Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth4053.html @ 89:ca573ccfc3e7
fix some missing headers, etc.
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 16 Jun 2013 14:43:49 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIIª q. | |
| 28 | 19 53-59</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">tertia pars a quaestione LIII ad quaestionem |
| 22 LIX</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Sassetta depictus" border="0" height="180" width="204" src="icons/bene180.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1903 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth4046.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth4060.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#49261">III&ordf; q. 53 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#49262">III&ordf; q. 53 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#49263">III&ordf; q. 53 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#49264">III&ordf; q. 53 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#49265">III&ordf; q. 53 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#49266">III&ordf; q. 53 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#49267">III&ordf; q. 53 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#49268">III&ordf; q. 53 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#49269">III&ordf; q. 53 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#49270">III&ordf; q. 53 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#49271">III&ordf; q. 53 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#49272">III&ordf; q. 53 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#49273">III&ordf; q. 53 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#49274">III&ordf; q. 53 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#49275">III&ordf; q. 53 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#49276">III&ordf; q. 53 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#49277">III&ordf; q. 53 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#49278">III&ordf; q. 53 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#49279">III&ordf; q. 53 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#49280">III&ordf; q. 53 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#49281">III&ordf; q. 53 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#49282">III&ordf; q. 53 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#49283">III&ordf; q. 53 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#49284">III&ordf; q. 53 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#49285">III&ordf; q. 53 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#49286">III&ordf; q. 53 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#49287">III&ordf; q. 53 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#49288">III&ordf; q. 53 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#49289">III&ordf; q. 53 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#49290">III&ordf; q. 53 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#49291">III&ordf; q. 53 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#49292">III&ordf; q. 53 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#49293">III&ordf; q. 53 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#49294">III&ordf; q. 54 pr.'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#49295">III&ordf; q. 54 a. 1 arg. 1'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#49296">III&ordf; q. 54 a. 1 arg. 2'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#49297">III&ordf; q. 54 a. 1 arg. 3'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#49298">III&ordf; q. 54 a. 1 s. c.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#49299">III&ordf; q. 54 a. 1 co.'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#49300">III&ordf; q. 54 a. 1 ad 1'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#49301">III&ordf; q. 54 a. 1 ad 2'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#49302">III&ordf; q. 54 a. 1 ad 3'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#49303">III&ordf; q. 54 a. 2 arg. 1'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#49304">III&ordf; q. 54 a. 2 arg. 2'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#49305">III&ordf; q. 54 a. 2 arg. 3'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#49306">III&ordf; q. 54 a. 2 s. c.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#49307">III&ordf; q. 54 a. 2 co.'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#49308">III&ordf; q. 54 a. 2 ad 1'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#49309">III&ordf; q. 54 a. 2 ad 2'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#49310">III&ordf; q. 54 a. 2 ad 3'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#49311">III&ordf; q. 54 a. 3 arg. 1'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#49312">III&ordf; q. 54 a. 3 arg. 2'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#49313">III&ordf; q. 54 a. 3 arg. 3'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#49314">III&ordf; q. 54 a. 3 s. c.'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#49315">III&ordf; q. 54 a. 3 co.'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#49316">III&ordf; q. 54 a. 3 ad 1'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#49317">III&ordf; q. 54 a. 3 ad 2'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#49318">III&ordf; q. 54 a. 3 ad 3'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#49319">III&ordf; q. 54 a. 4 arg. 1'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#49320">III&ordf; q. 54 a. 4 arg. 2'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#49321">III&ordf; q. 54 a. 4 arg. 3'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#49322">III&ordf; q. 54 a. 4 s. c.'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#49323">III&ordf; q. 54 a. 4 co.'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#49324">III&ordf; q. 54 a. 4 ad 1'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#49325">III&ordf; q. 54 a. 4 ad 2'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#49326">III&ordf; q. 54 a. 4 ad 3'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#49327">III&ordf; q. 55 pr.'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#49328">III&ordf; q. 55 a. 1 arg. 1'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#49329">III&ordf; q. 55 a. 1 arg. 2'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#49330">III&ordf; q. 55 a. 1 arg. 3'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#49331">III&ordf; q. 55 a. 1 s. c.'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#49332">III&ordf; q. 55 a. 1 co.'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#49333">III&ordf; q. 55 a. 1 ad 1'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#49334">III&ordf; q. 55 a. 1 ad 2'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#49335">III&ordf; q. 55 a. 1 ad 3'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#49336">III&ordf; q. 55 a. 2 arg. 1'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#49337">III&ordf; q. 55 a. 2 arg. 2'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#49338">III&ordf; q. 55 a. 2 arg. 3'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#49339">III&ordf; q. 55 a. 2 s. c.'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#49340">III&ordf; q. 55 a. 2 co.'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#49341">III&ordf; q. 55 a. 2 ad 1'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#49342">III&ordf; q. 55 a. 2 ad 2'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#49343">III&ordf; q. 55 a. 2 ad 3'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#49344">III&ordf; q. 55 a. 3 arg. 1'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#49345">III&ordf; q. 55 a. 3 arg. 2'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#49346">III&ordf; q. 55 a. 3 arg. 3'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#49347">III&ordf; q. 55 a. 3 arg. 4'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#49348">III&ordf; q. 55 a. 3 s. c.'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#49349">III&ordf; q. 55 a. 3 co.'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#49350">III&ordf; q. 55 a. 3 ad 1'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#49351">III&ordf; q. 55 a. 3 ad 2'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#49352">III&ordf; q. 55 a. 3 ad 3'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#49353">III&ordf; q. 55 a. 3 ad 4'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#49354">III&ordf; q. 55 a. 4 arg. 1'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#49355">III&ordf; q. 55 a. 4 arg. 2'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#49356">III&ordf; q. 55 a. 4 arg. 3'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#49357">III&ordf; q. 55 a. 4 s. c.'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#49358">III&ordf; q. 55 a. 4 co.'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#49359">III&ordf; q. 55 a. 4 ad 1'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#49360">III&ordf; q. 55 a. 4 ad 2'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#49361">III&ordf; q. 55 a. 4 ad 3'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#49362">III&ordf; q. 55 a. 5 arg. 1'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#49363">III&ordf; q. 55 a. 5 arg. 2'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#49364">III&ordf; q. 55 a. 5 arg. 3'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#49365">III&ordf; q. 55 a. 5 s. c.'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#49366">III&ordf; q. 55 a. 5 co.'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#49367">III&ordf; q. 55 a. 5 ad 1'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#49368">III&ordf; q. 55 a. 5 ad 2'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#49369">III&ordf; q. 55 a. 5 ad 3'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#49370">III&ordf; q. 55 a. 6 arg. 1'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#49371">III&ordf; q. 55 a. 6 arg. 2'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#49372">III&ordf; q. 55 a. 6 arg. 3'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#49373">III&ordf; q. 55 a. 6 arg. 4'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#49374">III&ordf; q. 55 a. 6 s. c.'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#49375">III&ordf; q. 55 a. 6 co.'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#49376">III&ordf; q. 55 a. 6 ad 1'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#49377">III&ordf; q. 55 a. 6 ad 2'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#49378">III&ordf; q. 55 a. 6 ad 3'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#49379">III&ordf; q. 55 a. 6 ad 4'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#49380">III&ordf; q. 55 a. 6 ad 5'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#49381">III&ordf; q. 56 pr.'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#49382">III&ordf; q. 56 a. 1 arg. 1'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#49383">III&ordf; q. 56 a. 1 arg. 2'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#49384">III&ordf; q. 56 a. 1 arg. 3'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#49385">III&ordf; q. 56 a. 1 arg. 4'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#49386">III&ordf; q. 56 a. 1 s. c.'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#49387">III&ordf; q. 56 a. 1 co.'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#49388">III&ordf; q. 56 a. 1 ad 1'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#49389">III&ordf; q. 56 a. 1 ad 2'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#49390">III&ordf; q. 56 a. 1 ad 3'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#49391">III&ordf; q. 56 a. 1 ad 4'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#49392">III&ordf; q. 56 a. 2 arg. 1'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#49393">III&ordf; q. 56 a. 2 arg. 2'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#49394">III&ordf; q. 56 a. 2 arg. 3'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#49395">III&ordf; q. 56 a. 2 arg. 4'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#49396">III&ordf; q. 56 a. 2 s. c.'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#49397">III&ordf; q. 56 a. 2 co.'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#49398">III&ordf; q. 56 a. 2 ad 1'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#49399">III&ordf; q. 56 a. 2 ad 2'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#49400">III&ordf; q. 56 a. 2 ad 3'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#49401">III&ordf; q. 56 a. 2 ad 4'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#49402">III&ordf; q. 57 pr.'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#49403">III&ordf; q. 57 a. 1 arg. 1'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#49404">III&ordf; q. 57 a. 1 arg. 2'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#49405">III&ordf; q. 57 a. 1 arg. 3'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#49406">III&ordf; q. 57 a. 1 arg. 4'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#49407">III&ordf; q. 57 a. 1 s. c.'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#49408">III&ordf; q. 57 a. 1 co.'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#49409">III&ordf; q. 57 a. 1 ad 1'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#49410">III&ordf; q. 57 a. 1 ad 2'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#49411">III&ordf; q. 57 a. 1 ad 3'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#49412">III&ordf; q. 57 a. 1 ad 4'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#49413">III&ordf; q. 57 a. 2 arg. 1'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#49414">III&ordf; q. 57 a. 2 arg. 2'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#49415">III&ordf; q. 57 a. 2 arg. 3'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#49416">III&ordf; q. 57 a. 2 s. c.'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#49417">III&ordf; q. 57 a. 2 co.'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#49418">III&ordf; q. 57 a. 2 ad 1'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#49419">III&ordf; q. 57 a. 2 ad 2'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#49420">III&ordf; q. 57 a. 2 ad 3'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#49421">III&ordf; q. 57 a. 3 arg. 1'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#49422">III&ordf; q. 57 a. 3 arg. 2'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#49423">III&ordf; q. 57 a. 3 arg. 3'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#49424">III&ordf; q. 57 a. 3 s. c.'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#49425">III&ordf; q. 57 a. 3 co.'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#49426">III&ordf; q. 57 a. 3 ad 1'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#49427">III&ordf; q. 57 a. 3 ad 2'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#49428">III&ordf; q. 57 a. 3 ad 3'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#49429">III&ordf; q. 57 a. 4 arg. 1'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#49430">III&ordf; q. 57 a. 4 arg. 2'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#49431">III&ordf; q. 57 a. 4 arg. 3'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#49432">III&ordf; q. 57 a. 4 arg. 4'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#49433">III&ordf; q. 57 a. 4 s. c.'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#49434">III&ordf; q. 57 a. 4 co.'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#49435">III&ordf; q. 57 a. 4 ad 1'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#49436">III&ordf; q. 57 a. 4 ad 2'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#49437">III&ordf; q. 57 a. 4 ad 3'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#49438">III&ordf; q. 57 a. 4 ad 4'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#49439">III&ordf; q. 57 a. 5 arg. 1'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#49440">III&ordf; q. 57 a. 5 arg. 2'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#49441">III&ordf; q. 57 a. 5 arg. 3'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#49442">III&ordf; q. 57 a. 5 s. c.'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#49443">III&ordf; q. 57 a. 5 co.'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#49444">III&ordf; q. 57 a. 5 ad 1'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#49445">III&ordf; q. 57 a. 5 ad 2'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#49446">III&ordf; q. 57 a. 5 ad 3'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#49447">III&ordf; q. 57 a. 6 arg. 1'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#49448">III&ordf; q. 57 a. 6 arg. 2'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#49449">III&ordf; q. 57 a. 6 arg. 3'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#49450">III&ordf; q. 57 a. 6 s. c.'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#49451">III&ordf; q. 57 a. 6 co.'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#49452">III&ordf; q. 57 a. 6 ad 1'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#49453">III&ordf; q. 57 a. 6 ad 2'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#49454">III&ordf; q. 57 a. 6 ad 3'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#49455">III&ordf; q. 58 pr.'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#49456">III&ordf; q. 58 a. 1 arg. 1'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#49457">III&ordf; q. 58 a. 1 arg. 2'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#49458">III&ordf; q. 58 a. 1 arg. 3'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#49459">III&ordf; q. 58 a. 1 s. c.'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#49460">III&ordf; q. 58 a. 1 co.'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#49461">III&ordf; q. 58 a. 1 ad 1'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#49462">III&ordf; q. 58 a. 1 ad 2'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#49463">III&ordf; q. 58 a. 1 ad 3'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#49464">III&ordf; q. 58 a. 2 arg. 1'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#49465">III&ordf; q. 58 a. 2 arg. 2'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#49466">III&ordf; q. 58 a. 2 arg. 3'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#49467">III&ordf; q. 58 a. 2 s. c.'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#49468">III&ordf; q. 58 a. 2 co.'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#49469">III&ordf; q. 58 a. 2 ad 1'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#49470">III&ordf; q. 58 a. 2 ad 2'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#49471">III&ordf; q. 58 a. 2 ad 3'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#49472">III&ordf; q. 58 a. 3 arg. 1'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#49473">III&ordf; q. 58 a. 3 arg. 2'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#49474">III&ordf; q. 58 a. 3 arg. 3'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#49475">III&ordf; q. 58 a. 3 s. c.'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#49476">III&ordf; q. 58 a. 3 co.'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#49477">III&ordf; q. 58 a. 3 ad 1'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#49478">III&ordf; q. 58 a. 3 ad 2'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#49479">III&ordf; q. 58 a. 3 ad 3'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#49480">III&ordf; q. 58 a. 4 arg. 1'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#49481">III&ordf; q. 58 a. 4 arg. 2'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#49482">III&ordf; q. 58 a. 4 arg. 3'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#49483">III&ordf; q. 58 a. 4 arg. 4'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#49484">III&ordf; q. 58 a. 4 s. c.'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#49485">III&ordf; q. 58 a. 4 co.'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#49486">III&ordf; q. 58 a. 4 ad 1'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#49487">III&ordf; q. 58 a. 4 ad 2'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#49488">III&ordf; q. 58 a. 4 ad 3'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#49489">III&ordf; q. 58 a. 4 ad 4'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#49490">III&ordf; q. 59 pr.'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#49491">III&ordf; q. 59 a. 1 arg. 1'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#49492">III&ordf; q. 59 a. 1 arg. 2'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#49493">III&ordf; q. 59 a. 1 arg. 3'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#49494">III&ordf; q. 59 a. 1 s. c.'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#49495">III&ordf; q. 59 a. 1 co.'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#49496">III&ordf; q. 59 a. 1 ad 1'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#49497">III&ordf; q. 59 a. 1 ad 2'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#49498">III&ordf; q. 59 a. 1 ad 3'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#49499">III&ordf; q. 59 a. 2 arg. 1'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#49500">III&ordf; q. 59 a. 2 arg. 2'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#49501">III&ordf; q. 59 a. 2 arg. 3'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#49502">III&ordf; q. 59 a. 2 s. c.'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#49503">III&ordf; q. 59 a. 2 co.'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#49504">III&ordf; q. 59 a. 2 ad 1'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#49505">III&ordf; q. 59 a. 2 ad 2'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#49506">III&ordf; q. 59 a. 2 ad 3'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#49507">III&ordf; q. 59 a. 3 arg. 1'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#49508">III&ordf; q. 59 a. 3 arg. 2'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#49509">III&ordf; q. 59 a. 3 arg. 3'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#49510">III&ordf; q. 59 a. 3 s. c.'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#49511">III&ordf; q. 59 a. 3 co.'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#49512">III&ordf; q. 59 a. 3 ad 1'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#49513">III&ordf; q. 59 a. 3 ad 2'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#49514">III&ordf; q. 59 a. 3 ad 3'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#49515">III&ordf; q. 59 a. 4 arg. 1'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#49516">III&ordf; q. 59 a. 4 arg. 2'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#49517">III&ordf; q. 59 a. 4 arg. 3'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#49518">III&ordf; q. 59 a. 4 s. c.'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#49519">III&ordf; q. 59 a. 4 co.'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#49520">III&ordf; q. 59 a. 4 ad 1'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#49521">III&ordf; q. 59 a. 4 ad 2'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#49522">III&ordf; q. 59 a. 4 ad 3'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#49523">III&ordf; q. 59 a. 5 arg. 1'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#49524">III&ordf; q. 59 a. 5 arg. 2'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#49525">III&ordf; q. 59 a. 5 arg. 3'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#49526">III&ordf; q. 59 a. 5 s. c.'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#49527">III&ordf; q. 59 a. 5 co.'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#49528">III&ordf; q. 59 a. 5 ad 1'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#49529">III&ordf; q. 59 a. 5 ad 2'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#49530">III&ordf; q. 59 a. 5 ad 3'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#49531">III&ordf; q. 59 a. 6 arg. 1'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#49532">III&ordf; q. 59 a. 6 arg. 2'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#49533">III&ordf; q. 59 a. 6 arg. 3'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#49534">III&ordf; q. 59 a. 6 s. c.'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#49535">III&ordf; q. 59 a. 6 co.'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#49536">III&ordf; q. 59 a. 6 ad 1'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#49537">III&ordf; q. 59 a. 6 ad 2'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#49538">III&ordf; q. 59 a. 6 ad 3'); | |
| 328 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 329 document.write('<BR><BR>'); | |
| 330 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 331 document.write('<\/FORM>'); | |
| 332 // --> | |
| 333 // | |
| 334 </script><br/> | |
| 335 <hr/> | |
| 336 <br/></div><div class="q" id="q53"><h2>Quaestio 53</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 53 pr."><a name="49261"><span class="ref">[49261] | |
| 337 IIIª q. 53 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 28 | 338 his quae pertinent ad exaltationem Christi. Et primo, de eius |
| 339 resurrectione; secundo, de eius ascensione; tertio, de sessione ad | |
| 340 dexteram patris; quarto, de iudiciaria potestate. Circa primum | |
| 341 occurrit quadruplex consideratio, quarum prima est de ipsa Christi | |
| 342 resurrectione; secunda, de qualitate resurgentis; tertia, de | |
| 343 manifestatione resurrectionis; quarta, de eius causalitate. Circa | |
| 344 primum quaeruntur quatuor. Primo, de necessitate resurrectionis | |
| 53 | 345 eius. Secundo, de tempore. Tertio, de ordine. Quarto, de causa.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 53 a. 1 arg. 1"><a name="49262"><span class="ref">[49262] IIIª q. 53 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 346 proceditur. Videtur quod non fuerit necessarium Christum resurgere. |
| 347 Dicit enim Damascenus, in IV libro, <i>resurrectio est secunda eius | |
| 348 quod dissolutum est et cecidit animalis surrectio</i>. Sed Christus | |
| 349 non cecidit per peccatum, nec corpus eius est dissolutum, ut ex | |
| 53 | 350 supra dictis patet. Non ergo proprie convenit sibi resurgere.</p><p title="III q. 53 a. 1 arg. 2"><a name="49263"><span class="ref">[49263] IIIª q. 53 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 351 quicumque resurgit, ad aliquid altius promovetur, quia surgere est |
| 352 sursum moveri. Sed corpus Christi remansit post mortem divinitati | |
| 353 unitum, et ita non potuit in aliquid altius promoveri. Ergo non | |
| 53 | 354 competebat sibi resurgere.</p><p title="III q. 53 a. 1 arg. 3"><a name="49264"><span class="ref">[49264] IIIª q. 53 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ea |
| 28 | 355 quae circa humanitatem Christi sunt acta, ad nostram salutem |
| 356 ordinantur. Sed sufficiebat ad salutem nostram passio Christi, per | |
| 357 quam sumus liberati a culpa et poena, ut ex supra dictis patet. Non | |
| 53 | 358 ergo fuit necessarium quod Christus a mortuis resurgeret.</p><p title="III q. 53 a. 1 s. c."><a name="49265"><span class="ref">[49265] IIIª q. 53 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 359 quod dicitur Luc. ult., <i>oportebat Christum pati et resurgere a |
| 53 | 360 mortuis</i>.</p><p title="III q. 53 a. 1 co."><a name="49266"><span class="ref">[49266] IIIª q. 53 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 361 dicendum quod necessarium fuit Christum resurgere, propter quinque. |
| 362 Primo quidem, ad commendationem divinae iustitiae, ad quam pertinet | |
| 363 exaltare illos qui se propter Deum humiliant, secundum illud Luc. | |
| 364 I, <i>deposuit potentes de sede, et exaltavit humiles</i>. Quia | |
| 365 igitur Christus, propter caritatem et obedientiam Dei, se | |
| 366 humiliavit usque ad mortem crucis, oportebat quod exaltaretur a Deo | |
| 367 usque ad gloriosam resurrectionem. Unde ex eius persona dicitur in | |
| 368 Psalmo, <i>tu cognovisti, idest approbasti, sessionem meam, idest | |
| 369 humilitatem et passionem, et resurrectionem meam, idest | |
| 370 glorificationem in resurrectione</i>, sicut Glossa exponit. | |
| 371 Secundo, ad fidei nostrae instructionem. Quia per eius | |
| 372 resurrectionem confirmata est fides nostra circa divinitatem | |
| 373 Christi, quia, ut dicitur II Cor. ult., <i>etsi crucifixus est ex | |
| 374 infirmitate nostra, sed vivit ex virtute Dei</i>. Et ideo I Cor. XV | |
| 375 dicitur, <i>si Christus non resurrexit, inanis est praedicatio | |
| 376 nostra, inanis est et fides nostra</i>. Et in Psalmo, <i>quae | |
| 377 utilitas erit in sanguine meo, idest in effusione sanguinis mei, | |
| 378 dum descendo, quasi per quosdam gradus malorum, in corruptionem? | |
| 379 Quasi dicat, nulla. Si enim statim non resurgo, corruptumque fuerit | |
| 380 corpus meum, nemini annuntiabo, nullum lucrabor</i> ut Glossa | |
| 381 exponit. Tertio, ad sublevationem nostrae spei. Quia, dum videmus | |
| 382 Christum resurgere, qui est caput nostrum, speramus et nos | |
