 Praeterea, primum praeceptum Decalogi ad religionem pertinet, ut |
| 187 dictum est. Sed religio, cum sit una virtus, habet unum actum. In | |
| 188 primo autem praecepto prohibentur tres actus, <i>nam primo dicitur, | |
| 189 non habebis deos alienos coram me; secundo dicitur, non facies tibi | |
| 190 sculptile; tertio, non adorabis ea, neque coles</i>. Ergo | |
| 53 | 191 inconvenienter traditur primum praeceptum.</p><p title="II-II q. 122 a. 2 arg. 3"><a name="43997"><span class="ref">[43997] IIª-IIae q. 122 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 192 Praeterea, Augustinus dicit, in libro de decem chordis, quod per |
| 193 primum praeceptum excluditur vitium superstitionis. Sed multae sunt | |
| 194 aliae noxiae superstitiones praeter idololatriam, ut supra dictum | |
| 53 | 195 est. Insufficienter ergo prohibetur sola idololatria.</p><p title="II-II q. 122 a. 2 s. c."><a name="43998"><span class="ref">[43998] IIª-IIae q. 122 a. 2 s. c.</span></a> In |
| 196 contrarium est auctoritas Scripturae.</p><p title="II-II q. 122 a. 2 co."><a name="43999"><span class="ref">[43999] IIª-IIae q. 122 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 197 dicendum quod ad legem pertinet facere homines bonos. Et ideo |
| 198 oportet praecepta legis ordinari secundum ordinem generationis, qua | |
| 199 scilicet homo fit bonus. In ordine autem generationis duo sunt | |
| 200 attendenda. Quorum primum est quod prima pars primo constituitur, | |
| 201 sicut in generatione animalis primo generatur cor, et in domo primo | |
| 202 fit fundamentum. In bonitate autem animae prima pars est bonitas | |
| 203 voluntatis, ex qua aliquis homo bene utitur qualibet alia bonitate. | |
| 204 Bonitas autem voluntatis attenditur ad obiectum suum, quod est | |
| 205 finis. Et ideo in eo qui erat per legem instituendus ad virtutem, | |
| 206 primo oportuit quasi iacere quoddam fundamentum religionis, per | |
| 207 quam homo debite ordinatur in Deum, qui est ultimus finis humanae | |
| 208 voluntatis. Secundo attendendum est in ordine generationis quod | |
| 209 primo contraria et impedimenta tolluntur, sicut agricola primo | |
| 210 purgat agrum, et postea proiicit semina, secundum illud Ierem. IV, | |
| 211 <i>novate vobis novale, et nolite serere super spinas</i>. Et ideo | |
| 212 circa religionem primo homo erat instituendus ut impedimenta verae | |
| 213 religionis excluderet. Praecipuum autem impedimentum religionis est | |
| 214 quod homo falso Deo inhaereat, secundum illud Matth. VI, <i>non | |
| 215 potestis servire Deo et mammonae</i>. Et ideo in primo praecepto | |
| 53 | 216 legis excluditur cultus falsorum deorum.</p><p title="II-II q. 122 a. 2 ad 1"><a name="44000"><span class="ref">[44000] IIª-IIae q. 122 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 217 ergo dicendum quod etiam circa religionem ponitur unum praeceptum |
| 218 affirmativum, scilicet, memento ut diem sabbati sanctifices. Sed | |
| 219 erant praemittenda praecepta negativa, quibus impedimenta | |
| 220 religionis tollerentur. Quamvis enim affirmatio naturaliter sit | |
| 221 prior negatione, tamen in via generationis negatio, qua removentur | |
| 222 impedimenta, est prior, ut dictum est. Et praecipue in rebus | |
| 223 divinis in quibus negationes praeferuntur affirmationibus, propter | |
| 224 insufficientiam nostram, ut Dionysius dicit, II cap. Cael. | |
| 53 | 225 Hier.</p><p title="II-II q. 122 a. 2 ad 2"><a name="44001"><span class="ref">[44001] IIª-IIae q. 122 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 226 dicendum quod cultus alienorum deorum dupliciter apud aliquos |
| 227 observabatur. Quidam enim quasdam creaturas pro diis colebant | |
| 228 absque institutione imaginum, unde Varro dixit quod antiqui Romani | |
| 229 diu sine simulacris deos coluerunt. Et hic cultus prohibetur primo, | |
| 230 cum dicitur, non habebis deos alienos. Apud alios autem erat cultus | |
| 231 falsorum deorum sub quibusdam imaginibus. Et ideo opportune | |
| 232 prohibetur et ipsarum imaginum institutio, cum dicitur, non facies | |
| 233 tibi sculptile; et imaginum ipsarum cultus, cum dicitur, non coles | |
| 53 | 234 ea, et cetera.</p><p title="II-II q. 122 a. 2 ad 3"><a name="44002"><span class="ref">[44002] IIª-IIae q. 122 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 235 dicendum quod omnes aliae superstitiones procedunt ex aliquo pacto |
| 236 cum Daemonibus inito tacito vel expresso. Et ideo omnes | |
| 237 intelliguntur prohiberi in hoc quod dicitur, non habebis deos | |
