Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3122.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 122</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis quaestio CXXII</div> | |
| 31 <br /> | |
| 32 <div class="centro"> | |
| 33 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 34 <tr> | |
| 35 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 36 "0" alt= | |
| 37 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 38 align="middle" /></th> | |
| 39 </tr> | |
| 40 </table> | |
| 41 <br /> | |
| 42 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 43 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 44 magneticas<br /> | |
| 45 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 46 <br /></span><br /> | |
| 47 <hr /> | |
| 48 <br /> | |
| 49 <p><a href="sth3121.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 50 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 51 <a href="sth3123.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 52 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 53 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 54 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
55 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#43984">IIª-IIae q. 122 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#43985">IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#43986">IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#43987">IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#43988">IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#43989">IIª-IIae q. 122 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#43990">IIª-IIae q. 122 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#43991">IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#43992">IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#43993">IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#43994">IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#43995">IIª-IIae q. 122 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#43996">IIª-IIae q. 122 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#43997">IIª-IIae q. 122 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#43998">IIª-IIae q. 122 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#43999">IIª-IIae q. 122 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#44000">IIª-IIae q. 122 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#44001">IIª-IIae q. 122 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#44002">IIª-IIae q. 122 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#44003">IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#44004">IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#44005">IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#44006">IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#44007">IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#44008">IIª-IIae q. 122 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#44009">IIª-IIae q. 122 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#44010">IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#44011">IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#44012">IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#44013">IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#44014">IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#44015">IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#44016">IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#44017">IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#44018">IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#44019">IIª-IIae q. 122 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#44020">IIª-IIae q. 122 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#44021">IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#44022">IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#44023">IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#44024">IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#44025">IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#44026">IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#44027">IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#44028">IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#44029">IIª-IIae q. 122 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#44030">IIª-IIae q. 122 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#44031">IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#44032">IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#44033">IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#44034">IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#44035">IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#44036">IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#44037">IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#44038">IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#44039">IIª-IIae q. 122 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#44040">IIª-IIae q. 122 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#44041">IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#44042">IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#44043">IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#44044">IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 4'); |
| 28 | 126 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 129 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 // --> |
| 28 | 131 //]]> |
| 132 </script><br /> | |
| 133 <hr /> | |
| 134 <br /></div> | |
| 135 <div class="D">Quaestio 122</div> | |
| 136 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 137 <p title="II-II q. 122 pr."><a name="43984"><span class= | |
| 138 "ref">[43984] IIª-IIae q. 122 pr.</span></a> Deinde | |
| 139 considerandum est de praeceptis iustitiae. Et circa hoc quaeruntur | |
| 140 sex. Primo, utrum praecepta Decalogi sint praecepta iustitiae. | |
| 141 Secundo, de primo praecepto Decalogi. Tertio, de secundo. Quarto, | |
| 142 de tertio. Quinto, de quarto. Sexto, de aliis sex.</p> | |
| 143 <br /> | |
| 144 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 145 <p title="II-II q. 122 a. 1 arg. 1"><a name="43985"><span class= | |
| 146 "ref">[43985] IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 147 sic proceditur. Videtur quod praecepta Decalogi non sint praecepta | |