| 383 resurrecturos. Unde dicitur I Cor. XV, <i>si Christus praedicatur | |
| 384 quod resurrexit a mortuis, quomodo quidam dicunt in vobis quoniam | |
| 385 resurrectio mortuorum non est?</i> Et Iob XIX dicitur, scio, | |
| 386 scilicet per certitudinem fidei, quod redemptor meus, idest | |
| 387 Christus, vivit, a mortuis resurgens, et ideo in novissimo die | |
| 388 <i>de terra surrecturus sum, reposita est haec spes mea in sinu | |
| 389 meo</i>. Quarto, ad informationem vitae fidelium, secundum illud | |
| 390 Rom. VI, <i>quomodo Christus resurrexit a mortuis per gloriam | |
| 391 patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus</i>. Et infra, | |
| 392 <i>Christus resurgens ex mortuis iam non moritur, ita et vos | |
| 393 existimate mortuos esse peccato, viventes autem Deo</i>. Quinto, ad | |
| 394 complementum nostrae salutis. Quia sicut propter hoc mala sustinuit | |
| 395 moriendo ut nos liberaret a malis, ita glorificatus est resurgendo | |
| 396 ut nos promoveret ad bona, secundum illud Rom. IV, <i>traditus est | |
| 397 propter delicta nostra, et resurrexit propter iustificationem | |
| 53 | 398 nostram</i>.</p><p title="III q. 53 a. 1 ad 1"><a name="49267"><span class="ref">[49267] IIIª q. 53 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 399 dicendum quod, licet Christus non ceciderit per peccatum, cecidit |
| 400 tamen per mortem, quia sicut peccatum est casus a iustitia, ita | |
| 401 mors est casus a vita. Unde ex persona Christi potest intelligi | |
| 402 quod dicitur Mich. VII, <i>ne laeteris, inimica mea, super me, quia | |
| 403 cecidi, consurgam</i>. Similiter etiam, licet corpus Christi non | |
| 404 fuerit dissolutum per incinerationem, ipsa tamen separatio animae a | |
| 53 | 405 corpore dissolutio quaedam fuit.</p><p title="III q. 53 a. 1 ad 2"><a name="49268"><span class="ref">[49268] IIIª q. 53 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 406 dicendum quod divinitas erat carni Christi post mortem unita unione |
| 407 personali, non autem unione naturae, sicut anima unitur corpori ut | |
| 408 forma ad constituendam humanam naturam. Et ideo per hoc quod corpus | |
| 409 eius unitum est animae, promotum est in altiorem statum naturae, | |
| 53 | 410 non autem in altiorem statum personae.</p><p title="III q. 53 a. 1 ad 3"><a name="49269"><span class="ref">[49269] IIIª q. 53 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 411 dicendum quod passio Christi operata est nostram salutem, proprie |
| 412 loquendo, quantum ad remotionem malorum, resurrectio autem quantum | |
| 53 | 413 ad inchoationem et exemplar bonorum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 53 a. 2 arg. 1"><a name="49270"><span class="ref">[49270] IIIª q. 53 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 414 sic proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens Christum tertia |
| 415 die resurgere. Membra enim debent capiti conformari. Sed nos, qui | |
| 416 sumus membra Christi, non resurgimus a morte tertia die, sed nostra | |
| 417 resurrectio differtur usque ad finem mundi. Ergo videtur quod | |
| 418 Christus, qui est caput nostrum, non debuit tertia die resurgere, | |
| 53 | 419 sed debuit eius resurrectio differri usque ad finem mundi.</p><p title="III q. 53 a. 2 arg. 2"><a name="49271"><span class="ref">[49271] IIIª q. 53 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 420 Act. II dicit Petrus quod <i>impossibile erat Christum detineri ab |
| 421 Inferno et morte</i>. Sed quandiu aliquis est mortuus, detinetur a | |
| 422 morte. Ergo videtur quod Christi resurrectio non debuerit differri | |
| 423 usque ad tertiam diem, sed statim eodem die resurgere, praecipue | |
| 424 cum Glossa super inducta dicat <i>nullam esse utilitatem in | |
| 53 | 425 effusione sanguinis Christi si non statim resurgeret</i>.</p><p title="III q. 53 a. 2 arg. 3"><a name="49272"><span class="ref">[49272] IIIª q. 53 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 426 dies incipere videtur ab ortu solis, qui sua praesentia diem |
| 427 causat. Sed ante ortum solis Christus resurrexit, dicitur enim | |
| 428 Ioan. XX, quod <i>una sabbati Maria Magdalene venit mane, cum adhuc | |
| 429 tenebrae essent, ad monumentum</i>, et tunc Christus iam | |
| 430 resurrexerat, quia sequitur, <i>et vidit revolutum lapidem a | |
| 53 | 431 monumento</i>. Ergo non resurrexit Christus tertia die.</p><p title="III q. 53 a. 2 s. c."><a name="49273"><span class="ref">[49273] IIIª q. 53 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 432 quod dicitur Matth. XX, <i>tradent eum gentibus ad illudendum et |
| 53 | 433 flagellandum et crucifigendum, et tertia die resurget</i>.</p><p title="III q. 53 a. 2 co."><a name="49274"><span class="ref">[49274] IIIª q. 53 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 434 dicendum quod, sicut dictum est, resurrectio Christi necessaria |
| 435 fuit ad instructionem fidei nostrae. Est autem fides nostra et de | |
| 436 divinitate et de humanitate Christi, non enim sufficit alterum sine | |
| 437 altero credere, ut ex praedictis patet. Et ideo, ad hoc quod | |
| 438 confirmaretur fides divinitatis ipsius, oportuit quod cito | |
| 439 resurgeret, et eius resurrectio non differretur usque ad finem | |
| 440 mundi, ad hoc autem quod confirmaretur fides de veritate | |
| 441 humanitatis et mortis eius, oportuit moram esse inter mortem et | |
| 442 resurrectionem; si enim statim post mortem resurrexisset videri | |
| 443 posset quod eius mors vera non fuerit, et per consequens nec | |
| 444 resurrectio vera. Ad veritatem autem mortis Christi manifestandam, | |
| 445 sufficiebat quod usque ad tertiam diem eius resurrectio | |
| 446 differretur, quia non contingit quin infra hoc tempus, in homine | |
| 447 qui mortuus videtur cum vivat, appareant aliqua indicia vitae. Per | |
| 448 hoc etiam quod tertia die resurrexit, commendatur perfectio | |
| 449 ternarii, qui est numerus omnis rei, utpote habens principium, | |
| 450 medium et finem, ut dicitur in I de caelo. Ostenditur etiam, | |
| 451 secundum mysterium, quod Christus una sua morte, quae fuit lux | |
| 452 propter iustitiam, corporali scilicet, duas nostras mortes | |
| 453 destruxit, scilicet corporis et animae, quae sunt tenebrosae | |
| 454 propter peccatum, et ideo una die integra et duabus noctibus | |
| 455 permansit in morte, ut Augustinus dicit, in IV de Trin. Per hoc | |
| 456 etiam significatur quod per resurrectionem Christi tertium tempus | |
| 457 incipiebat. Nam primum fuit ante legem; secundum sub lege; tertium | |
| 458 sub gratia. Incipit etiam in Christi resurrectione tertius status | |
| 459 sanctorum. Nam primus fuit sub figuris legis; secundus, sub | |
| 460 veritate fidei; tertius erit in aeternitate gloriae, quam Christus | |
| 53 | 461 resurgendo inchoavit.</p><p title="III q. 53 a. 2 ad 1"><a name="49275"><span class="ref">[49275] IIIª q. 53 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 462 dicendum quod caput et membra conformantur in natura, sed non in |
| 463 virtute, excellentior est enim virtus capitis quam membrorum. Et | |
| 464 ideo, ad demonstrandam excellentiam virtutis Christi, conveniens | |
| 465 fuit ipsum tertia die resurgere, aliorum resurrectione dilata usque | |
| 53 | 466 ad finem mundi.</p><p title="III q. 53 a. 2 ad 2"><a name="49276"><span class="ref">[49276] IIIª q. 53 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 467 dicendum quod detentio coactionem quandam importat. Christus autem |
| 468 nulla necessitate mortis tenebatur adstrictus, sed erat inter | |
| 469 mortuos liber. Et ideo aliquandiu in morte mansit, non quasi | |
| 470 detentus, sed propria voluntate, quandiu iudicavit hoc esse | |
| 471 necessarium ad instructionem fidei nostrae. Dicitur autem statim | |
| 53 | 472 fieri quod fit brevi interposito tempore.</p><p title="III q. 53 a. 2 ad 3"><a name="49277"><span class="ref">[49277] IIIª q. 53 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 473 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christus resurrexit circa |
| 474 diluculum, illucescente iam die, ad significandum quod per suam | |
| 475 resurrectionem nos ad lucem gloriae inducebat, sicut mortuus est | |
| 476 advesperascente iam die et tendente in tenebras, ad ostendendum | |
| 477 quod per suam mortem destrueret tenebras culpae et poenae. Et tamen | |
| 478 dicitur tertia die resurrexisse, accipiendo diem pro die naturali, | |
| 479 quae continet spatium viginti quatuor horarum. Et, sicut dicit | |
| 480 Augustinus, in IV de Trin., <i>nox usque ad diluculum quo domini | |
| 481 resurrectio declarata est, ad tertium pertinet diem. Quia Deus, qui | |
| 482 dixit de tenebris lumen clarescere, ut per gratiam novi testamenti | |
| 483 et participationem resurrectionis Christi audiremus, fuistis | |
| 484 aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, insinuat nobis | |
| 485 quodammodo quod a nocte dies sumat initium. Sicut enim primi dies, | |
| 486 propter futurum hominis lapsum, a luce in noctem, ita isti, propter | |
| 487 hominis reparationem, a tenebris ad lucem computantur</i>. Et ita | |
| 488 patet quod, etiam si media nocte surrexisset, posset dici die | |
| 489 tertia eum surrexisse, intelligendo de die naturali. Nunc autem, | |
| 490 cum in diluculo surrexerit, potest dici quod die tertia surrexit, | |
| 491 etiam accipiendo diem artificialem, quae causatur ex praesentia | |
| 492 solis, quia iam sol incipiebat aerem illustrare. Unde et Marci ult. | |
| 493 dicitur quod mulieres venerunt ad monumentum, orto iam sole. Quod | |
| 494 non est contrarium ei quod Ioannes dicit, <i>cum adhuc tenebrae | |
| 495 essent</i>, ut Augustinus dicit, in libro de consensu Evang., | |
| 496 <i>quia, die surgente, reliquiae tenebrarum tanto magis | |
| 497 extenuantur, quanto magis oritur lux</i>; quod autem dicit Marcus, | |
| 498 <i>orto iam sole, non sic accipiendum est tanquam iam sol ipse | |
| 499 videretur super terram, sed tanquam eo proximo veniente in has | |
| 53 | 500 partes</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 53 a. 3 arg. 1"><a name="49278"><span class="ref">[49278] IIIª q. 53 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 501 proceditur. Videtur quod Christus non primo resurrexit. Nam in |
| 502 veteri testamento per Eliam et Elisaeum aliqui resuscitati | |
| 503 leguntur, secundum illud Heb. XI, <i>acceperunt mulieres de | |
| 504 resurrectione mortuos suos</i>. Similiter etiam Christus, ante | |
| 505 passionem suam, tres mortuos suscitavit. Non ergo Christus fuit | |
| 53 | 506 primus resurgentium.</p><p title="III q. 53 a. 3 arg. 2"><a name="49279"><span class="ref">[49279] IIIª q. 53 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 507 Matth. XXVII, inter alia miracula quae in passione Christi |
| 508 acciderunt, narratur quod monumenta aperta sunt, <i>et multa | |
| 509 corpora sanctorum qui dormierant, surrexerunt</i>. Non ergo | |
| 53 | 510 Christus fuit primus resurgentium.</p><p title="III q. 53 a. 3 arg. 3"><a name="49280"><span class="ref">[49280] IIIª q. 53 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 511 sicut Christus per suam resurrectionem est causa nostrae |
| 512 resurrectionis, ita per suam gratiam est causa nostrae gratiae, | |
| 513 secundum illud Ioan. I, <i>de plenitudine eius omnes accepimus</i>. | |
| 514 Sed alii prius tempore gratiam habuerunt quam Christus, sicut omnes | |
| 515 patres veteris testamenti. Ergo etiam aliqui prius ad | |
| 53 | 516 resurrectionem corporalem pervenerunt quam Christus.</p><p title="III q. 53 a. 3 s. c."><a name="49281"><span class="ref">[49281] IIIª q. 53 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 517 quod dicitur I Cor. XV, <i>Christus resurrexit a mortuis primitiae |
| 518 dormientium</i>, Glossa, <i>quia prius tempore et dignitate | |
| 53 | 519 surrexit</i>.</p><p title="III q. 53 a. 3 co."><a name="49282"><span class="ref">[49282] IIIª q. 53 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 520 dicendum quod resurrectio est reparatio a morte in vitam. |
| 521 Dupliciter autem aliquis eripitur a morte. Uno modo, solum a morte | |
| 522 in actu, ut scilicet aliquis vivere incipiat qualitercumque | |
| 523 postquam mortuus fuerat. Alio modo, ut aliquis liberetur non solum | |
| 524 a morte, sed etiam a necessitate et, quod plus est, a possibilitate | |
| 525 moriendi. Et haec est vera et perfecta resurrectio. Quia quandiu | |
| 526 aliquis vivit subiectus necessitati moriendi, quodammodo mors ei | |
| 527 dominatur, secundum illud Rom. VIII, <i>corpus quidem mortuum est | |
| 528 propter peccatum</i>. Illud etiam quod possibile est esse, secundum | |
| 529 quid dicitur esse, idest potentialiter. Et sic patet quod illa | |
| 530 resurrectio qua quis eripitur solum ab actuali morte, est | |
| 531 resurrectio imperfecta. Loquendo ergo de resurrectione perfecta, | |
| 532 Christus est primus resurgentium, quia ipse resurgendo primo | |
| 533 pervenit ad vitam penitus immortalem; secundum illud Rom. VI, | |
| 534 <i>Christus, resurgens ex mortuis, iam non moritur</i>. Sed | |
| 535 resurrectione imperfecta quidam alii surrexerunt ante Christum, ad | |
| 53 | 536 praemonstrandum quasi in quodam signo resurrectionem ipsius.</p><p title="III q. 53 a. 3 ad 1"><a name="49283"><span class="ref">[49283] IIIª q. 53 a. 3 ad 1</span></a> Et sic patet |
| 28 | 537 responsio ad primum. Quia et illi qui suscitati sunt in veteri |
| 538 testamento, et illi qui suscitati sunt a Christo, sic redierunt ad | |
| 53 | 539 vitam ut iterum morerentur.</p><p title="III q. 53 a. 3 ad 2"><a name="49284"><span class="ref">[49284] IIIª q. 53 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 540 dicendum quod de illis qui resurrexerunt cum Christo, duplex est |
| 541 opinio. Quidam enim asserunt quod redierunt ad vitam tanquam non | |
| 542 iterum morituri, quoniam maius illis esset tormentum si iterum | |
| 543 morerentur, quam si non resurgerent. Et secundum hoc, intelligendum | |
| 544 erit, sicut Hieronymus dicit, super Matth., <i>quod non ante | |
| 545 resurrexerunt quam resurgeret dominus</i>. Unde et Evangelista | |
| 546 dicit quod, <i>exeuntes de monumentis post resurrectionem eius, | |
| 547 venerunt in sanctam civitatem et apparuerunt multis</i>. Sed | |
| 548 Augustinus, in epistola ad Evodium, hanc opinionem commemorans, | |
| 549 dicit, <i>scio quibusdam videri morte domini Christi iam talem | |
| 550 resurrectionem praestitam iustis, qualis nobis in fine promittitur | |
| 551 quod si non iterum, repositis corporibus, dormierunt, videndum est | |
| 552 quomodo intelligatur Christus primogenitus a mortuis, si eum in | |
| 553 illam resurrectionem tot praecesserunt. Quod si respondetur hoc | |
| 554 dictum esse per anticipationem, ut monumenta illo terrae motu | |
| 555 aperta intelligantur cum Christus in cruce penderet, resurrexisse | |
| 556 autem iustorum corpora non tunc, sed cum ille prior resurrexisset, | |
| 557 sed adhuc restat quod moveat quomodo Petrus non de David sed de | |
| 558 Christo asseruit fuisse praedictum carnem eius non vidisse | |
| 559 corruptionem, scilicet per hoc quod apud eos erat monumentum David; | |
| 560 et sic illos non convincebat, si corpus David ibi iam non erat; | |
| 561 quia, etsi ante in recenti sua morte resurrexisset, nec caro eius | |
| 562 vidisset corruptionem, posset monumentum illud manere. Durum autem | |
| 563 videtur ut David non fuerit in illa resurrectione iustorum, si eis | |
| 564 iam aeterna donata est, cuius Christus ex semine commendatur. | |
| 565 Periclitabitur etiam illud quod ad Hebraeos de iustis antiquis | |
| 566 dicitur, ne sine nobis perficerentur, si iam in illa resurrectionis | |
| 567 incorruptione constituti sunt quae nobis perficiendis in fine | |
| 568 promittitur</i>. Sic ergo Augustinus sentire videtur quod | |
| 569 resurrexerint iterum morituri. Ad quod etiam videtur pertinere quod | |
| 570 Hieronymus dicit, super Matth., quod, <i>sicut Lazarus resurrexit, | |
| 571 sic et multa corpora sanctorum resurrexerunt, ut dominum | |
| 572 ostenderent resurgentem</i>. Quamvis hoc in sermone de assumptione | |
| 573 sub dubio relinquat. Rationes tamen Augustini multo efficaciores | |
| 53 | 574 videntur.</p><p title="III q. 53 a. 3 ad 3"><a name="49285"><span class="ref">[49285] IIIª q. 53 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 575 dicendum quod, sicut ea quae praecesserunt Christi adventum, |
| 576 fuerunt praeparatoria ad Christum, ita gratia est dispositio ad | |
| 577 gloriam. Et ideo ea quae sunt gloriae, sive quantum ad animam, | |
| 578 sicut perfecta Dei fruitio, sive quantum ad corpus, sicut | |
| 579 resurrectio gloriosa, prius tempore debuit esse in Christo, sicut | |
| 580 in auctore gloriae. Gratiam vero conveniebat prius esse in his quae | |
| 53 | 581 ordinabantur ad Christum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 53 a. 4 arg. 1"><a name="49286"><span class="ref">[49286] IIIª q. 53 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 582 proceditur. Videtur quod Christus non fuerit causa suae |
| 583 resurrectionis. Quicumque enim suscitatur ab alio, non est suae | |
| 584 resurrectionis causa. Sed Christus est suscitatus ab alio, secundum | |
| 585 illud Act. II, <i>quem Deus suscitavit, solutis doloribus | |
| 586 Inferni</i>; et Rom. VIII, <i>qui suscitavit Iesum Christum a | |
| 587 mortuis, vivificabit et mortalia corpora nostra</i>, et cetera. | |
| 53 | 588 Ergo Christus non est causa suae resurrectionis.</p><p title="III q. 53 a. 4 arg. 2"><a name="49287"><span class="ref">[49287] IIIª q. 53 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 589 nullus dicitur mereri, vel ab alio petit, aliquid cuius ipse est |
| 590 causa. Sed Christus sua passione meruit resurrectionem, sicut | |
| 591 Augustinus dicit, super Ioan., quod <i>humilitas passionis meritum | |
| 592 est gloriae resurrectionis. Ipse etiam petit a patre se | |
| 593 resuscitari</i>, secundum illud Psalmi, <i>tu autem, domine, | |
| 594 miserere mei et resuscita me</i>. Ergo Christus non fuit causa suae | |
| 53 | 595 resurrectionis.</p><p title="III q. 53 a. 4 arg. 3"><a name="49288"><span class="ref">[49288] IIIª q. 53 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 596 sicut Damascenus probat, in IV libro, resurrectio non est animae, |
| 597 sed corporis, quod per mortem cadit. Corpus autem non potuit sibi | |
| 598 animam unire, quae est eo nobilior. Ergo id quod resurrexit in | |
| 53 | 599 Christo, non potuit esse causa suae resurrectionis.</p><p title="III q. 53 a. 4 s. c."><a name="49289"><span class="ref">[49289] IIIª q. 53 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 600 quod dominus dicit, Ioan. X, <i>nemo tollit animam meam a me, sed |
| 601 ego pono eam et iterum sumo eam</i>. Sed nihil est aliud resurgere | |
| 602 quam iterato animam sumere. Ergo videtur quod Christus propria | |
| 53 | 603 virtute resurrexit.</p><p title="III q. 53 a. 4 co."><a name="49290"><span class="ref">[49290] IIIª q. 53 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 604 dicendum quod, sicut supra dictum est, per mortem non fuit separata |
| 605 divinitas nec ab anima Christi, nec ab eius carne. Potest igitur | |
| 606 tam anima Christi mortui, quam eius caro, considerari dupliciter, | |
| 607 uno modo, ratione divinitatis; alio modo, ratione ipsius naturae | |
| 608 creatae. Secundum igitur unitae divinitatis virtutem, et corpus | |
| 609 resumpsit animam, quam deposuerat; et anima resumpsit corpus, quod | |
| 610 dimiserat. Et hoc est quod de Christo dicitur II Cor. ult., quod, | |
| 611 <i>etsi crucifixus est ex infirmitate nostra, sed vivit ex virtute | |
| 612 Dei</i>. Si autem consideremus corpus et animam Christi mortui | |
| 613 secundum virtutem naturae creatae, sic non potuerunt sibi invicem | |
| 53 | 614 reuniri, sed oportuit Christum resuscitari a Deo.</p><p title="III q. 53 a. 4 ad 1"><a name="49291"><span class="ref">[49291] IIIª q. 53 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 615 dicendum quod eadem est divina virtus et operatio patris et filii. |
| 616 Unde haec duo sese consequuntur, quod Christus sit suscitatus | |
| 53 | 617 divina virtute patris, et sui ipsius.</p><p title="III q. 53 a. 4 ad 2"><a name="49292"><span class="ref">[49292] IIIª q. 53 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 618 dicendum quod Christus orando petiit et meruit suam resurrectionem, |
| 53 | 619 inquantum homo, non autem inquantum Deus.</p><p title="III q. 53 a. 4 ad 3"><a name="49293"><span class="ref">[49293] IIIª q. 53 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 620 dicendum quod corpus secundum naturam creatam non est potentius |
| 621 anima Christi, est tamen ea potentius secundum virtutem divinam. | |
| 622 Quae etiam rursus, secundum divinitatem unitam, est potentior | |
| 623 corpore secundum naturam creatam. Et ideo secundum virtutem divinam | |
| 624 corpus et anima mutuo se resumpserunt, non autem secundum virtutem | |
| 53 | 625 naturae creatae.</p></div></div><div class="q" id="q54"><h2>Quaestio 54</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 54 pr."><a name="49294"><span class="ref">[49294] |
| 626 IIIª q. 54 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 627 qualitate Christi resurgentis. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 628 Primo, utrum post resurrectionem Christus habuerit verum corpus. | |
| 629 Secundo, utrum resurrexit cum corporis integritate. Tertio, utrum | |
| 630 corpus eius fuerit gloriosum. Quarto, de eius cicatricibus in | |
| 53 | 631 corpore apparentibus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 54 a. 1 arg. 1"><a name="49295"><span class="ref">[49295] IIIª q. 54 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 632 proceditur. Videtur quod Christus post resurrectionem non habuerit |
| 633 verum corpus. Verum enim corpus non potest simul esse cum alio | |
| 634 corpore in eodem loco. Sed corpus Christi post resurrectionem fuit | |
| 635 simul cum alio corpore in eodem loco, intravit enim ad discipulos | |
| 636 ianuis clausis, ut dicitur Ioan. XX. Ergo videtur quod Christus | |
| 53 | 637 post resurrectionem non habuerit verum corpus.</p><p title="III q. 54 a. 1 arg. 2"><a name="49296"><span class="ref">[49296] IIIª q. 54 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 638 verum corpus non evanescit ab aspectu intuentium, nisi forte |
| 639 corrumpatur. Sed corpus Christi evanuit ab oculis discipulorum eum | |
| 640 intuentium, ut dicitur Luc. ult. Ergo videtur quod Christus post | |
| 53 | 641 resurrectionem non habuerit verum corpus.</p><p title="III q. 54 a. 1 arg. 3"><a name="49297"><span class="ref">[49297] IIIª q. 54 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 642 cuiuslibet veri corporis est determinata figura. Sed corpus Christi |
| 643 apparuit discipulis in alia effigie, ut patet Marci ult. Ergo | |
| 644 videtur quod Christus post resurrectionem non habuerit verum corpus | |
| 53 | 645 humanum.</p><p title="III q. 54 a. 1 s. c."><a name="49298"><span class="ref">[49298] IIIª q. 54 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 646 quod dicitur Luc. ult., quod Christo discipulis apparente, |
| 647 <i>conturbati et conterriti, existimabant se spiritum videre</i>, | |
| 648 scilicet ac si non haberet verum corpus, sed phantasticum. Ad quod | |
| 649 removendum, ipse postea subdit, <i>palpate et videte, quia spiritus | |
| 650 carnem et ossa non habet, sicut me videtis habere</i>. Non ergo | |
| 53 | 651 habuit corpus phantasticum, sed verum.</p><p title="III q. 54 a. 1 co."><a name="49299"><span class="ref">[49299] IIIª q. 54 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 652 dicendum quod, sicut Damascenus dicit, in IV libro, <i>illud |
| 653 resurgere dicitur quod cecidit</i>. Corpus autem Christi per mortem | |
| 654 cecidit, inquantum scilicet fuit ab eo anima separata, quae erat | |
| 655 eius formalis perfectio. Unde oportuit, ad hoc quod esset vera | |
| 656 Christi resurrectio, ut idem corpus Christi iterato eidem animae | |
| 657 uniretur. Et quia veritas naturae corporis est ex forma, consequens | |
| 658 est quod corpus Christi post resurrectionem et verum corpus fuerit, | |
| 659 et eiusdem naturae cuius fuerat prius. Si autem eius corpus fuisset | |
| 53 | 660 phantasticum, non fuisset vera resurrectio, sed apparens.</p><p title="III q. 54 a. 1 ad 1"><a name="49300"><span class="ref">[49300] IIIª q. 54 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 661 dicendum quod corpus Christi post resurrectionem, non ex miraculo, |
| 662 sed ex conditione gloriae, sicut quidam dicunt, clausis ianuis ad | |
| 663 discipulos introivit, simul cum alio corpore in eodem loco | |
| 664 existens. Sed utrum hoc facere possit corpus gloriosum ex aliqua | |
| 665 proprietate sibi indita, ut simul cum alio corpore in eodem loco | |
| 666 existat, inferius discutietur, ubi agetur de resurrectione communi. | |
| 667 Nunc autem, quantum ad propositum sufficit, dicendum est quod non | |
| 668 ex natura corporis, sed potius ex virtute divinitatis unitae, illud | |
| 669 corpus ad discipulos, licet verum esset, ianuis clausis introivit. | |
| 670 Unde Augustinus dicit, in quodam sermone paschali, quod quidam sic | |
| 671 disputant, <i>si corpus erat, si hoc surrexit de sepulcro quod | |
| 672 pependit in ligno, quomodo per ostia clausa intrare potuit?</i> Et | |
| 673 respondet, <i>si comprehendis modum, non est miraculum. Ubi deficit | |
| 674 ratio, ibi est fidei aedificatio</i>. Et super Ioan., dicit, | |
| 675 <i>moli corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt, | |
| 676 ille quippe non eis apertis intrare potuit, quo nascente virginitas | |
| 677 matris inviolata permansit</i>. Et idem dicit Gregorius, in quadam | |
| 53 | 678 homilia de octava Paschae.</p><p title="III q. 54 a. 1 ad 2"><a name="49301"><span class="ref">[49301] IIIª q. 54 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 679 dicendum quod, sicut dictum est, Christus resurrexit ad immortalem |
| 680 gloriae vitam. Haec est autem dispositio corporis gloriosi, ut sit | |
| 681 spirituale, idest subiectum spiritui, ut apostolus dicit, I Cor. | |
| 682 XV. Ad hoc autem quod sit omnino corpus subiectum spiritui, | |
| 683 requiritur quod omnis actio corporis subdatur spiritus voluntati. | |
| 684 Quod autem aliquid videatur, fit per actionem visibilis in visum, | |
| 685 ut patet per philosophum, in II de anima. Et ideo quicumque habet | |
| 686 corpus glorificatum, in potestate sua habet videri quando vult, et, | |
| 687 quando non vult, non videri. Hoc tamen Christus habuit non solum ex | |
| 688 conditione corporis gloriosi, sed etiam ex virtute divinitatis, per | |
| 689 quam fieri potest ut etiam corpora non gloriosa miraculose non | |
| 690 videantur; sicut praestitum fuit miraculose beato Bartholomaeo, ut, | |
| 691 <i>si vellet, videretur, non autem videretur si non vellet</i>. | |
| 692 Dicitur ergo quod Christus ab oculis discipulorum evanuit, non quia | |
| 693 corrumperetur aut resolveretur in aliqua invisibilia, sed quia sua | |
| 694 voluntate desiit ab eis videri, vel eo praesente, vel etiam eo | |
| 53 | 695 abscedente per dotem agilitatis.</p><p title="III q. 54 a. 1 ad 3"><a name="49302"><span class="ref">[49302] IIIª q. 54 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 696 dicendum quod, sicut Severianus dicit in sermone paschali, <i>nemo |
| 697 putet Christum sua resurrectione sui vultus effigiem | |
| 698 commutasse</i>. Quod est intelligendum quantum ad lineamenta | |
| 699 membrorum, quia nihil inordinatum et deforme fuerat in corpore | |
| 700 Christi, per spiritum sanctum concepto, quod in resurrectione | |
| 701 corrigendum esset. Accepit tamen in resurrectione gloriam | |
| 702 claritatis. Unde idem subdit, <i>sed mutatur effigies dum efficitur | |
| 703 ex mortali immortalis, ut hoc sit acquisivisse vultus gloriam, non | |
| 704 vultus substantiam perdidisse</i>. Nec tamen illis discipulis in | |
| 705 specie gloriosa apparuit, sed, sicut in potestate eius erat ut | |
| 706 corpus suum videretur vel non videretur, ita in potestate eius erat | |
| 707 ut ex eius aspectu formaretur in oculis intuentium vel forma | |
| 708 gloriosa, vel non gloriosa, aut etiam commixta, vel qualitercumque | |
| 709 se habens. Modica tamen differentia sufficit ad hoc quod aliquis | |
| 53 | 710 videatur in aliena effigie apparere.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 54 a. 2 arg. 1"><a name="49303"><span class="ref">[49303] IIIª q. 54 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 711 sic proceditur. Videtur quod corpus Christi non resurrexerit |
| 712 gloriosum. Corpora enim gloriosa sunt fulgentia, secundum illud | |
| 713 Matth. XIII, <i>fulgebunt iusti sicut sol in regno patris | |
| 714 eorum</i>. Sed corpora fulgida videntur secundum rationem lucis, | |
| 715 non autem secundum rationem coloris. Cum ergo corpus Christi visum | |
| 716 fuerit sub coloris specie, sicut et prius videbatur, videtur quod | |
| 53 | 717 non fuerit gloriosum.</p><p title="III q. 54 a. 2 arg. 2"><a name="49304"><span class="ref">[49304] IIIª q. 54 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 718 corpus gloriosum est incorruptibile. Sed corpus Christi non videtur |