| 53 | 238 alienos.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 122 a. 3 arg. 1"><a name="44003"><span class="ref">[44003] IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 239 tertium sic proceditur. Videtur quod secundum praeceptum Decalogi |
| 240 non convenienter tradatur. Hoc enim praeceptum, non assumes nomen | |
| 241 Dei tui in vanum, sic exponitur in Glossa Exod. XX, <i>idest, non | |
| 242 existimes creaturam esse filium Dei</i>, per quod prohibetur error | |
| 243 contra fidem. Et Deut. V exponitur, <i>non assumes nomen Dei tui in | |
| 244 vanum, scilicet, nomen Dei ligno et lapidi attribuendo</i>, per | |
| 245 quod prohibetur falsa confessio, quae est actus infidelitatis, | |
| 246 sicut et error. Infidelitas autem est prior superstitione, sicut et | |
| 247 fides religione. Ergo hoc praeceptum debuit praemitti primo, in quo | |
| 53 | 248 prohibetur superstitio.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 arg. 2"><a name="44004"><span class="ref">[44004] IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 249 Praeterea, nomen Dei ad multa assumitur, sicut ad laudandum, ad |
| 250 miracula faciendum, et universaliter ad omnia quae dicuntur vel | |
| 251 fiunt a nobis, secundum illud Coloss. III, <i>omne quodcumque | |
| 252 facitis in verbo vel opere, in nomine domini facite</i>. Ergo | |
| 253 praeceptum quo prohibetur nomen Dei assumi in vanum, videtur | |
| 254 universalius esse quam praeceptum quo prohibetur superstitio. Et | |
| 53 | 255 ita debuit ei praemitti.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 arg. 3"><a name="44005"><span class="ref">[44005] IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 256 Praeterea, Exod. XX exponitur illud praeceptum, <i>non assumes |
| 257 nomen Dei tui in vanum, iurando scilicet pro nihilo</i>. Unde | |
| 258 videtur per hoc prohiberi vana iuratio, quae scilicet est sine | |
| 259 iudicio. Sed multo gravior est falsa iuratio, quae est sine | |
| 260 veritate; et iniusta iuratio, quae est sine iustitia. Ergo magis | |
| 53 | 261 debuerunt illa prohiberi per hoc praeceptum.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 arg. 4"><a name="44006"><span class="ref">[44006] IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 4</span></a> |
| 28 | 262 Praeterea, multo gravius peccatum est blasphemia, vel quidquid fiat |
| 263 verbo vel facto in contumeliam Dei, quam periurium. Ergo blasphemia | |
| 53 | 264 et alia huiusmodi magis debuerunt per hoc praeceptum prohiberi.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 arg. 5"><a name="44007"><span class="ref">[44007] IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 5</span></a> |
| 28 | 265 Praeterea, multa sunt Dei nomina. Ergo non debuit indeterminate |
| 53 | 266 dici, non assumes nomen Dei tui in vanum.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 s. c."><a name="44008"><span class="ref">[44008] IIª-IIae q. 122 a. 3 s. c.</span></a> Sed in |
| 267 contrarium est Scripturae auctoritas.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 co."><a name="44009"><span class="ref">[44009] IIª-IIae q. 122 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 268 dicendum quod oportet prius impedimenta verae religionis excludere |
| 269 in eo qui instituitur ad virtutem, quam eum in vera religione | |
| 270 fundare. Opponitur autem verae religioni aliquid dupliciter. Uno | |
| 271 modo, per excessum, quando scilicet id quod est religionis alteri | |
| 272 indebite exhibetur, quod pertinet ad superstitionem. Alio modo, | |
| 273 quasi per defectum reverentiae, cum scilicet Deus contemnitur, quod | |
| 274 pertinet ad vitium irreligiositatis, ut supra habitum est. | |
| 275 Superstitio autem impedit religionem quantum ad hoc, ne suscipiatur | |
| 276 Deus ad colendum. Ille autem cuius animus implicatus est indebito | |
| 277 cultui, non potest simul debitum Dei cultum suscipere, secundum | |
| 278 illud Isaiae XXVIII, <i>angustatum est stratum, ut alter | |
| 279 decidat</i>, scilicet Deus verus vel falsus a corde hominis, <i>et | |
| 280 pallium breve utrumque operire non potest</i>. Per irreligiositatem | |
| 281 autem impeditur religio quantum ad hoc, ne Deus, postquam susceptus | |
| 282 est, honoretur. Prius autem est Deum suscipere ad colendum quam eum | |
| 283 susceptum honorare. Et ideo praemittitur praeceptum quo prohibetur | |
| 284 superstitio secundo praecepto, quo prohibetur periurium, ad | |
| 53 | 285 irreligiositatem pertinens.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 ad 1"><a name="44010"><span class="ref">[44010] IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 286 ergo dicendum quod illae expositiones sunt mysticae. Litteralis |
| 287 autem expositio est quae habetur Deut. V, <i>non assumes nomen Dei | |