| 148 iustitiae. Intentio enim legislatoris est cives facere virtuosos | |
| 149 secundum omnem virtutem, ut dicitur in II Ethic., unde et in V | |
| 150 Ethic. dicitur quod <i>lex praecipit de omnibus actibus virtutum | |
| 151 omnium</i>. Sed praecepta Decalogi sunt prima principia totius | |
| 152 divinae legis. Ergo praecepta Decalogi non pertinent ad solam | |
| 153 iustitiam.</p> | |
| 154 <p title="II-II q. 122 a. 1 arg. 2"><a name="43986"><span class= | |
| 155 "ref">[43986] IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 156 Praeterea, ad iustitiam videntur pertinere praecipue praecepta | |
| 157 iudicialia, quae contra moralia dividuntur, ut supra habitum est. | |
| 158 Sed praecepta Decalogi sunt praecepta moralia, ut ex supra dictis | |
| 159 patet. Ergo praecepta Decalogi non sunt praecepta iustitiae.</p> | |
| 160 <p title="II-II q. 122 a. 1 arg. 3"><a name="43987"><span class= | |
| 161 "ref">[43987] IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 162 Praeterea, lex praecipue tradit praecepta de actibus iustitiae | |
| 163 pertinentibus ad bonum commune, puta de officiis publicis, et aliis | |
| 164 huiusmodi. Sed de his non fit mentio in praeceptis Decalogi. Ergo | |
| 165 videtur quod praecepta Decalogi non pertineant proprie ad | |
| 166 iustitiam.</p> | |
| 167 <p title="II-II q. 122 a. 1 arg. 4"><a name="43988"><span class= | |
| 168 "ref">[43988] IIª-IIae q. 122 a. 1 arg. 4</span></a> | |
| 169 Praeterea, praecepta Decalogi distinguuntur in duas tabulas | |
| 170 secundum dilectionem Dei et proximi, quae pertinent ad virtutem | |
| 171 caritatis. Ergo praecepta Decalogi magis pertinent ad caritatem | |
| 172 quam ad iustitiam.</p> | |
| 173 <p title="II-II q. 122 a. 1 s. c."><a name="43989"><span class= | |
| 174 "ref">[43989] IIª-IIae q. 122 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 175 est quod iustitia sola videtur esse virtus per quam ordinamur ad | |
| 176 alterum. Sed per omnia praecepta Decalogi ordinamur ad alterum, ut | |
| 177 patet discurrenti per singula. Ergo omnia praecepta Decalogi | |
| 178 pertinent ad iustitiam.</p> | |
| 179 <p title="II-II q. 122 a. 1 co."><a name="43990"><span class= | |
| 180 "ref">[43990] IIª-IIae q. 122 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 181 dicendum quod praecepta Decalogi sunt prima praecepta legis, et | |
| 182 quibus statim ratio naturalis assentit sicut manifestissimis. | |
| 183 Manifestissime autem ratio debiti, quae requiritur ad praeceptum, | |
| 184 apparet in iustitia, quae est ad alterum, quia in his quae spectant | |
| 185 ad seipsum, videtur primo aspectui quod homo sit sui dominus, et | |
| 186 quod liceat ei facere quodlibet; sed in his quae sunt ad alterum, | |
| 187 manifeste apparet quod homo est alteri obligatus ad reddendum ei | |
| 188 quod debet. Et ideo praecepta Decalogi oportuit ad iustitiam | |
| 189 pertinere. Unde tria prima praecepta sunt de actibus religionis, | |
| 190 quae est potissima pars iustitiae; quartum autem praeceptum est de | |
| 191 actu pietatis, quae est pars iustitiae secunda; alia vero sex | |
| 192 dantur de actibus iustitiae communiter dictae, quae inter aequales | |
| 193 attenditur.</p> | |
| 194 <p title="II-II q. 122 a. 1 ad 1"><a name="43991"><span class= | |
| 195 "ref">[43991] IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 196 ergo dicendum quod lex intendit omnes homines facere virtuosos, sed | |
| 197 ordine quodam, ut scilicet prius tradat eis praecepta de his in | |
| 198 quibus est manifestior ratio debiti, ut dictum est.</p> | |
| 199 <p title="II-II q. 122 a. 1 ad 2"><a name="43992"><span class= | |
| 200 "ref">[43992] IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 201 dicendum quod iudicialia praecepta sunt quaedam determinationes | |
| 202 moralium praeceptorum prout ordinantur ad proximum, sicut et | |
| 203 caeremonialia sunt quaedam determinationes moralium praeceptorum | |
| 204 prout ordinantur ad Deum. Unde neutra praecepta continentur in | |
| 205 Decalogo. Sunt tamen determinationes praeceptorum Decalogi. Et sic | |
| 206 ad iustitiam pertinent.</p> | |
| 207 <p title="II-II q. 122 a. 1 ad 3"><a name="43993"><span class= | |
| 208 "ref">[43993] IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 209 dicendum quod ea quae pertinent ad bonum commune oportet | |
| 210 diversimode dispensari secundum hominum diversitatem. Et ideo non | |
| 211 fuerunt ponenda inter praecepta Decalogi, sed inter praecepta | |
| 212 iudicialia.</p> | |
| 213 <p title="II-II q. 122 a. 1 ad 4"><a name="43994"><span class= | |
| 214 "ref">[43994] IIª-IIae q. 122 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 215 dicendum quod praecepta Decalogi pertinent ad caritatem sicut ad | |
| 216 finem, secundum illud I ad Tim. I, <i>finis praecepti caritas | |
| 217 est</i>. Sed ad iustitiam pertinent inquantum immediate sunt de | |
| 218 actibus iustitiae.</p> | |
| 219 <br /> | |
| 220 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 221 <p title="II-II q. 122 a. 2 arg. 1"><a name="43995"><span class= | |
| 222 "ref">[43995] IIª-IIae q. 122 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 223 secundum sic proceditur. Videtur quod primum praeceptum Decalogi | |
| 224 inconvenienter tradatur. Magis enim homo est obligatus Deo quam | |
| 225 patri carnali, secundum illud Heb. XII, <i>quanto magis | |
| 226 obtemperabimus patri spirituum, et vivemus?</i> Sed praeceptum | |
| 227 pietatis, qua honoratur pater, ponitur affirmative, cum dicitur, | |
| 228 honora patrem tuum et matrem tuam. Ergo multo magis primum | |
| 229 praeceptum religionis, qua honoratur Deus, debuit proponi | |
| 230 affirmative, praesertim cum affirmatio sit naturaliter prior | |
| 231 negatione.</p> | |
| 232 <p title="II-II q. 122 a. 2 arg. 2"><a name="43996"><span class= | |
| 233 "ref">[43996] IIª-IIae q. 122 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 234 Praeterea, primum praeceptum Decalogi ad religionem pertinet, ut | |
| 235 dictum est. Sed religio, cum sit una virtus, habet unum actum. In | |
| 236 primo autem praecepto prohibentur tres actus, <i>nam primo dicitur, | |
| 237 non habebis deos alienos coram me; secundo dicitur, non facies tibi | |
| 238 sculptile; tertio, non adorabis ea, neque coles</i>. Ergo | |
