Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2109.html @ 99:71f2c033089e
change dtd location for new machine
| author | ht |
|---|---|
| date | Sat, 01 Nov 2014 15:28:52 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 99 | 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/C64/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> |
| 53 | 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 28 | 19 109-114</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione CIX ad |
| 22 CXIV</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1892 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth2106.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth3000.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#38361">I&ordf;-IIae q. 109 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#38362">I&ordf;-IIae q. 109 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#38363">I&ordf;-IIae q. 109 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#38364">I&ordf;-IIae q. 109 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#38365">I&ordf;-IIae q. 109 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#38366">I&ordf;-IIae q. 109 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#38367">I&ordf;-IIae q. 109 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#38368">I&ordf;-IIae q. 109 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#38369">I&ordf;-IIae q. 109 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#38370">I&ordf;-IIae q. 109 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#38371">I&ordf;-IIae q. 109 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#38372">I&ordf;-IIae q. 109 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#38373">I&ordf;-IIae q. 109 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#38374">I&ordf;-IIae q. 109 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#38375">I&ordf;-IIae q. 109 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#38376">I&ordf;-IIae q. 109 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#38377">I&ordf;-IIae q. 109 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#38378">I&ordf;-IIae q. 109 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#38379">I&ordf;-IIae q. 109 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#38380">I&ordf;-IIae q. 109 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#38381">I&ordf;-IIae q. 109 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#38382">I&ordf;-IIae q. 109 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#38383">I&ordf;-IIae q. 109 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#38384">I&ordf;-IIae q. 109 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#38385">I&ordf;-IIae q. 109 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#38386">I&ordf;-IIae q. 109 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#38387">I&ordf;-IIae q. 109 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#38388">I&ordf;-IIae q. 109 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#38389">I&ordf;-IIae q. 109 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#38390">I&ordf;-IIae q. 109 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#38391">I&ordf;-IIae q. 109 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#38392">I&ordf;-IIae q. 109 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#38393">I&ordf;-IIae q. 109 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#38394">I&ordf;-IIae q. 109 a. 5 arg. 1'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#38395">I&ordf;-IIae q. 109 a. 5 arg. 2'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#38396">I&ordf;-IIae q. 109 a. 5 arg. 3'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#38397">I&ordf;-IIae q. 109 a. 5 s. c.'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#38398">I&ordf;-IIae q. 109 a. 5 co.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#38399">I&ordf;-IIae q. 109 a. 5 ad 1'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#38400">I&ordf;-IIae q. 109 a. 5 ad 2'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#38401">I&ordf;-IIae q. 109 a. 5 ad 3'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#38402">I&ordf;-IIae q. 109 a. 6 arg. 1'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#38403">I&ordf;-IIae q. 109 a. 6 arg. 2'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#38404">I&ordf;-IIae q. 109 a. 6 arg. 3'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#38405">I&ordf;-IIae q. 109 a. 6 arg. 4'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#38406">I&ordf;-IIae q. 109 a. 6 s. c.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#38407">I&ordf;-IIae q. 109 a. 6 co.'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#38408">I&ordf;-IIae q. 109 a. 6 ad 1'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#38409">I&ordf;-IIae q. 109 a. 6 ad 2'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#38410">I&ordf;-IIae q. 109 a. 6 ad 3'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#38411">I&ordf;-IIae q. 109 a. 6 ad 4'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#38412">I&ordf;-IIae q. 109 a. 7 arg. 1'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#38413">I&ordf;-IIae q. 109 a. 7 arg. 2'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#38414">I&ordf;-IIae q. 109 a. 7 arg. 3'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#38415">I&ordf;-IIae q. 109 a. 7 s. c.'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#38416">I&ordf;-IIae q. 109 a. 7 co.'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#38417">I&ordf;-IIae q. 109 a. 7 ad 1'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#38418">I&ordf;-IIae q. 109 a. 7 ad 2'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#38419">I&ordf;-IIae q. 109 a. 7 ad 3'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#38420">I&ordf;-IIae q. 109 a. 8 arg. 1'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#38421">I&ordf;-IIae q. 109 a. 8 arg. 2'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#38422">I&ordf;-IIae q. 109 a. 8 arg. 3'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#38423">I&ordf;-IIae q. 109 a. 8 s. c.'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#38424">I&ordf;-IIae q. 109 a. 8 co.'