Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2085.html @ 53:d777cc3962f2
div-wrapped
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 28 Dec 2009 13:00:58 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | 03759e5c1080 |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 28 | 19 85-89</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione LXXXV ad |
| 22 LXXXIX</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1892 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth2075.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth2090.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#37183">I&ordf;-IIae q. 85 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#37184">I&ordf;-IIae q. 85 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#37185">I&ordf;-IIae q. 85 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#37186">I&ordf;-IIae q. 85 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#37187">I&ordf;-IIae q. 85 a. 1 arg. 4'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#37188">I&ordf;-IIae q. 85 a. 1 s. c.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#37189">I&ordf;-IIae q. 85 a. 1 co.'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#37190">I&ordf;-IIae q. 85 a. 1 ad 1'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#37191">I&ordf;-IIae q. 85 a. 1 ad 2'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#37192">I&ordf;-IIae q. 85 a. 1 ad 3'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#37193">I&ordf;-IIae q. 85 a. 1 ad 4'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#37194">I&ordf;-IIae q. 85 a. 2 arg. 1'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#37195">I&ordf;-IIae q. 85 a. 2 arg. 2'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#37196">I&ordf;-IIae q. 85 a. 2 arg. 3'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#37197">I&ordf;-IIae q. 85 a. 2 s. c.'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#37198">I&ordf;-IIae q. 85 a. 2 co.'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#37199">I&ordf;-IIae q. 85 a. 2 ad 1'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#37200">I&ordf;-IIae q. 85 a. 2 ad 2'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#37201">I&ordf;-IIae q. 85 a. 2 ad 3'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#37202">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 arg. 1'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#37203">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 arg. 2'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#37204">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 arg. 3'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#37205">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 arg. 4'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#37206">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 arg. 5'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#37207">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 s. c.'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#37208">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 co.'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#37209">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 ad 1'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#37210">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 ad 2'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#37211">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 ad 3'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#37212">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 ad 4'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#37213">I&ordf;-IIae q. 85 a. 3 ad 5'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#37214">I&ordf;-IIae q. 85 a. 4 arg. 1'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#37215">I&ordf;-IIae q. 85 a. 4 arg. 2'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#37216">I&ordf;-IIae q. 85 a. 4 arg. 3'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#37217">I&ordf;-IIae q. 85 a. 4 s. c.'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#37218">I&ordf;-IIae q. 85 a. 4 co.'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#37219">I&ordf;-IIae q. 85 a. 4 ad 1'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#37220">I&ordf;-IIae q. 85 a. 4 ad 3'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#37221">I&ordf;-IIae q. 85 a. 5 arg. 1'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#37222">I&ordf;-IIae q. 85 a. 5 arg. 2'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#37223">I&ordf;-IIae q. 85 a. 5 arg. 3'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#37224">I&ordf;-IIae q. 85 a. 5 s. c.'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#37225">I&ordf;-IIae q. 85 a. 5 co.'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#37226">I&ordf;-IIae q. 85 a. 5 ad 1'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#37227">I&ordf;-IIae q. 85 a. 5 ad 2'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#37228">I&ordf;-IIae q. 85 a. 5 ad 3'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#37229">I&ordf;-IIae q. 85 a. 6 arg. 1'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#37230">I&ordf;-IIae q. 85 a. 6 arg. 2'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#37231">I&ordf;-IIae q. 85 a. 6 arg. 3'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#37232">I&ordf;-IIae q. 85 a. 6 s. c. 1'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#37233">I&ordf;-IIae q. 85 a. 6 s. c. 2'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#37234">I&ordf;-IIae q. 85 a. 6 s. c. 3'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#37235">I&ordf;-IIae q. 85 a. 6 co.'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#37236">I&ordf;-IIae q. 85 a. 6 ad'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#37237">I&ordf;-IIae q. 86 pr.'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#37238">I&ordf;-IIae q. 86 a. 1 arg. 1'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#37239">I&ordf;-IIae q. 86 a. 1 arg. 2'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#37240">I&ordf;-IIae q. 86 a. 1 arg. 3'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#37241">I&ordf;-IIae q. 86 a. 1 s. c.'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#37242">I&ordf;-IIae q. 86 a. 1 co.'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#37243">I&ordf;-IIae q. 86 a. 1 ad 1'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#37244">I&ordf;-IIae q. 86 a. 1 ad 2'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#37245">I&ordf;-IIae q. 86 a. 1 ad 3'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#37246">I&ordf;-IIae q. 86 a. 2 arg. 1'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#37247">I&ordf;-IIae q. 86 a. 2 arg. 2'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#37248">I&ordf;-IIae q. 86 a. 2 arg. 3'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#37249">I&ordf;-IIae q. 86 a. 2 s. c.'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#37250">I&ordf;-IIae q. 86 a. 2 co.'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#37251">I&ordf;-IIae q. 86 a. 2 ad 1'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#37252">I&ordf;-IIae q. 86 a. 2 ad 2'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#37253">I&ordf;-IIae q. 86 a. 2 ad 3'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#37254">I&ordf;-IIae q. 87 pr.'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#37255">I&ordf;-IIae q. 87 a. 1 arg. 1'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#37256">I&ordf;-IIae q. 87 a. 1 arg. 2'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#37257">I&ordf;-IIae q. 87 a. 1 arg. 3'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#37258">I&ordf;-IIae q. 87 a. 1 s. c.'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#37259">I&ordf;-IIae q. 87 a. 1 co.'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#37260">I&ordf;-IIae q. 87 a. 1 ad 1'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#37261">I&ordf;-IIae q. 87 a. 1 ad 2'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#37262">I&ordf;-IIae q. 87 a. 1 ad 3'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#37263">I&ordf;-IIae q. 87 a. 2 arg. 1'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#37264">I&ordf;-IIae q. 87 a. 2 arg. 2'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#37265">I&ordf;-IIae q. 87 a. 2 arg. 3'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#37266">I&ordf;-IIae q. 87 a. 2 s. c.'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#37267">I&ordf;-IIae q. 87 a. 2 co.'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#37268">I&ordf;-IIae q. 87 a. 2 ad 1'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#37269">I&ordf;-IIae q. 87 a. 2 ad 2'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#37270">I&ordf;-IIae q. 87 a. 2 ad 3'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#37271">I&ordf;-IIae q. 87 a. 3 arg. 1'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#37272">I&ordf;-IIae q. 87 a. 3 arg. 2'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#37273">I&ordf;-IIae q. 87 a. 3 arg. 3'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#37274">I&ordf;-IIae q. 87 a. 3 arg. 4'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#37275">I&ordf;-IIae q. 87 a. 3 s. c.'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#37276">I&ordf;-IIae q. 87 a. 3 co.'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#37277">I&ordf;-IIae q. 87 a. 3 ad 1'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#37278">I&ordf;-IIae q. 87 a. 3 ad 2'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#37279">I&ordf;-IIae q. 87 a. 3 ad 3'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#37280">I&ordf;-IIae q. 87 a. 3 ad 4'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#37281">I&ordf;-IIae q. 87 a. 4 arg. 1'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#37282">I&ordf;-IIae q. 87 a. 4 arg. 2'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#37283">I&ordf;-IIae q. 87 a. 4 arg. 3'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#37284">I&ordf;-IIae q. 87 a. 4 s. c.'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#37285">I&ordf;-IIae q. 87 a. 4 co.'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#37286">I&ordf;-IIae q. 87 a. 4 ad 1'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#37287">I&ordf;-IIae q. 87 a. 4 ad 2'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#37288">I&ordf;-IIae q. 87 a. 4 ad 3'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#37289">I&ordf;-IIae q. 87 a. 5 arg. 1'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#37290">I&ordf;-IIae q. 87 a. 5 arg. 2'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#37291">I&ordf;-IIae q. 87 a. 5 arg. 3'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#37292">I&ordf;-IIae q. 87 a. 5 s. c.'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#37293">I&ordf;-IIae q. 87 a. 5 co.'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#37294">I&ordf;-IIae q. 87 a. 5 ad 1'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#37295">I&ordf;-IIae q. 87 a. 5 ad 2'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#37296">I&ordf;-IIae q. 87 a. 5 ad 3'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#37297">I&ordf;-IIae q. 87 a. 6 arg. 1'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#37298">I&ordf;-IIae q. 87 a. 6 arg. 2'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#37299">I&ordf;-IIae q. 87 a. 6 arg. 3'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#37300">I&ordf;-IIae q. 87 a. 6 s. c.'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#37301">I&ordf;-IIae q. 87 a. 6 co.'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#37302">I&ordf;-IIae q. 87 a. 6 ad 1'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#37303">I&ordf;-IIae q. 87 a. 6 ad 2'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#37304">I&ordf;-IIae q. 87 a. 6 ad 3'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#37305">I&ordf;-IIae q. 87 a. 7 arg. 1'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#37306">I&ordf;-IIae q. 87 a. 7 arg. 2'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#37307">I&ordf;-IIae q. 87 a. 7 arg. 3'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#37308">I&ordf;-IIae q. 87 a. 7 s. c.'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#37309">I&ordf;-IIae q. 87 a. 7 co.'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#37310">I&ordf;-IIae q. 87 a. 7 ad 1'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#37311">I&ordf;-IIae q. 87 a. 7 ad 2'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#37312">I&ordf;-IIae q. 87 a. 7 ad 3'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#37313">I&ordf;-IIae q. 87 a. 8 arg. 1'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#37314">I&ordf;-IIae q. 87 a. 8 arg. 2'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#37315">I&ordf;-IIae q. 87 a. 8 arg. 3'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#37316">I&ordf;-IIae q. 87 a. 8 s. c.'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#37317">I&ordf;-IIae q. 87 a. 8 co.'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#37318">I&ordf;-IIae q. 87 a. 8 ad 1'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#37319">I&ordf;-IIae q. 87 a. 8 ad 2'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#37320">I&ordf;-IIae q. 87 a. 8 ad 3'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#37321">I&ordf;-IIae q. 88 pr.'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#37322">I&ordf;-IIae q. 88 a. 1 arg. 1'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#37323">I&ordf;-IIae q. 88 a. 1 arg. 2'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#37324">I&ordf;-IIae q. 88 a. 1 arg. 3'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#37325">I&ordf;-IIae q. 88 a. 1 arg. 4'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#37326">I&ordf;-IIae q. 88 a. 1 s. c.'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#37327">I&ordf;-IIae q. 88 a. 1 co.'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#37328">I&ordf;-IIae q. 88 a. 1 ad 1'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#37329">I&ordf;-IIae q. 88 a. 1 ad 2'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#37330">I&ordf;-IIae q. 88 a. 1 ad 3'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#37331">I&ordf;-IIae q. 88 a. 1 ad 4'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#37332">I&ordf;-IIae q. 88 a. 2 arg. 1'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#37333">I&ordf;-IIae q. 88 a. 2 arg. 2'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#37334">I&ordf;-IIae q. 88 a. 2 arg. 3'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#37335">I&ordf;-IIae q. 88 a. 2 s. c.'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#37336">I&ordf;-IIae q. 88 a. 2 co.'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#37337">I&ordf;-IIae q. 88 a. 2 ad 1'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#37338">I&ordf;-IIae q. 88 a. 2 ad 2'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#37339">I&ordf;-IIae q. 88 a. 2 ad 3'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#37340">I&ordf;-IIae q. 88 a. 3 arg. 1'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#37341">I&ordf;-IIae q. 88 a. 3 arg. 2'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#37342">I&ordf;-IIae q. 88 a. 3 arg. 3'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#37343">I&ordf;-IIae q. 88 a. 3 s. c.'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#37344">I&ordf;-IIae q. 88 a. 3 co.'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#37345">I&ordf;-IIae q. 88 a. 3 ad 1'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#37346">I&ordf;-IIae q. 88 a. 3 ad 2'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#37347">I&ordf;-IIae q. 88 a. 3 ad 3'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#37348">I&ordf;-IIae q. 88 a. 4 arg. 1'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#37349">I&ordf;-IIae q. 88 a. 4 arg. 2'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#37350">I&ordf;-IIae q. 88 a. 4 arg. 3'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#37351">I&ordf;-IIae q. 88 a. 4 arg. 4'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#37352">I&ordf;-IIae q. 88 a. 4 s. c.'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#37353">I&ordf;-IIae q. 88 a. 4 co.'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#37354">I&ordf;-IIae q. 88 a. 4 ad 1'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#37355">I&ordf;-IIae q. 88 a. 4 ad 2'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#37356">I&ordf;-IIae q. 88 a. 4 ad 3'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#37357">I&ordf;-IIae q. 88 a. 4 ad 4'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#37358">I&ordf;-IIae q. 88 a. 5 arg. 1'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#37359">I&ordf;-IIae q. 88 a. 5 arg. 2'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#37360">I&ordf;-IIae q. 88 a. 5 arg. 3'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#37361">I&ordf;-IIae q. 88 a. 5 s. c.'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#37362">I&ordf;-IIae q. 88 a. 5 co.'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#37363">I&ordf;-IIae q. 88 a. 5 ad 1'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#37364">I&ordf;-IIae q. 88 a. 5 ad 2'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#37365">I&ordf;-IIae q. 88 a. 5 ad 3'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#37366">I&ordf;-IIae q. 88 a. 6 arg. 1'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#37367">I&ordf;-IIae q. 88 a. 6 arg. 2'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#37368">I&ordf;-IIae q. 88 a. 6 arg. 3'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#37369">I&ordf;-IIae q. 88 a. 6 s. c.'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#37370">I&ordf;-IIae q. 88 a. 6 co.'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#37371">I&ordf;-IIae q. 88 a. 6 ad 1'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#37372">I&ordf;-IIae q. 88 a. 6 ad 2'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#37373">I&ordf;-IIae q. 88 a. 6 ad 3'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#37374">I&ordf;-IIae q. 89 pr.'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#37375">I&ordf;-IIae q. 89 a. 1 arg. 1'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#37376">I&ordf;-IIae q. 89 a. 1 arg. 2'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#37377">I&ordf;-IIae q. 89 a. 1 arg. 3'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#37378">I&ordf;-IIae q. 89 a. 1 s. c.'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#37379">I&ordf;-IIae q. 89 a. 1 co.'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#37380">I&ordf;-IIae q. 89 a. 1 ad 1'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#37381">I&ordf;-IIae q. 89 a. 1 ad 2'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#37382">I&ordf;-IIae q. 89 a. 1 ad 3'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#37383">I&ordf;-IIae q. 89 a. 2 arg. 1'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#37384">I&ordf;-IIae q. 89 a. 2 arg. 2'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#37385">I&ordf;-IIae q. 89 a. 2 arg. 3'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#37386">I&ordf;-IIae q. 89 a. 2 arg. 4'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#37387">I&ordf;-IIae q. 89 a. 2 s. c.'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#37388">I&ordf;-IIae q. 89 a. 2 co.'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#37389">I&ordf;-IIae q. 89 a. 2 ad 1'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#37390">I&ordf;-IIae q. 89 a. 2 ad 2'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#37391">I&ordf;-IIae q. 89 a. 2 ad 3'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#37392">I&ordf;-IIae q. 89 a. 2 ad 4'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#37393">I&ordf;-IIae q. 89 a. 3 arg. 1'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#37394">I&ordf;-IIae q. 89 a. 3 arg. 2'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#37395">I&ordf;-IIae q. 89 a. 3 arg. 3'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#37396">I&ordf;-IIae q. 89 a. 3 s. c.'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#37397">I&ordf;-IIae q. 89 a. 3 co.'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#37398">I&ordf;-IIae q. 89 a. 3 ad 1'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#37399">I&ordf;-IIae q. 89 a. 3 ad 2'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#37400">I&ordf;-IIae q. 89 a. 3 ad 3'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#37401">I&ordf;-IIae q. 89 a. 4 arg. 1'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#37402">I&ordf;-IIae q. 89 a. 4 arg. 2'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#37403">I&ordf;-IIae q. 89 a. 4 arg. 3'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#37404">I&ordf;-IIae q. 89 a. 4 s. c.'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#37405">I&ordf;-IIae q. 89 a. 4 co.'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#37406">I&ordf;-IIae q. 89 a. 4 ad 1'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#37407">I&ordf;-IIae q. 89 a. 4 ad 2'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#37408">I&ordf;-IIae q. 89 a. 4 ad 3'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#37409">I&ordf;-IIae q. 89 a. 5 arg. 1'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#37410">I&ordf;-IIae q. 89 a. 5 arg. 2'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#37411">I&ordf;-IIae q. 89 a. 5 arg. 3'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#37412">I&ordf;-IIae q. 89 a. 5 s. c.'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#37413">I&ordf;-IIae q. 89 a. 5 co.'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#37414">I&ordf;-IIae q. 89 a. 5 ad 1'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#37415">I&ordf;-IIae q. 89 a. 5 ad 2'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#37416">I&ordf;-IIae q. 89 a. 5 ad 3'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#37417">I&ordf;-IIae q. 89 a. 6 arg. 1'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#37418">I&ordf;-IIae q. 89 a. 6 arg. 2'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#37419">I&ordf;-IIae q. 89 a. 6 arg. 3'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#37420">I&ordf;-IIae q. 89 a. 6 s. c.'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#37421">I&ordf;-IIae q. 89 a. 6 co.'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#37422">I&ordf;-IIae q. 89 a. 6 ad 1'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#37423">I&ordf;-IIae q. 89 a. 6 ad 2'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#37424">I&ordf;-IIae q. 89 a. 6 ad 3'); | |
| 292 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 293 document.write('<BR><BR>'); | |