| 239 inconvenienter traditur primum praeceptum.</p> | |
| 240 <p title="II-II q. 122 a. 2 arg. 3"><a name="43997"><span class= | |
| 241 "ref">[43997] IIª-IIae q. 122 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 242 Praeterea, Augustinus dicit, in libro de decem chordis, quod per | |
| 243 primum praeceptum excluditur vitium superstitionis. Sed multae sunt | |
| 244 aliae noxiae superstitiones praeter idololatriam, ut supra dictum | |
| 245 est. Insufficienter ergo prohibetur sola idololatria.</p> | |
| 246 <p title="II-II q. 122 a. 2 s. c."><a name="43998"><span class= | |
| 247 "ref">[43998] IIª-IIae q. 122 a. 2 s. c.</span></a> In | |
| 248 contrarium est auctoritas Scripturae.</p> | |
| 249 <p title="II-II q. 122 a. 2 co."><a name="43999"><span class= | |
| 250 "ref">[43999] IIª-IIae q. 122 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 251 dicendum quod ad legem pertinet facere homines bonos. Et ideo | |
| 252 oportet praecepta legis ordinari secundum ordinem generationis, qua | |
| 253 scilicet homo fit bonus. In ordine autem generationis duo sunt | |
| 254 attendenda. Quorum primum est quod prima pars primo constituitur, | |
| 255 sicut in generatione animalis primo generatur cor, et in domo primo | |
| 256 fit fundamentum. In bonitate autem animae prima pars est bonitas | |
| 257 voluntatis, ex qua aliquis homo bene utitur qualibet alia bonitate. | |
| 258 Bonitas autem voluntatis attenditur ad obiectum suum, quod est | |
| 259 finis. Et ideo in eo qui erat per legem instituendus ad virtutem, | |
| 260 primo oportuit quasi iacere quoddam fundamentum religionis, per | |
| 261 quam homo debite ordinatur in Deum, qui est ultimus finis humanae | |
| 262 voluntatis. Secundo attendendum est in ordine generationis quod | |
| 263 primo contraria et impedimenta tolluntur, sicut agricola primo | |
| 264 purgat agrum, et postea proiicit semina, secundum illud Ierem. IV, | |
| 265 <i>novate vobis novale, et nolite serere super spinas</i>. Et ideo | |
| 266 circa religionem primo homo erat instituendus ut impedimenta verae | |
| 267 religionis excluderet. Praecipuum autem impedimentum religionis est | |
| 268 quod homo falso Deo inhaereat, secundum illud Matth. VI, <i>non | |
| 269 potestis servire Deo et mammonae</i>. Et ideo in primo praecepto | |
| 270 legis excluditur cultus falsorum deorum.</p> | |
| 271 <p title="II-II q. 122 a. 2 ad 1"><a name="44000"><span class= | |
| 272 "ref">[44000] IIª-IIae q. 122 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 273 ergo dicendum quod etiam circa religionem ponitur unum praeceptum | |
| 274 affirmativum, scilicet, memento ut diem sabbati sanctifices. Sed | |
| 275 erant praemittenda praecepta negativa, quibus impedimenta | |
| 276 religionis tollerentur. Quamvis enim affirmatio naturaliter sit | |
| 277 prior negatione, tamen in via generationis negatio, qua removentur | |
| 278 impedimenta, est prior, ut dictum est. Et praecipue in rebus | |
| 279 divinis in quibus negationes praeferuntur affirmationibus, propter | |
| 280 insufficientiam nostram, ut Dionysius dicit, II cap. Cael. | |
| 281 Hier.</p> | |
| 282 <p title="II-II q. 122 a. 2 ad 2"><a name="44001"><span class= | |
| 283 "ref">[44001] IIª-IIae q. 122 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 284 dicendum quod cultus alienorum deorum dupliciter apud aliquos | |
| 285 observabatur. Quidam enim quasdam creaturas pro diis colebant | |
| 286 absque institutione imaginum, unde Varro dixit quod antiqui Romani | |
| 287 diu sine simulacris deos coluerunt. Et hic cultus prohibetur primo, | |
| 288 cum dicitur, non habebis deos alienos. Apud alios autem erat cultus | |
| 289 falsorum deorum sub quibusdam imaginibus. Et ideo opportune | |
| 290 prohibetur et ipsarum imaginum institutio, cum dicitur, non facies | |
| 291 tibi sculptile; et imaginum ipsarum cultus, cum dicitur, non coles | |
| 292 ea, et cetera.</p> | |
| 293 <p title="II-II q. 122 a. 2 ad 3"><a name="44002"><span class= | |
| 294 "ref">[44002] IIª-IIae q. 122 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 295 dicendum quod omnes aliae superstitiones procedunt ex aliquo pacto | |
| 296 cum Daemonibus inito tacito vel expresso. Et ideo omnes | |
| 297 intelliguntur prohiberi in hoc quod dicitur, non habebis deos | |
| 298 alienos.</p> | |
| 299 <br /> | |
| 300 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 301 <p title="II-II q. 122 a. 3 arg. 1"><a name="44003"><span class= | |
| 302 "ref">[44003] IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 303 tertium sic proceditur. Videtur quod secundum praeceptum Decalogi | |
| 304 non convenienter tradatur. Hoc enim praeceptum, non assumes nomen | |
| 305 Dei tui in vanum, sic exponitur in Glossa Exod. XX, <i>idest, non | |
| 306 existimes creaturam esse filium Dei</i>, per quod prohibetur error | |
| 307 contra fidem. Et Deut. V exponitur, <i>non assumes nomen Dei tui in | |
| 308 vanum, scilicet, nomen Dei ligno et lapidi attribuendo</i>, per | |
| 309 quod prohibetur falsa confessio, quae est actus infidelitatis, | |
| 310 sicut et error. Infidelitas autem est prior superstitione, sicut et | |
| 311 fides religione. Ergo hoc praeceptum debuit praemitti primo, in quo | |
| 312 prohibetur superstitio.</p> | |
| 313 <p title="II-II q. 122 a. 3 arg. 2"><a name="44004"><span class= | |
| 314 "ref">[44004] IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 315 Praeterea, nomen Dei ad multa assumitur, sicut ad laudandum, ad | |
| 316 miracula faciendum, et universaliter ad omnia quae dicuntur vel | |
| 317 fiunt a nobis, secundum illud Coloss. III, <i>omne quodcumque | |
| 318 facitis in verbo vel opere, in nomine domini facite</i>. Ergo | |
| 319 praeceptum quo prohibetur nomen Dei assumi in vanum, videtur | |
| 320 universalius esse quam praeceptum quo prohibetur superstitio. Et | |
| 321 ita debuit ei praemitti.</p> | |
| 322 <p title="II-II q. 122 a. 3 arg. 3"><a name="44005"><span class= | |
| 323 "ref">[44005] IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 324 Praeterea, Exod. XX exponitur illud praeceptum, <i>non assumes | |
| 325 nomen Dei tui in vanum, iurando scilicet pro nihilo</i>. Unde | |
| 326 videtur per hoc prohiberi vana iuratio, quae scilicet est sine | |
| 327 iudicio. Sed multo gravior est falsa iuratio, quae est sine | |