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#38425">I&ordf;-IIae q. 109 a. 8 ad 1'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#38426">I&ordf;-IIae q. 109 a. 8 ad 2'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#38427">I&ordf;-IIae q. 109 a. 8 ad 3'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#38428">I&ordf;-IIae q. 109 a. 9 arg. 1'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#38429">I&ordf;-IIae q. 109 a. 9 arg. 2'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#38430">I&ordf;-IIae q. 109 a. 9 arg. 3'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#38431">I&ordf;-IIae q. 109 a. 9 s. c.'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#38432">I&ordf;-IIae q. 109 a. 9 co.'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#38433">I&ordf;-IIae q. 109 a. 9 ad 1'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#38434">I&ordf;-IIae q. 109 a. 9 ad 2'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#38435">I&ordf;-IIae q. 109 a. 9 ad 3'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#38436">I&ordf;-IIae q. 109 a. 10 arg. 1'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#38437">I&ordf;-IIae q. 109 a. 10 arg. 2'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#38438">I&ordf;-IIae q. 109 a. 10 arg. 3'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#38439">I&ordf;-IIae q. 109 a. 10 s. c.'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#38440">I&ordf;-IIae q. 109 a. 10 co.'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#38441">I&ordf;-IIae q. 109 a. 10 ad 1'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#38442">I&ordf;-IIae q. 109 a. 10 ad 2'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#38443">I&ordf;-IIae q. 109 a. 10 ad 3'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#38444">I&ordf;-IIae q. 110 pr.'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#38445">I&ordf;-IIae q. 110 a. 1 arg. 1'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#38446">I&ordf;-IIae q. 110 a. 1 arg. 2'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#38447">I&ordf;-IIae q. 110 a. 1 arg. 3'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#38448">I&ordf;-IIae q. 110 a. 1 s. c.'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#38449">I&ordf;-IIae q. 110 a. 1 co.'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#38450">I&ordf;-IIae q. 110 a. 1 ad 1'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#38451">I&ordf;-IIae q. 110 a. 1 ad 2'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#38452">I&ordf;-IIae q. 110 a. 1 ad 3'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#38453">I&ordf;-IIae q. 110 a. 2 arg. 1'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#38454">I&ordf;-IIae q. 110 a. 2 arg. 2'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#38455">I&ordf;-IIae q. 110 a. 2 arg. 3'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#38456">I&ordf;-IIae q. 110 a. 2 s. c.'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#38457">I&ordf;-IIae q. 110 a. 2 co.'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#38458">I&ordf;-IIae q. 110 a. 2 ad 1'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#38459">I&ordf;-IIae q. 110 a. 2 ad 2'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#38460">I&ordf;-IIae q. 110 a. 2 ad 3'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#38461">I&ordf;-IIae q. 110 a. 3 arg. 1'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#38462">I&ordf;-IIae q. 110 a. 3 arg. 2'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#38463">I&ordf;-IIae q. 110 a. 3 arg. 3'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#38464">I&ordf;-IIae q. 110 a. 3 s. c.'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#38465">I&ordf;-IIae q. 110 a. 3 co.'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#38466">I&ordf;-IIae q. 110 a. 3 ad 1'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#38467">I&ordf;-IIae q. 110 a. 3 ad 2'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#38468">I&ordf;-IIae q. 110 a. 3 ad 3'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#38469">I&ordf;-IIae q. 110 a. 4 arg. 1'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#38470">I&ordf;-IIae q. 110 a. 4 arg. 2'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#38471">I&ordf;-IIae q. 110 a. 4 arg. 3'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#38472">I&ordf;-IIae q. 110 a. 4 arg. 4'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#38473">I&ordf;-IIae q. 110 a. 4 s. c.'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#38474">I&ordf;-IIae q. 110 a. 4 co.'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#38475">I&ordf;-IIae q. 110 a. 4 ad 1'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#38476">I&ordf;-IIae q. 110 a. 4 ad 2'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#38477">I&ordf;-IIae q. 110 a. 4 ad 3'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#38478">I&ordf;-IIae q. 110 a. 4 ad 4'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#38479">I&ordf;-IIae q. 111 pr.'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#38480">I&ordf;-IIae q. 111 a. 1 arg. 1'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#38481">I&ordf;-IIae q. 111 a. 1 arg. 2'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#38482">I&ordf;-IIae q. 111 a. 1 arg. 3'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#38483">I&ordf;-IIae q. 111 a. 1 s. c.'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#38484">I&ordf;-IIae q. 111 a. 1 co.'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#38485">I&ordf;-IIae q. 111 a. 1 ad 1'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#38486">I&ordf;-IIae q. 111 a. 1 ad 2'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#38487">I&ordf;-IIae q. 111 a. 1 ad 3'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#38488">I&ordf;-IIae q. 111 a. 2 arg. 1'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#38489">I&ordf;-IIae q. 111 a. 2 arg. 2'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#38490">I&ordf;-IIae q. 111 a. 2 arg. 3'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#38491">I&ordf;-IIae q. 111 a. 2 arg. 4'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#38492">I&ordf;-IIae q. 111 a. 2 s. c.'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#38493">I&ordf;-IIae q. 111 a. 2 co.'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#38494">I&ordf;-IIae q. 111 a. 2 ad 1'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#38495">I&ordf;-IIae q. 111 a. 2 ad 2'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#38496">I&ordf;-IIae q. 111 a. 2 ad 3'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#38497">I&ordf;-IIae q. 111 a. 2 ad 4'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#38498">I&ordf;-IIae q. 111 a. 3 arg. 1'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#38499">I&ordf;-IIae q. 111 a. 3 arg. 2'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#38500">I&ordf;-IIae q. 111 a. 3 arg. 3'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#38501">I&ordf;-IIae q. 111 a. 3 s. c.'