Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3179.html @ 115:b3d53c87d7ea
towards dictionary lookup support
| author | ht |
|---|---|
| date | Sat, 23 Mar 2019 17:34:03 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 28 | 19 179-182</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CLXXIX |
| 22 ad CLXXXII</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth3171.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth3183.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#46084">II&ordf;-IIae, q. 179 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#46085">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#46086">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#46087">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#46088">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#46089">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#46090">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#46091">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#46092">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#46093">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#46094">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#46095">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#46096">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#46097">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#46098">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#46099">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#46100">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#46101">II&ordf;-IIae, q. 180 pr.'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#46102">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 arg. 1'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#46103">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 arg. 2'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#46104">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 arg. 3'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#46105">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 s. c.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#46106">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 co.'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#46107">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 ad 1'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#46108">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 ad 2'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#46109">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 ad 3'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#46110">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 arg. 1'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#46111">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 arg. 2'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#46112">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 arg. 3'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#46113">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 s. c.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#46114">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 co.'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#46115">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 ad 1'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#46116">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 ad 2'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#46117">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 ad 3'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#46118">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 arg. 1'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#46119">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 arg. 2'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#46120">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 arg. 3'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#46121">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 arg. 4'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#46122">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 s. c.'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#46123">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 co.'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#46124">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 ad 1'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#46125">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 ad 2'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#46126">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 ad 3'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#46127">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 ad 4'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#46128">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 arg. 1'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#46129">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 arg. 2'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#46130">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 arg. 3'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#46131">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 arg. 4'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#46132">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 s. c.'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#46133">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 co.'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#46134">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 ad 1'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#46135">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 ad 2'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#46136">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 ad 3'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#46137">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 ad 4'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#46138">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 arg. 1'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#46139">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 arg. 2'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#46140">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 arg. 3'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#46141">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 s. c.'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#46142">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 co.'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#46143">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 ad 1'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#46144">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 ad 2'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#46145">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 ad 3'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#46146">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 arg. 1'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#46147">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 arg. 2'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#46148">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 arg. 3'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#46149">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 s. c.'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#46150">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 co.'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#46151">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 ad 1'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#46152">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 ad 2'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#46153">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 ad 3'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#46154">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 arg. 1'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#46155">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 arg. 2'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#46156">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 arg. 3'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#46157">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 arg. 4'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#46158">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 s. c.'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#46159">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 co.'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#46160">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 ad 1'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#46161">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 ad 2'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#46162">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 ad 3'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#46163">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 ad 4'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#46164">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 arg. 1'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#46165">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 arg. 2'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#46166">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 arg. 3'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#46167">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 s. c.'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#46168">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 co.'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#46169">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 ad 1'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#46170">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 ad 2'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#46171">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 ad 3'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#46172">II&ordf;-IIae, q. 181 pr.'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#46173">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 arg. 1'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#46174">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 arg. 2'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#46175">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 arg. 3'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#46176">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 s. c.'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#46177">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 co.'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#46178">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 ad 1'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#46179">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 ad 2'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#46180">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 ad 3'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#46181">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 arg. 1'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#46182">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 arg. 2'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#46183">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 arg. 3'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#46184">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 s. c.'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#46185">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 co.'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#46186">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 ad 1'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#46187">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 ad 2'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#46188">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 ad 3'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#46189">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 arg. 1'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#46190">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 arg. 2'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#46191">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 arg. 3'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#46192">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 s. c.'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#46193">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 co.'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#46194">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 ad 1'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#46195">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 ad 2'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#46196">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 ad 3'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#46197">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 arg. 1'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#46198">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 arg. 2'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#46199">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 arg. 3'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#46200">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 s. c.'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#46201">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 co.'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#46202">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 ad 1'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#46203">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 ad 2'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#46204">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 ad 3'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#46205">II&ordf;-IIae, q. 182 pr.'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#46206">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 arg. 1'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#46207">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 arg. 2'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#46208">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 arg. 3'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#46209">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 s. c.'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#46210">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 co.'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#46211">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 ad 1'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#46212">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 ad 2'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#46213">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 ad 3'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#46214">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 arg. 1'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#46215">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 arg. 2'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#46216">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 arg. 3'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#46217">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 s. c.'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#46218">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 co.'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#46219">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 ad 1'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#46220">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 ad 2'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#46221">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 ad 3'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#46222">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 arg. 1'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#46223">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 arg. 2'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#46224">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 arg. 3'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#46225">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 s. c.'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#46226">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 co.'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#46227">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 ad'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#46228">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 arg. 1'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#46229">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 arg. 2'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#46230">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 arg. 3'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#46231">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 s. c.'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#46232">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 co.'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#46233">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 ad 1'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#46234">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 ad 2'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#46235">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 ad 3'); | |
