Mercurial > hg > Aquinas
view summa/latin/sth3179.html @ 53:d777cc3962f2
div-wrapped
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 28 Dec 2009 13:00:58 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children |
line wrap: on
line source
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> <head> <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> <meta content="Latin" name="language"/> <meta content="public" name="security"/> <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> <meta content="" name="abstract"/> <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. 179-182</title> </head> <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CLXXIX ad CLXXXII</div><div class="centro"> <table summary="Imago" align="center"> <tr> <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> </tr> </table> <br/> <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br/> ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias magneticas<br/> denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> <br/></span><br/> <hr/> <br/> <p><a href="sth3171.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> <a href="sth3183.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> <script type="text/javascript" language="JavaScript"> // <!-- // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); document.write('<OPTION VALUE="#46084">II&ordf;-IIae, q. 179 pr.'); document.write('<OPTION VALUE="#46085">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46086">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46087">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46088">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46089">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46090">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46091">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46092">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 1 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46093">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46094">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46095">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46096">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46097">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46098">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46099">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46100">II&ordf;-IIae, q. 179 a. 2 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46101">II&ordf;-IIae, q. 180 pr.'); document.write('<OPTION VALUE="#46102">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46103">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46104">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46105">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46106">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46107">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46108">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46109">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 1 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46110">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46111">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46112">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46113">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46114">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46115">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46116">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46117">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 2 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46118">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46119">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46120">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46121">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 arg. 4'); document.write('<OPTION VALUE="#46122">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46123">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46124">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46125">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46126">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46127">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 3 ad 4'); document.write('<OPTION VALUE="#46128">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46129">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46130">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46131">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 arg. 4'); document.write('<OPTION VALUE="#46132">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46133">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46134">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46135">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46136">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46137">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 4 ad 4'); document.write('<OPTION VALUE="#46138">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46139">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46140">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46141">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46142">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46143">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46144">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46145">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 5 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46146">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46147">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46148">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46149">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46150">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46151">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46152">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46153">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 6 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46154">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46155">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46156">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46157">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 arg. 4'); document.write('<OPTION VALUE="#46158">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46159">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46160">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46161">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46162">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46163">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 7 ad 4'); document.write('<OPTION VALUE="#46164">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46165">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46166">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46167">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46168">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46169">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46170">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46171">II&ordf;-IIae, q. 180 a. 8 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46172">II&ordf;-IIae, q. 181 pr.'); document.write('<OPTION VALUE="#46173">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46174">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46175">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46176">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46177">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46178">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46179">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46180">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 1 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46181">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46182">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46183">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46184">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46185">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46186">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46187">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46188">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 2 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46189">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46190">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46191">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46192">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46193">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46194">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46195">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46196">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 3 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46197">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46198">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46199">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46200">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46201">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46202">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46203">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46204">II&ordf;-IIae, q. 181 a. 4 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46205">II&ordf;-IIae, q. 182 pr.'); document.write('<OPTION VALUE="#46206">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46207">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46208">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46209">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46210">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46211">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46212">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46213">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 1 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46214">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46215">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46216">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46217">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46218">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46219">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46220">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46221">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 2 ad 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46222">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46223">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46224">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46225">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46226">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46227">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 3 ad'); document.write('<OPTION VALUE="#46228">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 arg. 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46229">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 arg. 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46230">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 arg. 3'); document.write('<OPTION VALUE="#46231">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 s. c.'); document.write('<OPTION VALUE="#46232">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 co.'); document.write('<OPTION VALUE="#46233">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 ad 1'); document.write('<OPTION VALUE="#46234">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 ad 2'); document.write('<OPTION VALUE="#46235">II&ordf;-IIae, q. 182 a. 4 ad 3'); document.write('<\/SELECT>'); document.write('<BR><BR>'); document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); document.write('<\/FORM>'); // --> // </script><br/> <hr/> <br/></div><div class="q" id="q179"><h2>Quaestio 179</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 179 pr."><a name="46084"><span class="ref">[46084] IIª-IIae, q. 179 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de vita activa et contemplativa. Ubi quadruplex consideratio occurrit, quarum prima est de divisione vitae per activam et contemplativam; secunda, de vita contemplativa; tertia, de vita activa; quarta, de comparatione vitae activae ad contemplativam. Circa primum quaeruntur duo. Primo, utrum vita convenienter dividatur per activam et contemplativam. Secundo, utrum divisio sit sufficiens.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 179 a. 1 arg. 1"><a name="46085"><span class="ref">[46085] IIª-IIae, q. 179 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod vita non convenienter dividatur per activam et contemplativam. Anima enim est principium vitae per suam essentiam, dicit enim philosophus, in II de anima, quod vivere viventibus est esse. Actionis autem et contemplationis principium est anima per suas potentias. Ergo videtur quod vita non convenienter dividatur per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 arg. 2"><a name="46086"><span class="ref">[46086] IIª-IIae, q. 179 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, inconvenienter dividitur prius per differentias posterioris. Activum autem et contemplativum, sive speculativum et practicum, sunt differentiae intellectus, ut patet in III de anima. Vivere autem est prius quam intelligere, nam vivere inest viventibus primo secundum animam vegetabilem, ut patet per philosophum, in II de anima. Ergo inconvenienter dividitur vita per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 arg. 3"><a name="46087"><span class="ref">[46087] IIª-IIae, q. 179 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, nomen vitae importat motum, ut patet per Dionysium, VI cap. de Div. Nom. Sed contemplatio consistit magis in quiete, secundum illud Sap. VIII, <i>intrans in domum meam, conquiescam cum illa</i>. Ergo videtur quod vita non convenienter dividatur per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 s. c."