| 53 | 288 tui in vanum, scilicet iurando pro re quae non est</i>.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 ad 2"><a name="44011"><span class="ref">[44011] IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 289 dicendum quod non prohibetur quaelibet assumptio divini nominis per |
| 290 hoc praeceptum, sed proprie illa qua sumitur divinum nomen ad | |
| 291 confirmationem humani verbi per modum iuramenti, quia ista | |
| 292 assumptio divini nominis est frequentior apud homines. Potest tamen | |
| 293 ex consequenti intelligi ut per hoc prohibeatur omnis inordinata | |
| 294 divini nominis assumptio. Et secundum hoc procedunt illae | |
| 53 | 295 expositiones de quibus supra dictum est.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 ad 3"><a name="44012"><span class="ref">[44012] IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 296 dicendum quod pro nihilo iurare dicitur ille qui iurat pro eo quod |
| 297 non est, quod pertinet ad falsam iurationem, quae principaliter | |
| 298 periurium nominatur, ut supra dictum est. Quando enim aliquis | |
| 299 falsum iurat, tunc iuratio est vana secundum seipsam, quia non | |
| 300 habet firmamentum veritatis. Quando autem aliquis iurat sine | |
| 301 iudicio ex aliqua levitate, si verum iurat, non est ibi vanitas ex | |
| 53 | 302 parte ipsius iuramenti, sed solum ex parte iurantis.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 ad 4"><a name="44013"><span class="ref">[44013] IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 303 dicendum quod sicut ei qui instruitur in aliqua scientia primo |
| 304 proponuntur quaedam communia documenta, ita etiam lex, quae | |
| 305 instituit hominem ad virtutem, in praeceptis Decalogi, quae sunt | |
| 306 prima, ea proposuit, vel prohibendo vel mandando, quae communius in | |
| 307 cursu humanae vitae solent accidere. Et ideo inter praecepta | |
| 308 Decalogi prohibetur periurium, quod frequentius accidit quam | |
| 53 | 309 blasphemia, in quam homo rarius prolabitur.</p><p title="II-II q. 122 a. 3 ad 5"><a name="44014"><span class="ref">[44014] IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 310 dicendum quod nominibus Dei debetur reverentia ex parte rei |
| 311 significatae, quae est una, non autem ratione vocum significantium, | |
| 312 quae sunt multae. Et ideo singulariter dixit, <i>non assumes nomen | |
| 313 Dei tui in vanum</i>, quia non differt per quodcumque nomen Dei | |
| 53 | 314 periurium committatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 122 a. 4 arg. 1"><a name="44015"><span class="ref">[44015] IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 315 quartum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter tertium |
| 316 praeceptum Decalogi tradatur, scilicet de sanctificatione sabbati. | |
| 317 Hoc enim praeceptum, spiritualiter intellectum, est generale, dicit | |
| 318 enim Ambrosius, super illud Luc. XIII, <i>archisynagogus indignans | |
| 319 quia sabbato curasset, lex, inquit, in sabbato non hominem curare, | |
| 320 sed servilia opera facere, idest peccatis gravari, prohibet</i>. | |
| 321 Secundum autem litteralem sensum, est praeceptum caeremoniale, | |
| 322 dicitur enim Exod. XXXI, <i>videte ut sabbatum meum custodiatis, | |
| 323 quia signum est inter me et vos in generationibus vestris</i>. | |
| 324 Praecepta autem Decalogi et sunt praecepta spiritualia, et sunt | |
| 53 | 325 moralia. Inconvenienter ergo ponitur inter praecepta Decalogi.</p><p title="II-II q. 122 a. 4 arg. 2"><a name="44016"><span class="ref">[44016] IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 326 Praeterea, caeremonialia legis praecepta continent sacra, |
| 327 sacrificia, sacramenta et observantias, ut supra habitum est. Ad | |
| 328 sacra autem pertinebant non solum sacri dies, sed etiam sacra loca | |
| 329 et sacra vasa et alia huiusmodi. Similiter etiam erant multi sacri | |
| 330 dies praeter sabbatum. Inconveniens igitur est quod, praetermissis | |
| 331 omnibus aliis caeremonialibus, de sola observantia sabbati fit | |
| 53 | 332 mentio.</p><p title="II-II q. 122 a. 4 arg. 3"><a name="44017"><span class="ref">[44017] IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 333 Praeterea, quicumque transgreditur praeceptum Decalogi, peccat. Sed |
| 334 in veteri lege aliqui transgredientes observantiam sabbati non | |
| 335 peccabant, sicut circumcidentes pueros octava die, et sacerdotes in | |
| 336 templo sabbatis operantes. Et Elias, cum quadraginta diebus | |
| 337 pervenisset ad montem Dei Horeb, consequens est quod in sabbato | |