| 202 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 203 document.write('<BR><BR>'); | |
| 204 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 205 document.write('<\/FORM>'); | |
| 206 // --> | |
| 207 // | |
| 208 </script><br/> | |
| 209 <hr/> | |
| 210 <br/></div><div class="q" id="q179"><h2>Quaestio 179</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 179 pr."><a name="46084"><span class="ref">[46084] IIª-IIae, q. 179 pr.</span></a> Consequenter | |
| 28 | 211 considerandum est de vita activa et contemplativa. Ubi quadruplex |
| 212 consideratio occurrit, quarum prima est de divisione vitae per | |
| 213 activam et contemplativam; secunda, de vita contemplativa; tertia, | |
| 214 de vita activa; quarta, de comparatione vitae activae ad | |
| 215 contemplativam. Circa primum quaeruntur duo. Primo, utrum vita | |
| 216 convenienter dividatur per activam et contemplativam. Secundo, | |
| 53 | 217 utrum divisio sit sufficiens.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 179 a. 1 arg. 1"><a name="46085"><span class="ref">[46085] IIª-IIae, q. 179 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 218 primum sic proceditur. Videtur quod vita non convenienter dividatur |
| 219 per activam et contemplativam. Anima enim est principium vitae per | |
| 220 suam essentiam, dicit enim philosophus, in II de anima, quod vivere | |
| 221 viventibus est esse. Actionis autem et contemplationis principium | |
| 222 est anima per suas potentias. Ergo videtur quod vita non | |
| 53 | 223 convenienter dividatur per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 arg. 2"><a name="46086"><span class="ref">[46086] IIª-IIae, q. 179 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 224 Praeterea, inconvenienter dividitur prius per differentias |
| 225 posterioris. Activum autem et contemplativum, sive speculativum et | |
| 226 practicum, sunt differentiae intellectus, ut patet in III de anima. | |
| 227 Vivere autem est prius quam intelligere, nam vivere inest | |
| 228 viventibus primo secundum animam vegetabilem, ut patet per | |
| 229 philosophum, in II de anima. Ergo inconvenienter dividitur vita per | |
| 53 | 230 activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 arg. 3"><a name="46087"><span class="ref">[46087] IIª-IIae, q. 179 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 231 Praeterea, nomen vitae importat motum, ut patet per Dionysium, VI |
| 232 cap. de Div. Nom. Sed contemplatio consistit magis in quiete, | |
| 233 secundum illud Sap. VIII, <i>intrans in domum meam, conquiescam cum | |
| 234 illa</i>. Ergo videtur quod vita non convenienter dividatur per | |
| 53 | 235 activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 s. c."><a name="46088"><span class="ref">[46088] IIª-IIae, q. 179 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 236 contra est quod Gregorius, super Ezech., dicit, <i>duae sunt vitae |
| 237 in quibus nos omnipotens Deus per sacrum eloquium erudit, activa | |
| 53 | 238 videlicet et contemplativa</i>.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 co."><a name="46089"><span class="ref">[46089] IIª-IIae, q. 179 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 239 dicendum quod illa proprie dicuntur viventia quae ex seipsis |
| 240 moventur seu operantur. Illud autem maxime convenit alicui secundum | |
| 241 seipsum, quod est proprium ei, et ad quod maxime inclinatur. Et | |
| 242 ideo unumquodque vivens ostenditur vivere ex operatione sibi maxime | |
| 243 propria, ad quam maxime inclinatur, sicut plantarum vita dicitur in | |
| 244 hoc consistere quod nutriuntur et generant; animalium vero in hoc | |
| 245 quod sentiunt et moventur; hominum vero in hoc quod intelligunt et | |
| 246 secundum rationem agunt. Unde etiam et in hominibus vita | |
| 247 uniuscuiusque hominis videtur esse id in quo maxime delectatur, et | |
| 248 cui maxime intendit, et in hoc praecipue vult quilibet convivere | |
| 249 amico, ut dicitur in IX Ethic. Quia ergo quidam homines praecipue | |
| 250 intendunt contemplationi veritatis, quidam principaliter intendunt | |
| 251 exterioribus actionibus, inde est quod vita hominis convenienter | |
| 53 | 252 dividitur per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 ad 1"><a name="46090"><span class="ref">[46090] IIª-IIae, q. 179 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 253 ergo dicendum quod propria forma uniuscuiusque faciens ipsum esse |
| 254 in actu, est principium propriae operationis ipsius. Et ideo vivere | |
| 255 dicitur esse viventium ex eo quod viventia per hoc quod habent esse | |
| 53 | 256 per suam formam, tali modo operantur.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 ad 2"><a name="46091"><span class="ref">[46091] IIª-IIae, q. 179 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 257 secundum dicendum quod vita universaliter sumpta non dividitur per |
| 258 activam et contemplativam, sed vita hominis, qui speciem sortitur | |
| 259 ex hoc quod habet intellectum. Et ideo eadem est divisio | |
| 53 | 260 intellectus et vitae humanae.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 ad 3"><a name="46092"><span class="ref">[46092] IIª-IIae, q. 179 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 261 dicendum quod contemplatio habet quidem quietem ab exterioribus |
| 262 motibus, nihilominus tamen ipsum contemplari est quidam motus | |
| 263 intellectus, prout quaelibet operatio dicitur motus; secundum quod | |
| 264 philosophus dicit, in III de anima, quod sentire et intelligere | |
| 265 sunt motus quidam, prout motus dicitur actus perfecti. Et hoc modo | |
| 266 Dionysius, IV cap. de Div. Nom., ponit tres motus animae | |
| 53 | 267 contemplantis, scilicet rectum, circularem et obliquum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 179 a. 2 arg. 1"><a name="46093"><span class="ref">[46093] IIª-IIae, q. 179 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 268 secundum sic proceditur. Videtur quod vita non sufficienter |
| 269 dividatur per activam et contemplativam. Philosophus enim, in I | |
| 270 Ethic. dicit quod tres sunt vitae maxime excellentes, scilicet | |
| 271 voluptuosa, civilis, quae videtur esse eadem activae, et | |
| 272 contemplativa. Insufficienter ergo dividitur vita per activam et | |
| 53 | 273 contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 arg. 2"><a name="46094"><span class="ref">[46094] IIª-IIae, q. 179 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 274 Praeterea, Augustinus, XIX de Civ. Dei, ponit tria vitae genera, |
| 275 scilicet otiosum, quod pertinet ad contemplationem; actuosum, quod | |
| 276 pertinet ad vitam activam; et addit tertium ex utroque compositum. | |
| 277 Ergo videtur quod insufficienter dividatur vita per activam et | |
| 53 | 278 contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 arg. 3"><a name="46095"><span class="ref">[46095] IIª-IIae, q. 179 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 279 Praeterea, vita hominis diversificatur secundum quod homines |
| 280 diversis actionibus student. Sed plura quam duo sunt humanarum | |
| 281 actionum studia. Ergo videtur quod vita debeat in plura membra | |
| 53 | 282 dividi quam in activum et contemplativum.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 s. c."><a name="46096"><span class="ref">[46096] IIª-IIae, q. 179 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 283 contra est quod istae duae vitae significantur per duas uxores |
| 284 Iacob, activa quidem per Liam, contemplativa vero per Rachelem; et | |
| 285 per duas mulieres quae dominum hospitio receperunt, contemplativa | |
| 286 quidem per Mariam, activa vero per Martham; ut Gregorius dicit, in | |
| 287 VI Moral. Non autem esset haec congrua significatio si essent | |
| 288 plures quam duae vitae. Ergo sufficienter dividitur vita per | |
| 53 | 289 activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 co."><a name="46097"><span class="ref">[46097] IIª-IIae, q. 179 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 290 dicendum quod, sicut dictum est, divisio ista datur de vita humana, |
| 291 quae quidem attenditur secundum intellectum. Intellectus autem | |
| 292 dividitur per activum et contemplativum, quia finis intellectivae | |
| 293 cognitionis vel est ipsa cognitio veritatis, quod pertinet ad | |
| 294 intellectum contemplativum; vel est aliqua exterior actio, quod | |
| 295 pertinet ad intellectum practicum sive activum. Et ideo vita etiam | |
| 53 | 296 sufficienter dividitur per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 ad 1"><a name="46098"><span class="ref">[46098] IIª-IIae, q. 179 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 297 ergo dicendum quod vita voluptuosa ponit finem in delectatione |
| 298 corporali, quae communis est nobis et brutis. Unde, sicut | |
| 299 philosophus ibidem dicit, est vita bestialis. Propter quod, non | |
| 300 comprehenditur sub praesenti divisione, prout vita humana dividitur | |
| 53 | 301 in activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 ad 2"><a name="46099"><span class="ref">[46099] IIª-IIae, q. 179 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 302 secundum dicendum quod media conficiuntur ex extremis, et ideo |
| 303 virtute continentur in eis, sicut tepidum in calido et frigido, et | |
| 304 pallidum in albo et nigro. Et similiter sub activo et contemplativo | |
| 305 comprehenditur id quod est ex utroque compositum. Et tamen, sicut | |
| 306 in quolibet mixto praedominatur aliquod simplicium, ita etiam in | |
| 307 medio genere vitae superabundat quandoque quidem contemplativum, | |
| 53 | 308 quandoque vero activum.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 ad 3"><a name="46100"><span class="ref">[46100] IIª-IIae, q. 179 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 309 dicendum quod omnia studia humanarum actionum, si ordinentur ad |
| 310 necessitatem praesentis vitae secundum rationem rectam, pertinent | |
| 311 ad vitam activam, quae per ordinatas actiones consulit necessitati | |
| 312 vitae praesentis. Si autem deserviant concupiscentiae cuicumque, | |
| 313 pertinent ad vitam voluptuosam, quae non continetur sub vita | |
| 314 activa. Humana vero studia quae ordinantur ad considerationem | |
| 53 | 315 veritatis, pertinent ad vitam contemplativam.</p></div></div><div class="q" id="q180"><h2>Quaestio 180</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 180 pr."><a name="46101"><span class="ref">[46101] IIª-IIae, q. 180 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 316 considerandum est de vita contemplativa. Et circa hoc quaeruntur |
| 317 octo. Primo, utrum vita contemplativa pertineat tantum ad | |
| 318 intellectum, an consistat etiam in affectu. Secundo, utrum ad vitam | |
| 319 contemplativam pertineant virtutes morales. Tertio, utrum vita | |
| 320 contemplativa consistat solum in uno actu, aut in pluribus. Quarto, | |
| 321 utrum ad vitam contemplativam pertineat consideratio cuiuscumque | |
| 322 veritatis. Quinto, utrum vita contemplativa hominis in hoc statu | |
| 323 possit elevari usque ad Dei visionem. Sexto, de motibus | |
| 324 contemplationis quos Dionysius assignat, quarto capitulo de divinis | |
| 325 nominibus. Septimo, de delectatione contemplationis. Octavo, de | |
| 53 | 326 duratione contemplationis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 180 a. 1 arg. 1"><a name="46102"><span class="ref">[46102] IIª-IIae, q. 180 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 327 primum sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa nihil habeat |
| 328 in affectu, sed totum in intellectu. Dicit enim philosophus, in II | |
| 329 Metaphys., quod <i>finis contemplationis est veritas</i>. Veritas | |
| 330 autem pertinet ad intellectum totaliter. Ergo videtur quod vita | |
| 53 | 331 contemplativa totaliter in intellectu consistat.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 arg. 2"><a name="46103"><span class="ref">[46103] IIª-IIae, q. 180 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 332 Praeterea, Gregorius dicit, in VI Moral., quod <i>Rachel, quae |
| 333 interpretatur visum principium, vitam contemplativam | |
| 334 significat</i>. Sed visio principii pertinet proprie ad | |
| 335 intellectum. Ergo vita contemplativa proprie ad intellectum | |
| 53 | 336 pertinet.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 arg. 3"><a name="46104"><span class="ref">[46104] IIª-IIae, q. 180 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 337 Praeterea, Gregorius dicit. Super Ezech. Quod ad vitam |
| 338 contemplativam pertinet ab exteriori actione quiescere. Sed vis | |
| 339 affectiva sive appetitiva inclinat ad exteriores actiones. Ergo | |
| 340 videtur quod vita contemplativa non pertineat aliquo modo ad vim | |
| 53 | 341 appetitivam.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 s. c."><a name="46105"><span class="ref">[46105] IIª-IIae, q. 180 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 342 contra est quod Gregorius ibidem dicit, quod <i>contemplativa vita |
| 343 est caritatem Dei et proximi tota mente retinere, et soli desiderio | |
| 344 conditoris inhaerere</i>. Sed desiderium et amor ad vim affectivam | |
| 345 sive appetitivam pertinet, ut supra habitum est. Ergo etiam vita | |
| 53 | 346 contemplativa habet aliquid in vi affectiva sive appetitiva.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 co."><a name="46106"><span class="ref">[46106] IIª-IIae, q. 180 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 347 dicendum quod, sicut dictum est, vita contemplativa illorum esse |
| 348 dicitur qui principaliter intendunt ad contemplationem veritatis. | |
| 349 Intentio autem est actus voluntatis, ut supra habitum est, quia | |
| 350 intentio est de fine, qui est voluntatis obiectum. Et ideo vita | |
| 351 contemplativa, quantum ad ipsam essentiam actionis, pertinet ad | |
| 352 intellectum, quantum autem ad id quod movet ad exercendum talem | |
| 353 operationem, pertinet ad voluntatem, quae movet omnes alias | |
| 354 potentias, et etiam intellectum, ad suum actum, ut supra dictum | |
| 355 est. Movet autem vis appetitiva ad aliquid inspiciendum, vel | |
| 356 sensibiliter vel intelligibiliter, quandoque quidem propter amorem | |
| 357 rei visae, quia, ut dicitur Matth. VI, ubi est thesaurus tuus, ibi | |
| 358 est et cor tuum, quandoque autem propter amorem ipsius cognitionis | |
| 359 quam quis ex inspectione consequitur. Et propter hoc Gregorius | |
| 360 constituit vitam contemplativam in caritate Dei, inquantum scilicet | |
| 361 aliquis ex dilectione Dei inardescit ad eius pulchritudinem | |
| 362 conspiciendam. Et quia unusquisque delectatur cum adeptus fuerit id | |
| 363 quod amat, ideo vita contemplativa terminatur ad delectationem, | |
| 53 | 364 quae est in affectu, ex qua etiam amor intenditur.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 ad 1"><a name="46107"><span class="ref">[46107] IIª-IIae, q. 180 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 365 ergo dicendum quod ex hoc ipso quod veritas est finis |
| 366 contemplationis, habet rationem boni appetibilis et amabilis et | |
| 53 | 367 delectantis. Et secundum hoc pertinet ad vim appetitivam.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 ad 2"><a name="46108"><span class="ref">[46108] IIª-IIae, q. 180 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 368 secundum dicendum quod ad ipsam visionem primi principii, scilicet |
| 369 Dei, incitat amor ipsius. Unde Gregorius dicit, super Ezech., quod | |
| 370 <i>vita contemplativa, calcatis curis omnibus, ad videndam faciem | |