><a name="46088"><span class="ref">[46088] IIª-IIae, q. 179 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius, super Ezech., dicit, <i>duae sunt vitae in quibus nos omnipotens Deus per sacrum eloquium erudit, activa videlicet et contemplativa</i>.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 co."><a name="46089"><span class="ref">[46089] IIª-IIae, q. 179 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod illa proprie dicuntur viventia quae ex seipsis moventur seu operantur. Illud autem maxime convenit alicui secundum seipsum, quod est proprium ei, et ad quod maxime inclinatur. Et ideo unumquodque vivens ostenditur vivere ex operatione sibi maxime propria, ad quam maxime inclinatur, sicut plantarum vita dicitur in hoc consistere quod nutriuntur et generant; animalium vero in hoc quod sentiunt et moventur; hominum vero in hoc quod intelligunt et secundum rationem agunt. Unde etiam et in hominibus vita uniuscuiusque hominis videtur esse id in quo maxime delectatur, et cui maxime intendit, et in hoc praecipue vult quilibet convivere amico, ut dicitur in IX Ethic. Quia ergo quidam homines praecipue intendunt contemplationi veritatis, quidam principaliter intendunt exterioribus actionibus, inde est quod vita hominis convenienter dividitur per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 ad 1"><a name="46090"><span class="ref">[46090] IIª-IIae, q. 179 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod propria forma uniuscuiusque faciens ipsum esse in actu, est principium propriae operationis ipsius. Et ideo vivere dicitur esse viventium ex eo quod viventia per hoc quod habent esse per suam formam, tali modo operantur.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 ad 2"><a name="46091"><span class="ref">[46091] IIª-IIae, q. 179 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod vita universaliter sumpta non dividitur per activam et contemplativam, sed vita hominis, qui speciem sortitur ex hoc quod habet intellectum. Et ideo eadem est divisio intellectus et vitae humanae.</p><p title="II-II q. 179 a. 1 ad 3"><a name="46092"><span class="ref">[46092] IIª-IIae, q. 179 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod contemplatio habet quidem quietem ab exterioribus motibus, nihilominus tamen ipsum contemplari est quidam motus intellectus, prout quaelibet operatio dicitur motus; secundum quod philosophus dicit, in III de anima, quod sentire et intelligere sunt motus quidam, prout motus dicitur actus perfecti. Et hoc modo Dionysius, IV cap. de Div. Nom., ponit tres motus animae contemplantis, scilicet rectum, circularem et obliquum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 179 a. 2 arg. 1"><a name="46093"><span class="ref">[46093] IIª-IIae, q. 179 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod vita non sufficienter dividatur per activam et contemplativam. Philosophus enim, in I Ethic. dicit quod tres sunt vitae maxime excellentes, scilicet voluptuosa, civilis, quae videtur esse eadem activae, et contemplativa. Insufficienter ergo dividitur vita per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 arg. 2"><a name="46094"><span class="ref">[46094] IIª-IIae, q. 179 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, Augustinus, XIX de Civ. Dei, ponit tria vitae genera, scilicet otiosum, quod pertinet ad contemplationem; actuosum, quod pertinet ad vitam activam; et addit tertium ex utroque compositum. Ergo videtur quod insufficienter dividatur vita per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 arg. 3"><a name="46095"><span class="ref">[46095] IIª-IIae, q. 179 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, vita hominis diversificatur secundum quod homines diversis actionibus student. Sed plura quam duo sunt humanarum actionum studia. Ergo videtur quod vita debeat in plura membra dividi quam in activum et contemplativum.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 s. c."><a name="46096"><span class="ref">[46096] IIª-IIae, q. 179 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod istae duae vitae significantur per duas uxores Iacob, activa quidem per Liam, contemplativa vero per Rachelem; et per duas mulieres quae dominum hospitio receperunt, contemplativa quidem per Mariam, activa vero per Martham; ut Gregorius dicit, in VI Moral. Non autem esset haec congrua significatio si essent plures quam duae vitae. Ergo sufficienter dividitur vita per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 co."><a name="46097"><span class="ref">[46097] IIª-IIae, q. 179 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, divisio ista datur de vita humana, quae quidem attenditur secundum intellectum. Intellectus autem dividitur per activum et contemplativum, quia finis intellectivae cognitionis vel est ipsa cognitio veritatis, quod pertinet ad intellectum contemplativum; vel est aliqua exterior actio, quod pertinet ad intellectum practicum sive activum. Et ideo vita etiam sufficienter dividitur per activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 ad 1"><a name="46098"><span class="ref">[46098] IIª-IIae, q. 179 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod vita voluptuosa ponit finem in delectatione corporali, quae communis est nobis et brutis. Unde, sicut philosophus ibidem dicit, est vita bestialis. Propter quod, non comprehenditur sub praesenti divisione, prout vita humana dividitur in activam et contemplativam.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 ad 2"><a name="46099"><span class="ref">[46099] IIª-IIae, q. 179 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod media conficiuntur ex extremis, et ideo virtute continentur in eis, sicut tepidum in calido et frigido, et pallidum in albo et nigro. Et similiter sub activo et contemplativo comprehenditur id quod est ex utroque compositum. Et tamen, sicut in quolibet mixto praedominatur aliquod simplicium, ita etiam in medio genere vitae superabundat quandoque quidem contemplativum, quandoque vero activum.</p><p title="II-II q. 179 a. 2 ad 3"><a name="46100"><span class="ref">[46100] IIª-IIae, q. 179 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod omnia studia humanarum actionum, si ordinentur ad necessitatem praesentis vitae secundum rationem rectam, pertinent ad vitam activam, quae per ordinatas actiones consulit necessitati vitae praesentis. Si autem deserviant concupiscentiae cuicumque, pertinent ad vitam voluptuosam, quae non continetur sub vita activa. Humana vero studia quae ordinantur ad considerationem veritatis, pertinent ad vitam contemplativam.</p></div></div><div class="q" id="q180"><h2>Quaestio 180</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 180 pr."><a name="46101"><span class="ref">[46101] IIª-IIae, q. 180 pr.</span></a> Deinde considerandum est de vita contemplativa. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum vita contemplativa pertineat tantum ad intellectum, an consistat etiam in affectu. Secundo, utrum ad vitam contemplativam pertineant virtutes morales. Tertio, utrum vita contemplativa consistat solum in uno actu, aut in pluribus. Quarto, utrum ad vitam contemplativam pertineat consideratio cuiuscumque veritatis. Quinto, utrum vita contemplativa hominis in hoc statu possit elevari usque ad Dei visionem. Sexto, de motibus contemplationis quos Dionysius assignat, quarto capitulo de divinis nominibus. Septimo, de delectatione contemplationis. Octavo, de duratione contemplationis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 180 a. 1 arg. 1"><a name="46102"><span class="ref">[46102] IIª-IIae, q. 180 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa nihil habeat in affectu, sed totum in intellectu. Dicit enim philosophus, in II Metaphys., quod <i>finis contemplationis est veritas</i>. Veritas autem pertinet ad intellectum totaliter. Ergo videtur quod vita contemplativa totaliter in intellectu consistat.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 arg. 2"><a name="46103"><span class="ref">[46103] IIª-IIae, q. 180 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, Gregorius dicit, in VI Moral., quod <i>Rachel, quae interpretatur visum principium, vitam contemplativam significat</i>. Sed visio principii pertinet proprie ad intellectum. Ergo vita contemplativa proprie ad intellectum pertinet.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 arg. 3"><a name="46104"><span class="ref">[46104] IIª-IIae, q. 180 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, Gregorius dicit. Super Ezech. Quod ad vitam contemplativam pertinet ab exteriori actione quiescere. Sed vis affectiva sive appetitiva inclinat ad exteriores actiones. Ergo videtur quod vita contemplativa non pertineat aliquo modo ad vim appetitivam.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 s. c."><a name="46105"><span class="ref">[46105] IIª-IIae, q. 180 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius ibidem dicit, quod <i>contemplativa vita est caritatem Dei et proximi tota mente retinere, et soli desiderio conditoris inhaerere</i>. Sed desiderium et amor ad vim affectivam sive appetitivam pertinet, ut supra habitum est. Ergo etiam vita contemplativa habet aliquid in vi affectiva sive appetitiva.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 co."><a name="46106"><span class="ref">[46106] IIª-IIae, q. 180 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, vita contemplativa illorum esse dicitur qui principaliter intendunt ad contemplationem veritatis. Intentio autem est actus voluntatis, ut supra habitum est, quia intentio est de fine, qui est voluntatis obiectum. Et ideo vita contemplativa, quantum ad ipsam essentiam actionis, pertinet ad intellectum, quantum autem ad id quod movet ad exercendum talem operationem, pertinet ad voluntatem, quae movet omnes alias potentias, et etiam intellectum, ad suum actum, ut supra dictum est. Movet autem vis appetitiva ad aliquid inspiciendum, vel sensibiliter vel intelligibiliter, quandoque quidem propter amorem rei visae, quia, ut dicitur Matth. VI, ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum, quandoque autem propter amorem ipsius cognitionis quam quis ex inspectione consequitur. Et propter hoc Gregorius constituit vitam contemplativam in caritate Dei, inquantum scilicet aliquis ex dilectione Dei inardescit ad eius pulchritudinem conspiciendam. Et quia unusquisque delectatur cum adeptus fuerit id quod amat, ideo vita contemplativa terminatur ad delectationem, quae est in affectu, ex qua etiam amor intenditur.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 ad 1"><a name="46107"><span class="ref">[46107] IIª-IIae, q. 180 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod ex hoc ipso quod veritas est finis contemplationis, habet rationem boni appetibilis et amabilis et delectantis. Et secundum hoc pertinet ad vim appetitivam.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 ad 2"><a name="46108"><span class="ref">[46108] IIª-IIae, q. 180 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod ad ipsam visionem primi principii, scilicet Dei, incitat amor ipsius. Unde Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>vita contemplativa, calcatis curis omnibus, ad videndam faciem sui creatoris inardescit</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 1 ad 3"><a name="46109"><span class="ref">[46109] IIª-IIae, q. 180 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod vis appetitiva movet non solum membra corporalia ad exteriores actiones exercendas, sed etiam intellectum ad exercendum operationem contemplationis, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 180 a. 2 arg. 1"><a name="46110"><span class="ref">[46110] IIª-IIae, q. 180 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod virtutes morales pertineant ad vitam contemplativam. Dicit enim Gregorius, super Ezech., quod <i>contemplativa vita est caritatem quidem Dei et proximi tota mente retinere</i>. Sed omnes virtutes morales, de quarum actibus dantur praecepta legis, reducuntur ad dilectionem Dei et proximi, quia plenitudo legis est dilectio, ut dicitur Rom. XIII. Ergo videtur quod virtutes morales pertineant ad vitam contemplativam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 arg. 2"><a name="46111"><span class="ref">[46111] IIª-IIae, q. 180 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, contemplativa vita praecipue ordinatur ad Dei contemplationem, dicit enim Gregorius, super Ezech., <i>quod, calcatis curis omnibus, ad videndum faciem sui creatoris inardescit</i>. Sed ad hoc nullus potest pervenire nisi per munditiam, quam causat virtus moralis, dicitur enim Matth. V, <i>beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt; et</i> Heb. XII, <i>pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum</i>. Ergo videtur quod virtutes morales pertineant ad vitam contemplativam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 arg. 3"><a name="46112"><span class="ref">[46112] IIª-IIae, q. 180 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>contemplativa vita speciosa est in animo</i> unde significatur per Rachelem, de qua dicitur, Gen. XXIX, quod erat pulchra facie. Sed pulchritudo animi attenditur secundum virtutes morales, et praecipue secundum temperantiam, ut Ambrosius dicit, in I de Offic. Ergo videtur quod virtutes morales pertineant ad vitam contemplativam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 s. c."><a name="46113"><span class="ref">[46113] IIª-IIae, q. 180 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod virtutes morales ordinantur ad exteriores actiones. Sed Gregorius dicit, in VI Moral., quod ad contemplativam vitam pertinet ab exteriori actione quiescere. Ergo virtutes morales non pertinent ad vitam contemplativam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 co."