| 719 fuisse incorruptibile. Fuit enim palpabile, sicut ipse dicit, Luc. | |
| 720 ult., <i>palpate et videte</i>. Dicit autem Gregorius, in quadam | |
| 721 homilia, quod <i>corrumpi necesse est quod palpatur, et palpari non | |
| 722 potest quod non corrumpitur</i>. Non ergo corpus Christi fuit | |
| 53 | 723 gloriosum.</p><p title="III q. 54 a. 2 arg. 3"><a name="49305"><span class="ref">[49305] IIIª q. 54 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 724 corpus gloriosum non est animale, sed spirituale, ut patet I Cor. |
| 725 XV. Sed corpus Christi videtur animale fuisse post resurrectionem, | |
| 726 quia cum discipulis manducavit et bibit, ut legitur Luc. ult., et | |
| 727 Ioan. ult. Ergo videtur quod corpus Christi non fuerit | |
| 53 | 728 gloriosum.</p><p title="III q. 54 a. 2 s. c."><a name="49306"><span class="ref">[49306] IIIª q. 54 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 729 quod apostolus dicit, Philipp. III, <i>reformabit corpus |
| 53 | 730 humilitatis nostrae, configuratum corpori claritatis suae</i>.</p><p title="III q. 54 a. 2 co."><a name="49307"><span class="ref">[49307] IIIª q. 54 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 731 dicendum quod corpus Christi in resurrectione fuit gloriosum. Et |
| 732 hoc apparet triplici ratione. Primo quidem, quia resurrectio | |
| 733 Christi fuit exemplar et causa nostrae resurrectionis, ut habetur I | |
| 734 Cor. XV. Sancti autem in resurrectione habebunt corpora gloriosa, | |
| 735 sicut dicitur ibidem, <i>seminatur in ignobilitate, surget in | |
| 736 gloria</i>. Unde, cum causa sit potior causato et exemplar | |
| 737 exemplato, multo magis corpus Christi resurgentis fuit gloriosum. | |
| 738 Secundo, quia per humilitatem passionis meruit gloriam | |
| 739 resurrectionis. Unde et ipse dicebat, <i>nunc anima mea turbata | |
| 740 est</i>, quod pertinet ad passionem, et postea subdit, <i>pater, | |
| 741 clarifica nomen tuum</i>, in quo petit gloriam resurrectionis. | |
| 742 Tertio quia, sicut supra habitum est, anima Christi a principio | |
| 743 suae conceptionis fuit gloriosa per fruitionem divinitatis | |
| 744 perfectam. Est autem dispensative factum, sicut supra dictum est, | |
| 745 ut ab anima gloria non redundaret in corpus, ad hoc quod mysterium | |
| 746 nostrae redemptionis sua passione impleret. Et ideo, peracto hoc | |
| 747 mysterio passionis et mortis Christi, anima Christi statim in | |
| 748 corpus, in resurrectione resumptum, suam gloriam derivavit. Et ita | |
| 53 | 749 factum est corpus illud gloriosum.</p><p title="III q. 54 a. 2 ad 1"><a name="49308"><span class="ref">[49308] IIIª q. 54 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 750 dicendum quod omne quod recipitur in aliquo, recipitur in eo |
| 751 secundum modum recipientis. Quia igitur gloria corporis derivatur | |
| 752 ab anima, ut Augustinus dicit in epistola ad Dioscorum, fulgor seu | |
| 753 claritas corporis gloriosi est secundum colorem humano corpori | |
| 754 naturalem, sicut vitrum diversimode coloratum recipit splendorem ex | |
| 755 illustratione solis secundum modum sui coloris. Sicut autem in | |
| 756 potestate hominis glorificati est ut corpus eius videatur vel non | |
| 757 videatur, sicut dictum est; ita in potestate eius est quod claritas | |
| 758 eius videatur vel non videatur. Unde potest in suo colore sine | |
| 759 aliqua claritate videri. Et hoc modo Christus discipulis post | |
| 53 | 760 resurrectionem suam apparuit.</p><p title="III q. 54 a. 2 ad 2"><a name="49309"><span class="ref">[49309] IIIª q. 54 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 761 dicendum quod corpus aliquod dicitur esse palpabile, non solum |
| 762 ratione resistentiae, sed ratione spissitudinis suae. Ad rarum | |
| 763 autem et spissum sequuntur grave et leve, calidum et frigidum, et | |
| 764 alia huiusmodi contraria, quae sunt principia corruptionis corporum | |
| 765 elementarium. Unde corpus quod est palpabile humano tactu, est | |
| 766 naturaliter corruptibile. Si autem sit aliquod corpus resistens | |
| 767 tactui quod non sit dispositum secundum praedictas qualitates, quae | |
| 768 sunt propria obiecta tactus humani, sicut est corpus caeleste, tale | |
| 769 corpus non potest dici palpabile. Corpus autem Christi vere post | |
| 770 resurrectionem fuit ex elementis compositum, habens in se | |
| 771 tangibiles qualitates, secundum quod requirit natura corporis | |
| 772 humani, et ideo naturaliter erat palpabile. Et si nihil aliud | |
| 773 habuisset supra corporis humani naturam, fuisset etiam | |
| 774 corruptibile. Habuit autem aliquid aliud quod ipsum incorruptibile | |
| 775 reddidit, non quidem naturam caelestis corporis, ut quidam dicunt, | |
| 776 de quo infra magis inquiretur; sed gloriam redundantem ab anima | |
| 777 beata; quia, ut Augustinus dicit, ad Dioscorum, <i>tam potenti | |
| 778 natura Deus fecit animam ut ex eius plenissima beatitudine redundet | |
| 779 in corpus plenitudo sanitatis, idest incorruptionis vigor</i>. Et | |
| 780 ideo, sicut dicit Gregorius, ibidem, <i>ostenditur corpus Christi | |
| 781 post resurrectionem fuisse eiusdem naturae, sed alterius | |
| 53 | 782 gloriae</i>.</p><p title="III q. 54 a. 2 ad 3"><a name="49310"><span class="ref">[49310] IIIª q. 54 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 783 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XIII de Civ. Dei, |
| 784 <i>salvator noster, post resurrectionem, iam quidem in spirituali | |
| 785 carne, sed tamen vera, cibum ac potum cum discipulis sumpsit, non | |
| 786 alimentorum indigentia, sed ea qua hoc poterat potestate</i>. Ut | |
| 787 enim Beda dicit, super Luc., <i>aliter absorbet aquam terra | |
| 788 sitiens, aliter solis radius calens, illa indigentia, iste | |
| 789 potentia</i>. Manducavit ergo post resurrectionem, <i>non quasi | |
| 790 cibo indigens, sed ut eo modo naturam corporis resurgentis | |
| 791 adstrueret</i>. Et propter hoc, non sequitur quod fuerit eius | |
| 53 | 792 corpus animale, quod est indigens cibo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 54 a. 3 arg. 1"><a name="49311"><span class="ref">[49311] IIIª q. 54 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 793 proceditur. Videtur quod corpus Christi non resurrexerit integrum. |
| 794 Sunt enim de integritate humani corporis caro et sanguis. Quae | |
| 795 Christus non videtur habuisse, dicitur enim I Cor. XV, <i>caro et | |
| 796 sanguis regnum Dei non possidebunt</i>. Christus autem resurrexit | |
| 797 in gloria regni Dei. Ergo videtur quod non habuerit carnem et | |
| 53 | 798 sanguinem.</p><p title="III q. 54 a. 3 arg. 2"><a name="49312"><span class="ref">[49312] IIIª q. 54 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 799 sanguis est unus de quatuor humoribus. Si ergo Christus habuit |
| 800 sanguinem, pari ratione habuit alios humores, ex quibus causatur | |
| 801 corruptio in corporibus animalium. Sic ergo sequeretur quod corpus | |
| 802 Christi fuerit corruptibile. Quod est inconveniens. Non igitur | |
| 53 | 803 habuit carnem et sanguinem.</p><p title="III q. 54 a. 3 arg. 3"><a name="49313"><span class="ref">[49313] IIIª q. 54 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 804 corpus Christi quod resurrexit, in caelum ascendit. Sed aliquid de |
| 805 sanguine eius in quibusdam Ecclesiis reservatur pro reliquiis. Non | |
| 806 ergo resurrexit Christi corpus cum integritate omnium suarum | |
| 53 | 807 partium.</p><p title="III q. 54 a. 3 s. c."><a name="49314"><span class="ref">[49314] IIIª q. 54 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 808 quod dominus dicit, Luc. ult., post resurrectionem discipulis |
| 809 loquens, <i>spiritus carnem et ossa non habet, sicut me videtis | |
| 53 | 810 habere</i>.</p><p title="III q. 54 a. 3 co."><a name="49315"><span class="ref">[49315] IIIª q. 54 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 811 dicendum quod, sicut supra dictum est, corpus Christi in |
| 812 resurrectione fuit eiusdem naturae, sed alterius gloriae. Unde | |
| 813 quidquid ad naturam corporis humani pertinet, totum fuit in corpore | |
| 814 Christi resurgentis. Manifestum est autem quod ad naturam corporis | |
| 815 humani pertinent carnes et ossa et sanguis, et alia huiusmodi. Et | |
| 816 ideo omnia ista in corpore Christi resurgentis fuerunt. Et etiam | |
| 817 integraliter, absque omni diminutione, alioquin non fuisset | |
| 818 perfecta resurrectio, si non fuisset redintegratum quidquid per | |
| 819 mortem ceciderat. Unde et dominus fidelibus suis promittit dicens, | |
| 820 Matth. X, <i>vestri autem et capilli capitis omnes numerati | |
| 821 sunt</i>. Et Luc. XXI dicitur, <i>capillus de capite vestro non | |
| 822 peribit</i>. Dicere autem quod corpus Christi carnem et ossa non | |
| 823 habuerit, et alias huiusmodi partes humano corpori naturales, | |
| 824 pertinet ad errorem Eutychii, Constantinopolitanae urbis episcopi, | |
| 825 qui dicebat quod <i>corpus nostrum in illa resurrectionis gloria | |
| 826 erit impalpabile, et ventis aereque subtilius; et quod dominus, | |
| 827 post confirmata corda discipulorum palpantium, omne illud quod in | |
| 828 eo palpari potuit, in subtilitatem aliquam redegit</i>. Quod ibidem | |
| 829 improbat Gregorius, quia corpus Christi post resurrectionem | |
| 830 immutatum non fuit, secundum illud Rom. VI, <i>Christus resurgens | |
| 831 ex mortuis iam non moritur</i>. Unde et ille quae dixerat, in morte | |
| 832 retractavit. Si enim inconveniens est ut Christus alterius naturae | |
| 833 corpus in sua conceptione acciperet, puta caeleste, sicut | |
| 834 Valentinus asseruit; multo magis inconveniens est quod in | |
| 835 resurrectione alterius naturae corpus reassumpserit, quia corpus in | |
| 836 resurrectione resumpsit ad vitam immortalem, quod in conceptione | |
| 53 | 837 acceperat ad vitam mortalem.</p><p title="III q. 54 a. 3 ad 1"><a name="49316"><span class="ref">[49316] IIIª q. 54 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 838 dicendum quod caro et sanguis ibi non accipitur pro natura carnis |
| 839 et sanguinis, sed vel pro culpa carnis et sanguinis, sicut | |
| 840 Gregorius dicit, in XIV Moral.; vel pro corruptione carnis et | |
| 841 sanguinis, quia, ut Augustinus dicit, ad Consentium, de | |
| 842 resurrectione carnis, <i>non ibi erit corruptio et mortalitas | |
| 843 carnis et sanguinis</i>. Caro ergo secundum substantiam possidet | |
| 844 regnum Dei, secundum quod dictum est, <i>spiritus carnem et ossa | |
| 845 non habet, sicut me videtis habere</i>. Caro autem cum secundum | |
| 846 corruptionem intelligitur, non possidebit. Unde continuo additum | |
| 53 | 847 est in verbis apostoli, <i>neque corruptio incorruptelam</i>.</p><p title="III q. 54 a. 3 ad 2"><a name="49317"><span class="ref">[49317] IIIª q. 54 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 848 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in eodem libro, |
| 849 <i>fortassis, accepta occasione sanguinis, urgebit nos | |
| 850 molestior</i> persecutor, et dicet, si sanguis in corpore Christi | |
| 851 resurgentis fuit, cur non et pituita, idest phlegma; cur non et fel | |
| 852 flavum, idest cholera, et fel nigrum, idest melancholia; <i>quibus | |
| 853 quatuor humoribus naturam carnis temperari etiam medicinae | |
| 854 disciplina testatur? Sed, quodlibet quisque addat, corruptionem | |
| 855 addere caveat, ne suae fidei sanitatem castitatemque corrumpat. | |
| 856 Valet enim divina potentia de ista visibili atque tractabili natura | |
| 857 corporum, quibusdam manentibus, auferre quas voluerit qualitates, | |
| 858 ut absit labes, scilicet corruptionis, adsit effigies; adsit motio, | |
| 859 absit fatigatio; adsit vescendi potestas, absit esuriendi | |
| 53 | 860 necessitas</i>.</p><p title="III q. 54 a. 3 ad 3"><a name="49318"><span class="ref">[49318] IIIª q. 54 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 861 dicendum quod totus sanguis qui de corpore Christi fluxit, cum ad |
| 862 veritatem humanae naturae pertineat, in Christi corpore resurrexit. | |
| 863 Et eadem ratio est de omnibus particulis ad veritatem et | |
| 864 integritatem humanae naturae pertinentibus. Sanguis autem ille qui | |
| 865 in quibusdam Ecclesiis pro reliquiis observatur, non fluxit de | |
| 866 latere Christi, sed miraculose dicitur effluxisse de quadam imagine | |
| 53 | 867 Christi percussa.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 54 a. 4 arg. 1"><a name="49319"><span class="ref">[49319] IIIª q. 54 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 868 proceditur. Videtur quod corpus Christi cum cicatricibus resurgere |
| 869 non debuerit. Dicitur enim I Cor. XV, quod <i>mortui resurgent | |
| 870 incorrupti</i>. Sed cicatrices et vulnera ad quandam corruptionem | |
| 871 pertinent et defectum. Non ergo fuit conveniens ut Christus, qui | |
| 53 | 872 resurrectionis auctor est, cum cicatricibus resurgeret.</p><p title="III q. 54 a. 4 arg. 2"><a name="49320"><span class="ref">[49320] IIIª q. 54 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 873 corpus Christi integrum resurrexit, sicut dictum est. Sed aperturae |
| 874 vulnerum contrariantur integritati corporis, quia per eas | |
| 875 discontinuatur corpus. Non ergo videtur fuisse conveniens quod in | |
| 876 Christi corpore aperturae vulnerum remanerent, etsi remanerent ibi | |
| 877 quaedam vulnerum insignia, quae sufficiebant ad aspectum, ad quem | |
| 878 Thomas credidit, cui dictum est, <i>quia vidisti me, Thoma, | |
| 53 | 879 credidisti</i>.</p><p title="III q. 54 a. 4 arg. 3"><a name="49321"><span class="ref">[49321] IIIª q. 54 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 880 Damascenus dicit, in IV libro, quod <i>post resurrectionem de |
| 881 Christo dicuntur quaedam vere quidem, non autem secundum naturam, | |
| 882 sed secundum dispensationem, ad certificandum quod ipsum quod | |
| 883 passum est corpus resurrexit, ut cicatrices</i>. Cessante autem | |
| 884 causa, cessat effectus. Ergo videtur quod, certificatis discipulis | |
| 885 de sua resurrectione, cicatrices ulterius non habuit. Sed non | |
| 886 conveniebat immutabilitati gloriae quod aliquid assumeret quod in | |
| 887 eo perpetuo non remaneret. Videtur ergo quod non debuerit corpus | |
| 53 | 888 cum cicatricibus in resurrectione resumere.</p><p title="III q. 54 a. 4 s. c."><a name="49322"><span class="ref">[49322] IIIª q. 54 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 889 quod dominus dicit Thomae, Ioan. XX, <i>infer digitum tuum huc, et |
| 890 vide manus meas, et affer manum tuam et mitte in latus | |
| 53 | 891 meum</i>.</p><p title="III q. 54 a. 4 co."><a name="49323"><span class="ref">[49323] IIIª q. 54 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 892 dicendum quod conveniens fuit animam Christi in resurrectione |
| 893 corpus cum cicatricibus resumere. Primo quidem, propter gloriam | |
| 894 ipsius Christi. Dicit enim Beda, super Luc., quod non ex impotentia | |
| 895 curandi cicatrices servavit, sed <i>ut in perpetuum victoriae suae | |
| 896 circumferat triumphum</i>. Unde et Augustinus dicit, in XXII de | |
| 897 Civ. Dei, quod <i>fortassis in illo regno in corporibus martyrum | |
| 898 videbimus vulnerum cicatrices quae pro Christi nomine pertulerunt, | |
| 899 non enim deformitas in eis, sed dignitas erit; et quaedam, quamvis | |
| 900 in corpore, non corporis, sed virtutis pulchritudo fulgebit</i>. | |
| 901 Secundo, ad confirmandum corda discipulorum circa fidem suae | |
| 902 resurrectionis. <i>Tertio, ut patri, pro nobis supplicans, quale | |
| 903 genus mortis pro homine pertulerit, semper ostendat. Quarto, ut sua | |
| 904 morte redemptis quam misericorditer sint adiuti, propositis eiusdem | |
| 905 mortis indiciis, insinuet. Postremo, ut in iudicio quam iuste | |
| 906 damnentur, ibidem annuntiet</i>. Unde, sicut Augustinus dicit, in | |
| 907 libro de symbolo, <i>sciebat Christus quare cicatrices in suo | |
| 908 corpore servaret. Sicut enim demonstravit Thomae non credenti nisi | |
| 909 tangeret et videret, ita etiam inimicis vulnera demonstraturus est | |
| 910 sua, ut convincens eos veritas dicat, ecce hominem quem | |
| 911 crucifixistis. Videtis vulnera quae infixistis. Agnoscitis latus | |
| 912 quod pupugistis. Quoniam per vos, et propter vos apertum est, nec | |
| 53 | 913 tamen intrare voluistis</i>.</p><p title="III q. 54 a. 4 ad 1"><a name="49324"><span class="ref">[49324] IIIª q. 54 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 914 dicendum quod cicatrices illae quae in corpore Christi |
| 915 permanserunt, non pertinent ad corruptionem vel defectum, sed ad | |
| 916 maiorem cumulum gloriae, inquantum sunt quaedam virtutis insignia. | |
| 53 | 917 Et in illis locis vulnerum quidam specialis decor apparebit.</p><p title="III q. 54 a. 4 ad 2"><a name="49325"><span class="ref">[49325] IIIª q. 54 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 918 dicendum quod illa apertura vulnerum, quamvis sit cum quadam |
| 919 solutione continuitatis, totum tamen hoc recompensatur per maiorem | |
| 920 decorem gloriae, ut corpus non sit minus integrum, sed magis | |
| 921 perfectum. Thomas autem non solum vidit, sed etiam vulnera tetigit, | |
| 922 quia, ut dicit Leo Papa, <i>suffecit sibi ad fidem propriam vidisse | |
| 923 quod viderat; sed nobis operatus est ut tangeret quem | |
| 53 | 924 videbat</i>.</p><p title="III q. 54 a. 4 ad 3"><a name="49326"><span class="ref">[49326] IIIª q. 54 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 925 dicendum quod Christus in suo corpore voluit cicatrices vulnerum |
| 926 remanere, non solum ad certificandum discipulorum fidem, sed etiam | |
| 927 propter alias rationes. Ex quibus apparet quod semper in eius | |
| 928 corpore cicatrices illae remanebunt. Quia, ut Augustinus dicit, ad | |
| 929 Consentium de resurrectione carnis, <i>domini corpus in caelo esse | |
| 930 credo ut erat quando ascendit in caelum</i>. Et Gregorius, XIV | |
| 931 Moral., dicit quod, <i>si quid in corpore Christi post | |
| 932 resurrectionem potuit immutari, contra veridicam Pauli sententiam, | |
| 933 post resurrectionem dominus rediit in mortem. Quod quis dicere vel | |
| 934 stultus praesumat, nisi qui veram carnis resurrectionem | |
| 935 denegat?</i> Unde patet quod cicatrices quas Christus post | |
| 936 resurrectionem in suo corpore ostendit, nunquam postmodum ab illo | |
| 53 | 937 corpore sunt remotae.</p></div></div><div class="q" id="q55"><h2>Quaestio 55</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 55 pr."><a name="49327"><span class="ref">[49327] |
| 938 IIIª q. 55 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 939 manifestatione resurrectionis. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, |
| 940 utrum resurrectio Christi omnibus hominibus manifestari debuerit, | |
| 941 an solum quibusdam specialibus hominibus. Secundo, utrum fuisset | |
| 942 conveniens quod, eis videntibus, resurgeret. Tertio, utrum post | |
| 943 resurrectionem debuerit cum suis discipulis conversari. Quarto, | |
| 944 utrum fuerit conveniens quod suis discipulis in aliena effigie | |
| 945 appareret. Quinto, utrum resurrectionem suam argumentis manifestare | |
| 53 | 946 debuerit. Sexto, de sufficientia illorum argumentorum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 55 a. 1 arg. 1"><a name="49328"><span class="ref">[49328] IIIª q. 55 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 947 proceditur. Videtur quod resurrectio Christi debuerit omnibus |
| 948 manifestari. Sicut enim publico peccato debetur poena publica, | |
| 949 secundum illud I Tim. V, <i>peccantem coram omnibus argue</i>; ita | |
| 950 merito publico debetur praemium publicum. Sed <i>claritas | |
| 951 resurrectionis est praemium humilitatis passionis</i>, ut | |
| 952 Augustinus dicit, super Ioan. Cum ergo passio Christi fuerit | |
| 953 omnibus manifestata, eo publice patiente, videtur quod gloria | |
| 53 | 954 resurrectionis ipsius omnibus manifestari debuerit.</p><p title="III q. 55 a. 1 arg. 2"><a name="49329"><span class="ref">[49329] IIIª q. 55 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 955 sicut passio Christi ordinatur ad nostram salutem, ita et eius |
| 956 resurrectio, secundum illud Rom. IV, <i>resurrexit propter | |
| 957 iustificationem nostram</i>. Sed illud quod ad communem utilitatem | |
| 958 pertinet, omnibus debet manifestari. Ergo resurrectio Christi | |
| 53 | 959 omnibus debuit manifestari, et non specialiter quibusdam.</p><p title="III q. 55 a. 1 arg. 3"><a name="49330"><span class="ref">[49330] IIIª q. 55 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 960 illi quibus manifestata est resurrectio, fuerunt resurrectionis |
| 961 testes, unde dicitur Act. III, <i>quem Deus suscitavit a mortuis, | |
| 962 cuius nos testes sumus</i>. Hoc autem testimonium ferebant publice | |
| 963 praedicando. Quod quidem non convenit mulieribus, secundum illud I | |
| 964 Cor. XIV, <i>mulieres in Ecclesiis taceant</i>; et I Tim. II, | |
| 965 <i>docere mulieri non permitto</i>. Ergo videtur quod | |
| 966 inconvenienter resurrectio Christi manifestata fuerit primo | |
| 53 | 967 mulieribus quam hominibus communiter.</p><p title="III q. 55 a. 1 s. c."><a name="49331"><span class="ref">[49331] IIIª q. 55 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 968 quod dicitur Act. X, <i>quem Deus suscitavit tertia die, et dedit |
| 969 eum manifestum fieri, non omni populo, sed testibus praeordinatis a | |
| 53 | 970 Deo</i>.</p><p title="III q. 55 a. 1 co."><a name="49332"><span class="ref">[49332] IIIª q. 55 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 971 dicendum quod eorum quae cognoscuntur, quaedam cognoscuntur communi |
| 972 lege naturae; quaedam autem cognoscuntur ex speciali munere | |
| 973 gratiae, sicut ea quae divinitus revelantur. Quorum quidem, ut | |
| 974 Dionysius dicit, in libro Caelest. Hier., haec est lex divinitus | |
| 975 instituta, ut a Deo immediate superioribus revelentur, quibus | |
| 976 mediantibus deferantur ad inferiores, sicut patet in ordinatione | |
| 977 caelestium spirituum. Ea vero quae pertinent ad futuram gloriam, | |
| 978 communem hominum cognitionem excedunt, secundum illud Isaiae LXIV, | |
| 979 <i>oculus non vidit, Deus, absque te, quae preparasti diligentibus | |
| 980 te</i>. Et ideo huiusmodi ab homine non cognoscuntur nisi divinitus | |
| 981 revelata, sicut apostolus dicit, I Cor. II, <i>nobis revelavit Deus | |
| 982 per spiritum suum</i>. Quia igitur Christus resurrexit gloriosa | |
| 983 resurrectione, ideo eius resurrectio non omni populo manifestata | |
| 984 est, sed quibusdam, quorum testimonio deferretur in aliorum | |
| 53 | 985 notitiam.</p><p title="III q. 55 a. 1 ad 1"><a name="49333"><span class="ref">[49333] IIIª q. 55 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 986 dicendum quod passio Christi peracta est in corpore adhuc habente |
| 987 naturam passibilem, quae communi lege nota est omnibus. Et ideo | |
| 988 passio Christi omni populo immediate manifestari potuit. | |
| 989 Resurrectio autem Christi facta est per gloriam patris, ut | |
| 990 apostolus dicit, Rom. VI. Et ideo immediate manifestata est, non | |
| 991 omnibus, sed quibusdam. Quod autem publice peccantibus publica | |
| 992 poena imponitur, intelligendum est de poena praesentis vitae. Et | |
| 993 similiter publica merita publice praemiari oportet, ut alii | |
| 994 provocentur. Sed poenae et praemia futurae vitae non publice | |
| 995 omnibus manifestantur, sed specialiter illis qui ad hoc | |
| 53 | 996 praeordinati sunt a Deo.</p><p title="III q. 55 a. 1 ad 2"><a name="49334"><span class="ref">[49334] IIIª q. 55 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 997 dicendum quod resurrectio Christi, sicut est ad communem omnium |
| 998 salutem, ita in notitiam omnium pervenit, non quidem sic quod | |
| 999 immediate omnibus manifestaretur; sed quibusdam, per quorum | |
| 53 | 1000 testimonium deferretur ad omnes.</p><p title="III q. 55 a. 1 ad 3"><a name="49335"><span class="ref">[49335] IIIª q. 55 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1001 dicendum quod mulieri non permittitur publice docere in Ecclesia, |
| 1002 permittitur autem ei privatim domestica aliquos admonitione | |
| 1003 instruere. Et ideo, sicut Ambrosius dicit, super Luc., <i>ad eos | |
| 1004 femina mittitur qui domestici sunt</i>, non autem mittitur ad hoc | |
| 1005 quod resurrectionis testimonium ferat ad populum. Ideo autem primo | |
| 1006 mulieribus apparuit, ut mulier, quae primo initium mortis ad | |
| 1007 hominem detulit, primo etiam initia resurgentis Christi in gloria | |
| 1008 nuntiaret. Unde Cyrillus dicit, <i>femina, quae quondam fuit mortis | |
| 1009 ministra, venerandum resurrectionis mysterium prima percepit et | |
| 1010 nuntiat. Adeptum est igitur femineum genus et ignominiae | |
| 1011 absolutionem, et maledictionis repudium</i>. Simul etiam per hoc | |
| 1012 ostenditur quod, quantum ad statum gloriae pertinet, nullum | |
| 1013 detrimentum patietur sexus femineus, sed, si maiori caritate | |
| 1014 fervebunt, maiori etiam gloria ex visione divina potientur, eo quod | |
| 1015 mulieres, quae dominum arctius amaverunt, in tantum ut ab eius | |
| 1016 sepulcro, <i>discipulis etiam recedentibus, non recederent</i>, | |
| 53 | 1017 primo viderunt dominum in gloriam resurgentem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 55 a. 2 arg. 1"><a name="49336"><span class="ref">[49336] IIIª q. 55 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1018 sic proceditur. Videtur conveniens fuisse quod discipuli viderent |
| 1019 Christum resurgere. Ad discipulos enim pertinebat resurrectionem | |
| 1020 Christi testificari, secundum illud Act. IV, <i>virtute magna | |
| 1021 reddebant apostoli testimonium resurrectionis Iesu Christi, domini | |
| 1022 nostri</i>. Sed certissimum est testimonium de visu. Ergo | |
| 53 | 1023 conveniens fuisset ut ipsam resurrectionem Christi viderent.</p><p title="III q. 55 a. 2 arg. 2"><a name="49337"><span class="ref">[49337] IIIª q. 55 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 1024 certitudinem fidei habendam, discipuli ascensionem Christi |
| 1025 viderunt, secundum illud Act. I, <i>videntibus illis, elevatus | |
| 1026 est</i>. Sed similiter oporteret de resurrectione Christi certam | |
| 1027 fidem habere. Ergo videtur quod, discipulis videntibus, debuerit | |
| 53 | 1028 Christus resurgere.</p><p title="III q. 55 a. 2 arg. 3"><a name="49338"><span class="ref">[49338] IIIª q. 55 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1029 resurrectio Lazari quoddam indicium fuit futurae resurrectionis |
| 1030 Christi. Sed, discipulis videntibus, dominus Lazarum suscitavit. | |
| 1031 Ergo videtur quod etiam Christus resurgere debuerit, discipulis | |
| 53 | 1032 videntibus.</p><p title="III q. 55 a. 2 s. c."><a name="49339"><span class="ref">[49339] IIIª q. 55 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1033 quod dicitur Marci ult., <i>resurgens dominus mane prima sabbati, |
| 1034 apparuit primo Mariae Magdalenae</i>. Sed Maria Magdalena non vidit | |
| 1035 eum resurgere, sed, cum eum quaereret in sepulcro, audivit ab | |
| 1036 Angelo, <i>surrexit dominus, non est hic</i>. Ergo nullus vidit eum | |
| 53 | 1037 resurgere.</p><p title="III q. 55 a. 2 co."><a name="49340"><span class="ref">[49340] IIIª q. 55 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1038 dicendum quod, sicut apostolus dicit, Rom. XIII, <i>quae a Deo |
| 1039 sunt, ordinata sunt</i>. Est autem hic ordo divinitus institutus, | |
| 1040 ut ea quae supra homines sunt, hominibus per Angelos revelentur, ut | |
| 1041 patet per Dionysium, IV cap. Cael. Hier. Christus autem resurgens | |
| 1042 non rediit ad vitam communiter omnibus notam, sed ad vitam quandam | |
| 1043 immortalem et Deo conformem, secundum illud Rom. VI, <i>quod enim | |
| 1044 vivit, vivit Deo</i>. Et ideo ipsa Christi resurrectio non debuit | |
| 1045 immediate ab hominibus videri, sed eis ab Angelis nuntiari. Unde | |
| 1046 Hilarius dicit, super Matth., quod <i>ideo Angelus prior | |
| 1047 resurrectionis est index, ut quodam famulatu paternae voluntatis | |
| 53 | 1048 resurrectio nuntiaretur</i>.</p><p title="III q. 55 a. 2 ad 1"><a name="49341"><span class="ref">[49341] IIIª q. 55 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1049 dicendum quod apostoli potuerunt testificari Christi resurrectionem |
| 1050 etiam de visu, quia Christum post resurrectionem viventem oculata | |
| 1051 fide viderunt, quem mortuum sciverant. Sed sicut ad visionem beatam | |
| 1052 pervenitur per auditum fidei, ita ad visionem Christi resurgentis | |
| 53 | 1053 pervenerunt homines per ea quae prius ab Angelis audierunt.</p><p title="III q. 55 a. 2 ad 2"><a name="49342"><span class="ref">[49342] IIIª q. 55 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1054 dicendum quod ascensio Christi, quantum ad terminum a quo, non |
| 1055 transcendebat hominum communem notitiam, sed solum quantum ad | |