| 53 | 371 sui creatoris inardescit</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 ad 3"><a name="46109"><span class="ref">[46109] IIª-IIae, q. 180 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 372 dicendum quod vis appetitiva movet non solum membra corporalia ad |
| 373 exteriores actiones exercendas, sed etiam intellectum ad exercendum | |
| 53 | 374 operationem contemplationis, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 180 a. 2 arg. 1"><a name="46110"><span class="ref">[46110] IIª-IIae, q. 180 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 375 secundum sic proceditur. Videtur quod virtutes morales pertineant |
| 376 ad vitam contemplativam. Dicit enim Gregorius, super Ezech., quod | |
| 377 <i>contemplativa vita est caritatem quidem Dei et proximi tota | |
| 378 mente retinere</i>. Sed omnes virtutes morales, de quarum actibus | |
| 379 dantur praecepta legis, reducuntur ad dilectionem Dei et proximi, | |
| 380 quia plenitudo legis est dilectio, ut dicitur Rom. XIII. Ergo | |
| 381 videtur quod virtutes morales pertineant ad vitam | |
| 53 | 382 contemplativam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 arg. 2"><a name="46111"><span class="ref">[46111] IIª-IIae, q. 180 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 383 Praeterea, contemplativa vita praecipue ordinatur ad Dei |
| 384 contemplationem, dicit enim Gregorius, super Ezech., <i>quod, | |
| 385 calcatis curis omnibus, ad videndum faciem sui creatoris | |
| 386 inardescit</i>. Sed ad hoc nullus potest pervenire nisi per | |
| 387 munditiam, quam causat virtus moralis, dicitur enim Matth. V, | |
| 388 <i>beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt; et</i> Heb. XII, | |
| 389 <i>pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo | |
| 390 videbit Deum</i>. Ergo videtur quod virtutes morales pertineant ad | |
| 53 | 391 vitam contemplativam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 arg. 3"><a name="46112"><span class="ref">[46112] IIª-IIae, q. 180 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 392 Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>contemplativa |
| 393 vita speciosa est in animo</i> unde significatur per Rachelem, de | |
| 394 qua dicitur, Gen. XXIX, quod erat pulchra facie. Sed pulchritudo | |
| 395 animi attenditur secundum virtutes morales, et praecipue secundum | |
| 396 temperantiam, ut Ambrosius dicit, in I de Offic. Ergo videtur quod | |
| 53 | 397 virtutes morales pertineant ad vitam contemplativam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 s. c."><a name="46113"><span class="ref">[46113] IIª-IIae, q. 180 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 398 contra est quod virtutes morales ordinantur ad exteriores actiones. |
| 399 Sed Gregorius dicit, in VI Moral., quod ad contemplativam vitam | |
| 400 pertinet ab exteriori actione quiescere. Ergo virtutes morales non | |
| 53 | 401 pertinent ad vitam contemplativam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 co."><a name="46114"><span class="ref">[46114] IIª-IIae, q. 180 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 402 dicendum quod ad vitam contemplativam potest aliquid pertinere |
| 403 dupliciter, uno modo, essentialiter; alio modo, dispositive. | |
| 404 Essentialiter quidem virtutes morales non pertinent ad vitam | |
| 405 contemplativam. Quia finis contemplativae vitae est consideratio | |
| 406 veritatis. Ad virtutes autem morales scire quidem, quod pertinet ad | |
| 407 considerationem veritatis, parvam potestatem habet, ut philosophus | |
| 408 dicit, in II Ethic. Unde et ipse, in X Ethic., virtutes morales | |
| 409 dicit pertinere ad felicitatem activam, non autem ad | |
| 410 contemplativam. Dispositive autem virtutes morales pertinent ad | |
| 411 vitam contemplativam. Impeditur enim actus contemplationis, in quo | |
| 412 essentialiter consistit vita contemplativa, et per vehementiam | |
| 413 passionum, per quam abstrahitur intentio animae ab intelligibilibus | |
| 414 ad sensibilia; et per tumultus exteriores. Virtutes autem morales | |
| 415 impediunt vehementiam passionum, et sedant exteriorum occupationum | |
| 416 tumultus. Et ideo virtutes morales dispositive ad vitam | |
| 53 | 417 contemplativam pertinent.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 ad 1"><a name="46115"><span class="ref">[46115] IIª-IIae, q. 180 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 418 ergo dicendum quod, sicut dictum est, vita contemplativa habet |
| 419 motivum ex parte affectus, et secundum hoc dilectio Dei et proximi | |
| 420 requiritur ad vitam contemplativam. Causae autem moventes non | |
| 421 intrant essentiam rei, sed disponunt et perficiunt rem. Unde non | |
| 422 sequitur quod virtutes morales essentialiter pertineant ad vitam | |
| 53 | 423 contemplativam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 ad 2"><a name="46116"><span class="ref">[46116] IIª-IIae, q. 180 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 424 secundum dicendum quod sanctimonia, idest munditia, causatur ex |
| 425 virtutibus quae sunt circa passiones impedientes puritatem | |
| 426 rationis. Pax autem causatur ex iustitia, quae est circa | |
| 427 operationes, secundum illud Isaiae XXXII, opus iustitiae pax, | |
| 428 inquantum scilicet ille qui ab iniuriis aliorum abstinet, subtrahit | |
| 429 litigiorum et tumultuum occasiones. Et sic virtutes morales | |
| 430 disponunt ad vitam contemplativam, inquantum causant pacem et | |
| 53 | 431 munditiam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 ad 3"><a name="46117"><span class="ref">[46117] IIª-IIae, q. 180 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 432 dicendum quod pulchritudo, sicut supra dictum est, consistit in |
| 433 quadam claritate et debita proportione. Utrumque autem horum | |
| 434 radicaliter in ratione invenitur, ad quam pertinet et lumen | |
| 435 manifestans, et proportionem debitam in aliis ordinare. Et ideo in | |
| 436 vita contemplativa, quae consistit in actu rationis, per se et | |
| 437 essentialiter invenitur pulchritudo. Unde Sap. VIII de | |
| 438 contemplatione sapientiae dicitur, <i>amator factus sum formae | |
| 439 illius</i>. In virtutibus autem moralibus invenitur pulchritudo | |
| 440 participative, inquantum scilicet participant ordinem rationis, et | |
| 441 praecipue in temperantia, quae reprimit concupiscentias maxime | |
| 442 lumen rationis obscurantes. Et inde est quod virtus castitatis | |
| 443 maxime reddit hominem aptum ad contemplationem, inquantum | |
| 444 delectationes venereae maxime deprimunt mentem ad sensibilia, ut | |
| 53 | 445 Augustinus dicit, in libro Soliloquiorum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 180 a. 3 arg. 1"><a name="46118"><span class="ref">[46118] IIª-IIae, q. 180 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 446 tertium sic proceditur. Videtur quod ad vitam contemplativam |
| 447 pertineant diversi actus. Richardus enim de sancto Victore | |
| 448 distinguit <i>inter contemplationem, meditationem et | |
| 449 cogitationem</i>. Sed omnia ista videntur ad vitam contemplativam | |
| 450 pertinere. Ergo videtur quod vitae contemplativae sint diversi | |
| 53 | 451 actus.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 arg. 2"><a name="46119"><span class="ref">[46119] IIª-IIae, q. 180 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 452 Praeterea, apostolus, II ad Cor. III, dicit, <i>nos autem, revelata |
| 453 facie gloriam domini speculantes, transformamur in eandem | |
| 454 claritatem</i>. Sed hoc pertinet ad vitam contemplativam. Ergo, | |
| 455 praeter tria praedicta, etiam speculatio ad vitam contemplativam | |
| 53 | 456 pertinet.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 arg. 3"><a name="46120"><span class="ref">[46120] IIª-IIae, q. 180 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 457 Praeterea, Bernardus dicit, in libro de Consid., quod <i>prima et |
| 458 maxima contemplatio est admiratio maiestatis</i>. Sed admiratio, | |
| 459 secundum Damascenum, ponitur species timoris. Ergo videtur quod | |
| 53 | 460 plures actus ad vitam contemplativam requirantur.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 arg. 4"><a name="46121"><span class="ref">[46121] IIª-IIae, q. 180 a. 3 arg. 4</span></a> |
| 28 | 461 Praeterea, ad vitam contemplativam pertinere dicuntur oratio, |
| 462 lectio et meditatio. Pertinet etiam ad vitam contemplativam | |
| 463 auditus, nam de Maria, per quam vita contemplativa significatur, | |
| 464 dicitur, Luc. X, quod <i>sedens secus pedes domini, audiebat verba | |
| 465 illius</i>. Ergo videtur quod plures actus ad vitam contemplativam | |
| 53 | 466 requirantur.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 s. c."><a name="46122"><span class="ref">[46122] IIª-IIae, q. 180 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 467 contra est quod vita hic dicitur operatio cui homo principaliter |
| 468 intendit. Si igitur sunt plures operationes vitae contemplativae, | |
| 53 | 469 non erit una vita contemplativa, sed plures.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 co."><a name="46123"><span class="ref">[46123] IIª-IIae, q. 180 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 470 dicendum quod de vita contemplativa nunc loquimur secundum quod ad |
| 471 hominem pertinet. Haec est autem differentia inter hominem et | |
| 472 Angelum, ut patet per Dionysium, VII cap. de Div. Nom., quod | |
| 473 Angelus simplici apprehensione veritatem intuetur, homo autem | |
| 474 quodam processu ex multis pertingit ad intuitum simplicis | |
| 475 veritatis. Sic igitur vita contemplativa unum quidem actum habet in | |
| 476 quo finaliter perficitur, scilicet contemplationem veritatis, a quo | |
| 477 habet unitatem, habet autem multos actus quibus pervenit ad hunc | |
| 478 actum finalem. Quorum quidam pertinent ad acceptionem principiorum, | |
| 479 ex quibus procedit ad contemplationem veritatis; alii autem | |
| 480 pertinent ad deductionem principiorum in veritatem cuius cognitio | |
| 481 inquiritur; ultimus autem completivus actus est ipsa contemplatio | |
| 53 | 482 veritatis.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 ad 1"><a name="46124"><span class="ref">[46124] IIª-IIae, q. 180 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 483 ergo dicendum quod cogitatio, secundum Richardum de sancto Victore, |
| 484 pertinere videtur ad multorum inspectionem, ex quibus aliquis | |
| 485 colligere intendit unam simplicem veritatem. Unde sub cogitatione | |
| 486 comprehendi possunt et perceptiones sensuum, ad cognoscendum | |
| 487 aliquos effectus; et imaginationes; et discursus rationis circa | |
| 488 diversa signa, vel quaecumque perducentia in cognitionem veritatis | |
| 489 intentae. Quamvis secundum Augustinum, XIV de Trin., cogitatio dici | |
| 490 possit omnis actualis operatio intellectus. Meditatio vero | |
| 491 pertinere videtur ad processum rationis ex principiis aliquibus | |
| 492 pertingentis ad veritatis alicuius contemplationem. Et ad idem | |
| 493 pertinet consideratio, secundum Bernardum. Quamvis secundum | |
| 494 philosophum, in II de anima, omnis operatio intellectus | |
| 495 consideratio dicatur. Sed contemplatio pertinet ad ipsum simplicem | |
| 496 intuitum veritatis. Unde idem Richardus dicit quod <i>contemplatio | |
| 497 est perspicax et liber animi contuitus in res perspiciendas; | |
| 498 meditatio autem est intuitus animi in veritatis inquisitione | |
| 499 occupatus; cogitatio autem est animi respectus ad evagationem | |
| 53 | 500 pronus</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 ad 2"><a name="46125"><span class="ref">[46125] IIª-IIae, q. 180 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 501 secundum dicendum quod, sicut dicit Glossa Augustini ibidem, |
| 502 <i>speculantes dicit a speculo, non a specula</i>. Videre autem | |
| 503 aliquid per speculum est videre causam per effectum, in quo eius | |
| 504 similitudo relucet. Unde speculatio ad meditationem reduci | |
| 53 | 505 videtur.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 ad 3"><a name="46126"><span class="ref">[46126] IIª-IIae, q. 180 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 506 dicendum quod admiratio est species timoris consequens |
| 507 apprehensionem alicuius rei excedentis nostram facultatem. Unde | |
| 508 admiratio est actus consequens contemplationem sublimis veritatis. | |
| 53 | 509 Dictum est enim quod contemplatio in affectu terminatur.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 ad 4"><a name="46127"><span class="ref">[46127] IIª-IIae, q. 180 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 510 dicendum quod homo ad cognitionem veritatis pertingit dupliciter. |
| 511 Uno modo, per ea quae ab alio accipit. Et sic quidem, quantum ad ea | |
| 512 quae homo a Deo accipit, necessaria est oratio, secundum illud Sap. | |
| 513 VII, <i>invocavi, et venit in me spiritus sapientiae</i>. Quantum | |
| 514 vero ad ea quae accipit ab homine, necessarius est auditus, | |
| 515 secundum quod accipit ex voce loquentis; et lectio, secundum quod | |
| 516 accipit ex eo quod per Scripturam est traditum. Alio modo, | |
| 517 necessarium est quod adhibeat proprium studium. Et sic requiritur | |
| 53 | 518 meditatio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 180 a. 4 arg. 1"><a name="46128"><span class="ref">[46128] IIª-IIae, q. 180 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 519 quartum sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa non solum |
| 520 consistat in contemplatione Dei, sed etiam in consideratione | |
| 521 cuiuscumque veritatis. Dicitur enim in Psalmo, <i>mirabilia opera | |
| 522 tua, et anima mea cognoscet nimis</i>. Sed cognitio divinorum | |
| 523 operum fit per aliquam veritatis contemplationem. Ergo videtur quod | |
| 524 ad vitam contemplativam pertineat non solum divinam veritatem, sed | |
| 53 | 525 etiam quamlibet aliam contemplari.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 arg. 2"><a name="46129"><span class="ref">[46129] IIª-IIae, q. 180 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 526 Praeterea, Bernardus, in libro de Consid., dicit quod <i>prima |
| 527 contemplatio est admiratio maiestatis; secunda est iudiciorum Dei; | |
| 528 tertia est beneficiorum ipsius; quarta est promissorum</i>. Sed | |
| 529 inter haec quatuor solum primum pertinet ad divinam veritatem, alia | |
| 530 vero tria pertinent ad effectus ipsius. Ergo vita contemplativa non | |
| 531 solum consistit in consideratione divinae veritatis, sed etiam in | |
| 53 | 532 consideratione veritatis circa divinos effectus.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 arg. 3"><a name="46130"><span class="ref">[46130] IIª-IIae, q. 180 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 533 Praeterea Richardus de sancto Victore distinguit sex species |
| 534 contemplationum, quarum prima est secundum solam imaginationem, dum | |
| 535 attendimus res corporales; secunda autem est in imaginatione | |
| 536 secundum rationem, prout scilicet sensibilium ordinem et | |
| 537 dispositionem consideramus; tertia est in ratione secundum | |
| 538 imaginationem, quando scilicet per inspectionem rerum visibilium ad | |
| 539 invisibilia sublevamur; quarta autem est in ratione secundum | |
| 540 rationem, quando scilicet animus intendit invisibilibus, quae | |
| 541 imaginatio non novit; quinta autem est supra rationem, quando ex | |
| 542 divina revelatione cognoscimus quae humana ratione comprehendi non | |
| 543 possunt; sexta autem est supra rationem et praeter rationem, quando | |
| 544 scilicet ex divina illuminatione cognoscimus ea quae humanae | |
| 545 rationi repugnare videntur, sicut ea quae dicuntur de mysterio | |
| 546 Trinitatis. Sed solum ultimum videtur ad divinam veritatem | |
| 547 pertinere. Ergo contemplatio non solum respicit divinam veritatem, | |
| 53 | 548 sed etiam eam quae in creaturis consideratur.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 arg. 4"><a name="46131"><span class="ref">[46131] IIª-IIae, q. 180 a. 4 arg. 4</span></a> |
| 28 | 549 Praeterea, in vita contemplativa quaeritur contemplatio veritatis |
| 550 inquantum est perfectio hominis. Sed quaelibet veritas est | |
| 551 perfectio humani intellectus. Ergo in qualibet contemplatione | |
| 53 | 552 veritatis consistit vita contemplativa.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 s. c."><a name="46132"><span class="ref">[46132] IIª-IIae, q. 180 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 553 contra est quod Gregorius dicit, in VI Moral., quod <i>in |
| 53 | 554 contemplatione principium, quod Deus est, quaeritur</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 co."><a name="46133"><span class="ref">[46133] IIª-IIae, q. 180 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 555 dicendum quod, sicut iam dictum est, ad vitam contemplativam |