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#38502">I&ordf;-IIae q. 111 a. 3 co.'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#38503">I&ordf;-IIae q. 111 a. 3 ad 1'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#38504">I&ordf;-IIae q. 111 a. 3 ad 2'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#38505">I&ordf;-IIae q. 111 a. 3 ad 3'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#38506">I&ordf;-IIae q. 111 a. 4 arg. 1'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#38507">I&ordf;-IIae q. 111 a. 4 arg. 2'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#38508">I&ordf;-IIae q. 111 a. 4 arg. 3'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#38509">I&ordf;-IIae q. 111 a. 4 arg. 4'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#38510">I&ordf;-IIae q. 111 a. 4 s. c.'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#38511">I&ordf;-IIae q. 111 a. 4 co.'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#38512">I&ordf;-IIae q. 111 a. 4 ad 1'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#38513">I&ordf;-IIae q. 111 a. 4 ad 2'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#38514">I&ordf;-IIae q. 111 a. 4 ad 3'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#38515">I&ordf;-IIae q. 111 a. 4 ad 4'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#38516">I&ordf;-IIae q. 111 a. 5 arg. 1'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#38517">I&ordf;-IIae q. 111 a. 5 arg. 2'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#38518">I&ordf;-IIae q. 111 a. 5 arg. 3'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#38519">I&ordf;-IIae q. 111 a. 5 s. c.'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#38520">I&ordf;-IIae q. 111 a. 5 co.'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#38521">I&ordf;-IIae q. 111 a. 5 ad 1'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#38522">I&ordf;-IIae q. 111 a. 5 ad 2'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#38523">I&ordf;-IIae q. 111 a. 5 ad 3'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#38524">I&ordf;-IIae q. 112 pr.'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#38525">I&ordf;-IIae q. 112 a. 1 arg. 1'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#38526">I&ordf;-IIae q. 112 a. 1 arg. 2'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#38527">I&ordf;-IIae q. 112 a. 1 arg. 3'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#38528">I&ordf;-IIae q. 112 a. 1 s. c.'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#38529">I&ordf;-IIae q. 112 a. 1 co.'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#38530">I&ordf;-IIae q. 112 a. 1 ad 1'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#38531">I&ordf;-IIae q. 112 a. 1 ad 2'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#38532">I&ordf;-IIae q. 112 a. 1 ad 3'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#38533">I&ordf;-IIae q. 112 a. 2 arg. 1'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#38534">I&ordf;-IIae q. 112 a. 2 arg. 2'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#38535">I&ordf;-IIae q. 112 a. 2 arg. 3'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#38536">I&ordf;-IIae q. 112 a. 2 s. c.'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#38537">I&ordf;-IIae q. 112 a. 2 co.'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#38538">I&ordf;-IIae q. 112 a. 2 ad 1'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#38539">I&ordf;-IIae q. 112 a. 2 ad 2'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#38540">I&ordf;-IIae q. 112 a. 2 ad 3'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#38541">I&ordf;-IIae q. 112 a. 3 arg. 1'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#38542">I&ordf;-IIae q. 112 a. 3 arg. 2'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#38543">I&ordf;-IIae q. 112 a. 3 arg. 3'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#38544">I&ordf;-IIae q. 112 a. 3 s. c.'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#38545">I&ordf;-IIae q. 112 a. 3 co.'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#38546">I&ordf;-IIae q. 112 a. 3 ad 1'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#38547">I&ordf;-IIae q. 112 a. 3 ad 2'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#38548">I&ordf;-IIae q. 112 a. 3 ad 3'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#38549">I&ordf;-IIae q. 112 a. 4 arg. 1'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#38550">I&ordf;-IIae q. 112 a. 4 arg. 2'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#38551">I&ordf;-IIae q. 112 a. 4 arg. 3'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#38552">I&ordf;-IIae q. 112 a. 4 s. c.'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#38553">I&ordf;-IIae q. 112 a. 4 co.'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#38554">I&ordf;-IIae q. 112 a. 4 ad 1'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#38555">I&ordf;-IIae q. 112 a. 4 ad 2'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#38556">I&ordf;-IIae q. 112 a. 4 ad 3'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#38557">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 arg. 1'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#38558">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 arg. 2'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#38559">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 arg. 3'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#38560">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 arg. 4'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#38561">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 arg. 5'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#38562">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 s. c.'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#38563">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 co.'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#38564">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 ad 1'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#38565">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 ad 2'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#38566">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 ad 3'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#38567">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 ad 4'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#38568">I&ordf;-IIae q. 112 a. 5 ad 5'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#38569">I&ordf;-IIae q. 113 pr.'