><a name="46114"><span class="ref">[46114] IIª-IIae, q. 180 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod ad vitam contemplativam potest aliquid pertinere dupliciter, uno modo, essentialiter; alio modo, dispositive. Essentialiter quidem virtutes morales non pertinent ad vitam contemplativam. Quia finis contemplativae vitae est consideratio veritatis. Ad virtutes autem morales scire quidem, quod pertinet ad considerationem veritatis, parvam potestatem habet, ut philosophus dicit, in II Ethic. Unde et ipse, in X Ethic., virtutes morales dicit pertinere ad felicitatem activam, non autem ad contemplativam. Dispositive autem virtutes morales pertinent ad vitam contemplativam. Impeditur enim actus contemplationis, in quo essentialiter consistit vita contemplativa, et per vehementiam passionum, per quam abstrahitur intentio animae ab intelligibilibus ad sensibilia; et per tumultus exteriores. Virtutes autem morales impediunt vehementiam passionum, et sedant exteriorum occupationum tumultus. Et ideo virtutes morales dispositive ad vitam contemplativam pertinent.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 ad 1"><a name="46115"><span class="ref">[46115] IIª-IIae, q. 180 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, sicut dictum est, vita contemplativa habet motivum ex parte affectus, et secundum hoc dilectio Dei et proximi requiritur ad vitam contemplativam. Causae autem moventes non intrant essentiam rei, sed disponunt et perficiunt rem. Unde non sequitur quod virtutes morales essentialiter pertineant ad vitam contemplativam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 ad 2"><a name="46116"><span class="ref">[46116] IIª-IIae, q. 180 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod sanctimonia, idest munditia, causatur ex virtutibus quae sunt circa passiones impedientes puritatem rationis. Pax autem causatur ex iustitia, quae est circa operationes, secundum illud Isaiae XXXII, opus iustitiae pax, inquantum scilicet ille qui ab iniuriis aliorum abstinet, subtrahit litigiorum et tumultuum occasiones. Et sic virtutes morales disponunt ad vitam contemplativam, inquantum causant pacem et munditiam.</p><p title="II-II q. 180 a. 2 ad 3"><a name="46117"><span class="ref">[46117] IIª-IIae, q. 180 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod pulchritudo, sicut supra dictum est, consistit in quadam claritate et debita proportione. Utrumque autem horum radicaliter in ratione invenitur, ad quam pertinet et lumen manifestans, et proportionem debitam in aliis ordinare. Et ideo in vita contemplativa, quae consistit in actu rationis, per se et essentialiter invenitur pulchritudo. Unde Sap. VIII de contemplatione sapientiae dicitur, <i>amator factus sum formae illius</i>. In virtutibus autem moralibus invenitur pulchritudo participative, inquantum scilicet participant ordinem rationis, et praecipue in temperantia, quae reprimit concupiscentias maxime lumen rationis obscurantes. Et inde est quod virtus castitatis maxime reddit hominem aptum ad contemplationem, inquantum delectationes venereae maxime deprimunt mentem ad sensibilia, ut Augustinus dicit, in libro Soliloquiorum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 180 a. 3 arg. 1"><a name="46118"><span class="ref">[46118] IIª-IIae, q. 180 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod ad vitam contemplativam pertineant diversi actus. Richardus enim de sancto Victore distinguit <i>inter contemplationem, meditationem et cogitationem</i>. Sed omnia ista videntur ad vitam contemplativam pertinere. Ergo videtur quod vitae contemplativae sint diversi actus.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 arg. 2"><a name="46119"><span class="ref">[46119] IIª-IIae, q. 180 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, apostolus, II ad Cor. III, dicit, <i>nos autem, revelata facie gloriam domini speculantes, transformamur in eandem claritatem</i>. Sed hoc pertinet ad vitam contemplativam. Ergo, praeter tria praedicta, etiam speculatio ad vitam contemplativam pertinet.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 arg. 3"><a name="46120"><span class="ref">[46120] IIª-IIae, q. 180 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, Bernardus dicit, in libro de Consid., quod <i>prima et maxima contemplatio est admiratio maiestatis</i>. Sed admiratio, secundum Damascenum, ponitur species timoris. Ergo videtur quod plures actus ad vitam contemplativam requirantur.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 arg. 4"><a name="46121"><span class="ref">[46121] IIª-IIae, q. 180 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, ad vitam contemplativam pertinere dicuntur oratio, lectio et meditatio. Pertinet etiam ad vitam contemplativam auditus, nam de Maria, per quam vita contemplativa significatur, dicitur, Luc. X, quod <i>sedens secus pedes domini, audiebat verba illius</i>. Ergo videtur quod plures actus ad vitam contemplativam requirantur.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 s. c."><a name="46122"><span class="ref">[46122] IIª-IIae, q. 180 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est quod vita hic dicitur operatio cui homo principaliter intendit. Si igitur sunt plures operationes vitae contemplativae, non erit una vita contemplativa, sed plures.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 co."><a name="46123"><span class="ref">[46123] IIª-IIae, q. 180 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod de vita contemplativa nunc loquimur secundum quod ad hominem pertinet. Haec est autem differentia inter hominem et Angelum, ut patet per Dionysium, VII cap. de Div. Nom., quod Angelus simplici apprehensione veritatem intuetur, homo autem quodam processu ex multis pertingit ad intuitum simplicis veritatis. Sic igitur vita contemplativa unum quidem actum habet in quo finaliter perficitur, scilicet contemplationem veritatis, a quo habet unitatem, habet autem multos actus quibus pervenit ad hunc actum finalem. Quorum quidam pertinent ad acceptionem principiorum, ex quibus procedit ad contemplationem veritatis; alii autem pertinent ad deductionem principiorum in veritatem cuius cognitio inquiritur; ultimus autem completivus actus est ipsa contemplatio veritatis.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 ad 1"><a name="46124"><span class="ref">[46124] IIª-IIae, q. 180 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod cogitatio, secundum Richardum de sancto Victore, pertinere videtur ad multorum inspectionem, ex quibus aliquis colligere intendit unam simplicem veritatem. Unde sub cogitatione comprehendi possunt et perceptiones sensuum, ad cognoscendum aliquos effectus; et imaginationes; et discursus rationis circa diversa signa, vel quaecumque perducentia in cognitionem veritatis intentae. Quamvis secundum Augustinum, XIV de Trin., cogitatio dici possit omnis actualis operatio intellectus. Meditatio vero pertinere videtur ad processum rationis ex principiis aliquibus pertingentis ad veritatis alicuius contemplationem. Et ad idem pertinet consideratio, secundum Bernardum. Quamvis secundum philosophum, in II de anima, omnis operatio intellectus consideratio dicatur. Sed contemplatio pertinet ad ipsum simplicem intuitum veritatis. Unde idem Richardus dicit quod <i>contemplatio est perspicax et liber animi contuitus in res perspiciendas; meditatio autem est intuitus animi in veritatis inquisitione occupatus; cogitatio autem est animi respectus ad evagationem pronus</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 ad 2"><a name="46125"><span class="ref">[46125] IIª-IIae, q. 180 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod, sicut dicit Glossa Augustini ibidem, <i>speculantes dicit a speculo, non a specula</i>. Videre autem aliquid per speculum est videre causam per effectum, in quo eius similitudo relucet. Unde speculatio ad meditationem reduci videtur.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 ad 3"><a name="46126"><span class="ref">[46126] IIª-IIae, q. 180 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod admiratio est species timoris consequens apprehensionem alicuius rei excedentis nostram facultatem. Unde admiratio est actus consequens contemplationem sublimis veritatis. Dictum est enim quod contemplatio in affectu terminatur.</p><p title="II-II q. 180 a. 3 ad 4"><a name="46127"><span class="ref">[46127] IIª-IIae, q. 180 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod homo ad cognitionem veritatis pertingit dupliciter. Uno modo, per ea quae ab alio accipit. Et sic quidem, quantum ad ea quae homo a Deo accipit, necessaria est oratio, secundum illud Sap. VII, <i>invocavi, et venit in me spiritus sapientiae</i>. Quantum vero ad ea quae accipit ab homine, necessarius est auditus, secundum quod accipit ex voce loquentis; et lectio, secundum quod accipit ex eo quod per Scripturam est traditum. Alio modo, necessarium est quod adhibeat proprium studium. Et sic requiritur meditatio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 180 a. 4 arg. 1"><a name="46128"><span class="ref">[46128] IIª-IIae, q. 180 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa non solum consistat in contemplatione Dei, sed etiam in consideratione cuiuscumque veritatis. Dicitur enim in Psalmo, <i>mirabilia opera tua, et anima mea cognoscet nimis</i>. Sed cognitio divinorum operum fit per aliquam veritatis contemplationem. Ergo videtur quod ad vitam contemplativam pertineat non solum divinam veritatem, sed etiam quamlibet aliam contemplari.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 arg. 2"><a name="46129"><span class="ref">[46129] IIª-IIae, q. 180 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, Bernardus, in libro de Consid., dicit quod <i>prima contemplatio est admiratio maiestatis; secunda est iudiciorum Dei; tertia est beneficiorum ipsius; quarta est promissorum</i>. Sed inter haec quatuor solum primum pertinet ad divinam veritatem, alia vero tria pertinent ad effectus ipsius. Ergo vita contemplativa non solum consistit in consideratione divinae veritatis, sed etiam in consideratione veritatis circa divinos effectus.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 arg. 3"><a name="46130"><span class="ref">[46130] IIª-IIae, q. 180 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea Richardus de sancto Victore distinguit sex species contemplationum, quarum prima est secundum solam imaginationem, dum attendimus res corporales; secunda autem est in imaginatione secundum rationem, prout scilicet sensibilium ordinem et dispositionem consideramus; tertia est in ratione secundum imaginationem, quando scilicet per inspectionem rerum visibilium ad invisibilia sublevamur; quarta autem est in ratione secundum rationem, quando scilicet animus intendit invisibilibus, quae imaginatio non novit; quinta autem est supra rationem, quando ex divina revelatione cognoscimus quae humana ratione comprehendi non possunt; sexta autem est supra rationem et praeter rationem, quando scilicet ex divina illuminatione cognoscimus ea quae humanae rationi repugnare videntur, sicut ea quae dicuntur de mysterio Trinitatis. Sed solum ultimum videtur ad divinam veritatem pertinere. Ergo contemplatio non solum respicit divinam veritatem, sed etiam eam quae in creaturis consideratur.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 arg. 4"><a name="46131"><span class="ref">[46131] IIª-IIae, q. 180 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, in vita contemplativa quaeritur contemplatio veritatis inquantum est perfectio hominis. Sed quaelibet veritas est perfectio humani intellectus. Ergo in qualibet contemplatione veritatis consistit vita contemplativa.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 s. c."><a name="46132"><span class="ref">[46132] IIª-IIae, q. 180 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius dicit, in VI Moral., quod <i>in contemplatione principium, quod Deus est, quaeritur</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 co."><a name="46133"><span class="ref">[46133] IIª-IIae, q. 180 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut iam dictum est, ad vitam contemplativam pertinet aliquid dupliciter, uno modo, principaliter; alio modo, secundario vel dispositive. Principaliter quidem ad vitam contemplativam pertinet contemplatio divinae veritatis, quia huiusmodi contemplatio est finis totius humanae vitae. Unde Augustinus dicit, in I de Trin., quod <i>contemplatio Dei promittitur nobis actionum omnium finis, atque aeterna perfectio gaudiorum</i>. Quae quidem in futura vita erit perfecta, quando videbimus eum facie ad faciem, unde et perfecte beatos faciet. Nunc autem contemplatio divinae veritatis competit nobis imperfecte, videlicet per speculum et in aenigmate, unde per eam fit nobis quaedam inchoatio beatitudinis, quae hic incipit ut in futuro terminetur. Unde et philosophus, in X Ethic., in contemplatione optimi intelligibilis ponit ultimam felicitatem hominis. Sed quia per divinos effectus in Dei contemplationem manuducimur, secundum illud Rom. I, <i>invisibilia Dei per ea quae facta sunt, intellecta, conspiciuntur</i>, inde est quod etiam contemplatio divinorum effectuum secundario ad vitam contemplativam pertinet, prout scilicet ex hoc manuducitur homo in Dei cognitionem. Unde Augustinus dicit, in libro de vera Relig., quod <i>in creaturarum consideratione non vana et peritura curiositas est exercenda, sed gradus ad immortalia et semper manentia faciendus</i>. Sic igitur ex praemissis patet quod ordine quodam quatuor ad vitam contemplativam pertinent, primo quidem, virtutes morales; secundo autem, alii actus praeter contemplationem; tertio vero, contemplatio divinorum effectuum; quarto vero completivum est ipsa contemplatio divinae veritatis.