| 556 pertinet aliquid dupliciter, uno modo, principaliter; alio modo, | |
| 557 secundario vel dispositive. Principaliter quidem ad vitam | |
| 558 contemplativam pertinet contemplatio divinae veritatis, quia | |
| 559 huiusmodi contemplatio est finis totius humanae vitae. Unde | |
| 560 Augustinus dicit, in I de Trin., quod <i>contemplatio Dei | |
| 561 promittitur nobis actionum omnium finis, atque aeterna perfectio | |
| 562 gaudiorum</i>. Quae quidem in futura vita erit perfecta, quando | |
| 563 videbimus eum facie ad faciem, unde et perfecte beatos faciet. Nunc | |
| 564 autem contemplatio divinae veritatis competit nobis imperfecte, | |
| 565 videlicet per speculum et in aenigmate, unde per eam fit nobis | |
| 566 quaedam inchoatio beatitudinis, quae hic incipit ut in futuro | |
| 567 terminetur. Unde et philosophus, in X Ethic., in contemplatione | |
| 568 optimi intelligibilis ponit ultimam felicitatem hominis. Sed quia | |
| 569 per divinos effectus in Dei contemplationem manuducimur, secundum | |
| 570 illud Rom. I, <i>invisibilia Dei per ea quae facta sunt, | |
| 571 intellecta, conspiciuntur</i>, inde est quod etiam contemplatio | |
| 572 divinorum effectuum secundario ad vitam contemplativam pertinet, | |
| 573 prout scilicet ex hoc manuducitur homo in Dei cognitionem. Unde | |
| 574 Augustinus dicit, in libro de vera Relig., quod <i>in creaturarum | |
| 575 consideratione non vana et peritura curiositas est exercenda, sed | |
| 576 gradus ad immortalia et semper manentia faciendus</i>. Sic igitur | |
| 577 ex praemissis patet quod ordine quodam quatuor ad vitam | |
| 578 contemplativam pertinent, primo quidem, virtutes morales; secundo | |
| 579 autem, alii actus praeter contemplationem; tertio vero, | |
| 580 contemplatio divinorum effectuum; quarto vero completivum est ipsa | |
| 53 | 581 contemplatio divinae veritatis.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 ad 1"><a name="46134"><span class="ref">[46134] IIª-IIae, q. 180 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 582 ergo dicendum quod David cognitionem operum Dei quaerebat ut ex hoc |
| 583 manuduceretur in Deum. Unde alibi dicit, <i>meditabor in omnibus | |
| 584 operibus tuis, et in factis manuum tuarum meditabor, expandi manus | |
| 53 | 585 meas ad te</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 ad 2"><a name="46135"><span class="ref">[46135] IIª-IIae, q. 180 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 586 secundum dicendum quod ex consideratione divinorum iudiciorum |
| 587 manuducitur homo in contemplationem divinae iustitiae, ex | |
| 588 consideratione autem divinorum beneficiorum et promissorum, | |
| 589 manuducitur homo in cognitionem divinae misericordiae seu | |
| 53 | 590 bonitatis, quasi per effectus exhibitos vel exhibendos.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 ad 3"><a name="46136"><span class="ref">[46136] IIª-IIae, q. 180 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 591 dicendum quod per illa sex designantur gradus quibus per creaturas |
| 592 in Dei contemplationem ascenditur. Nam in primo gradu ponitur | |
| 593 perceptio ipsorum sensibilium; in secundo vero gradu ponitur | |
| 594 progressus a sensibilibus ad intelligibilia; in tertio vero gradu | |
| 595 ponitur diiudicatio sensibilium secundum intelligibilia; in quarto | |
| 596 vero gradu ponitur absoluta consideratio intelligibilium in quae | |
| 597 per sensibilia pervenitur; in quinto vero gradu ponitur | |
| 598 contemplatio intelligibilium quae per sensibilia inveniri non | |
| 599 possunt, sed per rationem capi possunt; in sexto gradu ponitur | |
| 600 consideratio intelligibilium quae ratio nec invenire nec capere | |
| 601 potest, quae scilicet pertinent ad sublimem contemplationem divinae | |
| 53 | 602 veritatis, in qua finaliter contemplatio perficitur.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 ad 4"><a name="46137"><span class="ref">[46137] IIª-IIae, q. 180 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 603 dicendum quod ultima perfectio humani intellectus est veritas |
| 604 divina, aliae autem veritates perficiunt intellectum in ordine ad | |
| 53 | 605 veritatem divinam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 180 a. 5 arg. 1"><a name="46138"><span class="ref">[46138] IIª-IIae, q. 180 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 606 quintum sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa, secundum |
| 607 statum huius vitae, possit pertingere ad visionem divinae | |
| 608 essentiae. Quia, ut habetur Gen. XXXII, Iacob dixit, <i>vidi Deum | |
| 609 facie ad faciem, et salva facta est anima mea</i>. Sed visio faciei | |
| 610 est visio divinae essentiae. Ergo videtur quod aliquis per | |
| 611 contemplationem in praesenti vita possit se extendere ad videndum | |
| 53 | 612 Deum per essentiam.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 arg. 2"><a name="46139"><span class="ref">[46139] IIª-IIae, q. 180 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 613 Praeterea, Gregorius dicit, in VI Moral., quod <i>viri |
| 614 contemplativi ad semetipsos introrsus redeunt, in eo quod | |
| 615 spiritualia rimantur, et nequaquam secum rerum corporalium umbras | |
| 616 trahunt, vel fortasse tractas manu discretionis abigunt, sed | |
| 617 incircumscriptum lumen videre cupientes, cunctas circumscriptionis | |
| 618 suae imagines deprimunt, et in eo quod super se contingere | |
| 619 appetunt, vincunt quod sunt</i>. Sed homo non impeditur a visione | |
| 620 divinae essentiae, quae est lumen incircumscriptum, nisi per hoc | |
| 621 quod necesse habet intendere corporalibus phantasmatibus. Ergo | |
| 622 videtur quod contemplatio praesentis vitae potest se extendere ad | |
| 53 | 623 videndum incircumscriptum lumen per essentiam.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 arg. 3"><a name="46140"><span class="ref">[46140] IIª-IIae, q. 180 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 624 Praeterea, Gregorius, in II Dialog., dicit, <i>animae videnti |
| 625 creatorem angusta est omnis creatura. Vir ergo Dei</i>, scilicet | |
| 626 beatus Benedictus, <i>qui in turri globum igneum, Angelos quoque ad | |
| 627 caelos redeuntes videbat, haec procul dubio cernere non nisi in Dei | |
| 628 lumine poterat</i>. Sed beatus Benedictus adhuc praesenti vita | |
| 629 vivebat. Ergo contemplatio praesentis vitae potest se extendere ad | |
| 53 | 630 videndam Dei essentiam.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 s. c."><a name="46141"><span class="ref">[46141] IIª-IIae, q. 180 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 631 contra est quod Gregorius dicit, super Ezech., <i>quandiu in hac |
| 632 mortali carne vivitur, nullus ita in contemplationis virtute | |
| 633 proficit ut in ipso incircumscripti luminis radio mentis oculos | |
| 53 | 634 infigat</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 co."><a name="46142"><span class="ref">[46142] IIª-IIae, q. 180 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 635 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XII super Gen. ad Litt., |
| 636 <i>nemo videns Deum vivit ista vita qua mortaliter vivitur in istis | |
| 637 sensibus corporis, sed nisi ab hac vita quisque quodammodo | |
| 638 moriatur, sive omnino exiens de corpore sive alienatus a carnalibus | |
| 639 sensibus, in illam non subvehitur visionem</i>. Quae supra | |
| 640 diligentius pertractata sunt, ubi dictum est de raptu; et in primo, | |
| 641 ubi actum est de Dei visione. Sic igitur dicendum est quod in hac | |
| 642 vita potest esse aliquis dupliciter. Uno modo, secundum actum, | |
| 643 inquantum scilicet actualiter utitur sensibus corporis. Et sic | |
| 644 nullo modo contemplatio praesentis vitae potest pertingere ad | |
| 645 videndum Dei essentiam. Alio modo potest esse aliquis in hac vita | |
| 646 potentialiter, et non secundum actum, inquantum scilicet anima eius | |
| 647 est corpori mortali coniuncta ut forma, ita tamen quod non utatur | |
| 648 corporis sensibus, aut etiam imaginatione, sicut accidit in raptu. | |
| 649 Et sic potest contemplatio huius vitae pertingere ad visionem | |
| 650 divinae essentiae. Unde supremus gradus contemplationis praesentis | |
| 651 vitae est qualem habuit Paulus in raptu, secundum quem fuit medio | |
| 53 | 652 modo se habens inter statum praesentis vitae et futurae.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 ad 1"><a name="46143"><span class="ref">[46143] IIª-IIae, q. 180 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 653 ergo dicendum quod, sicut Dionysius, in epistola ad Caium monachum, |
| 654 dicit, <i>si aliquis videns Deum intellexit quod vidit, non ipsum | |
| 655 vidit, sed aliquid eorum quae sunt eius</i>. Et Gregorius dicit, | |
| 656 super Ezech., quod <i>nequaquam omnipotens Deus iam in sua | |
| 657 claritate conspicitur, sed quiddam sub illa speculatur anima, unde | |
| 658 recta proficiat, et post ad visionis eius gloriam pertingat</i>. | |
| 659 Per hoc ergo quod Iacob dixit, vidi Deum facie ad faciem, non est | |
| 660 intelligendum quod Dei essentiam viderit, sed quod formam, scilicet | |
| 661 imaginariam, vidit in qua Deus locutus est ei. Vel, <i>quia per | |
| 662 faciem quemlibet agnoscimus, cognitionem Dei</i> faciem eius | |
| 53 | 663 vocavit, sicut Glossa Gregorii ibidem dicit.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 ad 2"><a name="46144"><span class="ref">[46144] IIª-IIae, q. 180 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 664 secundum dicendum quod contemplatio humana, secundum statum |
| 665 praesentis vitae, non potest esse absque phantasmatibus, quia | |
| 666 connaturale est homini ut species intelligibiles in phantasmatibus | |
| 667 videat, sicut philosophus dicit, in III de anima. Sed tamen | |
| 668 intellectualis cognitio non sistit in ipsis phantasmatibus, sed in | |
| 669 eis contemplatur puritatem intelligibilis veritatis. Et hoc non | |
| 670 solum in cognitione naturali, sed etiam in eis quae per | |
| 671 revelationem cognoscimus, dicit enim Dionysius, I cap. Cael. Hier., | |
| 672 quod <i>Angelorum hierarchias manifestat nobis divina claritas in | |
| 673 quibusdam symbolis figuratis</i>; ex cuius virtute restituimur in | |
| 674 simplum radium, idest in simplicem cognitionem intelligibilis | |
| 675 veritatis. Et sic intelligendum est quod Gregorius dicit, quod | |
| 676 contemplantes corporalium rerum umbras non secum trahunt, quia | |
| 677 videlicet in eis non sistit eorum contemplatio, sed potius in | |
| 53 | 678 consideratione intelligibilis veritatis.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 ad 3"><a name="46145"><span class="ref">[46145] IIª-IIae, q. 180 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 679 dicendum quod ex verbis illis Gregorii non datur intelligi quod |
| 680 beatus Benedictus Deum in illa visione per essentiam viderit, sed | |
| 681 vult ostendere quod, <i>quia videnti creatorem angusta est omnis | |
| 682 creatura</i>, consequens est quod per illustrationem divini luminis | |
| 683 de facili possint quaecumque videri. Unde subdit, <i>quamlibet enim | |
| 684 parum de luce creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum | |
| 53 | 685 est</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 180 a. 6 arg. 1"><a name="46146"><span class="ref">[46146] IIª-IIae, q. 180 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 686 sextum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter operatio |
| 687 contemplationis distinguatur per tres motus, circularem rectum et | |
| 688 obliquum, IV cap. de Div. Nom. Contemplatio enim ad quietem | |
| 689 pertinet, secundum illud Sap. VIII, <i>intrans in domum meam, | |
| 690 conquiescam cum illa</i>. Sed motus quieti opponitur. Non ergo | |
| 53 | 691 operationes contemplativae vitae per motus designari debent.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 arg. 2"><a name="46147"><span class="ref">[46147] IIª-IIae, q. 180 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 692 Praeterea, actio contemplativae vitae ad intellectum pertinet, |
| 693 secundum quem homo cum Angelis convenit. Sed in Angelis aliter | |
| 694 assignat Dionysius hos motus quam in anima. Dicit enim motum | |
| 695 circularem Angeli esse secundum illuminationes pulchri et boni. | |
| 696 Motum autem circularem animae secundum plura determinat. Quorum | |
| 697 primum est introitus animae ab exterioribus ad seipsam; secundum | |
| 698 est quaedam convolutio virtutum ipsius, per quam anima liberatur ab | |
| 699 errore et ab exteriori occupatione; tertium autem est unio ad ea | |
| 700 quae supra se sunt. Similiter etiam differenter describit motum | |
| 701 rectum utriusque. Nam rectum motum Angeli dicit esse secundum quod | |
| 702 procedit ad subiectorum providentiam. Motum autem rectum animae | |
| 703 ponit in duobus, primo quidem, in hoc quod progreditur ad ea quae | |
| 704 sunt circa ipsam; secundo autem, in hoc quod ab exterioribus ad | |
| 705 simplices contemplationes elevatur. Sed et motum obliquum | |
| 706 diversimode in utrisque determinat. Nam obliquum motum in Angelis | |
| 707 assignat ex hoc quod, providendo minus habentibus, manent in | |
| 708 identitate circa Deum. Obliquum autem motum animae assignat ex eo | |
| 709 quod anima illuminatur divinis cognitionibus rationabiliter et | |
| 710 diffuse. Non ergo videntur convenienter assignari operationes | |
| 53 | 711 contemplationis per modos praedictos.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 arg. 3"><a name="46148"><span class="ref">[46148] IIª-IIae, q. 180 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 712 Praeterea, Richardus de sancto Victore, in libro de Contempl., |
| 713 ponit multas alias differentias motuum, ad similitudinem volatilium | |
| 714 caeli. <i>Quarum quaedam nunc ad altiora se attollunt, nunc autem | |
| 715 in inferiora demerguntur, et hoc saepius repetere videntur; aliae | |
| 716 vero dextrorsum vel sinistrorsum divertunt multoties; quaedam vero | |
| 717 moventur in anteriora vel posteriora frequenter; aliae vero quasi | |
| 718 in gyrum vertuntur, secundum latiores vel contractiores circuitus; | |
| 719 quaedam vero quasi immobiliter suspensae in uno loco manent</i>. | |
| 53 | 720 Ergo videtur quod non sint solum tres motus contemplationis.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 s. c."><a name="46149"><span class="ref">[46149] IIª-IIae, q. 180 a. 6 s. c.</span></a> In |
| 721 contrarium est auctoritas Dionysii.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 co."><a name="46150"><span class="ref">[46150] IIª-IIae, q. 180 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 722 dicendum quod, sicut supra dictum est, operatio intellectus, in qua |
| 723 contemplatio essentialiter consistit, motus dicitur secundum quod | |
| 724 motus est actus perfecti, ut philosophus dicit, in III de anima. | |
| 725 Quia enim per sensibilia in cognitionem intelligibilium devenimus, | |
| 726 operationes autem sensibiles sine motu non fiunt, inde est quod | |
| 727 etiam operationes intelligibiles quasi motus quidam describuntur, | |
| 728 et secundum similitudinem diversorum motuum earum differentia | |
| 729 assignatur. In motibus autem corporalibus perfectiores et primi | |
| 730 sunt locales, ut probatur in VIII Physic. Et ideo sub eorum | |
| 731 similitudine potissime operationes intelligibiles describuntur. | |
| 732 Quorum quidem sunt tres differentiae, nam quidam est circularis, | |
| 733 secundum quem aliquid movetur uniformiter circa idem centrum; alius | |
| 734 autem est rectus, secundum quem aliquid procedit ab uno in aliud, | |
| 735 tertius autem est obliquus, quasi compositus ex utroque. Et ideo in | |
| 736 operationibus intelligibilibus id quod simpliciter habet | |
| 737 uniformitatem, attribuitur motui circulari; operatio autem | |
| 738 intelligibilis secundum quam proceditur de uno in aliud, | |
| 739 attribuitur motui recto; operatio autem intelligibilis habens | |
| 740 aliquid uniformitatis simul cum processu ad diversa, attribuitur | |
| 53 | 741 motui obliquo.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 ad 1"><a name="46151"><span class="ref">[46151] IIª-IIae, q. 180 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 742 ergo dicendum quod motus corporales exteriores opponuntur quieti |
| 743 contemplationis, quae intelligitur esse ab exterioribus | |
| 744 occupationibus. Sed motus intelligibilium operationum ad ipsam | |