| 328 veritate; et iniusta iuratio, quae est sine iustitia. Ergo magis | |
| 329 debuerunt illa prohiberi per hoc praeceptum.</p> | |
| 330 <p title="II-II q. 122 a. 3 arg. 4"><a name="44006"><span class= | |
| 331 "ref">[44006] IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 4</span></a> | |
| 332 Praeterea, multo gravius peccatum est blasphemia, vel quidquid fiat | |
| 333 verbo vel facto in contumeliam Dei, quam periurium. Ergo blasphemia | |
| 334 et alia huiusmodi magis debuerunt per hoc praeceptum prohiberi.</p> | |
| 335 <p title="II-II q. 122 a. 3 arg. 5"><a name="44007"><span class= | |
| 336 "ref">[44007] IIª-IIae q. 122 a. 3 arg. 5</span></a> | |
| 337 Praeterea, multa sunt Dei nomina. Ergo non debuit indeterminate | |
| 338 dici, non assumes nomen Dei tui in vanum.</p> | |
| 339 <p title="II-II q. 122 a. 3 s. c."><a name="44008"><span class= | |
| 340 "ref">[44008] IIª-IIae q. 122 a. 3 s. c.</span></a> Sed in | |
| 341 contrarium est Scripturae auctoritas.</p> | |
| 342 <p title="II-II q. 122 a. 3 co."><a name="44009"><span class= | |
| 343 "ref">[44009] IIª-IIae q. 122 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 344 dicendum quod oportet prius impedimenta verae religionis excludere | |
| 345 in eo qui instituitur ad virtutem, quam eum in vera religione | |
| 346 fundare. Opponitur autem verae religioni aliquid dupliciter. Uno | |
| 347 modo, per excessum, quando scilicet id quod est religionis alteri | |
| 348 indebite exhibetur, quod pertinet ad superstitionem. Alio modo, | |
| 349 quasi per defectum reverentiae, cum scilicet Deus contemnitur, quod | |
| 350 pertinet ad vitium irreligiositatis, ut supra habitum est. | |
| 351 Superstitio autem impedit religionem quantum ad hoc, ne suscipiatur | |
| 352 Deus ad colendum. Ille autem cuius animus implicatus est indebito | |
| 353 cultui, non potest simul debitum Dei cultum suscipere, secundum | |
| 354 illud Isaiae XXVIII, <i>angustatum est stratum, ut alter | |
| 355 decidat</i>, scilicet Deus verus vel falsus a corde hominis, <i>et | |
| 356 pallium breve utrumque operire non potest</i>. Per irreligiositatem | |
| 357 autem impeditur religio quantum ad hoc, ne Deus, postquam susceptus | |
| 358 est, honoretur. Prius autem est Deum suscipere ad colendum quam eum | |
| 359 susceptum honorare. Et ideo praemittitur praeceptum quo prohibetur | |
| 360 superstitio secundo praecepto, quo prohibetur periurium, ad | |
| 361 irreligiositatem pertinens.</p> | |
| 362 <p title="II-II q. 122 a. 3 ad 1"><a name="44010"><span class= | |
| 363 "ref">[44010] IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 364 ergo dicendum quod illae expositiones sunt mysticae. Litteralis | |
| 365 autem expositio est quae habetur Deut. V, <i>non assumes nomen Dei | |
| 366 tui in vanum, scilicet iurando pro re quae non est</i>.</p> | |
| 367 <p title="II-II q. 122 a. 3 ad 2"><a name="44011"><span class= | |
| 368 "ref">[44011] IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 369 dicendum quod non prohibetur quaelibet assumptio divini nominis per | |
| 370 hoc praeceptum, sed proprie illa qua sumitur divinum nomen ad | |
| 371 confirmationem humani verbi per modum iuramenti, quia ista | |
| 372 assumptio divini nominis est frequentior apud homines. Potest tamen | |
| 373 ex consequenti intelligi ut per hoc prohibeatur omnis inordinata | |
| 374 divini nominis assumptio. Et secundum hoc procedunt illae | |
| 375 expositiones de quibus supra dictum est.</p> | |
| 376 <p title="II-II q. 122 a. 3 ad 3"><a name="44012"><span class= | |
| 377 "ref">[44012] IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 378 dicendum quod pro nihilo iurare dicitur ille qui iurat pro eo quod | |
| 379 non est, quod pertinet ad falsam iurationem, quae principaliter | |
| 380 periurium nominatur, ut supra dictum est. Quando enim aliquis | |
| 381 falsum iurat, tunc iuratio est vana secundum seipsam, quia non | |
| 382 habet firmamentum veritatis. Quando autem aliquis iurat sine | |
| 383 iudicio ex aliqua levitate, si verum iurat, non est ibi vanitas ex | |
| 384 parte ipsius iuramenti, sed solum ex parte iurantis.</p> | |
| 385 <p title="II-II q. 122 a. 3 ad 4"><a name="44013"><span class= | |
| 386 "ref">[44013] IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 387 dicendum quod sicut ei qui instruitur in aliqua scientia primo | |
| 388 proponuntur quaedam communia documenta, ita etiam lex, quae | |
| 389 instituit hominem ad virtutem, in praeceptis Decalogi, quae sunt | |
| 390 prima, ea proposuit, vel prohibendo vel mandando, quae communius in | |
| 391 cursu humanae vitae solent accidere. Et ideo inter praecepta | |
| 392 Decalogi prohibetur periurium, quod frequentius accidit quam | |
| 393 blasphemia, in quam homo rarius prolabitur.</p> | |
| 394 <p title="II-II q. 122 a. 3 ad 5"><a name="44014"><span class= | |
| 395 "ref">[44014] IIª-IIae q. 122 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 396 dicendum quod nominibus Dei debetur reverentia ex parte rei | |
| 397 significatae, quae est una, non autem ratione vocum significantium, | |
| 398 quae sunt multae. Et ideo singulariter dixit, <i>non assumes nomen | |
| 399 Dei tui in vanum</i>, quia non differt per quodcumque nomen Dei | |
| 400 periurium committatur.</p> | |
| 401 <br /> | |
| 402 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 403 <p title="II-II q. 122 a. 4 arg. 1"><a name="44015"><span class= | |
| 404 "ref">[44015] IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 405 quartum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter tertium | |
| 406 praeceptum Decalogi tradatur, scilicet de sanctificatione sabbati. | |
| 407 Hoc enim praeceptum, spiritualiter intellectum, est generale, dicit | |
| 408 enim Ambrosius, super illud Luc. XIII, <i>archisynagogus indignans | |
| 409 quia sabbato curasset, lex, inquit, in sabbato non hominem curare, | |
| 410 sed servilia opera facere, idest peccatis gravari, prohibet</i>. | |
| 411 Secundum autem litteralem sensum, est praeceptum caeremoniale, | |
| 412 dicitur enim Exod. XXXI, <i>videte ut sabbatum meum custodiatis, | |
| 413 quia signum est inter me et vos in generationibus vestris</i>. | |
| 414 Praecepta autem Decalogi et sunt praecepta spiritualia, et sunt | |