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#38570">I&ordf;-IIae q. 113 a. 1 arg. 1'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#38571">I&ordf;-IIae q. 113 a. 1 arg. 2'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#38572">I&ordf;-IIae q. 113 a. 1 arg. 3'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#38573">I&ordf;-IIae q. 113 a. 1 s. c.'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#38574">I&ordf;-IIae q. 113 a. 1 co.'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#38575">I&ordf;-IIae q. 113 a. 1 ad 1'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#38576">I&ordf;-IIae q. 113 a. 1 ad 2'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#38577">I&ordf;-IIae q. 113 a. 1 ad 3'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#38578">I&ordf;-IIae q. 113 a. 2 arg. 1'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#38579">I&ordf;-IIae q. 113 a. 2 arg. 2'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#38580">I&ordf;-IIae q. 113 a. 2 arg. 3'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#38581">I&ordf;-IIae q. 113 a. 2 s. c.'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#38582">I&ordf;-IIae q. 113 a. 2 co.'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#38583">I&ordf;-IIae q. 113 a. 2 ad 1'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#38584">I&ordf;-IIae q. 113 a. 2 ad 2'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#38585">I&ordf;-IIae q. 113 a. 2 ad 3'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#38586">I&ordf;-IIae q. 113 a. 3 arg. 1'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#38587">I&ordf;-IIae q. 113 a. 3 arg. 2'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#38588">I&ordf;-IIae q. 113 a. 3 arg. 3'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#38589">I&ordf;-IIae q. 113 a. 3 s. c.'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#38590">I&ordf;-IIae q. 113 a. 3 co.'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#38591">I&ordf;-IIae q. 113 a. 3 ad 1'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#38592">I&ordf;-IIae q. 113 a. 3 ad 2'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#38593">I&ordf;-IIae q. 113 a. 3 ad 3'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#38594">I&ordf;-IIae q. 113 a. 4 arg. 1'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#38595">I&ordf;-IIae q. 113 a. 4 arg. 2'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#38596">I&ordf;-IIae q. 113 a. 4 arg. 3'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#38597">I&ordf;-IIae q. 113 a. 4 s. c.'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#38598">I&ordf;-IIae q. 113 a. 4 co.'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#38599">I&ordf;-IIae q. 113 a. 4 ad 1'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#38600">I&ordf;-IIae q. 113 a. 4 ad 2'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#38601">I&ordf;-IIae q. 113 a. 4 ad 3'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#38602">I&ordf;-IIae q. 113 a. 5 arg. 1'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#38603">I&ordf;-IIae q. 113 a. 5 arg. 2'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#38604">I&ordf;-IIae q. 113 a. 5 arg. 3'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#38605">I&ordf;-IIae q. 113 a. 5 s. c.'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#38606">I&ordf;-IIae q. 113 a. 5 co.'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#38607">I&ordf;-IIae q. 113 a. 5 ad 1'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#38608">I&ordf;-IIae q. 113 a. 5 ad 2'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#38609">I&ordf;-IIae q. 113 a. 5 ad 3'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#38610">I&ordf;-IIae q. 113 a. 6 arg. 1'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#38611">I&ordf;-IIae q. 113 a. 6 arg. 2'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#38612">I&ordf;-IIae q. 113 a. 6 arg. 3'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#38613">I&ordf;-IIae q. 113 a. 6 s. c.'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#38614">I&ordf;-IIae q. 113 a. 6 co.'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#38615">I&ordf;-IIae q. 113 a. 6 ad 1'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#38616">I&ordf;-IIae q. 113 a. 6 ad 2'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#38617">I&ordf;-IIae q. 113 a. 6 ad 3'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#38618">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 arg. 1'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#38619">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 arg. 2'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#38620">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 arg. 3'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#38621">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 arg. 4'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#38622">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 arg. 5'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#38623">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 s. c.'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#38624">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 co.'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#38625">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 ad 1'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#38626">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 ad 2'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#38627">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 ad 3'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#38628">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 ad 4'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#38629">I&ordf;-IIae q. 113 a. 7 ad 5'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#38630">I&ordf;-IIae q. 113 a. 8 arg. 1'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#38631">I&ordf;-IIae q. 113 a. 8 arg. 2'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#38632">I&ordf;-IIae q. 113 a. 8 arg. 3'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#38633">I&ordf;-IIae q. 113 a. 8 s. c.'