| 53 | 745 quietem contemplationis pertinent.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 ad 2"><a name="46152"><span class="ref">[46152] IIª-IIae, q. 180 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 746 secundum dicendum quod homo convenit in intellectu cum Angelis in |
| 747 genere, sed vis intellectiva est multo altior in Angelo quam in | |
| 748 homine. Et ideo alio modo oportet hos motus in animabus et in | |
| 749 Angelis assignare, secundum quod diversimode se habent ad | |
| 750 uniformitatem. Intellectus enim Angeli habet cognitionem uniformem | |
| 751 secundum duo, primo quidem, quia non acquirit intelligibilem | |
| 752 veritatem ex varietate rerum compositarum; secundo, quia non | |
| 753 intelligit veritatem intelligibilem discursive, sed simplici | |
| 754 intuitu. Intellectus vero animae a sensibilibus rebus accipit | |
| 755 intelligibilem veritatem; et cum quodam discursu rationis eam | |
| 756 intelligit. Et ideo Dionysius motum circularem in Angelis assignat | |
| 757 inquantum uniformiter et indesinenter, absque principio et fine, | |
| 758 intuentur Deum, sicut motus circularis, carens principio et fine, | |
| 759 uniformiter est circa idem centrum. In anima vero, antequam ad | |
| 760 istam uniformitatem perveniatur, exigitur quod duplex eius | |
| 761 difformitas amoveatur. Primo quidem, illa quae est ex diversitate | |
| 762 exteriorum rerum, prout scilicet relinquit exteriora. Et hoc est | |
| 763 quod primo ponit in motu circulari animae introitum ipsius ab | |
| 764 exterioribus ad seipsam. Secundo autem oportet quod removeatur | |
| 765 secunda difformitas, quae est per discursum rationis. Et hoc idem | |
| 766 contingit secundum quod omnes operationes animae reducuntur ad | |
| 767 simplicem contemplationem intelligibilis veritatis. Et hoc est quod | |
| 768 secundo dicit, quod necessaria est uniformis convolutio | |
| 769 intellectualium virtutum ipsius, ut scilicet, cessante discursu, | |
| 770 figatur eius intuitus in contemplatione unius simplicis veritatis. | |
| 771 Et in hac operatione animae non est error, sicut patet quod circa | |
| 772 intellectum primorum principiorum non erratur, quae simplici | |
| 773 intuitu cognoscimus. Et tunc, istis duobus praemissis, tertio | |
| 774 ponitur uniformitas conformis Angelis, secundum quod, praetermissis | |
| 775 omnibus in sola Dei contemplatione persistit. Et hoc est quod | |
| 776 dicit, deinde, sicut uniformis facta, unite, idest conformiter, | |
| 777 unitis virtutibus, ad pulchrum et bonum manuducitur. Motus autem | |
| 778 rectus in Angelis accipi non potest secundum hoc quod in | |
| 779 considerando procedat ab uno in aliud, sed solum secundum ordinem | |
| 780 suae providentiae, secundum scilicet quod Angelus superior | |
| 781 inferiores illuminat per medios. Et hoc est quod dicit, quod in | |
| 782 directum moventur Angeli quando procedunt ad subiectorum | |
| 783 providentiam, recta omnia transeuntes, idest, secundum ea quae | |
| 784 secundum rectum ordinem disponuntur. Sed rectum motum ponit in | |
| 785 anima secundum hoc quod ab exterioribus sensibilibus procedit ad | |
| 786 intelligibilium cognitionem. Obliquum autem motum ponit in Angelo, | |
| 787 compositum ex recto et circulari, inquantum secundum | |
| 788 contemplationem Dei inferioribus provident. In anima autem ponit | |
| 789 motum obliquum, similiter ex recto et circulari compositum, prout | |
| 53 | 790 illuminationibus divinis ratiocinando utitur.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 ad 3"><a name="46153"><span class="ref">[46153] IIª-IIae, q. 180 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 791 dicendum quod illae diversitates motuum quae accipiuntur secundum |
| 792 differentiam eius quod est sursum et deorsum, dextrorsum et | |
| 793 sinistrorsum, ante et retro, et secundum diversos circuitus, omnes | |
| 794 continentur sub motu recto vel obliquo. Nam per omnes designatur | |
| 795 discursus rationis. Qui quidem si sit a genere ad speciem, vel a | |
| 796 toto ad partem, erit, ut ipse exponit, secundum sursum et deorsum. | |
| 797 Si vero sit ab uno oppositorum in aliud, erit secundum dextrorsum | |
| 798 et sinistrorsum. Si vero sit a causis in effectus, erit ante et | |
| 799 retro. Si vero sit secundum accidentia quae circumstant rem, | |
| 800 propinqua vel remota, erit circuitus. Discursus autem rationis, | |
| 801 quando est a sensibilibus ad intelligibilia secundum ordinem | |
| 802 naturalis rationis, pertinet ad motum rectum; quando autem est | |
| 803 secundum illuminationes divinas, pertinet ad motum obliquum; ut ex | |
| 804 dictis patet. Sola autem immobilitas quam ponit, pertinet ad motum | |
| 805 circularem. Unde patet quod Dionysius multo sufficientius et | |
| 53 | 806 subtilius motus contemplationis describit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 180 a. 7 arg. 1"><a name="46154"><span class="ref">[46154] IIª-IIae, q. 180 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 807 septimum sic proceditur. Videtur quod contemplatio delectationem |
| 808 non habeat. Delectatio enim ad vim appetitivam pertinet. Sed | |
| 809 contemplatio principaliter consistit in intellectu. Ergo videtur | |
| 53 | 810 quod delectatio non pertineat ad contemplationem.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 arg. 2"><a name="46155"><span class="ref">[46155] IIª-IIae, q. 180 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 811 Praeterea, omnis contentio et omne certamen impedit delectationem. |
| 812 Sed in contemplatione est contentio et certamen, dicit enim | |
| 813 Gregorius, super Ezech., quod <i>anima, cum contemplari Deum | |
| 814 nititur, velut in quodam certamine posita, modo quasi exsuperat, | |
| 815 quia intelligendo et sentiendo, de incircumscripto lumine aliquid | |
| 816 degustat, modo succumbit, quia degustando iterum deficit</i>. Ergo | |
| 53 | 817 vita contemplativa non habet delectationem.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 arg. 3"><a name="46156"><span class="ref">[46156] IIª-IIae, q. 180 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 818 Praeterea, delectatio sequitur operationem perfectam, ut dicitur in |
| 819 X Ethic. Sed contemplatio viae est imperfecta, secundum illud I ad | |
| 820 Cor. XIII, <i>videmus nunc per speculum in aenigmate</i>. Ergo | |
| 53 | 821 videtur quod vita contemplativa delectationem non habeat.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 arg. 4"><a name="46157"><span class="ref">[46157] IIª-IIae, q. 180 a. 7 arg. 4</span></a> |
| 28 | 822 Praeterea, laesio corporalis delectationem impedit. Sed |
| 823 contemplatio inducit laesionem corporalem, unde Gen. XXXII dicitur | |
| 824 quod Iacob, postquam dixerat, <i>vidi dominum facie ad faciem, | |
| 825 claudicabat pede, eo quod tetigerit nervum femoris eius et | |
| 826 obstupuerit</i>. Ergo videtur quod in vita contemplativa non sit | |
| 53 | 827 delectatio.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 s. c."><a name="46158"><span class="ref">[46158] IIª-IIae, q. 180 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 828 contra est quod de contemplatione sapientiae dicitur, Sap. VIII, |
| 829 <i>non habet amaritudinem conversatio illius, nec taedium convictus | |
| 830 eius, sed laetitiam et gaudium</i>. Et Gregorius dicit, super | |
| 831 Ezech., quod <i>contemplativa vita amabilis valde dulcedo | |
| 53 | 832 est</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 co."><a name="46159"><span class="ref">[46159] IIª-IIae, q. 180 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 833 dicendum quod aliqua contemplatio potest esse delectabilis |
| 834 dupliciter. Uno modo, ratione ipsius operationis, quia unicuique | |
| 835 delectabilis est operatio sibi conveniens secundum propriam naturam | |
| 836 vel habitum. Contemplatio autem veritatis competit homini secundum | |
| 837 suam naturam, prout est animal rationale. Ex quo contingit quod | |
| 838 omnes homines ex natura scire desiderant, et per consequens in | |
| 839 cognitione veritatis delectantur. Et adhuc magis fit hoc | |
| 840 delectabile habenti habitum sapientiae et scientiae, ex quo accidit | |
| 841 quod sine difficultate aliquis contemplatur. Alio modo contemplatio | |
| 842 redditur delectabilis ex parte obiecti, inquantum scilicet aliquis | |
| 843 rem amatam contemplatur, sicut etiam accidit in visione corporali | |
| 844 quod delectabilis redditur non solum ex eo quod ipsum videre est | |
| 845 delectabile, sed ex eo etiam quod videt quis personam amatam. Quia | |
| 846 ergo vita contemplativa praecipue consistit in contemplatione Dei, | |
| 847 ad quam movet caritas, ut dictum est; inde est quod in vita | |
| 848 contemplativa non solum est delectatio ratione ipsius | |
| 849 contemplationis, sed ratione ipsius divini amoris. Et quantum ad | |
| 850 utrumque eius delectatio omnem delectationem humanam excedit. Nam | |
| 851 et delectatio spiritualis potior est quam carnalis, ut supra | |
| 852 habitum est, cum de passionibus ageretur, et ipse amor quo ex | |
| 853 caritate Deus diligitur, omnem amorem excedit. Unde et in Psalmo | |
| 53 | 854 dicitur, <i>gustate, et videte quoniam suavis est dominus</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 ad 1"><a name="46160"><span class="ref">[46160] IIª-IIae, q. 180 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 855 ergo dicendum quod vita contemplativa, licet essentialiter |
| 856 consistat in intellectu, principium tamen habet in affectu, | |
| 857 inquantum videlicet aliquis ex caritate ad Dei contemplationem | |
| 858 incitatur. Et quia finis respondet principio inde est quod etiam | |
| 859 terminus et finis contemplativae vitae habetur in affectu, dum | |
| 860 scilicet aliquis in visione rei amatae delectatur, et ipsa | |
| 861 delectatio rei visae amplius excitat amorem. Unde Gregorius dicit, | |
| 862 super Ezech., quod <i>cum quis ipsum quem amat viderit, in amorem | |
| 863 ipsius amplius ignescit</i>. Et haec est ultima perfectio | |
| 864 contemplativae vitae, ut scilicet non solum divina veritas | |
| 53 | 865 videatur, sed etiam ut ametur.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 ad 2"><a name="46161"><span class="ref">[46161] IIª-IIae, q. 180 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 866 secundum dicendum quod contentio vel certamen quod provenit ex |
| 867 contrarietate exterioris rei, impedit illius rei delectationem, non | |
| 868 enim aliquis delectatur in re contra quam pugnat. Sed in re pro qua | |
| 869 quis pugnat, cum eam homo adeptus fuerit, ceteris paribus, magis in | |
| 870 ea delectatur, sicut Augustinus dicit, in VIII Confess., quod | |
| 871 <i>quanto fuit maius periculum in praelio, tanto maius est gaudium | |
| 872 in triumpho</i>. Non est autem in contemplatione contentio et | |
| 873 certamen ex contrarietate veritatis quam contemplamur, sed ex | |
| 874 defectu nostri intellectus, et ex corruptibili corpore, quod nos ad | |
| 875 inferiora retrahit, secundum illud Sap. IX, <i>corpus, quod | |
| 876 corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio | |
| 877 sensum multa cogitantem</i>. Et inde est quod quando homo pertingit | |
| 878 ad contemplationem veritatis, ardentius eam amat, sed magis odit | |
| 879 proprium defectum a gravitate corruptibilis corporis, ut dicat cum | |
| 880 apostolo, <i>infelix ego homo. Quis me liberabit de corpore mortis | |
| 881 huius?</i> Unde et Gregorius dicit, super Ezech., <i>cum Deus iam | |
| 882 per desiderium et intellectum cognoscitur, omnem voluptatem carnis | |
| 53 | 883 arefacit</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 ad 3"><a name="46162"><span class="ref">[46162] IIª-IIae, q. 180 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 884 dicendum quod contemplatio Dei in hac vita imperfecta est respectu |
| 885 contemplationis patriae, et similiter delectatio contemplationis | |
| 886 viae est imperfecta respectu delectationis contemplationis patriae, | |
| 887 de qua dicitur in Psalmo, de torrente voluptatis tuae potabis eos. | |
| 888 Sed contemplatio divinorum quae habetur in via, etsi sit | |
| 889 imperfecta, est tamen delectabilior omni alia contemplatione | |
| 890 quantumcumque perfecta, propter excellentiam rei contemplatae. Unde | |
| 891 philosophus dicit, in I de partibus Animal., <i>accidit circa illas | |
| 892 honorabiles existentes et divinas substantias minores nobis | |
| 893 existere theorias. Sed etsi secundum modicum attingamus eas, tamen, | |
| 894 propter honorabilitatem cognoscendi, delectabilius aliquid habent | |
| 895 quam quae apud nos omnia</i>. Et hoc est etiam quod Gregorius | |
| 896 dicit, super Ezech., <i>contemplativa vita amabilis valde dulcedo | |
| 897 est, quae super semetipsam animam rapit, caelestia aperit, | |
| 53 | 898 spiritualia mentis oculis patefacit</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 ad 4"><a name="46163"><span class="ref">[46163] IIª-IIae, q. 180 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 899 dicendum quod Iacob post contemplationem uno pede claudicabat, quia |
| 900 <i>necesse est ut, debilitato amore saeculi, convalescat aliquis ad | |
| 901 amorem Dei</i>, ut Gregorius dicit, super Ezech., <i>et ideo, post | |
| 902 agnitionem suavitatis Dei, unus in nobis sanus pes remanet, atque | |
| 903 alius claudicat. Omnis enim qui uno pede claudicat, solum illi pedi | |
| 53 | 904 innititur quem sanum habet</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 180 a. 8 arg. 1"><a name="46164"><span class="ref">[46164] IIª-IIae, q. 180 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 905 octavum sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa non sit |
| 906 diuturna. Vita enim contemplativa essentialiter consistit in his | |
| 907 quae ad intellectum pertinent. Sed omnes intellectivae perfectiones | |
| 908 huius vitae evacuantur, secundum illud I ad Cor. XIII, <i>sive | |
| 909 prophetiae evacuabuntur, sive linguae cessabunt, sive scientia | |
| 53 | 910 destruetur</i>. Ergo vita contemplativa evacuatur.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 arg. 2"><a name="46165"><span class="ref">[46165] IIª-IIae, q. 180 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 911 Praeterea, dulcedinem contemplationis aliquis homo raptim et |
| 912 pertranseunter degustat. Unde Augustinus dicit, in X Confess., | |
| 913 <i>intromittis me in affectum multum inusitatum introrsus ad nescio | |
| 914 quam dulcedinem, sed redeo in haec aerumnosis ponderibus</i>. | |
| 915 Gregorius etiam dicit, in V Moral., exponens illud Iob IV, <i>cum | |
| 916 spiritus me praesente transiret, in suavitate, inquit, | |
| 917 contemplationis intimae non diu mens figitur, quia ad semetipsam, | |
| 918 ipsa immensitate luminis reverberata, revocatur</i>. Ergo vita | |
| 53 | 919 contemplativa non est diuturna.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 arg. 3"><a name="46166"><span class="ref">[46166] IIª-IIae, q. 180 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 920 Praeterea, illud quod non est homini connaturale, non potest esse |
| 921 diuturnum. Vita autem contemplativa <i>est melior quam secundum | |
| 922 hominem</i>, ut philosophus dicit, in X Ethic. Ergo videtur quod | |
| 53 | 923 vita contemplativa non sit diuturna.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 s. c."><a name="46167"><span class="ref">[46167] IIª-IIae, q. 180 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 924 contra est quod dominus dicit, Luc. X, <i>Maria optimam partem |
| 925 elegit, quae non auferetur ab ea</i>. Quia, ut Gregorius dicit, | |
| 926 super Ezech., <i>contemplativa hic incipitur, ut in caelesti patria | |
| 53 | 927 perficiatur</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 co."><a name="46168"><span class="ref">[46168] IIª-IIae, q. 180 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 928 dicendum quod aliquid potest dici diuturnum dupliciter, uno modo, |
| 929 secundum suam naturam; alio modo, quoad nos. Secundum se quidem | |
| 930 manifestum est quod vita contemplativa diuturna est, dupliciter. | |
| 931 Uno modo, eo quod versatur circa incorruptibilia et immobilia. Alio | |
| 932 modo, quia non habet contrarietatem, <i>delectationi enim quae est | |
| 933 in considerando, nihil est contrarium</i>, ut dicitur in I Topic. | |
| 934 Sed quoad nos etiam vita contemplativa diuturna est. Tum quia | |
| 935 competit nobis secundum actionem incorruptibilis partis animae, | |
| 936 scilicet secundum intellectum, unde potest post hanc vitam durare. | |
| 937 Alio modo, quia in operibus contemplativae corporaliter non | |
| 938 laboramus, unde magis in huiusmodi operibus continue persistere | |