| 415 moralia. Inconvenienter ergo ponitur inter praecepta Decalogi.</p> | |
| 416 <p title="II-II q. 122 a. 4 arg. 2"><a name="44016"><span class= | |
| 417 "ref">[44016] IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 418 Praeterea, caeremonialia legis praecepta continent sacra, | |
| 419 sacrificia, sacramenta et observantias, ut supra habitum est. Ad | |
| 420 sacra autem pertinebant non solum sacri dies, sed etiam sacra loca | |
| 421 et sacra vasa et alia huiusmodi. Similiter etiam erant multi sacri | |
| 422 dies praeter sabbatum. Inconveniens igitur est quod, praetermissis | |
| 423 omnibus aliis caeremonialibus, de sola observantia sabbati fit | |
| 424 mentio.</p> | |
| 425 <p title="II-II q. 122 a. 4 arg. 3"><a name="44017"><span class= | |
| 426 "ref">[44017] IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 427 Praeterea, quicumque transgreditur praeceptum Decalogi, peccat. Sed | |
| 428 in veteri lege aliqui transgredientes observantiam sabbati non | |
| 429 peccabant, sicut circumcidentes pueros octava die, et sacerdotes in | |
| 430 templo sabbatis operantes. Et Elias, cum quadraginta diebus | |
| 431 pervenisset ad montem Dei Horeb, consequens est quod in sabbato | |
| 432 itineraverit. Similiter etiam sacerdotes, dum circumferrent septem | |
| 433 diebus arcam domini, ut legitur Iosue VI, intelliguntur eam die | |
| 434 sabbati circumtulisse. Dicitur etiam Luc. XIII, <i>nonne | |
| 435 unusquisque vestrum solvit bovem suum aut asinum et ducit | |
| 436 adaquare?</i> Ergo inconvenienter ponitur inter praecepta | |
| 437 Decalogi.</p> | |
| 438 <p title="II-II q. 122 a. 4 arg. 4"><a name="44018"><span class= | |
| 439 "ref">[44018] IIª-IIae q. 122 a. 4 arg. 4</span></a> | |
| 440 Praeterea, praecepta Decalogi sunt etiam in nova lege observanda. | |
| 441 Sed in nova lege non servatur hoc praeceptum, nec quantum ad diem | |
| 442 sabbati, nec quantum ad diem dominicam, in qua et cibi coquuntur, | |
| 443 et itinerantur et piscantur homines, et alia multa huiusmodi | |
| 444 faciunt. Ergo inconvenienter traditur praeceptum de observantia | |
| 445 sabbati.</p> | |
| 446 <p title="II-II q. 122 a. 4 s. c."><a name="44019"><span class= | |
| 447 "ref">[44019] IIª-IIae q. 122 a. 4 s. c.</span></a> Sed in | |
| 448 contrarium est Scripturae auctoritas.</p> | |
| 449 <p title="II-II q. 122 a. 4 co."><a name="44020"><span class= | |
| 450 "ref">[44020] IIª-IIae q. 122 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 451 dicendum quod, remotis impedimentis verae religionis per primum et | |
| 452 secundum praeceptum Decalogi, ut supra dictum est, consequens fuit | |
| 453 ut tertium praeceptum poneretur, per quod homines in vera religione | |
| 454 fundarentur. Ad religionem autem pertinet cultum Deo exhibere. | |
| 455 Sicut autem in Scriptura divina traduntur nobis sub aliquibus | |
| 456 corporalium rerum similitudinibus, ita cultus exterior Deo | |
| 457 exhibetur per aliquod sensibile signum. Et quia ad interiorem | |
| 458 cultum, qui consistit in oratione et devotione, magis inducitur | |
| 459 homo ex interiori spiritus sancti instinctu, praeceptum legis | |
| 460 dandum fuit de exteriori cultu secundum aliquod sensibile signum. | |
| 461 Et quia praecepta Decalogi sunt quasi quaedam prima et communia | |
| 462 legis principia, ideo in tertio praecepto Decalogi praecipitur | |
| 463 exterior Dei cultus sub signo communis beneficii quod pertinet ad | |
| 464 omnes, scilicet ad repraesentandum opus creationis mundi, a quo | |
| 465 requievisse dicitur Deus septimo die, in cuius signum, dies septima | |
| 466 mandatur sanctificanda, idest deputanda ad vacandum Deo. Et ideo | |
| 467 Exod. XX, praemisso praecepto de sanctificatione sabbati, | |
| 468 assignatur ratio, quia <i>sex diebus fecit Deus caelum et terram, | |
| 469 et in die septimo requievit</i>.</p> | |
| 470 <p title="II-II q. 122 a. 4 ad 1"><a name="44021"><span class= | |
| 471 "ref">[44021] IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 472 ergo dicendum quod praeceptum de sanctificatione sabbati, | |
| 473 litteraliter intellectum, est partim morale, partim caeremoniale. | |
| 474 Morale quidem, quantum ad hoc quod homo deputet aliquod tempus | |
| 475 vitae suae ad vacandum divinis. Inest enim homini naturalis | |
| 476 inclinatio ad hoc quod cuilibet rei necessariae deputetur aliquod | |
| 477 tempus, sicut corporali refectioni, somno et aliis huiusmodi. Unde | |
| 478 etiam spirituali refectioni, qua mens hominis in Deo reficitur, | |
| 479 secundum dictamen rationis naturalis aliquod tempus deputat homo. | |
| 480 Et sic habere aliquod tempus deputatum ad vacandum divinis, cadit | |
| 481 sub praecepto morali. Sed inquantum in hoc praecepto determinatur | |
| 482 speciale tempus in signum creationis mundi, sic est praeceptum | |
| 483 caeremoniale. Similiter etiam caeremoniale est secundum allegoricam | |
| 484 significationem, prout fuit figura quietis Christi in sepulcro, | |
| 485 quae fuit septima die. Et similiter secundum moralem | |
| 486 significationem, prout significat cessationem ab omni actu peccati | |
| 487 et quietem mentis in Deo, et secundum hoc quodammodo est praeceptum | |
| 488 generale. Similiter etiam caeremoniale est secundum significationem | |
| 489 anagogicam, prout scilicet praefigurat quietem fruitionis Dei quae | |
| 490 erit in patria. Unde praeceptum de sanctificatione sabbati ponitur | |
| 491 inter praecepta Decalogi inquantum est praeceptum morale, non | |
| 492 inquantum est caeremoniale.</p> | |
| 493 <p title="II-II q. 122 a. 4 ad 2"><a name="44022"><span class= | |
| 494 "ref">[44022] IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 495 dicendum quod aliae caeremoniae legis sunt signa aliquorum | |
| 496 particularium effectuum Dei. Sed observatio sabbati est signum | |
| 497 generalis beneficii, scilicet productionis universae creaturae. Et | |
| 498 ideo convenientius poni debuit inter generalia praecepta Decalogi | |
| 499 quam aliquod aliud caeremoniale legis.</p> | |
| 500 <p title="II-II q. 122 a. 4 ad 3"><a name="44023"><span class= | |
| 501 "ref">[44023] IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 502 dicendum quod in observantia sabbati duo sunt consideranda. Quorum | |
| 503 unum est sicut finis, et hoc est ut homo vacet rebus divinis. Quod | |