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#38634">I&ordf;-IIae q. 113 a. 8 co.'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#38635">I&ordf;-IIae q. 113 a. 8 ad 1'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#38636">I&ordf;-IIae q. 113 a. 8 ad 2'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#38637">I&ordf;-IIae q. 113 a. 8 ad 3'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#38638">I&ordf;-IIae q. 113 a. 9 arg. 1'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#38639">I&ordf;-IIae q. 113 a. 9 arg. 2'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#38640">I&ordf;-IIae q. 113 a. 9 arg. 3'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#38641">I&ordf;-IIae q. 113 a. 9 s. c.'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#38642">I&ordf;-IIae q. 113 a. 9 co.'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#38643">I&ordf;-IIae q. 113 a. 9 ad 1'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#38644">I&ordf;-IIae q. 113 a. 9 ad 2'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#38645">I&ordf;-IIae q. 113 a. 9 ad 3'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#38646">I&ordf;-IIae q. 113 a. 10 arg. 1'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#38647">I&ordf;-IIae q. 113 a. 10 arg. 2'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#38648">I&ordf;-IIae q. 113 a. 10 arg. 3'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#38649">I&ordf;-IIae q. 113 a. 10 s. c.'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#38650">I&ordf;-IIae q. 113 a. 10 co.'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#38651">I&ordf;-IIae q. 113 a. 10 ad 1'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#38652">I&ordf;-IIae q. 113 a. 10 ad 2'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#38653">I&ordf;-IIae q. 113 a. 10 ad 3'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#38654">I&ordf;-IIae q. 114 pr.'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#38655">I&ordf;-IIae q. 114 a. 1 arg. 1'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#38656">I&ordf;-IIae q. 114 a. 1 arg. 2'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#38657">I&ordf;-IIae q. 114 a. 1 arg. 3'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#38658">I&ordf;-IIae q. 114 a. 1 s. c.'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#38659">I&ordf;-IIae q. 114 a. 1 co.'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#38660">I&ordf;-IIae q. 114 a. 1 ad 1'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#38661">I&ordf;-IIae q. 114 a. 1 ad 2'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#38662">I&ordf;-IIae q. 114 a. 1 ad 3'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#38663">I&ordf;-IIae q. 114 a. 2 arg. 1'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#38664">I&ordf;-IIae q. 114 a. 2 arg. 2'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#38665">I&ordf;-IIae q. 114 a. 2 arg. 3'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#38666">I&ordf;-IIae q. 114 a. 2 s. c.'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#38667">I&ordf;-IIae q. 114 a. 2 co.'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#38668">I&ordf;-IIae q. 114 a. 2 ad 1'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#38669">I&ordf;-IIae q. 114 a. 2 ad 2'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#38670">I&ordf;-IIae q. 114 a. 2 ad 3'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#38671">I&ordf;-IIae q. 114 a. 3 arg. 1'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#38672">I&ordf;-IIae q. 114 a. 3 arg. 2'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#38673">I&ordf;-IIae q. 114 a. 3 arg. 3'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#38674">I&ordf;-IIae q. 114 a. 3 s. c.'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#38675">I&ordf;-IIae q. 114 a. 3 co.'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#38676">I&ordf;-IIae q. 114 a. 3 ad 1'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#38677">I&ordf;-IIae q. 114 a. 3 ad 2'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#38678">I&ordf;-IIae q. 114 a. 3 ad 3'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#38679">I&ordf;-IIae q. 114 a. 4 arg. 1'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#38680">I&ordf;-IIae q. 114 a. 4 arg. 2'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#38681">I&ordf;-IIae q. 114 a. 4 arg. 3'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#38682">I&ordf;-IIae q. 114 a. 4 s. c.'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#38683">I&ordf;-IIae q. 114 a. 4 co.'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#38684">I&ordf;-IIae q. 114 a. 4 ad 1'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#38685">I&ordf;-IIae q. 114 a. 4 ad 2'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#38686">I&ordf;-IIae q. 114 a. 4 ad 3'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#38687">I&ordf;-IIae q. 114 a. 5 arg. 1'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#38688">I&ordf;-IIae q. 114 a. 5 arg. 2'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#38689">I&ordf;-IIae q. 114 a. 5 arg. 3'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#38690">I&ordf;-IIae q. 114 a. 5 s. c.'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#38691">I&ordf;-IIae q. 114 a. 5 co.'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#38692">I&ordf;-IIae q. 114 a. 5 ad 1'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#38693">I&ordf;-IIae q. 114 a. 5 ad 2'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#38694">I&ordf;-IIae q. 114 a. 5 ad 3'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#38695">I&ordf;-IIae q. 114 a. 6 arg. 1'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#38696">I&ordf;-IIae q. 114 a. 6 arg. 2'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#38697">I&ordf;-IIae q. 114 a. 6 arg. 3'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#38698">I&ordf;-IIae q. 114 a. 6 s. c.'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#38699">I&ordf;-IIae q. 114 a. 6 co.'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#38700">I&ordf;-IIae q. 114 a. 6 ad 1'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#38701">I&ordf;-IIae q. 114 a. 6 ad 2'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#38702">I&ordf;-IIae q. 114 a. 6 ad 3'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#38703">I&ordf;-IIae q. 114 a. 7 arg. 1'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#38704">I&ordf;-IIae q. 114 a. 7 arg. 2'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#38705">I&ordf;-IIae q. 114 a. 7 arg. 3'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#38706">I&ordf;-IIae q. 114 a. 7 s. c.'