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 ad 1"><a name="46134"><span class="ref">[46134] IIª-IIae, q. 180 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod David cognitionem operum Dei quaerebat ut ex hoc manuduceretur in Deum. Unde alibi dicit, <i>meditabor in omnibus operibus tuis, et in factis manuum tuarum meditabor, expandi manus meas ad te</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 ad 2"><a name="46135"><span class="ref">[46135] IIª-IIae, q. 180 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod ex consideratione divinorum iudiciorum manuducitur homo in contemplationem divinae iustitiae, ex consideratione autem divinorum beneficiorum et promissorum, manuducitur homo in cognitionem divinae misericordiae seu bonitatis, quasi per effectus exhibitos vel exhibendos.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 ad 3"><a name="46136"><span class="ref">[46136] IIª-IIae, q. 180 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod per illa sex designantur gradus quibus per creaturas in Dei contemplationem ascenditur. Nam in primo gradu ponitur perceptio ipsorum sensibilium; in secundo vero gradu ponitur progressus a sensibilibus ad intelligibilia; in tertio vero gradu ponitur diiudicatio sensibilium secundum intelligibilia; in quarto vero gradu ponitur absoluta consideratio intelligibilium in quae per sensibilia pervenitur; in quinto vero gradu ponitur contemplatio intelligibilium quae per sensibilia inveniri non possunt, sed per rationem capi possunt; in sexto gradu ponitur consideratio intelligibilium quae ratio nec invenire nec capere potest, quae scilicet pertinent ad sublimem contemplationem divinae veritatis, in qua finaliter contemplatio perficitur.</p><p title="II-II q. 180 a. 4 ad 4"><a name="46137"><span class="ref">[46137] IIª-IIae, q. 180 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod ultima perfectio humani intellectus est veritas divina, aliae autem veritates perficiunt intellectum in ordine ad veritatem divinam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 180 a. 5 arg. 1"><a name="46138"><span class="ref">[46138] IIª-IIae, q. 180 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa, secundum statum huius vitae, possit pertingere ad visionem divinae essentiae. Quia, ut habetur Gen. XXXII, Iacob dixit, <i>vidi Deum facie ad faciem, et salva facta est anima mea</i>. Sed visio faciei est visio divinae essentiae. Ergo videtur quod aliquis per contemplationem in praesenti vita possit se extendere ad videndum Deum per essentiam.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 arg. 2"><a name="46139"><span class="ref">[46139] IIª-IIae, q. 180 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, Gregorius dicit, in VI Moral., quod <i>viri contemplativi ad semetipsos introrsus redeunt, in eo quod spiritualia rimantur, et nequaquam secum rerum corporalium umbras trahunt, vel fortasse tractas manu discretionis abigunt, sed incircumscriptum lumen videre cupientes, cunctas circumscriptionis suae imagines deprimunt, et in eo quod super se contingere appetunt, vincunt quod sunt</i>. Sed homo non impeditur a visione divinae essentiae, quae est lumen incircumscriptum, nisi per hoc quod necesse habet intendere corporalibus phantasmatibus. Ergo videtur quod contemplatio praesentis vitae potest se extendere ad videndum incircumscriptum lumen per essentiam.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 arg. 3"><a name="46140"><span class="ref">[46140] IIª-IIae, q. 180 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, Gregorius, in II Dialog., dicit, <i>animae videnti creatorem angusta est omnis creatura. Vir ergo Dei</i>, scilicet beatus Benedictus, <i>qui in turri globum igneum, Angelos quoque ad caelos redeuntes videbat, haec procul dubio cernere non nisi in Dei lumine poterat</i>. Sed beatus Benedictus adhuc praesenti vita vivebat. Ergo contemplatio praesentis vitae potest se extendere ad videndam Dei essentiam.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 s. c."><a name="46141"><span class="ref">[46141] IIª-IIae, q. 180 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius dicit, super Ezech., <i>quandiu in hac mortali carne vivitur, nullus ita in contemplationis virtute proficit ut in ipso incircumscripti luminis radio mentis oculos infigat</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 co."><a name="46142"><span class="ref">[46142] IIª-IIae, q. 180 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XII super Gen. ad Litt., <i>nemo videns Deum vivit ista vita qua mortaliter vivitur in istis sensibus corporis, sed nisi ab hac vita quisque quodammodo moriatur, sive omnino exiens de corpore sive alienatus a carnalibus sensibus, in illam non subvehitur visionem</i>. Quae supra diligentius pertractata sunt, ubi dictum est de raptu; et in primo, ubi actum est de Dei visione. Sic igitur dicendum est quod in hac vita potest esse aliquis dupliciter. Uno modo, secundum actum, inquantum scilicet actualiter utitur sensibus corporis. Et sic nullo modo contemplatio praesentis vitae potest pertingere ad videndum Dei essentiam. Alio modo potest esse aliquis in hac vita potentialiter, et non secundum actum, inquantum scilicet anima eius est corpori mortali coniuncta ut forma, ita tamen quod non utatur corporis sensibus, aut etiam imaginatione, sicut accidit in raptu. Et sic potest contemplatio huius vitae pertingere ad visionem divinae essentiae. Unde supremus gradus contemplationis praesentis vitae est qualem habuit Paulus in raptu, secundum quem fuit medio modo se habens inter statum praesentis vitae et futurae.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 ad 1"><a name="46143"><span class="ref">[46143] IIª-IIae, q. 180 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, sicut Dionysius, in epistola ad Caium monachum, dicit, <i>si aliquis videns Deum intellexit quod vidit, non ipsum vidit, sed aliquid eorum quae sunt eius</i>. Et Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>nequaquam omnipotens Deus iam in sua claritate conspicitur, sed quiddam sub illa speculatur anima, unde recta proficiat, et post ad visionis eius gloriam pertingat</i>. Per hoc ergo quod Iacob dixit, vidi Deum facie ad faciem, non est intelligendum quod Dei essentiam viderit, sed quod formam, scilicet imaginariam, vidit in qua Deus locutus est ei. Vel, <i>quia per faciem quemlibet agnoscimus, cognitionem Dei</i> faciem eius vocavit, sicut Glossa Gregorii ibidem dicit.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 ad 2"><a name="46144"><span class="ref">[46144] IIª-IIae, q. 180 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod contemplatio humana, secundum statum praesentis vitae, non potest esse absque phantasmatibus, quia connaturale est homini ut species intelligibiles in phantasmatibus videat, sicut philosophus dicit, in III de anima. Sed tamen intellectualis cognitio non sistit in ipsis phantasmatibus, sed in eis contemplatur puritatem intelligibilis veritatis. Et hoc non solum in cognitione naturali, sed etiam in eis quae per revelationem cognoscimus, dicit enim Dionysius, I cap. Cael. Hier., quod <i>Angelorum hierarchias manifestat nobis divina claritas in quibusdam symbolis figuratis</i>; ex cuius virtute restituimur in simplum radium, idest in simplicem cognitionem intelligibilis veritatis. Et sic intelligendum est quod Gregorius dicit, quod contemplantes corporalium rerum umbras non secum trahunt, quia videlicet in eis non sistit eorum contemplatio, sed potius in consideratione intelligibilis veritatis.</p><p title="II-II q. 180 a. 5 ad 3"><a name="46145"><span class="ref">[46145] IIª-IIae, q. 180 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod ex verbis illis Gregorii non datur intelligi quod beatus Benedictus Deum in illa visione per essentiam viderit, sed vult ostendere quod, <i>quia videnti creatorem angusta est omnis creatura</i>, consequens est quod per illustrationem divini luminis de facili possint quaecumque videri. Unde subdit, <i>quamlibet enim parum de luce creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 180 a. 6 arg. 1"><a name="46146"><span class="ref">[46146] IIª-IIae, q. 180 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter operatio contemplationis distinguatur per tres motus, circularem rectum et obliquum, IV cap. de Div. Nom. Contemplatio enim ad quietem pertinet, secundum illud Sap. VIII, <i>intrans in domum meam, conquiescam cum illa</i>. Sed motus quieti opponitur. Non ergo operationes contemplativae vitae per motus designari debent.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 arg. 2"><a name="46147"><span class="ref">[46147] IIª-IIae, q. 180 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, actio contemplativae vitae ad intellectum pertinet, secundum quem homo cum Angelis convenit. Sed in Angelis aliter assignat Dionysius hos motus quam in anima. Dicit enim motum circularem Angeli esse secundum illuminationes pulchri et boni. Motum autem circularem animae secundum plura determinat. Quorum primum est introitus animae ab exterioribus ad seipsam; secundum est quaedam convolutio virtutum ipsius, per quam anima liberatur ab errore et ab exteriori occupatione; tertium autem est unio ad ea quae supra se sunt. Similiter etiam differenter describit motum rectum utriusque. Nam rectum motum Angeli dicit esse secundum quod procedit ad subiectorum providentiam. Motum autem rectum animae ponit in duobus, primo quidem, in hoc quod progreditur ad ea quae sunt circa ipsam; secundo autem, in hoc quod ab exterioribus ad simplices contemplationes elevatur. Sed et motum obliquum diversimode in utrisque determinat. Nam obliquum motum in Angelis assignat ex hoc quod, providendo minus habentibus, manent in identitate circa Deum. Obliquum autem motum animae assignat ex eo quod anima illuminatur divinis cognitionibus rationabiliter et diffuse. Non ergo videntur convenienter assignari operationes contemplationis per modos praedictos.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 arg. 3"><a name="46148"><span class="ref">[46148] IIª-IIae, q. 180 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, Richardus de sancto Victore, in libro de Contempl., ponit multas alias differentias motuum, ad similitudinem volatilium caeli. <i>Quarum quaedam nunc ad altiora se attollunt, nunc autem in inferiora demerguntur, et hoc saepius repetere videntur; aliae vero dextrorsum vel sinistrorsum divertunt multoties; quaedam vero moventur in anteriora vel posteriora frequenter; aliae vero quasi in gyrum vertuntur, secundum latiores vel contractiores circuitus; quaedam vero quasi immobiliter suspensae in uno loco manent</i>. Ergo videtur quod non sint solum tres motus contemplationis.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 s. c."><a name="46149"><span class="ref">[46149] IIª-IIae, q. 180 a. 6 s. c.</span></a> In contrarium est auctoritas Dionysii.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 co."><a name="46150"><span class="ref">[46150] IIª-IIae, q. 180 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, operatio intellectus, in qua contemplatio essentialiter consistit, motus dicitur secundum quod motus est actus perfecti, ut philosophus dicit, in III de anima. Quia enim per sensibilia in cognitionem intelligibilium devenimus, operationes autem sensibiles sine motu non fiunt, inde est quod etiam operationes intelligibiles quasi motus quidam describuntur, et secundum similitudinem diversorum motuum earum differentia assignatur. In motibus autem corporalibus perfectiores et primi sunt locales, ut probatur in VIII Physic. Et ideo sub eorum similitudine potissime operationes intelligibiles describuntur. Quorum quidem sunt tres differentiae, nam quidam est circularis, secundum quem aliquid movetur uniformiter circa idem centrum; alius autem est rectus, secundum quem aliquid procedit ab uno in aliud, tertius autem est obliquus, quasi compositus ex utroque. Et ideo in operationibus intelligibilibus id quod simpliciter habet uniformitatem, attribuitur motui circulari; operatio autem intelligibilis secundum quam proceditur de uno in aliud, attribuitur motui recto; operatio autem intelligibilis habens aliquid uniformitatis simul cum processu ad diversa, attribuitur motui obliquo.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 ad 1"><a name="46151"><span class="ref">[46151] IIª-IIae, q. 180 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod motus corporales exteriores opponuntur quieti contemplationis, quae intelligitur esse ab exterioribus occupationibus. Sed motus intelligibilium operationum ad ipsam quietem contemplationis pertinent.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 ad 2"><a name="46152"><span class="ref">[46152] IIª-IIae, q. 180 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod homo convenit in intellectu cum Angelis in genere, sed vis intellectiva est multo altior in Angelo quam in homine. Et ideo alio modo oportet hos motus in animabus et in Angelis assignare, secundum quod diversimode se habent ad uniformitatem. Intellectus enim Angeli habet cognitionem uniformem secundum duo, primo quidem, quia non acquirit intelligibilem veritatem ex varietate rerum compositarum; secundo, quia non intelligit veritatem intelligibilem discursive, sed simplici intuitu. Intellectus vero animae a sensibilibus rebus accipit intelligibilem veritatem; et cum quodam discursu rationis eam intelligit. Et ideo Dionysius motum circularem in Angelis assignat inquantum uniformiter et indesinenter, absque principio et fine, intuentur Deum, sicut motus circularis, carens principio et fine, uniformiter est circa idem centrum. In anima vero, antequam ad istam uniformitatem perveniatur, exigitur quod duplex eius difformitas amoveatur. Primo quidem, illa quae est ex diversitate exteriorum rerum, prout scilicet relinquit exteriora. Et hoc est quod primo ponit in motu circulari animae introitum ipsius ab exterioribus ad seipsam. Secundo autem oportet quod removeatur secunda difformitas, quae est per discursum rationis. Et hoc idem contingit secundum quod omnes operationes animae reducuntur ad simplicem contemplationem intelligibilis veritatis. Et hoc est quod secundo dicit, quod necessaria est uniformis convolutio intellectualium virtutum ipsius, ut scilicet, cessante discursu, figatur eius intuitus in contemplatione unius simplicis veritatis. Et in hac operatione animae non est error, sicut patet quod circa intellectum primorum principiorum non erratur, quae simplici intuitu cognoscimus. Et tunc, istis duobus praemissis, tertio ponitur uniformitas conformis Angelis, secundum quod, praetermissis omnibus in sola Dei contemplatione persistit. Et hoc est quod dicit, deinde, sicut uniformis facta, unite, idest conformiter, unitis virtutibus, ad pulchrum et bonum manuducitur. Motus autem rectus in Angelis accipi non potest secundum hoc quod in considerando procedat ab uno in aliud, sed solum secundum ordinem suae providentiae, secundum scilicet quod Angelus superior inferiores illuminat per medios. Et hoc est quod dicit, quod in directum moventur Angeli quando procedunt ad subiectorum providentiam, recta omnia transeuntes, idest, secundum ea quae secundum rectum ordinem disponuntur. Sed rectum motum ponit in anima secundum hoc quod ab exterioribus sensibilibus procedit ad intelligibilium cognitionem. Obliquum autem motum ponit in Angelo, compositum ex recto et circulari, inquantum secundum contemplationem Dei inferioribus provident. In anima autem ponit motum obliquum, similiter ex recto et circulari compositum, prout illuminationibus divinis ratiocinando utitur.