| 1056 terminum ad quem. Et ideo discipuli potuerunt videre ascensionem | |
| 1057 Christi quantum ad terminum a quo, idest secundum quod elevabatur a | |
| 1058 terra. Non autem viderunt ipsam quantum ad terminum ad quem, quia | |
| 1059 non viderunt quomodo reciperetur in caelo. Sed resurrectio Christi | |
| 1060 transcendebat communem notitiam et quantum ad terminum a quo, | |
| 1061 secundum quod anima rediit ab Inferis et corpus de sepulcro clauso | |
| 1062 exivit; et quantum ad terminum ad quem, secundum quod est adeptus | |
| 1063 vitam gloriosam. Et ideo non debuit resurrectio fieri sic quod ab | |
| 53 | 1064 homine videretur.</p><p title="III q. 55 a. 2 ad 3"><a name="49343"><span class="ref">[49343] IIIª q. 55 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1065 dicendum quod Lazarus resuscitatus est ut rediret ad vitam qualem |
| 1066 prius habuerat, quae communem notitiam hominum non transcendit. Et | |
| 53 | 1067 ideo non est similis ratio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 55 a. 3 arg. 1"><a name="49344"><span class="ref">[49344] IIIª q. 55 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1068 proceditur. Videtur quod Christus post resurrectionem debuerit |
| 1069 continue cum discipulis conversari. Ad hoc enim Christus discipulis | |
| 1070 post resurrectionem apparuit, ut eos de fide resurrectionis | |
| 1071 certificaret, et consolationem perturbatis afferret, secundum illud | |
| 1072 Ioan. XX, <i>gavisi sunt discipuli, viso domino</i>. Sed magis | |
| 1073 fuissent certificati et consolati si eis continue suam praesentiam | |
| 1074 exhibuisset. Ergo videtur quod continue cum eis debuerit | |
| 53 | 1075 conversari.</p><p title="III q. 55 a. 3 arg. 2"><a name="49345"><span class="ref">[49345] IIIª q. 55 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1076 Christus resurgens a mortuis non statim ascendit in caelum, sed |
| 1077 post dies quadraginta, ut habetur Act. I. Illo autem tempore | |
| 1078 intermedio in nullo alio loco potuit convenientius esse quam ubi | |
| 1079 discipuli eius erant pariter congregati. Ergo videtur quod continue | |
| 53 | 1080 cum eis conversari debuerit.</p><p title="III q. 55 a. 3 arg. 3"><a name="49346"><span class="ref">[49346] IIIª q. 55 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1081 ipso die resurrectionis dominicae quinquies Christus apparuisse |
| 1082 legitur, ut Augustinus dicit, in libro de consensu Evang., <i>primo | |
| 1083 quidem, mulieribus ad monumentum; secundo, eisdem regredientibus a | |
| 1084 monumento in itinere; tertio, Petro; quarto, duobus euntibus in | |
| 1085 castellum; quinto, pluribus in Ierusalem, ubi non erat Thomas</i>. | |
| 1086 Ergo etiam videtur quod et aliis diebus ante suam ascensionem ad | |
| 53 | 1087 minus pluries debuit apparere.</p><p title="III q. 55 a. 3 arg. 4"><a name="49347"><span class="ref">[49347] IIIª q. 55 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1088 dominus ante passionem eis dixerat, Matth. XXVI, <i>postquam |
| 1089 resurrexero, praecedam vos in Galilaeam</i>. Quod etiam Angelus, et | |
| 1090 ipsemet dominus, post resurrectionem mulieribus dixit. Et tamen | |
| 1091 antea in Ierusalem ab eis visus est, et ipsa die resurrectionis, ut | |
| 1092 dictum est, et etiam die octava, ut legitur Ioan. XX. Non ergo | |
| 1093 videtur quod convenienti modo post resurrectionem cum discipulis | |
| 53 | 1094 fuerit conversatus.</p><p title="III q. 55 a. 3 s. c."><a name="49348"><span class="ref">[49348] IIIª q. 55 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1095 quod Ioan. XX dicitur, quod post dies octo Christus discipulis |
| 53 | 1096 apparuit. Non ergo continue conversabatur cum eis.</p><p title="III q. 55 a. 3 co."><a name="49349"><span class="ref">[49349] IIIª q. 55 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1097 dicendum quod circa resurrectionem Christi duo erant discipulis |
| 1098 declaranda, scilicet ipsa veritas resurrectionis; et gloria | |
| 1099 resurgentis. Ad veritatem autem resurrectionis manifestandam, | |
| 1100 sufficit quod pluries apparuit, et cum eis familiariter est | |
| 1101 locutus, et comedit et bibit, et se eis palpandum praebuit. Ad | |
| 1102 gloriam autem resurrectionis manifestandam, noluit continue | |
| 1103 conversari cum eis, sicut prius fecerat, ne videretur ad talem | |
| 1104 vitam resurrexisse qualem prius habuerat. Unde Luc. ult. dicit eis, | |
| 1105 <i>haec sunt verba quae locutus sum ad vos cum adhuc essem | |
| 1106 vobiscum</i>. Tunc quidem erat cum eis praesentia corporali, sed | |
| 1107 ante cum eis fuerat, non solum corporali praesentia, sed etiam per | |
| 1108 similitudinem mortalitatis. Unde Beda, supradicta verba exponens, | |
| 1109 dicit, <i>cum adhuc essem vobiscum, idest, cum adhuc essem in carne | |
| 1110 mortali, in qua estis et vos. Tunc quidem in eadem carne | |
| 1111 resuscitatus erat, sed cum illis in eadem mortalitate non | |
| 53 | 1112 erat</i>.</p><p title="III q. 55 a. 3 ad 1"><a name="49350"><span class="ref">[49350] IIIª q. 55 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1113 dicendum quod frequens Christi apparitio sufficiebat ad |
| 1114 certificandum discipulos de veritate resurrectionis, conversatio | |
| 1115 autem continua eos potuisset ducere in errorem, si ad similem vitam | |
| 1116 eum resurrexisse crederent quam prius habuerat. Consolationem autem | |
| 1117 de continua sui praesentia eis in alia vita repromisit, secundum | |
| 1118 illud Ioan. XVI, <i>iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et | |
| 53 | 1119 gaudium vestrum nemo tollet a vobis</i>.</p><p title="III q. 55 a. 3 ad 2"><a name="49351"><span class="ref">[49351] IIIª q. 55 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1120 dicendum quod Christus non ideo non continue conversabatur cum |
| 1121 discipulis quia reputaret se alibi convenientius esse, sed quia hoc | |
| 1122 discipulis instruendis convenientius iudicabat, si non continue | |
| 1123 conversaretur cum eis, ratione praedicta. Incognitum autem est | |
| 1124 quibus in locis intermedio tempore corporaliter esset, cum hoc | |
| 1125 Scriptura non tradat, et <i>in omni loco sit dominatio | |
| 53 | 1126 eius</i>.</p><p title="III q. 55 a. 3 ad 3"><a name="49352"><span class="ref">[49352] IIIª q. 55 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1127 dicendum quod ideo prima die frequentius apparuit, quia per plura |
| 1128 indicia erant admonendi, ut a principio fidem resurrectionis | |
| 1129 reciperent. Postquam autem iam eam receperant, non oportebat eos, | |
| 1130 iam certificatos, tam frequentibus apparitionibus instrui. Unde in | |
| 1131 Evangelio non legitur quod post primum diem eis apparuit nisi | |
| 1132 quinquies. Ut enim Augustinus dicit, in libro de consensu Evang., | |
| 1133 post primas quinque apparitiones, sexto eis apparuit <i>ubi vidit | |
| 1134 eum Thomas; septimo, ad mare Tiberiadis, in captione piscium; | |
| 1135 octavo, in monte Galilaeae, secundum Matthaeum; nono, quod dicit | |
| 1136 Marcus, novissime recumbentibus, quia iam non erant in terra cum eo | |
| 1137 convivaturi; decimo, in ipso die, non iam in terra, sed elevatum in | |
| 1138 nube, cum in caelum ascenderet. Sed non omnia scripta sunt, sicut | |
| 1139 Ioannes fatetur. Crebra enim erat eius cum illis conversatio, | |
| 1140 priusquam ascendisset in caelum</i>, et hoc ad consolationem | |
| 1141 ipsorum. Unde et I Cor. XV dicitur quod <i>visus est plus quam | |
| 1142 quingentis fratribus simul, deinde visus est Iacobo</i>, de quibus | |
| 53 | 1143 apparitionibus in Evangelio non habetur mentio.</p><p title="III q. 55 a. 3 ad 4"><a name="49353"><span class="ref">[49353] IIIª q. 55 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1144 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, exponens illud quod |
| 1145 dicitur Matth. XXVI, <i>postquam resurrexero, praecedam vos in | |
| 1146 Galilaeam, non, inquit, in longinquam quandam regionem, ut eis | |
| 1147 appareat, vadit, sed in ipsa gente, et in ipsis fere</i> regionibus | |
| 1148 in quibus cum eo plurimum fuerant conversati, <i>ut et hinc | |
| 1149 crederent quoniam qui crucifixus est, ipse est et qui resurrexit. | |
| 1150 Propter hoc etiam in Galilaeam se ire dicit, ut a timore Iudaeorum | |
| 1151 liberarentur</i>. Sic ergo, ut Ambrosius dicit, super Luc., | |
| 1152 <i>dominus mandaverat discipulis ut in Galilaea eum viderent, sed | |
| 1153 illis ob metum intra conclave residentibus primum ipse se obtulit. | |
| 1154 Nec hoc est promissi transgressio, sed potius festinata ex | |
| 1155 benignitate impletio. Postea vero, confirmatis animis, illos | |
| 1156 Galilaeam petisse. Vel nihil obstat si dicamus pauciores intra | |
| 1157 conclave, quamplures in monte fuisse</i>. Ut enim Eusebius dicit, | |
| 1158 <i>duo Evangelistae, scilicet Lucas et Ioannes, solis undecim hunc | |
| 1159 scribunt apparuisse in Ierusalem, ceteri vero duo in Galilaeam | |
| 1160 properare non solum undecim, sed universis discipulis et fratribus | |
| 1161 dixerunt Angelum et salvatorem iussisse</i>. De quibus Paulus | |
| 1162 meminit, dicens, <i>deinde apparuit plus quam quingentis fratribus | |
| 1163 simul. Est autem verior solutio quod prius in Ierusalem | |
| 1164 latitantibus semel aut bis visus est, ad eorum consolationem. In | |
| 1165 Galilaea vero non clam, aut semel aut bis, sed cum multa potestate | |
| 1166 ostensionem sui fecit, praebens se eis viventem, post passionem in | |
| 1167 signis multis, ut Lucas testatur in actibus</i>. Vel, sicut dicit | |
| 1168 Augustinus, in libro de consensu Evang., <i>quod ab Angelo et | |
| 1169 domino dictum est, quod praecederet eos in Galilaeam, prophetice | |
| 1170 accipiendum est. In Galilaea enim, secundum transmigrationis | |
| 1171 significationem, intelligendum occurrit quia de populo Israel | |
| 1172 transmigraturi erant ad gentes, quibus apostoli praedicantes non | |
| 1173 crederentur, nisi ipse viam in cordibus hominum praepararet. Et hoc | |
| 1174 intelligitur, praecedet vos in Galilaeam. Secundum autem illud quod | |
| 1175 Galilaea interpretatur revelatio, non iam in forma servi | |
| 1176 intelligendum est, sed in illa in qua aequalis est patri, quam | |
| 1177 promisit dilectoribus suis, quo nos praecedens non | |
| 53 | 1178 deseruit</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 55 a. 4 arg. 1"><a name="49354"><span class="ref">[49354] IIIª q. 55 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1179 proceditur. Videtur quod Christus non debuerit discipulis in alia |
| 1180 effigie apparere. Non enim potest apparere secundum veritatem nisi | |
| 1181 quod est. Sed in Christo non fuit nisi una effigies. Si ergo | |
| 1182 Christus in alia apparuit, non fuit apparitio vera, sed ficta. Hoc | |
| 1183 autem est inconveniens, quia, ut Augustinus dicit, in libro | |
| 1184 octoginta trium quaest., <i>si fallit, veritas non est; est autem | |
| 1185 veritas Christus</i>. Ergo videtur quod Christus non debuit | |
| 53 | 1186 discipulis in alia effigie apparere.</p><p title="III q. 55 a. 4 arg. 2"><a name="49355"><span class="ref">[49355] IIIª q. 55 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1187 nihil potest in alia effigie apparere quam habeat, nisi oculi |
| 1188 intuentium aliquibus praestigiis detineantur. Huiusmodi autem | |
| 1189 praestigia, cum fiant magicis artibus, non conveniunt Christo, | |
| 1190 secundum illud II Cor. VI, <i>quae conventio Christi ad Belial?</i> | |
| 53 | 1191 Ergo videtur quod non debuit in alia effigie apparere.</p><p title="III q. 55 a. 4 arg. 3"><a name="49356"><span class="ref">[49356] IIIª q. 55 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1192 sicut per sacram Scripturam nostra fides certificatur, ita |
| 1193 discipuli certificati sunt de fide resurrectionis per Christi | |
| 1194 apparitiones. Sed, sicut Augustinus dicit, in epistola ad | |
| 1195 Hieronymum si vel unum mendacium in sacra Scriptura recipiatur, | |
| 1196 infirmabitur tota sacrae Scripturae auctoritas. Ergo, si vel in una | |
| 1197 apparitione Christus discipulis apparuit aliter quam esset, | |
| 1198 infirmabitur quidquid post resurrectionem viderunt in Christo. Quod | |
| 53 | 1199 est inconveniens. Non ergo debuit in alia effigie apparere.</p><p title="III q. 55 a. 4 s. c."><a name="49357"><span class="ref">[49357] IIIª q. 55 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1200 quod dicitur Marci ult., <i>post haec, duobus ex eis ambulantibus |
| 53 | 1201 ostensus est in alia effigie, euntibus in villam</i>.</p><p title="III q. 55 a. 4 co."><a name="49358"><span class="ref">[49358] IIIª q. 55 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1202 dicendum quod, sicut dictum est, resurrectio Christi manifestanda |
| 1203 fuit hominibus per modum quo eis divina revelantur. Innotescunt | |
| 1204 autem divina hominibus secundum quod diversimode sunt affecti. Nam | |
| 1205 illi qui habent mentem bene dispositam, secundum veritatem divina | |
| 1206 percipiunt. Illi autem qui habent mentem non bene dispositam, | |
| 1207 divina percipiunt cum quadam confusione dubietatis vel erroris, | |
| 1208 <i>animalis enim homo non percipit ea quae sunt spiritus Dei</i>, | |
| 1209 ut dicitur I Cor. II. Et ideo Christus quibusdam, ad credendum | |
| 1210 dispositis, post resurrectionem apparuit in sua effigie. Illis | |
| 1211 autem in alia effigie apparuit qui iam videbantur circa fidem | |
| 1212 tepescere, unde dicebant, <i>nos sperabamus quia ipse esset | |
| 1213 redempturus Israel</i>. Unde Gregorius dicit, in homilia, quod | |
| 1214 <i>talem se eis exhibuit in corpore qualis apud illos erat in | |
| 1215 mente. Quia enim adhuc in eorum cordibus peregrinus erat a | |
| 1216 fide</i>, ire se longius finxit, scilicet ac si esset | |
| 53 | 1217 peregrinus.</p><p title="III q. 55 a. 4 ad 1"><a name="49359"><span class="ref">[49359] IIIª q. 55 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1218 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de quaestionibus |
| 1219 Evang., <i>non omne quod fingimus, mendacium est. Sed quando id | |
| 1220 fingimus quod nihil significat, tunc est mendacium. Cum autem | |
| 1221 fictio nostra refertur ad aliquam significationem, non est | |
| 1222 mendacium, sed aliqua figura veritatis. Alioquin omnia quae a | |
| 1223 sapientibus et sanctis viris, vel etiam ab ipso domino, figurate | |
| 1224 dicta sunt, mendacia reputabuntur, quia, secundum usitatum | |
| 1225 intellectum, non consistit veritas in talibus dictis. Sicut autem | |
| 1226 dicta, ita etiam finguntur facta sine mendacio, ad aliquam rem | |
| 53 | 1227 significandam</i>. Et ita factum est hic, ut dictum est.</p><p title="III q. 55 a. 4 ad 2"><a name="49360"><span class="ref">[49360] IIIª q. 55 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1228 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de consensu Evang., |
| 1229 <i>dominus poterat transformare carnem suam, ut alia re vera esset | |
| 1230 effigies ab illa quam solebant intueri, quandoquidem et ante | |
| 1231 passionem suam transformatus est in monte, ut facies eius | |
| 1232 claresceret sicut sol. Sed non ita nunc factum est. Non enim | |
| 1233 incongruenter accipimus hoc impedimentum in oculis eorum a Satana | |
| 1234 fuisse, ne agnosceretur Iesus</i>. Unde Luc. ult. dicitur quod | |
| 53 | 1235 <i>oculi eorum tenebantur, ne eum agnoscerent</i>.</p><p title="III q. 55 a. 4 ad 3"><a name="49361"><span class="ref">[49361] IIIª q. 55 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1236 dicendum quod ratio illa sequeretur si ab alienae effigiei aspectu |
| 1237 non fuissent reducti ad vere videndum Christi effigiem. Sicut enim | |
| 1238 Augustinus ibidem dicit, tantum a Christo facta est permissio, ut | |
| 1239 scilicet praedicto modo oculi eorum tenerentur, usque ad | |
| 1240 sacramentum panis, <i>ut, unitate corporis eius participata, | |
| 1241 removeri intelligatur impedimentum inimici, ut Christus possit | |
| 1242 agnosci</i>. Unde ibidem subditur quod <i>aperti sunt oculi eorum | |
| 1243 et cognoverunt eum, non quod ante clausis oculis ambularent; sed | |
| 1244 inerat aliquid quo non sinerentur agnoscere quod videbant, quod | |
| 53 | 1245 scilicet caligo et aliquis humor solet efficere</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 55 a. 5 arg. 1"><a name="49362"><span class="ref">[49362] IIIª q. 55 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 1246 proceditur. Videtur quod Christus veritatem resurrectionis non |
| 1247 debuerit argumentis declarare. Dicit enim Ambrosius, <i>tolle | |
| 1248 argumenta ubi fides quaeritur</i>. Sed circa resurrectionem Christi | |
| 53 | 1249 quaeritur fides. Non ergo habent locum argumenta.</p><p title="III q. 55 a. 5 arg. 2"><a name="49363"><span class="ref">[49363] IIIª q. 55 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1250 Gregorius dicit, <i>fides non habet meritum cui humana ratio |
| 1251 praebet experimentum</i>. Sed ad Christum non pertinebat meritum | |
| 1252 fidei evacuare. Ergo ad eum non pertinebat resurrectionem per | |
| 53 | 1253 argumenta confirmare.</p><p title="III q. 55 a. 5 arg. 3"><a name="49364"><span class="ref">[49364] IIIª q. 55 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1254 Christus in mundum venit ut per eum homines beatitudinem |
| 1255 adipiscantur, secundum illud Ioan. X, <i>ego veni ut vitam habeant, | |
| 1256 et abundantius habeant</i>. Sed per huiusmodi ostensiones | |
| 1257 argumentorum videtur humanae beatitudini impedimentum praestari, | |
| 1258 dicitur enim Ioan. XX, ex ore ipsius domini, <i>beati qui non | |
| 1259 viderunt, et crediderunt</i>. Ergo videtur quod Christus non | |
| 53 | 1260 debuerit per aliqua argumenta resurrectionem suam manifestare.</p><p title="III q. 55 a. 5 s. c."><a name="49365"><span class="ref">[49365] IIIª q. 55 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1261 quod dicitur Act. I, quod <i>apparuit discipulis Christus per dies |
| 53 | 1262 quadraginta in multis argumentis, loquens de regno Dei</i>.</p><p title="III q. 55 a. 5 co."><a name="49366"><span class="ref">[49366] IIIª q. 55 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1263 dicendum quod argumentum dupliciter dicitur. Quandoque dicitur |
| 1264 argumentum quaecumque ratio rei dubiae faciens fidem. Quandoque | |
| 1265 autem dicitur argumentum aliquod sensibile signum quod inducitur ad | |
| 1266 alicuius veritatis manifestationem, sicut etiam Aristoteles | |
| 1267 aliquando in libris suis utitur nomine argumenti. Primo igitur modo | |
| 1268 accipiendo argumentum, Christus non probavit discipulis suam | |
| 1269 resurrectionem per argumenta. Quia talis probatio argumentativa | |
| 1270 procedit ex aliquibus principiis, quae si non essent nota | |
| 1271 discipulis, nihil per ea eis manifestaretur, quia ex ignotis non | |
| 1272 potest aliquod fieri notum; si autem essent eis nota, non | |
| 1273 transcenderent rationem humanam, et ideo non essent efficacia ad | |
| 1274 fidem resurrectionis adstruendam, quae rationem humanam excedit; | |
| 1275 oportet enim principia ex eodem genere assumi, ut dicitur in I | |
| 1276 posteriorum. Probavit autem eis resurrectionem suam per | |
| 1277 auctoritatem sacrae Scripturae, quae est fidei fundamentum, cum | |
| 1278 dixit, <i>oportet impleri omnia quae scripta sunt in lege et | |
| 1279 Psalmis et prophetis de me</i>, ut habetur Luc. ult. Si autem | |
| 1280 accipiatur secundo modo argumentum, sic Christus dicitur suam | |
| 1281 resurrectionem argumentis declarasse, inquantum per quaedam | |
| 1282 evidentissima signa se vere resurrexisse ostendit. Unde et in | |
| 1283 Graeco, ubi nos habemus in multis argumentis, loco argumenti | |
| 1284 ponitur tekmerium, quod est signum evidens ad probandum. Quae | |
| 1285 quidem signa resurrectionis Christus ostendit discipulis propter | |
| 1286 duo. Primo quidem, quia non erant corda eorum disposita ad hoc quod | |
| 1287 de facili fidem resurrectionis acciperent. Unde ipse dicit eis, | |
| 1288 Luc. ult., <i>o stulti, et tardi corde ad credendum</i>. Et Marci | |
| 1289 ult., <i>exprobravit incredulitatem eorum et duritiam cordis</i>. | |
| 1290 Secundo, ut per huiusmodi signa eis ostensa efficacius eorum | |
| 1291 testimonium redderetur, secundum illud I Ioan. I, <i>quod vidimus | |
| 1292 et audivimus, et manus nostrae contractaverunt, hoc | |
| 53 | 1293 testamur</i>.</p><p title="III q. 55 a. 5 ad 1"><a name="49367"><span class="ref">[49367] IIIª q. 55 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1294 dicendum quod Ambrosius ibi loquitur de argumentis secundum |
| 1295 rationem humanam procedentibus, quae invalida sunt ad ea quae sunt | |
| 53 | 1296 fidei ostendenda, sicut ostensum est.</p><p title="III q. 55 a. 5 ad 2"><a name="49368"><span class="ref">[49368] IIIª q. 55 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1297 dicendum quod meritum fidei est ex hoc quod homo ex mandato Dei |
| 1298 credit quod non videt. Unde illa sola ratio meritum excludit quae | |
| 1299 facit videri per scientiam id quod credendum proponitur. Et talis | |
| 1300 est ratio demonstrativa. Huiusmodi autem rationes Christus non | |
| 53 | 1301 induxit ad resurrectionem suam declarandam.</p><p title="III q. 55 a. 5 ad 3"><a name="49369"><span class="ref">[49369] IIIª q. 55 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1302 dicendum quod, sicut dictum est, meritum beatitudinis quod causat |
| 1303 fides, non totaliter excluditur nisi homo nollet credere nisi ea | |
| 1304 quae videt, sed quod aliquis ea quae non videt, credat per aliqua | |
| 1305 signa visa, non totaliter fidem evacuat nec meritum eius. Sicut et | |
| 1306 Thomas, cui dictum est, <i>quia vidisti me, credidisti, aliud | |
| 1307 vidit, et aliud credidit</i>, vidit vulnera, et credidit Deum. Est | |
| 1308 autem perfectioris fidei qui non requirit huiusmodi auxilia ad | |
| 1309 credendum. Unde, ad arguendum defectum fidei in quibusdam, dominus | |
| 1310 dicit, Ioan. IV, <i>nisi signa et prodigia videritis, non | |
| 1311 creditis</i>. Et secundum hoc, potest intelligi quod illi qui sunt | |
| 1312 tam prompti animi ut credant Deo etiam signis non visis, sunt beati | |
| 1313 per comparationem ad illos qui non crederent nisi talia | |
| 53 | 1314 viderent.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 55 a. 6 arg. 1"><a name="49370"><span class="ref">[49370] IIIª q. 55 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 1315 proceditur. Videtur quod argumenta quae Christus induxit, non |
| 1316 sufficienter manifestaverunt veritatem resurrectionis eius. Nihil | |
| 1317 enim ostendit Christus discipulis post resurrectionem quod etiam | |
| 1318 Angeli, hominibus apparentes, vel non ostenderint, vel non | |
| 1319 ostendere potuerint. Nam Angeli frequenter in humana effigie se | |
| 1320 hominibus ostenderunt, et cum eis loquebantur et conversabantur et | |
| 1321 comedebant, ac si essent homines veri, sicut patet Gen. XVIII, de | |
| 1322 Angelis quos Abraham suscepit hospitio; et in libro Tobiae, de | |
| 1323 Angelo qui eum duxit et reduxit. Et tamen Angeli non habent vera | |
| 1324 corpora naturaliter sibi unita, quod requiritur ad resurrectionem. | |
| 1325 Non ergo signa quae Christus discipulis exhibuit, fuerunt | |
| 53 | 1326 sufficientia ad resurrectionem eius manifestandam.</p><p title="III q. 55 a. 6 arg. 2"><a name="49371"><span class="ref">[49371] IIIª q. 55 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1327 Christus resurrexit resurrectione gloriosa, idest, habens simul |
| 1328 humanam naturam cum gloria. Sed quaedam Christus ostendit | |
| 1329 discipulis quae videntur esse contraria naturae humanae, sicut quod | |
| 1330 ab oculis eorum evanuit, et quod ad eos ianuis clausis intravit, | |
| 1331 quaedam autem videntur fuisse contraria gloriae, puta quod | |
| 1332 manducavit et bibit, quod etiam habuit vulnerum cicatrices. Ergo | |
| 1333 videtur quod illa argumenta non fuerunt sufficientia, neque | |
| 53 | 1334 convenientia, ad fidem resurrectionis ostendendam.</p><p title="III q. 55 a. 6 arg. 3"><a name="49372"><span class="ref">[49372] IIIª q. 55 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1335 corpus Christi non erat tale post resurrectionem ut tangi deberet |
| 1336 ab homine mortali, unde ipse dixit Magdalenae, Ioan. XX, <i>noli me | |
| 1337 tangere, nondum enim ascendi ad patrem meum</i>. Non ergo fuit | |
| 1338 conveniens quod, ad manifestandam veritatem suae resurrectionis, | |
| 53 | 1339 seipsum discipulis palpabile exhibuerit.</p><p title="III q. 55 a. 6 arg. 4"><a name="49373"><span class="ref">[49373] IIIª q. 55 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1340 inter dotes glorificati corporis praecipua videtur esse claritas. |
| 1341 Quam tamen in resurrectione nullo argumento ostendit. Ergo videtur | |
| 1342 quod insufficientia fuerint illa argumenta ad manifestandam | |
| 53 | 1343 qualitatem resurrectionis Christi.</p><p title="III q. 55 a. 6 s. c."><a name="49374"><span class="ref">[49374] IIIª q. 55 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1344 quod Christus, qui est Dei sapientia, suaviter et convenienter |
| 53 | 1345 disponit omnia, ut dicitur Sap. VIII.</p><p title="III q. 55 a. 6 co."><a name="49375"><span class="ref">[49375] IIIª q. 55 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1346 dicendum quod Christus resurrectionem suam dupliciter manifestavit, |
| 1347 scilicet testimonio; et argumento seu signo. Et utraque | |
| 1348 manifestatio in suo genere fuit sufficiens. Est enim usus duplici | |
| 1349 testimonio ad manifestandam suam resurrectionem discipulis, quorum | |
| 1350 neutrum potest refelli. Quorum primum est testimonium Angelorum, | |
| 1351 qui mulieribus resurrectionem annuntiaverunt, ut patet per omnes | |
| 1352 Evangelistas. Aliud autem est testimonium Scripturarum, quas ipse | |
| 1353 proposuit ad ostensionem suae resurrectionis, ut dicitur Luc. ult. | |
| 1354 Argumenta etiam fuerunt sufficientia ad ostendendam veram | |
| 1355 resurrectionem, et etiam gloriosam. Quod autem fuerit vera | |
| 1356 resurrectio, ostendit uno modo ex parte corporis. Circa quod tria | |
| 1357 ostendit. Primo quidem, quod esset corpus verum et solidum, non | |
| 1358 corpus phantasticum, vel rarum, sicut est aer. Et hoc ostendit per | |
| 1359 hoc quod corpus suum palpabile praebuit. Unde ipse dicit, Luc. | |
| 1360 ult., <i>palpate et videte, quia spiritus carnem et ossa non habet, | |
| 1361 sicut me videtis habere</i>. Secundo, ostendit quod esset corpus | |
| 1362 humanum, ostendendo eis veram effigiem, quam oculis intuerentur. | |
| 1363 Tertio, ostendit eis quod esset idem numero corpus quod prius | |
| 1364 habuerat, ostendendo eis vulnerum cicatrices. Unde legitur Luc. | |
| 1365 ult., <i>dixit eis, videte manus meas et pedes meos, quia ego ipse | |
| 1366 sum</i>. Alio modo ostendit eis veritatem suae resurrectionis ex | |
| 1367 parte animae iterato corpori unitae. Et hoc ostendit per opera | |
| 1368 triplicis vitae. Primo quidem, per opus vitae nutritivae, in hoc | |
| 1369 quod cum discipulis manducavit et bibit, ut legitur Luc. ult. | |
| 1370 Secundo, per opera vitae sensitivae, in hoc quod discipulis ad | |
| 1371 interrogata respondebat, et praesentes salutabat, in quo ostendebat | |
| 1372 se et videre et audire. Tertio, per opera vitae intellectivae, in | |
| 1373 hoc quod cum eo loquebantur, et de Scripturis disserebant. Et ne | |
| 1374 quid deesset ad perfectionem manifestationis, ostendit etiam se | |
| 1375 habere divinam naturam, per miraculum quod fecit in piscibus | |
| 1376 capiendis; et ulterius per hoc quod, eis videntibus, ascendit in | |
| 1377 caelum; quia, ut dicitur Ioan. III, <i>nemo ascendit in caelum nisi | |
| 1378 qui descendit de caelo, filius hominis, qui est in caelo</i>. | |
| 1379 Gloriam etiam suae resurrectionis ostendit discipulis, per hoc quod | |
| 1380 ad eos ianuis clausis intravit, secundum quod Gregorius dicit, in | |
| 1381 homilia, <i>palpandam carnem dominus praebuit, quam clausis ianuis | |
| 1382 introduxit, ut esse post resurrectionem ostenderet corpus suum et | |
| 1383 eiusdem naturae, et alterius gloriae</i>. Similiter etiam ad | |
| 1384 proprietatem gloriae pertinebat quod subito ab oculis discipulorum | |
| 1385 evanuit, ut dicitur Lucae ultimo, quia per hoc ostendebatur quod in | |
| 1386 potestate eius erat videri et non videri quod pertinet ad | |
| 53 | 1387 conditionem corporis gloriosi, ut supra dictum est.</p><p title="III q. 55 a. 6 ad 1"><a name="49376"><span class="ref">[49376] IIIª q. 55 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1388 dicendum quod singula argumentorum non sufficerent ad manifestandam |
| 1389 Christi resurrectionem, omnia tamen simul accepta perfecte Christi | |
| 1390 resurrectionem manifestant; maxime propter Scripturae testimonium, | |
| 1391 et Angelorum dicta, et ipsius Christi assertionem miraculis | |
| 1392 confirmatam. Angeli autem apparentes non asserebant se homines | |
| 1393 esse, sicut asseruit Christus vere se hominem esse. Et tamen aliter | |