| 338 itineraverit. Similiter etiam sacerdotes, dum circumferrent septem | |
| 339 diebus arcam domini, ut legitur Iosue VI, intelliguntur eam die | |
| 340 sabbati circumtulisse. Dicitur etiam Luc. XIII, <i>nonne | |
| 341 unusquisque vestrum solvit bovem suum aut asinum et ducit | |
| 342 adaquare?</i> Ergo inconvenienter ponitur inter praecepta | |
| 53 | 343 Decalogi.</p><p title="II-II q. 122 a. 4 arg. 4"><a name="44018"><span class="ref">[44018] IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 4</span></a> |
| 28 | 344 Praeterea, praecepta Decalogi sunt etiam in nova lege observanda. |
| 345 Sed in nova lege non servatur hoc praeceptum, nec quantum ad diem | |
| 346 sabbati, nec quantum ad diem dominicam, in qua et cibi coquuntur, | |
| 347 et itinerantur et piscantur homines, et alia multa huiusmodi | |
| 348 faciunt. Ergo inconvenienter traditur praeceptum de observantia | |
| 53 | 349 sabbati.</p><p title="II-II q. 122 a. 4 s. c."><a name="44019"><span class="ref">[44019] IIª-IIae q. 122 a. 4 s. c.</span></a> Sed in |
| 350 contrarium est Scripturae auctoritas.</p><p title="II-II q. 122 a. 4 co."><a name="44020"><span class="ref">[44020] IIª-IIae q. 122 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 351 dicendum quod, remotis impedimentis verae religionis per primum et |
| 352 secundum praeceptum Decalogi, ut supra dictum est, consequens fuit | |
| 353 ut tertium praeceptum poneretur, per quod homines in vera religione | |
| 354 fundarentur. Ad religionem autem pertinet cultum Deo exhibere. | |
| 355 Sicut autem in Scriptura divina traduntur nobis sub aliquibus | |
| 356 corporalium rerum similitudinibus, ita cultus exterior Deo | |
| 357 exhibetur per aliquod sensibile signum. Et quia ad interiorem | |
| 358 cultum, qui consistit in oratione et devotione, magis inducitur | |
| 359 homo ex interiori spiritus sancti instinctu, praeceptum legis | |
| 360 dandum fuit de exteriori cultu secundum aliquod sensibile signum. | |
| 361 Et quia praecepta Decalogi sunt quasi quaedam prima et communia | |
| 362 legis principia, ideo in tertio praecepto Decalogi praecipitur | |
| 363 exterior Dei cultus sub signo communis beneficii quod pertinet ad | |
| 364 omnes, scilicet ad repraesentandum opus creationis mundi, a quo | |
| 365 requievisse dicitur Deus septimo die, in cuius signum, dies septima | |
| 366 mandatur sanctificanda, idest deputanda ad vacandum Deo. Et ideo | |
| 367 Exod. XX, praemisso praecepto de sanctificatione sabbati, | |
| 368 assignatur ratio, quia <i>sex diebus fecit Deus caelum et terram, | |
| 53 | 369 et in die septimo requievit</i>.</p><p title="II-II q. 122 a. 4 ad 1"><a name="44021"><span class="ref">[44021] IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 370 ergo dicendum quod praeceptum de sanctificatione sabbati, |
| 371 litteraliter intellectum, est partim morale, partim caeremoniale. | |
| 372 Morale quidem, quantum ad hoc quod homo deputet aliquod tempus | |
| 373 vitae suae ad vacandum divinis. Inest enim homini naturalis | |
| 374 inclinatio ad hoc quod cuilibet rei necessariae deputetur aliquod | |
| 375 tempus, sicut corporali refectioni, somno et aliis huiusmodi. Unde | |
| 376 etiam spirituali refectioni, qua mens hominis in Deo reficitur, | |
| 377 secundum dictamen rationis naturalis aliquod tempus deputat homo. | |
| 378 Et sic habere aliquod tempus deputatum ad vacandum divinis, cadit | |
| 379 sub praecepto morali. Sed inquantum in hoc praecepto determinatur | |
| 380 speciale tempus in signum creationis mundi, sic est praeceptum | |
| 381 caeremoniale. Similiter etiam caeremoniale est secundum allegoricam | |
| 382 significationem, prout fuit figura quietis Christi in sepulcro, | |
| 383 quae fuit septima die. Et similiter secundum moralem | |
| 384 significationem, prout significat cessationem ab omni actu peccati | |
| 385 et quietem mentis in Deo, et secundum hoc quodammodo est praeceptum | |
| 386 generale. Similiter etiam caeremoniale est secundum significationem | |
| 387 anagogicam, prout scilicet praefigurat quietem fruitionis Dei quae | |
| 388 erit in patria. Unde praeceptum de sanctificatione sabbati ponitur | |
| 389 inter praecepta Decalogi inquantum est praeceptum morale, non | |
| 53 | 390 inquantum est caeremoniale.</p><p title="II-II q. 122 a. 4 ad 2"><a name="44022"><span class="ref">[44022] IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 391 dicendum quod aliae caeremoniae legis sunt signa aliquorum |
| 392 particularium effectuum Dei. Sed observatio sabbati est signum | |
| 393 generalis beneficii, scilicet productionis universae creaturae. Et | |
| 394 ideo convenientius poni debuit inter generalia praecepta Decalogi | |