</p><p title="II-II q. 180 a. 6 ad 3"><a name="46153"><span class="ref">[46153] IIª-IIae, q. 180 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod illae diversitates motuum quae accipiuntur secundum differentiam eius quod est sursum et deorsum, dextrorsum et sinistrorsum, ante et retro, et secundum diversos circuitus, omnes continentur sub motu recto vel obliquo. Nam per omnes designatur discursus rationis. Qui quidem si sit a genere ad speciem, vel a toto ad partem, erit, ut ipse exponit, secundum sursum et deorsum. Si vero sit ab uno oppositorum in aliud, erit secundum dextrorsum et sinistrorsum. Si vero sit a causis in effectus, erit ante et retro. Si vero sit secundum accidentia quae circumstant rem, propinqua vel remota, erit circuitus. Discursus autem rationis, quando est a sensibilibus ad intelligibilia secundum ordinem naturalis rationis, pertinet ad motum rectum; quando autem est secundum illuminationes divinas, pertinet ad motum obliquum; ut ex dictis patet. Sola autem immobilitas quam ponit, pertinet ad motum circularem. Unde patet quod Dionysius multo sufficientius et subtilius motus contemplationis describit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 180 a. 7 arg. 1"><a name="46154"><span class="ref">[46154] IIª-IIae, q. 180 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic proceditur. Videtur quod contemplatio delectationem non habeat. Delectatio enim ad vim appetitivam pertinet. Sed contemplatio principaliter consistit in intellectu. Ergo videtur quod delectatio non pertineat ad contemplationem.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 arg. 2"><a name="46155"><span class="ref">[46155] IIª-IIae, q. 180 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis contentio et omne certamen impedit delectationem. Sed in contemplatione est contentio et certamen, dicit enim Gregorius, super Ezech., quod <i>anima, cum contemplari Deum nititur, velut in quodam certamine posita, modo quasi exsuperat, quia intelligendo et sentiendo, de incircumscripto lumine aliquid degustat, modo succumbit, quia degustando iterum deficit</i>. Ergo vita contemplativa non habet delectationem.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 arg. 3"><a name="46156"><span class="ref">[46156] IIª-IIae, q. 180 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, delectatio sequitur operationem perfectam, ut dicitur in X Ethic. Sed contemplatio viae est imperfecta, secundum illud I ad Cor. XIII, <i>videmus nunc per speculum in aenigmate</i>. Ergo videtur quod vita contemplativa delectationem non habeat.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 arg. 4"><a name="46157"><span class="ref">[46157] IIª-IIae, q. 180 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, laesio corporalis delectationem impedit. Sed contemplatio inducit laesionem corporalem, unde Gen. XXXII dicitur quod Iacob, postquam dixerat, <i>vidi dominum facie ad faciem, claudicabat pede, eo quod tetigerit nervum femoris eius et obstupuerit</i>. Ergo videtur quod in vita contemplativa non sit delectatio.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 s. c."><a name="46158"><span class="ref">[46158] IIª-IIae, q. 180 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est quod de contemplatione sapientiae dicitur, Sap. VIII, <i>non habet amaritudinem conversatio illius, nec taedium convictus eius, sed laetitiam et gaudium</i>. Et Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>contemplativa vita amabilis valde dulcedo est</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 co."><a name="46159"><span class="ref">[46159] IIª-IIae, q. 180 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum quod aliqua contemplatio potest esse delectabilis dupliciter. Uno modo, ratione ipsius operationis, quia unicuique delectabilis est operatio sibi conveniens secundum propriam naturam vel habitum. Contemplatio autem veritatis competit homini secundum suam naturam, prout est animal rationale. Ex quo contingit quod omnes homines ex natura scire desiderant, et per consequens in cognitione veritatis delectantur. Et adhuc magis fit hoc delectabile habenti habitum sapientiae et scientiae, ex quo accidit quod sine difficultate aliquis contemplatur. Alio modo contemplatio redditur delectabilis ex parte obiecti, inquantum scilicet aliquis rem amatam contemplatur, sicut etiam accidit in visione corporali quod delectabilis redditur non solum ex eo quod ipsum videre est delectabile, sed ex eo etiam quod videt quis personam amatam. Quia ergo vita contemplativa praecipue consistit in contemplatione Dei, ad quam movet caritas, ut dictum est; inde est quod in vita contemplativa non solum est delectatio ratione ipsius contemplationis, sed ratione ipsius divini amoris. Et quantum ad utrumque eius delectatio omnem delectationem humanam excedit. Nam et delectatio spiritualis potior est quam carnalis, ut supra habitum est, cum de passionibus ageretur, et ipse amor quo ex caritate Deus diligitur, omnem amorem excedit. Unde et in Psalmo dicitur, <i>gustate, et videte quoniam suavis est dominus</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 ad 1"><a name="46160"><span class="ref">[46160] IIª-IIae, q. 180 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod vita contemplativa, licet essentialiter consistat in intellectu, principium tamen habet in affectu, inquantum videlicet aliquis ex caritate ad Dei contemplationem incitatur. Et quia finis respondet principio inde est quod etiam terminus et finis contemplativae vitae habetur in affectu, dum scilicet aliquis in visione rei amatae delectatur, et ipsa delectatio rei visae amplius excitat amorem. Unde Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>cum quis ipsum quem amat viderit, in amorem ipsius amplius ignescit</i>. Et haec est ultima perfectio contemplativae vitae, ut scilicet non solum divina veritas videatur, sed etiam ut ametur.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 ad 2"><a name="46161"><span class="ref">[46161] IIª-IIae, q. 180 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod contentio vel certamen quod provenit ex contrarietate exterioris rei, impedit illius rei delectationem, non enim aliquis delectatur in re contra quam pugnat. Sed in re pro qua quis pugnat, cum eam homo adeptus fuerit, ceteris paribus, magis in ea delectatur, sicut Augustinus dicit, in VIII Confess., quod <i>quanto fuit maius periculum in praelio, tanto maius est gaudium in triumpho</i>. Non est autem in contemplatione contentio et certamen ex contrarietate veritatis quam contemplamur, sed ex defectu nostri intellectus, et ex corruptibili corpore, quod nos ad inferiora retrahit, secundum illud Sap. IX, <i>corpus, quod corrumpitur, aggravat animam, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem</i>. Et inde est quod quando homo pertingit ad contemplationem veritatis, ardentius eam amat, sed magis odit proprium defectum a gravitate corruptibilis corporis, ut dicat cum apostolo, <i>infelix ego homo. Quis me liberabit de corpore mortis huius?</i> Unde et Gregorius dicit, super Ezech., <i>cum Deus iam per desiderium et intellectum cognoscitur, omnem voluptatem carnis arefacit</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 ad 3"><a name="46162"><span class="ref">[46162] IIª-IIae, q. 180 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod contemplatio Dei in hac vita imperfecta est respectu contemplationis patriae, et similiter delectatio contemplationis viae est imperfecta respectu delectationis contemplationis patriae, de qua dicitur in Psalmo, de torrente voluptatis tuae potabis eos. Sed contemplatio divinorum quae habetur in via, etsi sit imperfecta, est tamen delectabilior omni alia contemplatione quantumcumque perfecta, propter excellentiam rei contemplatae. Unde philosophus dicit, in I de partibus Animal., <i>accidit circa illas honorabiles existentes et divinas substantias minores nobis existere theorias. Sed etsi secundum modicum attingamus eas, tamen, propter honorabilitatem cognoscendi, delectabilius aliquid habent quam quae apud nos omnia</i>. Et hoc est etiam quod Gregorius dicit, super Ezech., <i>contemplativa vita amabilis valde dulcedo est, quae super semetipsam animam rapit, caelestia aperit, spiritualia mentis oculis patefacit</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 7 ad 4"><a name="46163"><span class="ref">[46163] IIª-IIae, q. 180 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod Iacob post contemplationem uno pede claudicabat, quia <i>necesse est ut, debilitato amore saeculi, convalescat aliquis ad amorem Dei</i>, ut Gregorius dicit, super Ezech., <i>et ideo, post agnitionem suavitatis Dei, unus in nobis sanus pes remanet, atque alius claudicat. Omnis enim qui uno pede claudicat, solum illi pedi innititur quem sanum habet</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 180 a. 8 arg. 1"><a name="46164"><span class="ref">[46164] IIª-IIae, q. 180 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa non sit diuturna. Vita enim contemplativa essentialiter consistit in his quae ad intellectum pertinent. Sed omnes intellectivae perfectiones huius vitae evacuantur, secundum illud I ad Cor. XIII, <i>sive prophetiae evacuabuntur, sive linguae cessabunt, sive scientia destruetur</i>. Ergo vita contemplativa evacuatur.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 arg. 2"><a name="46165"><span class="ref">[46165] IIª-IIae, q. 180 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, dulcedinem contemplationis aliquis homo raptim et pertranseunter degustat. Unde Augustinus dicit, in X Confess., <i>intromittis me in affectum multum inusitatum introrsus ad nescio quam dulcedinem, sed redeo in haec aerumnosis ponderibus</i>. Gregorius etiam dicit, in V Moral., exponens illud Iob IV, <i>cum spiritus me praesente transiret, in suavitate, inquit, contemplationis intimae non diu mens figitur, quia ad semetipsam, ipsa immensitate luminis reverberata, revocatur</i>. Ergo vita contemplativa non est diuturna.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 arg. 3"><a name="46166"><span class="ref">[46166] IIª-IIae, q. 180 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, illud quod non est homini connaturale, non potest esse diuturnum. Vita autem contemplativa <i>est melior quam secundum hominem</i>, ut philosophus dicit, in X Ethic. Ergo videtur quod vita contemplativa non sit diuturna.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 s. c."><a name="46167"><span class="ref">[46167] IIª-IIae, q. 180 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est quod dominus dicit, Luc. X, <i>Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea</i>. Quia, ut Gregorius dicit, super Ezech., <i>contemplativa hic incipitur, ut in caelesti patria perficiatur</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 co."><a name="46168"><span class="ref">[46168] IIª-IIae, q. 180 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum quod aliquid potest dici diuturnum dupliciter, uno modo, secundum suam naturam; alio modo, quoad nos. Secundum se quidem manifestum est quod vita contemplativa diuturna est, dupliciter. Uno modo, eo quod versatur circa incorruptibilia et immobilia. Alio modo, quia non habet contrarietatem, <i>delectationi enim quae est in considerando, nihil est contrarium</i>, ut dicitur in I Topic. Sed quoad nos etiam vita contemplativa diuturna est. Tum quia competit nobis secundum actionem incorruptibilis partis animae, scilicet secundum intellectum, unde potest post hanc vitam durare. Alio modo, quia in operibus contemplativae corporaliter non laboramus, unde magis in huiusmodi operibus continue persistere possumus, sicut philosophus dicit, in X Ethic.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 ad 1"><a name="46169"><span class="ref">[46169] IIª-IIae, q. 180 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod modus contemplandi non est idem hic et in patria; sed vita contemplativa dicitur manere ratione caritatis, in qua habet et principium et finem. Et hoc est quod Gregorius dicit, super Ezech., <i>contemplativa hic incipit, ut in caelesti patria perficiatur, quia amoris ignis, qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit, in amore ipsius amplius ignescit</i>.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 ad 2"><a name="46170"><span class="ref">[46170] IIª-IIae, q. 180 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod nulla actio potest diu durare in sui summo. Summum autem contemplationis est ut attingat ad uniformitatem divinae contemplationis, ut dicit Dionysius, sicut supra positum est. Unde etsi quantum ad hoc contemplatio diu durare non possit, tamen quantum ad alios contemplationis actus potest diu durare.