| 1394 Christus manducavit, et aliter Angeli. Nam quia corpora ab Angelis | |
| 1395 assumpta non erant corpora viva vel animata, non erat vera | |
| 1396 comestio, licet esset vera cibi contritio et traiectio in | |
| 1397 interiorem partem corporis assumpti, unde et Angelus dixit, Tobiae | |
| 1398 XII, <i>cum essem vobiscum, videbar quidem manducare et bibere | |
| 1399 vobiscum, sed ego cibo invisibili utor</i>. Sed quia corpus Christi | |
| 1400 vere fuit animatum, vera fuit eius comestio. Ut enim Augustinus | |
| 1401 dicit, XIII de Civ. Dei, <i>non potestas, sed egestas edendi | |
| 1402 corporibus resurgentium aufertur</i>. Unde, sicut Beda dicit, | |
| 53 | 1403 <i>Christus manducavit potestate, non egestate</i>.</p><p title="III q. 55 a. 6 ad 2"><a name="49377"><span class="ref">[49377] IIIª q. 55 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1404 dicendum quod, sicut dictum est, argumenta quaedam inducebantur a |
| 1405 Christo ad probandum veritatem humanae naturae; quaedam vero ad | |
| 1406 probandum gloriam resurgentis. Conditio autem naturae humanae, | |
| 1407 secundum quod in se consideratur, quantum scilicet ad statum | |
| 1408 praesentem, contrariatur conditioni gloriae, secundum illud I Cor. | |
| 1409 XV, <i>seminatur in infirmitate, et surget in virtute</i>. Et ideo | |
| 1410 ea quae inducuntur ad ostendendam conditionem gloriae, videntur | |
| 1411 habere contrarietatem ad naturam, non simpliciter, sed secundum | |
| 1412 statum praesentem; et e converso. Unde Gregorius dicit, in homilia, | |
| 1413 quod <i>duo mira, et iuxta humanam rationem sibi valde contraria, | |
| 1414 dominus ostendit, dum post resurrectionem corpus suum et | |
| 53 | 1415 incorruptibile, et tamen palpabile demonstravit</i>.</p><p title="III q. 55 a. 6 ad 3"><a name="49378"><span class="ref">[49378] IIIª q. 55 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1416 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, super Ioan., quod <i>hoc |
| 1417 dominus dixit, noli me tangere, nondum enim ascendi ad patrem meum, | |
| 1418 ut in illa femina figuraretur Ecclesia de gentibus, quae in | |
| 1419 Christum non credidit nisi cum ascendisset ad patrem. Aut sic in se | |
| 1420 credi voluit Iesus, hoc est, sic se spiritualiter tangi, quod ipse | |
| 1421 et pater unum sunt. Eius quippe intimis sensibus quodammodo | |
| 1422 ascendit ad patrem, qui sic in eo profecerit ut patri agnoscat | |
| 1423 aequalem. Haec autem carnaliter adhuc in eum credebat, quem sicut | |
| 1424 hominem flebat</i>. Quod autem Maria alibi legitur Christum | |
| 1425 tetigisse, quando simul cum aliis mulieribus <i>accessit et tenuit | |
| 1426 pedes, quaestionem non facit</i>, ut Severianus dicit. <i>Siquidem | |
| 1427 illud de figura est, hoc de sexu, illud de divina gratia, hoc de | |
| 1428 humana natura</i>. Vel, sicut Chrysostomus dicit, <i>volebat haec | |
| 1429 mulier adhuc cum Christo conversari sicut et ante passionem. Prae | |
| 1430 gaudio nihil magnum cogitabat, quamvis caro Christi multo melior | |
| 1431 fuerit facta resurgendo</i>. Et ideo dixit, <i>nondum ascendi ad | |
| 1432 patrem meum</i>, quasi dicat, <i>non aestimes me iam terrenam vitam | |
| 1433 agere. Quod enim in terris me vides, hoc est quia nondum ascendi ad | |
| 1434 patrem meum, sed in promptu est quod ascendam</i>. Unde subdit, | |
| 53 | 1435 <i>ascendo ad patrem meum et patrem vestrum</i>.</p><p title="III q. 55 a. 6 ad 4"><a name="49379"><span class="ref">[49379] IIIª q. 55 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1436 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, ad Orosium, <i>clarificata |
| 1437 carne dominus resurrexit, sed noluit in ea clarificatione | |
| 1438 discipulis suis apparere, quia non possent oculis talem claritatem | |
| 1439 perspicere. Si enim, antequam moreretur pro nobis et resurgeret, | |
| 1440 quando transfiguratus est in monte, discipuli sui eum videre non | |
| 1441 potuerunt; quanto magis, clarificata carne domini, eum videre non | |
| 1442 potuerunt</i>. Est etiam considerandum quod post resurrectionem | |
| 1443 dominus hoc praecipue volebat ostendere, quod idem ipse esset qui | |
| 1444 mortuus fuerat. Quod multum poterat impedire si eis sui corporis | |
| 1445 claritatem ostenderet. Nam immutatio quae fit secundum aspectum, | |
| 1446 maxime ostendit diversitatem eius quod videtur, quia sensibilia | |
| 1447 communia, inter quae est unum et multa, vel idem et diversum, | |
| 1448 maxime diiudicat visus. Sed ante passionem, ne infirmitatem | |
| 1449 passionis eius discipuli despicerent, maxime intendebat Christus | |
| 1450 eis gloriam maiestatis suae ostendere, quam maxime demonstrat | |
| 1451 claritas corporis. Et ideo, ante passionem, gloriam suam | |
| 1452 praemonstravit discipulis per claritatem, post resurrectionem | |
| 53 | 1453 autem, per alia indicia.</p><p title="III q. 55 a. 6 ad 5"><a name="49380"><span class="ref">[49380] IIIª q. 55 a. 6 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1454 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de consensu Evang., |
| 1455 <i>possumus intelligere unum Angelum visum a mulieribus, et | |
| 1456 secundum Matthaeum et secundum Marcum, ut eas ingressas in | |
| 1457 monumentum accipiamus, in aliquod scilicet spatium quod erat aliqua | |
| 1458 maceria communitum, atque ibi vidisse Angelum sedentem supra | |
| 1459 lapidem revolutum a monumento, sicut dicit Matthaeus; ut hoc sit | |
| 1460 sedentem a dextris, quod dicit Marcus. Deinde, dum introspicerent | |
| 1461 locum in quo iacebat corpus domini, visos ab eis duos Angelos, | |
| 1462 primo quidem sedentes, ut dicit Ioannes; et post eis assurrexisse, | |
| 53 | 1463 ut stantes viderentur, ut dicit Lucas</i>.</p></div></div><div class="q" id="q56"><h2>Quaestio 56</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 56 pr."><a name="49381"><span class="ref">[49381] |
| 1464 IIIª q. 56 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 1465 causalitate resurrectionis Christi. Et circa hoc quaeruntur duo. |
| 1466 Primo, utrum resurrectio Christi sit causa nostrae resurrectionis. | |
| 53 | 1467 Secundo, utrum sit causa nostrae iustificationis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 56 a. 1 arg. 1"><a name="49382"><span class="ref">[49382] IIIª q. 56 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1468 proceditur. Videtur quod resurrectio Christi non sit causa |
| 1469 resurrectionis corporum. Posita enim causa sufficienti, necesse est | |
| 1470 effectum poni. Si ergo resurrectio Christi est causa sufficiens | |
| 1471 resurrectionis corporum, statim, eo resurgente, omnes mortui | |
| 53 | 1472 resurgere debuerunt.</p><p title="III q. 56 a. 1 arg. 2"><a name="49383"><span class="ref">[49383] IIIª q. 56 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1473 causa resurrectionis mortuorum est divina iustitia; ut scilicet |
| 1474 corpora simul praemientur vel puniantur cum animabus, sicut | |
| 1475 communicaverunt in merito vel peccato; ut dicit Dionysius, ult. | |
| 1476 cap. Eccles. Hier., et etiam Damascenus, in IV libro. Sed iustitiam | |
| 1477 Dei necesse esset impleri, etiam si Christus non resurrexisset. | |
| 1478 Ergo, etiam Christo non resurgente, mortui resurgerent. Non ergo | |
| 53 | 1479 resurrectio Christi est causa resurrectionis corporum.</p><p title="III q. 56 a. 1 arg. 3"><a name="49384"><span class="ref">[49384] IIIª q. 56 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 1480 resurrectio Christi sit causa resurrectionis corporum, aut esset |
| 1481 causa exemplaris; aut causa effectiva; aut causa meritoria. Sed non | |
| 1482 est causa exemplaris. Quia resurrectionem corporum Deus operabitur, | |
| 1483 secundum illud Ioan. V, <i>pater suscitat mortuos</i>. Deus autem | |
| 1484 non indiget inspicere ad aliquod exemplar extra se. Similiter etiam | |
| 1485 non est causa effectiva. Quia causa efficiens non agit nisi per | |
| 1486 contactum, vel spiritualem vel corporalem. Manifestum est autem | |
| 1487 quod resurrectio Christi non agit per contactum corporalem ad | |
| 1488 mortuos qui resurgent, propter distantiam temporis et loci. | |
| 1489 Similiter etiam nec per contactum spiritualem, qui est per fidem et | |
| 1490 caritatem, quia etiam infideles et peccatores resurgent. Neque | |
| 1491 etiam est causa meritoria. Quia Christus resurgens iam non erat | |
| 1492 viator, et ita non erat in statu merendi. Et ita nullo modo | |
| 53 | 1493 resurrectio Christi videtur esse causa nostrae resurrectionis.</p><p title="III q. 56 a. 1 arg. 4"><a name="49385"><span class="ref">[49385] IIIª q. 56 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, cum |
| 28 | 1494 mors sit privatio vitae, nihil videtur esse aliud destruere mortem |
| 1495 quam reducere vitam, quod pertinet ad resurrectionem. Sed Christus | |
| 1496 moriendo mortem nostram destruxit. Ergo mors Christi est causa | |
| 53 | 1497 nostrae resurrectionis. Non ergo eius resurrectio.</p><p title="III q. 56 a. 1 s. c."><a name="49386"><span class="ref">[49386] IIIª q. 56 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1498 quod, super illud I Cor. XV, <i>si Christus praedicatur quod |
| 1499 resurrexit a mortuis</i> etc., dicit Glossa, <i>qui est efficiens | |
| 53 | 1500 causa nostrae resurrectionis</i>.</p><p title="III q. 56 a. 1 co."><a name="49387"><span class="ref">[49387] IIIª q. 56 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1501 dicendum quod illud quod est primum in quolibet genere, est causa |
| 1502 omnium eorum quae sunt post, ut dicitur in II Metaphys. Primum | |
| 1503 autem in genere nostrae resurrectionis fuit resurrectio Christi, | |
| 1504 sicut ex supra dictis patet. Unde oportet quod resurrectio Christi | |
| 1505 sit causa nostrae resurrectionis. Et hoc est quod apostolus dicit, | |
| 1506 I Cor. XV, <i>Christus resurrexit a mortuis primitiae dormientium, | |
| 1507 quoniam quidem per hominem mors, et per hominem resurrectio | |
| 1508 mortuorum</i>. Et hoc rationabiliter. Nam principium humanae | |
| 1509 vivificationis est verbum Dei, de quo dicitur in Psalmo, <i>apud te | |
| 1510 est fons vitae</i>, unde et ipse dicit, Ioan. V, <i>sicut pater | |
| 1511 suscitat mortuos et vivificat, sic et filius quos vult | |
| 1512 vivificat</i>. Habet autem hoc naturalis ordo rerum divinitus | |
| 1513 institutus, ut quaelibet causa primo operetur in id quod est sibi | |
| 1514 propinquius, et per id operetur in alia magis remota, sicut ignis | |
| 1515 primo calefacit aerem propinquum, per quem calefacit corpora | |
| 1516 distantia; et ipse Deus primo illuminat substantias sibi | |
| 1517 propinquas, per quas illuminat magis remotas, ut Dionysius dicit, | |
| 1518 XIII cap. Cael. Hier. Et ideo verbum Dei primo attribuit vitam | |
| 1519 immortalem corpori sibi naturaliter unito, et per ipsum operatur | |
| 53 | 1520 resurrectionem in omnibus aliis.</p><p title="III q. 56 a. 1 ad 1"><a name="49388"><span class="ref">[49388] IIIª q. 56 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1521 dicendum quod, sicut dictum est, resurrectio Christi causa est |
| 1522 nostrae resurrectionis per virtutem verbi uniti. Quod quidem | |
| 1523 operatur secundum voluntatem. Et ideo non oportet quod statim | |
| 1524 sequatur effectus, sed secundum dispositionem verbi Dei, ut | |
| 1525 scilicet primo conformemur Christo patienti et morienti in hac vita | |
| 1526 passibili et mortali, deinde perveniamus ad participandum | |
| 53 | 1527 similitudinem resurrectionis.</p><p title="III q. 56 a. 1 ad 2"><a name="49389"><span class="ref">[49389] IIIª q. 56 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1528 dicendum quod iustitia Dei est causa prima resurrectionis nostrae, |
| 1529 resurrectio autem Christi est causa secundaria, et quasi | |
| 1530 instrumentalis. Licet autem virtus principalis agentis non | |
| 1531 determinetur ad hoc instrumentum determinate, tamen, ex quo per hoc | |
| 1532 instrumentum operatur, instrumentum illud est causa effectus. Sic | |
| 1533 igitur divina iustitia, quantum est de se, non est obligata ad | |
| 1534 resurrectionem nostram causandam per resurrectionem Christi, potuit | |
| 1535 enim alio modo nos Deus liberare quam per Christi passionem et | |
| 1536 resurrectionem, ut supra dictum est. Ex quo tamen decrevit hoc modo | |
| 1537 nos liberare, manifestum est quod resurrectio Christi est causa | |
| 53 | 1538 nostrae resurrectionis.</p><p title="III q. 56 a. 1 ad 3"><a name="49390"><span class="ref">[49390] IIIª q. 56 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1539 dicendum quod resurrectio Christi non est, proprie loquendo, causa |
| 1540 meritoria nostrae resurrectionis, sed est causa efficiens et | |
| 1541 exemplaris. Efficiens quidem, inquantum humanitas Christi, secundum | |
| 1542 quam resurrexit, est quodammodo instrumentum divinitatis ipsius, et | |
| 1543 operatur in virtute eius, ut supra dictum est. Et ideo, sicut alia | |
| 1544 quae Christus in sua humanitate fecit vel passus est, ex virtute | |
| 1545 divinitatis eius sunt nobis salutaria, ut supra dictum est; ita et | |
| 1546 resurrectio Christi est causa efficiens nostrae resurrectionis | |
| 1547 virtute divina, cuius proprium est mortuos vivificare. Quae quidem | |
| 1548 virtus praesentialiter attingit omnia loca et tempora. Et talis | |
| 1549 contactus virtualis sufficit ad rationem huius efficientiae. Et | |
| 1550 quia, ut dictum est, primordialis causa resurrectionis humanae est | |
| 1551 divina iustitia, ex qua Christus habet <i>potestatem iudicium | |
| 1552 facere inquantum filius hominis est</i>, virtus effectiva | |
| 1553 resurrectionis eius se extendit non solum ad bonos, sed etiam ad | |
| 1554 malos, qui sunt eius iudicio subiecti. Sicut autem resurrectio | |
| 1555 corporis Christi, ex eo quod corpus illud est personaliter verbo | |
| 1556 unitum, est prima tempore, ita etiam est prima dignitate et | |
| 1557 perfectione, ut Glossa dicit, I Cor. XV. Semper autem id quod est | |
| 1558 perfectissimum, est exemplar quod imitantur minus perfecta secundum | |
| 1559 suum modum. Et ideo resurrectio Christi est exemplar nostrae | |
| 1560 resurrectionis. Quod quidem necessarium est, non ex parte | |
| 1561 resuscitantis, qui non indiget exemplari, sed ex parte | |
| 1562 resuscitatorum, quos oportet illi resurrectioni conformari, | |
| 1563 secundum illud Philipp. III, <i>reformabit corpus humilitatis | |
| 1564 nostrae, configuratum corpori claritatis suae</i>. Licet autem | |
| 1565 efficientia resurrectionis Christi se extendat ad resurrectionem | |
| 1566 tam bonorum quam malorum, exemplaritas tamen eius se extendit | |
| 1567 proprie solum ad bonos, qui sunt facti conformes filiationis | |
| 53 | 1568 ipsius, ut dicitur Rom. VIII.</p><p title="III q. 56 a. 1 ad 4"><a name="49391"><span class="ref">[49391] IIIª q. 56 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1569 dicendum quod, secundum rationem efficientiae, quae dependet ex |
| 1570 virtute divina, communiter tam mors Christi quam etiam resurrectio | |
| 1571 est causa tam destructionis mortis quam reparationis vitae. Sed | |
| 1572 secundum rationem exemplaritatis, mors Christi, per quam recessit a | |
| 1573 vita mortali, est causa destructionis mortis nostrae, resurrectio | |
| 1574 vero eius, per quam inchoavit vitam immortalem, est causa | |
| 1575 reparationis vitae nostrae. Passio tamen Christi est insuper causa | |
| 53 | 1576 meritoria, ut supra dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 56 a. 2 arg. 1"><a name="49392"><span class="ref">[49392] IIIª q. 56 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1577 sic proceditur. Videtur quod resurrectio Christi non sit causa |
| 1578 resurrectionis animarum. Dicit enim Augustinus, super Ioan., quod | |
| 1579 <i>corpora resurgunt per dispensationem humanam, sed animae | |
| 1580 resurgunt per substantiam Dei</i>. Sed resurrectio Christi non | |
| 1581 pertinet ad substantiam Dei, sed ad dispensationem humanam. Ergo | |
| 1582 resurrectio Christi, etsi sit causa resurrectionis corporum, non | |
| 53 | 1583 tamen videtur esse causa resurrectionis animarum.</p><p title="III q. 56 a. 2 arg. 2"><a name="49393"><span class="ref">[49393] IIIª q. 56 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1584 corpus non agit in spiritum. Sed resurrectio Christi pertinet ad |
| 1585 corpus eius, quod cecidit per mortem. Ergo resurrectio Christi non | |
| 53 | 1586 est causa resurrectionis animarum.</p><p title="III q. 56 a. 2 arg. 3"><a name="49394"><span class="ref">[49394] IIIª q. 56 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1587 quia resurrectio Christi est causa resurrectionis corporum, omnium |
| 1588 corpora resurgent, secundum illud I Cor. XV, omnes quidem | |
| 1589 resurgemus. Sed non omnium animae resurgent, quia quidam ibunt in | |
| 1590 supplicium aeternum, ut dicitur Matth. XXV. Ergo resurrectio | |
| 53 | 1591 Christi non est causa resurrectionis animarum.</p><p title="III q. 56 a. 2 arg. 4"><a name="49395"><span class="ref">[49395] IIIª q. 56 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1592 resurrectio animarum fit per remissionem peccatorum. Sed hoc factum |
| 1593 est per Christi passionem, secundum illud Apoc. I, <i>lavit nos a | |
| 1594 peccatis nostris in sanguine suo</i>. Ergo resurrectionis animarum | |
| 53 | 1595 magis est causa Christi passio quam eius resurrectio.</p><p title="III q. 56 a. 2 s. c."><a name="49396"><span class="ref">[49396] IIIª q. 56 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1596 quod apostolus dicit, Rom. IV, <i>resurrexit propter |
| 1597 iustificationem nostram</i>, quae nihil aliud est quam resurrectio | |
| 1598 animarum. Et super illud Psalmi, <i>ad vesperum demorabitur | |
| 1599 fletus</i>, dicit Glossa quod <i>resurrectio Christi causa est | |
| 1600 resurrectionis nostrae et animae in praesenti, et corporis in | |
| 53 | 1601 futuro</i>.</p><p title="III q. 56 a. 2 co."><a name="49397"><span class="ref">[49397] IIIª q. 56 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1602 dicendum quod, sicut dictum est, resurrectio Christi agit in |
| 1603 virtute divinitatis. Quae quidem se extendit non solum ad | |
| 1604 resurrectionem corporum, sed etiam ad resurrectionem animarum, a | |
| 1605 Deo enim est et quod anima vivit per gratiam, et quod corpus vivit | |
| 1606 per animam. Et ideo resurrectio Christi habet instrumentaliter | |
| 1607 virtutem effectivam non solum respectu resurrectionis corporum, sed | |
| 1608 etiam respectu resurrectionis animarum. Similiter autem habet | |
| 1609 rationem exemplaritatis respectu resurrectionis animarum. Quia | |
| 1610 Christo resurgenti debemus etiam secundum animam conformari, ut | |
| 1611 sicut, secundum apostolum, Rom. VI, <i>Christus resurrexit a | |
| 1612 mortuis per gloriam patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus; | |
| 1613 et sicut ipse resurgens ex mortuis iam non moritur, ita et nos | |
| 1614 existimemus nos mortuos esse peccato, ut iterum nos vivamus cum | |
| 53 | 1615 illo</i>.</p><p title="III q. 56 a. 2 ad 1"><a name="49398"><span class="ref">[49398] IIIª q. 56 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1616 dicendum quod Augustinus dicit resurrectionem animarum fieri per |
| 1617 Dei substantiam, quantum ad participationem, quia scilicet | |
| 1618 participando divinam bonitatem animae fiunt iustae et bonae, non | |
| 1619 autem participando quamcumque creaturam. Unde, cum dixisset, | |
| 1620 <i>animae resurgunt per substantiam Dei</i>, subdit, | |
| 1621 <i>participatione enim Dei fit anima beata, non participatione | |
| 1622 animae sanctae</i>. Sed participando gloriam corporis Christi, | |
| 53 | 1623 efficientur corpora nostra gloriosa.</p><p title="III q. 56 a. 2 ad 2"><a name="49399"><span class="ref">[49399] IIIª q. 56 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1624 dicendum quod efficacia resurrectionis Christi pertingit ad animas, |
| 1625 non per propriam virtutem ipsius corporis resurgentis, sed per | |
| 53 | 1626 virtutem divinitatis, cui personaliter unitur.</p><p title="III q. 56 a. 2 ad 3"><a name="49400"><span class="ref">[49400] IIIª q. 56 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1627 dicendum quod resurrectio animarum pertinet ad meritum quod est |
| 1628 effectus iustificationis, sed resurrectio corporum ordinatur ad | |
| 1629 poenam vel praemium, quae sunt effectus iudicantis. Ad Christum | |
| 1630 autem non pertinet iustificare omnes, sed iudicare. Et ideo omnes | |
| 53 | 1631 resuscitat secundum corpus, sed non secundum animam.</p><p title="III q. 56 a. 2 ad 4"><a name="49401"><span class="ref">[49401] IIIª q. 56 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1632 dicendum quod in iustificatione animarum duo concurrunt, scilicet |
| 1633 remissio culpae, et novitas vitae per gratiam. Quantum ergo ad | |
| 1634 efficaciam, quae est per virtutem divinam, tam passio Christi quam | |
| 1635 resurrectio est causa iustificationis quoad utrumque. Sed quantum | |
| 1636 ad exemplaritatem, proprie passio et mors Christi est causa | |
| 1637 remissionis culpae, per quam morimur peccato, resurrectio autem est | |
| 1638 causa novitatis vitae, quae est per gratiam sive iustitiam. Et ideo | |
| 1639 apostolus dicit, Rom. IV, quod traditus est, scilicet in mortem, | |
| 1640 propter delicta nostra, scilicet tollenda, et resurrexit propter | |
| 1641 iustificationem nostram. Sed passio Christi est etiam causa | |
| 53 | 1642 meritoria, ut dictum est.</p></div></div><div class="q" id="q57"><h2>Quaestio 57</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 57 pr."><a name="49402"><span class="ref">[49402] |
| 1643 IIIª q. 57 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 1644 ascensione Christi. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum |
| 1645 fuerit conveniens Christum ascendere. Secundo, secundum quam | |
| 1646 naturam conveniat sibi ascensio. Tertio, utrum propria virtute | |
| 1647 ascenderit. Quarto, utrum ascenderit super omnes caelos corporeos. | |
| 1648 Quinto, utrum ascenderit super omnes spirituales creaturas. Sexto, | |
| 53 | 1649 de effectu ascensionis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 57 a. 1 arg. 1"><a name="49403"><span class="ref">[49403] IIIª q. 57 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1650 proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens Christum ascendere. |
| 1651 Dicit enim philosophus, in II de caelo, quod <i>illa quae optimo | |
| 1652 modo se habent, possident suum bonum sine motu</i>. Sed Christus | |
| 1653 optime se habuit, quia et secundum naturam divinam est summum | |
| 1654 bonum; et secundum humanam naturam est summe glorificatus. Ergo | |
| 1655 suum bonum habet sine motu. Sed ascensio est quidam motus. Ergo non | |
| 53 | 1656 fuit conveniens quod Christus ascenderet.</p><p title="III q. 57 a. 1 arg. 2"><a name="49404"><span class="ref">[49404] IIIª q. 57 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1657 omne quod movetur, movetur propter aliquid melius. Sed Christo non |
| 1658 fuit melius esse in caelo quam in terra, nihil enim accrevit sibi | |
| 1659 per hoc quod fuit in caelo, neque quantum ad animam neque quantum | |
| 1660 ad corpus. Ergo videtur quod Christus non debuit in caelum | |
| 53 | 1661 ascendere.</p><p title="III q. 57 a. 1 arg. 3"><a name="49405"><span class="ref">[49405] IIIª q. 57 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1662 filius Dei humanam naturam assumpsit ad nostram salutem. Sed magis |
| 1663 fuisset salutare hominibus quod semper conversaretur nobiscum in | |
| 1664 terris, ut ipse dixit discipulis suis, Luc. XVII, <i>venient dies | |
| 1665 quando desideretis videre unum diem filii hominis, et non | |
| 1666 videbitis</i>. Videtur ergo quod non fuerit conveniens Christum | |
| 53 | 1667 ascendere in caelum.</p><p title="III q. 57 a. 1 arg. 4"><a name="49406"><span class="ref">[49406] IIIª q. 57 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1668 sicut Gregorius dicit, in XIV Moral., corpus Christi in nullo |
| 1669 mutatum fuit post resurrectionem. Sed non immediate post | |
| 1670 resurrectionem ascendit in caelum, quia ipse dicit post | |
| 1671 resurrectionem, Ioan. XX, <i>nondum ascendi ad patrem meum</i>. | |
| 53 | 1672 Ergo videtur quod nec post quadraginta dies ascendere debuerit.</p><p title="III q. 57 a. 1 s. c."><a name="49407"><span class="ref">[49407] IIIª q. 57 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1673 quod dominus dicit, Ioan. XX, <i>ascendo ad patrem meum et patrem |
| 53 | 1674 vestrum</i>.</p><p title="III q. 57 a. 1 co."><a name="49408"><span class="ref">[49408] IIIª q. 57 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1675 dicendum quod locus debet esse proportionatus locato. Christus |
| 1676 autem per resurrectionem vitam immortalem et incorruptibilem | |
| 1677 inchoavit. Locus autem in quo nos habitamus, est locus generationis | |
| 1678 et corruptionis, sed locus caelestis est locus incorruptionis. Et | |
| 1679 ideo non fuit conveniens quod Christus post resurrectionem | |
| 1680 remaneret in terris, sed conveniens fuit quod ascenderet in | |
| 53 | 1681 caelum.</p><p title="III q. 57 a. 1 ad 1"><a name="49409"><span class="ref">[49409] IIIª q. 57 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1682 dicendum quod illud optime se habens quod sine motu possidet suum |
| 1683 bonum, est Deus, qui est omnino immutabilis, secundum illud Malach. | |
| 1684 III, <i>ego dominus, et non mutor</i>. Quaelibet autem creatura est | |
| 1685 aliquo modo mutabilis, ut patet per Augustinum, VIII super Gen. ad | |
| 1686 Litt. Et quia natura assumpta a filio Dei remansit creata, ut patet | |
| 1687 ex his quae supra dicta sunt, non est inconveniens si ei aliquis | |
| 53 | 1688 motus attribuatur.</p><p title="III q. 57 a. 1 ad 2"><a name="49410"><span class="ref">[49410] IIIª q. 57 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1689 dicendum quod per hoc quod Christus ascendit in caelum, nihil ei |
| 1690 accrevit quantum ad ea quae sunt de essentia gloriae, sive secundum | |
| 1691 corpus sive secundum animam, tamen accrevit ei aliquid quantum ad | |
| 1692 loci decentiam, quod est ad bene esse gloriae. Non quod corpori | |
| 1693 eius aliquid aut perfectionis aut conservationis acquireretur ex | |
| 1694 corpore caelesti, sed solummodo propter quandam decentiam. Hoc | |
| 1695 autem aliquo modo pertinebat ad eius gloriam. Et de hac decentia | |
| 1696 gaudium quoddam habuit, non quidem quod tunc de novo de hoc gaudere | |
| 1697 inciperet quando in caelum ascendit; sed quia novo modo de hoc | |
| 1698 gavisus est, sicut de re impleta. Unde super illud Psalmi, | |
| 1699 <i>delectationes in dextera tua usque in finem</i>, dicit Glossa, | |
| 1700 <i>delectatio et laetitia erit mihi in consessu tuo humanis | |
| 53 | 1701 obtutibus subtracto</i>.</p><p title="III q. 57 a. 1 ad 3"><a name="49411"><span class="ref">[49411] IIIª q. 57 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1702 dicendum quod, licet praesentia corporalis Christi fuerit subtracta |
| 1703 fidelibus per ascensionem, praesentia tamen divinitatis ipsius | |
| 1704 semper adest fidelibus, secundum quod ipse dicit, Matth. ult., | |
| 1705 <i>ecce, ego vobiscum sunt omnibus diebus usque ad consummationem | |
| 1706 saeculi. Qui enim ascendit in caelos, non deserit adoptatos</i>, ut | |
| 1707 Leo Papa dicit. Sed ipsa ascensio Christi in caelum, qua corporalem | |
| 1708 suam praesentiam nobis subtraxit, magis fuit utilis nobis quam | |
| 1709 praesentia corporalis fuisset. Primo quidem, propter fidei | |
| 1710 augmentum, quae est de non visis. Unde ipse dominus dicit Ioan. | |
| 1711 XVI, quod spiritus sanctus adveniens arguet mundum de iustitia, | |
| 1712 scilicet eorum qui credunt, ut Augustinus dicit, super Ioan., | |
| 1713 <i>ipsa quippe fidelium comparatio infidelium est vituperatio</i>. | |
| 1714 Unde subdit, <i>quia ad patrem vado, et iam non videbitis me, beati | |
| 1715 enim qui non vident, et credunt. Erit itaque nostra iustitia de qua | |
| 1716 mundus arguitur, quoniam in me, quem non videbitis, credetis</i>. | |
| 1717 Secundo, ad spei sublevationem. Unde ipse dicit, Ioan. XIV, <i>si | |
| 1718 abiero et praeparavero vobis locum, iterum veniam, et accipiam vos | |
| 1719 ad meipsum, ut ubi ego sum, et vos sitis</i>. Per hoc enim quod | |
| 1720 Christus humanam naturam assumptam in caelo collocavit, dedit nobis | |
| 1721 spem illuc perveniendi, quia <i>ubi fuerit corpus, illuc | |
| 1722 congregabuntur et aquilae</i>, ut dicitur Matth. XXIV. Unde et | |
| 1723 Mich. II dicitur, <i>ascendit pandens iter ante eos</i>. Tertio, ad | |
| 1724 erigendum caritatis affectum in caelestia. Unde dicit apostolus, | |
| 1725 Coloss. III, <i>quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est in | |
| 1726 dextera Dei sedens, quae sursum sunt sapite, non quae super | |
| 1727 terram</i>. Ut enim dicitur Matth. VI, <i>ubi est thesaurus tuus, | |
| 1728 ibi est et cor tuum</i>. Et quia spiritus sanctus est amor nos in | |