| 53 | 395 quam aliquod aliud caeremoniale legis.</p><p title="II-II q. 122 a. 4 ad 3"><a name="44023"><span class="ref">[44023] IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 396 dicendum quod in observantia sabbati duo sunt consideranda. Quorum |
| 397 unum est sicut finis, et hoc est ut homo vacet rebus divinis. Quod | |
| 398 significatur in hoc quod dicit, memento ut diem sabbati | |
| 399 sanctifices, illa enim sanctificari dicuntur in lege quae divino | |
| 400 cultui applicantur. Aliud autem est cessatio operum, quae | |
| 401 significatur cum subditur, <i>septimo die domini Dei tui, non | |
| 402 facies omne opus</i>. Sed de quo opere intelligatur, apparet per id | |
| 403 quod exponitur Levit. XXIII, <i>omne opus servile non facietis in | |
| 404 eo</i>. Opus autem servile dicitur a servitute. Est autem triplex | |
| 405 servitus. Una quidem qua homo servit peccato, secundum illud, | |
| 406 <i>qui facit peccatum, servus est peccati</i>. Et secundum hoc, | |
| 407 omne opus peccati dicitur servile. Alia vero servitus est qua homo | |
| 408 servit homini. Est autem homo alterius servus non secundum mentem, | |
| 409 sed secundum corpus, ut supra habitum est. Et ideo opera servilia, | |
| 410 secundum hoc, dicuntur opera corporalia in quibus unus homo alteri | |
| 411 servit. Tertia autem est servitus Dei. Et secundum hoc, opus | |
| 412 servile posset dici opus latriae, quod pertinet ad Dei servitium. | |
| 413 Si autem sic intelligatur opus servile, non prohibetur in die | |
| 414 sabbati. Quia hoc esset contrarium fini observationis sabbati, homo | |
| 415 enim ad hoc ab aliis operibus abstinet in die sabbati, ut vacet | |
| 416 operibus ad Dei servitutem pertinentibus. Et inde est quod, sicut | |
| 417 dicitur Ioan. VII, <i>circumcisionem accipit homo in sabbato, ut | |
| 418 non solvatur lex Moysi</i>. Inde etiam est quod, sicut dicitur | |
| 419 Matth. XII, sabbatis sacerdotes in templo sabbatum violant, idest, | |
| 420 corporaliter in sabbato operantur, et sine crimine sunt. Et sic | |
| 421 etiam sacerdotes in sabbato circumferentes arcam non | |
| 422 transgrediebantur praeceptum de observantia sabbati. Et similiter | |
| 423 etiam nullius spiritualis actus exercitium est contra observantiam | |
| 424 sabbati, puta si quis doceat verbo vel scripto, unde Num. XXVIII, | |
| 425 dicit Glossa quod <i>fabri et huiusmodi artifices otiantur in die | |
| 426 sabbati. Lector autem divinae legis vel doctor ab opere suo non | |
| 427 desinit, nec tamen contaminatur sabbatum, sicut sacerdotes in | |
| 428 templo sabbatum violant, et sine crimine sunt</i>. Sed alia opera | |
| 429 servilia, quae dicuntur servilia primo vel secundo modo, | |
| 430 contrariantur observantiae sabbati, inquantum impediunt | |
| 431 applicationem hominis ad divina. Et quia impeditur magis homo a | |
| 432 rebus divinis per opus peccati quam per opus licitum, quamvis sit | |
| 433 corporale; ideo magis contra hoc praeceptum agit qui peccat in die | |
| 434 festo quam qui aliquod corporale opus licitum facit. Unde | |
| 435 Augustinus dicit, in libro de decem chordis, <i>melius faceret | |
| 436 Iudaeus in agro suo aliquid utile quam in theatro seditiosus | |
| 437 existeret. Et melius feminae eorum die sabbati lanam facerent quam | |
| 438 tota die in Neomeniis suis impudice saltarent</i>. Non autem qui | |
| 439 peccat venialiter in sabbato contra hoc praeceptum facit, quia | |
| 440 peccatum veniale non excludit sanctitatem. Opera etiam corporalia | |
| 441 ad spiritualem Dei cultum non pertinentia intantum servilia | |
| 442 dicuntur inquantum proprie pertinent ad servientes, inquantum vero | |
| 443 sunt communia et servis et liberis, servilia non dicuntur. Quilibet | |
| 444 autem, tam servus quam liber, tenetur in necessariis providere non | |
| 445 tantum sibi, sed etiam proximo, praecipue quidem in his quae ad | |
| 446 salutem corporis pertinent, secundum illud Prov. XXIV, erue eos qui | |
| 447 ducuntur ad mortem; secundario autem etiam in damno rerum vitando, | |
| 448 secundum illud Deut. XXII, <i>non videbis bovem aut ovem fratris | |
| 449 tui errantem et praeteribis, sed reduces fratri tuo</i>. Et ideo | |
| 450 opus corporale pertinens ad conservandam salutem proprii corporis | |
| 451 non violat sabbatum, non enim est contra observantiam sabbati quod | |
| 452 aliquis comedat, et alia huiusmodi faciat quibus salus corporis | |
| 453 conservatur. Et propter hoc Machabaei non polluerunt sabbatum | |
| 454 pugnantes ad sui defensionem die sabbati, ut legitur I Machab. II. | |
| 455 Similiter etiam nec Elias fugiens a facie Iezabel in die sabbati. | |