| 53 | 939 possumus, sicut philosophus dicit, in X Ethic.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 ad 1"><a name="46169"><span class="ref">[46169] IIª-IIae, q. 180 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 940 ergo dicendum quod modus contemplandi non est idem hic et in |
| 941 patria; sed vita contemplativa dicitur manere ratione caritatis, in | |
| 942 qua habet et principium et finem. Et hoc est quod Gregorius dicit, | |
| 943 super Ezech., <i>contemplativa hic incipit, ut in caelesti patria | |
| 944 perficiatur, quia amoris ignis, qui hic ardere inchoat, cum ipsum | |
| 53 | 945 quem amat viderit, in amore ipsius amplius ignescit</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 ad 2"><a name="46170"><span class="ref">[46170] IIª-IIae, q. 180 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 946 secundum dicendum quod nulla actio potest diu durare in sui summo. |
| 947 Summum autem contemplationis est ut attingat ad uniformitatem | |
| 948 divinae contemplationis, ut dicit Dionysius, sicut supra positum | |
| 949 est. Unde etsi quantum ad hoc contemplatio diu durare non possit, | |
| 53 | 950 tamen quantum ad alios contemplationis actus potest diu durare.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 ad 3"><a name="46171"><span class="ref">[46171] IIª-IIae, q. 180 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 951 dicendum quod philosophus dicit vitam contemplativam esse supra |
| 952 hominem, quia competit nobis secundum hoc quod aliquid divinum est | |
| 953 in nobis, scilicet intellectus. Qui est incorruptibilis et | |
| 954 impassibilis secundum se, et ideo actio eius potest esse | |
| 53 | 955 diuturnior.</p></div></div><div class="q" id="q181"><h2>Quaestio 181</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 181 pr."><a name="46172"><span class="ref">[46172] IIª-IIae, q. 181 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 956 considerandum est de vita activa. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 957 Primo, utrum omnia opera virtutum moralium pertineant ad vitam | |
| 958 activam. Secundo, utrum prudentia pertineat ad vitam activam. | |
| 959 Tertio, utrum doctrina pertineat ad vitam activam. Quarto, de | |
| 53 | 960 diuturnitate vitae activae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 181 a. 1 arg. 1"><a name="46173"><span class="ref">[46173] IIª-IIae, q. 181 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 961 primum sic proceditur. Videtur quod non omnes actus virtutum |
| 962 moralium pertineant ad vitam activam. Vita enim activa videtur | |
| 963 consistere solum in his quae sunt ad alterum, dicit enim Gregorius, | |
| 964 super Ezech., quod activa vita est panem esurienti tribuere, et in | |
| 965 fine, multis enumeratis quae ad alterum pertinent, subdit, et quae | |
| 966 singulis quibusque expediunt dispensare. Sed non per omnes actus | |
| 967 virtutum moralium ordinamur ad alios, sed solum secundum iustitiam | |
| 968 et partes eius, ut ex supra dictis patet. Non ergo actus omnium | |
| 53 | 969 virtutum moralium pertinent ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 arg. 2"><a name="46174"><span class="ref">[46174] IIª-IIae, q. 181 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 970 Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., quod per Liam, quae fuit |
| 971 lippa sed fecunda, significatur vita activa, quae, <i>dum occupatur | |
| 972 in opere, minus videt; sed dum modo per verbum, modo per exemplum | |
| 973 ad imitationem suam proximos accendit, multos in bono opere filios | |
| 974 generat</i>. Hoc autem magis videtur pertinere ad caritatem, per | |
| 975 quam diligimus proximum, quam ad virtutes morales. Ergo videtur | |
| 53 | 976 quod actus virtutum moralium non pertineant ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 arg. 3"><a name="46175"><span class="ref">[46175] IIª-IIae, q. 181 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 977 Praeterea, sicut supra dictum est, virtutes morales disponunt ad |
| 978 vitam contemplativam. Sed dispositio et perfectio pertinent ad | |
| 979 idem. Ergo videtur quod virtutes morales non pertineant ad vitam | |
| 53 | 980 activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 s. c."><a name="46176"><span class="ref">[46176] IIª-IIae, q. 181 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 981 contra est quod Isidorus dicit, in libro de summo bono, <i>in |
| 982 activa vita prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda | |
| 983 sunt vitia, ut in contemplativa iam pura mentis acie ad | |
| 984 contemplandum Deum quisque pertranseat</i>. Sed cuncta vitia non | |
| 985 exhauriuntur nisi per actus virtutum moralium. Ergo actus virtutum | |
| 53 | 986 moralium ad vitam activam pertinent.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 co."><a name="46177"><span class="ref">[46177] IIª-IIae, q. 181 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 987 dicendum quod, sicut supra dictum est, vita activa et contemplativa |
| 988 distinguuntur secundum diversa studia hominum intendentium ad | |
| 989 diversos fines, quorum unum est consideratio veritatis, quae est | |
| 990 finis vitae contemplativae, aliud autem est exterior operatio, ad | |
| 991 quam ordinatur vita activa. Manifestum est autem quod in virtutibus | |
| 992 moralibus non principaliter quaeritur contemplatio veritatis, sed | |
| 993 ordinantur ad operandum, unde philosophus dicit, in II Ethic., quod | |
| 994 <i>ad virtutem scire quidem parum aut nihil potest</i>. Unde | |
| 995 manifestum est quod virtutes morales pertinent essentialiter ad | |
| 996 vitam activam. Unde et philosophus, in X Ethic., virtutes morales | |
| 53 | 997 ordinat ad felicitatem activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 ad 1"><a name="46178"><span class="ref">[46178] IIª-IIae, q. 181 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 998 ergo dicendum quod inter virtutes morales praecipua est iustitia, |
| 999 qua aliquis ad alterum ordinatur, ut philosophus probat, in V | |
| 1000 Ethic. Unde vita activa describitur per ea quae ad alterum | |
| 1001 ordinantur, non quia in his solum, sed quia in his principalius | |
| 53 | 1002 consistit.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 ad 2"><a name="46179"><span class="ref">[46179] IIª-IIae, q. 181 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1003 secundum dicendum quod per actus omnium virtutum moralium potest |
| 1004 aliquis proximos suo exemplo dirigere ad bonum, quod Gregorius | |
| 53 | 1005 ibidem attribuit vitae activae.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 ad 3"><a name="46180"><span class="ref">[46180] IIª-IIae, q. 181 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1006 dicendum quod, sicut virtus quae ordinatur in finem alterius |
| 1007 virtutis, transit quodammodo in speciem eius; ita etiam quando | |
| 1008 aliquis utitur his quae sunt vitae activae solum prout disponunt ad | |
| 1009 contemplationem, comprehenduntur sub vita contemplativa. In his | |
| 1010 autem qui operibus virtutum moralium intendunt tanquam secundum se | |
| 1011 bonis, non autem tanquam disponentibus ad vitam contemplativam, | |
| 1012 virtutes morales pertinent ad vitam activam. Quamvis etiam dici | |
| 53 | 1013 possit quod vita activa dispositio sit ad contemplativam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 181 a. 2 arg. 1"><a name="46181"><span class="ref">[46181] IIª-IIae, q. 181 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1014 secundum sic proceditur. Videtur quod prudentia non pertineat ad |
| 1015 vitam activam. Sicut enim vita contemplativa pertinet ad vim | |
| 1016 cognitivam, ita activa ad vim appetitivam. Prudentia autem non | |
| 1017 pertinet ad vim appetitivam, sed magis ad cognitivam. Ergo | |
| 53 | 1018 prudentia non pertinet ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 arg. 2"><a name="46182"><span class="ref">[46182] IIª-IIae, q. 181 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1019 Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>activa vita, dum |
| 1020 occupatur in opere, minus videt</i>, unde significatur per Liam, | |
| 1021 quae lippos oculos habebat. Prudentia autem requirit claros oculos, | |
| 1022 ut recte iudicet homo de agendis. Ergo videtur quod prudentia non | |
| 53 | 1023 pertineat ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 arg. 3"><a name="46183"><span class="ref">[46183] IIª-IIae, q. 181 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1024 Praeterea, prudentia media est inter virtutes morales et |
| 1025 intellectuales. Sed sicut virtutes morales pertinent ad vitam | |
| 1026 activam, ut dictum est, ita intellectuales ad contemplativam. Ergo | |
| 1027 videtur quod prudentia pertineat neque ad vitam activam neque ad | |
| 1028 contemplativam, sed ad medium vivendi genus quod Augustinus ponit, | |
| 53 | 1029 XIX de Civ. Dei.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 s. c."><a name="46184"><span class="ref">[46184] IIª-IIae, q. 181 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1030 contra est quod philosophus, in X Ethic., prudentiam pertinere |
| 1031 dicit ad felicitatem activam, ad quam pertinent virtutes | |
| 53 | 1032 morales.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 co."><a name="46185"><span class="ref">[46185] IIª-IIae, q. 181 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1033 dicendum quod, sicut supra dictum est, id quod ordinatur ad aliud |
| 1034 sicut ad finem, praecipue in moralibus, trahitur in speciem eius ad | |
| 1035 quod ordinatur, sicut <i>ille qui moechatur ut furetur, magis | |
| 1036 dicitur fur quam moechus</i>, secundum philosophum, in V Ethic. | |
| 1037 Manifestum est autem quod cognitio prudentiae ordinatur ad | |
| 1038 operationes virtutum moralium sicut ad finem, est enim recta ratio | |
| 1039 agibilium, ut dicitur in VI Ethic. Unde et fines virtutum moralium | |
| 1040 sunt principia prudentiae, sicut in eodem libro philosophus dicit. | |
| 1041 Sicut ergo dictum est quod virtutes morales in eo qui ordinat eas | |
| 1042 ad quietem contemplationis, pertinent ad vitam contemplativam; ita | |
| 1043 cognitio prudentiae, quae de se ordinatur ad operationes virtutum | |
| 1044 moralium, directe pertinet ad vitam activam. Si tamen prudentia | |
| 1045 proprie sumatur, secundum quod de ea philosophus loquitur. Si autem | |
| 1046 sumatur communius, prout scilicet comprehendit qualemcumque humanam | |
| 1047 cognitionem, sic prudentia quantum ad aliquam sui partem pertineret | |
| 1048 ad vitam contemplativam, secundum quod Tullius dicit, in I de | |
| 1049 Offic., quod <i>qui acutissime et celerrime potest et videre verum | |
| 1050 et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus rite | |
| 53 | 1051 haberi solet</i>.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 ad 1"><a name="46186"><span class="ref">[46186] IIª-IIae, q. 181 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1052 ergo dicendum quod operationes morales specificantur ex fine, ut |
| 1053 supra habitum est. Et ideo ad vitam contemplativam illa cognitio | |
| 1054 pertinet quae finem habet in ipsa cognitione veritatis, cognitio | |
| 1055 autem prudentiae, quae magis habet finem in actu appetitivae | |
| 53 | 1056 virtutis, pertinet ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 ad 2"><a name="46187"><span class="ref">[46187] IIª-IIae, q. 181 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1057 secundum dicendum quod occupatio exterior facit hominem minus |
| 1058 videre in rebus intelligibilibus, quae sunt separatae a | |
| 1059 sensibilibus, in quibus operationes activae vitae consistunt. Sed | |
| 1060 tamen occupatio exterior activae vitae facit hominem magis clare | |
| 1061 videre in iudicio agibilium, quod pertinet ad prudentiam. Tum | |
| 1062 propter experientiam. Tum propter mentis attentionem, quia, ubi | |
| 53 | 1063 intenderis, ibi ingenium valet, ut Sallustius dicit.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 ad 3"><a name="46188"><span class="ref">[46188] IIª-IIae, q. 181 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1064 dicendum quod prudentia dicitur esse media inter virtutes |
| 1065 intellectuales et morales quantum ad hoc, quod in subiecto convenit | |
| 1066 cum virtutibus intellectualibus, in materia autem totaliter | |
| 1067 convenit cum moralibus. Illud autem tertium genus vivendi medium | |
| 1068 est inter activam vitam et contemplativam quantum ad ea circa quae | |
| 1069 occupatur, quia quandoque occupatur in contemplatione veritatis, | |
| 53 | 1070 quandoque autem occupatur circa exteriora.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 181 a. 3 arg. 1"><a name="46189"><span class="ref">[46189] IIª-IIae, q. 181 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1071 tertium sic proceditur. Videtur quod docere non sit actus vitae |
| 1072 activae, sed contemplativae. Dicit enim Gregorius, super Ezech., | |
| 1073 quod <i>viri perfecti bona caelestia quae contemplari potuerunt, | |
| 1074 fratribus denuntiant, eorumque animos in amorem intimae claritatis | |
| 1075 accendunt</i>. Sed hoc pertinet ad doctrinam. Ergo docere est actus | |
| 53 | 1076 vitae contemplativae.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 arg. 2"><a name="46190"><span class="ref">[46190] IIª-IIae, q. 181 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1077 Praeterea, ad idem genus vitae videtur reduci actus et habitus. Sed |
| 1078 docere est actus sapientiae, dicit enim philosophus, in principio | |
| 1079 Metaphys., quod <i>signum scientis est posse docere</i>. Cum ergo | |
| 1080 sapientia vel scientia pertineat ad vitam contemplativam, videtur | |
| 53 | 1081 quod etiam doctrina ad vitam contemplativam pertineat.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 arg. 3"><a name="46191"><span class="ref">[46191] IIª-IIae, q. 181 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1082 Praeterea, sicut contemplatio est actus vitae contemplativae, ita |
| 1083 et oratio. Sed oratio qua quis orat pro alio, nihilominus pertinet | |
| 1084 ad vitam contemplativam. Ergo quod aliquis veritatem meditatam in | |
| 1085 alterius notitiam per doctrinam deducat, videtur ad vitam | |
| 53 | 1086 contemplativam pertinere.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 s. c."><a name="46192"><span class="ref">[46192] IIª-IIae, q. 181 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1087 contra est quod Gregorius dicit, super Ezech., <i>activa vita est |
| 1088 panem esurienti tribuere, verbo sapientiae nescientem | |
| 53 | 1089 docere</i>.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 co."><a name="46193"><span class="ref">[46193] IIª-IIae, q. 181 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1090 dicendum quod actus doctrinae habet duplex obiectum, fit enim |
| 1091 doctrina per locutionem; locutio autem est signum audibile | |
| 1092 interioris conceptus. Est igitur unum obiectum doctrinae id quod | |
| 1093 est materia sive obiectum interioris conceptionis. Et quantum ad | |
| 1094 hoc obiectum, quandoque doctrina pertinet ad vitam activam, | |
| 1095 quandoque ad contemplativam, ad activam quidem, quando homo | |
| 1096 interius concipit aliquam veritatem ut per eam in exteriori actione | |
| 1097 dirigatur; ad contemplativam autem, quando homo interius concipit | |
| 1098 aliquam veritatem intelligibilem in cuius consideratione et amore | |
| 1099 delectatur. Unde Augustinus dicit, in libro de verbis Dom., eligant | |
| 1100 sibi partem meliorem, scilicet vitae contemplativae; vacent verbo, | |
| 1101 inhient doctrinae dulcedini, occupentur circa scientiam salutarem, | |
| 1102 ubi manifeste dicit doctrinam ad vitam contemplativam pertinere. | |
| 1103 Aliud vero obiectum doctrinae est ex parte sermonis audibilis. Et | |
| 1104 sic obiectum doctrinae est ipse audiens. Et quantum ad hoc | |
| 1105 obiectum, omnis doctrina pertinet ad vitam activam, ad quam | |
| 53 | 1106 pertinent exteriores actiones.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 ad 1"><a name="46194"><span class="ref">[46194] IIª-IIae, q. 181 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1107 ergo dicendum quod auctoritas illa expresse loquitur de doctrina |
| 1108 quantum ad materiam, prout versatur circa considerationem et amorem | |
| 53 | 1109 veritatis.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 ad 2"><a name="46195"><span class="ref">[46195] IIª-IIae, q. 181 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1110 secundum dicendum quod habitus et actus communicant in obiecto. Et |
| 1111 ideo manifeste illa ratio procedit ex parte materiae interioris | |