| 294 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 295 document.write('<\/FORM>'); | |
| 296 // --> | |
| 297 // | |
| 298 </script><br/> | |
| 299 <hr/> | |
| 300 <br/></div><div class="q" id="q85"><h2>Quaestio 85</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 85 pr."><a name="37183"><span class="ref">[37183] | |
| 301 Iª-IIae q. 85 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 302 effectibus peccati. Et primo quidem, de corruptione boni naturae; |
| 303 secundo, de macula animae; tertio, de reatu poenae. Circa primum | |
| 304 quaeruntur sex. Primo, utrum bonum naturae diminuatur per peccatum. | |
| 305 Secundo, utrum totaliter tolli possit. Tertio, de quatuor | |
| 306 vulneribus quae Beda ponit, quibus natura humana vulnerata est | |
| 307 propter peccatum. Quarto, utrum privatio modi, speciei et ordinis, | |
| 308 sit effectus peccati. Quinto, utrum mors et alii defectus | |
| 309 corporales sint effectus peccati. Sexto, utrum sint aliquo modo | |
| 53 | 310 homini naturales.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 85 a. 1 arg. 1"><a name="37184"><span class="ref">[37184] Iª-IIae q. 85 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 311 sic proceditur. Videtur quod peccatum non diminuat bonum naturae. |
| 312 Peccatum enim hominis non est gravius quam peccatum Daemonis. Sed | |
| 313 bona naturalia in Daemonibus manent integra post peccatum, ut | |
| 314 Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Ergo peccatum etiam bonum | |
| 53 | 315 naturae humanae non diminuit.</p><p title="I-II q. 85 a. 1 arg. 2"><a name="37185"><span class="ref">[37185] Iª-IIae q. 85 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 316 transmutato posteriori, non transmutatur prius, manet enim |
| 317 substantia eadem, transmutatis accidentibus. Sed natura praeexistit | |
| 318 actioni voluntariae. Ergo, facta deordinatione circa actionem | |
| 319 voluntariam per peccatum, non transmutatur propter hoc natura, ita | |
| 53 | 320 quod bonum naturae diminuatur.</p><p title="I-II q. 85 a. 1 arg. 3"><a name="37186"><span class="ref">[37186] Iª-IIae q. 85 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 321 peccatum est actus quidam, diminutio autem passio. Nullum autem |
| 322 agens, ex hoc ipso quod agit, patitur, potest autem contingere quod | |
| 323 in unum agat, et ab alio patiatur. Ergo ille qui peccat, per | |
| 53 | 324 peccatum non diminuit bonum suae naturae.</p><p title="I-II q. 85 a. 1 arg. 4"><a name="37187"><span class="ref">[37187] Iª-IIae q. 85 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 325 nullum accidens agit in suum subiectum, quia quod patitur, est |
| 326 potentia ens; quod autem subiicitur accidenti, iam est actu ens | |
| 327 secundum accidens illud. Sed peccatum est in bono naturae sicut | |
| 328 accidens in subiecto. Ergo peccatum non diminuit bonum naturae, | |
| 53 | 329 diminuere enim quoddam agere est.</p><p title="I-II q. 85 a. 1 s. c."><a name="37188"><span class="ref">[37188] Iª-IIae q. 85 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 330 est quod, sicut dicitur Luc. X, <i>homo descendens a Ierusalem in |
| 331 Iericho, idest in defectum peccati, expoliatur gratuitis et | |
| 332 vulneratur in naturalibus</i>, ut Beda exponit. Ergo peccatum | |
| 53 | 333 diminuit bonum naturae.</p><p title="I-II q. 85 a. 1 co."><a name="37189"><span class="ref">[37189] Iª-IIae q. 85 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 334 dicendum quod bonum naturae humanae potest tripliciter dici. Primo, |
| 335 ipsa principia naturae, ex quibus natura constituitur, et | |
| 336 proprietates ex his causatae, sicut potentiae animae et alia | |
| 337 huiusmodi. Secundo, quia homo a natura habet inclinationem ad | |
| 338 virtutem, ut supra habitum est, ipsa inclinatio ad virtutem est | |
| 339 quoddam bonum naturae. Tertio modo potest dici bonum naturae donum | |
| 340 originalis iustitiae, quod fuit in primo homine collatum toti | |
| 341 humanae naturae. Primum igitur bonum naturae nec tollitur nec | |
| 342 diminuitur per peccatum. Tertium vero bonum naturae totaliter est | |
| 343 ablatum per peccatum primi parentis. Sed medium bonum naturae, | |
| 344 scilicet ipsa naturalis inclinatio ad virtutem, diminuitur per | |
| 345 peccatum. Per actus enim humanos fit quaedam inclinatio ad similes | |
| 346 actus, ut supra habitum est. Oportet autem quod ex hoc quod aliquid | |
| 347 inclinatur ad unum contrariorum, diminuatur inclinatio eius ad | |
| 348 aliud. Unde cum peccatum sit contrarium virtuti, ex hoc ipso quod | |
| 349 homo peccat, diminuitur bonum naturae quod est inclinatio ad | |
| 53 | 350 virtutem.</p><p title="I-II q. 85 a. 1 ad 1"><a name="37190"><span class="ref">[37190] Iª-IIae q. 85 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 351 ergo dicendum quod Dionysius loquitur de bono primo naturae, quod |
| 53 | 352 est esse, vivere et intelligere; ut patet eius verba intuenti.</p><p title="I-II q. 85 a. 1 ad 2"><a name="37191"><span class="ref">[37191] Iª-IIae q. 85 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 353 dicendum quod natura, etsi sit prior quam voluntaria actio, tamen |
| 354 habet inclinationem ad quandam voluntariam actionem. Unde ipsa | |
| 355 natura secundum se non variatur propter variationem voluntariae | |
| 356 actionis, sed ipsa inclinatio variatur ex illa parte qua ordinatur | |
| 53 | 357 ad terminum.</p><p title="I-II q. 85 a. 1 ad 3"><a name="37192"><span class="ref">[37192] Iª-IIae q. 85 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 358 dicendum quod actio voluntaria procedit ex diversis potentiis, |
| 359 quarum una est activa et alia passiva. Et ex hoc contingit quod per | |
| 360 actiones voluntarias causatur aliquid, vel aufertur ab homine sic | |
| 361 agente, ut supra dictum est, cum de generatione habituum | |
| 53 | 362 ageretur.</p><p title="I-II q. 85 a. 1 ad 4"><a name="37193"><span class="ref">[37193] Iª-IIae q. 85 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 363 dicendum quod accidens non agit effective in subiectum; agit tamen |
| 364 formaliter in ipsum, eo modo loquendi quo dicitur quod albedo facit | |
| 365 album. Et sic nihil prohibet quod peccatum diminuat bonum naturae, | |
| 366 eo tamen modo quo est ipsa diminutio boni naturae, inquantum | |
| 367 pertinet ad inordinationem actus. Sed quantum ad inordinationem | |
| 368 agentis, oportet dicere quod talis inordinatio causatur per hoc | |
| 369 quod in actibus animae aliquid est activum et aliquid passivum, | |
| 370 sicut sensibile movet appetitum sensitivum, et appetitus sensitivus | |
| 371 inclinat rationem et voluntatem, ut supra dictum est. Et ex hoc | |
| 372 causatur inordinatio, non quidem ita quod accidens agat in proprium | |
| 373 subiectum; sed secundum quod obiectum agit in potentiam, et una | |
| 53 | 374 potentia agit in aliam, et deordinat ipsam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 85 a. 2 arg. 1"><a name="37194"><span class="ref">[37194] Iª-IIae q. 85 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 375 sic proceditur. Videtur quod totum bonum humanae naturae possit per |
| 376 peccatum auferri. Bonum enim naturae humanae finitum est, cum et | |
| 377 ipsa natura humana sit finita. Sed quodlibet finitum totaliter | |
| 378 consumitur, facta continua ablatione. Cum ergo bonum naturae | |
| 379 continue per peccatum diminui possit, videtur quod possit quandoque | |
| 53 | 380 totaliter consumi.</p><p title="I-II q. 85 a. 2 arg. 2"><a name="37195"><span class="ref">[37195] Iª-IIae q. 85 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 381 eorum quae sunt unius naturae, similis est ratio de toto et de |
| 382 partibus, sicut patet in aere et in aqua et carne, et omnibus | |
| 383 corporibus similium partium. Sed bonum naturae est totaliter | |
| 384 uniforme. Cum igitur pars eius possit auferri per peccatum, totum | |
| 53 | 385 etiam per peccatum auferri posse videtur.</p><p title="I-II q. 85 a. 2 arg. 3"><a name="37196"><span class="ref">[37196] Iª-IIae q. 85 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 386 bonum naturae quod per peccatum minuitur, est habilitas ad |
| 387 virtutem. Sed in quibusdam propter peccatum habilitas praedicta | |
| 388 totaliter tollitur, ut patet in damnatis, qui reparari ad virtutem | |
| 389 non possunt, sicut nec caecus ad visum. Ergo peccatum potest | |
| 53 | 390 totaliter tollere bonum naturae.</p><p title="I-II q. 85 a. 2 s. c."><a name="37197"><span class="ref">[37197] Iª-IIae q. 85 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 391 est quod Augustinus dicit, in Enchirid., quod malum non est nisi in |
| 392 bono. Sed malum culpae non potest esse in bono virtutis vel | |
| 393 gratiae, quia est ei contrarium. Ergo oportet quod sit in bono | |
| 53 | 394 naturae. Non ergo totaliter tollit ipsum.</p><p title="I-II q. 85 a. 2 co."><a name="37198"><span class="ref">[37198] Iª-IIae q. 85 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 395 dicendum quod, sicut dictum est, bonum naturae quod per peccatum |
| 396 diminuitur, est naturalis inclinatio ad virtutem. Quae quidem | |
| 397 convenit homini ex hoc ipso quod rationalis est, ex hoc enim habet | |
| 398 quod secundum rationem operetur, quod est agere secundum virtutem. | |
| 399 Per peccatum autem non potest totaliter ab homine tolli quod sit | |
| 400 rationalis, quia iam non esset capax peccati. Unde non est | |
| 401 possibile quod praedictum naturae bonum totaliter tollatur. Cum | |
| 402 autem inveniatur huiusmodi bonum continue diminui per peccatum, | |
| 403 quidam ad huius manifestationem usi sunt quodam exemplo, in quo | |
| 404 invenitur aliquod finitum in infinitum diminui, nunquam tamen | |
| 405 totaliter consumi. Dicit enim philosophus, in III Physic., quod si | |
| 406 ab aliqua magnitudine finita continue auferatur aliquid secundum | |
| 407 eandem quantitatem, totaliter tandem consumetur, puta si a | |
| 408 quacumque quantitate finita semper subtraxero mensuram palmi. Si | |
| 409 vero fiat subtractio semper secundum eandem proportionem, et non | |
| 410 secundum eandem quantitatem, poterit in infinitum subtrahi, puta, | |
| 411 si quantitas dividatur in duas partes, et a dimidio subtrahatur | |
| 412 dimidium, ita in infinitum poterit procedi; ita tamen quod semper | |
| 413 quod posterius subtrahitur, erit minus eo quod prius subtrahebatur. | |
| 414 Sed hoc in proposito non habet locum, non enim sequens peccatum | |
| 415 minus diminuit bonum naturae quam praecedens, sed forte magis, si | |
| 416 sit gravius. Et ideo aliter est dicendum quod praedicta inclinatio | |
| 417 intelligitur ut media inter duo, fundatur enim sicut in radice in | |
| 418 natura rationali, et tendit in bonum virtutis sicut in terminum et | |
| 419 finem. Dupliciter igitur potest intelligi eius diminutio, uno modo, | |
| 420 ex parte radicis; alio modo, ex parte termini. Primo quidem modo | |
| 421 non diminuitur per peccatum, eo quod peccatum non diminuit ipsam | |
| 422 naturam, ut supra dictum est. Sed diminuitur secundo modo, | |
| 423 inquantum scilicet ponitur impedimentum pertingendi ad terminum. Si | |
| 424 autem primo modo diminueretur, oporteret quod quandoque totaliter | |
| 425 consumeretur, natura rationali totaliter consumpta. Sed quia | |
| 426 diminuitur ex parte impedimenti quod apponitur ne pertingat ad | |
| 427 terminum, manifestum est quod diminui quidem potest in infinitum, | |
| 428 quia in infinitum possunt impedimenta apponi, secundum quod homo | |
| 429 potest in infinitum addere peccatum peccato, non tamen potest | |
| 430 totaliter consumi, quia semper manet radix talis inclinationis. | |
| 431 Sicut patet in diaphano corpore, quod quidem habet inclinationem ad | |
| 432 susceptionem lucis ex hoc ipso quod est diaphanum, diminuitur autem | |
| 433 haec inclinatio vel habilitas ex parte nebularum supervenientium, | |
| 53 | 434 cum tamen semper maneat in radice naturae.</p><p title="I-II q. 85 a. 2 ad 1"><a name="37199"><span class="ref">[37199] Iª-IIae q. 85 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 435 ergo dicendum quod obiectio illa procedit quando fit diminutio per |
| 436 subtractionem. Hic autem fit diminutio per appositionem | |
| 437 impedimenti, quod neque tollit neque diminuit radicem | |
| 53 | 438 inclinationis, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 85 a. 2 ad 2"><a name="37200"><span class="ref">[37200] Iª-IIae q. 85 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 439 dicendum quod inclinatio naturalis est quidem tota uniformis, sed |
| 440 tamen habet respectum et ad principium et ad terminum, secundum | |
| 441 quam diversitatem quodammodo diminuitur et quodammodo non | |
| 53 | 442 diminuitur.</p><p title="I-II q. 85 a. 2 ad 3"><a name="37201"><span class="ref">[37201] Iª-IIae q. 85 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 443 dicendum quod etiam in damnatis manet naturalis inclinatio ad |
| 444 virtutem, alioquin non esset in eis remorsus conscientiae. Sed quod | |
| 445 non reducatur in actum, contingit quia deest gratia, secundum | |
| 446 divinam iustitiam. Sicut etiam in caeco remanet aptitudo ad | |
| 447 videndum in ipsa radice naturae, inquantum est animal naturaliter | |
| 448 habens visum, sed non reducitur in actum, quia deest causa quae | |
| 53 | 449 reducere possit formando organum quod requiritur ad videndum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 85 a. 3 arg. 1"><a name="37202"><span class="ref">[37202] Iª-IIae q. 85 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 450 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter ponantur vulnera |
| 451 naturae esse, ex peccato consequentia, infirmitas, ignorantia, | |
| 452 malitia et concupiscentia. Non enim idem est effectus et causa | |
| 453 eiusdem. Sed ista ponuntur causae peccatorum, ut ex supradictis | |
| 53 | 454 patet. Ergo non debent poni effectus peccati.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 arg. 2"><a name="37203"><span class="ref">[37203] Iª-IIae q. 85 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 455 malitia nominat quoddam peccatum. Non ergo debet poni inter |
| 53 | 456 effectus peccati.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 arg. 3"><a name="37204"><span class="ref">[37204] Iª-IIae q. 85 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 457 concupiscentia est quiddam naturale, cum sit actus virtutis |
| 458 concupiscibilis. Sed illud quod est naturale, non debet poni vulnus | |
| 53 | 459 naturae. Ergo concupiscentia non debet poni vulnus naturae.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 arg. 4"><a name="37205"><span class="ref">[37205] Iª-IIae q. 85 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 460 dictum est quod idem est peccare ex infirmitate, et ex passione. |
| 461 Sed concupiscentia passio quaedam est. Ergo non debet contra | |
| 53 | 462 infirmitatem dividi.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 arg. 5"><a name="37206"><span class="ref">[37206] Iª-IIae q. 85 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 463 Augustinus, in libro de natura et gratia, ponit duo poenalia animae |
| 464 peccanti, scilicet ignorantiam et difficultatem, ex quibus oritur | |
| 465 error et cruciatus, quae quidem quatuor non concordant istis | |
| 466 quatuor. Ergo videtur quod alterum eorum insufficienter | |
| 53 | 467 ponatur.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 s. c."><a name="37207"><span class="ref">[37207] Iª-IIae q. 85 a. 3 s. c.</span></a> In |
| 468 contrarium est auctoritas Bedae.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 co."><a name="37208"><span class="ref">[37208] Iª-IIae q. 85 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 469 dicendum quod per iustitiam originalem perfecte ratio continebat |
| 470 inferiores animae vires, et ipsa ratio a Deo perficiebatur ei | |
| 471 subiecta. Haec autem originalis iustitia subtracta est per peccatum | |
| 472 primi parentis, sicut iam dictum est. Et ideo omnes vires animae | |
| 473 remanent quodammodo destitutae proprio ordine, quo naturaliter | |
| 474 ordinantur ad virtutem, et ipsa destitutio vulneratio naturae | |
| 475 dicitur. Sunt autem quatuor potentiae animae quae possunt esse | |
| 476 subiecta virtutum, ut supra dictum est, scilicet ratio, in qua est | |
| 477 prudentia; voluntas, in qua est iustitia; irascibilis, in qua est | |
| 478 fortitudo; concupiscibilis, in qua est temperantia. Inquantum ergo | |
| 479 ratio destituitur suo ordine ad verum, est vulnus ignorantiae; | |
| 480 inquantum vero voluntas destituitur ordine ad bonum, est vulnus | |
| 481 malitiae; inquantum vero irascibilis destituitur suo ordine ad | |
| 482 arduum, est vulnus infirmitatis; inquantum vero concupiscentia | |
| 483 destituitur ordine ad delectabile moderatum ratione, est vulnus | |
| 484 concupiscentiae. Sic igitur ita quatuor sunt vulnera inflicta toti | |
| 485 humanae naturae ex peccato primi parentis. Sed quia inclinatio ad | |
| 486 bonum virtutis in unoquoque diminuitur per peccatum actuale, ut ex | |
| 487 dictis patet, et ista sunt quatuor vulnera ex aliis peccatis | |
| 488 consequentia, inquantum scilicet per peccatum et ratio hebetatur, | |
| 489 praecipue in agendis; et voluntas induratur ad bonum; et maior | |
| 490 difficultas bene agendi accrescit; et concupiscentia magis | |
| 53 | 491 exardescit.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 ad 1"><a name="37209"><span class="ref">[37209] Iª-IIae q. 85 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 492 ergo dicendum quod nihil prohibet id quod est effectus unius |
| 493 peccati, esse causam peccati alterius. Ex hoc enim quod anima | |
| 494 deordinatur per peccatum praecedens, facilius inclinatur ad | |
| 53 | 495 peccandum.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 ad 2"><a name="37210"><span class="ref">[37210] Iª-IIae q. 85 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 496 dicendum quod malitia non sumitur hic pro peccato, sed pro quadam |
| 497 pronitate voluntatis ad malum; secundum quod dicitur Gen. VIII, | |
| 53 | 498 <i>proni sunt sensus hominis ad malum ab adolescentia sua</i>.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 ad 3"><a name="37211"><span class="ref">[37211] Iª-IIae q. 85 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 499 dicendum quod, sicut supra dictum est, concupiscentia intantum est |
| 500 naturalis homini, inquantum subditur rationi. Quod autem excedat | |
| 53 | 501 limites rationis, hoc est homini contra naturam.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 ad 4"><a name="37212"><span class="ref">[37212] Iª-IIae q. 85 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 502 dicendum quod infirmitas communiter potest dici omnis passio, |
| 503 inquantum debilitat robur animae et impedit rationem. Sed Beda | |
| 504 accepit infirmitatem stricte, secundum quod opponitur fortitudini, | |
| 53 | 505 quae pertinet ad irascibilem.</p><p title="I-II q. 85 a. 3 ad 5"><a name="37213"><span class="ref">[37213] Iª-IIae q. 85 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 506 dicendum quod difficultas quae ponitur in libro Augustini, includit |
| 507 ista tria quae pertinent ad appetitivas potentias, scilicet | |
| 508 malitiam, infirmitatem et concupiscentiam, ex his enim tribus | |
| 509 contingit quod aliquis non facile tendit in bonum. Error autem et | |
| 510 dolor sunt vulnera consequentia, ex hoc enim aliquis dolet, quod | |
| 53 | 511 infirmatur circa ea quae concupiscit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 85 a. 4 arg. 1"><a name="37214"><span class="ref">[37214] Iª-IIae q. 85 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 512 sic proceditur. Videtur quod privatio modi, speciei et ordinis, non |
| 513 sit effectus peccati. Dicit enim Augustinus, in libro de natura | |
| 514 boni, quod <i>ubi haec tria magna sunt, magnum bonum est; ubi | |
| 515 parva, parvum; ubi nulla, nullum</i>. Sed peccatum non annullat | |
| 53 | 516 bonum naturae. Ergo non privat modum, speciem et ordinem.</p><p title="I-II q. 85 a. 4 arg. 2"><a name="37215"><span class="ref">[37215] Iª-IIae q. 85 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 517 nihil est causa sui ipsius. Sed ipsum peccatum est privatio modi, |
| 518 speciei et ordinis, ut Augustinus dicit, in libro de natura boni. | |
| 519 Ergo privatio modi, speciei et ordinis, non est effectus | |
| 53 | 520 peccati.</p><p title="I-II q. 85 a. 4 arg. 3"><a name="37216"><span class="ref">[37216] Iª-IIae q. 85 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 521 diversa peccata diversos habent effectus. Sed modus, species et |
| 522 ordo, cum sint quaedam diversa, diversas privationes habere | |
| 523 videntur. Ergo per diversa peccata privantur. Non ergo est effectus | |
| 53 | 524 cuiuslibet peccati privatio modi, speciei et ordinis.</p><p title="I-II q. 85 a. 4 s. c."><a name="37217"><span class="ref">[37217] Iª-IIae q. 85 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 525 est quod peccatum est in anima sicut infirmitas in corpore; |
| 526 secundum illud Psalmi VI, <i>miserere mei, domine, quoniam infirmus | |
| 527 sum</i>. Sed infirmitas privat modum, speciem et ordinem ipsius | |
| 528 corporis. Ergo peccatum privat modum, speciem et ordinem | |
| 53 | 529 animae.</p><p title="I-II q. 85 a. 4 co."><a name="37218"><span class="ref">[37218] Iª-IIae q. 85 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 530 dicendum quod, sicut in primo dictum est, modus, species et ordo |
| 531 consequuntur unumquodque bonum creatum inquantum huiusmodi, et | |
| 532 etiam unumquodque ens. Omne enim esse et bonum consideratur per | |
| 533 aliquam formam, secundum quam sumitur species. Forma autem | |
| 534 uniuscuiusque rei, qualiscumque sit, sive substantialis sive | |
| 535 accidentalis, est secundum aliquam mensuram, unde et in VIII | |
| 536 Metaphys. dicitur quod formae rerum sunt sicut numeri. Et ex hoc | |
| 537 habet modum quendam, qui mensuram respicit. Ex forma vero sua | |
| 538 unumquodque ordinatur ad aliud. Sic igitur secundum diversos gradus | |
| 539 bonorum, sunt diversi gradus modi, speciei et ordinis. Est ergo | |
| 540 quoddam bonum pertinens ad ipsam substantiam naturae, quod habet | |
| 541 suum modum, speciem et ordinem, et illud nec privatur nec | |
| 542 diminuitur per peccatum. Est etiam quoddam bonum naturalis | |
| 543 inclinationis, et hoc etiam habet suum modum, speciem et ordinem, | |
| 544 et hoc diminuitur per peccatum, ut dictum est, sed non totaliter | |
| 545 tollitur. Est etiam quoddam bonum virtutis et gratiae, quod etiam | |
| 546 habet suum modum, speciem et ordinem, et hoc totaliter tollitur per | |
| 547 peccatum mortale. Est etiam quoddam bonum quod est ipse actus | |
| 548 ordinatus, quod etiam habet suum modum, speciem et ordinem, et | |
| 549 huius privatio est essentialiter ipsum peccatum. Et sic patet | |