| 456 Et propter hoc etiam dominus, Matth. XII, excusat discipulos suos, | |
| 457 qui colligebant spicas in die sabbati propter necessitatem quam | |
| 458 patiebantur. Similiter etiam opus corporale quod ordinatur ad | |
| 459 salutem corporalem alterius, non est contra observantiam sabbati. | |
| 460 Unde dominus, Ioan. VII, <i>mihi indignamini quia totum hominem | |
| 461 salvum feci in sabbato?</i> Similiter etiam opus corporale quod | |
| 462 ordinatur ad imminens damnum rei exterioris vitandum, non violat | |
| 463 sabbatum. Unde dominus dicit, Matth. XII, <i>quis erit ex vobis | |
| 464 homo qui habet unam ovem, et ceciderit sabbato in foveam, nonne | |
| 53 | 465 tenebit et levabit eam?</i></p><p title="II-II q. 122 a. 4 ad 4"><a name="44024"><span class="ref">[44024] IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 466 dicendum quod observatio diei dominicae in nova lege succedit |
| 467 observantiae sabbati non ex vi praecepti legis, sed ex | |
| 468 constitutione Ecclesiae et consuetudine populi Christiani. Nec | |
| 469 etiam huiusmodi observatio est figuralis, sicut fuit observatio | |
| 470 sabbati in veteri lege. Et ideo non est ita arcta prohibitio | |
| 471 operandi in die dominica sicut in die sabbati, sed quaedam opera | |
| 472 conceduntur in die dominica quae in die sabbati prohibebantur, | |
| 473 sicut decoctio ciborum et alia huiusmodi. Et etiam in quibusdam | |
| 474 operibus prohibitis facilius propter necessitatem dispensatur in | |
| 475 nova quam in veteri lege, quia figura pertinet ad protestationem | |
| 476 veritatis, quam nec in modico praeterire oportet; opera autem | |
| 53 | 477 secundum se considerata immutari possunt pro loco et tempore.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 122 a. 5 arg. 1"><a name="44025"><span class="ref">[44025] IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 478 quintum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter tradatur |
| 479 quartum praeceptum, de honoratione parentum. Hoc enim praeceptum | |
| 480 pertinet ad pietatem. Sed sicut pietas est pars iustitiae, ita | |
| 481 etiam observantia et gratia, et alia de quibus dictum est. Ergo | |
| 482 videtur quod non debuit dari speciale praeceptum de pietate, cum de | |
| 53 | 483 aliis non detur.</p><p title="II-II q. 122 a. 5 arg. 2"><a name="44026"><span class="ref">[44026] IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 484 Praeterea, pietas non solum exhibet cultum parentibus, sed etiam |
| 485 patriae et aliis sanguine coniunctis et patriae benevolis, ut supra | |
| 486 dictum est. Inconvenienter ergo in hoc quarto praecepto fit mentio | |
| 53 | 487 solum de honoratione patris et matris.</p><p title="II-II q. 122 a. 5 arg. 3"><a name="44027"><span class="ref">[44027] IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 488 Praeterea, parentibus non solum debetur honoris reverentia, sed |
| 489 etiam sustentatio. Ergo insufficienter sola parentum honoratio | |
| 53 | 490 praecipitur.</p><p title="II-II q. 122 a. 5 arg. 4"><a name="44028"><span class="ref">[44028] IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 4</span></a> |
| 28 | 491 Praeterea, contingit quandoque quod aliqui qui honorant parentes |
| 492 cito moriuntur, et e contrario qui parentes non honorant diu | |
| 493 vivunt. Inconvenienter ergo additur huic praecepto haec promissio, | |
| 53 | 494 <i>ut sis longaevus super terram</i>.</p><p title="II-II q. 122 a. 5 s. c."><a name="44029"><span class="ref">[44029] IIª-IIae q. 122 a. 5 s. c.</span></a> In |
| 495 contrarium est auctoritas sacrae Scripturae.</p><p title="II-II q. 122 a. 5 co."><a name="44030"><span class="ref">[44030] IIª-IIae q. 122 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 496 dicendum quod praecepta Decalogi ordinantur ad dilectionem Dei et |
| 497 proximi. Inter proximos autem, maxime obligamur parentibus. Et ideo | |
| 498 immediate post praecepta ordinantia nos in Deum, ponitur praeceptum | |
| 499 ordinans nos ad parentes, qui sunt particulare principium nostri | |
| 500 esse, sicut Deus est universale principium. Et sic est quaedam | |
| 53 | 501 affinitas huius praecepti ad praecepta primae tabulae.</p><p title="II-II q. 122 a. 5 ad 1"><a name="44031"><span class="ref">[44031] IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 502 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, pietas ordinatur ad |
| 503 reddendum debitum parentibus, quod communiter ad omnes pertinet. Et | |
| 504 ideo inter praecepta Decalogi, quae sunt communia, magis debet poni | |
| 505 aliquid pertinens ad pietatem quam ad alias partes iustitiae, quae | |