| 1729 caelestia rapiens, ideo dominus dicit discipulis, Ioan. XVI, | |
| 1730 <i>expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero, Paraclitus non | |
| 1731 veniet ad vos, si autem abiero, mittam eum ad vos</i>. Quod | |
| 1732 exponens Augustinus, super Ioan., dicit, <i>non potestis capere | |
| 1733 spiritum quandiu secundum carnem nosse persistitis Christum. | |
| 1734 Christo autem discedente corporaliter, non solum spiritus sanctus, | |
| 53 | 1735 sed et pater et filius illis affuit spiritualiter</i>.</p><p title="III q. 57 a. 1 ad 4"><a name="49412"><span class="ref">[49412] IIIª q. 57 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1736 dicendum quod, licet Christo resurgenti in vitam immortalem |
| 1737 congrueret locus caelestis, tamen ascensionem distulit, ut veritas | |
| 1738 resurrectionis comprobaretur. Unde dicitur Act. I, quod <i>post | |
| 1739 passionem suam praebuit seipsum vivum discipulis in multis | |
| 1740 argumentis per dies quadraginta</i>. Ubi dicit Glossa quaedam quod, | |
| 1741 <i>quia quadraginta horas mortuus fuerat, quadraginta diebus se | |
| 1742 vivere confirmat. Vel per quadraginta dies tempus praesentis | |
| 1743 saeculi, quo Christus in Ecclesia conversatur, potest intelligi, | |
| 1744 secundum quod homo constat ex quatuor elementis, et eruditur contra | |
| 53 | 1745 transgressionem Decalogi</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 57 a. 2 arg. 1"><a name="49413"><span class="ref">[49413] IIIª q. 57 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1746 sic proceditur. Videtur quod ascendere in caelum conveniat Christo |
| 1747 secundum naturam divinam. Dicitur enim in Psalmo, <i>ascendit Deus | |
| 1748 in iubilatione</i>; et Deut. XXXIII, <i>ascensor caeli auxiliator | |
| 1749 tuus</i>. Sed ista dicuntur de Deo etiam ante Christi | |
| 1750 incarnationem. Ergo Christo convenit ascendere in caelum secundum | |
| 53 | 1751 quod Deus.</p><p title="III q. 57 a. 2 arg. 2"><a name="49414"><span class="ref">[49414] IIIª q. 57 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1752 eiusdem est ascendere in caelum cuius est descendere de caelo, |
| 1753 secundum illud Ioan. III, <i>nemo ascendit in caelum nisi qui de | |
| 1754 caelo descendit</i>; et Ephes. IV, <i>qui descendit, ipse est et | |
| 1755 qui ascendit</i>. Sed Christus descendit de caelo, non secundum | |
| 1756 quod homo, sed secundum quod Deus, non enim humana eius natura ante | |
| 1757 in caelo fuerat, sed divina. Ergo videtur quod Christus ascendit in | |
| 53 | 1758 caelum secundum quod Deus.</p><p title="III q. 57 a. 2 arg. 3"><a name="49415"><span class="ref">[49415] IIIª q. 57 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1759 Christus sua ascensione ascendit ad patrem. Sed ad patris |
| 1760 aequalitatem non pervenit secundum quod homo, sic enim dicit, | |
| 1761 <i>maior me est</i>, ut habetur Ioan. XIV. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1762 Christus ascendit secundum quod Deus.</p><p title="III q. 57 a. 2 s. c."><a name="49416"><span class="ref">[49416] IIIª q. 57 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1763 quod, Ephes. IV, super illud, <i>quod autem ascendit, quid est nisi |
| 1764 quia descendit</i>, dicit Glossa, <i>constat quod secundum | |
| 53 | 1765 humanitatem Christus descendit et ascendit</i>.</p><p title="III q. 57 a. 2 co."><a name="49417"><span class="ref">[49417] IIIª q. 57 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1766 dicendum quod ly secundum quod duo potest notare, scilicet |
| 1767 conditionem ascendentis, et causam ascensionis. Et si quidem | |
| 1768 designet conditionem ascendentis, tunc ascendere non potest | |
| 1769 convenire Christo secundum conditionem divinae naturae. Tum quia | |
| 1770 nihil est deitate altius, quo possit ascendere. Tum etiam quia | |
| 1771 ascensio est motus localis, qui divinae naturae non competit, quae | |
| 1772 est immobilis et inlocalis. Sed per hunc modum ascensio competit | |
| 1773 Christo secundum humanam naturam, quae continetur loco, et motui | |
| 1774 subiici potest. Unde sub hoc sensu poterimus dicere quod Christus | |
| 1775 ascendit in caelum secundum quod homo, non secundum quod Deus. Si | |
| 1776 vero ly secundum quod designet causam ascensionis, cum etiam | |
| 1777 Christus ex virtute divinitatis in caelum ascenderit, non autem ex | |
| 1778 virtute humanae naturae, dicendum erit quod Christus ascendit in | |
| 1779 caelum, non secundum quod homo, sed secundum quod Deus. Unde | |
| 1780 Augustinus dicit, in sermone de ascensione, <i>de nostro fuit quod | |
| 53 | 1781 filius Dei pependit in cruce, de suo quod ascendit</i>.</p><p title="III q. 57 a. 2 ad 1"><a name="49418"><span class="ref">[49418] IIIª q. 57 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1782 dicendum quod auctoritates illae prophetice dicuntur de Deo |
| 1783 secundum quod erat incarnandus. Potest tamen dici quod ascendere, | |
| 1784 etsi non proprie conveniat divinae naturae, potest tamen ei | |
| 1785 metaphorice convenire, prout scilicet dicitur in corde hominis | |
| 1786 ascendere, quando cor hominis se subiicit et humiliat Deo. Et eodem | |
| 1787 modo metaphorice dicitur ascendere respectu cuiuslibet creaturae, | |
| 53 | 1788 ex eo quod eam subiicit sibi.</p><p title="III q. 57 a. 2 ad 2"><a name="49419"><span class="ref">[49419] IIIª q. 57 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1789 dicendum quod ipse idem est qui ascendit et qui descendit. Dicit |
| 1790 enim Augustinus, in libro de symbolo, <i>quis est qui descendit? | |
| 1791 Deus homo. Quis est qui ascendit? Idem ipse Deus homo</i>. | |
| 1792 Descensus tamen duplex attribuitur Christo. Unus quidem, quo | |
| 1793 dicitur descendisse de caelo. Qui quidem attribuitur Deo homini | |
| 1794 secundum quod Deus. Non enim est iste descensus intelligendus | |
| 1795 secundum motum localem, sed secundum exinanitionem, qua, cum in | |
| 1796 forma Dei esset, servi formam suscepit. Sicut enim dicitur | |
| 1797 exinanitus, non ex eo quod suam plenitudinem amitteret, sed ex eo | |
| 1798 quod nostram parvitatem suscepit; ita dicitur descendisse de caelo, | |
| 1799 non quia caelum deseruerit, sed quia naturam terrenam assumpsit in | |
| 1800 unitatem personae. Alius autem est descensus quo descendit in | |
| 1801 inferiores partes terrae, ut dicitur Ephes. IV. Qui quidem est | |
| 1802 descensus localis. Unde competit Christo secundum conditionem | |
| 53 | 1803 humanae naturae.</p><p title="III q. 57 a. 2 ad 3"><a name="49420"><span class="ref">[49420] IIIª q. 57 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1804 dicendum quod Christus dicitur ad patrem ascendere, inquantum |
| 1805 ascendit ad consessum paternae dexterae. Quod quidem convenit | |
| 1806 Christo aliqualiter secundum divinam naturam, aliqualiter autem | |
| 53 | 1807 secundum humanam, ut infra dicetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 57 a. 3 arg. 1"><a name="49421"><span class="ref">[49421] IIIª q. 57 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1808 proceditur. Videtur quod Christus non ascenderit propria virtute. |
| 1809 Dicitur enim Marci ult. quod <i>dominus Iesus, postquam locutus est | |
| 1810 discipulis, assumptus est in caelum</i>. Et Act. I dicitur quod, | |
| 1811 <i>videntibus illis, elevatus est, et nubes suscepit eum ab oculis | |
| 1812 eorum</i>. Sed illud quod assumitur et elevatur, ab alio videtur | |
| 1813 moveri. Ergo Christus non propria virtute, sed aliena, ferebatur in | |
| 53 | 1814 caelum.</p><p title="III q. 57 a. 3 arg. 2"><a name="49422"><span class="ref">[49422] IIIª q. 57 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1815 corpus Christi fuit terrenum, sicut et corpora nostra. Corpori |
| 1816 autem terreno contra naturam est ferri sursum. Nullus autem motus | |
| 1817 est propria virtute eius quod contra naturam movetur. Ergo Christus | |
| 53 | 1818 non ascendit in caelum propria virtute.</p><p title="III q. 57 a. 3 arg. 3"><a name="49423"><span class="ref">[49423] IIIª q. 57 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1819 propria virtus Christi est virtus divina. Sed motus ille non |
| 1820 videtur fuisse ex virtute divina, quia, cum virtus divina sit | |
| 1821 infinita, motus ille fuisset in instanti; et sic non potuisset | |
| 1822 videntibus discipulis elevari in caelum, ut dicitur Act. I. Ergo | |
| 53 | 1823 videtur quod Christus non ascenderit propria virtute.</p><p title="III q. 57 a. 3 s. c."><a name="49424"><span class="ref">[49424] IIIª q. 57 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1824 quod dicitur Isaiae LXIII, <i>iste formosus in stola sua, gradiens |
| 1825 in multitudine fortitudinis suae</i>. Et Gregorius dicit, in | |
| 1826 homilia ascensionis, <i>notandum est quod Elias in curru legitur | |
| 1827 ascendisse, ut videlicet aperte demonstraretur quia homo purus | |
| 1828 adiutorio indigebat alieno. Redemptor autem noster non curru, non | |
| 1829 Angelis sublevatus legitur, quia qui fecerat omnia, super omnia sua | |
| 53 | 1830 virtute ferebatur</i>.</p><p title="III q. 57 a. 3 co."><a name="49425"><span class="ref">[49425] IIIª q. 57 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1831 dicendum quod in Christo est duplex natura, divina scilicet et |
| 1832 humana. Unde secundum utramque naturam potest accipi propria virtus | |
| 1833 eius. Sed secundum humanam naturam potest accipi duplex virtus | |
| 1834 Christi. Una quidem naturalis, quae procedit ex principiis naturae. | |
| 1835 Et tali virtute manifestum est quod Christus non ascendit. Alia | |
| 1836 autem virtus in humana natura est virtus gloriae. Secundum quam | |
| 1837 Christus in caelum ascendit. Cuius quidem virtutis rationem quidam | |
| 1838 accipiunt ex natura quintae essentiae, quae est lux, ut dicunt, | |
| 1839 quam ponunt esse de compositione humani corporis, et per eam | |
| 1840 elementa contraria conciliari in unum. Ita quod in statu huius | |
| 1841 mortalitatis natura elementaris in corporibus humanis dominatur, et | |
| 1842 ideo, secundum naturam elementi praedominantis, corpus humanum | |
| 1843 naturali virtute deorsum fertur. In statu autem gloriae | |
| 1844 praedominabitur natura caelestis, secundum cuius inclinationem et | |
| 1845 virtutem corpus Christi, et alia sanctorum corpora, feruntur in | |
| 1846 caelum. Sed de hac opinione et in prima parte habitum est; et infra | |
| 1847 magis agetur, in tractatu de resurrectione communi. Hac autem | |
| 1848 opinione praetermissa, alii assignant rationem praedictae virtutis | |
| 1849 ex parte animae glorificatae, ex cuius redundantia glorificabitur | |
| 1850 corpus, ut Augustinus dicit, ad Dioscorum. Erit enim tanta | |
| 1851 obedientia corporis gloriosi ad animam beatam ut, sicut Augustinus | |
| 1852 dicit, XXII de Civ. Dei, <i>ubi volet spiritus, ibi erit protinus | |
| 1853 corpus, nec volet aliquid quod nec spiritum possit decere nec | |
| 1854 corpus</i>. Decet autem corpus gloriosum et immortale esse in loco | |
| 1855 caelesti, sicut dictum est. Et ideo ex virtute animae volentis | |
| 1856 corpus Christi ascendit in caelum. Sicut autem corpus efficitur | |
| 1857 gloriosum, ita, ut Augustinus dicit, super Ioan., <i>participatione | |
| 1858 Dei fit anima beata</i>. Unde prima origo ascensionis in caelum est | |
| 1859 virtus divina. Sic igitur Christus ascendit in caelum propria | |
| 1860 virtute, primo quidem, virtute divina; secundo, virtute animae | |
| 53 | 1861 glorificatae moventis corpus prout vult.</p><p title="III q. 57 a. 3 ad 1"><a name="49426"><span class="ref">[49426] IIIª q. 57 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1862 dicendum quod, sicut Christus dicitur propria virtute surrexisse, |
| 1863 et tamen est suscitatus a patre, eo quod est eadem virtus patris et | |
| 1864 filii; ita etiam Christus propria virtute ascendit in caelum, et | |
| 53 | 1865 tamen a patre est elevatus et assumptus.</p><p title="III q. 57 a. 3 ad 2"><a name="49427"><span class="ref">[49427] IIIª q. 57 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1866 dicendum quod ratio illa probat quod Christus non ascenderit in |
| 1867 caelum propria virtute quae est humanae naturae naturalis. Ascendit | |
| 1868 tamen in caelum propria virtute quae est virtus divina; et propria | |
| 1869 virtute quae est animae beatae. Et licet ascendere sursum sit | |
| 1870 contra naturam humani corporis secundum statum praesentem, in quo | |
| 1871 corpus non est omnino subiectum spiritui non tamen erit contra | |
| 1872 naturam neque violentum corpori glorioso, cuius tota natura est | |
| 53 | 1873 omnino subiecta spiritui.</p><p title="III q. 57 a. 3 ad 3"><a name="49428"><span class="ref">[49428] IIIª q. 57 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1874 dicendum quod, etsi virtus divina sit infinita, et infinite |
| 1875 operetur quantum est ex parte operantis, tamen effectus virtutis | |
| 1876 eius recipitur in rebus secundum earum capacitatem, et secundum Dei | |
| 1877 dispositionem. Corpus autem non est capax ut in instanti localiter | |
| 1878 moveatur, quia oportet quod commetiatur se spatio, secundum cuius | |
| 1879 divisionem dividitur tempus, ut probatur VI Physic. Et ideo non | |
| 1880 oportet quod corpus motum a Deo moveatur in instanti, sed movetur | |
| 53 | 1881 ea velocitate qua Deus disponit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 57 a. 4 arg. 1"><a name="49429"><span class="ref">[49429] IIIª q. 57 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1882 proceditur. Videtur quod Christus non ascenderit super omnes |
| 1883 caelos. Dicitur enim in Psalmo, <i>dominus in templo sancto suo, | |
| 1884 dominus, in caelo sedes eius</i>. Quod autem est in caelo, non est | |
| 53 | 1885 supra caelum. Ergo Christus non ascendit super omnes caelos.</p><p title="III q. 57 a. 4 arg. 2"><a name="49430"><span class="ref">[49430] IIIª q. 57 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, duo |
| 28 | 1886 corpora non possunt esse in eodem loco. Cum igitur non sit |
| 1887 transitus de extremo in extremum nisi per medium, videtur quod | |
| 1888 Christus non potuisset ascendere super omnes caelos nisi caelum | |
| 53 | 1889 divideretur. Quod est impossibile.</p><p title="III q. 57 a. 4 arg. 3"><a name="49431"><span class="ref">[49431] IIIª q. 57 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1890 Act. I dicitur quod <i>nubes suscepit eum ab oculis eorum</i>. Sed |
| 1891 nubes non possunt elevari supra caelum. Ergo Christus non ascendit | |
| 53 | 1892 super omnes caelos.</p><p title="III q. 57 a. 4 arg. 4"><a name="49432"><span class="ref">[49432] IIIª q. 57 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, ibi |
| 28 | 1893 credimus Christum in perpetuum permansurum quo ascendit. Sed quod |
| 1894 contra naturam est, non potest esse sempiternum, quia id quod est | |
| 1895 secundum naturam, est ut in pluribus et frequentius. Cum ergo | |
| 1896 contra naturam sit corpori terreno esse supra caelum, videtur quod | |
| 53 | 1897 corpus Christi supra caelum non ascenderit.</p><p title="III q. 57 a. 4 s. c."><a name="49433"><span class="ref">[49433] IIIª q. 57 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1898 quod dicitur Ephes. IV, <i>ascendit super omnes caelos, ut |
| 53 | 1899 adimpleret omnia</i>.</p><p title="III q. 57 a. 4 co."><a name="49434"><span class="ref">[49434] IIIª q. 57 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1900 dicendum quod, quanto aliqua corpora perfectius participant |
| 1901 bonitatem divinam, tanto sunt superiora corporali ordine, qui est | |
| 1902 ordo localis. Unde videmus quod corpora quae sunt magis formalia, | |
| 1903 sunt naturaliter superiora, ut patet per philosophum, in IV | |
| 1904 Physic., et in II de caelo, per formam enim unumquodque corpus | |
| 1905 participat divinum esse, ut patet in I Physic. Plus autem | |
| 1906 participat de divina bonitate corpus per gloriam quam quodcumque | |
| 1907 corpus naturale per formam suae naturae. Et inter cetera corpora | |
| 1908 gloriosa, manifestum est quod corpus Christi maiori refulget | |
| 1909 gloria. Unde convenientissimum est sibi quod sit supra omnia | |
| 1910 corpora constitutum in alto. Et ideo, super illud Ephes. IV, | |
| 1911 <i>ascendens in altum</i>, dicit Glossa, <i>loco et | |
| 53 | 1912 dignitate</i>.</p><p title="III q. 57 a. 4 ad 1"><a name="49435"><span class="ref">[49435] IIIª q. 57 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1913 dicendum quod sedes Dei dicitur esse in caelo, non sicut in |
| 1914 continente, sed magis sicut in contento. Unde non oportet aliquam | |
| 1915 partem caeli eo superiorem esse, sed ipsum esse super omnes caelos, | |
| 1916 sicut et in Psalmo dicitur, <i>elevata est magnificentia tua super | |
| 53 | 1917 caelos, Deus</i>.</p><p title="III q. 57 a. 4 ad 2"><a name="49436"><span class="ref">[49436] IIIª q. 57 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1918 dicendum quod, quamvis de natura corporis non sit quod possit esse |
| 1919 in eodem loco cum alio corpore, tamen potest hoc Deus facere per | |
| 1920 miraculum quod in eodem loco possint esse, sicut et fecit <i>corpus | |
| 1921 Christi ut de clauso utero beatae virginis exiret, et quod intravit | |
| 1922 ianuis clausis</i>, sicut dicit beatus Gregorius. Corpori ergo | |
| 1923 Christi convenire potest esse cum alio corpore in eodem loco, non | |
| 1924 ex proprietate corporis, sed per virtutem divinam assistentem et | |
| 53 | 1925 hoc operantem.</p><p title="III q. 57 a. 4 ad 3"><a name="49437"><span class="ref">[49437] IIIª q. 57 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1926 dicendum quod nubes illa non praebuit adminiculum Christo |
| 1927 ascendenti per modum vehiculi, sed apparuit in signum divinitatis, | |
| 1928 secundum quod gloria Dei Israel apparebat super tabernaculum in | |
| 53 | 1929 nube.</p><p title="III q. 57 a. 4 ad 4"><a name="49438"><span class="ref">[49438] IIIª q. 57 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1930 dicendum quod corpus gloriosum non habet ex principiis suae naturae |
| 1931 quod possit in caelo aut supra caelum esse, sed habet hoc ex anima | |
| 1932 beata, ex qua recipit gloriam. Et sicut motus gloriosi corporis | |
| 1933 sursum non est violentus, ita nec quies violenta. Unde nihil | |
| 53 | 1934 prohibet eam esse sempiternam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 57 a. 5 arg. 1"><a name="49439"><span class="ref">[49439] IIIª q. 57 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 1935 proceditur. Videtur quod corpus Christi non ascenderit super omnem |
| 1936 creaturam spiritualem. Eorum enim quae non dicuntur secundum | |
| 1937 rationem unam, non potest convenienter fieri comparatio. Sed locus | |
| 1938 non eadem ratione attribuitur corporibus et spiritualibus | |
| 1939 creaturis, ut patet ex his quae dicta sunt in prima parte. Ergo | |
| 1940 videtur quod non possit dici corpus Christi ascendisse super omnem | |
| 53 | 1941 creaturam spiritualem.</p><p title="III q. 57 a. 5 arg. 2"><a name="49440"><span class="ref">[49440] IIIª q. 57 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1942 Augustinus dicit, in libro de vera Relig., quod omni corpori |
| 1943 spiritus praefertur. Sed nobiliori rei sublimior debetur locus. | |
| 1944 Ergo videtur quod Christus non ascenderit super omnem spiritualem | |
| 53 | 1945 creaturam.</p><p title="III q. 57 a. 5 arg. 3"><a name="49441"><span class="ref">[49441] IIIª q. 57 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 1946 omni loco est aliquod corpus, cum nihil sit vacuum in natura. Si |
| 1947 ergo nullum corpus obtinet altiorem locum quam spiritus in ordine | |
| 1948 naturalium corporum, nullus locus erit supra omnem spiritualem | |
| 1949 creaturam. Non ergo corpus Christi potuit ascendere super omnem | |
| 53 | 1950 spiritualem creaturam.</p><p title="III q. 57 a. 5 s. c."><a name="49442"><span class="ref">[49442] IIIª q. 57 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1951 quod dicitur Ephes. I, <i>constituit illum super omnem principatum |
| 1952 et potestatem, et supra omne nomen quod nominatur sive in hoc | |
| 53 | 1953 saeculo sive in futuro</i>.</p><p title="III q. 57 a. 5 co."><a name="49443"><span class="ref">[49443] IIIª q. 57 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1954 dicendum quod tanto alicui rei debetur altior locus, quanto est |
| 1955 nobilior, sive debeatur ei locus per modum contactus corporalis, | |
| 1956 sicut corporibus; sive per modum contactus spiritualis, sicut | |
| 1957 spiritualibus substantiis. Exinde enim spiritualibus substantiis | |
| 1958 debetur secundum quandam congruentiam locus caelestis, qui est | |
| 1959 supremus locorum, quia illae substantiae sunt supremae in ordine | |
| 1960 substantiarum. Corpus autem Christi, licet, considerando | |
| 1961 conditionem naturae corporeae, sit infra spirituales substantias; | |
| 1962 considerando tamen dignitatem unionis qua est personaliter Deo | |
| 1963 coniunctum, excellit dignitatem omnium spiritualium substantiarum. | |
| 1964 Et ideo, secundum praedictae congruentiae rationem, debetur sibi | |
| 1965 locus altior ultra omnem creaturam etiam spiritualem. Unde et | |
| 1966 Gregorius dicit, in homilia ascensionis, quod <i>qui fecerat omnia, | |
| 53 | 1967 super omnia sua virtute ferebatur</i>.</p><p title="III q. 57 a. 5 ad 1"><a name="49444"><span class="ref">[49444] IIIª q. 57 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1968 dicendum quod, licet alia ratione attribuatur locus corporali et |
| 1969 spirituali substantiae, tamen hoc est in utraque ratione commune, | |
| 53 | 1970 quod digniori rei attribuitur superior locus.</p><p title="III q. 57 a. 5 ad 2"><a name="49445"><span class="ref">[49445] IIIª q. 57 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1971 dicendum quod ratio illa procedit de corpore Christi secundum |
| 1972 conditionem naturae corporeae, non autem secundum rationem | |
| 53 | 1973 unionis.</p><p title="III q. 57 a. 5 ad 3"><a name="49446"><span class="ref">[49446] IIIª q. 57 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1974 dicendum quod comparatio ista potest attendi vel secundum rationem |
| 1975 locorum, et sic nullus locus est tam altus quod excedat dignitatem | |
| 1976 spiritualis substantiae; secundum quod procedit obiectio. Vel | |
| 1977 secundum dignitatem eorum quibus attribuitur locus. Et sic corpori | |
| 53 | 1978 Christi debetur ut sit supra spirituales creaturas.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 57 a. 6 arg. 1"><a name="49447"><span class="ref">[49447] IIIª q. 57 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 1979 proceditur. Videtur quod ascensio Christi non sit causa nostrae |
| 1980 salutis. Christus enim fuit causa nostrae salutis inquantum salutem | |
| 1981 nostram meruit. Sed per ascensionem nihil nobis meruit, quia | |
| 1982 ascensio pertinet ad praemium exaltationis eius; non est autem idem | |
| 1983 meritum et praemium, sicut nec via et terminus. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1984 ascensio Christi non fuit causa nostrae salutis.</p><p title="III q. 57 a. 6 arg. 2"><a name="49448"><span class="ref">[49448] IIIª q. 57 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 1985 ascensio Christi est causa nostrae salutis, maxime hoc videtur |
| 1986 quantum ad hoc quod ascensio eius sit causa nostrae ascensionis. | |
| 1987 Sed hoc collatum est nobis per eius passionem, quia, ut dicitur | |
| 1988 Heb. X, <i>habemus fiduciam in introitu sanctorum per sanguinem | |
| 1989 ipsius</i>. Ergo videtur quod ascensio Christi non fuit causa | |
| 53 | 1990 nostrae salutis.</p><p title="III q. 57 a. 6 arg. 3"><a name="49449"><span class="ref">[49449] IIIª q. 57 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1991 salus per Christum nobis collata est sempiterna, secundum illud |
| 1992 Isaiae li, <i>salus autem mea in sempiternum erit</i>. Sed Christus | |
| 1993 non ascendit in caelum ut ibi in sempiternum esset, dicitur enim | |
| 1994 Act. I, <i>quemadmodum vidistis eum ascendentem in caelum, ita | |
| 1995 veniet</i>. Legitur etiam multis sanctis se demonstrasse in terris | |
| 1996 post suam ascensionem, sicut de Paulo legitur Act. IX. Ergo videtur | |
| 53 | 1997 quod eius ascensio non sit causa nostrae salutis.</p><p title="III q. 57 a. 6 s. c."><a name="49450"><span class="ref">[49450] IIIª q. 57 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1998 quod ipse dicit, Ioan. XVI, expedit vobis ut ego vadam, idest, ut |
| 53 | 1999 recedam a vobis per ascensionem.</p><p title="III q. 57 a. 6 co."><a name="49451"><span class="ref">[49451] IIIª q. 57 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2000 dicendum quod ascensio Christi est causa nostrae salutis |
| 2001 dupliciter, uno modo, ex parte nostra; alio modo, ex parte ipsius. | |
| 2002 Ex parte quidem nostra, inquantum per Christi ascensionem mens | |
| 2003 nostra movetur in ipsum. Quia per eius ascensionem, sicut supra | |
| 2004 dictum est, primo quidem datur locus fidei; secundo, spei; tertio, | |
| 2005 caritati. Quarto etiam, per hoc reverentia nostra augetur ad ipsum, | |
| 2006 dum iam non existimamus eum sicut hominem terrenum, sed sicut Deum | |
| 2007 caelestem, sicut et apostolus dicit, II Cor. V, <i>etsi cognovimus | |
| 2008 secundum carnem Christum, idest, mortalem, per quod putavimus eum | |
| 2009 tantum hominem</i>, ut Glossa exponit, <i>sed nunc iam non | |
| 2010 novimus</i>. Ex parte autem sua, quantum ad ea quae ipse fecit | |
| 2011 ascendens propter nostram salutem. Et primo quidem, viam nobis | |
| 2012 praeparavit ascendendi in caelum, secundum quod ipse dicit, Ioan. | |
| 2013 XIV, <i>vado parare vobis locum</i>; et Mich. II, <i>ascendit | |
| 2014 pandens iter ante eos</i>. Quia enim ipse est caput nostrum, | |
| 2015 oportet illuc sequi membra quo caput praecessit, unde dicitur Ioan. | |
| 2016 XIV, <i>ut ubi sum ego, et vos sitis</i>. Et in huius signum, | |
| 2017 animas sanctorum quas de Inferno eduxerat, in caelum traduxit, | |
| 2018 secundum illud Psalmi, <i>ascendens in altum captivam duxit | |
| 2019 captivitatem</i>, quia scilicet eos qui fuerant a Diabolo | |
| 2020 captivati, secum duxit in caelum, quasi in locum peregrinum humanae | |
| 2021 naturae, bona captione captivos, utpote per victoriam acquisitos. | |
| 2022 Secundo quia, sicut pontifex in veteri testamento intrabat | |
| 2023 sanctuarium ut assisteret Deo pro populo, ita et Christus intravit | |
| 2024 in caelum <i>ad interpellandum pro nobis</i>, ut dicitur Heb. VII. | |
| 2025 Ipsa enim repraesentatio sui ex natura humana, quam in caelum | |
| 2026 intulit, est quaedam interpellatio pro nobis, ut, ex quo Deus | |
| 2027 humanam naturam sic exaltavit in Christo, etiam eorum misereatur | |
| 2028 pro quibus filius Dei humanam naturam assumpsit. Tertio ut, in | |
| 2029 caelorum sede quasi Deus et dominus constitutus, exinde divina dona | |
| 2030 hominibus mitteret, secundum illud Ephes. IV, <i>ascendit super | |
| 2031 omnes caelos ut adimpleret omnia</i>, scilicet donis suis, secundum | |
| 53 | 2032 Glossam.</p><p title="III q. 57 a. 6 ad 1"><a name="49452"><span class="ref">[49452] IIIª q. 57 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2033 dicendum quod ascensio Christi est causa nostrae salutis, non per |
| 2034 modum meriti, sed per modum efficientiae, sicut supra de | |
| 53 | 2035 resurrectione dictum est.</p><p title="III q. 57 a. 6 ad 2"><a name="49453"><span class="ref">[49453] IIIª q. 57 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2036 dicendum quod passio Christi est causa nostrae ascensionis in |
| 2037 caelum, proprie loquendo, per remotionem peccati prohibentis, et | |
| 2038 per modum meriti. Ascensio autem Christi est directe causa | |
| 2039 ascensionis nostrae, quasi inchoando ipsam in capite nostro, cui | |
| 53 | 2040 oportet membra coniungi.</p><p title="III q. 57 a. 6 ad 3"><a name="49454"><span class="ref">[49454] IIIª q. 57 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2041 dicendum quod Christus, semel ascendens in caelum, adeptus est sibi |
| 2042 et nobis in perpetuum ius et dignitatem mansionis caelestis. Cui | |
| 2043 tamen dignitati non derogat si ex aliqua dispensatione Christus | |
| 2044 quandoque corporaliter ad terram descendat, vel ut ostendat se | |
| 2045 omnibus, sicut in iudicio; vel ut ostendat se alicui specialiter, | |
| 2046 sicut Paulo, ut habetur Act. IX. Et ne aliquis credat hoc factum | |
| 2047 fuisse, non Christo ibi corporaliter praesente, sed aliqualiter | |
| 2048 apparente, contrarium apparet per hoc quod ipse apostolus dicit, I | |
| 2049 Cor. XV, ad confirmandam resurrectionis fidem, <i>novissime omnium, | |
| 2050 tanquam abortivo, visus est et mihi</i>, quae quidem visio | |
| 2051 veritatem resurrectionis non probaret nisi ipsum verum corpus visum | |
| 53 | 2052 fuisset ab eo.</p></div></div><div class="q" id="q58"><h2>Quaestio 58</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 58 pr."><a name="49455"><span class="ref">[49455] |