</p><p title="II-II q. 180 a. 8 ad 3"><a name="46171"><span class="ref">[46171] IIª-IIae, q. 180 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod philosophus dicit vitam contemplativam esse supra hominem, quia competit nobis secundum hoc quod aliquid divinum est in nobis, scilicet intellectus. Qui est incorruptibilis et impassibilis secundum se, et ideo actio eius potest esse diuturnior.</p></div></div><div class="q" id="q181"><h2>Quaestio 181</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 181 pr."><a name="46172"><span class="ref">[46172] IIª-IIae, q. 181 pr.</span></a> Deinde considerandum est de vita activa. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum omnia opera virtutum moralium pertineant ad vitam activam. Secundo, utrum prudentia pertineat ad vitam activam. Tertio, utrum doctrina pertineat ad vitam activam. Quarto, de diuturnitate vitae activae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 181 a. 1 arg. 1"><a name="46173"><span class="ref">[46173] IIª-IIae, q. 181 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod non omnes actus virtutum moralium pertineant ad vitam activam. Vita enim activa videtur consistere solum in his quae sunt ad alterum, dicit enim Gregorius, super Ezech., quod activa vita est panem esurienti tribuere, et in fine, multis enumeratis quae ad alterum pertinent, subdit, et quae singulis quibusque expediunt dispensare. Sed non per omnes actus virtutum moralium ordinamur ad alios, sed solum secundum iustitiam et partes eius, ut ex supra dictis patet. Non ergo actus omnium virtutum moralium pertinent ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 arg. 2"><a name="46174"><span class="ref">[46174] IIª-IIae, q. 181 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., quod per Liam, quae fuit lippa sed fecunda, significatur vita activa, quae, <i>dum occupatur in opere, minus videt; sed dum modo per verbum, modo per exemplum ad imitationem suam proximos accendit, multos in bono opere filios generat</i>. Hoc autem magis videtur pertinere ad caritatem, per quam diligimus proximum, quam ad virtutes morales. Ergo videtur quod actus virtutum moralium non pertineant ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 arg. 3"><a name="46175"><span class="ref">[46175] IIª-IIae, q. 181 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut supra dictum est, virtutes morales disponunt ad vitam contemplativam. Sed dispositio et perfectio pertinent ad idem. Ergo videtur quod virtutes morales non pertineant ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 s. c."><a name="46176"><span class="ref">[46176] IIª-IIae, q. 181 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod Isidorus dicit, in libro de summo bono, <i>in activa vita prius per exercitium boni operis cuncta exhaurienda sunt vitia, ut in contemplativa iam pura mentis acie ad contemplandum Deum quisque pertranseat</i>. Sed cuncta vitia non exhauriuntur nisi per actus virtutum moralium. Ergo actus virtutum moralium ad vitam activam pertinent.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 co."><a name="46177"><span class="ref">[46177] IIª-IIae, q. 181 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, vita activa et contemplativa distinguuntur secundum diversa studia hominum intendentium ad diversos fines, quorum unum est consideratio veritatis, quae est finis vitae contemplativae, aliud autem est exterior operatio, ad quam ordinatur vita activa. Manifestum est autem quod in virtutibus moralibus non principaliter quaeritur contemplatio veritatis, sed ordinantur ad operandum, unde philosophus dicit, in II Ethic., quod <i>ad virtutem scire quidem parum aut nihil potest</i>. Unde manifestum est quod virtutes morales pertinent essentialiter ad vitam activam. Unde et philosophus, in X Ethic., virtutes morales ordinat ad felicitatem activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 ad 1"><a name="46178"><span class="ref">[46178] IIª-IIae, q. 181 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod inter virtutes morales praecipua est iustitia, qua aliquis ad alterum ordinatur, ut philosophus probat, in V Ethic. Unde vita activa describitur per ea quae ad alterum ordinantur, non quia in his solum, sed quia in his principalius consistit.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 ad 2"><a name="46179"><span class="ref">[46179] IIª-IIae, q. 181 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod per actus omnium virtutum moralium potest aliquis proximos suo exemplo dirigere ad bonum, quod Gregorius ibidem attribuit vitae activae.</p><p title="II-II q. 181 a. 1 ad 3"><a name="46180"><span class="ref">[46180] IIª-IIae, q. 181 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod, sicut virtus quae ordinatur in finem alterius virtutis, transit quodammodo in speciem eius; ita etiam quando aliquis utitur his quae sunt vitae activae solum prout disponunt ad contemplationem, comprehenduntur sub vita contemplativa. In his autem qui operibus virtutum moralium intendunt tanquam secundum se bonis, non autem tanquam disponentibus ad vitam contemplativam, virtutes morales pertinent ad vitam activam. Quamvis etiam dici possit quod vita activa dispositio sit ad contemplativam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 181 a. 2 arg. 1"><a name="46181"><span class="ref">[46181] IIª-IIae, q. 181 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod prudentia non pertineat ad vitam activam. Sicut enim vita contemplativa pertinet ad vim cognitivam, ita activa ad vim appetitivam. Prudentia autem non pertinet ad vim appetitivam, sed magis ad cognitivam. Ergo prudentia non pertinet ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 arg. 2"><a name="46182"><span class="ref">[46182] IIª-IIae, q. 181 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>activa vita, dum occupatur in opere, minus videt</i>, unde significatur per Liam, quae lippos oculos habebat. Prudentia autem requirit claros oculos, ut recte iudicet homo de agendis. Ergo videtur quod prudentia non pertineat ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 arg. 3"><a name="46183"><span class="ref">[46183] IIª-IIae, q. 181 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, prudentia media est inter virtutes morales et intellectuales. Sed sicut virtutes morales pertinent ad vitam activam, ut dictum est, ita intellectuales ad contemplativam. Ergo videtur quod prudentia pertineat neque ad vitam activam neque ad contemplativam, sed ad medium vivendi genus quod Augustinus ponit, XIX de Civ. Dei.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 s. c."><a name="46184"><span class="ref">[46184] IIª-IIae, q. 181 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod philosophus, in X Ethic., prudentiam pertinere dicit ad felicitatem activam, ad quam pertinent virtutes morales.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 co."><a name="46185"><span class="ref">[46185] IIª-IIae, q. 181 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, id quod ordinatur ad aliud sicut ad finem, praecipue in moralibus, trahitur in speciem eius ad quod ordinatur, sicut <i>ille qui moechatur ut furetur, magis dicitur fur quam moechus</i>, secundum philosophum, in V Ethic. Manifestum est autem quod cognitio prudentiae ordinatur ad operationes virtutum moralium sicut ad finem, est enim recta ratio agibilium, ut dicitur in VI Ethic. Unde et fines virtutum moralium sunt principia prudentiae, sicut in eodem libro philosophus dicit. Sicut ergo dictum est quod virtutes morales in eo qui ordinat eas ad quietem contemplationis, pertinent ad vitam contemplativam; ita cognitio prudentiae, quae de se ordinatur ad operationes virtutum moralium, directe pertinet ad vitam activam. Si tamen prudentia proprie sumatur, secundum quod de ea philosophus loquitur. Si autem sumatur communius, prout scilicet comprehendit qualemcumque humanam cognitionem, sic prudentia quantum ad aliquam sui partem pertineret ad vitam contemplativam, secundum quod Tullius dicit, in I de Offic., quod <i>qui acutissime et celerrime potest et videre verum et explicare rationem, is prudentissimus et sapientissimus rite haberi solet</i>.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 ad 1"><a name="46186"><span class="ref">[46186] IIª-IIae, q. 181 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod operationes morales specificantur ex fine, ut supra habitum est. Et ideo ad vitam contemplativam illa cognitio pertinet quae finem habet in ipsa cognitione veritatis, cognitio autem prudentiae, quae magis habet finem in actu appetitivae virtutis, pertinet ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 ad 2"><a name="46187"><span class="ref">[46187] IIª-IIae, q. 181 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod occupatio exterior facit hominem minus videre in rebus intelligibilibus, quae sunt separatae a sensibilibus, in quibus operationes activae vitae consistunt. Sed tamen occupatio exterior activae vitae facit hominem magis clare videre in iudicio agibilium, quod pertinet ad prudentiam. Tum propter experientiam. Tum propter mentis attentionem, quia, ubi intenderis, ibi ingenium valet, ut Sallustius dicit.</p><p title="II-II q. 181 a. 2 ad 3"><a name="46188"><span class="ref">[46188] IIª-IIae, q. 181 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod prudentia dicitur esse media inter virtutes intellectuales et morales quantum ad hoc, quod in subiecto convenit cum virtutibus intellectualibus, in materia autem totaliter convenit cum moralibus. Illud autem tertium genus vivendi medium est inter activam vitam et contemplativam quantum ad ea circa quae occupatur, quia quandoque occupatur in contemplatione veritatis, quandoque autem occupatur circa exteriora.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 181 a. 3 arg. 1"><a name="46189"><span class="ref">[46189] IIª-IIae, q. 181 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod docere non sit actus vitae activae, sed contemplativae. Dicit enim Gregorius, super Ezech., quod <i>viri perfecti bona caelestia quae contemplari potuerunt, fratribus denuntiant, eorumque animos in amorem intimae claritatis accendunt</i>. Sed hoc pertinet ad doctrinam. Ergo docere est actus vitae contemplativae.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 arg. 2"><a name="46190"><span class="ref">[46190] IIª-IIae, q. 181 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, ad idem genus vitae videtur reduci actus et habitus. Sed docere est actus sapientiae, dicit enim philosophus, in principio Metaphys., quod <i>signum scientis est posse docere</i>. Cum ergo sapientia vel scientia pertineat ad vitam contemplativam, videtur quod etiam doctrina ad vitam contemplativam pertineat.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 arg. 3"><a name="46191"><span class="ref">[46191] IIª-IIae, q. 181 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut contemplatio est actus vitae contemplativae, ita et oratio. Sed oratio qua quis orat pro alio, nihilominus pertinet ad vitam contemplativam. Ergo quod aliquis veritatem meditatam in alterius notitiam per doctrinam deducat, videtur ad vitam contemplativam pertinere.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 s. c."><a name="46192"><span class="ref">[46192] IIª-IIae, q. 181 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius dicit, super Ezech., <i>activa vita est panem esurienti tribuere, verbo sapientiae nescientem docere</i>.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 co."><a name="46193"><span class="ref">[46193] IIª-IIae, q. 181 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod actus doctrinae habet duplex obiectum, fit enim doctrina per locutionem; locutio autem est signum audibile interioris conceptus. Est igitur unum obiectum doctrinae id quod est materia sive obiectum interioris conceptionis. Et quantum ad hoc obiectum, quandoque doctrina pertinet ad vitam activam, quandoque ad contemplativam, ad activam quidem, quando homo interius concipit aliquam veritatem ut per eam in exteriori actione dirigatur; ad contemplativam autem, quando homo interius concipit aliquam veritatem intelligibilem in cuius consideratione et amore delectatur. Unde Augustinus dicit, in libro de verbis Dom., eligant sibi partem meliorem, scilicet vitae contemplativae; vacent verbo, inhient doctrinae dulcedini, occupentur circa scientiam salutarem, ubi manifeste dicit doctrinam ad vitam contemplativam pertinere. Aliud vero obiectum doctrinae est ex parte sermonis audibilis. Et sic obiectum doctrinae est ipse audiens. Et quantum ad hoc obiectum, omnis doctrina pertinet ad vitam activam, ad quam pertinent exteriores actiones.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 ad 1"><a name="46194"><span class="ref">[46194] IIª-IIae, q. 181 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod auctoritas illa expresse loquitur de doctrina quantum ad materiam, prout versatur circa considerationem et amorem veritatis.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 ad 2"><a name="46195"><span class="ref">[46195] IIª-IIae, q. 181 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod habitus et actus communicant in obiecto. Et ideo manifeste illa ratio procedit ex parte materiae interioris conceptus. In tantum enim ad sapientem vel scientem pertinet posse docere, in quantum potest interiorem conceptum verbis exprimere, ad hoc quod possit alium adducere ad intellectum veritatis.</p><p title="II-II q. 181 a. 3 ad 3"><a name="46196"><span class="ref">[46196] IIª-IIae, q. 181 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod ille qui orat pro alio, nihil agit erga illum pro quo orat, sed solum erga Deum, qui est intelligibilis veritas. Sed ille qui alium docet, aliquid circa eum agit exteriori actione. Unde non est similis ratio de utroque.