| 53 | 506 respiciunt aliquod debitum speciale.</p><p title="II-II q. 122 a. 5 ad 2"><a name="44032"><span class="ref">[44032] IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 507 dicendum quod per prius debetur aliquid parentibus quam patriae et |
| 508 consanguineis, quia per hoc quod sumus a parentibus nati, pertinent | |
| 509 ad nos et consanguinei et patria. Et ideo, cum praecepta Decalogi | |
| 510 sint prima praecepta legis, magis per ea ordinatur homo ad parentes | |
| 511 quam ad patriam vel ad alios consanguineos. Nihilominus tamen in | |
| 512 hoc praecepto, quod est de honoratione parentum, intelligitur | |
| 513 mandari quidquid pertinet ad reddendum debitum cuicumque personae, | |
| 53 | 514 sicut secundarium includitur in principali.</p><p title="II-II q. 122 a. 5 ad 3"><a name="44033"><span class="ref">[44033] IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 515 dicendum quod parentibus inquantum huiusmodi, debetur reverentiae |
| 516 honor. Sed sustentatio et alia debentur eis ratione alicuius | |
| 517 accidentis, puta inquantum sunt indigentes, vel secundum aliquid | |
| 518 huiusmodi, ut supra dictum est. Et quia quod est per se prius est | |
| 519 eo quod est per accidens, ideo inter prima praecepta legis, quae | |
| 520 sunt praecepta Decalogi, specialiter praecipitur honoratio | |
| 521 parentum. In qua tamen, sicut in quodam principali, intelligitur | |
| 53 | 522 mandari et sustentatio et quidquid aliud debetur parentibus.</p><p title="II-II q. 122 a. 5 ad 4"><a name="44034"><span class="ref">[44034] IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 523 dicendum quod longaevitas promittitur honorantibus parentes non |
| 524 solum quantum ad futuram vitam, sed etiam quantum ad praesentem, | |
| 525 secundum illud apostoli, I ad Tim. IV, <i>pietas ad omnia utilis | |
| 526 est, promissionem habens vitae quae nunc est et futurae</i>. Et hoc | |
| 527 rationabiliter. Qui enim gratus est beneficio meretur secundum | |
| 528 quandam congruentiam ut sibi beneficium conservetur, propter | |
| 529 ingratitudinem autem meretur aliquis beneficium perdere. Beneficium | |
| 530 autem vitae corporalis, post Deum, a parentibus habemus. Et ideo | |
| 531 ille qui honorat parentes, quasi beneficio gratus, meretur vitae | |
| 532 conservationem, qui autem non honorat parentes, tanquam ingratus, | |
| 533 meretur vita privari. Quia tamen praesentia bona vel mala non | |
| 534 cadunt sub merito vel demerito nisi inquantum ordinantur ad futuram | |
| 535 remunerationem, ut dictum est; ideo quandoque secundum occultam | |
| 536 rationem divinorum iudiciorum, quae maxime futuram remunerationem | |
| 537 respiciunt, ideo aliqui qui sunt pii in parentes citius vita | |
| 53 | 538 privantur, alii vero qui sunt impii in parentes diutius vivunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 122 a. 6 arg. 1"><a name="44035"><span class="ref">[44035] IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 539 sic proceditur. Videtur quod alia sex praecepta Decalogi |
| 540 inconvenienter tradantur. Non enim sufficit ad salutem quod aliquis | |
| 541 proximo suo non noceat, sed requiritur quod ei debitum reddat, | |
| 542 secundum illud Rom. XIII, <i>reddite omnibus debita</i>. Sed in sex | |
| 543 ultimis praeceptis solum prohibetur nocumentum proximo inferendum. | |
| 53 | 544 Ergo inconvenienter praedicta praecepta traduntur.</p><p title="II-II q. 122 a. 6 arg. 2"><a name="44036"><span class="ref">[44036] IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 545 Praeterea, in praedictis praeceptis prohibentur homicidium, |
| 546 adulterium, furtum et falsum testimonium. Sed multa alia nocumenta | |
| 547 possunt proximo inferri, ut patet ex his quae supra determinata | |
| 548 sunt. Ergo videtur quod inconvenienter sint tradita huiusmodi | |
| 53 | 549 praecepta.</p><p title="II-II q. 122 a. 6 arg. 3"><a name="44037"><span class="ref">[44037] IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 550 Praeterea, concupiscentia dupliciter accipi potest, uno modo, |
| 551 secundum quod est actus voluntatis, ut dicitur Sap. VI, | |
| 552 <i>concupiscentia sapientiae perducit ad regnum perpetuum</i>; alio | |
| 553 modo, secundum quod est actus sensualitatis, sicut dicitur Iac. IV, | |
| 554 <i>unde bella et lites in vobis? Nonne ex concupiscentiis quae | |
| 555 militant in membris vestris?</i> Sed per praeceptum Decalogi non | |
| 556 prohibetur concupiscentia sensualitatis, quia secundum hoc, primi | |
| 557 motus essent peccata mortalia, utpote contra praeceptum Decalogi | |
| 558 existentes. Similiter etiam non prohibetur concupiscentia | |