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#38707">I&ordf;-IIae q. 114 a. 7 co.'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#38708">I&ordf;-IIae q. 114 a. 7 ad 1'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#38709">I&ordf;-IIae q. 114 a. 7 ad 2'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#38710">I&ordf;-IIae q. 114 a. 7 ad 3'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#38711">I&ordf;-IIae q. 114 a. 8 arg. 1'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#38712">I&ordf;-IIae q. 114 a. 8 arg. 2'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#38713">I&ordf;-IIae q. 114 a. 8 arg. 3'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#38714">I&ordf;-IIae q. 114 a. 8 s. c.'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#38715">I&ordf;-IIae q. 114 a. 8 co.'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#38716">I&ordf;-IIae q. 114 a. 8 ad 1'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#38717">I&ordf;-IIae q. 114 a. 8 ad 2'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#38718">I&ordf;-IIae q. 114 a. 8 ad 3'); | |
| 408 document.write('<OPTION VALUE="#38719">I&ordf;-IIae q. 114 a. 9 arg. 1'); | |
| 409 document.write('<OPTION VALUE="#38720">I&ordf;-IIae q. 114 a. 9 arg. 2'); | |
| 410 document.write('<OPTION VALUE="#38721">I&ordf;-IIae q. 114 a. 9 arg. 3'); | |
| 411 document.write('<OPTION VALUE="#38722">I&ordf;-IIae q. 114 a. 9 s. c.'); | |
| 412 document.write('<OPTION VALUE="#38723">I&ordf;-IIae q. 114 a. 9 co.'); | |
| 413 document.write('<OPTION VALUE="#38724">I&ordf;-IIae q. 114 a. 9 ad 1'); | |
| 414 document.write('<OPTION VALUE="#38725">I&ordf;-IIae q. 114 a. 9 ad 2'); | |
| 415 document.write('<OPTION VALUE="#38726">I&ordf;-IIae q. 114 a. 9 ad 3'); | |
| 416 document.write('<OPTION VALUE="#38727">I&ordf;-IIae q. 114 a. 10 arg. 1'); | |
| 417 document.write('<OPTION VALUE="#38728">I&ordf;-IIae q. 114 a. 10 arg. 2'); | |
| 418 document.write('<OPTION VALUE="#38729">I&ordf;-IIae q. 114 a. 10 arg. 3'); | |
| 419 document.write('<OPTION VALUE="#38730">I&ordf;-IIae q. 114 a. 10 s. c.'); | |
| 420 document.write('<OPTION VALUE="#38731">I&ordf;-IIae q. 114 a. 10 co.'); | |
| 421 document.write('<OPTION VALUE="#38732">I&ordf;-IIae q. 114 a. 10 ad 1'); | |
| 422 document.write('<OPTION VALUE="#38733">I&ordf;-IIae q. 114 a. 10 ad 2'); | |
| 423 document.write('<OPTION VALUE="#38734">I&ordf;-IIae q. 114 a. 10 ad 3'); | |
| 424 document.write('<OPTION VALUE="#38735">I&ordf;-IIae q. 114 a. 10 ad 4'); | |
| 425 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 426 document.write('<BR><BR>'); | |
| 427 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 428 document.write('<\/FORM>'); | |
| 429 // --> | |
| 430 // | |
| 431 </script><br/> | |
| 432 <hr/> | |
| 433 <br/></div><div class="q" id="q109"><h2>Quaestio 109</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 109 pr."><a name="38361"><span class="ref">[38361] Iª-IIae q. 109 pr.</span></a> Consequenter | |
| 28 | 434 considerandum est de exteriori principio humanorum actuum, scilicet |
| 435 de Deo, prout ab ipso per gratiam adiuvamur ad recte agendum. Et | |
| 436 primo, considerandum est de gratia Dei; secundo, de causa eius; | |
| 437 tertio, de eius effectibus. Prima autem consideratio erit | |
| 438 tripartita, nam primo considerabimus de necessitate gratiae; | |
| 439 secundo, de ipsa gratia quantum ad eius essentiam; tertio, de eius | |
| 440 divisione. Circa primum quaeruntur decem. Primo, utrum absque | |
| 441 gratia possit homo aliquod verum cognoscere. Secundo, utrum absque | |
| 442 gratia Dei possit homo aliquod bonum facere vel velle. Tertio, | |
| 443 utrum homo absque gratia possit Deum diligere super omnia. Quarto, | |
| 444 utrum absque gratia possit praecepta legis observare. Quinto, utrum | |
| 445 absque gratia possit mereri vitam aeternam. Sexto, utrum homo | |
| 446 possit se ad gratiam praeparare sine gratia. Septimo, utrum homo | |
| 447 sine gratia possit resurgere a peccato. Octavo, utrum absque gratia | |
| 448 possit homo vitare peccatum. Nono, utrum homo gratiam consecutus | |
| 449 possit, absque alio divino auxilio, bonum facere et vitare | |
| 53 | 450 peccatum. Decimo, utrum possit perseverare in bono per seipsum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 109 a. 1 arg. 1"><a name="38362"><span class="ref">[38362] Iª-IIae q. 109 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 451 sic proceditur. Videtur quod homo sine gratia nullum verum |
| 452 cognoscere possit. Quia super illud I Cor. XII, <i>nemo potest | |
| 453 dicere, dominus Iesus, nisi in spiritu sancto</i>, dicit Glossa | |
| 454 Ambrosii, <i>omne verum, a quocumque dicatur, a spiritu sancto | |
| 455 est</i>. Sed spiritus sanctus habitat in nobis per gratiam. Ergo | |
| 53 | 456 veritatem cognoscere non possumus sine gratia.</p><p title="I-II q. 109 a. 1 arg. 2"><a name="38363"><span class="ref">[38363] Iª-IIae q. 109 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 457 Augustinus dicit, in I Soliloq., quod <i>disciplinarum certissima |
| 458 talia sunt qualia illa quae a sole illustrantur ut videri possint; | |
| 459 Deus autem ipse est qui illustrat; ratio autem ita est in mentibus | |
| 460 ut in oculis est aspectus; mentis autem oculi sunt sensus | |
| 461 animae</i>. Sed sensus corporis, quantumcumque sit purus, non | |
| 462 potest aliquod visibile videre sine solis illustratione. Ergo | |
| 463 humana mens, quantumcumque sit perfecta, non potest ratiocinando | |
| 464 veritatem cognoscere absque illustratione divina. Quae ad auxilium | |
| 53 | 465 gratiae pertinet.</p><p title="I-II q. 109 a. 1 arg. 3"><a name="38364"><span class="ref">[38364] Iª-IIae q. 109 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 466 humana mens non potest veritatem intelligere nisi cogitando; ut |
| 467 patet per Augustinum XIV de Trin. Sed apostolus dicit, II ad Cor. | |
| 468 III, <i>non sufficientes sumus aliquid cogitare a nobis, quasi ex | |
| 469 nobis</i>. Ergo homo non potest cognoscere veritatem per seipsum | |
| 53 | 470 sine auxilio gratiae.</p><p title="I-II q. 109 a. 1 s. c."><a name="38365"><span class="ref">[38365] Iª-IIae q. 109 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 471 est quod Augustinus dicit, in I Retract., <i>non approbo quod in |