| 504 significatur in hoc quod dicit, memento ut diem sabbati | |
| 505 sanctifices, illa enim sanctificari dicuntur in lege quae divino | |
| 506 cultui applicantur. Aliud autem est cessatio operum, quae | |
| 507 significatur cum subditur, <i>septimo die domini Dei tui, non | |
| 508 facies omne opus</i>. Sed de quo opere intelligatur, apparet per id | |
| 509 quod exponitur Levit. XXIII, <i>omne opus servile non facietis in | |
| 510 eo</i>. Opus autem servile dicitur a servitute. Est autem triplex | |
| 511 servitus. Una quidem qua homo servit peccato, secundum illud, | |
| 512 <i>qui facit peccatum, servus est peccati</i>. Et secundum hoc, | |
| 513 omne opus peccati dicitur servile. Alia vero servitus est qua homo | |
| 514 servit homini. Est autem homo alterius servus non secundum mentem, | |
| 515 sed secundum corpus, ut supra habitum est. Et ideo opera servilia, | |
| 516 secundum hoc, dicuntur opera corporalia in quibus unus homo alteri | |
| 517 servit. Tertia autem est servitus Dei. Et secundum hoc, opus | |
| 518 servile posset dici opus latriae, quod pertinet ad Dei servitium. | |
| 519 Si autem sic intelligatur opus servile, non prohibetur in die | |
| 520 sabbati. Quia hoc esset contrarium fini observationis sabbati, homo | |
| 521 enim ad hoc ab aliis operibus abstinet in die sabbati, ut vacet | |
| 522 operibus ad Dei servitutem pertinentibus. Et inde est quod, sicut | |
| 523 dicitur Ioan. VII, <i>circumcisionem accipit homo in sabbato, ut | |
| 524 non solvatur lex Moysi</i>. Inde etiam est quod, sicut dicitur | |
| 525 Matth. XII, sabbatis sacerdotes in templo sabbatum violant, idest, | |
| 526 corporaliter in sabbato operantur, et sine crimine sunt. Et sic | |
| 527 etiam sacerdotes in sabbato circumferentes arcam non | |
| 528 transgrediebantur praeceptum de observantia sabbati. Et similiter | |
| 529 etiam nullius spiritualis actus exercitium est contra observantiam | |
| 530 sabbati, puta si quis doceat verbo vel scripto, unde Num. XXVIII, | |
| 531 dicit Glossa quod <i>fabri et huiusmodi artifices otiantur in die | |
| 532 sabbati. Lector autem divinae legis vel doctor ab opere suo non | |
| 533 desinit, nec tamen contaminatur sabbatum, sicut sacerdotes in | |
| 534 templo sabbatum violant, et sine crimine sunt</i>. Sed alia opera | |
| 535 servilia, quae dicuntur servilia primo vel secundo modo, | |
| 536 contrariantur observantiae sabbati, inquantum impediunt | |
| 537 applicationem hominis ad divina. Et quia impeditur magis homo a | |
| 538 rebus divinis per opus peccati quam per opus licitum, quamvis sit | |
| 539 corporale; ideo magis contra hoc praeceptum agit qui peccat in die | |
| 540 festo quam qui aliquod corporale opus licitum facit. Unde | |
| 541 Augustinus dicit, in libro de decem chordis, <i>melius faceret | |
| 542 Iudaeus in agro suo aliquid utile quam in theatro seditiosus | |
| 543 existeret. Et melius feminae eorum die sabbati lanam facerent quam | |
| 544 tota die in Neomeniis suis impudice saltarent</i>. Non autem qui | |
| 545 peccat venialiter in sabbato contra hoc praeceptum facit, quia | |
| 546 peccatum veniale non excludit sanctitatem. Opera etiam corporalia | |
| 547 ad spiritualem Dei cultum non pertinentia intantum servilia | |
| 548 dicuntur inquantum proprie pertinent ad servientes, inquantum vero | |
| 549 sunt communia et servis et liberis, servilia non dicuntur. Quilibet | |
| 550 autem, tam servus quam liber, tenetur in necessariis providere non | |
| 551 tantum sibi, sed etiam proximo, praecipue quidem in his quae ad | |
| 552 salutem corporis pertinent, secundum illud Prov. XXIV, erue eos qui | |
| 553 ducuntur ad mortem; secundario autem etiam in damno rerum vitando, | |
| 554 secundum illud Deut. XXII, <i>non videbis bovem aut ovem fratris | |
| 555 tui errantem et praeteribis, sed reduces fratri tuo</i>. Et ideo | |
| 556 opus corporale pertinens ad conservandam salutem proprii corporis | |
| 557 non violat sabbatum, non enim est contra observantiam sabbati quod | |
| 558 aliquis comedat, et alia huiusmodi faciat quibus salus corporis | |
| 559 conservatur. Et propter hoc Machabaei non polluerunt sabbatum | |
| 560 pugnantes ad sui defensionem die sabbati, ut legitur I Machab. II. | |
| 561 Similiter etiam nec Elias fugiens a facie Iezabel in die sabbati. | |
| 562 Et propter hoc etiam dominus, Matth. XII, excusat discipulos suos, | |
| 563 qui colligebant spicas in die sabbati propter necessitatem quam | |
| 564 patiebantur. Similiter etiam opus corporale quod ordinatur ad | |
| 565 salutem corporalem alterius, non est contra observantiam sabbati. | |
| 566 Unde dominus, Ioan. VII, <i>mihi indignamini quia totum hominem | |
| 567 salvum feci in sabbato?</i> Similiter etiam opus corporale quod | |
| 568 ordinatur ad imminens damnum rei exterioris vitandum, non violat | |
| 569 sabbatum. Unde dominus dicit, Matth. XII, <i>quis erit ex vobis | |
| 570 homo qui habet unam ovem, et ceciderit sabbato in foveam, nonne | |
| 571 tenebit et levabit eam?</i></p> | |
| 572 <p title="II-II q. 122 a. 4 ad 4"><a name="44024"><span class= | |
| 573 "ref">[44024] IIª-IIae q. 122 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 574 dicendum quod observatio diei dominicae in nova lege succedit | |
| 575 observantiae sabbati non ex vi praecepti legis, sed ex | |
| 576 constitutione Ecclesiae et consuetudine populi Christiani. Nec | |
| 577 etiam huiusmodi observatio est figuralis, sicut fuit observatio | |
| 578 sabbati in veteri lege. Et ideo non est ita arcta prohibitio | |
| 579 operandi in die dominica sicut in die sabbati, sed quaedam opera | |
| 580 conceduntur in die dominica quae in die sabbati prohibebantur, | |
| 581 sicut decoctio ciborum et alia huiusmodi. Et etiam in quibusdam | |
| 582 operibus prohibitis facilius propter necessitatem dispensatur in | |
| 583 nova quam in veteri lege, quia figura pertinet ad protestationem | |
| 584 veritatis, quam nec in modico praeterire oportet; opera autem | |
| 585 secundum se considerata immutari possunt pro loco et tempore.</p> | |
| 586 <br /> | |
| 587 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 588 <p title="II-II q. 122 a. 5 arg. 1"><a name="44025"><span class= | |
| 589 "ref">[44025] IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 590 quintum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter tradatur | |