| 550 qualiter peccatum et est privatio modi, speciei et ordinis; et | |
| 53 | 551 privat vel diminuit modum, speciem et ordinem.</p><p title="I-II q. 85 a. 4 ad 1"><a name="37219"><span class="ref">[37219] Iª-IIae q. 85 a. 4 ad 1</span></a> Unde patet |
| 552 responsio ad duo prima.</p><p title="I-II q. 85 a. 4 ad 3"><a name="37220"><span class="ref">[37220] Iª-IIae q. 85 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 553 dicendum quod modus, species et ordo se consequuntur, sicut ex |
| 53 | 554 dictis patet. Unde simul privantur et diminuuntur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 85 a. 5 arg. 1"><a name="37221"><span class="ref">[37221] Iª-IIae q. 85 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 555 sic proceditur. Videtur quod mors et alii corporales defectus non |
| 556 sint effectus peccati. Si enim causa fuerit aequalis, et effectus | |
| 557 erit aequalis. Sed huiusmodi defectus non sunt aequales in omnibus, | |
| 558 sed in quibusdam huiusmodi defectus magis abundant, cum tamen | |
| 559 peccatum originale sit in omnibus aequale, sicut dictum est, cuius | |
| 560 videntur huiusmodi defectus maxime esse effectus. Ergo mors et | |
| 53 | 561 huiusmodi defectus non sunt effectus peccati.</p><p title="I-II q. 85 a. 5 arg. 2"><a name="37222"><span class="ref">[37222] Iª-IIae q. 85 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 562 remota causa, removetur effectus. Sed remoto omni peccato per |
| 563 Baptismum vel poenitentiam, non removentur huiusmodi defectus. Ergo | |
| 53 | 564 non sunt effectus peccati.</p><p title="I-II q. 85 a. 5 arg. 3"><a name="37223"><span class="ref">[37223] Iª-IIae q. 85 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 565 peccatum actuale habet plus de ratione culpae quam originale. Sed |
| 566 peccatum actuale non transmutat naturam corporis ad aliquem | |
| 567 defectum. Ergo multo minus peccatum originale. Non ergo mors et | |
| 53 | 568 alii defectus corporales sunt effectus peccati.</p><p title="I-II q. 85 a. 5 s. c."><a name="37224"><span class="ref">[37224] Iª-IIae q. 85 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 569 est quod apostolus dicit, Rom. V, <i>per unum hominem peccatum in |
| 53 | 570 hunc mundum intravit, et per peccatum mors</i>.</p><p title="I-II q. 85 a. 5 co."><a name="37225"><span class="ref">[37225] Iª-IIae q. 85 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 571 dicendum quod aliquid est causa alterius dupliciter, uno quidem |
| 572 modo, per se; alio modo, per accidens. Per se quidem est causa | |
| 573 alterius quod secundum virtutem suae naturae vel formae producit | |
| 574 effectum, unde sequitur quod effectus sit per se intentus a causa. | |
| 575 Unde cum mors et huiusmodi defectus sint praeter intentionem | |
| 576 peccantis, manifestum est quod peccatum non est per se causa | |
| 577 istorum defectuum. Per accidens autem aliquid est causa alterius, | |
| 578 si sit causa removendo prohibens, sicut dicitur in VIII Physic. | |
| 579 quod <i>divellens columnam, per accidens movet lapidem columnae | |
| 580 superpositum</i>. Et hoc modo peccatum primi parentis est causa | |
| 581 mortis et omnium huiusmodi defectuum in natura humana, inquantum | |
| 582 per peccatum primi parentis sublata est originalis iustitia, per | |
| 583 quam non solum inferiores animae vires continebantur sub ratione | |
| 584 absque omni deordinatione, sed totum corpus continebatur sub anima | |
| 585 absque omni defectu, ut in primo habitum est. Et ideo, subtracta | |
| 586 hac originali iustitia per peccatum primi parentis, sicut vulnerata | |
| 587 est humana natura quantum ad animam per deordinationem potentiarum, | |
| 588 ut supra dictum est; ita etiam est corruptibilis effecta per | |
| 589 deordinationem ipsius corporis. Subtractio autem originalis | |
| 590 iustitiae habet rationem poenae, sicut etiam subtractio gratiae. | |
| 591 Unde etiam mors, et omnes defectus corporales consequentes, sunt | |
| 592 quaedam poenae originalis peccati. Et quamvis huiusmodi defectus | |
| 593 non sint intenti a peccante, sunt tamen ordinati secundum iustitiam | |
| 53 | 594 Dei punientis.</p><p title="I-II q. 85 a. 5 ad 1"><a name="37226"><span class="ref">[37226] Iª-IIae q. 85 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 595 ergo dicendum quod aequalitas causae per se, causat aequalem |
| 596 effectum, augmentata enim vel diminuta causa per se, augetur vel | |
| 597 diminuitur effectus. Sed aequalitas causae removentis prohibens, | |
| 598 non ostendit aequalitatem effectuum. Si quis enim aequali impulsu | |
| 599 divellat duas columnas, non sequitur quod lapides superpositi | |
| 600 aequaliter moveantur, sed ille velocius movebitur qui gravior erit | |
| 601 secundum proprietatem suae naturae, cui relinquitur remoto | |
| 602 prohibente. Sic igitur, remota originali iustitia, natura corporis | |
| 603 humani relicta est sibi, et secundum hoc, secundum diversitatem | |
| 604 naturalis complexionis, quorundam corpora pluribus defectibus | |
| 605 subiacent, quorundam vero paucioribus, quamvis existente originali | |
| 53 | 606 peccato aequali.</p><p title="I-II q. 85 a. 5 ad 2"><a name="37227"><span class="ref">[37227] Iª-IIae q. 85 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 607 dicendum quod culpa originalis et actualis removetur ab eodem a quo |
| 608 etiam removentur et huiusmodi defectus, secundum illud apostoli, | |
| 609 Rom. VIII, <i>vivificabit mortalia corpora vestra per inhabitantem | |
| 610 spiritum eius in vobis</i>, sed utrumque fit secundum ordinem | |
| 611 divinae sapientiae, congruo tempore. Oportet enim quod ad | |
| 612 immortalitatem et impassibilitatem gloriae, quae in Christo | |
| 613 inchoata est, et per Christum nobis acquisita, perveniamus | |
| 614 conformati prius passionibus eius. Unde oportet quod ad tempus | |
| 615 passibilitas in nostris corporibus remaneat, ad impassibilitatem | |
| 53 | 616 gloriae promerendam conformiter Christo.</p><p title="I-II q. 85 a. 5 ad 3"><a name="37228"><span class="ref">[37228] Iª-IIae q. 85 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 617 dicendum quod in peccato actuali duo possumus considerare, scilicet |
| 618 ipsam substantiam actus, et rationem culpae. Ex parte quidem | |
| 619 substantiae actus, potest peccatum actuale aliquem defectum | |
| 620 corporalem causare, sicut ex superfluo cibo aliqui infirmantur et | |
| 621 moriuntur. Sed ex parte culpae, privat gratiam quae datur homini ad | |
| 622 rectificandum animae actus, non autem ad cohibendum defectus | |
| 623 corporales, sicut originalis iustitia cohibebat. Et ideo peccatum | |
| 53 | 624 actuale non causat huiusmodi defectus, sicut originale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 85 a. 6 arg. 1"><a name="37229"><span class="ref">[37229] Iª-IIae q. 85 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 625 sic proceditur. Videtur quod mors et huiusmodi defectus sint homini |
| 626 naturales. <i>Corruptibile enim et incorruptibile differunt | |
| 627 genere</i>, ut dicitur in X Metaphys. Sed homo est eiusdem generis | |
| 628 cum aliis animalibus, quae sunt naturaliter corruptibilia. Ergo | |
| 53 | 629 homo est naturaliter corruptibilis.</p><p title="I-II q. 85 a. 6 arg. 2"><a name="37230"><span class="ref">[37230] Iª-IIae q. 85 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 630 omne quod est compositum ex contrariis, est naturaliter |
| 631 corruptibile, quasi habens in se causam corruptionis suae. Sed | |
| 632 corpus humanum est huiusmodi. Ergo est naturaliter | |
| 53 | 633 corruptibile.</p><p title="I-II q. 85 a. 6 arg. 3"><a name="37231"><span class="ref">[37231] Iª-IIae q. 85 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 634 calidum naturaliter consumit humidum. Vita autem hominis |
| 635 conservatur per calidum et humidum. Cum igitur operationes vitae | |
| 636 expleantur per actum caloris naturalis, ut dicitur in II de anima, | |
| 53 | 637 videtur quod mors et huiusmodi defectus sint homini naturales.</p><p title="I-II q. 85 a. 6 s. c. 1"><a name="37232"><span class="ref">[37232] Iª-IIae q. 85 a. 6 s. c. 1</span></a> Sed |
| 28 | 638 contra, quidquid est homini naturale, Deus in homine fecit. Sed |
| 639 Deus mortem non fecit, ut dicitur Sap. I. Ergo mors non est homini | |
| 53 | 640 naturalis.</p><p title="I-II q. 85 a. 6 s. c. 2"><a name="37233"><span class="ref">[37233] Iª-IIae q. 85 a. 6 s. c. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 641 id quod est secundum naturam, non potest dici poena nec malum, quia |
| 642 unicuique rei est conveniens id quod est ei naturale. Sed mors et | |
| 643 huiusmodi defectus sunt poena peccati originalis, ut supra dictum | |
| 53 | 644 est. Ergo non sunt homini naturales.</p><p title="I-II q. 85 a. 6 s. c. 3"><a name="37234"><span class="ref">[37234] Iª-IIae q. 85 a. 6 s. c. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 645 materia proportionatur formae, et quaelibet res suo fini. Finis |
| 646 autem hominis est beatitudo perpetua, ut supra dictum est. Forma | |
| 647 etiam humani corporis est anima rationalis, quae est | |
| 648 incorruptibilis, ut in primo habitum est. Ergo corpus humanum est | |
| 53 | 649 naturaliter incorruptibile.</p><p title="I-II q. 85 a. 6 co."><a name="37235"><span class="ref">[37235] Iª-IIae q. 85 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 650 dicendum quod de unaquaque re corruptibili dupliciter loqui |
| 651 possumus, uno modo, secundum naturam universalem; alio modo, | |
| 652 secundum naturam particularem. Natura quidem particularis est | |
| 653 propria virtus activa et conservativa uniuscuiusque rei. Et | |
| 654 secundum hanc, omnis corruptio et defectus est contra naturam, ut | |
| 655 dicitur in II de caelo, quia huiusmodi virtus intendit esse et | |
| 656 conservationem eius cuius est. Natura vero universalis est virtus | |
| 657 activa in aliquo universali principio naturae, puta in aliquo | |
| 658 caelestium corporum; vel alicuius superioris substantiae, secundum | |
| 659 quod etiam Deus a quibusdam dicitur natura naturans. Quae quidem | |
| 660 virtus intendit bonum et conservationem universi, ad quod exigitur | |
| 661 alternatio generationis et corruptionis in rebus. Et secundum hoc, | |
| 662 corruptiones et defectus rerum sunt naturales, non quidem secundum | |
| 663 inclinationem formae, quae est principium essendi et perfectionis; | |
| 664 sed secundum inclinationem materiae, quae proportionaliter | |
| 665 attribuitur tali formae secundum distributionem universalis | |
| 666 agentis. Et quamvis omnis forma intendat perpetuum esse quantum | |
| 667 potest, nulla tamen forma rei corruptibilis potest assequi | |
| 668 perpetuitatem sui, praeter animam rationalem, eo quod ipsa non est | |
| 669 subiecta omnino materiae corporali, sicut aliae formae; quinimmo | |
| 670 habet propriam operationem immaterialem, ut in primo habitum est. | |
| 671 Unde ex parte suae formae, naturalior est homini incorruptio quam | |
| 672 aliis rebus corruptibilibus. Sed quia et ipsa habet materiam ex | |
| 673 contrariis compositam, ex inclinatione materiae sequitur | |
| 674 corruptibilitas in toto. Et secundum hoc, homo est naturaliter | |
| 675 corruptibilis secundum naturam materiae sibi relictae, sed non | |
| 676 secundum naturam formae. Primae autem tres rationes procedunt ex | |
| 677 parte materiae, aliae vero tres procedunt ex parte formae. Unde ad | |
| 678 earum solutionem, considerandum est quod forma hominis, quae est | |
| 679 anima rationalis, secundum suam incorruptibilitatem proportionata | |
| 680 est suo fini, qui est beatitudo perpetua. Sed corpus humanum, quod | |
| 681 est corruptibile secundum suam naturam consideratum, quodammodo | |
| 682 proportionatum est suae formae, et quodammodo non. Duplex enim | |
| 683 conditio potest attendi in aliqua materia, una scilicet quam agens | |
| 684 eligit; alia quae non est ab agente electa, sed est secundum | |
| 685 conditionem naturalem materiae. Sicut faber ad faciendum cultellum | |
| 686 eligit materiam duram et ductilem, quae subtiliari possit ut sit | |
| 687 apta incisioni, et secundum hanc conditionem ferrum est materia | |
| 688 proportionata cultello, sed hoc quod ferrum sit frangibile et | |
| 689 rubiginem contrahens, consequitur ex naturali dispositione ferri, | |
| 690 nec hoc eligit artifex in ferro, sed magis repudiaret si posset. | |
| 691 Unde haec dispositio materiae non est proportionata intentioni | |
| 692 artificis, nec intentioni artis. Similiter corpus humanum est | |
| 693 materia electa a natura quantum ad hoc, quod est temperatae | |
| 694 complexionis, ut possit esse convenientissimum organum tactus et | |
| 695 aliarum virtutum sensitivarum et motivarum. Sed quod sit | |
| 696 corruptibile, hoc est ex conditione materiae, nec est electum a | |
| 697 natura, quin potius natura eligeret materiam incorruptibilem, si | |
| 698 posset. Sed Deus, cui subiacet omnis natura, in ipsa institutione | |
| 699 hominis supplevit defectum naturae, et dono iustitiae originalis | |
| 700 dedit corpori incorruptibilitatem quandam, ut in primo dictum est. | |
| 701 Et secundum hoc dicitur quod Deus mortem non fecit, et quod mors | |
| 53 | 702 est poena peccati.</p><p title="I-II q. 85 a. 6 ad arg."><a name="37236"><span class="ref">[37236] Iª-IIae q. 85 a. 6 ad arg.</span></a> Unde patet |
| 703 responsio ad obiecta.</p></div></div><div class="q" id="q86"><h2>Quaestio 86</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 86 pr."><a name="37237"><span class="ref">[37237] | |
| 704 Iª-IIae q. 86 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 705 macula peccati. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum macula |
| 706 animae sit effectus peccati. Secundo, utrum remaneat in anima post | |
| 53 | 707 actum peccati.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 86 a. 1 arg. 1"><a name="37238"><span class="ref">[37238] Iª-IIae q. 86 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 708 sic proceditur. Videtur quod peccatum non causet aliquam maculam in |
| 709 anima. Natura enim superior non potest inquinari ex contactu | |
| 710 naturae inferioris, unde radius solaris non inquinatur per tactum | |
| 711 corporum fetidorum, ut Augustinus dicit, in libro contra quinque | |
| 712 haereses. Sed anima humana est multo superioris naturae quam res | |
| 713 commutabiles, ad quas peccando convertitur. Ergo ex eis maculam non | |
| 53 | 714 contrahit peccando.</p><p title="I-II q. 86 a. 1 arg. 2"><a name="37239"><span class="ref">[37239] Iª-IIae q. 86 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 715 peccatum est principaliter in voluntate, ut supra dictum est. |
| 716 Voluntas autem est in ratione, ut dicitur in III de anima. Sed | |
| 717 ratio, sive intellectus, non maculatur ex consideratione | |
| 718 quarumcumque rerum, sed magis perficitur. Ergo nec voluntas ex | |
| 53 | 719 peccato maculatur.</p><p title="I-II q. 86 a. 1 arg. 3"><a name="37240"><span class="ref">[37240] Iª-IIae q. 86 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 720 si peccatum maculam causat, aut macula illa est aliquid positive, |
| 721 aut est privatio pura. Si sit aliquid positive, non potest esse | |
| 722 nisi dispositio vel habitus, nihil enim aliud videtur ex actu | |
| 723 causari. Dispositio autem et habitus non est, contingit enim, | |
| 724 remota dispositione vel habitu, adhuc remanere maculam; ut patet in | |
| 725 eo qui peccavit mortaliter prodigalitate, et postea transmutatur, | |
| 726 mortaliter peccando, in habitum vitii oppositi. Non ergo macula | |
| 727 ponit aliquid positive in anima. Similiter etiam nec est privatio | |
| 728 pura. Quia omnia peccata conveniunt ex parte aversionis et | |
| 729 privationis gratiae. Sequeretur ergo quod omnium peccatorum esset | |
| 53 | 730 macula una. Ergo macula non est effectus peccati.</p><p title="I-II q. 86 a. 1 s. c."><a name="37241"><span class="ref">[37241] Iª-IIae q. 86 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 731 est quod dicitur, Eccli. XLVII, Salomoni, <i>dedisti maculam in |
| 732 gloria tua</i>. Et Ephes. V, <i>ut exhiberet sibi gloriosam | |
| 733 Ecclesiam non habentem maculam aut rugam</i>. Et utrobique loquitur | |
| 53 | 734 de macula peccati. Ergo macula est effectus peccati.</p><p title="I-II q. 86 a. 1 co."><a name="37242"><span class="ref">[37242] Iª-IIae q. 86 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 735 dicendum quod macula proprie dicitur in corporalibus, quando |
| 736 aliquod corpus nitidum perdit suum nitorem ex contactu alterius | |
| 737 corporis, sicut vestis et aurum et argentum, aut aliud huiusmodi. | |
| 738 In rebus autem spiritualibus ad similitudinem huius oportet maculam | |
| 739 dici. Habet autem anima hominis duplicem nitorem, unum quidem ex | |
| 740 refulgentia luminis naturalis rationis, per quam dirigitur in suis | |
| 741 actibus; alium vero ex refulgentia divini luminis, scilicet | |
| 742 sapientiae et gratiae, per quam etiam homo perficitur ad bene et | |
| 743 decenter agendum. Est autem quasi quidam animae tactus, quando | |
| 744 inhaeret aliquibus rebus per amorem. Cum autem peccat, adhaeret | |
| 745 rebus aliquibus contra lumen rationis et divinae legis, ut ex | |
| 746 supradictis patet. Unde ipsum detrimentum nitoris ex tali contactu | |
| 53 | 747 proveniens, macula animae metaphorice vocatur.</p><p title="I-II q. 86 a. 1 ad 1"><a name="37243"><span class="ref">[37243] Iª-IIae q. 86 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 748 ergo dicendum quod anima non inquinatur ex rebus inferioribus |
| 749 virtute earum, quasi agentibus eis in animam, sed magis e converso | |
| 750 anima sua actione se inquinat, inordinate eis inhaerendo, contra | |
| 53 | 751 lumen rationis et divinae legis.</p><p title="I-II q. 86 a. 1 ad 2"><a name="37244"><span class="ref">[37244] Iª-IIae q. 86 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 752 dicendum quod actio intellectus perficitur secundum quod res |
| 753 intelligibiles sunt in intellectu per modum ipsius intellectus, et | |
| 754 ideo intellectus ex eis non inficitur, sed magis perficitur. Sed | |
| 755 actus voluntatis consistit in motu ad ipsas res, ita quod amor | |
| 756 conglutinat animam rei amatae. Et ex hoc anima maculatur, quando in | |
| 757 ordinate inhaeret; secundum illud Osee IX, <i>facti sunt | |
| 53 | 758 abominabiles, sicut ea quae dilexerunt</i>.</p><p title="I-II q. 86 a. 1 ad 3"><a name="37245"><span class="ref">[37245] Iª-IIae q. 86 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 759 dicendum quod macula non est aliquid positive in anima, nec |
| 760 significat privationem solam, sed significat privationem quandam | |
| 761 nitoris animae in ordine ad suam causam, quae est peccatum. Et ideo | |
| 762 diversa peccata diversas maculas inducunt. Et est simile de umbra, | |
| 763 quae est privatio luminis ex obiecto alicuius corporis, et secundum | |
| 53 | 764 diversitatem corporum obiectorum diversificantur umbrae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 86 a. 2 arg. 1"><a name="37246"><span class="ref">[37246] Iª-IIae q. 86 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 765 sic proceditur. Videtur quod macula non maneat in anima post actum |
| 766 peccati. Nihil enim manet in anima post actum, nisi habitus vel | |
| 767 dispositio. Sed macula non est habitus vel dispositio, ut supra | |
| 53 | 768 habitum est. Ergo macula non manet in anima post actum peccati.</p><p title="I-II q. 86 a. 2 arg. 2"><a name="37247"><span class="ref">[37247] Iª-IIae q. 86 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 769 hoc modo se habet macula ad peccatum, sicut umbra ad corpus, ut |
| 770 supra dictum est. Sed transeunte corpore, non manet umbra. Ergo, | |
| 53 | 771 transeunte actu peccati, non manet macula.</p><p title="I-II q. 86 a. 2 arg. 3"><a name="37248"><span class="ref">[37248] Iª-IIae q. 86 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 772 omnis effectus dependet ex sua causa. Causa autem maculae est actus |
| 773 peccati. Ergo, remoto actu peccati, non remanet macula in | |
| 53 | 774 anima.</p><p title="I-II q. 86 a. 2 s. c."><a name="37249"><span class="ref">[37249] Iª-IIae q. 86 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 775 est quod dicitur Iosue XXII, <i>an parum vobis est quod peccastis |
| 776 in Beelphegor, et usque in praesentem diem macula huius sceleris in | |
| 53 | 777 vobis permanet?</i></p><p title="I-II q. 86 a. 2 co."><a name="37250"><span class="ref">[37250] Iª-IIae q. 86 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 778 dicendum quod macula peccati remanet in anima, etiam transeunte |
| 779 actu peccati. Cuius ratio est quia macula, sicut dictum est, | |
| 780 importat quendam defectum nitoris propter recessum a lumine | |
| 781 rationis vel divinae legis. Et ideo quandiu homo manet extra | |
| 782 huiusmodi lumen, manet in eo macula peccati, sed postquam redit ad | |
| 783 lumen divinum et ad lumen rationis, quod fit per gratiam, tunc | |
| 784 macula cessat. Licet autem cesset actus peccati, quo homo discessit | |
| 785 a lumine rationis vel legis divinae, non tamen statim homo ad illud | |
| 786 redit in quo fuerat, sed requiritur aliquis motus voluntatis | |
| 787 contrarius primo motui. Sicut si aliquis sit distans alicui per | |
| 788 aliquem motum, non statim cessante motu fit ei propinquus, sed | |
| 53 | 789 oportet quod appropinquet rediens per motum contrarium.</p><p title="I-II q. 86 a. 2 ad 1"><a name="37251"><span class="ref">[37251] Iª-IIae q. 86 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 790 ergo dicendum quod post actum peccati nihil positive remanet in |
| 791 anima nisi dispositio vel habitus, remanet tamen aliquid privative, | |
| 53 | 792 scilicet privatio coniunctionis ad divinum lumen.</p><p title="I-II q. 86 a. 2 ad 2"><a name="37252"><span class="ref">[37252] Iª-IIae q. 86 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 793 dicendum quod, transeunte obstaculo corporis, remanet corpus |
| 794 diaphanum in aequali propinquitate et habitudine ad corpus | |
| 795 illuminans, et ideo statim umbra transit. Sed remoto actu peccati, | |
| 796 non remanet anima in eadem habitudine ad Deum. Unde non est similis | |
| 53 | 797 ratio.</p><p title="I-II q. 86 a. 2 ad 3"><a name="37253"><span class="ref">[37253] Iª-IIae q. 86 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 798 dicendum quod actus peccati facit distantiam a Deo, quam quidem |
| 799 distantiam sequitur defectus nitoris, hoc modo sicut motus localis | |
| 800 facit localem distantiam. Unde sicut, cessante motu, non tollitur | |
| 801 distantia localis; ita nec, cessante actu peccati, tollitur | |
| 53 | 802 macula.</p></div></div><div class="q" id="q87"><h2>Quaestio 87</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 87 pr."><a name="37254"><span class="ref">[37254] |