| 1112 conceptus. In tantum enim ad sapientem vel scientem pertinet posse | |
| 1113 docere, in quantum potest interiorem conceptum verbis exprimere, ad | |
| 53 | 1114 hoc quod possit alium adducere ad intellectum veritatis.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 ad 3"><a name="46196"><span class="ref">[46196] IIª-IIae, q. 181 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1115 dicendum quod ille qui orat pro alio, nihil agit erga illum pro quo |
| 1116 orat, sed solum erga Deum, qui est intelligibilis veritas. Sed ille | |
| 1117 qui alium docet, aliquid circa eum agit exteriori actione. Unde non | |
| 53 | 1118 est similis ratio de utroque.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 181 a. 4 arg. 1"><a name="46197"><span class="ref">[46197] IIª-IIae, q. 181 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1119 quartum sic proceditur. Videtur quod vita activa maneat post hanc |
| 1120 vitam. Ad vitam enim activam pertinent actus virtutum moralium, ut | |
| 1121 dictum est. Sed virtutes morales permanent post hanc vitam, ut | |
| 1122 Augustinus dicit, XIV de Trin. Ergo vita activa permanet post hanc | |
| 53 | 1123 vitam.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 arg. 2"><a name="46198"><span class="ref">[46198] IIª-IIae, q. 181 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1124 Praeterea, docere alios pertinet ad vitam activam, ut dictum est. |
| 1125 Sed in futura vita, in qua similes erimus Angelis, poterit esse | |
| 1126 doctrina, sicut et in Angelis esse videtur, quorum unus alium | |
| 1127 illuminat, purgat et perficit, quod refertur ad scientiae | |
| 1128 assumptionem, ut patet per Dionysium, VII cap. Cael. Hier. Ergo | |
| 53 | 1129 videtur quod vita activa remanet post hanc vitam.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 arg. 3"><a name="46199"><span class="ref">[46199] IIª-IIae, q. 181 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1130 Praeterea, illud quod de se est durabilius, magis videtur posse |
| 1131 post hanc vitam remanere. Sed vita activa videtur esse de se | |
| 1132 durabilior, dicit enim Gregorius, super Ezech., quod <i>in vita | |
| 1133 activa fixi permanere possumus, in contemplativa autem intenta | |
| 1134 mente manere nullo modo valemus</i>. Ergo multo magis vita activa | |
| 53 | 1135 potest manere post hanc vitam quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 s. c."><a name="46200"><span class="ref">[46200] IIª-IIae, q. 181 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1136 contra est quod Gregorius dicit, super Ezech., <i>cum praesenti |
| 1137 saeculo vita aufertur activa, contemplativa autem hic incipitur ut | |
| 53 | 1138 in caelesti patria perficiatur</i>.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 co."><a name="46201"><span class="ref">[46201] IIª-IIae, q. 181 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1139 dicendum quod, sicut dictum est, activa vita habet finem in |
| 1140 exterioribus actibus, qui si referuntur ad quietem contemplationis, | |
| 1141 iam pertinent ad vitam contemplativam. In futura autem vita | |
| 1142 beatorum cessabit occupatio exteriorum actuum, et si qui actus | |
| 1143 exteriores sint, referentur ad finem contemplationis. Ut enim | |
| 1144 Augustinus dicit, in fine de Civ. Dei, <i>ibi vacabimus et | |
| 1145 videbimus; videbimus et amabimus; amabimus et laudabimus</i>. Et in | |
| 1146 eodem libro praemittit quod <i>Deus ibi sine fine videbitur, sine | |
| 1147 fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, hic | |
| 53 | 1148 affectus, hic actus erit omnibus</i>.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 ad 1"><a name="46202"><span class="ref">[46202] IIª-IIae, q. 181 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1149 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutes morales |
| 1150 manebunt non secundum actus quos habent circa ea quae sunt ad | |
| 1151 finem, sed secundum actus quos habent circa finem. Huiusmodi autem | |
| 1152 actus sunt secundum quod constituunt quietem contemplationis. Quam | |
| 1153 Augustinus in praemissis verbis significat per vacationem, quae est | |
| 1154 intelligenda non solum ab exterioribus tumultibus, sed etiam ab | |
| 53 | 1155 interiori perturbatione passionum.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 ad 2"><a name="46203"><span class="ref">[46203] IIª-IIae, q. 181 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1156 secundum dicendum quod vita contemplativa, sicut supra dictum est, |
| 1157 praecipue consistit in contemplatione Dei. Et quantum ad hoc, unus | |
| 1158 Angelus alium non docet, quia, ut dicitur Matth. XVIII de Angelis | |
| 1159 pusillorum, qui sunt inferioris ordinis, quod semper vident faciem | |
| 1160 patris. Et sic etiam in futura vita nullus hominum alium docebit de | |
| 1161 Deo, sed omnes videbimus eum sicuti est, ut habetur I Ioan. III. Et | |
| 1162 hoc est quod dicitur Ierem. XXXI, <i>non docebit ultra vir proximum | |
| 1163 suum, dicens, cognosce dominum, omnes enim cognoscent me, a minimo | |
| 1164 eorum usque ad maximum</i>. Sed de his quae pertinent ad | |
| 1165 dispensationem ministeriorum Dei, unus Angelus docet alium, | |
| 1166 purgando, illuminando et perficiendo. Et secundum hoc, aliquid | |
| 1167 habent de vita activa quandiu mundus durat, ex hoc quod | |
| 1168 administrationi inferioris creaturae intendunt. Quod significatur | |
| 1169 per hoc quod Iacob vidit Angelos in scala ascendentes, quod | |
| 1170 pertinet ad contemplationem, et descendentes, quod pertinet ad | |
| 1171 actionem. Sed sicut dicit Gregorius, II Moral., <i>non sic a divina | |
| 1172 visione foris exeunt ut internae contemplationis gaudiis | |
| 1173 priventur</i>. Et ideo in eis non distinguitur vita activa a | |
| 1174 contemplativa, sicut in nobis, qui per opera activa impedimur a | |
| 1175 contemplatione. Non autem promittitur nobis similitudo Angelorum | |
| 1176 quantum ad administrationem inferioris creaturae, quae nobis non | |
| 1177 competit secundum ordinem naturae nostrae, sicut competit Angelis, | |
| 53 | 1178 sed secundum visionem Dei.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 ad 3"><a name="46204"><span class="ref">[46204] IIª-IIae, q. 181 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1179 dicendum quod durabilitas vitae activae in statu praesenti excedens |
| 1180 durabilitatem vitae contemplativae, non provenit ex proprietate | |
| 1181 utriusque vitae secundum se consideratae, sed ex defectu nostro, | |
| 1182 qui ex corporis gravitate retrahimur ab altitudine contemplationis. | |
| 1183 Unde ibidem subdit Gregorius quod <i>ipsa sua infirmitate ab | |
| 1184 immensitate tantae celsitudinis repulsus animus in semetipso | |
| 53 | 1185 relabitur</i>.</p></div></div><div class="q" id="q182"><h2>Quaestio 182</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 182 pr."><a name="46205"><span class="ref">[46205] IIª-IIae, q. 182 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1186 considerandum est de comparatione vitae activae ad contemplativam. |
| 1187 Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, quae sit potior sive | |
| 1188 dignior. Secundo, quae sit maioris meriti. Tertio, utrum vita | |
| 1189 contemplativa impediatur per activam. Quarto, de ordine | |
| 53 | 1190 utriusque.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 182 a. 1 arg. 1"><a name="46206"><span class="ref">[46206] IIª-IIae, q. 182 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1191 primum sic proceditur. Videtur quod vita activa sit potior quam |
| 1192 contemplativa. <i>Quod enim est meliorum, videtur esse melius</i>, | |
| 1193 ut philosophus dicit, in III Topic. Sed vita activa pertinet ad | |
| 1194 maiores, scilicet ad praelatos, qui sunt in honore et potestate | |
| 1195 constituti, unde Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, quod <i>in | |
| 1196 actione non amandus est honor in hac vita, sive potentia</i>. Ergo | |
| 53 | 1197 videtur quod vita activa sit potior quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 arg. 2"><a name="46207"><span class="ref">[46207] IIª-IIae, q. 182 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1198 Praeterea, in omnibus habitibus et actibus praecipere pertinet ad |
| 1199 potiorem, sicut militaris, tanquam potior, praecipit frenorum | |
| 1200 factrici. Sed ad vitam activam pertinet disponere et praecipere de | |
| 1201 contemplativa, ut patet per id quod dicitur Moysi, Exod. XIX, | |
| 1202 <i>descende, et contestare populum, ne forte velit transcendere | |
| 1203 propositos terminos ad videndum Deum</i>. Ergo vita activa est | |
| 53 | 1204 potior quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 arg. 3"><a name="46208"><span class="ref">[46208] IIª-IIae, q. 182 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1205 Praeterea, nullus debet abstrahi a maiori ut applicetur minoribus, |
| 1206 apostolus enim dicit, I ad Cor. XII, <i>aemulamini charismata | |
| 1207 meliora</i>. Sed aliqui abstrahuntur a statu vitae contemplativae | |
| 1208 et occupantur circa vitam activam, ut patet de illis qui | |
| 1209 transferuntur ad statum praelationis. Ergo videtur quod vita activa | |
| 53 | 1210 sit potior quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 s. c."><a name="46209"><span class="ref">[46209] IIª-IIae, q. 182 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1211 contra est quod dominus dicit, Luc. X, <i>Maria optimam partem |
| 1212 elegit, quae non auferetur ab ea</i>. Per Mariam autem significatur | |
| 1213 vita contemplativa. Ergo contemplativa vita potior est quam | |
| 53 | 1214 activa.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 co."><a name="46210"><span class="ref">[46210] IIª-IIae, q. 182 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1215 dicendum quod nihil prohibet aliquid secundum se esse excellentius |
| 1216 quod tamen secundum aliquid ab alio superatur. Dicendum est ergo | |
| 1217 quod vita contemplativa simpliciter melior est quam activa. Quod | |
| 1218 philosophus, in X Ethic., probat octo rationibus. Quarum prima est, | |
| 1219 quia vita contemplativa convenit homini secundum illud quod est | |
| 1220 optimum in ipso, scilicet secundum intellectum, et respectu | |
| 1221 propriorum obiectorum, scilicet intelligibilium, vita autem activa | |
| 1222 occupatur circa exteriora. Unde Rachel, per quam significatur vita | |
| 1223 contemplativa, interpretatur visum principium, vita autem activa | |
| 1224 significatur per Liam, quae erat lippis oculis, ut Gregorius dicit, | |
| 1225 VI Moral. Secundo, quia vita contemplativa potest esse magis | |
| 1226 continua, licet non quantum ad summum contemplationis gradum, sicut | |
| 1227 supra dictum est. Unde et Maria, per quam significatur vita | |
| 1228 contemplativa, describitur secus pedes domini assidue sedens. | |
| 1229 Tertio, quia maior est delectatio vitae contemplativae quam | |
| 1230 activae. Unde Augustinus dicit, in libro de verbis Dom., quod | |
| 1231 <i>Martha turbabatur, Maria epulabatur</i>. Quarto, quia in vita | |
| 1232 contemplativa est homo magis sibi sufficiens, quia paucioribus ad | |
| 1233 eam indiget. Unde dicitur Luc. X, <i>Martha, Martha, sollicita es | |
| 1234 et turbaris erga plurima</i>. Quinto, quia vita contemplativa magis | |
| 1235 propter se diligitur, vita autem activa ad aliud ordinatur. Unde in | |
| 1236 Psalmo dicitur, <i>unam petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem | |
| 1237 in domo domini omnibus diebus vitae meae, ut videam voluntatem | |
| 1238 domini</i>. Sexto, quia vita contemplativa consistit in quadam | |
| 1239 vacatione et quiete, secundum illud Psalmi, <i>vacate, et videte | |
| 1240 quoniam ego sum Deus</i>. Septimo, quia vita contemplativa est | |
| 1241 secundum divina, vita autem activa secundum humana. Unde Augustinus | |
| 1242 dicit, in libro de verbis Dom., <i>in principio erat verbum, ecce | |
| 1243 quod Maria audiebat. Verbum caro factum est, ecce cui Martha | |
| 1244 ministrabat</i>. Octavo, quia vita contemplativa est secundum id | |
| 1245 quod est magis proprium homini, idest secundum intellectum, in | |
| 1246 operationibus autem vitae activae communicant etiam inferiores | |
| 1247 vires, quae sunt nobis et brutis communes. Unde in Psalmo, postquam | |
| 1248 dictum est, <i>homines et iumenta salvabis, domine</i>, subditur id | |
| 1249 quod est hominibus speciale, <i>in lumine tuo videbimus lumen</i>. | |
| 1250 Nonam rationem addit dominus, Luc. X, cum dicit, <i>optimam partem | |
| 1251 elegit Maria, quae non auferetur ab ea</i>. Quod exponens | |
| 1252 Augustinus, in libro de verbis Dom., dicit, <i>non tu malam, sed | |
| 1253 illa meliorem. Audi unde meliorem, quia non auferetur ab ea. A te | |
| 1254 auferetur aliquando onus necessitatis, aeterna est dulcedo | |
| 1255 veritatis</i>. Secundum quid tamen, et in casu, magis est eligenda | |
| 1256 vita activa, propter necessitatem praesentis vitae. Sicut etiam | |
| 1257 philosophus dicit, in III Topic., quod <i>philosophari est melius | |
| 53 | 1258 quam ditari, sed ditari melius est necessitatem patienti</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 ad 1"><a name="46211"><span class="ref">[46211] IIª-IIae, q. 182 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1259 ergo dicendum quod ad praelatos non solum pertinet vita activa, sed |
| 1260 etiam debent esse excellentes in vita contemplativa. Unde Gregorius | |
| 1261 dicit, in pastorali, <i>sit rector actione praecipuus, prae cunctis | |
| 53 | 1262 in contemplatione suspensus</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 ad 2"><a name="46212"><span class="ref">[46212] IIª-IIae, q. 182 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1263 secundum dicendum quod vita contemplativa in quadam animi libertate |
| 1264 consistit. Dicit enim Gregorius, super Ezech., quod <i>vita | |
| 1265 contemplativa ad quandam mentis libertatem transit, temporalia non | |
| 1266 cogitans, sed aeterna</i>. Et Boetius dicit, in V de Consolat., | |
| 1267 <i>humanas animas liberiores esse necesse est cum se in mentis | |
| 1268 divinae speculatione conservant, minus vero, cum dilabuntur ad | |
| 1269 corpora</i>. Unde patet quod vita activa non directe praecipit | |
| 1270 vitae contemplativae, sed, disponendo ad vitam contemplativam, | |
| 1271 praecipit quaedam opera vitae activae; in quo magis servit | |
| 1272 contemplativae vitae quam dominetur. Et hoc est quod Gregorius | |
| 1273 dicit, super Ezech., quod <i>activa vita servitus, contemplativa | |
| 53 | 1274 autem libertas vocatur</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 ad 3"><a name="46213"><span class="ref">[46213] IIª-IIae, q. 182 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1275 dicendum quod ad opera vitae activae interdum aliquis a |
| 1276 contemplatione avocatur propter aliquam necessitatem praesentis | |
| 1277 vitae, non tamen hoc modo quod cogatur aliquis totaliter | |
| 1278 contemplationem deserere. Unde Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, | |
| 1279 <i>otium sanctum quaerit caritas veritatis, negotium iustum, | |
| 1280 scilicet vitae activae, suscipit necessitas caritatis. Quam | |
| 1281 sarcinam si nullus imponit, percipiendae atque intuendae vacandum | |
| 1282 est veritati. Si autem imponitur, suscipienda est, propter | |
| 1283 caritatis necessitatem. Sed nec sic omnino veritatis delectatio | |
| 1284 deserenda est, ne subtrahatur illa suavitas, et opprimat ista | |
| 1285 necessitas</i>. Et sic patet quod, cum aliquis a contemplativa vita | |
| 1286 ad activam vocatur, non hoc fit per modum subtractionis, sed per | |
| 53 | 1287 modum additionis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 182 a. 2 arg. 1"><a name="46214"><span class="ref">[46214] IIª-IIae, q. 182 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1288 secundum sic proceditur. Videtur quod vita activa sit maioris |
| 1289 meriti quam contemplativa. Meritum enim dicitur respectu mercedis. | |
| 1290 Merces autem debetur labori, secundum illud I ad Cor. III, | |
| 1291 <i>unusquisque propriam mercedem accipiet secundum suum | |
| 1292 laborem</i>. Sed vitae activae attribuitur labor, contemplativae | |
| 1293 vero quies, dicit enim Gregorius, super Ezech., <i>omnis qui ad | |
| 1294 Deum convertitur, prius necesse est ut desudet in labore, idest | |
| 1295 Liam accipiat, ut post ad videndum principium in Rachel amplexibus | |
| 1296 requiescat</i>. Ergo vita activa est maioris meriti quam | |
| 53 | 1297 contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 arg. 2"><a name="46215"><span class="ref">[46215] IIª-IIae, q. 182 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1298 Praeterea, vita contemplativa est quaedam inchoatio futurae |