| 591 quartum praeceptum, de honoratione parentum. Hoc enim praeceptum | |
| 592 pertinet ad pietatem. Sed sicut pietas est pars iustitiae, ita | |
| 593 etiam observantia et gratia, et alia de quibus dictum est. Ergo | |
| 594 videtur quod non debuit dari speciale praeceptum de pietate, cum de | |
| 595 aliis non detur.</p> | |
| 596 <p title="II-II q. 122 a. 5 arg. 2"><a name="44026"><span class= | |
| 597 "ref">[44026] IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 598 Praeterea, pietas non solum exhibet cultum parentibus, sed etiam | |
| 599 patriae et aliis sanguine coniunctis et patriae benevolis, ut supra | |
| 600 dictum est. Inconvenienter ergo in hoc quarto praecepto fit mentio | |
| 601 solum de honoratione patris et matris.</p> | |
| 602 <p title="II-II q. 122 a. 5 arg. 3"><a name="44027"><span class= | |
| 603 "ref">[44027] IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 604 Praeterea, parentibus non solum debetur honoris reverentia, sed | |
| 605 etiam sustentatio. Ergo insufficienter sola parentum honoratio | |
| 606 praecipitur.</p> | |
| 607 <p title="II-II q. 122 a. 5 arg. 4"><a name="44028"><span class= | |
| 608 "ref">[44028] IIª-IIae q. 122 a. 5 arg. 4</span></a> | |
| 609 Praeterea, contingit quandoque quod aliqui qui honorant parentes | |
| 610 cito moriuntur, et e contrario qui parentes non honorant diu | |
| 611 vivunt. Inconvenienter ergo additur huic praecepto haec promissio, | |
| 612 <i>ut sis longaevus super terram</i>.</p> | |
| 613 <p title="II-II q. 122 a. 5 s. c."><a name="44029"><span class= | |
| 614 "ref">[44029] IIª-IIae q. 122 a. 5 s. c.</span></a> In | |
| 615 contrarium est auctoritas sacrae Scripturae.</p> | |
| 616 <p title="II-II q. 122 a. 5 co."><a name="44030"><span class= | |
| 617 "ref">[44030] IIª-IIae q. 122 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 618 dicendum quod praecepta Decalogi ordinantur ad dilectionem Dei et | |
| 619 proximi. Inter proximos autem, maxime obligamur parentibus. Et ideo | |
| 620 immediate post praecepta ordinantia nos in Deum, ponitur praeceptum | |
| 621 ordinans nos ad parentes, qui sunt particulare principium nostri | |
| 622 esse, sicut Deus est universale principium. Et sic est quaedam | |
| 623 affinitas huius praecepti ad praecepta primae tabulae.</p> | |
| 624 <p title="II-II q. 122 a. 5 ad 1"><a name="44031"><span class= | |
| 625 "ref">[44031] IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 626 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, pietas ordinatur ad | |
| 627 reddendum debitum parentibus, quod communiter ad omnes pertinet. Et | |
| 628 ideo inter praecepta Decalogi, quae sunt communia, magis debet poni | |
| 629 aliquid pertinens ad pietatem quam ad alias partes iustitiae, quae | |
| 630 respiciunt aliquod debitum speciale.</p> | |
| 631 <p title="II-II q. 122 a. 5 ad 2"><a name="44032"><span class= | |
| 632 "ref">[44032] IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 633 dicendum quod per prius debetur aliquid parentibus quam patriae et | |
| 634 consanguineis, quia per hoc quod sumus a parentibus nati, pertinent | |
| 635 ad nos et consanguinei et patria. Et ideo, cum praecepta Decalogi | |
| 636 sint prima praecepta legis, magis per ea ordinatur homo ad parentes | |
| 637 quam ad patriam vel ad alios consanguineos. Nihilominus tamen in | |
| 638 hoc praecepto, quod est de honoratione parentum, intelligitur | |
| 639 mandari quidquid pertinet ad reddendum debitum cuicumque personae, | |
| 640 sicut secundarium includitur in principali.</p> | |
| 641 <p title="II-II q. 122 a. 5 ad 3"><a name="44033"><span class= | |
| 642 "ref">[44033] IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 643 dicendum quod parentibus inquantum huiusmodi, debetur reverentiae | |
| 644 honor. Sed sustentatio et alia debentur eis ratione alicuius | |
| 645 accidentis, puta inquantum sunt indigentes, vel secundum aliquid | |
| 646 huiusmodi, ut supra dictum est. Et quia quod est per se prius est | |
| 647 eo quod est per accidens, ideo inter prima praecepta legis, quae | |
| 648 sunt praecepta Decalogi, specialiter praecipitur honoratio | |
| 649 parentum. In qua tamen, sicut in quodam principali, intelligitur | |
| 650 mandari et sustentatio et quidquid aliud debetur parentibus.</p> | |
| 651 <p title="II-II q. 122 a. 5 ad 4"><a name="44034"><span class= | |
| 652 "ref">[44034] IIª-IIae q. 122 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 653 dicendum quod longaevitas promittitur honorantibus parentes non | |
| 654 solum quantum ad futuram vitam, sed etiam quantum ad praesentem, | |
| 655 secundum illud apostoli, I ad Tim. IV, <i>pietas ad omnia utilis | |
| 656 est, promissionem habens vitae quae nunc est et futurae</i>. Et hoc | |
| 657 rationabiliter. Qui enim gratus est beneficio meretur secundum | |
| 658 quandam congruentiam ut sibi beneficium conservetur, propter | |
| 659 ingratitudinem autem meretur aliquis beneficium perdere. Beneficium | |
| 660 autem vitae corporalis, post Deum, a parentibus habemus. Et ideo | |
| 661 ille qui honorat parentes, quasi beneficio gratus, meretur vitae | |
| 662 conservationem, qui autem non honorat parentes, tanquam ingratus, | |
| 663 meretur vita privari. Quia tamen praesentia bona vel mala non | |
| 664 cadunt sub merito vel demerito nisi inquantum ordinantur ad futuram | |
| 665 remunerationem, ut dictum est; ideo quandoque secundum occultam | |
| 666 rationem divinorum iudiciorum, quae maxime futuram remunerationem | |
| 667 respiciunt, ideo aliqui qui sunt pii in parentes citius vita | |
| 668 privantur, alii vero qui sunt impii in parentes diutius vivunt.</p> | |
| 669 <br /> | |
| 670 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 671 <p title="II-II q. 122 a. 6 arg. 1"><a name="44035"><span class= | |
| 672 "ref">[44035] IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 673 sic proceditur. Videtur quod alia sex praecepta Decalogi | |
| 674 inconvenienter tradantur. Non enim sufficit ad salutem quod aliquis | |
| 675 proximo suo non noceat, sed requiritur quod ei debitum reddat, | |
| 676 secundum illud Rom. XIII, <i>reddite omnibus debita</i>. Sed in sex | |
| 677 ultimis praeceptis solum prohibetur nocumentum proximo inferendum. | |