| 803 Iª-IIae q. 87 pr.</span></a> Deinde considerandum est de reatu | |
| 28 | 804 poenae. Et primo, de ipso reatu; secundo, de mortali et veniali |
| 805 peccato, quae distinguuntur secundum reatum. Circa primum | |
| 806 quaeruntur octo. Primo, utrum reatus poenae sit effectus peccati. | |
| 807 Secundo, utrum peccatum possit esse poena alterius peccati. Tertio, | |
| 808 utrum aliquod peccatum faciat reum aeterna poena. Quarto, utrum | |
| 809 faciat reum poena infinita secundum quantitatem. Quinto, utrum omne | |
| 810 peccatum faciat reum aeterna et infinita poena. Sexto, utrum reatus | |
| 811 poenae possit remanere post peccatum. Septimo, utrum omnis poena | |
| 812 inferatur pro aliquo peccato. Octavo, utrum unus sit reus poenae | |
| 53 | 813 pro peccato alterius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 87 a. 1 arg. 1"><a name="37255"><span class="ref">[37255] Iª-IIae q. 87 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 814 sic proceditur. Videtur quod reatus poenae non sit effectus |
| 815 peccati. Quod enim per accidens se habet ad aliquid, non videtur | |
| 816 esse proprius effectus eius. Sed reatus poenae per accidens se | |
| 817 habet ad peccatum, cum sit praeter intentionem peccantis. Ergo | |
| 53 | 818 reatus poenae non est effectus peccati.</p><p title="I-II q. 87 a. 1 arg. 2"><a name="37256"><span class="ref">[37256] Iª-IIae q. 87 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 819 malum non est causa boni. Sed poena bona est, cum sit iusta, et a |
| 53 | 820 Deo. Ergo non est effectus peccati, quod est malum.</p><p title="I-II q. 87 a. 1 arg. 3"><a name="37257"><span class="ref">[37257] Iª-IIae q. 87 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 821 Augustinus dicit, in I Confess., quod <i>omnis inordinatus animus |
| 822 sibi ipsi est poena</i>. Sed poena non causat reatum alterius | |
| 823 poenae, quia sic iretur in infinitum. Ergo peccatum non causat | |
| 53 | 824 reatum poenae.</p><p title="I-II q. 87 a. 1 s. c."><a name="37258"><span class="ref">[37258] Iª-IIae q. 87 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 825 est quod dicitur Rom. II, <i>tribulatio et angustia in animam omnem |
| 826 operantis malum</i>. Sed operari malum est peccare. Ergo peccatum | |
| 827 inducit poenam, quae nomine tribulationis et angustiae | |
| 53 | 828 designatur.</p><p title="I-II q. 87 a. 1 co."><a name="37259"><span class="ref">[37259] Iª-IIae q. 87 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 829 dicendum quod ex rebus naturalibus ad res humanas derivatur ut id |
| 830 quod contra aliquid insurgit, ab eo detrimentum patiatur. Videmus | |
| 831 enim in rebus naturalibus quod unum contrarium vehementius agit, | |
| 832 altero contrario superveniente, propter quod aquae calefactae magis | |
| 833 congelantur, ut dicitur in I Meteor. Unde in hominibus hoc ex | |
| 834 naturali inclinatione invenitur, ut unusquisque deprimat eum qui | |
| 835 contra ipsum insurgit. Manifestum est autem quod quaecumque | |
| 836 continentur sub aliquo ordine, sunt quodammodo unum in ordine ad | |
| 837 principium ordinis. Unde quidquid contra ordinem aliquem insurgit, | |
| 838 consequens est ut ab ipso ordine, vel principe ordinis, deprimatur. | |
| 839 Cum autem peccatum sit actus inordinatus, manifestum est quod | |
| 840 quicumque peccat, contra aliquem ordinem agit. Et ideo ab ipso | |
| 841 ordine consequens est quod deprimatur. Quae quidem depressio poena | |
| 842 est. Unde secundum tres ordines quibus subditur humana voluntas, | |
| 843 triplici poena potest homo puniri. Primo quidem enim subditur | |
| 844 humana natura ordini propriae rationis; secundo, ordini exterioris | |
| 845 hominis gubernantis vel spiritualiter vel temporaliter, politice | |
| 846 seu oeconomice; tertio, subditur universali ordini divini | |
| 847 regiminis. Quilibet autem horum ordinum per peccatum pervertitur, | |
| 848 dum ille qui peccat, agit et contra rationem, et contra legem | |
| 849 humanam, et contra legem divinam. Unde triplicem poenam incurrit, | |
| 850 unam quidem a seipso, quae est conscientiae remorsus, aliam vero ab | |
| 53 | 851 homine, tertiam vero a Deo.</p><p title="I-II q. 87 a. 1 ad 1"><a name="37260"><span class="ref">[37260] Iª-IIae q. 87 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 852 ergo dicendum quod poena consequitur peccatum inquantum malum est, |
| 853 ratione suae inordinationis. Unde sicut malum est per accidens in | |
| 854 actu peccantis, praeter intentionem ipsius, ita et reatus | |
| 53 | 855 poenae.</p><p title="I-II q. 87 a. 1 ad 2"><a name="37261"><span class="ref">[37261] Iª-IIae q. 87 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 856 dicendum quod poena quidem iusta esse potest et a Deo et ab homine |
| 857 inflicta, unde ipsa poena non est effectus peccati directe, sed | |
| 858 solum dispositive. Sed peccatum facit hominem esse reum poenae, | |
| 859 quod est malum, dicit enim Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod | |
| 860 <i>puniri non est malum, sed fieri poena dignum</i>. Unde reatus | |
| 53 | 861 poenae directe ponitur effectus peccati.</p><p title="I-II q. 87 a. 1 ad 3"><a name="37262"><span class="ref">[37262] Iª-IIae q. 87 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 862 dicendum quod poena illa inordinati animi debetur peccato ex hoc |
| 863 quod ordinem rationis pervertit. Fit autem reus alterius poenae, | |
| 53 | 864 per hoc quod pervertit ordinem legis divinae vel humanae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 87 a. 2 arg. 1"><a name="37263"><span class="ref">[37263] Iª-IIae q. 87 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 865 sic proceditur. Videtur quod peccatum non possit esse poena |
| 866 peccati. Poenae enim sunt inductae ut per eas homines reducantur ad | |
| 867 bonum virtutis, ut patet per philosophum, in X Ethic. Sed per | |
| 868 peccatum non reducitur homo in bonum virtutis, sed in oppositum. | |
| 53 | 869 Ergo peccatum non est poena peccati.</p><p title="I-II q. 87 a. 2 arg. 2"><a name="37264"><span class="ref">[37264] Iª-IIae q. 87 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 870 poenae iustae sunt a Deo, ut patet per Augustinum, in libro |
| 871 octoginta trium quaest. Peccatum autem non est a Deo, et est | |
| 53 | 872 iniustum. Non ergo peccatum potest esse poena peccati.</p><p title="I-II q. 87 a. 2 arg. 3"><a name="37265"><span class="ref">[37265] Iª-IIae q. 87 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 873 de ratione poenae est quod sit contra voluntatem. Sed peccatum est |
| 874 a voluntate, ut ex supradictis patet. Ergo peccatum non potest esse | |
| 53 | 875 poena peccati.</p><p title="I-II q. 87 a. 2 s. c."><a name="37266"><span class="ref">[37266] Iª-IIae q. 87 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 876 est quod Gregorius dicit, super Ezech., quod quaedam peccata sunt |
| 53 | 877 poenae peccati.</p><p title="I-II q. 87 a. 2 co."><a name="37267"><span class="ref">[37267] Iª-IIae q. 87 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 878 dicendum quod de peccato dupliciter loqui possumus, per se, et per |
| 879 accidens. Per se quidem nullo modo peccatum potest esse poena | |
| 880 peccati. Peccatum enim per se consideratur secundum quod egreditur | |
| 881 a voluntate, sic enim habet rationem culpae. De ratione autem | |
| 882 poenae est quod sit contra voluntatem, ut in primo habitum est. | |
| 883 Unde manifestum est quod nullo modo, per se loquendo, peccatum | |
| 884 potest esse poena peccati. Per accidens autem peccatum potest esse | |
| 885 poena peccati, tripliciter. Primo quidem, ex parte causae quae est | |
| 886 remotio prohibentis. Sunt enim causae inclinantes ad peccatum | |
| 887 passiones, tentatio Diaboli, et alia huiusmodi; quae quidem causae | |
| 888 impediuntur per auxilium divinae gratiae, quae subtrahitur per | |
| 889 peccatum. Unde cum ipsa subtractio gratiae sit quaedam poena, et a | |
| 890 Deo, ut supra dictum est; sequitur quod per accidens etiam peccatum | |
| 891 quod ex hoc sequitur, poena dicatur. Et hoc modo loquitur | |
| 892 apostolus, Rom. I, dicens, <i>propter quod tradidit eos Deus in | |
| 893 desideria cordis eorum</i>, quae sunt animae passiones, quia | |
| 894 scilicet deserti homines ab auxilio divinae gratiae, vincuntur a | |
| 895 passionibus. Et hoc modo semper peccatum dicitur esse poena | |
| 896 praecedentis peccati. Alio modo ex parte substantiae actus, quae | |
| 897 afflictionem inducit, sive sit actus interior, ut patet in ira et | |
| 898 invidia; sive actus exterior, ut patet cum aliqui gravi labore | |
| 899 opprimuntur et damno, ut expleant actum peccati, secundum illud | |
| 900 Sap. V, <i>lassati sumus in via iniquitatis</i>. Tertio modo, ex | |
| 901 parte effectus, ut scilicet aliquod peccatum dicatur poena respectu | |
| 902 effectus consequentis. Et his duobus ultimis modis, unum peccatum | |
| 53 | 903 non solum est poena praecedentis peccati, sed etiam sui.</p><p title="I-II q. 87 a. 2 ad 1"><a name="37268"><span class="ref">[37268] Iª-IIae q. 87 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 904 ergo dicendum quod hoc etiam quod aliqui puniuntur a Deo, dum |
| 905 permittit eos in aliqua peccata profluere, ad bonum virtutis | |
| 906 ordinatur. Quandoque quidem etiam ipsorum qui peccant, cum scilicet | |
| 907 post peccatum humiliores et cautiores resurgunt. Semper autem est | |
| 908 ad emendationem aliorum, qui videntes aliquos ruere de peccato in | |
| 909 peccatum, magis reformidant peccare. In aliis autem duobus modis, | |
| 910 manifestum est quod poena ordinatur ad emendationem quia hoc ipsum | |
| 911 quod homo laborem et detrimentum patitur in peccando, natum est | |
| 53 | 912 retrahere homines a peccato.</p><p title="I-II q. 87 a. 2 ad 2"><a name="37269"><span class="ref">[37269] Iª-IIae q. 87 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 913 dicendum quod ratio illa procedit de peccato secundum se.</p><p title="I-II q. 87 a. 2 ad 3"><a name="37270"><span class="ref">[37270] Iª-IIae q. 87 a. 2 ad 3</span></a> Et similiter | |
| 914 dicendum est ad tertium.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 87 a. 3 arg. 1"><a name="37271"><span class="ref">[37271] Iª-IIae q. 87 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 915 sic proceditur. Videtur quod nullum peccatum inducat reatum |
| 916 aeternae poenae. Poena enim iusta adaequatur culpae, iustitia enim | |
| 917 aequalitas est. Unde dicitur Isaiae XXVII, <i>in mensura contra | |
| 918 mensuram, cum abiecta fuerit, iudicabit eam</i>. Sed peccatum est | |
| 53 | 919 temporale. Ergo non inducit reatum poenae aeternae.</p><p title="I-II q. 87 a. 3 arg. 2"><a name="37272"><span class="ref">[37272] Iª-IIae q. 87 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 920 poenae medicinae quaedam sunt, ut dicitur in II Ethic. Sed nulla |
| 921 medicina debet esse infinita, quia ordinatur ad finem; <i>quod | |
| 922 autem ordinatur ad finem, non est infinitum</i>, ut philosophus | |
| 53 | 923 dicit, in I Polit. Ergo nulla poena debet esse infinita.</p><p title="I-II q. 87 a. 3 arg. 3"><a name="37273"><span class="ref">[37273] Iª-IIae q. 87 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 924 nullus semper facit aliquid, nisi propter se in ipso delectetur. |
| 925 <i>Sed Deus non delectatur in perditione hominum</i>, ut dicitur | |
| 53 | 926 Sap. I. Ergo non puniet homines poena sempiterna.</p><p title="I-II q. 87 a. 3 arg. 4"><a name="37274"><span class="ref">[37274] Iª-IIae q. 87 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 927 nihil quod est per accidens, est infinitum. Sed poena est per |
| 928 accidens, non est enim secundum naturam eius qui punitur. Ergo non | |
| 53 | 929 potest in infinitum durare.</p><p title="I-II q. 87 a. 3 s. c."><a name="37275"><span class="ref">[37275] Iª-IIae q. 87 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 930 est quod dicitur Matth. XXV, <i>ibunt hi in supplicium |
| 931 aeternum</i>. Et Marc. III dicitur, <i>qui autem blasphemaverit in | |
| 932 spiritum sanctum, non habebit remissionem in aeternum, sed erit | |
| 53 | 933 reus aeterni delicti</i>.</p><p title="I-II q. 87 a. 3 co."><a name="37276"><span class="ref">[37276] Iª-IIae q. 87 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 934 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum ex hoc inducit |
| 935 reatum poenae, quod pervertit aliquem ordinem. Manente autem causa, | |
| 936 manet effectus. Unde quandiu perversitas ordinis remanet, necesse | |
| 937 est quod remaneat reatus poenae. Pervertit autem aliquis ordinem | |
| 938 quandoque quidem reparabiliter, quandoque autem irreparabiliter. | |
| 939 Semper enim defectus quo subtrahitur principium, irreparabilis est, | |
| 940 si autem salvetur principium, eius virtute defectus reparari | |
| 941 possunt. Sicut si corrumpatur principium visivum, non potest fieri | |
| 942 visionis reparatio, nisi sola virtute divina, si vero, salvo | |
| 943 principio visivo, aliqua impedimenta adveniant visioni, reparari | |
| 944 possunt per naturam vel per artem. Cuiuslibet autem ordinis est | |
| 945 aliquod principium, per quod aliquis fit particeps illius ordinis. | |
| 946 Et ideo si per peccatum corrumpatur principium ordinis quo voluntas | |
| 947 hominis subditur Deo, erit inordinatio, quantum est de se, | |
| 948 irreparabilis, etsi reparari possit virtute divina. Principium | |
| 949 autem huius ordinis est ultimus finis, cui homo inhaeret per | |
| 950 caritatem. Et ideo quaecumque peccata avertunt a Deo, caritatem | |
| 53 | 951 auferentia, quantum est de se, inducunt reatum aeternae poenae.</p><p title="I-II q. 87 a. 3 ad 1"><a name="37277"><span class="ref">[37277] Iª-IIae q. 87 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 952 ergo dicendum quod poena peccato proportionatur secundum |
| 953 acerbitatem, tam in iudicio divino quam in humano, sicut Augustinus | |
| 954 dicit, XXI de Civ. Dei, in nullo iudicio requiritur ut poena | |
| 955 adaequetur culpae secundum durationem. Non enim quia adulterium vel | |
| 956 homicidium in momento committitur, propter hoc momentanea poena | |
| 957 punitur, sed quandoque quidem perpetuo carcere vel exilio, | |
| 958 quandoque etiam morte. In qua non consideratur occisionis mora, sed | |
| 959 potius quod in perpetuum auferatur a societate viventium, et sic | |
| 960 repraesentat suo modo aeternitatem poenae inflictae divinitus. | |
| 961 Iustum autem est, secundum Gregorium, quod qui in suo aeterno | |
| 962 peccavit contra Deum, in aeterno Dei puniatur. Dicitur autem | |
| 963 aliquis in suo aeterno peccasse, non solum secundum continuationem | |
| 964 actus in tota hominis vita durantis, sed quia ex hoc ipso quod | |
| 965 finem in peccato constituit, voluntatem habet in aeternum peccandi. | |
| 966 Unde dicit Gregorius, XXXIV Moral., quod <i>iniqui voluissent sine | |
| 967 fine vivere, ut sine fine potuissent in iniquitatibus | |
| 53 | 968 permanere</i>.</p><p title="I-II q. 87 a. 3 ad 2"><a name="37278"><span class="ref">[37278] Iª-IIae q. 87 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 969 dicendum quod poena etiam quae secundum leges humanas infligitur, |
| 970 non semper est medicinalis ei qui punitur, sed solum aliis, sicut | |
| 971 cum latro suspenditur, non ut ipse emendetur, sed propter alios, ut | |
| 972 saltem metu poenae peccare desistant; secundum illud Prov. XIX, | |
| 973 <i>pestilente flagellato, stultus sapientior erit</i>. Sic igitur | |
| 974 et aeternae poenae reproborum a Deo inflictae, sunt medicinales his | |
| 975 qui consideratione poenarum abstinent a peccatis; secundum illud | |
| 976 Psalmi LIX, <i>dedisti metuentibus te significationem, ut fugiant a | |
| 53 | 977 facie arcus, ut liberentur dilecti tui</i>.</p><p title="I-II q. 87 a. 3 ad 3"><a name="37279"><span class="ref">[37279] Iª-IIae q. 87 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 978 dicendum quod Deus non delectatur in poenis propter ipsas; sed |
| 53 | 979 delectatur in ordine suae iustitiae, quae haec requirit.</p><p title="I-II q. 87 a. 3 ad 4"><a name="37280"><span class="ref">[37280] Iª-IIae q. 87 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 980 dicendum quod poena, etsi per accidens ordinetur ad naturam, per se |
| 981 tamen ordinatur ad privationem ordinis et ad Dei iustitiam. Et | |
| 53 | 982 ideo, durante inordinatione, semper durat poena.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 87 a. 4 arg. 1"><a name="37281"><span class="ref">[37281] Iª-IIae q. 87 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 983 sic proceditur. Videtur quod peccato debeatur poena infinita |
| 984 secundum quantitatem. Dicitur enim Ierem. X, <i>corripe me, domine, | |
| 985 veruntamen in iudicio, et non in furore tuo, ne forte ad nihilum | |
| 986 redigas me</i>. Ira autem vel furor Dei metaphorice significat | |
| 987 vindictam divinae iustitiae, redigi autem in nihilum est poena | |
| 988 infinita, sicut et ex nihilo aliquid facere est virtutis infinitae. | |
| 989 Ergo secundum vindictam divinam, peccatum punitur poena infinita | |
| 53 | 990 secundum quantitatem.</p><p title="I-II q. 87 a. 4 arg. 2"><a name="37282"><span class="ref">[37282] Iª-IIae q. 87 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 991 quantitati culpae respondet quantitas poenae; secundum illud |
| 992 Deuteron. XXV, <i>pro mensura peccati erit et plagarum modus</i>. | |
| 993 Sed peccatum quod contra Deum committitur, est infinitum, tanto | |
| 994 enim gravius est peccatum, quanto maior est persona contra quam | |
| 995 peccatur, sicut gravius peccatum est percutere principem quam | |
| 996 percutere hominem privatum; Dei autem magnitudo est infinita. Ergo | |
| 997 poena infinita debetur pro peccato quod contra Deum | |
| 53 | 998 committitur.</p><p title="I-II q. 87 a. 4 arg. 3"><a name="37283"><span class="ref">[37283] Iª-IIae q. 87 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 999 dupliciter est aliquid infinitum, duratione scilicet, et |
| 1000 quantitate. Sed duratione est poena infinita. Ergo et | |
| 53 | 1001 quantitate.</p><p title="I-II q. 87 a. 4 s. c."><a name="37284"><span class="ref">[37284] Iª-IIae q. 87 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1002 est quia secundum hoc omnium mortalium peccatorum poenae essent |
| 53 | 1003 aequales, non enim est infinitum infinito maius.</p><p title="I-II q. 87 a. 4 co."><a name="37285"><span class="ref">[37285] Iª-IIae q. 87 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1004 dicendum quod poena proportionatur peccato. In peccato autem duo |
| 1005 sunt. Quorum unum est aversio ab incommutabili bono, quod est | |
| 1006 infinitum, unde ex hac parte peccatum est infinitum. Aliud quod est | |
| 1007 in peccato, est inordinata conversio ad commutabile bonum. Et ex | |
| 1008 hac parte peccatum est finitum, tum quia ipsum bonum commutabile | |
| 1009 est finitum; tum quia ipsa conversio est finita, non enim possunt | |
| 1010 esse actus creaturae infiniti. Ex parte igitur aversionis, | |
| 1011 respondet peccato poena damni, quae etiam est infinita, est enim | |
| 1012 amissio infiniti boni, scilicet Dei. Ex parte autem inordinatae | |
| 53 | 1013 conversionis, respondet ei poena sensus, quae etiam est finita.</p><p title="I-II q. 87 a. 4 ad 1"><a name="37286"><span class="ref">[37286] Iª-IIae q. 87 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1014 ergo dicendum quod omnino redigi in nihilum eum qui peccat, non |
| 1015 convenit divinae iustitiae, quia repugnat perpetuitati poenae, quae | |
| 1016 est secundum divinam iustitiam, ut dictum est. Sed in nihilum | |
| 1017 redigi dicitur qui spiritualibus bonis privatur; secundum illud I | |
| 53 | 1018 Cor. XIII, <i>si non habuero caritatem, nihil sum</i>.</p><p title="I-II q. 87 a. 4 ad 2"><a name="37287"><span class="ref">[37287] Iª-IIae q. 87 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1019 dicendum quod ratio illa procedit de peccato ex parte aversionis, |
| 53 | 1020 sic enim homo contra Deum peccat.</p><p title="I-II q. 87 a. 4 ad 3"><a name="37288"><span class="ref">[37288] Iª-IIae q. 87 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1021 dicendum quod duratio poenae respondet durationi culpae, non quidem |
| 1022 ex parte actus, sed ex parte maculae, qua durante manet reatus | |
| 1023 poenae. Sed acerbitas poenae respondet gravitati culpae. Culpa | |
| 1024 autem quae est irreparabilis, de se habet quod perpetuo duret, et | |
| 1025 ideo debetur ei poena aeterna. Non autem ex parte conversionis | |
| 1026 habet infinitatem, et ideo non debetur ei ex hac parte poena | |
| 53 | 1027 infinita secundum quantitatem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 87 a. 5 arg. 1"><a name="37289"><span class="ref">[37289] Iª-IIae q. 87 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1028 sic proceditur. Videtur quod omne peccatum inducat reatum poenae |
| 1029 aeternae. Poena enim, ut dictum est, proportionatur culpae. Sed | |
| 1030 poena aeterna differt a temporali in infinitum. Nullum autem | |
| 1031 peccatum differre videtur ab altero in infinitum, cum omne peccatum | |
| 1032 sit humanus actus, qui infinitus esse non potest. Cum ergo alicui | |
| 1033 peccato debeatur poena aeterna, sicut dictum est, videtur quod | |
| 53 | 1034 nulli peccato debeatur poena temporalis tantum.</p><p title="I-II q. 87 a. 5 arg. 2"><a name="37290"><span class="ref">[37290] Iª-IIae q. 87 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1035 peccatum originale est minimum peccatorum, unde et Augustinus |
| 1036 dicit, in Enchirid., quod <i>mitissima poena est eorum qui pro solo | |
| 1037 peccato originali puniuntur</i>. Sed peccato originali debetur | |
| 1038 poena perpetua, nunquam enim videbunt regnum Dei pueri qui sine | |
| 1039 Baptismo decesserunt cum originali peccato; ut patet per id quod | |
| 1040 dominus dicit, Ioan. III, <i>nisi quis renatus fuerit denuo, non | |
| 1041 potest videre regnum Dei</i>. Ergo multo magis omnium aliorum | |
| 53 | 1042 peccatorum poena erit aeterna.</p><p title="I-II q. 87 a. 5 arg. 3"><a name="37291"><span class="ref">[37291] Iª-IIae q. 87 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1043 peccato non debetur maior poena ex hoc quod alteri peccato |
| 1044 adiungitur, cum utrumque peccatum suam habeat poenam taxatam | |
| 1045 secundum divinam iustitiam. Sed peccato veniali debetur poena | |
| 1046 aeterna, si cum mortali peccato inveniatur in aliquo damnato, quia | |
| 1047 in Inferno nulla potest esse remissio. Ergo peccato veniali | |
| 1048 simpliciter debetur poena aeterna. Nulli ergo peccato debetur poena | |
| 53 | 1049 temporalis.</p><p title="I-II q. 87 a. 5 s. c."><a name="37292"><span class="ref">[37292] Iª-IIae q. 87 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1050 est quod Gregorius dicit, in IV Dialog., quod quaedam leviores |