| 472 oratione dixi, Deus, qui non nisi mundos verum scire voluisti. | |
| 473 Responderi enim potest multos etiam non mundos multa scire | |
| 474 vera</i>. Sed per gratiam homo mundus efficitur; secundum illud | |
| 475 Psalmi l, <i>cor mundum crea in me, Deus; et spiritum rectum innova | |
| 476 in visceribus meis</i>. Ergo sine gratia potest homo per seipsum | |
| 53 | 477 veritatem cognoscere.</p><p title="I-II q. 109 a. 1 co."><a name="38366"><span class="ref">[38366] Iª-IIae q. 109 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 478 dicendum quod cognoscere veritatem est usus quidam, vel actus, |
| 479 intellectualis luminis, quia secundum apostolum, ad Ephes. V, | |
| 480 <i>omne quod manifestatur, lumen est</i>. Usus autem quilibet | |
| 481 quendam motum importat, large accipiendo motum secundum quod | |
| 482 intelligere et velle motus quidam esse dicuntur, ut patet per | |
| 483 philosophum in III de anima. Videmus autem in corporalibus quod ad | |
| 484 motum non solum requiritur ipsa forma quae est principium motus vel | |
| 485 actionis; sed etiam requiritur motio primi moventis. Primum autem | |
| 486 movens in ordine corporalium est corpus caeleste. Unde | |
| 487 quantumcumque ignis habeat perfectum calorem, non alteraret nisi | |
| 488 per motionem caelestis corporis. Manifestum est autem quod, sicut | |
| 489 omnes motus corporales reducuntur in motum caelestis corporis sicut | |
| 490 in primum movens corporale; ita omnes motus tam corporales quam | |
| 491 spirituales reducuntur in primum movens simpliciter, quod est Deus. | |
| 492 Et ideo quantumcumque natura aliqua corporalis vel spiritualis | |
| 493 ponatur perfecta, non potest in suum actum procedere nisi moveatur | |
| 494 a Deo. Quae quidem motio est secundum suae providentiae rationem; | |
| 495 non secundum necessitatem naturae, sicut motio corporis caelestis. | |
| 496 Non solum autem a Deo est omnis motio sicut a primo movente; sed | |
| 497 etiam ab ipso est omnis formalis perfectio sicut a primo actu. Sic | |
| 498 igitur actio intellectus, et cuiuscumque entis creati, dependet a | |
| 499 Deo quantum ad duo, uno modo, inquantum ab ipso habet formam per | |
| 500 quam agit; alio modo, inquantum ab ipso movetur ad agendum. | |
| 501 Unaquaeque autem forma indita rebus creatis a Deo, habet efficaciam | |
| 502 respectu alicuius actus determinati, in quem potest secundum suam | |
| 503 proprietatem, ultra autem non potest nisi per aliquam formam | |
| 504 superadditam, sicut aqua non potest calefacere nisi calefacta ab | |
| 505 igne. Sic igitur intellectus humanus habet aliquam formam, scilicet | |
| 506 ipsum intelligibile lumen, quod est de se sufficiens ad quaedam | |
| 507 intelligibilia cognoscenda, ad ea scilicet in quorum notitiam per | |
| 508 sensibilia possumus devenire. Altiora vero intelligibilia | |
| 509 intellectus humanus cognoscere non potest nisi fortiori lumine | |
| 510 perficiatur, sicut lumine fidei vel prophetiae; quod dicitur lumen | |
| 511 gratiae, inquantum est naturae superadditum. Sic igitur dicendum | |
| 512 est quod ad cognitionem cuiuscumque veri, homo indiget auxilio | |
| 513 divino ut intellectus a Deo moveatur ad suum actum. Non autem | |
| 514 indiget ad cognoscendam veritatem in omnibus, nova illustratione | |
| 515 superaddita naturali illustrationi; sed in quibusdam, quae excedunt | |
| 516 naturalem cognitionem. Et tamen quandoque Deus miraculose per suam | |
| 517 gratiam aliquos instruit de his quae per naturalem rationem | |
| 518 cognosci possunt, sicut et quandoque miraculose facit quaedam quae | |
| 53 | 519 natura facere potest.</p><p title="I-II q. 109 a. 1 ad 1"><a name="38367"><span class="ref">[38367] Iª-IIae q. 109 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 520 ergo dicendum quod omne verum, a quocumque dicatur, est a spiritu |
| 521 sancto sicut ab infundente naturale lumen, et movente ad | |
| 522 intelligendum et loquendum veritatem. Non autem sicut ab | |
| 523 inhabitante per gratiam gratum facientem, vel sicut a largiente | |
| 524 aliquod habituale donum naturae superadditum, sed hoc solum est in | |
| 525 quibusdam veris cognoscendis et loquendis; et maxime in illis quae | |
| 53 | 526 pertinent ad fidem, de quibus apostolus loquebatur.</p><p title="I-II q. 109 a. 1 ad 2"><a name="38368"><span class="ref">[38368] Iª-IIae q. 109 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 527 dicendum quod sol corporalis illustrat exterius; sed sol |
| 528 intelligibilis, qui est Deus, illustrat interius. Unde ipsum lumen | |
| 529 naturale animae inditum est illustratio Dei, qua illustramur ab | |
| 530 ipso ad cognoscendum ea quae pertinent ad naturalem cognitionem. Et | |
| 531 ad hoc non requiritur alia illustratio, sed solum ad illa quae | |
| 53 | 532 naturalem cognitionem excedunt.</p><p title="I-II q. 109 a. 1 ad 3"><a name="38369"><span class="ref">[38369] Iª-IIae q. 109 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 533 dicendum quod semper indigemus divino auxilio ad cogitandum |
| 534 quodcumque, inquantum ipse movet intellectum ad agendum, actu enim | |
| 535 intelligere aliquid est cogitare, ut patet per Augustinum, XIV de | |
| 53 | 536 Trin.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 109 a. 2 arg. 1"><a name="38370"><span class="ref">[38370] Iª-IIae q. 109 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 537 secundum sic proceditur. Videtur quod homo possit velle et facere |
| 538 bonum absque gratia. Illud enim est in hominis potestate cuius ipse | |
| 539 est dominus. Sed homo est dominus suorum actuum, et maxime eius | |
| 540 quod est velle, ut supra dictum est. Ergo homo potest velle et | |
| 53 | 541 facere bonum per seipsum absque auxilio gratiae.</p><p title="I-II q. 109 a. 2 arg. 2"><a name="38371"><span class="ref">[38371] Iª-IIae q. 109 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 542 unumquodque magis potest in id quod est sibi secundum naturam, quam |
| 543 in id quod est sibi praeter naturam. Sed peccatum est contra | |
| 544 naturam, ut Damascenus dicit, in II libro, opus autem virtutis est | |
| 545 homini secundum naturam, ut supra dictum est. Cum igitur homo per | |
| 546 seipsum possit peccare, videtur quod multo magis per seipsum possit | |
| 53 | 547 bonum velle et facere.</p><p title="I-II q. 109 a. 2 arg. 3"><a name="38372"><span class="ref">[38372] Iª-IIae q. 109 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 548 bonum intellectus est verum, ut philosophus dicit, in VI Ethic. Sed |