| 678 Ergo inconvenienter praedicta praecepta traduntur.</p> | |
| 679 <p title="II-II q. 122 a. 6 arg. 2"><a name="44036"><span class= | |
| 680 "ref">[44036] IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 681 Praeterea, in praedictis praeceptis prohibentur homicidium, | |
| 682 adulterium, furtum et falsum testimonium. Sed multa alia nocumenta | |
| 683 possunt proximo inferri, ut patet ex his quae supra determinata | |
| 684 sunt. Ergo videtur quod inconvenienter sint tradita huiusmodi | |
| 685 praecepta.</p> | |
| 686 <p title="II-II q. 122 a. 6 arg. 3"><a name="44037"><span class= | |
| 687 "ref">[44037] IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 3</span></a> | |
| 688 Praeterea, concupiscentia dupliciter accipi potest, uno modo, | |
| 689 secundum quod est actus voluntatis, ut dicitur Sap. VI, | |
| 690 <i>concupiscentia sapientiae perducit ad regnum perpetuum</i>; alio | |
| 691 modo, secundum quod est actus sensualitatis, sicut dicitur Iac. IV, | |
| 692 <i>unde bella et lites in vobis? Nonne ex concupiscentiis quae | |
| 693 militant in membris vestris?</i> Sed per praeceptum Decalogi non | |
| 694 prohibetur concupiscentia sensualitatis, quia secundum hoc, primi | |
| 695 motus essent peccata mortalia, utpote contra praeceptum Decalogi | |
| 696 existentes. Similiter etiam non prohibetur concupiscentia | |
| 697 voluntatis, quia haec includitur in quolibet peccato. | |
| 698 Inconvenienter ergo inter praecepta Decalogi ponuntur quaedam | |
| 699 concupiscentiae prohibitiva.</p> | |
| 700 <p title="II-II q. 122 a. 6 arg. 4"><a name="44038"><span class= | |
| 701 "ref">[44038] IIª-IIae q. 122 a. 6 arg. 4</span></a> | |
| 702 Praeterea, homicidium est gravius peccatum quam adulterium vel | |
| 703 furtum. Sed non ponitur aliquod praeceptum prohibitivum | |
| 704 concupiscentiae homicidii. Ergo etiam inconvenienter ponuntur | |
| 705 quaedam praecepta prohibitiva concupiscentiae furti et | |
| 706 adulterii.</p> | |
| 707 <p title="II-II q. 122 a. 6 s. c."><a name="44039"><span class= | |
| 708 "ref">[44039] IIª-IIae q. 122 a. 6 s. c.</span></a> Sed in | |
| 709 contrarium est auctoritas Scripturae.</p> | |
| 710 <p title="II-II q. 122 a. 6 co."><a name="44040"><span class= | |
| 711 "ref">[44040] IIª-IIae q. 122 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 712 dicendum quod sicut per partes iustitiae debitum redditur aliquibus | |
| 713 determinatis personis quibus homo ex aliqua speciali ratione | |
| 714 obligatur, ita etiam per iustitiam proprie dictam aliquis debitum | |
| 715 reddit communiter omnibus. Et ideo post tria praecepta pertinentia | |
| 716 ad religionem, qua redditur debitum Deo et post quartum praeceptum, | |
| 717 quod est pietatis, qua redditur parentibus debitum, in quo | |
| 718 includitur omne debitum quod ex aliqua speciali ratione debetur; | |
| 719 necesse fuit quod ponerentur consequenter alia praecepta | |
| 720 pertinentia ad iustitiam proprie dictam, quae indifferenter omnibus | |
| 721 debitum reddit.</p> | |
| 722 <p title="II-II q. 122 a. 6 ad 1"><a name="44041"><span class= | |
| 723 "ref">[44041] IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 724 ergo dicendum quod communiter ad hoc obligatur homo ut nulli | |
| 725 inferat nocumentum. Et ideo praecepta negativa, quibus prohibentur | |
| 726 nocumenta quae possunt proximis inferri, tanquam communia, fuerunt | |
| 727 ponenda inter praecepta Decalogi. Ea vero quae sunt proximis | |
| 728 exhibenda, diversimode exhibentur diversis. Et ideo non fuerunt | |
| 729 inter praecepta Decalogi ponenda de his affirmativa praecepta.</p> | |
| 730 <p title="II-II q. 122 a. 6 ad 2"><a name="44042"><span class= | |
| 731 "ref">[44042] IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 732 dicendum quod omnia alia nocumenta quae proximis inferuntur, | |
| 733 possunt ad ista reduci quae his praeceptis prohibentur tanquam ad | |
| 734 quaedam communiora et principaliora. Nam omnia nocumenta quae in | |
| 735 personam proximi inferuntur, intelliguntur prohiberi in homicidio, | |
| 736 sicut in principaliori. Quae vero inferuntur in personam | |
| 737 coniunctam, et maxime per modum libidinis, intelliguntur prohiberi | |
| 738 simul cum adulterio. Quae vero pertinent ad damna in rebus illata, | |
| 739 intelliguntur prohiberi simul cum furto. Quae autem pertinet ad | |
| 740 locutionem, sicut detractiones, blasphemiae, et si qua huiusmodi, | |
| 741 intelliguntur prohiberi falso testimonio, quod directius iustitiae | |
| 742 contrariatur.</p> | |
| 743 <p title="II-II q. 122 a. 6 ad 3"><a name="44043"><span class= | |
| 744 "ref">[44043] IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 745 dicendum quod per praecepta prohibitiva concupiscentiae non | |
| 746 intelligitur prohiberi primus motus concupiscentiae, qui sistit | |
| 747 infra limites sensualitatis. Sed prohibetur directe consensus | |
| 748 voluntatis qui est in opus vel in delectationem.</p> | |
| 749 <p title="II-II q. 122 a. 6 ad 4"><a name="44044"><span class= | |
| 750 "ref">[44044] IIª-IIae q. 122 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 751 dicendum quod homicidium secundum se non est concupiscibile, sed | |
| 752 magis horribile, quia non habet de se rationem alicuius boni. Sed | |
| 753 adulterium habet aliquam rationem boni, scilicet delectabilis. | |
| 754 Furtum etiam habet rationem alicuius boni, scilicet utilis. Bonum | |
| 755 autem de se habet rationem concupiscibilis. Et ideo fuit | |
| 756 specialibus praeceptis prohibenda concupiscentia furti et | |
| 757 adulterii, non autem concupiscentia homicidii.</p> | |
| 758 <div class="centro"><br /> | |
| 759 <p><a href="sth3121.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 760 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 761 <a href="sth3123.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 762 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 763 <br /> | |
| 764 <hr /> | |
| 765 <br /> | |
| 766 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 767 hanc editionem<br /> | |
| 768 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 769 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 770 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 771 </div> | |
| 772 </body> | |
| 773 </html> |