| 1051 culpae post hanc vitam remittuntur. Non ergo omnia peccata aeterna | |
| 53 | 1052 poena puniuntur.</p><p title="I-II q. 87 a. 5 co."><a name="37293"><span class="ref">[37293] Iª-IIae q. 87 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1053 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum causat reatum |
| 1054 poenae aeternae, inquantum irreparabiliter repugnat ordini divinae | |
| 1055 iustitiae, per hoc scilicet quod contrariatur ipsi principio | |
| 1056 ordinis, quod est ultimus finis. Manifestum est autem quod in | |
| 1057 quibusdam peccatis est quidem aliqua inordinatio, non tamen per | |
| 1058 contrarietatem ad ultimum finem, sed solum circa ea quae sunt ad | |
| 1059 finem, inquantum plus vel minus debite eis intenditur, salvato | |
| 1060 tamen ordine ad ultimum finem, puta cum homo, etsi nimis ad aliquam | |
| 1061 rem temporalem afficiatur, non tamen pro ea vellet Deum offendere, | |
| 1062 aliquid contra praeceptum eius faciendo. Unde huiusmodi peccatis | |
| 53 | 1063 non debetur aeterna poena, sed temporalis.</p><p title="I-II q. 87 a. 5 ad 1"><a name="37294"><span class="ref">[37294] Iª-IIae q. 87 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1064 ergo dicendum quod peccata non differunt in infinitum ex parte |
| 1065 conversionis ad bonum commutabile, in qua consistit substantia | |
| 1066 actus, differunt autem in infinitum ex parte aversionis. Nam | |
| 1067 quaedam peccata committuntur per aversionem ab ultimo fine, quaedam | |
| 1068 vero per inordinationem circa ea quae sunt ad finem. Finis autem | |
| 53 | 1069 ultimus ab his quae sunt ad finem, in infinitum differt.</p><p title="I-II q. 87 a. 5 ad 2"><a name="37295"><span class="ref">[37295] Iª-IIae q. 87 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1070 dicendum quod peccato originali non debetur poena aeterna ratione |
| 1071 suae gravitatis, sed ratione conditionis subiecti, scilicet hominis | |
| 53 | 1072 qui sine gratia invenitur, per quam solam fit remissio poenae.</p><p title="I-II q. 87 a. 5 ad 3"><a name="37296"><span class="ref">[37296] Iª-IIae q. 87 a. 5 ad 3</span></a> Et similiter |
| 28 | 1073 dicendum est ad tertium, de veniali peccato. Aeternitas enim poenae |
| 1074 non respondet quantitati culpae, sed irremissibilitati ipsius, ut | |
| 53 | 1075 dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 87 a. 6 arg. 1"><a name="37297"><span class="ref">[37297] Iª-IIae q. 87 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 1076 sic proceditur. Videtur quod reatus poenae non remaneat post |
| 1077 peccatum. Remota enim causa, removetur effectus. Sed peccatum est | |
| 1078 causa reatus poenae. Ergo, remoto peccato, cessat reatus | |
| 53 | 1079 poenae.</p><p title="I-II q. 87 a. 6 arg. 2"><a name="37298"><span class="ref">[37298] Iª-IIae q. 87 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1080 peccatum removetur per hoc quod homo ad virtutem redit. Sed |
| 1081 virtuoso non debetur poena, sed magis praemium. Ergo, remoto | |
| 53 | 1082 peccato, non remanet reatus poenae.</p><p title="I-II q. 87 a. 6 arg. 3"><a name="37299"><span class="ref">[37299] Iª-IIae q. 87 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1083 poenae sunt medicinae, ut dicitur in II Ethic. Sed postquam aliquis |
| 1084 iam est ab infirmitate curatus, non adhibetur sibi medicina. Ergo, | |
| 53 | 1085 remoto peccato, non remanet debitum poenae.</p><p title="I-II q. 87 a. 6 s. c."><a name="37300"><span class="ref">[37300] Iª-IIae q. 87 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1086 est quod dicitur II Reg. XII, quod <i>David dixit ad Nathan, |
| 1087 peccavi domino. Dixitque Nathan ad David, dominus quoque transtulit | |
| 1088 peccatum tuum, non morieris. Veruntamen quia blasphemare fecisti | |
| 1089 inimicos nomen domini, filius qui natus est tibi, morte | |
| 1090 morietur</i>. Punitur ergo aliquis a Deo etiam postquam ei peccatum | |
| 53 | 1091 dimittitur. Et sic reatus poenae remanet, peccato remoto.</p><p title="I-II q. 87 a. 6 co."><a name="37301"><span class="ref">[37301] Iª-IIae q. 87 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1092 dicendum quod in peccato duo possunt considerari, scilicet actus |
| 1093 culpae, et macula sequens. Planum est autem quod, cessante actu | |
| 1094 peccati, remanet reatus, in omnibus peccatis actualibus. Actus enim | |
| 1095 peccati facit hominem reum poenae, inquantum transgreditur ordinem | |
| 1096 divinae iustitiae; ad quem non redit nisi per quandam | |
| 1097 recompensationem poenae, quae ad aequalitatem iustitiae reducit; ut | |
| 1098 scilicet qui plus voluntati suae indulsit quam debuit, contra | |
| 1099 mandatum Dei agens, secundum ordinem divinae iustitiae, aliquid | |
| 1100 contra illud quod vellet, spontaneus vel invitus patiatur. Quod | |
| 1101 etiam in iniuriis hominibus factis observatur, ut per | |
| 1102 recompensationem poenae reintegretur aequalitas iustitiae. Unde | |
| 1103 patet quod, cessante actu peccati vel iniuriae illatae, adhuc | |
| 1104 remanet debitum poenae. Sed si loquamur de ablatione peccati | |
| 1105 quantum ad maculam, sic manifestum est quod macula peccati ab anima | |
| 1106 auferri non potest, nisi per hoc quod anima Deo coniungitur, per | |
| 1107 cuius distantiam detrimentum proprii nitoris incurrebat, quod est | |
| 1108 macula, ut supra dictum est. Coniungitur autem homo Deo per | |
| 1109 voluntatem. Unde macula peccati ab homine tolli non potest nisi | |
| 1110 voluntas hominis ordinem divinae iustitiae acceptet, ut scilicet | |
| 1111 vel ipse poenam sibi spontaneus assumat in recompensationem culpae | |
| 1112 praeteritae, vel etiam a Deo illatam patienter sustineat, utroque | |
| 1113 enim modo poena rationem satisfactionis habet. Poena autem | |
| 1114 satisfactoria diminuit aliquid de ratione poenae. Est enim de | |
| 1115 ratione poenae quod sit contra voluntatem. Poena autem | |
| 1116 satisfactoria, etsi secundum absolutam considerationem sit contra | |
| 1117 voluntatem, tamen tunc, et pro hoc, est voluntaria. Unde | |
| 1118 simpliciter est voluntaria, secundum quid autem involuntaria, sicut | |
| 1119 patet ex his quae supra de voluntario et involuntario dicta sunt. | |
| 1120 Dicendum est ergo quod, remota macula culpae, potest quidem | |
| 53 | 1121 remanere reatus non poenae simpliciter, sed satisfactoriae.</p><p title="I-II q. 87 a. 6 ad 1"><a name="37302"><span class="ref">[37302] Iª-IIae q. 87 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1122 ergo dicendum quod sicut, cessante actu peccati, remanet macula, ut |
| 1123 supra dictum est; ita etiam potest remanere reatus. Cessante vero | |
| 1124 macula, non remanet reatus secundum eandem rationem, ut dictum | |
| 53 | 1125 est.</p><p title="I-II q. 87 a. 6 ad 2"><a name="37303"><span class="ref">[37303] Iª-IIae q. 87 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1126 dicendum quod virtuoso non debetur poena simpliciter, potest tamen |
| 1127 sibi deberi poena ut satisfactoria, quia hoc ipsum ad virtutem | |
| 1128 pertinet, ut satisfaciat pro his in quibus offendit vel Deum vel | |
| 53 | 1129 hominem.</p><p title="I-II q. 87 a. 6 ad 3"><a name="37304"><span class="ref">[37304] Iª-IIae q. 87 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1130 dicendum quod, remota macula, sanatum est vulnus peccati quantum ad |
| 1131 voluntatem. Requiritur autem adhuc poena ad sanationem aliarum | |
| 1132 virium animae, quae per peccatum praecedens deordinatae fuerunt, ut | |
| 1133 scilicet per contraria curentur. Requiritur etiam ad restituendum | |
| 1134 aequalitatem iustitiae; et ad amovendum scandalum aliorum, ut | |
| 1135 aedificentur in poena qui sunt scandalizati in culpa; ut patet ex | |
| 53 | 1136 exemplo de David inducto.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="I-II q. 87 a. 7 arg. 1"><a name="37305"><span class="ref">[37305] Iª-IIae q. 87 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 1137 sic proceditur. Videtur quod non omnis poena sit propter aliquam |
| 1138 culpam. Dicitur enim Ioan. IX, de caeco nato, <i>neque hic | |
| 1139 peccavit, neque parentes eius, ut nasceretur caecus</i>. Et | |
| 1140 similiter videmus quod multi pueri, etiam baptizati, graves poenas | |
| 1141 patiuntur, ut puta febres, Daemonum oppressiones, et multa | |
| 1142 huiusmodi, cum tamen in eis non sit peccatum, postquam sunt | |
| 1143 baptizati. Et antequam sint baptizati, non est in eis plus de | |
| 1144 peccato quam in aliis pueris, qui haec non patiuntur. Non ergo | |
| 53 | 1145 omnis poena est pro peccato.</p><p title="I-II q. 87 a. 7 arg. 2"><a name="37306"><span class="ref">[37306] Iª-IIae q. 87 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1146 eiusdem rationis esse videtur quod peccatores prosperentur, et quod |
| 1147 aliqui innocentes puniantur. Utrumque autem in rebus humanis | |
| 1148 frequenter invenimus, dicitur enim de iniquis in Psalmo LXXII, | |
| 1149 <i>in labore hominum non sunt, et cum hominibus non | |
| 1150 flagellabuntur</i>; et Iob XXI, <i>impii vivunt, sublevati sunt, | |
| 1151 confortatique divitiis</i>; et Habacuc I, dicitur, <i>quare | |
| 1152 respicis contemptores et taces, conculcante impio iustiorem se?</i> | |
| 53 | 1153 Non ergo omnis poena infligitur pro culpa.</p><p title="I-II q. 87 a. 7 arg. 3"><a name="37307"><span class="ref">[37307] Iª-IIae q. 87 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1154 de Christo dicitur I Pet. II, quod <i>peccatum non fecit, nec |
| 1155 inventus est dolus in ore eius</i>. Et tamen ibidem dicitur quod | |
| 1156 <i>passus est pro nobis</i>. Ergo non semper poena a Deo | |
| 53 | 1157 dispensatur pro culpa.</p><p title="I-II q. 87 a. 7 s. c."><a name="37308"><span class="ref">[37308] Iª-IIae q. 87 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1158 est quod dicitur Iob IV, <i>quis unquam innocens periit? Aut quando |
| 1159 recti deleti sunt? Quin potius vidi eos qui operantur iniquitatem, | |
| 1160 flante Deo, periisse</i>. Et Augustinus dicit, in I Retract., quod | |
| 53 | 1161 <i>omnis poena iusta est, et pro peccato aliquo impenditur</i>.</p><p title="I-II q. 87 a. 7 co."><a name="37309"><span class="ref">[37309] Iª-IIae q. 87 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1162 dicendum quod, sicut iam dictum est, poena potest dupliciter |
| 1163 considerari, simpliciter, et inquantum est satisfactoria. Poena | |
| 1164 quidem satisfactoria est quodammodo voluntaria. Et quia contingit | |
| 1165 eos qui differunt in reatu poenae, esse unum secundum voluntatem | |
| 1166 unione amoris, inde est quod interdum aliquis qui non peccavit, | |
| 1167 poenam voluntarius pro alio portat, sicut etiam in rebus humanis | |
| 1168 videmus quod aliquis in se transfert alterius debitum. Si vero | |
| 1169 loquamur de poena simpliciter, secundum quod habet rationem poenae, | |
| 1170 sic semper habet ordinem ad culpam propriam, sed quandoque quidem | |
| 1171 ad culpam actualem, puta quando aliquis vel a Deo vel ab homine pro | |
| 1172 peccato commisso punitur; quandoque vero ad culpam originalem. Et | |
| 1173 hoc quidem vel principaliter, vel consequenter. Principaliter | |
| 1174 quidem poena originalis peccati est quod natura humana sibi | |
| 1175 relinquitur, destituta auxilio originalis iustitiae, sed ad hoc | |
| 1176 consequuntur omnes poenalitates quae ex defectu naturae in | |
| 1177 hominibus contingunt. Sciendum tamen est quod quandoque aliquid | |
| 1178 videtur esse poenale, quod tamen non habet simpliciter rationem | |
| 1179 poenae. Poena enim est species mali, ut in primo dictum est. Malum | |
| 1180 autem est privatio boni. Cum autem sint plura hominis bona, | |
| 1181 scilicet animae, corporis, et exteriorum rerum; contingit interdum | |
| 1182 quod homo patiatur detrimentum in minori bono, ut augeatur in | |
| 1183 maiori, sicut cum patitur detrimentum pecuniae propter sanitatem | |
| 1184 corporis, vel in utroque horum propter salutem animae et propter | |
| 1185 gloriam Dei. Et tunc tale detrimentum non est simpliciter malum | |
| 1186 hominis, sed secundum quid. Unde non dicit simpliciter rationem | |
| 1187 poenae, sed medicinae, nam et medici austeras potiones propinant | |
| 1188 infirmis, ut conferant sanitatem. Et quia huiusmodi non proprie | |
| 1189 habent rationem poenae, non reducuntur ad culpam sicut ad causam, | |
| 1190 nisi pro tanto, quia hoc ipsum quod oportet humanae naturae | |
| 1191 medicinas poenales exhibere, est ex corruptione naturae, quae est | |
| 1192 poena originalis peccati. In statu enim innocentiae non oportuisset | |
| 1193 aliquem ad profectum virtutis inducere per poenalia exercitia. Unde | |
| 1194 hoc ipsum quod est poenale in talibus reducitur ad originalem | |
| 53 | 1195 culpam sicut ad causam.</p><p title="I-II q. 87 a. 7 ad 1"><a name="37310"><span class="ref">[37310] Iª-IIae q. 87 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1196 ergo dicendum quod huiusmodi defectus eorum qui nascuntur, vel |
| 1197 etiam puerorum, sunt effectus et poenae originalis peccati, ut | |
| 1198 dictum est. Et manent etiam post Baptismum, propter causam superius | |
| 1199 dictam. Et quod non sint aequaliter in omnibus, contingit propter | |
| 1200 naturae diversitatem, quae sibi relinquitur, ut supra dictum est. | |
| 1201 Ordinantur tamen huiusmodi defectus, secundum divinam providentiam, | |
| 1202 ad salutem hominum, vel eorum qui patiuntur, vel aliorum, qui | |
| 53 | 1203 poenis admonentur; et etiam ad gloriam Dei.</p><p title="I-II q. 87 a. 7 ad 2"><a name="37311"><span class="ref">[37311] Iª-IIae q. 87 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1204 dicendum quod bona temporalia et corporalia sunt quidem aliqua bona |
| 1205 hominis, sed parva, bona vero spiritualia sunt magna hominis bona. | |
| 1206 Pertinet igitur ad divinam iustitiam ut virtuosis det spiritualia | |
| 1207 bona; et de temporalibus bonis vel malis tantum det eis, quantum | |
| 1208 sufficit ad virtutem, ut enim Dionysius dicit, VIII cap. de Div. | |
| 1209 Nom., <i>divinae iustitiae est non emollire optimorum fortitudinem | |
| 1210 materialium donationibus</i>. Aliis vero hoc ipsum quod temporalia | |
| 1211 dantur, in malum spiritualium cedit. Unde in Psalmo LXXII | |
| 53 | 1212 concluditur, <i>ideo tenuit eos superbia</i>.</p><p title="I-II q. 87 a. 7 ad 3"><a name="37312"><span class="ref">[37312] Iª-IIae q. 87 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1213 dicendum quod Christus poenam sustinuit satisfactoriam non pro |
| 53 | 1214 suis, sed pro nostris peccatis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="I-II q. 87 a. 8 arg. 1"><a name="37313"><span class="ref">[37313] Iª-IIae q. 87 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 1215 sic proceditur. Videtur quod aliquis puniatur pro peccato alterius. |
| 1216 Dicitur enim Exodi XX, <i>ego sum Deus Zelotes, visitans | |
| 1217 iniquitatem patrum in filios in tertiam et quartam generationem, | |
| 1218 his qui oderunt me</i>. Et Matth. XXIII dicitur, <i>ut veniat super | |
| 53 | 1219 vos omnis sanguis iustus qui effusus est super terram</i>.</p><p title="I-II q. 87 a. 8 arg. 2"><a name="37314"><span class="ref">[37314] Iª-IIae q. 87 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1220 iustitia humana derivatur a iustitia divina. Sed secundum iustitiam |
| 1221 humanam aliquando filii puniuntur pro parentibus, sicut patet in | |
| 1222 crimine laesae maiestatis. Ergo etiam secundum divinam iustitiam, | |
| 53 | 1223 unus punitur pro peccato alterius.</p><p title="I-II q. 87 a. 8 arg. 3"><a name="37315"><span class="ref">[37315] Iª-IIae q. 87 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1224 si dicatur filius non puniri pro peccato patris, sed pro peccato |
| 1225 proprio, inquantum imitatur malitiam paternam, non magis hoc | |
| 1226 diceretur de filiis quam de extraneis, qui simili poena puniuntur | |
| 1227 his quorum peccata imitantur. Non ergo videtur quod filii pro | |
| 53 | 1228 peccatis propriis puniantur, sed pro peccatis parentum.</p><p title="I-II q. 87 a. 8 s. c."><a name="37316"><span class="ref">[37316] Iª-IIae q. 87 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1229 est quod dicitur Ezech. XVIII, <i>filius non portabit iniquitatem |
| 53 | 1230 patris</i>.</p><p title="I-II q. 87 a. 8 co."><a name="37317"><span class="ref">[37317] Iª-IIae q. 87 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1231 dicendum quod, si loquamur de poena satisfactoria, quae voluntarie |
| 1232 assumitur, contingit quod unus portet poenam alterius inquantum | |
| 1233 sunt quodammodo unum, sicut iam dictum est. Si autem loquamur de | |
| 1234 poena pro peccato inflicta, inquantum habet rationem poenae, sic | |
| 1235 solum unusquisque pro peccato suo punitur, quia actus peccati | |
| 1236 aliquid personale est. Si autem loquamur de poena quae habet | |
| 1237 rationem medicinae, sic contingit quod unus punitur pro peccato | |
| 1238 alterius. Dictum est enim quod detrimenta corporalium rerum, vel | |
| 1239 etiam ipsius corporis, sunt quaedam poenales medicinae ordinatae ad | |
| 1240 salutem animae. Unde nihil prohibet talibus poenis aliquem puniri | |
| 1241 pro peccato alterius, vel a Deo vel ab homine, utpote filios pro | |
| 1242 patribus, et subditos pro dominis, inquantum sunt quaedam res | |
| 1243 eorum. Ita tamen quod, si filius vel subditus est particeps culpae, | |
| 1244 huiusmodi poenalis defectus habet rationem poenae quantum ad | |
| 1245 utrumque, scilicet eum qui punitur, et eum pro quo punitur. Si vero | |
| 1246 non sit particeps culpae, habet rationem poenae quantum ad eum pro | |
| 1247 quo punitur, quantum vero ad eum qui punitur, rationem medicinae | |
| 1248 tantum, nisi per accidens, inquantum peccato alterius consentit; | |
| 1249 ordinatur enim ei ad bonum animae, si patienter sustineat. Poenae | |
| 1250 vero spirituales non sunt medicinales tantum, quia bonum animae non | |
| 1251 ordinatur ad aliud melius bonum. Unde in bonis animae nullus | |
| 1252 patitur detrimentum sine culpa propria. Et propter hoc etiam | |
| 1253 talibus poenis, ut dicit Augustinus in epistola ad avitum, unus non | |
| 1254 punitur pro alio, quia quantum ad animam, filius non est res | |
| 1255 patris. Unde et huius causam dominus assignans, dicit, Ezech. | |
| 53 | 1256 XVIII, <i>omnes animae meae sunt</i>.</p><p title="I-II q. 87 a. 8 ad 1"><a name="37318"><span class="ref">[37318] Iª-IIae q. 87 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1257 ergo dicendum quod utrumque dictum videtur esse referendum ad |
| 1258 poenas temporales vel corporales, inquantum filii sunt res quaedam | |
| 1259 parentum, et successores praedecessorum. Vel si referatur ad poenas | |
| 1260 spirituales, hoc dicitur propter imitationem culpae, unde in Exodo | |
| 1261 additur, <i>his qui oderunt me</i>; et in Matthaeo dicitur, <i>et | |
| 1262 vos implete mensuram patrum vestrorum</i>. Dicit autem puniri | |
| 1263 peccata patrum in filiis, quia filii, in peccatis parentum nutriti, | |
| 1264 proniores sunt ad peccandum, tum propter consuetudinem; tum etiam | |
| 1265 propter exemplum, patrum quasi auctoritatem sequentes. Sunt etiam | |
| 1266 maiori poena digni, si, poenas patrum videntes, correcti non sunt. | |
| 1267 Ideo autem addidit, in tertiam et quartam generationem, quia tantum | |
| 1268 consueverunt homines vivere, ut tertiam et quartam generationem | |
| 1269 videant; et sic mutuo videre possunt et filii peccata patrum ad | |
| 53 | 1270 imitandum, et patres poenas filiorum ad dolendum.</p><p title="I-II q. 87 a. 8 ad 2"><a name="37319"><span class="ref">[37319] Iª-IIae q. 87 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1271 dicendum quod poenae illae sunt corporales et temporales quas |
| 1272 iustitia humana uni pro peccato alterius infligit. Et sunt remedia | |
| 1273 quaedam, vel medicinae, contra culpas sequentes, ut vel ipsi qui | |
| 53 | 1274 puniuntur, vel alii, cohibeantur a similibus culpis.</p><p title="I-II q. 87 a. 8 ad 3"><a name="37320"><span class="ref">[37320] Iª-IIae q. 87 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1275 dicendum quod magis dicuntur puniri pro peccatis aliorum propinqui |
| 1276 quam extranei, tum quia poena propinquorum quodammodo redundat in | |
| 1277 illos qui peccaverunt, ut dictum est, inquantum filius est quaedam | |
| 1278 res patris. Tum etiam quia et domestica exempla, et domesticae | |
| 1279 poenae, magis movent. Unde quando aliquis nutritus est in peccatis | |
| 1280 parentum, vehementius ea sequitur; et si ex eorum poenis non est | |
| 53 | 1281 deterritus, obstinatior videtur; unde et maiori poena dignus.</p></div></div><div class="q" id="q88"><h2>Quaestio 88</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 88 pr."><a name="37321"><span class="ref">[37321] |
| 1282 Iª-IIae q. 88 pr.</span></a> Deinde, quia peccatum veniale et | |
| 28 | 1283 mortale distinguuntur secundum reatum, considerandum est de eis. Et |
| 1284 primo, considerandum est de veniali per comparationem ad mortale; | |
| 1285 secundo, de veniali secundum se. Circa primum quaeruntur sex. | |
| 1286 Primo, utrum veniale peccatum convenienter dividatur contra | |
| 1287 mortale. Secundo, utrum distinguantur genere. Tertio, utrum veniale | |
| 1288 peccatum sit dispositio ad mortale. Quarto, utrum veniale peccatum | |
| 1289 possit fieri mortale. Quinto, utrum circumstantia aggravans possit | |
| 1290 de veniali peccato facere mortale. Sexto, utrum peccatum mortale | |
| 53 | 1291 possit fieri veniale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 88 a. 1 arg. 1"><a name="37322"><span class="ref">[37322] Iª-IIae q. 88 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1292 sic proceditur. Videtur quod veniale peccatum non convenienter |
| 1293 dividatur contra mortale. Dicit enim Augustinus, XXII libro contra | |
| 1294 Faustum, <i>peccatum est dictum vel factum vel concupitum contra | |
| 1295 legem aeternam</i>. Sed esse contra legem aeternam, dat peccato | |
| 1296 quod sit mortale. Ergo omne peccatum est mortale. Non ergo peccatum | |
| 53 | 1297 veniale dividitur contra mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 1 arg. 2"><a name="37323"><span class="ref">[37323] Iª-IIae q. 88 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1298 apostolus dicit, I Cor. X, <i>sive manducatis, sive bibitis, sive |
| 1299 aliquid aliud facitis, omnia in gloriam Dei facite</i>. Sed contra | |
| 1300 hoc praeceptum facit quicumque peccat, non enim peccatum fit | |
| 1301 propter gloriam Dei. Cum ergo facere contra praeceptum sit peccatum | |
| 53 | 1302 mortale, videtur quod quicumque peccat, mortaliter peccet.</p><p title="I-II q. 88 a. 1 arg. 3"><a name="37324"><span class="ref">[37324] Iª-IIae q. 88 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1303 quicumque amore alicui rei inhaeret, inhaeret ei vel sicut fruens, |