| 1299 felicitatis. Unde super illud Ioan. ult., sic eum volo manere donec | |
| 1300 veniam, dicit Augustinus, <i>hoc apertius dici potest, perfecta me | |
| 1301 sequatur actio, informata meae passionis exemplo, inchoata vero | |
| 1302 contemplatio maneat donec venio, perficienda cum venero</i>. Et | |
| 1303 Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>contemplativa vita hic | |
| 1304 incipitur, ut in caelesti patria perficiatur</i>. Sed in illa | |
| 1305 futura vita non erit status merendi, sed recipiendi pro meritis. | |
| 1306 Ergo vita contemplativa minus videtur habere de ratione meriti quam | |
| 53 | 1307 vita activa, sed plus habet de ratione praemii.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 arg. 3"><a name="46216"><span class="ref">[46216] IIª-IIae, q. 182 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1308 Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>nullum |
| 1309 sacrificium est Deo magis acceptum quam zelus animarum</i>. Sed per | |
| 1310 zelum animarum aliquis se convertit ad studia activae vitae. Ergo | |
| 1311 videtur quod vita contemplativa non sit maioris meriti quam | |
| 53 | 1312 activa.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 s. c."><a name="46217"><span class="ref">[46217] IIª-IIae, q. 182 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1313 contra est quod Gregorius dicit, in VI Moral., <i>magna sunt |
| 53 | 1314 activae vitae merita, sed contemplativae potiora</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 co."><a name="46218"><span class="ref">[46218] IIª-IIae, q. 182 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1315 dicendum quod radix merendi est caritas, sicut supra habitum est. |
| 1316 Cum autem caritas consistat in dilectione Dei et proximi, sicut | |
| 1317 supra habitum est, diligere Deum secundum se est magis meritorium | |
| 1318 quam diligere proximum, ut ex supra dictis patet. Et ideo illud | |
| 1319 quod directius pertinet ad dilectionem Dei, magis est meritorium ex | |
| 1320 suo genere quam id quod directe pertinet ad dilectionem proximi | |
| 1321 propter Deum. Vita autem contemplativa directe et immediate | |
| 1322 pertinet ad dilectionem Dei, dicit enim Augustinus, XIX de Civ. | |
| 1323 Dei, quod otium sanctum, scilicet contemplativae vitae, quaerit | |
| 1324 caritas veritatis, scilicet divinae; cui potissime vita | |
| 1325 contemplativa insistit, sicut dictum est. Vita autem activa | |
| 1326 ordinatur directius ad dilectionem proximi, quia satagit circa | |
| 1327 frequens ministerium, ut dicitur Luc. X. Et ideo ex suo genere | |
| 1328 contemplativa vita est maioris meriti quam activa. Et hoc est quod | |
| 1329 Gregorius dicit, in III Homil. Ezech., <i>contemplativa est maior | |
| 1330 merito quam activa, quia haec in usu praesentis operis laborat</i>, | |
| 1331 in quo scilicet necesse est proximis subvenire; <i>illa vero sapore | |
| 1332 intimo venturam iam requiem degustat</i>, scilicet in | |
| 1333 contemplatione Dei. Potest tamen contingere quod aliquis in | |
| 1334 operibus vitae activae plus meretur quam alius in operibus vitae | |
| 1335 contemplativae, puta si propter abundantiam divini amoris, ut eius | |
| 1336 voluntas impleatur propter ipsius gloriam, interdum sustinet a | |
| 1337 dulcedine divinae contemplationis ad tempus separari. Sicut | |
| 1338 apostolus dicebat, Rom. IX, <i>optabam ego ipse anathema esse a | |
| 1339 Christo pro fratribus meis</i>, quod exponens Chrysostomus, in | |
| 1340 libro de Compunct., dicit, <i>ita totam mentem eius demerserat amor | |
| 1341 Christi, ut etiam hoc quod ei prae ceteris omnibus amabilius erat, | |
| 1342 esse cum Christo, rursus idipsum, quia ita placeret Christo, | |
| 53 | 1343 contemneret</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 ad 1"><a name="46219"><span class="ref">[46219] IIª-IIae, q. 182 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1344 ergo dicendum quod labor exterior operatur ad augmentum praemii |
| 1345 accidentalis, sed augmentum meriti respectu praemii essentialis | |
| 1346 consistit principaliter in caritate. Cuius quoddam signum est labor | |
| 1347 exterior toleratus propter Christum, sed multo expressius eius | |
| 1348 signum est quod aliquis, praetermissis omnibus quae ad hanc vitam | |
| 53 | 1349 pertinent, soli divinae contemplationi vacare delectetur.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 ad 2"><a name="46220"><span class="ref">[46220] IIª-IIae, q. 182 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1350 secundum dicendum quod in statu felicitatis futurae homo pervenit |
| 1351 ad perfectum, et ideo non relinquitur locus proficiendi per | |
| 1352 meritum. Si tamen relinqueretur, esset efficacius meritum, propter | |
| 1353 caritatem maiorem. Sed contemplatio praesentis vitae cum quadam | |
| 1354 imperfectione est, et adhuc habet quo proficiat. Et ideo non tollit | |
| 1355 rationem merendi, sed augmentum meriti facit, propter maius | |
| 53 | 1356 exercitium caritatis divinae.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 ad 3"><a name="46221"><span class="ref">[46221] IIª-IIae, q. 182 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1357 dicendum quod sacrificium spiritualiter Deo offertur cum aliquid ei |
| 1358 exhibetur. Inter omnia autem bona hominis Deus maxime acceptat | |
| 1359 bonum humanae animae, ut hoc sibi in sacrificium offeratur. Offerre | |
| 1360 autem debet aliquis Deo, primo quidem, animam suam, secundum illud | |
| 1361 Eccli. XXX, miserere animae tuae placens Deo, secundo autem, animas | |
| 1362 aliorum, secundum illud Apoc. ult., qui audit, dicat, veni. Quanto | |
| 1363 autem homo animam suam vel alterius propinquius Deo coniungit, | |
| 1364 tanto sacrificium est Deo magis acceptum. Unde magis acceptum est | |
| 1365 Deo quod aliquis animam suam et aliorum applicet contemplationi, | |
| 1366 quam actioni. Per hoc ergo quod dicitur quod nullum sacrificium est | |
| 1367 Deo magis acceptum quam zelus animarum, non praefertur meritum | |
| 1368 vitae activae merito vitae contemplativae, sed ostenditur magis | |
| 1369 esse meritorium si quis offerat Deo animam suam et aliorum, quam | |
| 53 | 1370 quaecumque alia exteriora dona.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 182 a. 3 arg. 1"><a name="46222"><span class="ref">[46222] IIª-IIae, q. 182 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1371 tertium sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa impediatur |
| 1372 per activam. Ad vitam enim contemplativam necessaria est quaedam | |
| 1373 vacatio mentis, secundum illud Psalmi, vacate, et videte quoniam | |
| 1374 ego sum Deus. Sed vita activa habet inquietudinem, secundum illud | |
| 1375 Luc. X, <i>Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga | |
| 53 | 1376 plurima</i>. Ergo vita activa contemplativam impedit.</p><p title="II-II q. 182 a. 3 arg. 2"><a name="46223"><span class="ref">[46223] IIª-IIae, q. 182 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1377 Praeterea, ad vitam contemplativam requiritur claritas visionis. |
| 1378 Sed vita activa impedit visionis claritatem, dicit enim Gregorius, | |
| 1379 super Ezech., quod <i>lippa est et fecunda, quia, dum occupatur in | |
| 1380 opere, minus videt</i>. Ergo vita activa impedit | |
| 53 | 1381 contemplativam.</p><p title="II-II q. 182 a. 3 arg. 3"><a name="46224"><span class="ref">[46224] IIª-IIae, q. 182 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1382 Praeterea, unum contrariorum impeditur per aliud. Sed vita activa |
| 1383 et contemplativa videntur contrarietatem habere ad invicem, quia | |
| 1384 vita activa occupatur circa plurima, vita autem contemplativa | |
| 1385 insistit ad contemplandum unum, unde et ex opposito dividuntur. | |
| 53 | 1386 Ergo videtur quod vita contemplativa impediatur per activam.</p><p title="II-II q. 182 a. 3 s. c."><a name="46225"><span class="ref">[46225] IIª-IIae, q. 182 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1387 contra est quod Gregorius dicit, in VI Moral., <i>qui |
| 1388 contemplationis arcem tenere desiderant, prius se in campo per | |
| 53 | 1389 exercitium operis probent</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 3 co."><a name="46226"><span class="ref">[46226] IIª-IIae, q. 182 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1390 dicendum quod vita activa potest considerari quantum ad duo. Uno |
| 1391 modo, quantum ad ipsum studium et exercitium exteriorum actionum. | |
| 1392 Et sic manifestum est quod vita activa impedit contemplativam, | |
| 1393 inquantum impossibile est quod aliquis simul occupetur circa | |
| 1394 exteriores actiones, et divinae contemplationi vacet. Alio modo | |
| 1395 potest considerari vita activa quantum ad hoc quod interiores | |
| 1396 animae passiones componit et ordinat. Et quantum ad hoc, vita | |
| 1397 activa adiuvat ad contemplationem, quae impeditur per | |
| 1398 inordinationem interiorum passionum. Unde Gregorius dicit, in VI | |
| 1399 Moral., <i>cum contemplationis arcem aliqui tenere desiderant, | |
| 1400 prius se in campo per exercitium operis probent, ut sollicite | |
| 1401 sciant si nulla iam mala proximis irrogant, si irrogata a proximis | |
| 1402 aequanimiter portant, si obiectis bonis temporalibus nequaquam mens | |
| 1403 laetitia solvitur, si subtractis non nimio maerore sauciantur. Ac | |
| 1404 deinde perpendant si, cum ad semetipsos introrsus redeunt, in eo | |
| 1405 quod spiritualia rimantur, nequaquam secum rerum corporalium umbras | |
| 1406 trahunt, vel fortasse tractas manu discretionis abigunt</i>. Ex hoc | |
| 1407 ergo exercitium vitae activae confert ad contemplativam, quod | |
| 1408 quietat interiores passiones, ex quibus phantasmata proveniunt, per | |
| 53 | 1409 quae contemplatio impeditur.</p><p title="II-II q. 182 a. 3 ad arg."><a name="46227"><span class="ref">[46227] IIª-IIae, q. 182 a. 3 ad arg.</span></a> Et per |
| 28 | 1410 hoc patet responsio ad obiecta. Nam rationes illae procedunt |
| 1411 quantum ad ipsam occupationem exteriorum actuum, non autem quantum | |
| 53 | 1412 ad effectum, qui est moderatio passionum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 182 a. 4 arg. 1"><a name="46228"><span class="ref">[46228] IIª-IIae, q. 182 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1413 quartum sic proceditur. Videtur quod vita activa non sit prior quam |
| 1414 contemplativa. Vita enim contemplativa directe pertinet ad | |
| 1415 dilectionem Dei, vita autem activa ad dilectionem proximi. Sed | |
| 1416 dilectio Dei praecedit dilectionem proximi, inquantum proximus | |
| 1417 propter Deum diligitur. Ergo videtur quod etiam vita contemplativa | |
| 53 | 1418 sit prior quam activa.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 arg. 2"><a name="46229"><span class="ref">[46229] IIª-IIae, q. 182 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1419 Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., <i>sciendum est quod, |
| 1420 sicut bonus ordo vivendi est ut ab activa in contemplativam | |
| 1421 tendatur, ita plerumque utiliter a contemplativa animus ad activam | |
| 1422 reflectitur</i>. Non ergo simpliciter vita activa est prior quam | |
| 53 | 1423 contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 arg. 3"><a name="46230"><span class="ref">[46230] IIª-IIae, q. 182 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1424 Praeterea, ea quae diversis competunt, non videntur ex necessitate |
| 1425 ordinem habere. Sed vita activa et contemplativa diversis | |
| 1426 competunt, dicit enim Gregorius, in VI Moral., <i>saepe qui | |
| 1427 contemplari Deum quieti poterant, occupationibus pressi ceciderunt, | |
| 1428 et saepe qui occupati bene humanis usibus viverent, gladio suae | |
| 1429 quietis extincti sunt</i>. Non ergo vita activa prior est quam | |
| 53 | 1430 contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 s. c."><a name="46231"><span class="ref">[46231] IIª-IIae, q. 182 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1431 contra est quod Gregorius dicit, in III Homil. Ezech., <i>activa |
| 1432 vita prior est tempore quam contemplativa, quia ex bono opere | |
| 53 | 1433 tenditur ad contemplationem</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 co."><a name="46232"><span class="ref">[46232] IIª-IIae, q. 182 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1434 dicendum quod aliquid dicitur esse prius dupliciter. Uno modo, |
| 1435 secundum suam naturam. Et hoc modo vita contemplativa est prior | |
| 1436 quam activa, inquantum prioribus et melioribus insistit. Unde et | |
| 1437 activam vitam movet et dirigit, ratio enim superior, quae | |
| 1438 contemplationi deputatur, comparatur ad inferiorem, quae deputatur | |
| 1439 actioni, sicut vir ad mulierem, quae est per virum regenda, ut | |
| 1440 Augustinus dicit, XII de Trin. Alio modo est aliquid prius quoad | |
| 1441 nos, quod scilicet est prius in via generationis. Et hoc modo vita | |
| 1442 activa est prior quam contemplativa, quia disponit ad | |
| 1443 contemplativam, ut ex supra dictis patet. Dispositio enim in via | |
| 1444 generationis praecedit formam, quae simpliciter et secundum naturam | |
| 53 | 1445 est prior.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 ad 1"><a name="46233"><span class="ref">[46233] IIª-IIae, q. 182 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1446 ergo dicendum quod vita contemplativa non ordinatur ad qualemcumque |
| 1447 Dei dilectionem, sed ad perfectam. Sed vita activa necessaria est | |
| 1448 ad dilectionem proximi qualemcumque. Unde Gregorius dicit, in III | |
| 1449 Homil. Ezech., <i>sine contemplativa vita intrare possunt ad | |
| 1450 caelestem patriam qui bona quae possunt, operari non negligunt, | |
| 1451 sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari | |
| 1452 quae possunt</i>. Ex quo etiam patet quod vita activa praecedit | |
| 1453 contemplativam, sicut id quod est commune omnium, praecedit in via | |
| 53 | 1454 generationis id quod est proprium perfectorum.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 ad 2"><a name="46234"><span class="ref">[46234] IIª-IIae, q. 182 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1455 secundum dicendum quod a vita activa proceditur ad vitam |
| 1456 contemplativam secundum ordinem generationis, a vita autem | |
| 1457 contemplativa reditur ad vitam activam per viam directionis, ut | |
| 1458 scilicet vita activa per contemplationem dirigatur. Sicut etiam per | |
| 1459 operationes acquiritur habitus, et per habitum acquisitum | |
| 53 | 1460 perfectius aliquis operatur, ut dicitur in II Ethic.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 ad 3"><a name="46235"><span class="ref">[46235] IIª-IIae, q. 182 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1461 dicendum quod illi qui sunt proni ad passiones propter eorum |
| 1462 impetum ad agendum, sunt similiter magis apti ad vitam activam | |
| 1463 propter spiritus inquietudinem. Unde dicit Gregorius, in VI Moral., | |
| 1464 quod <i>nonnulli ita inquieti sunt ut, si vacationem laboris | |
| 1465 habuerint, gravius laborent, quia tanto deteriores cordis tumultus | |
| 1466 tolerant, quanto eis licentius ad cogitationes vacat</i>. Quidam | |
| 1467 vero habent naturaliter animi puritatem et quietem, per quam ad | |
| 1468 contemplationem sunt apti, qui si totaliter actionibus deputentur, | |
| 1469 detrimentum sustinebunt. Unde Gregorius dicit, in VI Moral., quod | |
| 1470 <i>quorundam hominum ita otiosae mentes sunt ut, si eos labor | |
| 1471 occupationis excipiat, in ipsa operationis inchoatione | |
| 1472 succumbant</i>. Sed, sicut ipse postea subdit, <i>saepe et pigras | |
| 1473 mentes amor ad opus excitat; et inquietas in contemplatione timor | |
| 1474 refrenat</i>. Unde et illi qui sunt magis apti ad activam vitam, | |
| 1475 possunt per exercitium activae ad contemplativam praeparari, et | |
| 1476 illi nihilominus qui sunt magis ad contemplativam apti, possunt | |
| 1477 exercitia vitae activae subire, ut per hoc ad contemplationem | |
| 53 | 1478 paratiores reddantur.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 1479 <p><a href="sth3171.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 1480 <a href="sth3183.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 1481 <br/> | |
| 1482 <hr/> | |
| 1483 <br/> | |
| 1484 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 1485 hanc editionem<br/> | |
| 1486 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 1487 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 1488 </div></body> | |
| 1489 </html> |