| 2053 IIIª q. 58 pr.</span></a> Deinde considerandum est de sessione | |
| 28 | 2054 Christi ad dexteram patris. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, |
| 2055 utrum Christus sedeat ad dexteram patris. Secundo, utrum hoc | |
| 2056 conveniat sibi secundum divinam naturam. Tertio, utrum conveniat | |
| 53 | 2057 sibi secundum humanam. Quarto, utrum hoc sit proprium Christi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 58 a. 1 arg. 1"><a name="49456"><span class="ref">[49456] IIIª q. 58 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2058 proceditur. Videtur quod Christo non conveniat sedere ad dexteram |
| 2059 Dei patris. Dextera enim et sinistra sunt differentiae positionum | |
| 2060 corporalium. Sed nihil corporale convenit Deo, quia <i>Deus | |
| 2061 spiritus est</i>, ut habetur Ioan. IV. Ergo videtur quod Christus | |
| 53 | 2062 non sedeat ad dexteram patris.</p><p title="III q. 58 a. 1 arg. 2"><a name="49457"><span class="ref">[49457] IIIª q. 58 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 2063 aliquis sedet ad dexteram alicuius, ille sedet ad sinistram eius. |
| 2064 Si ergo Christus sedet ad dexteram patris, sequitur quod pater | |
| 53 | 2065 sedeat ad sinistram filii. Quod est inconveniens.</p><p title="III q. 58 a. 1 arg. 3"><a name="49458"><span class="ref">[49458] IIIª q. 58 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2066 sedere et stare videntur oppositionem habere. Sed Stephanus dicit, |
| 2067 Act. VII, <i>ecce, video caelos apertos, et filium hominis stantem | |
| 2068 a dextris virtutis Dei</i>. Ergo videtur quod Christus non sedeat | |
| 53 | 2069 ad dexteram patris.</p><p title="III q. 58 a. 1 s. c."><a name="49459"><span class="ref">[49459] IIIª q. 58 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2070 quod dicitur Marci ult., <i>dominus quidem Iesus, postquam locutus |
| 53 | 2071 est eis, ascendit in caelum, et sedet a dextris Dei</i>.</p><p title="III q. 58 a. 1 co."><a name="49460"><span class="ref">[49460] IIIª q. 58 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2072 dicendum quod in nomine sessionis duo possumus intelligere, |
| 2073 videlicet quietem, secundum illud Luc. ult., sedete hic in | |
| 2074 civitate; et etiam regiam vel iudiciariam potestatem, secundum | |
| 2075 illud Proverb. XX, <i>rex qui sedet in solio iudicii, dissipat omne | |
| 2076 malum intuitu suo</i>. Utroque igitur modo Christo convenit sedere | |
| 2077 ad dexteram patris. Uno quidem modo, inquantum aeternaliter manet | |
| 2078 incorruptibilis in beatitudine patris, quae eius dextera dicitur, | |
| 2079 secundum illud Psalmi, <i>delectationes in dextera tua usque in | |
| 2080 finem</i>. Unde Augustinus dicit, in libro de symbolo, <i>sedet ad | |
| 2081 dexteram patris, sedere habitare intelligite, quomodo dicimus de | |
| 2082 quocumque homine, in illa patria sedit per tres annos. Sic ergo | |
| 2083 credite Christum habitare in dextera Dei patris, beatus enim est, | |
| 2084 et ipsius beatitudinis nomen est dextera patris</i>. Alio modo | |
| 2085 dicitur Christus sedere in dextera patris, inquantum patri | |
| 2086 conregnat, et ab eo habet iudiciariam potestatem, sicut ille qui | |
| 2087 considet regi ad dexteram, assidet ei in regnando et iudicando. | |
| 2088 Unde Augustinus dicit, in alio sermone de symbolo, <i>ipsam | |
| 2089 dexteram intelligite potestatem quam accepit ille homo susceptus a | |
| 53 | 2090 Deo, ut veniat iudicaturus qui prius venerat iudicandus</i>.</p><p title="III q. 58 a. 1 ad 1"><a name="49461"><span class="ref">[49461] IIIª q. 58 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2091 dicendum quod, sicut Damascenus dicit, in IV libro, <i>non localem |
| 2092 dexteram patris dicimus. Qualiter enim qui incircumscriptibilis | |
| 2093 est, localem adipiscetur dexteram? Dextera enim et sinistra eorum | |
| 2094 quae circumscribuntur sunt. Dexteram autem patris dicimus gloriam | |
| 53 | 2095 et honorem divinitatis</i>.</p><p title="III q. 58 a. 1 ad 2"><a name="49462"><span class="ref">[49462] IIIª q. 58 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2096 dicendum quod ratio illa procedit secundum quod sedere ad dexteram |
| 2097 intelligitur corporaliter. Unde Augustinus dicit, in quodam sermone | |
| 2098 de symbolo, <i>si carnaliter acceperimus quod Christus sedet ad | |
| 2099 dexteram patris, ille erit ad sinistram. Ibi autem</i>, idest in | |
| 2100 aeterna beatitudine, <i>omnis dextera est, quia nulla ibi est | |
| 53 | 2101 miseria</i>.</p><p title="III q. 58 a. 1 ad 3"><a name="49463"><span class="ref">[49463] IIIª q. 58 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2102 dicendum quod, sicut Gregorius dicit, in homilia ascensionis, |
| 2103 <i>sedere iudicantis est, stare vero pugnantis vel adiuvantis. | |
| 2104 Stephanus ergo, in labore certaminis positus, stantem vidit quem | |
| 2105 adiutorem habuit. Sed hunc post ascensionem Marcus sedere | |
| 2106 describit, quia post assumptionis suae gloriam, iudex in fine | |
| 53 | 2107 videbitur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 58 a. 2 arg. 1"><a name="49464"><span class="ref">[49464] IIIª q. 58 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2108 sic proceditur. Videtur quod sedere ad dexteram Dei patris non |
| 2109 conveniat Christo secundum quod Deus. Christus enim, secundum quod | |
| 2110 est Deus, est dextera patris. Sed non videtur idem esse dextera | |
| 2111 alicuius, et ille qui sedet ad dexteram eius. Ergo Christus, | |
| 53 | 2112 secundum quod est Deus, non sedet ad dexteram patris.</p><p title="III q. 58 a. 2 arg. 2"><a name="49465"><span class="ref">[49465] IIIª q. 58 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2113 Marci ult. dicitur quod <i>dominus Iesus assumptus est in caelum, |
| 2114 et sedet a dextris Dei</i>. Christus autem non est assumptus in | |
| 2115 caelum secundum quod Deus. Ergo etiam neque secundum quod Deus, | |
| 53 | 2116 sedet a dextris Dei.</p><p title="III q. 58 a. 2 arg. 3"><a name="49466"><span class="ref">[49466] IIIª q. 58 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2117 Christus, secundum quod Deus, est aequalis patri et spiritui |
| 2118 sancto. Si ergo Christus, secundum quod Deus, sedet ad dexteram | |
| 2119 patris, pari ratione et spiritus sanctus sedebit ad dexteram patris | |
| 2120 et filii, et ipse pater ad dexteram filii. Quod nusquam | |
| 53 | 2121 invenitur.</p><p title="III q. 58 a. 2 s. c."><a name="49467"><span class="ref">[49467] IIIª q. 58 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2122 quod Damascenus dicit, quod <i>dexteram patris dicimus gloriam et |
| 2123 honorem divinitatis, in qua Dei filius exstitit ante saecula ut | |
| 53 | 2124 Deus et patri consubstantialis</i>.</p><p title="III q. 58 a. 2 co."><a name="49468"><span class="ref">[49468] IIIª q. 58 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2125 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, nomine dexterae tria |
| 2126 intelligi possunt, uno modo, secundum Damascenum, gloria | |
| 2127 divinitatis; alio modo, secundum Augustinum, beatitudo patris; | |
| 2128 tertio modo, secundum eundem, iudiciaria potestas. Sessio autem, ut | |
| 2129 dictum est, vel habitationem, vel regiam vel iudiciariam dignitatem | |
| 2130 designat. Unde sedere ad dexteram patris nihil aliud est quam simul | |
| 2131 cum patre habere gloriam divinitatis, et beatitudinem, et | |
| 2132 iudiciariam potestatem, et hoc immutabiliter et regaliter. Hoc | |
| 2133 autem convenit filio secundum quod Deus. Unde manifestum est quod | |
| 2134 Christus, secundum quod Deus, sedet ad dexteram patris, ita tamen | |
| 2135 quod haec praepositio ad, quae transitiva est, solam distinctionem | |
| 2136 personalem importat et originis ordinem, non autem gradum naturae | |
| 2137 vel dignitatis, qui nullus est in divinis personis, ut in prima | |
| 53 | 2138 parte habitum est.</p><p title="III q. 58 a. 2 ad 1"><a name="49469"><span class="ref">[49469] IIIª q. 58 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2139 dicendum quod filius dicitur dextera patris appropriate, per modum |
| 2140 quo etiam dicitur virtus patris. Sed dextera patris secundum tres | |
| 53 | 2141 significationes praedictas est aliquid commune tribus personis.</p><p title="III q. 58 a. 2 ad 2"><a name="49470"><span class="ref">[49470] IIIª q. 58 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2142 dicendum quod Christus, secundum quod homo, assumptus est ad |
| 2143 divinum honorem, qui in praedicta sessione designatur. Sed tamen | |
| 2144 ille honor divinus convenit Christo, inquantum est Deus, non per | |
| 53 | 2145 aliquam assumptionem, sed per aeternam originem.</p><p title="III q. 58 a. 2 ad 3"><a name="49471"><span class="ref">[49471] IIIª q. 58 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2146 dicendum quod nullo modo potest dici quod pater sedeat ad dexteram |
| 2147 filii vel spiritus sancti, quia filius et spiritus sanctus trahunt | |
| 2148 originem a patre, et non e converso. Sed spiritus sanctus proprie | |
| 2149 potest dici sedere ad dexteram patris vel filii secundum sensum | |
| 2150 praedictum, licet secundum quandam appropriationem attribuatur | |
| 2151 filio, cui appropriatur aequalitas, sicut Augustinus dicit quod | |
| 2152 <i>in patre est unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto | |
| 53 | 2153 unitatis aequalitatisque connexio</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 58 a. 3 arg. 1"><a name="49472"><span class="ref">[49472] IIIª q. 58 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2154 proceditur. Videtur quod sedere ad dexteram patris non conveniat |
| 2155 Christo secundum quod homo. Ut enim Damascenus dicit <i>dexteram | |
| 2156 patris dicimus gloriam et honorem divinitatis</i>. Sed honor et | |
| 2157 gloria divinitatis non convenit Christo secundum quod homo. Ergo | |
| 2158 videtur quod Christus, secundum quod homo, non sedeat ad dexteram | |
| 53 | 2159 patris.</p><p title="III q. 58 a. 3 arg. 2"><a name="49473"><span class="ref">[49473] IIIª q. 58 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2160 sedere ad dexteram regnantis subiectionem excludere videtur, quia |
| 2161 qui sedet ad dexteram regnantis, quodammodo illi conregnat. | |
| 2162 Christus autem, secundum quod homo, est subiectus patri, ut dicitur | |
| 2163 I Cor. XV. Ergo videtur quod Christus, secundum quod homo, non sit | |
| 53 | 2164 ad dexteram patris.</p><p title="III q. 58 a. 3 arg. 3"><a name="49474"><span class="ref">[49474] IIIª q. 58 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2165 Rom. VIII, super illud, <i>qui est ad dexteram Dei</i>, exponit |
| 2166 Glossa, <i>idest, aequalis patri in honore quo Deus pater est; vel, | |
| 2167 ad dexteram patris, idest in potioribus bonis Dei</i>. Et super | |
| 2168 illud Heb. I, <i>sedet ad dexteram Dei in excelsis</i>, Glossa, | |
| 2169 <i>idest, ad aequalitatem patris, super omnia et loco et | |
| 2170 dignitate</i>. Sed esse aequalem Deo non convenit Christo secundum | |
| 2171 quod homo, nam secundum hoc ipse dicit, Ioan. XIV, <i>pater maior | |
| 2172 me est</i>. Ergo videtur quod sedere ad dexteram patris non | |
| 53 | 2173 conveniat Christo secundum quod homo.</p><p title="III q. 58 a. 3 s. c."><a name="49475"><span class="ref">[49475] IIIª q. 58 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2174 quod Augustinus dicit, in sermone de symbolo, <i>ipsam dexteram |
| 2175 intelligite potestatem quam accepit ille homo susceptus a Deo, ut | |
| 53 | 2176 veniat iudicaturus qui prius venerat iudicandus</i>.</p><p title="III q. 58 a. 3 co."><a name="49476"><span class="ref">[49476] IIIª q. 58 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2177 dicendum quod, sicut dictum est, nomine dexterae patris |
| 2178 intelligitur vel ipsa gloria divinitatis ipsius, vel beatitudo | |
| 2179 aeterna eius, vel potestas iudiciaria et regalis. Haec autem | |
| 2180 praepositio ad quendam ad dexteram accessum designat, in quo | |
| 2181 designatur convenientia cum quadam distinctione, ut supra dictum | |
| 2182 est. Quod quidem potest esse tripliciter. Uno modo, ut sit | |
| 2183 convenientia in natura et distinctio in persona. Et sic Christus, | |
| 2184 secundum quod filius Dei, sedet ad dexteram patris, quia habet | |
| 2185 eandem naturam cum patre. Unde praedicta conveniunt essentialiter | |
| 2186 filio sicut et patri. Et hoc est esse in aequalitate patris. Alio | |
| 2187 modo, secundum gratiam unionis, quae importat e converso | |
| 2188 distinctionem naturae et unitatem personae. Et secundum hoc | |
| 2189 Christus, secundum quod homo, est filius Dei, et per consequens | |
| 2190 sedens ad dexteram patris, ita tamen quod ly secundum quod non | |
| 2191 designet conditionem naturae, sed unitatem suppositi, ut supra | |
| 2192 expositum est. Tertio modo potest praedictus accessus intelligi | |
| 2193 secundum gratiam habitualem, quae abundantior est in Christo prae | |
| 2194 omnibus aliis creaturis, in tantum quod ipsa natura humana in | |
| 2195 Christo est beatior ceteris creaturis, et super omnes alias | |
| 2196 creaturas habens regiam et iudiciariam potestatem. Sic igitur, si | |
| 2197 ly secundum quod designet conditionem naturae, Christus, secundum | |
| 2198 quod Deus, sedet ad dexteram patris, idest in aequalitate patris. | |
| 2199 Secundum autem quod homo, sedet ad dexteram patris, idest in bonis | |
| 2200 paternis potioribus prae ceteris creaturis, idest in maiori | |
| 2201 beatitudine, et habens iudiciariam potestatem. Si vero ly secundum | |
| 2202 quod designet unitatem suppositi, sic etiam, secundum quod homo, | |
| 2203 sedet ad dexteram patris secundum aequalitatem honoris, inquantum | |
| 2204 scilicet eodem honore veneramur ipsum filium Dei cum eadem natura | |
| 53 | 2205 assumpta, ut supra dictum est.</p><p title="III q. 58 a. 3 ad 1"><a name="49477"><span class="ref">[49477] IIIª q. 58 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2206 dicendum quod humanitas Christi, secundum conditiones suae naturae, |
| 2207 non habet gloriam vel honorem deitatis, quem tamen habet ratione | |
| 2208 personae cui unitur. Unde ibidem Damascenus subdit, <i>in qua</i>, | |
| 2209 scilicet gloria deitatis, <i>Dei filius existens ante saecula ut | |
| 2210 Deus et patri consubstantialis sedet, conglorificata ei carne eius. | |
| 2211 Adoratur enim una hypostasis una adoratione cum carne eius, ab omni | |
| 53 | 2212 creatura</i>.</p><p title="III q. 58 a. 3 ad 2"><a name="49478"><span class="ref">[49478] IIIª q. 58 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2213 dicendum quod Christus, secundum quod homo, subiectus est patri |
| 2214 prout ly secundum quod designat conditionem naturae. Et secundum | |
| 2215 hoc, non competit ei sedere ad dexteram patris secundum rationem | |
| 2216 aequalitatis, secundum quod est homo. Sic autem competit ei sedere | |
| 2217 ad dexteram patris secundum quod per hoc designatur excellentia | |
| 53 | 2218 beatitudinis, et iudiciaria potestas super omnem creaturam.</p><p title="III q. 58 a. 3 ad 3"><a name="49479"><span class="ref">[49479] IIIª q. 58 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2219 dicendum quod esse in aequalitate patris non pertinet ad ipsam |
| 2220 naturam humanam Christi, sed solum ad personam assumentem. Sed esse | |
| 2221 in potioribus bonis Dei, secundum quod importat excessum aliarum | |
| 53 | 2222 creaturarum, convenit etiam ipsi naturae assumptae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 58 a. 4 arg. 1"><a name="49480"><span class="ref">[49480] IIIª q. 58 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2223 proceditur. Videtur quod sedere ad dexteram patris non sit proprium |
| 2224 Christi. Dicit enim apostolus, Ephes. II, quod <i>resuscitavit nos, | |
| 2225 et consedere fecit in caelestibus in Christo Iesu</i>. Sed | |
| 2226 resuscitari non est proprium Christi. Ergo pari ratione etiam nec | |
| 53 | 2227 sedere ad dexteram Dei in excelsis.</p><p title="III q. 58 a. 4 arg. 2"><a name="49481"><span class="ref">[49481] IIIª q. 58 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2228 sicut Augustinus dicit, in libro de symbolo, <i>Christum sedere ad |
| 2229 dexteram patris, hoc est habitare in eius beatitudine</i>. Sed hoc | |
| 2230 multis aliis convenit. Ergo videtur quod sedere ad dexteram patris | |
| 53 | 2231 non sit proprium Christi.</p><p title="III q. 58 a. 4 arg. 3"><a name="49482"><span class="ref">[49482] IIIª q. 58 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2232 ipse dicit, Apoc. III, <i>qui vicerit, dabo ei sedere mecum in |
| 2233 throno meo, sicut et ego vici, et sedi cum patre meo in throno | |
| 2234 eius</i>. Sed per hoc sedet Christus ad dexteram patris, quod sedet | |
| 2235 in throno eius. Ergo etiam et alii qui vincunt, sedent ad dexteram | |
| 53 | 2236 patris.</p><p title="III q. 58 a. 4 arg. 4"><a name="49483"><span class="ref">[49483] IIIª q. 58 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2237 Matth. XX dominus dicit, <i>sedere ad dexteram vel sinistram meam, |
| 2238 non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a patre meo</i>. | |
| 2239 Hoc autem frustra diceretur nisi esset aliquibus paratum. Non ergo | |
| 53 | 2240 sedere ad dexteram soli Christo convenit.</p><p title="III q. 58 a. 4 s. c."><a name="49484"><span class="ref">[49484] IIIª q. 58 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2241 quod dicitur ad Heb. I, <i>ad quem aliquando dixit Angelorum, sede |
| 2242 a dextris meis, idest, in potioribus meis, vel mihi secundum | |
| 2243 divinitatem aequalis?</i> Quasi dicat, ad nullum. Sed Angeli sunt | |
| 2244 superiores aliis creaturis. Ergo multo minus ulli alii convenit | |
| 53 | 2245 sedere ad dexteram patris quam Christo.</p><p title="III q. 58 a. 4 co."><a name="49485"><span class="ref">[49485] IIIª q. 58 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2246 dicendum quod, sicut dictum est, Christus dicitur sedere ad |
| 2247 dexteram patris, inquantum secundum divinam naturam est in | |
| 2248 aequalitate patris, secundum autem humanam naturam in excellenti | |
| 2249 possessione divinorum bonorum prae ceteris aliis creaturis. | |
| 2250 Utrumque autem soli Christo convenit. Unde nulli alii, nec Angelo | |
| 2251 nec homini, convenit sedere ad dexteram patris, nisi soli | |
| 53 | 2252 Christo.</p><p title="III q. 58 a. 4 ad 1"><a name="49486"><span class="ref">[49486] IIIª q. 58 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2253 dicendum quod, quia Christus est caput nostrum, illud quod collatum |
| 2254 est Christo, est etiam nobis in ipso collatum. Et propter hoc, quia | |
| 2255 ipse iam resuscitatus est, dicit apostolus quod Deus nos quodammodo | |
| 2256 ei conresuscitavit, qui tamen in nobis ipsis nondum sumus | |
| 2257 resuscitati, sed resuscitandi, secundum illud Rom. VIII, <i>qui | |
| 2258 suscitavit Iesum Christum a mortuis, vivificabit et mortalia | |
| 2259 corpora nostra</i>. Et secundum eundem modum loquendi subdit | |
| 2260 apostolus quod consedere nos fecit in caelestibus, scilicet in hoc | |
| 53 | 2261 ipso quod caput nostrum, quod est Christus, ibi sedet.</p><p title="III q. 58 a. 4 ad 2"><a name="49487"><span class="ref">[49487] IIIª q. 58 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2262 dicendum quod, quia dextera est divina beatitudo, sedere in dextera |
| 2263 non significat simpliciter esse in beatitudine, sed habere | |
| 2264 beatitudinem cum quadam dominativa potestate, et quasi propriam et | |
| 2265 naturalem. Quod soli Christo convenit, nulli autem alii creaturae. | |
| 2266 Potest tamen dici quod omnis sanctus qui est in beatitudine, est ad | |
| 2267 dexteram Dei constitutus. Unde et dicitur Matth. XXV, quod | |
| 53 | 2268 <i>statuet oves a dextris</i>.</p><p title="III q. 58 a. 4 ad 3"><a name="49488"><span class="ref">[49488] IIIª q. 58 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2269 dicendum quod per thronum significatur iudiciaria potestas, quam |
| 2270 Christus habet a patre. Et secundum hoc, dicitur sedere in throno | |
| 2271 patris. Alii autem sancti habent eam a Christo. Et secundum hoc, | |
| 2272 dicuntur in throno Christi sedere, secundum illud Matth. XIX, | |
| 2273 <i>sedebitis et vos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus | |
| 53 | 2274 Israel</i>.</p><p title="III q. 58 a. 4 ad 4"><a name="49489"><span class="ref">[49489] IIIª q. 58 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2275 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>locus |
| 2276 ille</i>, idest consessus dexterae, <i>invius est omnibus non solum | |
| 2277 hominibus, sed etiam Angelis. Sicut enim praecipuum unigeniti ponit | |
| 2278 Paulus, dicens, ad quem autem Angelorum dixit unquam, sede a | |
| 2279 dextris meis?</i> Dominus ergo, non quasi existentibus quibusdam | |
| 2280 qui sessuri sint, <i>sed condescendens interrogantium | |
| 2281 supplicationi, respondit. Hoc enim unum solum quaerebant, prae | |
| 2282 aliis stare apud ipsum</i>. Potest tamen dici quod petebant filii | |
| 2283 Zebedaei excellentiam habere prae aliis in participando iudiciariam | |
| 2284 potestatem eius. Unde non petebant quod sederent ad dexteram vel | |
| 53 | 2285 sinistram patris, sed ad dexteram vel sinistram Christi.</p></div></div><div class="q" id="q59"><h2>Quaestio 59</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 59 pr."><a name="49490"><span class="ref">[49490] |
| 2286 IIIª q. 59 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 2287 iudiciaria potestate Christi. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, |
| 2288 utrum iudiciaria potestas sit attribuenda Christo. Secundo, utrum | |
| 2289 conveniat sibi secundum quod est homo. Tertio, utrum fuerit eam ex | |
| 2290 merito adeptus. Quarto, utrum eius potestas iudiciaria sit | |
| 2291 universalis respectu omnium hominum. Quinto, utrum, praeter | |
| 2292 iudicium quod agit in hoc tempore, sit expectandus ad universale | |
| 2293 iudicium futurum. Sexto, utrum eius iudiciaria potestas etiam ad | |
| 2294 Angelos se extendat. De executione autem finalis iudicii | |
| 2295 convenientius agetur cum considerabimus de his quae pertinent ad | |
| 2296 finem mundi. Nunc autem sufficit ea sola tangere quae pertinent ad | |
| 53 | 2297 Christi dignitatem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 59 a. 1 arg. 1"><a name="49491"><span class="ref">[49491] IIIª q. 59 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2298 proceditur. Videtur quod iudiciaria potestas non sit specialiter |
| 2299 attribuenda Christo. Iudicium enim aliquorum videtur pertinere ad | |
| 2300 dominum, unde dicitur Rom. XIV, <i>tu quis es, qui iudicas alienum | |
| 2301 servum?</i> Sed esse dominum creaturarum est commune toti | |
| 2302 Trinitati. Non ergo debet Christo specialiter attribui iudiciaria | |
| 53 | 2303 potestas.</p><p title="III q. 59 a. 1 arg. 2"><a name="49492"><span class="ref">[49492] IIIª q. 59 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2304 Daniel VII dicitur, antiquus dierum sedit; et postea subditur, |
| 2305 iudicium sedit et libri aperti sunt. Sed antiquus dierum | |
| 2306 intelligitur pater, quia, ut Hilarius dicit, in patre est | |
| 2307 aeternitas. Ergo iudiciaria potestas magis est attribuenda patri | |
| 53 | 2308 quam Christo.</p><p title="III q. 59 a. 1 arg. 3"><a name="49493"><span class="ref">[49493] IIIª q. 59 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2309 eiusdem videtur iudicare cuius est arguere. Sed arguere pertinet ad |
| 2310 spiritum sanctum, dicit enim dominus, Ioan. XVI, cum autem venerit | |
| 2311 ille, scilicet spiritus sanctus, <i>arguet mundum de peccato et de | |
| 2312 iustitia et de iudicio</i>. Ergo iudiciaria potestas magis debet | |
| 53 | 2313 attribui spiritui sancto quam Christo.</p><p title="III q. 59 a. 1 s. c."><a name="49494"><span class="ref">[49494] IIIª q. 59 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2314 quod dicitur Act. X de Christo, <i>hic est qui constitutus est a |
| 53 | 2315 Deo iudex vivorum et mortuorum</i>.</p><p title="III q. 59 a. 1 co."><a name="49495"><span class="ref">[49495] IIIª q. 59 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2316 dicendum quod ad iudicium faciendum tria requiruntur. Primo quidem, |
| 2317 potestas subditos coercendi, unde dicitur Eccli. VII, <i>noli | |
| 2318 quaerere fieri iudex, nisi valeas virtute rumpere iniquitates</i>. | |
| 2319 Secundo, requiritur rectitudinis zelus, ut scilicet aliquis non ex | |
| 2320 odio vel livore, sed ex amore iustitiae iudicium proferat, secundum | |
| 2321 illud Proverb. III, <i>quem enim diligit dominus, corripit, et | |
| 2322 quasi pater in filio complacet sibi</i>. Tertio, requiritur | |
| 2323 sapientia, secundum quam formatur iudicium, unde dicitur Eccli. X, | |
| 2324 <i>iudex sapiens iudicabit populum suum</i>. Prima autem duo | |
| 2325 praeexiguntur ad iudicium, sed proprie tertium est secundum quod | |
| 2326 accipitur forma iudicii, quia ipsa ratio iudicii est lex sapientiae | |
| 2327 vel veritatis, secundum quam iudicatur. Et quia filius est | |
| 2328 sapientia genita, et veritas a patre procedens et ipsum perfecte | |
| 2329 repraesentans, ideo proprie iudiciaria potestas attribuitur filio | |
| 2330 Dei. Unde Augustinus dicit, in libro de vera Relig., <i>haec est | |
| 2331 incommutabilis illa veritas quae lex omnium artium recte dicitur, | |
| 2332 et ars omnipotentis artificis. Ut autem nos, et omnes animae | |
| 2333 rationales, secundum veritatem de inferioribus recte iudicamus, sic | |
| 2334 de nobis, quando eidem cohaeremus, sola ipsa veritas iudicat. De | |
| 2335 ipsa vero nec pater, non enim minus est quam ipse. Et ideo quae | |
| 2336 pater iudicat, per ipsam iudicat</i>. Et postea concludit, <i>pater | |
| 53 | 2337 ergo non iudicat quemquam, sed omne iudicium dedit filio</i>.</p><p title="III q. 59 a. 1 ad 1"><a name="49496"><span class="ref">[49496] IIIª q. 59 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2338 dicendum quod ex illa ratione probatur quod iudiciaria potestas sit |
| 2339 communis toti Trinitati, quod et verum est. Sed tamen per quandam | |
| 2340 appropriationem iudiciaria potestas attribuitur filio, ut dictum | |
| 53 | 2341 est.</p><p title="III q. 59 a. 1 ad 2"><a name="49497"><span class="ref">[49497] IIIª q. 59 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2342 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in VI de Trin., patri |
| 2343 attribuitur aeternitas propter commendationem principii, quod etiam | |
| 2344 importatur in ratione aeternitatis. Ibidem etiam Augustinus dicit | |
| 2345 quod filius est ars patris. Sic igitur auctoritas iudicandi | |
| 2346 attribuitur patri inquantum est principium filii; sed ipsa ratio | |
| 2347 iudicii attribuitur filio, qui est ars et sapientia patris, ut | |
| 2348 scilicet, sicut pater fecit omnia per filium suum inquantum est ars | |
| 2349 eius, ita etiam iudicat omnia per filium suum inquantum est | |
| 2350 sapientia et veritas eius. Et hoc significatur in Daniele, ubi | |
| 2351 primo dicitur quod <i>antiquus dierum sedit</i>, et postea subditur | |
| 2352 quod <i>filius hominis pervenit usque ad antiquum dierum, et dedit | |
| 2353 ei potestatem et honorem et regnum</i>, per quod datur intelligi | |
| 2354 quod auctoritas iudicandi est apud patrem, a quo filius accepit | |
| 53 | 2355 potestatem iudicandi.</p><p title="III q. 59 a. 1 ad 3"><a name="49498"><span class="ref">[49498] IIIª q. 59 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2356 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, super Ioan., ita dixit |
| 2357 Christus quod spiritus sanctus <i>arguet mundum de peccato, tanquam | |
| 2358 diceret, ille diffundet in cordibus vestris caritatem. Sic enim, | |
| 2359 timore depulso, arguendi habebitis libertatem</i>. Sic ergo | |
| 2360 spiritui sancto attribuitur iudicium, non quantum ad rationem | |
| 53 | 2361 iudicii, sed quantum ad affectum iudicandi quem homines habent.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 59 a. 2 arg. 1"><a name="49499"><span class="ref">[49499] IIIª q. 59 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2362 sic proceditur. Videtur quod iudiciaria potestas non conveniat |
| 2363 Christo secundum quod est homo. Dicit enim Augustinus, in libro de | |
| 2364 vera Relig., quod iudicium attribuitur filio inquantum est ipsa lex | |
| 2365 primae veritatis. Sed hoc pertinet ad Christum secundum quod est | |
| 2366 Deus. Ergo iudiciaria potestas non convenit Christo secundum quod | |
| 53 | 2367 est homo, sed secundum quod est Deus.</p><p title="III q. 59 a. 2 arg. 2"><a name="49500"><span class="ref">[49500] IIIª q. 59 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 2368 iudiciariam potestatem pertinet praemiare bene agentes, sicut et |
| 2369 punire malos. Sed praemium bonorum operum est beatitudo aeterna, | |
| 2370 quae non datur nisi a Deo, dicit enim Augustinus, super Ioan., quod | |
| 2371 <i>participatione Dei fit anima beata, non autem participatione | |
| 2372 animae sanctae</i>. Ergo videtur quod iudiciaria potestas non | |