| 1304 vel sicut utens; ut patet per Augustinum, in I de Doctr. Christ. | |
| 1305 Sed nullus peccans inhaeret bono commutabili quasi utens, non enim | |
| 1306 refert ipsum ad bonum quod nos beatos facit, quod proprie est uti, | |
| 1307 ut Augustinus dicit ibidem. Ergo quicumque peccat, fruitur bono | |
| 1308 commutabili. <i>Sed frui rebus utendis est humana perversitas</i>, | |
| 1309 ut Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaest. Cum ergo | |
| 1310 perversitas peccatum mortale nominet, videtur quod quicumque | |
| 53 | 1311 peccat, mortaliter peccet.</p><p title="I-II q. 88 a. 1 arg. 4"><a name="37325"><span class="ref">[37325] Iª-IIae q. 88 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1312 quicumque accedit ad unum terminum, ex hoc ipso recedit ab alio. |
| 1313 Sed quicumque peccat, accedit ad bonum commutabile. Ergo recedit a | |
| 1314 bono incommutabili. Ergo peccat mortaliter. Non ergo convenienter | |
| 53 | 1315 peccatum veniale contra mortale dividitur.</p><p title="I-II q. 88 a. 1 s. c."><a name="37326"><span class="ref">[37326] Iª-IIae q. 88 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1316 est quod Augustinus dicit, in Homil. XLI super Ioan., <i>quod |
| 1317 crimen est quod damnationem meretur, veniale autem est quod non | |
| 1318 meretur damnationem</i>. Sed crimen nominat peccatum mortale. Ergo | |
| 53 | 1319 veniale peccatum convenienter dividitur contra mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 1 co."><a name="37327"><span class="ref">[37327] Iª-IIae q. 88 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1320 dicendum quod aliqua, secundum quod proprie accipiuntur, non |
| 1321 videntur esse opposita, quae si metaphorice accipiantur, opponi | |
| 1322 inveniuntur, sicut ridere non opponitur ei quod est arescere; sed | |
| 1323 secundum quod ridere metaphorice de prato dicitur propter eius | |
| 1324 floritionem et virorem, opponitur ei quod est arescere. Similiter | |
| 1325 si mortale proprie accipiatur, prout refertur ad mortem corporalem, | |
| 1326 non videtur oppositionem habere cum veniali, nec ad idem genus | |
| 1327 pertinere. Sed si mortale accipiatur metaphorice, secundum quod | |
| 1328 dicitur in peccatis, mortale opponitur ei quod est veniale. Cum | |
| 1329 enim peccatum sit quaedam infirmitas animae, ut supra habitum est, | |
| 1330 peccatum aliquod mortale dicitur ad similitudinem morbi, qui | |
| 1331 dicitur mortalis ex eo quod inducit defectum irreparabilem per | |
| 1332 destitutionem alicuius principii, ut dictum est. Principium autem | |
| 1333 spiritualis vitae, quae est secundum virtutem, est ordo ad ultimum | |
| 1334 finem, ut supra dictum est. Qui quidem si destitutus fuerit, | |
| 1335 reparari non potest per aliquod principium intrinsecum, sed solum | |
| 1336 per virtutem divinam, ut supra dictum est, quia inordinationes | |
| 1337 eorum quae sunt ad finem, reparantur ex fine, sicut error qui | |
| 1338 accidit circa conclusiones, per veritatem principiorum. Defectus | |
| 1339 ergo ordinis ultimi finis non potest per aliquid aliud reparari | |
| 1340 quod sit principalius; sicut nec error qui est circa principia. Et | |
| 1341 ideo huiusmodi peccata dicuntur mortalia, quasi irreparabilia. | |
| 1342 Peccata autem quae habent inordinationem circa ea quae sunt ad | |
| 1343 finem, conservato ordine ad ultimum finem, reparabilia sunt. Et | |
| 1344 haec dicuntur venialia, tunc enim peccatum veniam habet, quando | |
| 1345 reatus poenae tollitur, qui cessat cessante peccato, ut dictum est. | |
| 1346 Secundum hoc ergo, mortale et veniale opponuntur sicut reparabile | |
| 1347 et irreparabile. Et hoc dico per principium interius, non autem per | |
| 1348 comparationem ad virtutem divinam, quae omnem morbum et corporalem | |
| 1349 et spiritualem potest reparare. Et propter hoc veniale peccatum | |
| 53 | 1350 convenienter dividitur contra mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 1 ad 1"><a name="37328"><span class="ref">[37328] Iª-IIae q. 88 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1351 ergo dicendum quod divisio peccati venialis et mortalis non est |
| 1352 divisio generis in species, quae aequaliter participent rationem | |
| 1353 generis, sed analogi in ea de quibus praedicatur secundum prius et | |
| 1354 posterius. Et ideo perfecta ratio peccati, quam Augustinus ponit, | |
| 1355 convenit peccato mortali. Peccatum autem veniale dicitur peccatum | |
| 1356 secundum rationem imperfectam, et in ordine ad peccatum mortale, | |
| 1357 sicut accidens dicitur ens in ordine ad substantiam, secundum | |
| 1358 imperfectam rationem entis. Non enim est contra legem, quia | |
| 1359 venialiter peccans non facit quod lex prohibet, nec praetermittit | |
| 1360 id ad quod lex per praeceptum obligat; sed facit praeter legem, | |
| 53 | 1361 quia non observat modum rationis quem lex intendit.</p><p title="I-II q. 88 a. 1 ad 2"><a name="37329"><span class="ref">[37329] Iª-IIae q. 88 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1362 dicendum quod illud praeceptum apostoli est affirmativum, unde non |
| 1363 obligat ad semper. Et sic non facit contra hoc praeceptum quicumque | |
| 1364 non actu refert in gloriam Dei omne quod facit. Sufficit ergo quod | |
| 1365 aliquis habitualiter referat se et omnia sua in Deum, ad hoc quod | |
| 1366 non semper mortaliter peccet, cum aliquem actum non refert in | |
| 1367 gloriam Dei actualiter. Veniale autem peccatum non excludit | |
| 1368 habitualem ordinationem actus humani in gloriam Dei, sed solum | |
| 1369 actualem, quia non excludit caritatem, quae habitualiter ordinat in | |
| 1370 Deum. Unde non sequitur quod ille qui peccat venialiter, peccet | |
| 53 | 1371 mortaliter.</p><p title="I-II q. 88 a. 1 ad 3"><a name="37330"><span class="ref">[37330] Iª-IIae q. 88 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1372 dicendum quod ille qui peccat venialiter, inhaeret bono temporali |
| 1373 non ut fruens, quia non constituit in eo finem; sed ut utens, | |
| 53 | 1374 referens in Deum non actu, sed habitu.</p><p title="I-II q. 88 a. 1 ad 4"><a name="37331"><span class="ref">[37331] Iª-IIae q. 88 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1375 dicendum quod bonum commutabile non accipitur ut terminus |
| 1376 contrapositus incommutabili bono, nisi quando constituitur in eo | |
| 53 | 1377 finis. Quod enim est ad finem, non habet rationem termini.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 88 a. 2 arg. 1"><a name="37332"><span class="ref">[37332] Iª-IIae q. 88 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1378 sic proceditur. Videtur quod peccatum veniale et mortale non |
| 1379 differant genere, ita scilicet quod aliquod sit peccatum mortale ex | |
| 1380 genere, et aliquod veniale ex genere. Bonum enim et malum ex genere | |
| 1381 in actibus humanis accipitur per comparationem ad materiam sive ad | |
| 1382 obiectum, ut supra dictum est. Sed secundum quodlibet obiectum vel | |
| 1383 materiam, contingit peccare mortaliter et venialiter, quodlibet | |
| 1384 enim bonum commutabile potest homo diligere vel infra Deum, quod | |
| 1385 est peccare venialiter, vel supra Deum quod est peccare mortaliter. | |
| 53 | 1386 Ergo peccatum veniale et mortale non differunt genere.</p><p title="I-II q. 88 a. 2 arg. 2"><a name="37333"><span class="ref">[37333] Iª-IIae q. 88 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1387 sicut dictum est supra, peccatum mortale dicitur quod est |
| 1388 irreparabile, peccatum autem veniale quod est reparabile. Sed esse | |
| 1389 irreparabile convenit peccato quod fit ex malitia, quod secundum | |
| 1390 quosdam irremissibile dicitur, esse autem reparabile convenit | |
| 1391 peccato quod fit per infirmitatem vel ignorantiam, quod dicitur | |
| 1392 remissibile. Ergo peccatum mortale et veniale differunt sicut | |
| 1393 peccatum quod est ex malitia commissum, vel ex infirmitate et | |
| 1394 ignorantia. Sed secundum hoc non differunt peccata genere, sed | |
| 1395 causa, ut supra dictum est. Ergo peccatum veniale et mortale non | |
| 53 | 1396 differunt genere.</p><p title="I-II q. 88 a. 2 arg. 3"><a name="37334"><span class="ref">[37334] Iª-IIae q. 88 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1397 supra dictum est quod subiti motus tam sensualitatis quam rationis, |
| 1398 sunt peccata venialia. Sed subiti motus inveniuntur in quolibet | |
| 1399 peccati genere. Ergo non sunt aliqua peccata venialia ex | |
| 53 | 1400 genere.</p><p title="I-II q. 88 a. 2 s. c."><a name="37335"><span class="ref">[37335] Iª-IIae q. 88 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1401 est quod Augustinus, in sermone de Purgatorio, enumerat quaedam |
| 1402 genera peccatorum venialium, et quaedam genera peccatorum | |
| 53 | 1403 mortalium.</p><p title="I-II q. 88 a. 2 co."><a name="37336"><span class="ref">[37336] Iª-IIae q. 88 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1404 dicendum quod peccatum veniale a venia dicitur. Potest igitur |
| 1405 aliquod peccatum dici veniale uno modo, quia est veniam consecutum, | |
| 1406 et sic dicit Ambrosius quod <i>omne peccatum per poenitentiam fit | |
| 1407 veniale</i>. Et hoc dicitur veniale ex eventu. Alio modo dicitur | |
| 1408 veniale, quia non habet in se unde veniam non consequatur vel | |
| 1409 totaliter vel in parte. In parte quidem, sicut cum habet in se | |
| 1410 aliquid diminuens culpam, ut cum fit ex infirmitate vel ignorantia. | |
| 1411 Et hoc dicitur veniale ex causa. In toto autem, ex eo quod non | |
| 1412 tollit ordinem ad ultimum finem, unde non meretur poenam aeternam, | |
| 1413 sed temporalem. Et de hoc veniali ad praesens intendimus. De primis | |
| 1414 enim duobus constat quod non habent genus aliquod determinatum. Sed | |
| 1415 veniale tertio modo dictum, potest habere genus determinatum, ita | |
| 1416 quod aliquod peccatum dicatur veniale ex genere, et aliquod mortale | |
| 1417 ex genere, secundum quod genus vel species actus determinantur ex | |
| 1418 obiecto. Cum enim voluntas fertur in aliquid quod secundum se | |
| 1419 repugnat caritati, per quam homo ordinatur in ultimum finem, | |
| 1420 peccatum ex suo obiecto habet quod sit mortale. Unde est mortale ex | |
| 1421 genere, sive sit contra dilectionem Dei, sicut blasphemia, | |
| 1422 periurium, et huiusmodi; sive contra dilectionem proximi, sicut | |
| 1423 homicidium, adulterium, et similia. Unde huiusmodi sunt peccata | |
| 1424 mortalia ex suo genere. Quandoque vero voluntas peccantis fertur in | |
| 1425 id quod in se continet quandam inordinationem, non tamen | |
| 1426 contrariatur dilectioni Dei et proximi, sicut verbum otiosum, risus | |
| 1427 superfluus, et alia huiusmodi. Et talia sunt peccata venialia ex | |
| 1428 suo genere. Sed quia actus morales recipiunt rationem boni et mali | |
| 1429 non solum ex obiecto, sed etiam ex aliqua dispositione agentis, ut | |
| 1430 supra habitum est; contingit quandoque quod id quod est peccatum | |
| 1431 veniale ex genere ratione sui obiecti, fit mortale ex parte | |
| 1432 agentis, vel quia in eo constituit finem ultimum, vel quia ordinat | |
| 1433 ipsum ad aliquid quod est peccatum mortale ex genere, puta cum | |
| 1434 aliquis ordinat verbum otiosum ad adulterium committendum. | |
| 1435 Similiter etiam ex parte agentis contingit quod aliquod peccatum | |
| 1436 quod ex suo genere est mortale, fit veniale, propter hoc scilicet | |
| 1437 quod actus est imperfectus, idest non deliberatus ratione, quae est | |
| 1438 principium proprium mali actus, sicut supra dictum est de subitis | |
| 53 | 1439 motibus infidelitatis.</p><p title="I-II q. 88 a. 2 ad 1"><a name="37337"><span class="ref">[37337] Iª-IIae q. 88 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1440 ergo dicendum quod ex hoc ipso quod aliquis eligit id quod repugnat |
| 1441 divinae caritati, convincitur praeferre illud caritati divinae, et | |
| 1442 per consequens plus amare ipsum quam Deum. Et ideo aliqua peccata | |
| 1443 ex genere, quae de se repugnant caritati, habent quod aliquid | |
| 53 | 1444 diligatur supra Deum. Et sic sunt ex genere suo mortalia.</p><p title="I-II q. 88 a. 2 ad 2"><a name="37338"><span class="ref">[37338] Iª-IIae q. 88 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 1445 dicendum quod ratio illa procedit de peccato veniali ex causa.</p><p title="I-II q. 88 a. 2 ad 3"><a name="37339"><span class="ref">[37339] Iª-IIae q. 88 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 1446 dicendum quod ratio illa procedit de peccato quod est veniale |
| 53 | 1447 propter imperfectionem actus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 88 a. 3 arg. 1"><a name="37340"><span class="ref">[37340] Iª-IIae q. 88 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1448 sic proceditur. Videtur quod peccatum veniale non sit dispositio ad |
| 1449 mortale. Unum enim oppositum non disponit ad aliud. Sed peccatum | |
| 1450 veniale et mortale ex opposito dividuntur, ut dictum est. Ergo | |
| 53 | 1451 peccatum veniale non est dispositio ad mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 3 arg. 2"><a name="37341"><span class="ref">[37341] Iª-IIae q. 88 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1452 actus disponit ad aliquid simile in specie sibi, unde in II Ethic. |
| 1453 dicitur quod <i>ex similibus actibus generantur similes | |
| 1454 dispositiones et habitus</i>. Sed peccatum mortale et veniale | |
| 1455 differunt genere seu specie, ut dictum est. Ergo peccatum veniale | |
| 53 | 1456 non disponit ad mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 3 arg. 3"><a name="37342"><span class="ref">[37342] Iª-IIae q. 88 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1457 si peccatum dicatur veniale quia disponit ad mortale, oportebit |
| 1458 quod quaecumque disponunt ad mortale peccatum, sint peccata | |
| 1459 venialia. Sed omnia bona opera disponunt ad peccatum mortale, dicit | |
| 1460 enim Augustinus, in regula, quod superbia bonis operibus | |
| 1461 insidiatur, ut pereant. Ergo etiam bona opera erunt peccata | |
| 53 | 1462 venialia, quod est inconveniens.</p><p title="I-II q. 88 a. 3 s. c."><a name="37343"><span class="ref">[37343] Iª-IIae q. 88 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1463 est quod dicitur Eccli. XIX, <i>qui spernit minima, paulatim |
| 1464 defluit</i>. Sed ille qui peccat venialiter, videtur minima | |
| 1465 spernere. Ergo paulatim disponitur ad hoc quod totaliter defluat | |
| 53 | 1466 per peccatum mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 3 co."><a name="37344"><span class="ref">[37344] Iª-IIae q. 88 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1467 dicendum quod disponens est quodammodo causa. Unde secundum |
| 1468 duplicem modum causae, est duplex dispositionis modus. Est enim | |
| 1469 causa quaedam movens directe ad effectum, sicut calidum calefacit. | |
| 1470 Est etiam causa indirecte movens, removendo prohibens, sicut | |
| 1471 removens columnam dicitur removere lapidem superpositum. Et | |
| 1472 secundum hoc, actus peccati dupliciter ad aliquid disponit. Uno | |
| 1473 quidem modo, directe, et sic disponit ad actum similem secundum | |
| 1474 speciem. Et hoc modo, primo et per se peccatum veniale ex genere | |
| 1475 non disponit ad mortale ex genere, cum differant specie. Sed per | |
| 1476 hunc modum peccatum veniale potest disponere, per quandam | |
| 1477 consequentiam, ad peccatum quod est mortale ex parte agentis. | |
| 1478 Augmentata enim dispositione vel habitu per actus peccatorum | |
| 1479 venialium, intantum potest libido peccandi crescere, quod ille qui | |
| 1480 peccat, finem suum constituet in peccato veniali, nam unicuique | |
| 1481 habenti habitum, inquantum huiusmodi, finis est operatio secundum | |
| 1482 habitum. Et sic, multoties peccando venialiter, disponetur ad | |
| 1483 peccatum mortale. Alio modo actus humanus disponit ad aliquid | |
| 1484 removendo prohibens. Et hoc modo peccatum veniale ex genere potest | |
| 1485 disponere ad peccatum mortale ex genere. Qui enim peccat venialiter | |
| 1486 ex genere, praetermittit aliquem ordinem, et ex hoc quod consuescit | |
| 1487 voluntatem suam in minoribus debito ordini non subiicere, | |
| 1488 disponitur ad hoc quod etiam voluntatem suam non subiiciat ordini | |
| 53 | 1489 ultimi finis, eligendo id quod est peccatum mortale ex genere.</p><p title="I-II q. 88 a. 3 ad 1"><a name="37345"><span class="ref">[37345] Iª-IIae q. 88 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1490 ergo dicendum quod peccatum veniale et mortale non dividuntur ex |
| 1491 opposito, sicut duae species unius generis, ut dictum est, sed | |
| 1492 sicut accidens contra substantiam dividitur. Unde sicut accidens | |
| 1493 potest esse dispositio ad formam substantialem, ita et veniale | |
| 53 | 1494 peccatum ad mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 3 ad 2"><a name="37346"><span class="ref">[37346] Iª-IIae q. 88 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1495 dicendum quod peccatum veniale non est simile mortali in specie, |
| 1496 est tamen simile ei in genere, inquantum utrumque importat defectum | |
| 53 | 1497 debiti ordinis, licet aliter et aliter, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 88 a. 3 ad 3"><a name="37347"><span class="ref">[37347] Iª-IIae q. 88 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1498 dicendum quod opus bonum non est per se dispositio ad mortale |
| 1499 peccatum, potest tamen esse materia vel occasio peccati mortalis | |
| 1500 per accidens. Sed peccatum veniale per se disponit ad mortale, ut | |
| 53 | 1501 dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 88 a. 4 arg. 1"><a name="37348"><span class="ref">[37348] Iª-IIae q. 88 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1502 sic proceditur. Videtur quod peccatum veniale possit fieri mortale. |
| 1503 Dicit enim Augustinus, exponens illud Ioan. III, <i>qui incredulus | |
| 1504 est filio, non videbit vitam</i>, peccata minima (idest venialia), | |
| 1505 si negligantur, occidunt. Sed ex hoc dicitur peccatum mortale, quod | |
| 1506 spiritualiter occidit animam. Ergo peccatum veniale potest fieri | |
| 53 | 1507 mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 4 arg. 2"><a name="37349"><span class="ref">[37349] Iª-IIae q. 88 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1508 motus sensualitatis ante consensum rationis est peccatum veniale, |
| 1509 post consensum vero est peccatum mortale, ut supra dictum est. Ergo | |
| 53 | 1510 peccatum veniale potest fieri mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 4 arg. 3"><a name="37350"><span class="ref">[37350] Iª-IIae q. 88 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1511 peccatum veniale et mortale differunt sicut morbus curabilis et |
| 1512 incurabilis, ut dictum est. Sed morbus curabilis potest fieri | |
| 53 | 1513 incurabilis. Ergo peccatum veniale potest fieri mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 4 arg. 4"><a name="37351"><span class="ref">[37351] Iª-IIae q. 88 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1514 dispositio potest fieri habitus. Sed peccatum veniale est |
| 1515 dispositio ad mortale, ut dictum est. Ergo veniale peccatum potest | |
| 53 | 1516 fieri mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 4 s. c."><a name="37352"><span class="ref">[37352] Iª-IIae q. 88 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1517 ea quae differunt in infinitum, non transmutantur in invicem. Sed |
| 1518 peccatum mortale et veniale differunt in infinitum, ut ex | |
| 53 | 1519 praedictis patet. Ergo veniale non potest fieri mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 4 co."><a name="37353"><span class="ref">[37353] Iª-IIae q. 88 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1520 dicendum quod peccatum veniale fieri mortale, potest tripliciter |
| 1521 intelligi. Uno modo sic quod idem actus numero, primo sit peccatum | |
| 1522 veniale, et postea mortale. Et hoc esse non potest. Quia peccatum | |
| 1523 principaliter consistit in actu voluntatis, sicut et quilibet actus | |
| 1524 moralis. Unde non dicitur unus actus moraliter, si voluntas | |
| 1525 mutetur, quamvis etiam actio secundum naturam sit continua. Si | |
| 1526 autem voluntas non mutetur, non potest esse quod de veniali fiat | |
| 1527 mortale. Alio modo potest intelligi ut id quod est veniale ex | |
| 1528 genere, fiat mortale. Et hoc quidem possibile est, inquantum | |
| 1529 constituitur in eo finis, vel inquantum refertur ad mortale | |
| 1530 peccatum sicut ad finem, ut dictum est. Tertio modo potest | |
| 1531 intelligi ita quod multa venialia peccata constituant unum peccatum | |
| 1532 mortale. Quod si sic intelligatur quod ex multis peccatis | |
| 1533 venialibus integraliter constituatur unum peccatum mortale, falsum | |
| 1534 est. Non enim omnia peccata venialia de mundo, possunt habere | |
| 1535 tantum de reatu, quantum unum peccatum mortale. Quod patet ex parte | |
| 1536 durationis, quia peccatum mortale habet reatum poenae aeternae, | |
| 1537 peccatum autem veniale reatum poenae temporalis, ut dictum est. | |
| 1538 Patet etiam ex parte poenae damni, quia peccatum mortale meretur | |
| 1539 carentiam visionis divinae, cui nulla alia poena comparari potest | |
| 1540 ut Chrysostomus dicit. Patet etiam ex parte poenae sensus, quantum | |
| 1541 ad vermem conscientiae, licet forte quantum ad poenam ignis, non | |
| 1542 sint improportionales poenae. Si vero intelligatur quod multa | |
| 1543 peccata venialia faciunt unum mortale dispositive, sic verum est, | |
| 1544 sicut supra ostensum est, secundum duos modos dispositionis, quo | |
| 53 | 1545 peccatum veniale disponit ad mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 4 ad 1"><a name="37354"><span class="ref">[37354] Iª-IIae q. 88 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1546 ergo dicendum quod Augustinus loquitur in illo sensu, quod multa |
| 53 | 1547 peccata venialia dispositive causant mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 4 ad 2"><a name="37355"><span class="ref">[37355] Iª-IIae q. 88 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1548 dicendum quod ille idem motus sensualitatis qui praecessit |
| 1549 consensum rationis nunquam fiet peccatum mortale, sed ipse actus | |
| 53 | 1550 rationis consentientis.</p><p title="I-II q. 88 a. 4 ad 3"><a name="37356"><span class="ref">[37356] Iª-IIae q. 88 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1551 dicendum quod morbus corporalis non est actus, sed dispositio |
| 1552 quaedam permanens, unde eadem manens, potest mutari. Sed peccatum | |
| 1553 veniale est actus transiens, qui resumi non potest. Et quantum ad | |