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 181 a. 4 arg. 1"><a name="46197"><span class="ref">[46197] IIª-IIae, q. 181 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod vita activa maneat post hanc vitam. Ad vitam enim activam pertinent actus virtutum moralium, ut dictum est. Sed virtutes morales permanent post hanc vitam, ut Augustinus dicit, XIV de Trin. Ergo vita activa permanet post hanc vitam.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 arg. 2"><a name="46198"><span class="ref">[46198] IIª-IIae, q. 181 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, docere alios pertinet ad vitam activam, ut dictum est. Sed in futura vita, in qua similes erimus Angelis, poterit esse doctrina, sicut et in Angelis esse videtur, quorum unus alium illuminat, purgat et perficit, quod refertur ad scientiae assumptionem, ut patet per Dionysium, VII cap. Cael. Hier. Ergo videtur quod vita activa remanet post hanc vitam.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 arg. 3"><a name="46199"><span class="ref">[46199] IIª-IIae, q. 181 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, illud quod de se est durabilius, magis videtur posse post hanc vitam remanere. Sed vita activa videtur esse de se durabilior, dicit enim Gregorius, super Ezech., quod <i>in vita activa fixi permanere possumus, in contemplativa autem intenta mente manere nullo modo valemus</i>. Ergo multo magis vita activa potest manere post hanc vitam quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 s. c."><a name="46200"><span class="ref">[46200] IIª-IIae, q. 181 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius dicit, super Ezech., <i>cum praesenti saeculo vita aufertur activa, contemplativa autem hic incipitur ut in caelesti patria perficiatur</i>.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 co."><a name="46201"><span class="ref">[46201] IIª-IIae, q. 181 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, activa vita habet finem in exterioribus actibus, qui si referuntur ad quietem contemplationis, iam pertinent ad vitam contemplativam. In futura autem vita beatorum cessabit occupatio exteriorum actuum, et si qui actus exteriores sint, referentur ad finem contemplationis. Ut enim Augustinus dicit, in fine de Civ. Dei, <i>ibi vacabimus et videbimus; videbimus et amabimus; amabimus et laudabimus</i>. Et in eodem libro praemittit quod <i>Deus ibi sine fine videbitur, sine fastidio amabitur, sine fatigatione laudabitur. Hoc munus, hic affectus, hic actus erit omnibus</i>.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 ad 1"><a name="46202"><span class="ref">[46202] IIª-IIae, q. 181 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutes morales manebunt non secundum actus quos habent circa ea quae sunt ad finem, sed secundum actus quos habent circa finem. Huiusmodi autem actus sunt secundum quod constituunt quietem contemplationis. Quam Augustinus in praemissis verbis significat per vacationem, quae est intelligenda non solum ab exterioribus tumultibus, sed etiam ab interiori perturbatione passionum.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 ad 2"><a name="46203"><span class="ref">[46203] IIª-IIae, q. 181 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod vita contemplativa, sicut supra dictum est, praecipue consistit in contemplatione Dei. Et quantum ad hoc, unus Angelus alium non docet, quia, ut dicitur Matth. XVIII de Angelis pusillorum, qui sunt inferioris ordinis, quod semper vident faciem patris. Et sic etiam in futura vita nullus hominum alium docebit de Deo, sed omnes videbimus eum sicuti est, ut habetur I Ioan. III. Et hoc est quod dicitur Ierem. XXXI, <i>non docebit ultra vir proximum suum, dicens, cognosce dominum, omnes enim cognoscent me, a minimo eorum usque ad maximum</i>. Sed de his quae pertinent ad dispensationem ministeriorum Dei, unus Angelus docet alium, purgando, illuminando et perficiendo. Et secundum hoc, aliquid habent de vita activa quandiu mundus durat, ex hoc quod administrationi inferioris creaturae intendunt. Quod significatur per hoc quod Iacob vidit Angelos in scala ascendentes, quod pertinet ad contemplationem, et descendentes, quod pertinet ad actionem. Sed sicut dicit Gregorius, II Moral., <i>non sic a divina visione foris exeunt ut internae contemplationis gaudiis priventur</i>. Et ideo in eis non distinguitur vita activa a contemplativa, sicut in nobis, qui per opera activa impedimur a contemplatione. Non autem promittitur nobis similitudo Angelorum quantum ad administrationem inferioris creaturae, quae nobis non competit secundum ordinem naturae nostrae, sicut competit Angelis, sed secundum visionem Dei.</p><p title="II-II q. 181 a. 4 ad 3"><a name="46204"><span class="ref">[46204] IIª-IIae, q. 181 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod durabilitas vitae activae in statu praesenti excedens durabilitatem vitae contemplativae, non provenit ex proprietate utriusque vitae secundum se consideratae, sed ex defectu nostro, qui ex corporis gravitate retrahimur ab altitudine contemplationis. Unde ibidem subdit Gregorius quod <i>ipsa sua infirmitate ab immensitate tantae celsitudinis repulsus animus in semetipso relabitur</i>.</p></div></div><div class="q" id="q182"><h2>Quaestio 182</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 182 pr."><a name="46205"><span class="ref">[46205] IIª-IIae, q. 182 pr.</span></a> Deinde considerandum est de comparatione vitae activae ad contemplativam. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, quae sit potior sive dignior. Secundo, quae sit maioris meriti. Tertio, utrum vita contemplativa impediatur per activam. Quarto, de ordine utriusque.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 182 a. 1 arg. 1"><a name="46206"><span class="ref">[46206] IIª-IIae, q. 182 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic proceditur. Videtur quod vita activa sit potior quam contemplativa. <i>Quod enim est meliorum, videtur esse melius</i>, ut philosophus dicit, in III Topic. Sed vita activa pertinet ad maiores, scilicet ad praelatos, qui sunt in honore et potestate constituti, unde Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, quod <i>in actione non amandus est honor in hac vita, sive potentia</i>. Ergo videtur quod vita activa sit potior quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 arg. 2"><a name="46207"><span class="ref">[46207] IIª-IIae, q. 182 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, in omnibus habitibus et actibus praecipere pertinet ad potiorem, sicut militaris, tanquam potior, praecipit frenorum factrici. Sed ad vitam activam pertinet disponere et praecipere de contemplativa, ut patet per id quod dicitur Moysi, Exod. XIX, <i>descende, et contestare populum, ne forte velit transcendere propositos terminos ad videndum Deum</i>. Ergo vita activa est potior quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 arg. 3"><a name="46208"><span class="ref">[46208] IIª-IIae, q. 182 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, nullus debet abstrahi a maiori ut applicetur minoribus, apostolus enim dicit, I ad Cor. XII, <i>aemulamini charismata meliora</i>. Sed aliqui abstrahuntur a statu vitae contemplativae et occupantur circa vitam activam, ut patet de illis qui transferuntur ad statum praelationis. Ergo videtur quod vita activa sit potior quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 s. c."><a name="46209"><span class="ref">[46209] IIª-IIae, q. 182 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est quod dominus dicit, Luc. X, <i>Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea</i>. Per Mariam autem significatur vita contemplativa. Ergo contemplativa vita potior est quam activa.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 co."><a name="46210"><span class="ref">[46210] IIª-IIae, q. 182 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum quod nihil prohibet aliquid secundum se esse excellentius quod tamen secundum aliquid ab alio superatur. Dicendum est ergo quod vita contemplativa simpliciter melior est quam activa. Quod philosophus, in X Ethic., probat octo rationibus. Quarum prima est, quia vita contemplativa convenit homini secundum illud quod est optimum in ipso, scilicet secundum intellectum, et respectu propriorum obiectorum, scilicet intelligibilium, vita autem activa occupatur circa exteriora. Unde Rachel, per quam significatur vita contemplativa, interpretatur visum principium, vita autem activa significatur per Liam, quae erat lippis oculis, ut Gregorius dicit, VI Moral. Secundo, quia vita contemplativa potest esse magis continua, licet non quantum ad summum contemplationis gradum, sicut supra dictum est. Unde et Maria, per quam significatur vita contemplativa, describitur secus pedes domini assidue sedens. Tertio, quia maior est delectatio vitae contemplativae quam activae. Unde Augustinus dicit, in libro de verbis Dom., quod <i>Martha turbabatur, Maria epulabatur</i>. Quarto, quia in vita contemplativa est homo magis sibi sufficiens, quia paucioribus ad eam indiget. Unde dicitur Luc. X, <i>Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima</i>. Quinto, quia vita contemplativa magis propter se diligitur, vita autem activa ad aliud ordinatur. Unde in Psalmo dicitur, <i>unam petii a domino, hanc requiram, ut inhabitem in domo domini omnibus diebus vitae meae, ut videam voluntatem domini</i>. Sexto, quia vita contemplativa consistit in quadam vacatione et quiete, secundum illud Psalmi, <i>vacate, et videte quoniam ego sum Deus</i>. Septimo, quia vita contemplativa est secundum divina, vita autem activa secundum humana. Unde Augustinus dicit, in libro de verbis Dom., <i>in principio erat verbum, ecce quod Maria audiebat. Verbum caro factum est, ecce cui Martha ministrabat</i>. Octavo, quia vita contemplativa est secundum id quod est magis proprium homini, idest secundum intellectum, in operationibus autem vitae activae communicant etiam inferiores vires, quae sunt nobis et brutis communes. Unde in Psalmo, postquam dictum est, <i>homines et iumenta salvabis, domine</i>, subditur id quod est hominibus speciale, <i>in lumine tuo videbimus lumen</i>. Nonam rationem addit dominus, Luc. X, cum dicit, <i>optimam partem elegit Maria, quae non auferetur ab ea</i>. Quod exponens Augustinus, in libro de verbis Dom., dicit, <i>non tu malam, sed illa meliorem. Audi unde meliorem, quia non auferetur ab ea. A te auferetur aliquando onus necessitatis, aeterna est dulcedo veritatis</i>. Secundum quid tamen, et in casu, magis est eligenda vita activa, propter necessitatem praesentis vitae. Sicut etiam philosophus dicit, in III Topic., quod <i>philosophari est melius quam ditari, sed ditari melius est necessitatem patienti</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 ad 1"><a name="46211"><span class="ref">[46211] IIª-IIae, q. 182 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod ad praelatos non solum pertinet vita activa, sed etiam debent esse excellentes in vita contemplativa. Unde Gregorius dicit, in pastorali, <i>sit rector actione praecipuus, prae cunctis in contemplatione suspensus</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 ad 2"><a name="46212"><span class="ref">[46212] IIª-IIae, q. 182 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod vita contemplativa in quadam animi libertate consistit. Dicit enim Gregorius, super Ezech., quod <i>vita contemplativa ad quandam mentis libertatem transit, temporalia non cogitans, sed aeterna</i>. Et Boetius dicit, in V de Consolat., <i>humanas animas liberiores esse necesse est cum se in mentis divinae speculatione conservant, minus vero, cum dilabuntur ad corpora</i>. Unde patet quod vita activa non directe praecipit vitae contemplativae, sed, disponendo ad vitam contemplativam, praecipit quaedam opera vitae activae; in quo magis servit contemplativae vitae quam dominetur. Et hoc est quod Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>activa vita servitus, contemplativa autem libertas vocatur</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 1 ad 3"><a name="46213"><span class="ref">[46213] IIª-IIae, q. 182 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod ad opera vitae activae interdum aliquis a contemplatione avocatur propter aliquam necessitatem praesentis vitae, non tamen hoc modo quod cogatur aliquis totaliter contemplationem deserere. Unde Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, <i>otium sanctum quaerit caritas veritatis, negotium iustum, scilicet vitae activae, suscipit necessitas caritatis. Quam sarcinam si nullus imponit, percipiendae atque intuendae vacandum est veritati. Si autem imponitur, suscipienda est, propter caritatis necessitatem. Sed nec sic omnino veritatis delectatio deserenda est, ne subtrahatur illa suavitas, et opprimat ista necessitas</i>. Et sic patet quod, cum aliquis a contemplativa vita ad activam vocatur, non hoc fit per modum subtractionis, sed per modum additionis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 182 a. 2 arg. 1"><a name="46214"><span class="ref">[46214] IIª-IIae, q. 182 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic proceditur. Videtur quod vita activa sit maioris meriti quam contemplativa. Meritum enim dicitur respectu mercedis. Merces autem debetur labori, secundum illud I ad Cor. III, <i>unusquisque propriam mercedem accipiet secundum suum laborem</i>. Sed vitae activae attribuitur labor, contemplativae vero quies, dicit enim Gregorius, super Ezech., <i>omnis qui ad Deum convertitur, prius necesse est ut desudet in labore, idest Liam accipiat, ut post ad videndum principium in Rachel amplexibus requiescat</i>. Ergo vita activa est maioris meriti quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 arg. 2"><a name="46215"><span class="ref">[46215] IIª-IIae, q. 182 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, vita contemplativa est quaedam inchoatio futurae felicitatis. Unde super illud Ioan. ult., sic eum volo manere donec veniam, dicit Augustinus, <i>hoc apertius dici potest, perfecta me sequatur actio, informata meae passionis exemplo, inchoata vero contemplatio maneat donec venio, perficienda cum venero</i>. Et Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>contemplativa vita hic incipitur, ut in caelesti patria perficiatur</i>. Sed in illa futura vita non erit status merendi, sed recipiendi pro meritis. Ergo vita contemplativa minus videtur habere de ratione meriti quam vita activa, sed plus habet de ratione praemii.