| 559 voluntatis, quia haec includitur in quolibet peccato. | |
| 560 Inconvenienter ergo inter praecepta Decalogi ponuntur quaedam | |
| 53 | 561 concupiscentiae prohibitiva.</p><p title="II-II q. 122 a. 6 arg. 4"><a name="44038"><span class="ref">[44038] IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 4</span></a> |
| 28 | 562 Praeterea, homicidium est gravius peccatum quam adulterium vel |
| 563 furtum. Sed non ponitur aliquod praeceptum prohibitivum | |
| 564 concupiscentiae homicidii. Ergo etiam inconvenienter ponuntur | |
| 565 quaedam praecepta prohibitiva concupiscentiae furti et | |
| 53 | 566 adulterii.</p><p title="II-II q. 122 a. 6 s. c."><a name="44039"><span class="ref">[44039] IIª-IIae q. 122 a. 6 s. c.</span></a> Sed in |
| 567 contrarium est auctoritas Scripturae.</p><p title="II-II q. 122 a. 6 co."><a name="44040"><span class="ref">[44040] IIª-IIae q. 122 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 568 dicendum quod sicut per partes iustitiae debitum redditur aliquibus |
| 569 determinatis personis quibus homo ex aliqua speciali ratione | |
| 570 obligatur, ita etiam per iustitiam proprie dictam aliquis debitum | |
| 571 reddit communiter omnibus. Et ideo post tria praecepta pertinentia | |
| 572 ad religionem, qua redditur debitum Deo et post quartum praeceptum, | |
| 573 quod est pietatis, qua redditur parentibus debitum, in quo | |
| 574 includitur omne debitum quod ex aliqua speciali ratione debetur; | |
| 575 necesse fuit quod ponerentur consequenter alia praecepta | |
| 576 pertinentia ad iustitiam proprie dictam, quae indifferenter omnibus | |
| 53 | 577 debitum reddit.</p><p title="II-II q. 122 a. 6 ad 1"><a name="44041"><span class="ref">[44041] IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 578 ergo dicendum quod communiter ad hoc obligatur homo ut nulli |
| 579 inferat nocumentum. Et ideo praecepta negativa, quibus prohibentur | |
| 580 nocumenta quae possunt proximis inferri, tanquam communia, fuerunt | |
| 581 ponenda inter praecepta Decalogi. Ea vero quae sunt proximis | |
| 582 exhibenda, diversimode exhibentur diversis. Et ideo non fuerunt | |
| 53 | 583 inter praecepta Decalogi ponenda de his affirmativa praecepta.</p><p title="II-II q. 122 a. 6 ad 2"><a name="44042"><span class="ref">[44042] IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 584 dicendum quod omnia alia nocumenta quae proximis inferuntur, |
| 585 possunt ad ista reduci quae his praeceptis prohibentur tanquam ad | |
| 586 quaedam communiora et principaliora. Nam omnia nocumenta quae in | |
| 587 personam proximi inferuntur, intelliguntur prohiberi in homicidio, | |
| 588 sicut in principaliori. Quae vero inferuntur in personam | |
| 589 coniunctam, et maxime per modum libidinis, intelliguntur prohiberi | |
| 590 simul cum adulterio. Quae vero pertinent ad damna in rebus illata, | |
| 591 intelliguntur prohiberi simul cum furto. Quae autem pertinet ad | |
| 592 locutionem, sicut detractiones, blasphemiae, et si qua huiusmodi, | |
| 593 intelliguntur prohiberi falso testimonio, quod directius iustitiae | |
| 53 | 594 contrariatur.</p><p title="II-II q. 122 a. 6 ad 3"><a name="44043"><span class="ref">[44043] IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 595 dicendum quod per praecepta prohibitiva concupiscentiae non |
| 596 intelligitur prohiberi primus motus concupiscentiae, qui sistit | |
| 597 infra limites sensualitatis. Sed prohibetur directe consensus | |
| 53 | 598 voluntatis qui est in opus vel in delectationem.</p><p title="II-II q. 122 a. 6 ad 4"><a name="44044"><span class="ref">[44044] IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 599 dicendum quod homicidium secundum se non est concupiscibile, sed |
| 600 magis horribile, quia non habet de se rationem alicuius boni. Sed | |
| 601 adulterium habet aliquam rationem boni, scilicet delectabilis. | |
| 602 Furtum etiam habet rationem alicuius boni, scilicet utilis. Bonum | |
| 603 autem de se habet rationem concupiscibilis. Et ideo fuit | |
| 604 specialibus praeceptis prohibenda concupiscentia furti et | |
| 53 | 605 adulterii, non autem concupiscentia homicidii.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 606 <p><a href="sth3121.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 607 <a href="sth3123.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 608 <br/> | |
| 609 <hr/> | |
| 610 <br/> | |
| 611 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 612 hanc editionem<br/> | |
| 613 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 614 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 615 </div></body> | |
| 616 </html> |