| 2373 conveniat Christo secundum quod est homo, sed secundum quod est | |
| 53 | 2374 Deus.</p><p title="III q. 59 a. 2 arg. 3"><a name="49501"><span class="ref">[49501] IIIª q. 59 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 2375 iudiciariam Christi potestatem pertinet iudicare occulta cordium, |
| 2376 secundum illud I ad Cor. IV, <i>nolite ante tempus iudicare, | |
| 2377 quousque veniat dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum | |
| 2378 et manifestabit consilia cordium</i>. Sed hoc pertinet ad solam | |
| 2379 virtutem divinam, secundum illud Ierem. XVII, <i>pravum est cor | |
| 2380 hominis et inscrutabile, quis cognoscet illud? Ego dominus, | |
| 2381 scrutans corda et probans renes, qui do unicuique iuxta viam | |
| 2382 suam</i>. Ergo iudiciaria potestas non convenit Christo secundum | |
| 53 | 2383 quod est homo, sed secundum quod est Deus.</p><p title="III q. 59 a. 2 s. c."><a name="49502"><span class="ref">[49502] IIIª q. 59 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2384 quod dicitur Ioan. V, <i>potestatem dedit ei iudicium facere, quia |
| 53 | 2385 filius hominis est</i>.</p><p title="III q. 59 a. 2 co."><a name="49503"><span class="ref">[49503] IIIª q. 59 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2386 dicendum quod Chrysostomus, super Ioan., sentire videtur quod |
| 2387 iudiciaria potestas non conveniat Christo secundum quod est homo, | |
| 2388 sed solum secundum quod est Deus. Unde auctoritatem Ioannis | |
| 2389 inductam sic exponit, <i>potestatem dedit ei iudicium facere. Quia | |
| 2390 filius hominis est, nolite mirari hoc. Non enim propterea suscepit | |
| 2391 iudicium quoniam homo est, sed quia ineffabilis Dei filius est, | |
| 2392 propterea iudex est. Quia vero ea quae dicebantur erant maiora quam | |
| 2393 secundum hominem, ideo, hanc opinionem solvens, dixit, ne miremini | |
| 2394 quia filius hominis est, etenim ipse est etiam filius Dei</i>. Quod | |
| 2395 quidem probat per resurrectionis effectum, unde subdit, <i>quia | |
| 2396 venit hora in qua omnes qui in monumentis sunt, audient vocem filii | |
| 2397 Dei</i>. Sciendum tamen quod, quamvis apud Deum remaneat primaeva | |
| 2398 auctoritas iudicandi, hominibus tamen committitur a Deo iudiciaria | |
| 2399 potestas respectu eorum qui eorum iurisdictioni subiiciuntur. Unde | |
| 2400 dicitur Deut. I, <i>quod iustum est iudicate</i>, et postea | |
| 2401 subditur, quia Dei est iudicium, cuius scilicet auctoritate vos | |
| 2402 iudicatis. Dictum est autem supra quod Christus, etiam in natura | |
| 2403 humana, est caput totius Ecclesiae, et quod sub pedibus eius Deus | |
| 2404 omnia subiecit. Unde et ad eum pertinet, etiam secundum naturam | |
| 2405 humanam, habere iudiciariam potestatem. Propter quod videtur | |
| 2406 auctoritatem praedictam Evangelii sic esse intelligendam, | |
| 2407 <i>potestatem dedit ei iudicium facere quia filius hominis est</i>, | |
| 2408 non quidem propter conditionem naturae, quia sic omnes homines | |
| 2409 huiusmodi potestatem haberent, ut Chrysostomus obiicit, sed hoc | |
| 2410 pertinet ad gratiam capitis, quam Christus in humana natura | |
| 2411 accepit. Competit autem Christo hoc modo secundum humanam naturam | |
| 2412 iudiciaria potestas, propter tria. Primo quidem, propter | |
| 2413 convenientiam et affinitatem ipsius ad homines. Sicut enim Deus per | |
| 2414 causas medias, tanquam propinquiores effectibus, operatur; ita | |
| 2415 iudicat per hominem Christum homines, ut sit suavius iudicium | |
| 2416 hominibus. Unde apostolus dicit, Heb. IV, <i>non habemus pontificem | |
| 2417 qui non possit compati infirmitatibus nostris, tentatum per omnia | |
| 2418 per similitudinem, absque peccato. Adeamus ergo cum fiducia ad | |
| 2419 thronum gratiae eius</i>. Secundo, quia <i>in finali iudicio</i>, | |
| 2420 ut Augustinus dicit, super Ioan., <i>erit resurrectio corporum | |
| 2421 mortuorum, quae suscitat Deus per filium hominis</i>, sicut per | |
| 2422 eundem Christum suscitat animas inquantum est filius Dei. Tertio | |
| 2423 quia, ut Augustinus dicit, in libro de verbis domini, <i>rectum | |
| 2424 erat ut iudicandi viderent iudicem. Iudicandi autem erant boni et | |
| 2425 mali. Restabat ut in iudicio forma servi et bonis et malis | |
| 53 | 2426 ostenderetur, forma Dei solis bonis servaretur</i>.</p><p title="III q. 59 a. 2 ad 1"><a name="49504"><span class="ref">[49504] IIIª q. 59 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2427 dicendum quod iudicium pertinet ad veritatem sicut ad regulam |
| 2428 iudicii, sed ad hominem qui est veritate imbutus pertinet secundum | |
| 2429 quod est unum quodammodo cum ipsa veritate, quasi quaedam lex et | |
| 2430 quaedam iustitia animata. Unde et ibidem Augustinus introduxit quod | |
| 2431 dicitur I Cor. II, spiritualis iudicat omnia. Anima autem Christi | |
| 2432 prae ceteris creaturis magis fuit unita veritati et magis ea | |
| 2433 repleta, secundum illud Ioan. I, <i>vidimus eum plenum gratiae et | |
| 2434 veritatis</i>. Et secundum hoc, ad animam Christi maxime pertinet | |
| 53 | 2435 omnia iudicare.</p><p title="III q. 59 a. 2 ad 2"><a name="49505"><span class="ref">[49505] IIIª q. 59 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2436 dicendum quod solius Dei est sui participatione animas beatas |
| 2437 facere. Sed adducere homines ad beatitudinem, inquantum est caput | |
| 2438 et auctor salutis eorum, Christi est, secundum illud Heb. II, | |
| 2439 <i>qui multos filios in gloriam adduxerat, auctorem salutis eorum | |
| 53 | 2440 per passionem consummari</i>.</p><p title="III q. 59 a. 2 ad 3"><a name="49506"><span class="ref">[49506] IIIª q. 59 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2441 dicendum quod cognoscere occulta cordium et diiudicare per se |
| 2442 quidem pertinet ad solum Deum, sed ex refluentia divinitatis ad | |
| 2443 animam Christi, convenit ei etiam cognoscere et diiudicare occulta | |
| 2444 cordium, ut supra dictum est, cum de scientia Christi ageretur. Et | |
| 2445 ideo dicitur Rom. II, <i>in die cum iudicabit Deus occulta hominum | |
| 53 | 2446 per Iesum Christum</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 59 a. 3 arg. 1"><a name="49507"><span class="ref">[49507] IIIª q. 59 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2447 proceditur. Videtur quod Christus non ex meritis fuerit adeptus |
| 2448 iudiciariam potestatem. Iudiciaria enim potestas assequitur regiam | |
| 2449 dignitatem, secundum illud Proverb. XX, <i>rex qui sedet in solio | |
| 2450 iudicii, dissipat omne malum intuitu suo</i>. Sed regiam dignitatem | |
| 2451 Christus obtinuit absque meritis, competit enim ei ex hoc ipso quod | |
| 2452 est unigenitus Dei; dicitur enim Luc. I, <i>dabit ei dominus Deus | |
| 2453 sedem David, patris eius, et regnabit in domo Iacob in | |
| 2454 aeternum</i>. Ergo Christus iudiciariam potestatem non obtinuit ex | |
| 53 | 2455 meritis.</p><p title="III q. 59 a. 3 arg. 2"><a name="49508"><span class="ref">[49508] IIIª q. 59 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2456 sicut dictum est, iudiciaria potestas competit Christo inquantum |
| 2457 est caput nostrum. Sed gratia capitis non competit Christo ex | |
| 2458 meritis, sed consequitur personalem unionem divinae et humanae | |
| 2459 naturae, secundum illud, <i>vidimus gloriam eius, quasi unigeniti a | |
| 2460 patre, plenum gratiae et veritatis, et de plenitudine eius nos | |
| 2461 omnes accepimus</i>, quod pertinet ad rationem capitis. Ergo | |
| 2462 videtur quod Christus non habuerit ex meritis iudiciariam | |
| 53 | 2463 potestatem.</p><p title="III q. 59 a. 3 arg. 3"><a name="49509"><span class="ref">[49509] IIIª q. 59 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2464 apostolus dicit, I Cor. II, <i>spiritualis iudicat omnia</i>. Sed |
| 2465 homo efficitur spiritualis per gratiam, quae non est ex meritis, | |
| 2466 <i>alioquin iam non esset gratia</i>, ut dicitur Rom. XI. Ergo | |
| 2467 videtur quod iudiciaria potestas non conveniat nec Christo nec | |
| 53 | 2468 aliis ex meritis, sed ex sola gratia.</p><p title="III q. 59 a. 3 s. c."><a name="49510"><span class="ref">[49510] IIIª q. 59 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2469 quod dicitur Iob XXXVI, <i>causa tua quasi impii iudicata est, |
| 2470 iudicium causamque recipies</i>. Et Augustinus dicit, in libro de | |
| 2471 verbis domini, <i>sedebit iudex qui stetit sub iudice, damnabit | |
| 53 | 2472 veros reos qui falso factus est reus</i>.</p><p title="III q. 59 a. 3 co."><a name="49511"><span class="ref">[49511] IIIª q. 59 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2473 dicendum quod nihil prohibet unum et idem deberi alicui ex causis |
| 2474 diversis, sicut gloria corporis resurgentis debita fuit Christo non | |
| 2475 solum propter congruentiam divinitatis et propter gloriam animae, | |
| 2476 sed etiam ex merito humilitatis passionis. Et similiter dicendum | |
| 2477 est quod iudiciaria potestas homini Christo competit et propter | |
| 2478 divinam personam, et propter capitis dignitatem, et propter | |
| 2479 plenitudinem gratiae habitualis, et tamen etiam ex merito eam | |
| 2480 obtinuit, ut scilicet, secundum Dei iustitiam, iudex esset qui pro | |
| 2481 Dei iustitia pugnavit et vicit, et iniuste iudicatus est. Unde ipse | |
| 2482 dicit, Apoc. III, <i>ego vici, et sedi in throno patris mei</i>. In | |
| 2483 throno autem intelligitur iudiciaria potestas, secundum illud | |
| 53 | 2484 Psalmi, <i>sedet super thronum, et iudicat iustitiam</i>.</p><p title="III q. 59 a. 3 ad 1"><a name="49512"><span class="ref">[49512] IIIª q. 59 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2485 dicendum quod ratio illa procedit de iudiciaria potestate secundum |
| 53 | 2486 quod debetur Christo ex ipsa unione ad verbum Dei.</p><p title="III q. 59 a. 3 ad 2"><a name="49513"><span class="ref">[49513] IIIª q. 59 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 2487 dicendum quod ratio illa procedit ex parte gratiae capitis.</p><p title="III q. 59 a. 3 ad 3"><a name="49514"><span class="ref">[49514] IIIª q. 59 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 2488 dicendum quod ratio illa procedit ex parte gratiae habitualis, quae |
| 2489 est perfectiva animae Christi. Per hoc tamen quod his modis debetur | |
| 2490 Christo iudiciaria potestas, non excluditur quin debeatur ei ex | |
| 53 | 2491 merito.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 59 a. 4 arg. 1"><a name="49515"><span class="ref">[49515] IIIª q. 59 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2492 proceditur. Videtur quod ad Christum non pertineat iudiciaria |
| 2493 potestas quantum ad omnes res humanas. Ut enim legitur Luc. XII, | |
| 2494 cum quidam de turba diceret, <i>dic fratri meo ut dividat mecum | |
| 2495 hereditatem, ille respondit, homo, quis me constituit iudicem aut | |
| 2496 divisorem super vos?</i> Non ergo habet iudicium super omnes res | |
| 53 | 2497 humanas.</p><p title="III q. 59 a. 4 arg. 2"><a name="49516"><span class="ref">[49516] IIIª q. 59 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2498 nullus habet iudicium nisi super ea quae sunt sibi subiecta. Sed |
| 2499 Christo nondum videmus omnia esse subiecta, ut dicitur Heb. II. | |
| 2500 Ergo videtur quod Christus non habeat super omnes res humanas | |
| 53 | 2501 iudicium.</p><p title="III q. 59 a. 4 arg. 3"><a name="49517"><span class="ref">[49517] IIIª q. 59 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2502 Augustinus dicit, XX de Civ. Dei, quod ad iudicium divinum pertinet |
| 2503 hoc quod interdum boni affliguntur in hoc mundo et interdum | |
| 2504 prosperantur, et similiter mali. Sed hoc fuit etiam ante Christi | |
| 2505 incarnationem. Ergo non omnia iudicia Dei circa res humanas | |
| 53 | 2506 pertinent ad potestatem iudiciariam Christi.</p><p title="III q. 59 a. 4 s. c."><a name="49518"><span class="ref">[49518] IIIª q. 59 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 2507 quod dicitur Ioan. V, <i>pater omne iudicium dedit filio</i>.</p><p title="III q. 59 a. 4 co."><a name="49519"><span class="ref">[49519] IIIª q. 59 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 2508 dicendum quod, si de Christo loquamur secundum divinam naturam, |
| 2509 manifestum est quod omne iudicium patris pertinet ad filium, sicut | |
| 2510 enim pater facit omnia verbo suo, ita et omnia iudicat verbo suo. | |
| 2511 Si vero loquamur de Christo secundum humanam naturam, sic etiam | |
| 2512 manifestum est quod omnes res humanae subduntur eius iudicio. Et | |
| 2513 hoc manifestum est, primo quidem, si consideremus habitudinem | |
| 2514 animae Christi ad verbum Dei. Si enim spiritualis iudicat omnia, ut | |
| 2515 dicitur I Cor. II, inquantum mens eius verbo Dei inhaeret; multo | |
| 2516 magis anima Christi, quae plena est veritate verbi Dei, super omnia | |
| 2517 iudicium habet. Secundo, apparet idem ex merito mortis eius. Quia, | |
| 2518 ut dicitur Rom. XIV, <i>in hoc Christus mortuus est et resurrexit, | |
| 2519 ut vivorum et mortuorum dominetur</i>. Et ideo super omnes habet | |
| 2520 iudicium. Propter quod et apostolus ibi subdit quod omnes stabimus | |
| 2521 ante tribunal Christi, et Daniel VII, quod <i>dedit ei potestatem | |
| 2522 et honorem et regnum, et omnes populi, tribus et linguae servient | |
| 2523 ei</i>. Tertio, apparet idem ex comparatione rerum humanarum ad | |
| 2524 finem humanae salutis. Cuicumque enim committitur principale, | |
| 2525 committitur et accessorium. Omnes autem res humanae ordinantur in | |
| 2526 finem beatitudinis, quae est salus aeterna, ad quam homines | |
| 2527 admittuntur, vel etiam repelluntur, iudicio Christi, ut patet | |
| 2528 Matth. XXV. Et ideo manifestum est quod ad iudiciariam potestatem | |
| 53 | 2529 Christi pertinent omnes res humanae.</p><p title="III q. 59 a. 4 ad 1"><a name="49520"><span class="ref">[49520] IIIª q. 59 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2530 dicendum quod, sicut dictum est, iudiciaria potestas consequitur |
| 2531 regiam dignitatem. Christus autem, quamvis rex esset constitutus a | |
| 2532 Deo, non tamen in terris vivens terrenum regnum temporaliter | |
| 2533 administrare voluit, unde ipse dicit, Ioan. XVIII, <i>regnum meum | |
| 2534 non est de hoc mundo</i>. Et similiter etiam iudiciariam potestatem | |
| 2535 exercere noluit super res temporales, qui venerat homines ad divina | |
| 2536 transferre, ut Ambrosius, ibidem, dicit, <i>bene terrena declinat | |
| 2537 qui propter divina descenderat, nec iudex dignatur esse litium et | |
| 2538 arbiter facultatum, vivorum habens mortuorumque iudicium, | |
| 53 | 2539 arbitriumque meritorum</i>.</p><p title="III q. 59 a. 4 ad 2"><a name="49521"><span class="ref">[49521] IIIª q. 59 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2540 dicendum quod Christo omnia sunt subiecta quantum ad potestatem, |
| 2541 quam a patre super omnia accepit, secundum illud Matth. ult., | |
| 2542 <i>data est mihi omnis potestas in caelo et in terra</i>. Nondum | |
| 2543 tamen sunt ei omnia subiecta quantum ad executionem suae | |
| 2544 potestatis. Quod quidem erit in futuro, quando de omnibus | |
| 2545 voluntatem suam adimplebit, quosdam quidem salvando, quosdam | |
| 53 | 2546 puniendo.</p><p title="III q. 59 a. 4 ad 3"><a name="49522"><span class="ref">[49522] IIIª q. 59 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2547 dicendum quod ante incarnationem huiusmodi iudicia exercebantur per |
| 2548 Christum inquantum est verbum Dei, cuius potestatis facta est | |
| 53 | 2549 particeps per incarnationem anima ei personaliter unita.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 59 a. 5 arg. 1"><a name="49523"><span class="ref">[49523] IIIª q. 59 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 2550 proceditur. Videtur quod post iudicium quod in praesenti tempore |
| 2551 agitur, non restat aliud iudicium generale. Post ultimam enim | |
| 2552 retributionem praemiorum et poenarum, frustra adhiberetur iudicium. | |
| 2553 Sed in hoc praesenti tempore fit retributio praemiorum et poenarum, | |
| 2554 dixit enim dominus latroni in cruce, Luc. XXIII, <i>hodie mecum | |
| 2555 eris in Paradiso</i>; et Luc. XVI dicitur quod <i>mortuus est dives | |
| 2556 et sepultus in Inferno</i>. Ergo frustra expectatur finale | |
| 53 | 2557 iudicium.</p><p title="III q. 59 a. 5 arg. 2"><a name="49524"><span class="ref">[49524] IIIª q. 59 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2558 Nahum I dicitur, secundum aliam litteram, <i>non iudicabit Deus bis |
| 2559 in idipsum</i>. Sed in hoc tempore Dei iudicium exercetur et | |
| 2560 quantum ad temporalia et quantum ad spiritualia. Ergo videtur quod | |
| 53 | 2561 non sit expectandum aliud finale iudicium.</p><p title="III q. 59 a. 5 arg. 3"><a name="49525"><span class="ref">[49525] IIIª q. 59 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2562 praemium et poena respondent merito et demerito. Sed meritum et |
| 2563 demeritum non pertinent ad corpus nisi inquantum est animae | |
| 2564 instrumentum. Ergo nec praemium seu poena debetur corpori nisi per | |
| 2565 animam. Non ergo requiritur aliud iudicium in fine, ad hoc quod | |
| 2566 homo praemietur aut puniatur in corpore, praeter illud quo nunc | |
| 53 | 2567 puniuntur aut praemiantur animae.</p><p title="III q. 59 a. 5 s. c."><a name="49526"><span class="ref">[49526] IIIª q. 59 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2568 quod dicitur Ioan. XII, <i>sermo quem locutus sum vobis, ille vos |
| 2569 iudicabit in novissimo die</i>. Erit ergo quoddam iudicium in | |
| 53 | 2570 novissimo die, praeter iudicium quod nunc agitur.</p><p title="III q. 59 a. 5 co."><a name="49527"><span class="ref">[49527] IIIª q. 59 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2571 dicendum quod iudicium de aliqua re mutabili perfecte dari non |
| 2572 potest ante eius consummationem. Sicut iudicium de aliqua actione | |
| 2573 qualis sit, perfecte dari non potest antequam sit consummata et in | |
| 2574 se et in suis effectibus, quia multae actiones videntur esse | |
| 2575 utiles, quae ex effectibus demonstrantur nocivae. Et similiter de | |
| 2576 homine aliquo iudicium perfecte dari non potest quandiu eius vita | |
| 2577 terminetur, eo quod multipliciter potest mutari de bono in malum | |
| 2578 aut e converso, vel de bono in melius, aut de malo in peius. Unde | |
| 2579 apostolus dicit, Heb. IX, quod <i>hominibus statutum est semel | |
| 2580 mori, post hoc autem, iudicium</i>. Sciendum tamen quod, licet per | |
| 2581 mortem vita hominis temporalis terminetur secundum se, remanet | |
| 2582 tamen ex futuris secundum quid dependens. Uno quidem modo, secundum | |
| 2583 quod adhuc vivit in memoriis hominum, in quibus quandoque contra | |
| 2584 veritatem remanet bonae famae vel malae. Alio modo in filiis, qui | |
| 2585 sunt quasi aliquid patris, secundum illud Eccli. XXX, <i>mortuus | |
| 2586 est pater illius, et quasi non est mortuus, similem enim reliquit | |
| 2587 sibi post se</i>. Et tamen multorum bonorum sunt mali filii, et e | |
| 2588 converso. Tertio modo, quantum ad effectum suorum operum, sicut ex | |
| 2589 deceptione Arii et aliorum seductorum pullulat infidelitas usque ad | |
| 2590 finem mundi; et usque tunc proficit fides ex praedicatione | |
| 2591 apostolorum. Quarto modo, quantum ad corpus, quod quandoque | |
| 2592 honorifice traditur sepulturae, quandoque vero relinquitur | |
| 2593 insepultum, et tandem incineratum resolvitur omnino. Quinto modo, | |
| 2594 quantum ad ea in quibus homo suum affectum defixit, puta in | |
| 2595 quibuscumque temporalibus rebus, quorum quaedam citius finiuntur, | |
| 2596 quaedam diutius durant. Omnia autem haec subduntur existimationi | |
| 2597 divini iudicii. Et ideo de his omnibus perfectum et manifestum | |
| 2598 iudicium haberi non potest quandiu huius temporis cursus durat. Et | |
| 2599 propter hoc oportet esse finale iudicium in novissimo die, in quo | |
| 2600 perfecte id quod ad unumquemque hominem pertinet quocumque modo, | |
| 53 | 2601 perfecte et manifeste diiudicetur.</p><p title="III q. 59 a. 5 ad 1"><a name="49528"><span class="ref">[49528] IIIª q. 59 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2602 dicendum quod opinio quorundam fuit quod animae sanctorum non |
| 2603 praemiantur in caelo, nec animae damnatorum puniuntur in Inferno, | |
| 2604 usque ad diem iudicii. Quod apparet falsum ex hoc quod apostolus, | |
| 2605 II Cor. V, dicit, <i>audemus, et bonam voluntatem habemus, | |
| 2606 peregrinari a corpore et praesentes esse ad dominum</i>, quod est | |
| 2607 iam non ambulare per fidem, sed per speciem, ut patet ex his quae | |
| 2608 subsequuntur. Hoc autem est videre Deum per essentiam, in quo | |
| 2609 consistit vita aeterna, ut patet Ioan. XVII. Unde manifestum est | |
| 2610 animas a corporibus separatas esse in vita aeterna. Et ideo | |
| 2611 dicendum est quod post mortem, quantum ad ea quae sunt animae, homo | |
| 2612 sortitur quendam immutabilem statum. Et ideo, quantum ad praemium | |
| 2613 animae, non oportet ulterius differri iudicium. Sed quia quaedam | |
| 2614 alia sunt ad hominem pertinentia quae toto temporis cursu aguntur, | |
| 2615 quae non sunt aliena a divino iudicio, oportet iterum in fine | |
| 2616 temporis omnia haec in iudicium adduci. Licet enim homo secundum | |
| 2617 haec non mereatur neque demereatur, tamen pertinent ad aliquod eius | |
| 2618 praemium vel poenam. Unde oportet haec omnia existimari in finali | |
| 53 | 2619 iudicio.</p><p title="III q. 59 a. 5 ad 2"><a name="49529"><span class="ref">[49529] IIIª q. 59 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2620 dicendum quod Deus non iudicabit bis in idipsum, idest secundum |
| 2621 idem. Sed secundum diversa non est inconveniens Deum bis | |
| 53 | 2622 iudicare.</p><p title="III q. 59 a. 5 ad 3"><a name="49530"><span class="ref">[49530] IIIª q. 59 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2623 dicendum quod, licet praemium vel poena corporis dependeat ex |
| 2624 praemio vel poena animae, tamen, quia anima non est mutabilis nisi | |
| 2625 per accidens propter corpus, separata statim a corpore habet statum | |
| 2626 immutabilem, et accipit suum iudicium. Sed corpus remanet | |
| 2627 mutabilitati subiectum usque ad finem temporis. Et ideo oportet | |
| 53 | 2628 quod tunc recipiat suum praemium vel poenam in finali iudicio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 59 a. 6 arg. 1"><a name="49531"><span class="ref">[49531] IIIª q. 59 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 2629 proceditur. Videtur quod potestas Christi iudiciaria non se |
| 2630 extendat ad Angelos. Angeli enim, tam boni quam mali, iudicati sunt | |
| 2631 a principio mundi, quando, quibusdam cadentibus per peccatum, alii | |
| 2632 sunt in beatitudine confirmati. Sed illi qui iudicati sunt, non | |
| 2633 iterum indigent iudicari. Ergo potestas iudiciaria Christi non se | |
| 53 | 2634 extendit ad Angelos.</p><p title="III q. 59 a. 6 arg. 2"><a name="49532"><span class="ref">[49532] IIIª q. 59 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, non |
| 28 | 2635 est eiusdem iudicare et iudicari. Sed Angeli venient cum Christo |
| 2636 iudicaturi, secundum illud Matth. XXV, <i>cum venerit filius | |
| 2637 hominis in maiestate sua, et omnes Angeli eius cum eo</i>. Ergo | |
| 53 | 2638 videtur quod Angeli non sint iudicandi a Christo.</p><p title="III q. 59 a. 6 arg. 3"><a name="49533"><span class="ref">[49533] IIIª q. 59 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2639 Angeli sunt superiores aliis creaturis. Si ergo Christus est iudex |
| 2640 non solum hominum, sed etiam Angelorum, pari ratione erit iudex | |
| 2641 omnium creaturarum. Quod videtur esse falsum, cum hoc sit proprium | |
| 2642 providentiae Dei, unde dicitur Iob XXXIV, <i>quem constituit alium | |
| 2643 super terram? Aut quem posuit super orbem quem fabricatus est?</i> | |
| 53 | 2644 Non ergo Christus est iudex Angelorum.</p><p title="III q. 59 a. 6 s. c."><a name="49534"><span class="ref">[49534] IIIª q. 59 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2645 quod apostolus dicit, I Cor. VI, <i>an nescitis quoniam Angelos |
| 2646 iudicabimus?</i> Sed sancti non iudicabunt nisi auctoritate | |
| 2647 Christi. Ergo multo magis Christus habet iudiciariam potestatem | |
| 53 | 2648 super Angelos.</p><p title="III q. 59 a. 6 co."><a name="49535"><span class="ref">[49535] IIIª q. 59 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2649 dicendum quod Angeli subsunt iudiciariae potestati Christi, non |
| 2650 solum quantum ad divinam naturam, prout est verbum Dei, sed etiam | |
| 2651 ratione humanae naturae. Quod patet ex tribus. Primo quidem, ex | |
| 2652 propinquitate naturae assumptae ad Deum, quia, ut dicitur Heb. II, | |
| 2653 <i>nusquam Angelos apprehendit, sed semen Abrahae apprehendit</i>. | |
| 2654 Et ideo anima Christi magis est repleta veritate verbi Dei quam | |
| 2655 aliquis Angelorum. Unde et Angelos illuminat, sicut Dionysius | |
| 2656 dicit, VII cap. Cael. Hier. Unde de eis habet iudicare. Secundo, | |
| 2657 quia per humilitatem passionis humana natura in Christo meruit | |
| 2658 exaltari super Angelos, ita quod, sicut dicitur Philipp. II, <i>in | |
| 2659 nomine Iesu omne genu flectatur, caelestium, terrestrium et | |
| 2660 Infernorum</i>. Et ideo Christus habet iudiciariam potestatem etiam | |
| 2661 super Angelos bonos et malos. In cuius signum dicitur, Apoc. VII, | |
| 2662 quod <i>omnes Angeli stabant in circuitu throni</i>. Tertio, | |
| 2663 ratione eorum quae circa homines operantur, quorum Christus | |
| 2664 speciali quodam modo est caput. Unde dicitur Heb. I, <i>omnes sunt | |
| 2665 administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui | |
| 2666 hereditatem capiunt salutis</i>. Subsunt autem iudicio Christi, uno | |
| 2667 quidem modo, quantum ad dispensationem eorum quae per ipsos | |
| 2668 aguntur. Quae quidem dispensatio fit etiam per hominem Christum, | |
| 2669 cui Angeli ministrabant, ut dicitur Matth. IV; et a quo Daemones | |
| 2670 petebant ut in porcos mitterentur, ut dicitur Matth. VIII. Secundo, | |
| 2671 quantum ad alia accidentalia praemia bonorum Angelorum, quae sunt | |
| 2672 gaudia quae habent de salute hominum, secundum illud Luc. XV, | |
| 2673 <i>gaudium est Angelis Dei super uno peccatore poenitentiam agente. | |
| 2674 Et</i> etiam quantum ad poenas accidentales Daemonum, quibus | |
| 2675 torquentur vel hic, vel recluduntur in Inferno. Et hoc etiam | |
| 2676 pertinet ad hominem Christum. Unde Marci I dicitur quod Daemon | |
| 2677 clamavit, <i>quid nobis et tibi, Iesu Nazarene? Venisti perdere | |
| 2678 nos?</i> Tertio, quantum ad praemium essentiale beatorum Angelorum, | |
| 2679 quod est beatitudo aeterna, et quantum ad poenam essentialem | |
| 2680 malorum, quae est damnatio aeterna. Sed hoc factum est per Christum | |
| 53 | 2681 inquantum est verbum Dei, a principio mundi.</p><p title="III q. 59 a. 6 ad 1"><a name="49536"><span class="ref">[49536] IIIª q. 59 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2682 dicendum quod ratio illa procedit de iudicio quantum ad praemium |
| 53 | 2683 essentiale et poenam principalem.</p><p title="III q. 59 a. 6 ad 2"><a name="49537"><span class="ref">[49537] IIIª q. 59 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2684 dicendum quod, sicut dicit Augustinus, in libro de vera Relig., |
| 2685 licet spiritualis iudicet omnia, tamen iudicatur ab ipsa veritate. | |
| 2686 Et ideo, licet Angeli, ex eo quod sunt spirituales, iudicent, | |
| 53 | 2687 iudicantur tamen a Christo, inquantum est veritas.</p><p title="III q. 59 a. 6 ad 3"><a name="49538"><span class="ref">[49538] IIIª q. 59 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2688 dicendum quod Christus habet iudicium non solum super Angelos, sed |
| 2689 etiam super administrationem totius creaturae. Si enim, ut | |
| 2690 Augustinus dicit, in III de Trin., inferiora quodam ordine reguntur | |
| 2691 a Deo per superiora, oportet dicere quod omnia regantur per animam | |
| 2692 Christi, quae est super omnem creaturam. Unde et apostolus dicit, | |
| 2693 Heb. II, <i>non enim Angelis subiecit Deus orbem terrae | |
| 2694 futurum</i>, scilicet subiectum ei de quo loquimur, idest Christo. | |
| 2695 Nec tamen propter hoc alium constituit Deus super terram. Quia unus | |
| 2696 et idem est Deus et homo dominus Iesus Christus. De cuius | |
| 53 | 2697 incarnationis mysterio ad praesens dicta sufficiant.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 2698 <p><a href="sth4046.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 2699 <a href="sth4060.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 2700 <br/> | |
| 2701 <hr/> | |
| 2702 <br/> | |
| 2703 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 2704 hanc editionem<br/> | |
| 2705 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 2706 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 2707 </div></body> | |
| 2708 </html> |