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 arg. 3"><a name="46216"><span class="ref">[46216] IIª-IIae, q. 182 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>nullum sacrificium est Deo magis acceptum quam zelus animarum</i>. Sed per zelum animarum aliquis se convertit ad studia activae vitae. Ergo videtur quod vita contemplativa non sit maioris meriti quam activa.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 s. c."><a name="46217"><span class="ref">[46217] IIª-IIae, q. 182 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius dicit, in VI Moral., <i>magna sunt activae vitae merita, sed contemplativae potiora</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 co."><a name="46218"><span class="ref">[46218] IIª-IIae, q. 182 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum quod radix merendi est caritas, sicut supra habitum est. Cum autem caritas consistat in dilectione Dei et proximi, sicut supra habitum est, diligere Deum secundum se est magis meritorium quam diligere proximum, ut ex supra dictis patet. Et ideo illud quod directius pertinet ad dilectionem Dei, magis est meritorium ex suo genere quam id quod directe pertinet ad dilectionem proximi propter Deum. Vita autem contemplativa directe et immediate pertinet ad dilectionem Dei, dicit enim Augustinus, XIX de Civ. Dei, quod otium sanctum, scilicet contemplativae vitae, quaerit caritas veritatis, scilicet divinae; cui potissime vita contemplativa insistit, sicut dictum est. Vita autem activa ordinatur directius ad dilectionem proximi, quia satagit circa frequens ministerium, ut dicitur Luc. X. Et ideo ex suo genere contemplativa vita est maioris meriti quam activa. Et hoc est quod Gregorius dicit, in III Homil. Ezech., <i>contemplativa est maior merito quam activa, quia haec in usu praesentis operis laborat</i>, in quo scilicet necesse est proximis subvenire; <i>illa vero sapore intimo venturam iam requiem degustat</i>, scilicet in contemplatione Dei. Potest tamen contingere quod aliquis in operibus vitae activae plus meretur quam alius in operibus vitae contemplativae, puta si propter abundantiam divini amoris, ut eius voluntas impleatur propter ipsius gloriam, interdum sustinet a dulcedine divinae contemplationis ad tempus separari. Sicut apostolus dicebat, Rom. IX, <i>optabam ego ipse anathema esse a Christo pro fratribus meis</i>, quod exponens Chrysostomus, in libro de Compunct., dicit, <i>ita totam mentem eius demerserat amor Christi, ut etiam hoc quod ei prae ceteris omnibus amabilius erat, esse cum Christo, rursus idipsum, quia ita placeret Christo, contemneret</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 ad 1"><a name="46219"><span class="ref">[46219] IIª-IIae, q. 182 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod labor exterior operatur ad augmentum praemii accidentalis, sed augmentum meriti respectu praemii essentialis consistit principaliter in caritate. Cuius quoddam signum est labor exterior toleratus propter Christum, sed multo expressius eius signum est quod aliquis, praetermissis omnibus quae ad hanc vitam pertinent, soli divinae contemplationi vacare delectetur.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 ad 2"><a name="46220"><span class="ref">[46220] IIª-IIae, q. 182 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod in statu felicitatis futurae homo pervenit ad perfectum, et ideo non relinquitur locus proficiendi per meritum. Si tamen relinqueretur, esset efficacius meritum, propter caritatem maiorem. Sed contemplatio praesentis vitae cum quadam imperfectione est, et adhuc habet quo proficiat. Et ideo non tollit rationem merendi, sed augmentum meriti facit, propter maius exercitium caritatis divinae.</p><p title="II-II q. 182 a. 2 ad 3"><a name="46221"><span class="ref">[46221] IIª-IIae, q. 182 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod sacrificium spiritualiter Deo offertur cum aliquid ei exhibetur. Inter omnia autem bona hominis Deus maxime acceptat bonum humanae animae, ut hoc sibi in sacrificium offeratur. Offerre autem debet aliquis Deo, primo quidem, animam suam, secundum illud Eccli. XXX, miserere animae tuae placens Deo, secundo autem, animas aliorum, secundum illud Apoc. ult., qui audit, dicat, veni. Quanto autem homo animam suam vel alterius propinquius Deo coniungit, tanto sacrificium est Deo magis acceptum. Unde magis acceptum est Deo quod aliquis animam suam et aliorum applicet contemplationi, quam actioni. Per hoc ergo quod dicitur quod nullum sacrificium est Deo magis acceptum quam zelus animarum, non praefertur meritum vitae activae merito vitae contemplativae, sed ostenditur magis esse meritorium si quis offerat Deo animam suam et aliorum, quam quaecumque alia exteriora dona.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 182 a. 3 arg. 1"><a name="46222"><span class="ref">[46222] IIª-IIae, q. 182 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic proceditur. Videtur quod vita contemplativa impediatur per activam. Ad vitam enim contemplativam necessaria est quaedam vacatio mentis, secundum illud Psalmi, vacate, et videte quoniam ego sum Deus. Sed vita activa habet inquietudinem, secundum illud Luc. X, <i>Martha, Martha, sollicita es et turbaris erga plurima</i>. Ergo vita activa contemplativam impedit.</p><p title="II-II q. 182 a. 3 arg. 2"><a name="46223"><span class="ref">[46223] IIª-IIae, q. 182 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, ad vitam contemplativam requiritur claritas visionis. Sed vita activa impedit visionis claritatem, dicit enim Gregorius, super Ezech., quod <i>lippa est et fecunda, quia, dum occupatur in opere, minus videt</i>. Ergo vita activa impedit contemplativam.</p><p title="II-II q. 182 a. 3 arg. 3"><a name="46224"><span class="ref">[46224] IIª-IIae, q. 182 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, unum contrariorum impeditur per aliud. Sed vita activa et contemplativa videntur contrarietatem habere ad invicem, quia vita activa occupatur circa plurima, vita autem contemplativa insistit ad contemplandum unum, unde et ex opposito dividuntur. Ergo videtur quod vita contemplativa impediatur per activam.</p><p title="II-II q. 182 a. 3 s. c."><a name="46225"><span class="ref">[46225] IIª-IIae, q. 182 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius dicit, in VI Moral., <i>qui contemplationis arcem tenere desiderant, prius se in campo per exercitium operis probent</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 3 co."><a name="46226"><span class="ref">[46226] IIª-IIae, q. 182 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum quod vita activa potest considerari quantum ad duo. Uno modo, quantum ad ipsum studium et exercitium exteriorum actionum. Et sic manifestum est quod vita activa impedit contemplativam, inquantum impossibile est quod aliquis simul occupetur circa exteriores actiones, et divinae contemplationi vacet. Alio modo potest considerari vita activa quantum ad hoc quod interiores animae passiones componit et ordinat. Et quantum ad hoc, vita activa adiuvat ad contemplationem, quae impeditur per inordinationem interiorum passionum. Unde Gregorius dicit, in VI Moral., <i>cum contemplationis arcem aliqui tenere desiderant, prius se in campo per exercitium operis probent, ut sollicite sciant si nulla iam mala proximis irrogant, si irrogata a proximis aequanimiter portant, si obiectis bonis temporalibus nequaquam mens laetitia solvitur, si subtractis non nimio maerore sauciantur. Ac deinde perpendant si, cum ad semetipsos introrsus redeunt, in eo quod spiritualia rimantur, nequaquam secum rerum corporalium umbras trahunt, vel fortasse tractas manu discretionis abigunt</i>. Ex hoc ergo exercitium vitae activae confert ad contemplativam, quod quietat interiores passiones, ex quibus phantasmata proveniunt, per quae contemplatio impeditur.</p><p title="II-II q. 182 a. 3 ad arg."><a name="46227"><span class="ref">[46227] IIª-IIae, q. 182 a. 3 ad arg.</span></a> Et per hoc patet responsio ad obiecta. Nam rationes illae procedunt quantum ad ipsam occupationem exteriorum actuum, non autem quantum ad effectum, qui est moderatio passionum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 182 a. 4 arg. 1"><a name="46228"><span class="ref">[46228] IIª-IIae, q. 182 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic proceditur. Videtur quod vita activa non sit prior quam contemplativa. Vita enim contemplativa directe pertinet ad dilectionem Dei, vita autem activa ad dilectionem proximi. Sed dilectio Dei praecedit dilectionem proximi, inquantum proximus propter Deum diligitur. Ergo videtur quod etiam vita contemplativa sit prior quam activa.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 arg. 2"><a name="46229"><span class="ref">[46229] IIª-IIae, q. 182 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., <i>sciendum est quod, sicut bonus ordo vivendi est ut ab activa in contemplativam tendatur, ita plerumque utiliter a contemplativa animus ad activam reflectitur</i>. Non ergo simpliciter vita activa est prior quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 arg. 3"><a name="46230"><span class="ref">[46230] IIª-IIae, q. 182 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, ea quae diversis competunt, non videntur ex necessitate ordinem habere. Sed vita activa et contemplativa diversis competunt, dicit enim Gregorius, in VI Moral., <i>saepe qui contemplari Deum quieti poterant, occupationibus pressi ceciderunt, et saepe qui occupati bene humanis usibus viverent, gladio suae quietis extincti sunt</i>. Non ergo vita activa prior est quam contemplativa.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 s. c."><a name="46231"><span class="ref">[46231] IIª-IIae, q. 182 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est quod Gregorius dicit, in III Homil. Ezech., <i>activa vita prior est tempore quam contemplativa, quia ex bono opere tenditur ad contemplationem</i>.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 co."><a name="46232"><span class="ref">[46232] IIª-IIae, q. 182 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum quod aliquid dicitur esse prius dupliciter. Uno modo, secundum suam naturam. Et hoc modo vita contemplativa est prior quam activa, inquantum prioribus et melioribus insistit. Unde et activam vitam movet et dirigit, ratio enim superior, quae contemplationi deputatur, comparatur ad inferiorem, quae deputatur actioni, sicut vir ad mulierem, quae est per virum regenda, ut Augustinus dicit, XII de Trin. Alio modo est aliquid prius quoad nos, quod scilicet est prius in via generationis. Et hoc modo vita activa est prior quam contemplativa, quia disponit ad contemplativam, ut ex supra dictis patet. Dispositio enim in via generationis praecedit formam, quae simpliciter et secundum naturam est prior.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 ad 1"><a name="46233"><span class="ref">[46233] IIª-IIae, q. 182 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod vita contemplativa non ordinatur ad qualemcumque Dei dilectionem, sed ad perfectam. Sed vita activa necessaria est ad dilectionem proximi qualemcumque. Unde Gregorius dicit, in III Homil. Ezech., <i>sine contemplativa vita intrare possunt ad caelestem patriam qui bona quae possunt, operari non negligunt, sine activa autem intrare non possunt, si negligunt bona operari quae possunt</i>. Ex quo etiam patet quod vita activa praecedit contemplativam, sicut id quod est commune omnium, praecedit in via generationis id quod est proprium perfectorum.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 ad 2"><a name="46234"><span class="ref">[46234] IIª-IIae, q. 182 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod a vita activa proceditur ad vitam contemplativam secundum ordinem generationis, a vita autem contemplativa reditur ad vitam activam per viam directionis, ut scilicet vita activa per contemplationem dirigatur. Sicut etiam per operationes acquiritur habitus, et per habitum acquisitum perfectius aliquis operatur, ut dicitur in II Ethic.</p><p title="II-II q. 182 a. 4 ad 3"><a name="46235"><span class="ref">[46235] IIª-IIae, q. 182 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod illi qui sunt proni ad passiones propter eorum impetum ad agendum, sunt similiter magis apti ad vitam activam propter spiritus inquietudinem. Unde dicit Gregorius, in VI Moral., quod <i>nonnulli ita inquieti sunt ut, si vacationem laboris habuerint, gravius laborent, quia tanto deteriores cordis tumultus tolerant, quanto eis licentius ad cogitationes vacat</i>. Quidam vero habent naturaliter animi puritatem et quietem, per quam ad contemplationem sunt apti, qui si totaliter actionibus deputentur, detrimentum sustinebunt. Unde Gregorius dicit, in VI Moral., quod <i>quorundam hominum ita otiosae mentes sunt ut, si eos labor occupationis excipiat, in ipsa operationis inchoatione succumbant</i>. Sed, sicut ipse postea subdit, <i>saepe et pigras mentes amor ad opus excitat; et inquietas in contemplatione timor refrenat</i>. Unde et illi qui sunt magis apti ad activam vitam, possunt per exercitium activae ad contemplativam praeparari, et illi nihilominus qui sunt magis ad contemplativam apti, possunt exercitia vitae activae subire, ut per hoc ad contemplationem paratiores reddantur.</p></div></div><div class="centro"><br/> <p><a href="sth3171.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> <a href="sth3183.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> <br/> <hr/> <br/> <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad hanc editionem<br/> Iura omnia asservantur<br/> OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> </div></body> </html>