| 53 | 1554 hoc, non est simile.</p><p title="I-II q. 88 a. 4 ad 4"><a name="37357"><span class="ref">[37357] Iª-IIae q. 88 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1555 dicendum quod dispositio quae fit habitus, est sicut imperfectum in |
| 1556 eadem specie, sicut imperfecta scientia, dum perficitur, fit | |
| 1557 habitus. Sed veniale peccatum est dispositio alterius generis, | |
| 1558 sicut accidens ad formam substantialem, in quam nunquam | |
| 53 | 1559 mutatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 88 a. 5 arg. 1"><a name="37358"><span class="ref">[37358] Iª-IIae q. 88 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1560 sic proceditur. Videtur quod circumstantia possit de veniali |
| 1561 peccato facere mortale. Dicit enim Augustinus, in sermone de | |
| 1562 Purgatorio, quod <i>si diu teneatur iracundia, et ebrietas si | |
| 1563 assidua sit, transeunt in numerum peccatorum mortalium</i>. Sed ira | |
| 1564 et ebrietas non sunt ex suo genere peccata mortalia, sed venialia, | |
| 1565 alioquin semper essent mortalia. Ergo circumstantia facit peccatum | |
| 53 | 1566 veniale esse mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 5 arg. 2"><a name="37359"><span class="ref">[37359] Iª-IIae q. 88 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1567 Magister dicit, XXIV dist. II libri Sent., quod delectatio, si sit |
| 1568 morosa, est peccatum mortale; si autem non sit morosa, est peccatum | |
| 1569 veniale. Sed morositas est quaedam circumstantia. Ergo | |
| 53 | 1570 circumstantia facit de peccato veniali mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 5 arg. 3"><a name="37360"><span class="ref">[37360] Iª-IIae q. 88 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1571 plus differunt malum et bonum quam veniale peccatum et mortale, |
| 1572 quorum utrumque est in genere mali. Sed circumstantia facit de actu | |
| 1573 bono malum, sicut patet cum quis dat eleemosynam propter inanem | |
| 1574 gloriam. Ergo multo magis potest facere de peccato veniali | |
| 53 | 1575 mortale.</p><p title="I-II q. 88 a. 5 s. c."><a name="37361"><span class="ref">[37361] Iª-IIae q. 88 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1576 est quod, cum circumstantia sit accidens, quantitas eius non potest |
| 1577 excedere quantitatem ipsius actus, quam habet ex suo genere, semper | |
| 1578 enim subiectum praeeminet accidenti. Si igitur actus ex suo genere | |
| 1579 sit peccatum veniale, non poterit per circumstantiam fieri peccatum | |
| 1580 mortale, cum peccatum mortale in infinitum quodammodo excedat | |
| 53 | 1581 quantitatem venialis, ut ex dictis patet.</p><p title="I-II q. 88 a. 5 co."><a name="37362"><span class="ref">[37362] Iª-IIae q. 88 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1582 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de circumstantiis |
| 1583 ageretur, circumstantia, inquantum huiusmodi, est accidens actus | |
| 1584 moralis, contingit tamen circumstantiam accipi ut differentiam | |
| 1585 specificam actus moralis, et tunc amittit rationem circumstantiae, | |
| 1586 et constituit speciem moralis actus. Hoc autem contingit in | |
| 1587 peccatis quando circumstantia addit deformitatem alterius generis | |
| 1588 sicut cum aliquis accedit ad non suam, est actus deformis | |
| 1589 deformitate opposita castitati; sed si accedat ad non suam quae est | |
| 1590 alterius uxor, additur deformitas opposita iustitiae, contra quam | |
| 1591 est ut aliquis usurpet rem alienam; et secundum hoc huiusmodi | |
| 1592 circumstantia constituit novam speciem peccati, quae dicitur | |
| 1593 adulterium. Impossibile est autem quod circumstantia de peccato | |
| 1594 veniali faciat mortale, nisi afferat deformitatem alterius generis. | |
| 1595 Dictum est enim quod peccatum veniale habet deformitatem per hoc | |
| 1596 quod importat deordinationem circa ea quae sunt ad finem, peccatum | |
| 1597 autem mortale habet deformitatem per hoc quod importat | |
| 1598 deordinationem respectu ultimi finis. Unde manifestum est quod | |
| 1599 circumstantia non potest de veniali peccato facere mortale, manens | |
| 1600 circumstantia, sed solum tunc quando transfert in aliam speciem, et | |
| 53 | 1601 fit quodammodo differentia specifica moralis actus.</p><p title="I-II q. 88 a. 5 ad 1"><a name="37363"><span class="ref">[37363] Iª-IIae q. 88 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1602 ergo dicendum quod diuturnitas non est circumstantia trahens in |
| 1603 aliam speciem, similiter nec frequentia vel assiduitas, nisi forte | |
| 1604 per accidens ex aliquo supervenienti. Non enim aliquid acquirit | |
| 1605 novam speciem ex hoc quod multiplicatur vel protelatur, nisi forte | |
| 1606 in actu protelato vel multiplicato superveniat aliquid quod variet | |
| 1607 speciem, puta inobedientia vel contemptus, vel aliquid huiusmodi. | |
| 1608 Dicendum est ergo quod, cum ira sit motus animi ad nocendum | |
| 1609 proximo, si sit tale nocumentum in quod tendit motus irae, quod ex | |
| 1610 genere suo sit peccatum mortale, sicut homicidium vel furtum, talis | |
| 1611 ira ex genere suo est peccatum mortale. Sed quod sit peccatum | |
| 1612 veniale, habet ex imperfectione actus, inquantum est motus subitus | |
| 1613 sensualitatis. Si vero sit diuturna, redit ad naturam sui generis | |
| 1614 per consensum rationis. Si vero nocumentum in quod tendit motus | |
| 1615 irae, esset veniale ex genere suo, puta cum aliquis in hoc | |
| 1616 irascitur contra aliquem, quod vult ei dicere aliquod verbum leve | |
| 1617 et iocosum, quod modicum ipsum contristet; non erit ira peccatum | |
| 1618 mortale, quantumcumque sit diuturna; nisi forte per accidens, puta | |
| 1619 si ex hoc grave scandalum oriatur, vel propter aliquid huiusmodi. | |
| 1620 De ebrietate vero dicendum est quod secundum suam rationem habet | |
| 1621 quod sit peccatum mortale, quod enim homo absque necessitate reddat | |
| 1622 se impotentem ad utendum ratione, per quam homo in Deum ordinatur | |
| 1623 et multa peccata occurrentia vitat, ex sola voluptate vini, | |
| 1624 expresse contrariatur virtuti. Sed quod sit peccatum veniale, | |
| 1625 contingit propter ignorantiam quandam vel infirmitatem, puta cum | |
| 1626 homo nescit virtutem vini, aut propriam debilitatem, unde non putat | |
| 1627 se inebriari, tunc enim non imputatur ei ebrietas ad peccatum, sed | |
| 1628 solum superabundantia potus. Sed quando frequenter inebriatur, non | |
| 1629 potest per hanc ignorantiam excusari quin videatur voluntas eius | |
| 1630 eligere magis pati ebrietatem, quam abstinere a vino superfluo. | |
| 53 | 1631 Unde redit peccatum ad suam naturam.</p><p title="I-II q. 88 a. 5 ad 2"><a name="37364"><span class="ref">[37364] Iª-IIae q. 88 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1632 dicendum quod delectatio morosa non dicitur esse peccatum mortale, |
| 1633 nisi in his quae ex suo genere sunt peccata mortalia; in quibus si | |
| 1634 delectatio non morosa sit, peccatum veniale est ex imperfectione | |
| 1635 actus, sicut et de ira dictum est. Dicitur enim ira diuturna, et | |
| 53 | 1636 delectatio morosa, propter approbationem rationis deliberantis.</p><p title="I-II q. 88 a. 5 ad 3"><a name="37365"><span class="ref">[37365] Iª-IIae q. 88 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1637 dicendum quod circumstantia non facit de bono actu malum, nisi |
| 53 | 1638 constituens speciem peccati, ut supra etiam habitum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 88 a. 6 arg. 1"><a name="37366"><span class="ref">[37366] Iª-IIae q. 88 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 1639 sic proceditur. Videtur quod peccatum mortale possit fieri veniale. |
| 1640 Aequaliter enim distat peccatum veniale a mortali, et e contrario. | |
| 1641 Sed peccatum veniale fit mortale, ut dictum est. Ergo etiam | |
| 53 | 1642 peccatum mortale potest fieri veniale.</p><p title="I-II q. 88 a. 6 arg. 2"><a name="37367"><span class="ref">[37367] Iª-IIae q. 88 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1643 peccatum veniale et mortale ponuntur differre secundum hoc, quod |
| 1644 peccans mortaliter diligit creaturam plus quam Deum, peccans autem | |
| 1645 venialiter diligit creaturam infra Deum. Contingit autem quod | |
| 1646 aliquis committens id quod est ex genere suo peccatum mortale, | |
| 1647 diligat creaturam infra Deum, puta si aliquis, nesciens | |
| 1648 fornicationem simplicem esse peccatum mortale et contrariam divino | |
| 1649 amori, fornicetur, ita tamen quod propter divinum amorem paratus | |
| 1650 esset fornicationem praetermittere, si sciret fornicando se contra | |
| 1651 divinum amorem agere. Ergo peccabit venialiter. Et sic peccatum | |
| 53 | 1652 mortale potest fieri veniale.</p><p title="I-II q. 88 a. 6 arg. 3"><a name="37368"><span class="ref">[37368] Iª-IIae q. 88 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1653 sicut dictum est, plus differt bonum a malo quam veniale a mortali. |
| 1654 Sed actus qui est de se malus, potest fieri bonus, sicut homicidium | |
| 1655 potest fieri actus iustitiae, sicut patet in iudice qui occidit | |
| 1656 latronem. Ergo multo magis peccatum mortale potest fieri | |
| 53 | 1657 veniale.</p><p title="I-II q. 88 a. 6 s. c."><a name="37369"><span class="ref">[37369] Iª-IIae q. 88 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1658 est quod aeternum nunquam potest fieri temporale. Sed peccatum |
| 1659 mortale meretur poenam aeternam, peccatum autem veniale poenam | |
| 53 | 1660 temporalem. Ergo peccatum mortale nunquam potest fieri veniale.</p><p title="I-II q. 88 a. 6 co."><a name="37370"><span class="ref">[37370] Iª-IIae q. 88 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1661 dicendum quod veniale et mortale differunt sicut perfectum et |
| 1662 imperfectum in genere peccati, ut dictum est. Imperfectum autem per | |
| 1663 aliquam additionem potest ad perfectionem venire. Unde et veniale, | |
| 1664 per hoc quod additur ei deformitas pertinens ad genus peccati | |
| 1665 mortalis, efficitur mortale, sicut cum quis dicit verbum otiosum ut | |
| 1666 fornicetur. Sed id quod est perfectum, non potest fieri imperfectum | |
| 1667 per additionem. Et ideo peccatum mortale non fit veniale per hoc | |
| 1668 quod additur ei aliqua deformitas pertinens ad genus peccati | |
| 1669 venialis, non enim diminuitur peccatum eius qui fornicatur ut dicat | |
| 1670 verbum otiosum, sed magis aggravatur propter deformitatem | |
| 1671 adiunctam. Potest tamen id quod est ex genere mortale, esse veniale | |
| 1672 propter imperfectionem actus, quia non perfecte pertingit ad | |
| 1673 rationem actus moralis, cum non sit deliberatus sed subitus, ut ex | |
| 1674 dictis patet. Et hoc fit per subtractionem quandam, scilicet | |
| 1675 deliberatae rationis. Et quia a ratione deliberata habet speciem | |
| 1676 moralis actus, inde est quod per talem subtractionem solvitur | |
| 53 | 1677 species.</p><p title="I-II q. 88 a. 6 ad 1"><a name="37371"><span class="ref">[37371] Iª-IIae q. 88 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1678 ergo dicendum quod veniale differt a mortali sicut imperfectum a |
| 1679 perfecto, ut puer a viro. Fit autem ex puero vir, sed non | |
| 53 | 1680 convertitur. Unde ratio non cogit.</p><p title="I-II q. 88 a. 6 ad 2"><a name="37372"><span class="ref">[37372] Iª-IIae q. 88 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1681 dicendum quod, si sit talis ignorantia quae peccatum omnino |
| 1682 excuset, sicut est furiosi vel amentis, tunc ex tali ignorantia | |
| 1683 fornicationem committens nec mortaliter nec venialiter peccat. Si | |
| 1684 vero sit ignorantia non invincibilis, tunc ignorantia ipsa est | |
| 1685 peccatum, et continet in se defectum divini amoris, inquantum | |
| 1686 negligit homo addiscere ea per quae potest se in divino amore | |
| 53 | 1687 conservare.</p><p title="I-II q. 88 a. 6 ad 3"><a name="37373"><span class="ref">[37373] Iª-IIae q. 88 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1688 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro contra mendacium, |
| 1689 <i>ea quae sunt secundum se mala, nullo fine bene fieri | |
| 1690 possunt</i>. Homicidium autem est occisio innocentis, et hoc nullo | |
| 1691 modo bene fieri potest. Sed iudex qui occidit latronem, vel miles | |
| 1692 qui occidit hostem reipublicae, non appellantur homicidae, ut | |
| 53 | 1693 Augustinus dicit, in libro de libero arbitrio.</p></div></div><div class="q" id="q89"><h2>Quaestio 89</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 89 pr."><a name="37374"><span class="ref">[37374] |
| 1694 Iª-IIae q. 89 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 1695 peccato veniali secundum se. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, |
| 1696 utrum peccatum veniale causet maculam in anima. Secundo, de | |
| 1697 distinctione peccati venialis, prout figuratur per lignum, faenum | |
| 1698 et stipulam, I Cor. III. Tertio, utrum homo in statu innocentiae | |
| 1699 potuerit peccare venialiter. Quarto, utrum Angelus bonus vel malus | |
| 1700 possit peccare venialiter. Quinto, utrum primi motus infidelium | |
| 1701 sint peccata venialia. Sexto, utrum peccatum veniale possit esse in | |
| 53 | 1702 aliquo simul cum solo peccato originali.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 89 a. 1 arg. 1"><a name="37375"><span class="ref">[37375] Iª-IIae q. 89 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1703 sic proceditur. Videtur quod peccatum veniale causet maculam in |
| 1704 anima. Dicit enim Augustinus, in libro de Poenit., quod peccata | |
| 1705 venialia, si multiplicentur, decorem nostrum ita exterminant, ut a | |
| 1706 caelestis sponsi amplexibus nos separent. Sed nihil aliud est | |
| 1707 macula quam detrimentum decoris. Ergo peccata venialia causant | |
| 53 | 1708 maculam in anima.</p><p title="I-II q. 89 a. 1 arg. 2"><a name="37376"><span class="ref">[37376] Iª-IIae q. 89 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1709 peccatum mortale causat maculam in anima propter inordinationem |
| 1710 actus et affectus ipsius peccantis. Sed in peccato veniali est | |
| 1711 quaedam deordinatio actus et affectus. Ergo peccatum veniale causat | |
| 53 | 1712 maculam in anima.</p><p title="I-II q. 89 a. 1 arg. 3"><a name="37377"><span class="ref">[37377] Iª-IIae q. 89 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1713 macula animae causatur ex contactu rei temporalis per amorem, ut |
| 1714 supra dictum est. Sed in peccato veniali anima inordinato amore | |
| 1715 contingit rem temporalem. Ergo peccatum veniale inducit maculam in | |
| 53 | 1716 anima.</p><p title="I-II q. 89 a. 1 s. c."><a name="37378"><span class="ref">[37378] Iª-IIae q. 89 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1717 est quod dicitur Ephes. V, <i>ut exhiberet ipse sibi gloriosam |
| 1718 Ecclesiam non habentem maculam</i>; Glossa, <i>idest aliquod | |
| 1719 peccatum criminale</i>. Ergo proprium peccati mortalis esse videtur | |
| 53 | 1720 quod maculam in anima causet.</p><p title="I-II q. 89 a. 1 co."><a name="37379"><span class="ref">[37379] Iª-IIae q. 89 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1721 dicendum quod, sicut ex dictis patet, macula importat detrimentum |
| 1722 nitoris ex aliquo contactu, sicut in corporalibus patet, ex quibus | |
| 1723 per similitudinem nomen maculae ad animam transfertur. Sicut autem | |
| 1724 in corpore est duplex nitor, unus quidem ex intrinseca dispositione | |
| 1725 membrorum et coloris, alius autem ex exteriori claritate | |
| 1726 superveniente; ita etiam in anima est duplex nitor, unus quidem | |
| 1727 habitualis, quasi intrinsecus, alius autem actualis, quasi exterior | |
| 1728 fulgor. Peccatum autem veniale impedit quidem nitorem actualem, non | |
| 1729 tamen habitualem, quia non excludit neque diminuit habitum | |
| 1730 caritatis et aliarum virtutum, ut infra patebit, sed solum impedit | |
| 1731 earum actum. Macula autem importat aliquid manens in re maculata, | |
| 1732 unde magis videtur pertinere ad detrimentum habitualis nitoris quam | |
| 1733 actualis. Unde, proprie loquendo, peccatum veniale non causat | |
| 1734 maculam in anima. Et si alicubi dicatur maculam inducere, hoc est | |
| 1735 secundum quid, inquantum impedit nitorem qui est ex actibus | |
| 53 | 1736 virtutum.</p><p title="I-II q. 89 a. 1 ad 1"><a name="37380"><span class="ref">[37380] Iª-IIae q. 89 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1737 ergo dicendum quod Augustinus loquitur in eo casu in quo multa |
| 1738 peccata venialia dispositive inducunt ad mortale. Aliter enim non | |
| 53 | 1739 separarent ab amplexu caelestis sponsi.</p><p title="I-II q. 89 a. 1 ad 2"><a name="37381"><span class="ref">[37381] Iª-IIae q. 89 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1740 dicendum quod inordinatio actus in peccato mortali corrumpit |
| 53 | 1741 habitum virtutis, non autem in peccato veniali.</p><p title="I-II q. 89 a. 1 ad 3"><a name="37382"><span class="ref">[37382] Iª-IIae q. 89 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1742 dicendum quod in peccato mortali anima per amorem contingit rem |
| 1743 temporalem quasi finem, et per hoc totaliter impeditur influxus | |
| 1744 splendoris gratiae, qui provenit in eos qui Deo adhaerent ut ultimo | |
| 1745 fini per caritatem. Sed in peccato veniali non adhaeret homo | |
| 53 | 1746 creaturae tanquam fini ultimo. Unde non est simile.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 89 a. 2 arg. 1"><a name="37383"><span class="ref">[37383] Iª-IIae q. 89 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1747 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter peccata venialia per |
| 1748 lignum, faenum et stipulam designentur. Lignum enim, faenum et | |
| 1749 stipula dicuntur superaedificari spirituali fundamento. Sed peccata | |
| 1750 venialia sunt praeter spirituale aedificium, sicut etiam quaelibet | |
| 1751 falsae opiniones sunt praeter scientiam. Ergo peccata venialia non | |
| 53 | 1752 convenienter designantur per lignum, faenum et stipulam.</p><p title="I-II q. 89 a. 2 arg. 2"><a name="37384"><span class="ref">[37384] Iª-IIae q. 89 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1753 ille qui aedificat lignum, faenum et stipulam, sic salvus erit |
| 1754 quasi per ignem. Sed quandoque ille qui committit peccata venialia, | |
| 1755 non erit salvus etiam per ignem, puta cum peccata venialia | |
| 1756 inveniuntur in eo qui decedit cum peccato mortali. Ergo | |
| 1757 inconvenienter per lignum, faenum et stipulam peccata venialia | |
| 53 | 1758 designantur.</p><p title="I-II q. 89 a. 2 arg. 3"><a name="37385"><span class="ref">[37385] Iª-IIae q. 89 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1759 secundum apostolum, alii sunt qui aedificant aurum, argentum, |
| 1760 lapides pretiosos, idest amorem Dei et proximi et bona opera; et | |
| 1761 alii qui aedificant lignum, faenum et stipulam. Sed peccata | |
| 1762 venialia committunt etiam illi qui diligunt Deum et proximum, et | |
| 1763 bona opera faciunt, dicitur enim I Ioan. I, <i>si dixerimus quia | |
| 1764 peccatum non habemus, nosipsos seducimus</i>. Ergo non convenienter | |
| 53 | 1765 designantur peccata venialia per ista tria.</p><p title="I-II q. 89 a. 2 arg. 4"><a name="37386"><span class="ref">[37386] Iª-IIae q. 89 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1766 multo plures differentiae et gradus sunt peccatorum venialium quam |
| 53 | 1767 tres. Ergo inconvenienter sub his tribus comprehenduntur.</p><p title="I-II q. 89 a. 2 s. c."><a name="37387"><span class="ref">[37387] Iª-IIae q. 89 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1768 est quod apostolus dicit de eo qui superaedificat lignum, faenum et |
| 1769 stipulam, quod salvus erit quasi per ignem, et sic patietur poenam, | |
| 1770 sed non aeternam. Reatus autem poenae temporalis proprie pertinet | |
| 1771 ad peccatum veniale, ut dictum est. Ergo per illa tria | |
| 53 | 1772 significantur peccata venialia.</p><p title="I-II q. 89 a. 2 co."><a name="37388"><span class="ref">[37388] Iª-IIae q. 89 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1773 dicendum quod quidam intellexerunt fundamentum esse fidem informem, |
| 1774 super quam aliqui aedificant bona opera, quae significantur per | |
| 1775 aurum, argentum et lapides pretiosos; quidam vero peccata etiam | |
| 1776 mortalia, quae significantur, secundum eos, per lignum, faenum et | |
| 1777 stipulam. Sed hanc expositionem improbat Augustinus, in libro de | |
| 1778 fide et operibus, quia, ut apostolus dicit, ad Gal. V, qui opera | |
| 1779 carnis facit, regnum Dei non consequetur, quod est salvum fieri; | |
| 1780 apostolus autem dicit quod ille qui aedificat lignum, faenum et | |
| 1781 stipulam, salvus erit quasi per ignem. Unde non potest intelligi | |
| 1782 quod per lignum, faenum et stipulam peccata mortalia designentur. | |
| 1783 Quidam vero dicunt quod per lignum, faenum et stipulam | |
| 1784 significantur opera bona, quae superaedificantur quidem spirituali | |
| 1785 aedificio, sed tamen commiscent se eis peccata venialia sicut, cum | |
| 1786 aliquis habet curam rei familiaris, quod bonum est, commiscet se | |
| 1787 superfluus amor vel uxoris vel filiorum vel possessionum, sub Deo | |
| 1788 tamen, ita scilicet quod pro his homo nihil vellet facere contra | |
| 1789 Deum. Sed hoc iterum non videtur convenienter dici. Manifestum est | |
| 1790 enim quod omnia opera bona referuntur ad caritatem Dei et proximi, | |
| 1791 unde pertinent ad aurum, argentum et lapides pretiosos. Non ergo ad | |
| 1792 lignum, faenum et stipulam. Et ideo dicendum est quod ipsa peccata | |
| 1793 venialia quae admiscent se procurantibus terrena, significantur per | |
| 1794 lignum, faenum et stipulam. Sicut enim huiusmodi congregantur in | |
| 1795 domo, et non pertinent ad substantiam aedificii, et possunt comburi | |
| 1796 aedificio remanente; ita etiam peccata venialia multiplicantur in | |
| 1797 homine, manente spirituali aedificio; et pro istis patitur ignem | |
| 1798 vel temporalis tribulationis in hac vita, vel Purgatorii post hanc | |
| 53 | 1799 vitam; et tamen salutem consequitur aeternam.</p><p title="I-II q. 89 a. 2 ad 1"><a name="37389"><span class="ref">[37389] Iª-IIae q. 89 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1800 ergo dicendum quod peccata venialia non dicuntur superaedificari |
| 1801 spirituali fundamento quasi directe supra ipsum posita, sed quia | |
| 1802 ponuntur iuxta ipsum; sicut accipitur ibi, super flumina Babylonis, | |
| 1803 idest iuxta. Quia peccata venialia non destruunt spirituale | |
| 53 | 1804 aedificium, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 89 a. 2 ad 2"><a name="37390"><span class="ref">[37390] Iª-IIae q. 89 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1805 dicendum quod non dicitur de quocumque aedificante lignum, faenum |
| 1806 et stipulam, quod salvus sit quasi per ignem, sed solum de eo qui | |
| 1807 aedificat supra fundamentum. Quod quidem non est fides informis, ut | |
| 1808 quidam aestimabant, sed fides formata caritate, secundum illud | |
| 1809 Ephes. III, <i>in caritate radicati et fundati</i>. Ille ergo qui | |
| 1810 decedit cum peccato mortali et venialibus, habet quidem lignum, | |
| 1811 faenum et stipulam, sed non superaedificata supra fundamentum | |
| 53 | 1812 spirituale. Et ideo non erit salvus sic quasi per ignem.</p><p title="I-II q. 89 a. 2 ad 3"><a name="37391"><span class="ref">[37391] Iª-IIae q. 89 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1813 dicendum quod illi qui sunt abstracti a cura temporalium rerum, |
| 1814 etsi aliquando venialiter peccent, tamen levia peccata venialia | |
| 1815 committunt, et frequentissime per fervorem caritatis purgantur. | |
| 1816 Unde tales non superaedificant venialia, quia in eis modicum | |
| 1817 manent. Sed peccata venialia ipsorum qui circa terrena occupantur, | |
| 1818 diutius manent, quia non ita frequenter recurrere possunt ad | |
| 53 | 1819 huiusmodi peccata delenda per caritatis fervorem.</p><p title="I-II q. 89 a. 2 ad 4"><a name="37392"><span class="ref">[37392] Iª-IIae q. 89 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1820 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in I de caelo, omnia tribus |
| 1821 includuntur, scilicet principio, medio et fine. Et secundum hoc, | |
| 1822 omnes gradus venialium peccatorum ad tria reducuntur, scilicet ad | |
| 1823 lignum, quod diutius manet in igne; ad stipulam, quae citissime | |
| 1824 expeditur; ad faenum, quod medio modo se habet. Secundum enim quod | |
| 1825 peccata venialia sunt maioris vel minoris adhaerentiae vel | |
| 53 | 1826 gravitatis, citius vel tardius per ignem purgantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 89 a. 3 arg. 1"><a name="37393"><span class="ref">[37393] Iª-IIae q. 89 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1827 sic proceditur. Videtur quod homo in statu innocentiae potuerit |
| 1828 peccare venialiter. Quia super illud I ad Tim. II, <i>Adam non est | |
| 1829 seductus</i>, dicit Glossa, <i>inexpertus divinae severitatis, in | |
| 1830 eo falli potuit, ut crederet veniale esse commissum</i>. Sed hoc | |
| 1831 non credidisset, nisi venialiter peccare potuisset. Ergo venialiter | |
| 53 | 1832 peccare potuit, non peccando mortaliter.</p><p title="I-II q. 89 a. 3 arg. 2"><a name="37394"><span class="ref">[37394] Iª-IIae q. 89 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1833 Augustinus dicit, XI super Gen. ad Litt., <i>non est arbitrandum |
| 1834 quod esset hominem deiecturus tentator, nisi praecessisset in anima | |
| 1835 hominis quaedam elatio comprimenda</i>. Elatio autem deiectionem | |
| 1836 praecedens, quae facta est per peccatum mortale, non potuit esse | |
| 1837 nisi peccatum veniale. Similiter etiam in eodem Augustinus dicit | |
| 1838 quod <i>virum sollicitavit aliqua experiendi cupiditas, cum | |
| 1839 mulierem videret, sumpto vetito pomo, non esse mortuam</i>. Videtur | |
| 1840 etiam in Eva fuisse aliquis infidelitatis motus, in hoc quod de | |
| 1841 verbis domini dubitavit, ut patet per hoc quod dixit, ne forte | |
| 1842 moriamur, ut habetur Gen. III. Haec autem videntur esse venialia | |
| 1843 peccata. Ergo homo potuit venialiter peccare, antequam mortaliter | |
| 53 | 1844 peccaret.</p><p title="I-II q. 89 a. 3 arg. 3"><a name="37395"><span class="ref">[37395] Iª-IIae q. 89 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1845 peccatum mortale magis opponitur integritati primi status quam |
| 1846 peccatum veniale. Sed homo potuit peccare mortaliter, non obstante | |
| 53 | 1847 integritate primi status. Ergo etiam potuit peccare venialiter.</p><p title="I-II q. 89 a. 3 s. c."><a name="37396"><span class="ref">[37396] Iª-IIae q. 89 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1848 est quod cuilibet peccato debetur aliqua poena. Sed nihil poenale |
| 1849 esse potuit in statu innocentiae, ut Augustinus dicit, XIV de Civ. | |
| 1850 Dei. Ergo non potuit peccare aliquo peccato quo non eiiceretur ab | |
| 1851 illo integritatis statu. Sed peccatum veniale non mutat statum | |
| 53 | 1852 hominis. Ergo non potuit peccare venialiter.</p><p title="I-II q. 89 a. 3 co."><a name="37397"><span class="ref">[37397] Iª-IIae q. 89 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1853 dicendum quod communiter ponitur quod homo in statu innocentiae non |
| 1854 potuit venialiter peccare. Hoc autem non est sic intelligendum, | |
| 1855 quasi id quod nobis est veniale, si ipse committeret, esset sibi | |
| 1856 mortale, propter altitudinem sui status. Dignitas enim personae est | |
| 1857 quaedam circumstantia aggravans peccatum, non tamen transfert in | |
| 1858 aliam speciem, nisi forte superveniente deformitate inobedientiae | |
| 1859 vel voti, vel alicuius huiusmodi, quod in proposito dici non | |
| 1860 potest. Unde id quod est de se veniale, non potuit transferri in | |
| 1861 mortale, propter dignitatem primi status. Sic ergo intelligendum | |
| 1862 est quod non potuit peccare venialiter, quia non potuit esse ut | |
| 1863 committeret aliquid quod esset de se veniale, antequam integritatem | |
| 1864 primi status amitteret peccando mortaliter. Cuius ratio est quia | |
| 1865 peccatum veniale in nobis contingit vel propter imperfectionem | |
| 1866 actus, sicut subiti motus in genere peccatorum mortalium, vel | |
| 1867 propter inordinationem existentem circa ea quae sunt ad finem, | |
| 1868 servato debito ordine ad finem. Utrumque autem horum contingit | |
| 1869 propter quendam defectum ordinis, ex eo quod inferius non | |
| 1870 continetur firmiter sub superiori. Quod enim in nobis insurgat | |
| 1871 subitus motus sensualitatis, contingit ex hoc quod sensualitas non | |
| 1872 est omnino subdita rationi. Quod vero insurgat subitus motus in | |
| 1873 ratione ipsa, provenit in nobis ex hoc quod ipsa executio actus | |
| 1874 rationis non subditur deliberationi quae est ex altiori bono, ut | |
| 1875 supra dictum est. Quod vero humanus animus inordinetur circa ea | |
| 1876 quae sunt ad finem, servato debito ordine ad finem, provenit ex hoc | |
| 1877 quod ea quae sunt ad finem non ordinantur infallibiliter sub fine, | |
| 1878 qui tenet summum locum, quasi principium in appetibilibus, ut supra | |
| 1879 dictum est. In statu autem innocentiae, ut in primo habitum est, | |
| 1880 erat infallibilis ordinis firmitas, ut semper inferius contineretur | |
| 1881 sub superiori, quandiu summum hominis contineretur sub Deo, ut | |
| 1882 etiam Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei. Et ideo oportebat quod | |
| 1883 inordinatio in homine non esset, nisi inciperet ab hoc quod summum | |
| 1884 hominis non subderetur Deo; quod fit per peccatum mortale. Ex quo | |
| 1885 patet quod homo in statu innocentiae non potuit peccare venialiter, | |
| 53 | 1886 antequam peccaret mortaliter.</p><p title="I-II q. 89 a. 3 ad 1"><a name="37398"><span class="ref">[37398] Iª-IIae q. 89 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1887 ergo dicendum quod veniale non sumitur ibi secundum quod nunc de |
| 1888 veniali loquimur, sed dicitur veniale quod est facile | |
| 53 | 1889 remissibile.</p><p title="I-II q. 89 a. 3 ad 2"><a name="37399"><span class="ref">[37399] Iª-IIae q. 89 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1890 dicendum quod illa elatio quae praecessit in animo hominis, fuit |
| 1891 primum hominis peccatum mortale, dicitur autem praecessisse | |
| 1892 deiectionem eius in exteriorem actum peccati. Huiusmodi autem | |
| 1893 elationem subsecuta est et experiendi cupiditas in viro, et | |
| 1894 dubitatio in muliere; quae ex hoc solo in quandam elationem | |
| 1895 prorupit, quod praecepti mentionem a serpente audivit, quasi nollet | |
| 53 | 1896 sub praecepto contineri.</p><p title="I-II q. 89 a. 3 ad 3"><a name="37400"><span class="ref">[37400] Iª-IIae q. 89 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1897 dicendum quod peccatum mortale intantum opponitur integritati primi |
| 1898 status, quod corrumpit ipsum, quod peccatum veniale facere non | |
| 1899 potest. Et quia non potest simul esse quaecumque inordinatio cum | |
| 1900 integritate primi status, consequens est quod primus homo non | |
| 53 | 1901 potuerit peccare venialiter, antequam peccaret mortaliter.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 89 a. 4 arg. 1"><a name="37401"><span class="ref">[37401] Iª-IIae q. 89 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1902 sic proceditur. Videtur quod Angelus bonus vel malus possit peccare |
| 1903 venialiter. Homo enim cum Angelis convenit in superiori animae | |
| 1904 parte, quae mens vocatur; secundum illud Gregorii, in Homil., | |
| 1905 <i>homo intelligit cum Angelis</i>. Sed homo secundum superiorem | |
| 53 | 1906 partem animae potest peccare venialiter. Ergo et Angelus.</p><p title="I-II q. 89 a. 4 arg. 2"><a name="37402"><span class="ref">[37402] Iª-IIae q. 89 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1907 quicumque potest quod est plus, potest etiam quod est minus. Sed |
| 1908 Angelus potuit diligere bonum creatum plus quam Deum, quod fecit | |
| 1909 peccando mortaliter. Ergo etiam potuit bonum creatum diligere infra | |
| 53 | 1910 Deum inordinate, venialiter peccando.</p><p title="I-II q. 89 a. 4 arg. 3"><a name="37403"><span class="ref">[37403] Iª-IIae q. 89 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1911 Angeli mali videntur aliqua facere quae sunt ex genere suo venialia |
| 1912 peccata, provocando homines ad risum, et ad alias huiusmodi | |
| 1913 levitates. Sed circumstantia personae non facit de veniali mortale, | |
| 1914 ut dictum est, nisi speciali prohibitione superveniente, quod non | |
| 53 | 1915 est in proposito. Ergo Angelus potest peccare venialiter.</p><p title="I-II q. 89 a. 4 s. c."><a name="37404"><span class="ref">[37404] Iª-IIae q. 89 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1916 est quod maior est perfectio Angeli quam perfectio hominis in primo |
| 1917 statu. Sed homo in primo statu non potuit peccare venialiter. Ergo | |
| 53 | 1918 multo minus Angelus.</p><p title="I-II q. 89 a. 4 co."><a name="37405"><span class="ref">[37405] Iª-IIae q. 89 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1919 dicendum quod intellectus Angeli, sicut in primo dictum est, non |
| 1920 est discursivus, ut scilicet procedat a principiis in conclusiones, | |
| 1921 seorsum utrumque intelligens, sicut in nobis contingit. Unde | |
| 1922 oportet quod quandocumque considerat conclusiones, consideret eas | |
| 1923 prout sunt in principiis. In appetibilibus autem, sicut multoties | |
| 1924 dictum est, fines sunt sicut principia; ea vero quae sunt ad finem, | |
| 1925 sunt sicut conclusiones. Unde mens Angeli non fertur in ea quae | |
| 1926 sunt ad finem, nisi secundum quod constant sub ordine finis. | |
| 1927 Propter hoc ex natura sua habent quod non possit in eis esse | |
| 1928 deordinatio circa ea quae sunt ad finem, nisi simul sit deordinatio | |
| 1929 circa finem ipsum, quod est per peccatum mortale. Sed Angeli boni | |
| 1930 non moventur in ea quae sunt ad finem, nisi in ordine ad finem | |
| 1931 debitum, qui est Deus. Et propter hoc omnes eorum actus sunt actus | |
| 1932 caritatis. Et sic in eis non potest esse peccatum veniale. Angeli | |
| 1933 vero mali in nihil moventur nisi in ordine ad finem peccati | |
| 1934 superbiae ipsorum. Et ideo in omnibus peccant mortaliter, | |
| 1935 quaecumque propria voluntate agunt. Secus autem est de appetitu | |
| 53 | 1936 naturalis boni qui est in eis, ut in primo dictum est.</p><p title="I-II q. 89 a. 4 ad 1"><a name="37406"><span class="ref">[37406] Iª-IIae q. 89 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1937 ergo dicendum quod homo convenit quidem cum Angelis in mente, sive |
| 53 | 1938 in intellectu; sed differt in modo intelligendi, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 89 a. 4 ad 2"><a name="37407"><span class="ref">[37407] Iª-IIae q. 89 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1939 dicendum quod Angelus non potuit minus diligere creaturam quam |
| 1940 Deum, nisi simul referens eam in Deum, sicut in ultimum finem, vel | |
| 53 | 1941 aliquem finem inordinatum, ratione iam dicta.</p><p title="I-II q. 89 a. 4 ad 3"><a name="37408"><span class="ref">[37408] Iª-IIae q. 89 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1942 dicendum quod omnia illa quae videntur esse venialia, Daemones |
| 1943 procurant ut homines ad sui familiaritatem attrahant, et sic | |
| 1944 deducant eos in peccatum mortale. Unde in omnibus talibus | |
| 53 | 1945 mortaliter peccant, propter intentionem finis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 89 a. 5 arg. 1"><a name="37409"><span class="ref">[37409] Iª-IIae q. 89 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1946 sic proceditur. Videtur quod primi motus sensualitatis in |
| 1947 infidelibus sint peccata mortalia. Dicit enim apostolus, ad Rom. | |
| 1948 VIII, quod <i>nihil est damnationis his qui sunt in Christo Iesu, | |
| 1949 qui non secundum carnem ambulant</i>, et loquitur ibi de | |
| 1950 concupiscentia sensualitatis, ut ex praemissis apparet. Haec ergo | |
| 1951 causa est quare concupiscere non sit damnabile his qui non secundum | |
| 1952 carnem ambulant, consentiendo scilicet concupiscentiae, quia sunt | |
| 1953 in Christo Iesu. Sed infideles non sunt in Christo Iesu. Ergo in | |
| 1954 infidelibus est damnabile. Primi igitur motus infidelium sunt | |
| 53 | 1955 peccata mortalia.</p><p title="I-II q. 89 a. 5 arg. 2"><a name="37410"><span class="ref">[37410] Iª-IIae q. 89 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1956 Anselmus dicit, in libro de gratia et Lib. Arb., <i>qui non sunt in |
| 1957 Christo, sentientes carnem, sequuntur damnationem, etiam si non | |
| 1958 secundum carnem ambulant</i>. Sed damnatio non debetur nisi peccato | |
| 1959 mortali. Ergo, cum homo sentiat carnem secundum primum motum | |
| 1960 concupiscentiae, videtur quod primus motus concupiscentiae in | |
| 53 | 1961 infidelibus sit peccatum mortale.</p><p title="I-II q. 89 a. 5 arg. 3"><a name="37411"><span class="ref">[37411] Iª-IIae q. 89 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1962 Anselmus dicit, in eodem libro, <i>sic factus est homo, ut |
| 1963 concupiscentiam sentire non deberet</i>. Hoc autem debitum videtur | |
| 1964 homini remissum per gratiam baptismalem, quam infideles non habent. | |
| 1965 Ergo quandocumque infidelis concupiscit, etiam si non consentiat, | |
| 53 | 1966 peccat mortaliter, contra debitum faciens.</p><p title="I-II q. 89 a. 5 s. c."><a name="37412"><span class="ref">[37412] Iª-IIae q. 89 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1967 est quod dicitur Act. X, <i>non est personarum acceptor Deus</i>. |
| 1968 Quod ergo uni non imputat ad damnationem, nec alteri. Sed primos | |
| 1969 motus fidelibus non imputat ad damnationem. Ergo etiam nec | |
| 53 | 1970 infidelibus.</p><p title="I-II q. 89 a. 5 co."><a name="37413"><span class="ref">[37413] Iª-IIae q. 89 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1971 dicendum quod irrationabiliter dicitur quod primi motus infidelium |
| 1972 sint peccata mortalia, si eis non consentiatur. Et hoc patet | |
| 1973 dupliciter. Primo quidem, quia ipsa sensualitas non potest esse | |
| 1974 subiectum peccati mortalis, ut supra habitum est. Est autem eadem | |
| 1975 natura sensualitatis in infidelibus et fidelibus. Unde non potest | |
| 1976 esse quod solus motus sensualitatis in infidelibus sit peccatum | |
| 1977 mortale. Alio modo, ex statu ipsius peccantis. Nunquam enim | |
| 1978 dignitas personae diminuit peccatum, sed magis auget, ut ex supra | |
| 1979 dictis patet. Unde nec peccatum est minus in fideli quam in | |
| 1980 infideli, sed multo maius. Nam et infidelium peccata magis merentur | |
| 1981 veniam, propter ignorantiam, secundum illud I ad Tim. I, | |
| 1982 <i>misericordiam Dei consecutus sum, quia ignorans feci in | |
| 1983 incredulitate mea</i>; et peccata fidelium aggravantur propter | |
| 1984 gratiae sacramenta, secundum illud Heb. X, <i>quanto magis putatis | |
| 1985 deteriora mereri supplicia, qui sanguinem testamenti, in quo | |
| 53 | 1986 sanctificatus est, pollutum duxerit?</i></p><p title="I-II q. 89 a. 5 ad 1"><a name="37414"><span class="ref">[37414] Iª-IIae q. 89 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1987 ergo dicendum quod apostolus loquitur de damnatione debita peccato |
| 1988 originali, quae aufertur per gratiam Iesu Christi, quamvis maneat | |
| 1989 concupiscentiae fomes. Unde hoc quod fideles concupiscunt, non est | |
| 1990 in eis signum damnationis originalis peccati, sicut est in | |
| 53 | 1991 infidelibus.</p><p title="I-II q. 89 a. 5 ad 2"><a name="37415"><span class="ref">[37415] Iª-IIae q. 89 a. 5 ad 2</span></a> Et hoc etiam |
| 28 | 1992 modo intelligendum est dictum Anselmi. Unde patet solutio ad |
| 53 | 1993 secundum.</p><p title="I-II q. 89 a. 5 ad 3"><a name="37416"><span class="ref">[37416] Iª-IIae q. 89 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1994 dicendum quod illud debitum non concupiscendi erat per originalem |
| 1995 iustitiam. Unde id quod opponitur tali debito, non pertinet ad | |
| 53 | 1996 peccatum actuale, sed ad peccatum originale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 89 a. 6 arg. 1"><a name="37417"><span class="ref">[37417] Iª-IIae q. 89 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 1997 sic proceditur. Videtur quod peccatum veniale possit esse in aliquo |
| 1998 cum solo originali. Dispositio enim praecedit habitum. Sed veniale | |
| 1999 est dispositio ad mortale, ut supra dictum est. Ergo veniale in | |
| 2000 infideli, cui non remittitur originale, invenitur ante mortale. Et | |
| 2001 sic quandoque infideles habent peccata venialia cum originali, sine | |
| 53 | 2002 mortalibus.</p><p title="I-II q. 89 a. 6 arg. 2"><a name="37418"><span class="ref">[37418] Iª-IIae q. 89 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2003 minus habet de connexione et convenientia veniale cum mortali, quam |
| 2004 mortale peccatum cum mortali. Sed infidelis subiectus originali | |
| 2005 peccato, potest committere unum peccatum mortale et non aliud. Ergo | |
| 53 | 2006 etiam potest committere peccatum veniale, et non mortale.</p><p title="I-II q. 89 a. 6 arg. 3"><a name="37419"><span class="ref">[37419] Iª-IIae q. 89 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2007 determinari potest tempus in quo puer primo potest esse actor |
| 2008 peccati actualis. Ad quod tempus cum pervenerit, potest ad minus | |
| 2009 per aliquod breve spatium stare, quin peccet mortaliter, quia hoc | |
| 2010 etiam in maximis sceleratis contingit. In illo autem spatio, | |
| 2011 quantumcumque brevi, potest peccare venialiter. Ergo peccatum | |
| 2012 veniale potest esse in aliquo cum originali peccato, absque | |
| 53 | 2013 mortali.</p><p title="I-II q. 89 a. 6 s. c."><a name="37420"><span class="ref">[37420] Iª-IIae q. 89 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2014 est quia pro peccato originali puniuntur homines in Limbo puerorum, |
| 2015 ubi non est poena sensus, ut infra dicetur. In Inferno autem | |
| 2016 detruduntur homines propter solum peccatum mortale. Ergo non erit | |
| 2017 locus in quo possit puniri ille qui habet peccatum veniale cum | |
| 53 | 2018 originali solo.</p><p title="I-II q. 89 a. 6 co."><a name="37421"><span class="ref">[37421] Iª-IIae q. 89 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2019 dicendum quod impossibile est quod peccatum veniale sit in aliquo |
| 2020 cum originali peccato, absque mortali. Cuius ratio est quia | |
| 2021 antequam ad annos discretionis perveniat, defectus aetatis, | |
| 2022 prohibens usum rationis, excusat eum a peccato mortali, unde multo | |
| 2023 magis excusat eum a peccato veniali, si committat aliquid quod sit | |
| 2024 ex genere suo tale. Cum vero usum rationis habere inceperit, non | |
| 2025 omnino excusatur a culpa venialis et mortalis peccati. Sed primum | |
| 2026 quod tunc homini cogitandum occurrit, est deliberare de seipso. Et | |
| 2027 si quidem seipsum ordinaverit ad debitum finem, per gratiam | |
| 2028 consequetur remissionem originalis peccati. Si vero non ordinet | |
| 2029 seipsum ad debitum finem, secundum quod in illa aetate est capax | |
| 2030 discretionis, peccabit mortaliter, non faciens quod in se est. Et | |
| 2031 ex tunc non erit in eo peccatum veniale sine mortali, nisi postquam | |
| 53 | 2032 totum fuerit sibi per gratiam remissum.</p><p title="I-II q. 89 a. 6 ad 1"><a name="37422"><span class="ref">[37422] Iª-IIae q. 89 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2033 ergo dicendum quod veniale non est dispositio ex necessitate |
| 2034 praecedens mortale, sed contingenter, sicut labor disponit | |
| 2035 quandoque ad febrem, non autem sicut calor disponit ad formam | |
| 53 | 2036 ignis.</p><p title="I-II q. 89 a. 6 ad 2"><a name="37423"><span class="ref">[37423] Iª-IIae q. 89 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2037 dicendum quod non impeditur peccatum veniale esse simul cum solo |
| 2038 originali propter distantiam eius vel convenientiam; sed propter | |
| 53 | 2039 defectum usus rationis, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 89 a. 6 ad 3"><a name="37424"><span class="ref">[37424] Iª-IIae q. 89 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2040 dicendum quod ab aliis peccatis mortalibus potest puer incipiens |
| 2041 habere usum rationis, per aliquod tempus abstinere, sed a peccato | |
| 2042 omissionis praedictae non liberatur, nisi quam cito potest, se | |
| 2043 convertat ad Deum. Primum enim quod occurrit homini discretionem | |
| 2044 habenti est quod de seipso cogitet, ad quem alia ordinet sicut ad | |
| 2045 finem, finis enim est prior in intentione. Et ideo hoc est tempus | |
| 2046 pro quo obligatur ex Dei praecepto affirmativo, quo dominus dicit, | |
| 2047 <i>convertimini ad me, et ego convertar ad vos</i>, Zachariae | |
| 53 | 2048 I.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 2049 <p><a href="sth2075.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 2050 <a href="sth2090.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 2051 <br/> | |
| 2052 <hr/> | |
| 2053 <br/> | |
| 2054 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 2055 hanc editionem<br/> | |
| 2056 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 2057 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 2058 </div></body> | |
| 2059 </html> |