| 549 intellectus potest cognoscere verum per seipsum, sicut et quaelibet | |
| 550 alia res potest suam naturalem operationem per se facere. Ergo | |
| 53 | 551 multo magis homo potest per seipsum facere et velle bonum.</p><p title="I-II q. 109 a. 2 s. c."><a name="38373"><span class="ref">[38373] Iª-IIae q. 109 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 552 est quod apostolus dicit, Rom. IX, non est volentis, scilicet |
| 553 velle, neque currentis, scilicet currere, sed miserentis Dei. Et | |
| 554 Augustinus dicit, in libro de Corrept. et gratia, quod <i>sine | |
| 555 gratia nullum prorsus, sive cogitando, sive volendo et amando, sive | |
| 53 | 556 agendo, faciunt homines bonum</i>.</p><p title="I-II q. 109 a. 2 co."><a name="38374"><span class="ref">[38374] Iª-IIae q. 109 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 557 dicendum quod natura hominis dupliciter potest considerari, uno |
| 558 modo, in sui integritate, sicut fuit in primo parente ante | |
| 559 peccatum; alio modo, secundum quod est corrupta in nobis post | |
| 560 peccatum primi parentis. Secundum autem utrumque statum, natura | |
| 561 humana indiget auxilio divino ad faciendum vel volendum quodcumque | |
| 562 bonum, sicut primo movente, ut dictum est. Sed in statu naturae | |
| 563 integrae, quantum ad sufficientiam operativae virtutis, poterat | |
| 564 homo per sua naturalia velle et operari bonum suae naturae | |
| 565 proportionatum, quale est bonum virtutis acquisitae, non autem | |
| 566 bonum superexcedens, quale est bonum virtutis infusae. Sed in statu | |
| 567 naturae corruptae etiam deficit homo ab hoc quod secundum suam | |
| 568 naturam potest, ut non possit totum huiusmodi bonum implere per sua | |
| 569 naturalia. Quia tamen natura humana per peccatum non est totaliter | |
| 570 corrupta, ut scilicet toto bono naturae privetur; potest quidem | |
| 571 etiam in statu naturae corruptae, per virtutem suae naturae aliquod | |
| 572 bonum particulare agere, sicut aedificare domos, plantare vineas, | |
| 573 et alia huiusmodi; non tamen totum bonum sibi connaturale, ita quod | |
| 574 in nullo deficiat. Sicut homo infirmus potest per seipsum aliquem | |
| 575 motum habere; non tamen perfecte potest moveri motu hominis sani, | |
| 576 nisi sanetur auxilio medicinae. Sic igitur virtute gratuita | |
| 577 superaddita virtuti naturae indiget homo in statu naturae integrae | |
| 578 quantum ad unum, scilicet ad operandum et volendum bonum | |
| 579 supernaturale. Sed in statu naturae corruptae, quantum ad duo, | |
| 580 scilicet ut sanetur; et ulterius ut bonum supernaturalis virtutis | |
| 581 operetur, quod est meritorium. Ulterius autem in utroque statu | |
| 582 indiget homo auxilio divino ut ab ipso moveatur ad bene | |
| 53 | 583 agendum.</p><p title="I-II q. 109 a. 2 ad 1"><a name="38375"><span class="ref">[38375] Iª-IIae q. 109 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 584 ergo dicendum quod homo est dominus suorum actuum, et volendi et |
| 585 non volendi, propter deliberationem rationis, quae potest flecti ad | |
| 586 unam partem vel ad aliam. Sed quod deliberet vel non deliberet, si | |
| 587 huius etiam sit dominus, oportet quod hoc sit per deliberationem | |
| 588 praecedentem. Et cum hoc non procedat in infinitum, oportet quod | |
| 589 finaliter deveniatur ad hoc quod liberum arbitrium hominis moveatur | |
| 590 ab aliquo exteriori principio quod est supra mentem humanam, | |
| 591 scilicet a Deo; ut etiam philosophus probat in cap. de bona | |
| 592 fortuna. Unde mens hominis etiam sani non ita habet dominium sui | |
| 593 actus quin indigeat moveri a Deo. Et multo magis liberum arbitrium | |
| 594 hominis infirmi post peccatum, quod impeditur a bono per | |
| 53 | 595 corruptionem naturae.</p><p title="I-II q. 109 a. 2 ad 2"><a name="38376"><span class="ref">[38376] Iª-IIae q. 109 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 596 dicendum quod peccare nihil aliud est quam deficere a bono quod |
| 597 convenit alicui secundum suam naturam. Unaquaeque autem res creata, | |
| 598 sicut esse non habet nisi ab alio, et in se considerata est nihil, | |
| 599 ita indiget conservari in bono suae naturae convenienti ab alio. | |
| 600 Potest autem per seipsam deficere a bono, sicut et per seipsam | |
| 53 | 601 potest deficere in non esse, nisi divinitus conservaretur.</p><p title="I-II q. 109 a. 2 ad 3"><a name="38377"><span class="ref">[38377] Iª-IIae q. 109 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 602 dicendum quod etiam verum non potest homo cognoscere sine auxilio |
| 603 divino, sicut supra dictum est. Et tamen magis est natura humana | |
| 604 corrupta per peccatum quantum ad appetitum boni, quam quantum ad | |
| 53 | 605 cognitionem veri.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 109 a. 3 arg. 1"><a name="38378"><span class="ref">[38378] Iª-IIae q. 109 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 606 sic proceditur. Videtur quod homo non possit diligere Deum super |
| 607 omnia ex solis naturalibus sine gratia. Diligere enim Deum super | |
| 608 omnia est proprius et principalis caritatis actus. Sed caritatem | |
| 609 homo non potest habere per seipsum, quia <i>caritas Dei diffusa est | |
| 610 in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis</i>, | |
| 611 ut dicitur Rom. V. Ergo homo ex solis naturalibus non potest Deum | |
| 53 | 612 diligere super omnia.</p><p title="I-II q. 109 a. 3 arg. 2"><a name="38379"><span class="ref">[38379] Iª-IIae q. 109 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 613 nulla natura potest supra seipsam. Sed diligere aliquid plus quam |
| 614 se, est tendere in aliquid supra seipsum. Ergo nulla natura creata | |
| 53 | 615 potest Deum diligere supra seipsam sine auxilio gratiae.</p><p title="I-II q. 109 a. 3 arg. 3"><a name="38380"><span class="ref">[38380] Iª-IIae q. 109 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 616 Deo, cum sit summum bonum, debetur summus amor, qui est ut super |
| 617 omnia diligatur. Sed ad summum amorem Deo impendendum, qui ei a | |
| 618 nobis debetur, homo non sufficit sine gratia, alioquin frustra | |
| 619 gratia adderetur. Ergo homo non potest sine gratia ex solis | |
| 53 | 620 naturalibus diligere Deum super omnia.</p><p title="I-II q. 109 a. 3 s. c."><a name="38381"><span class="ref">[38381] Iª-IIae q. 109 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 621 primus homo in solis naturalibus constitutus fuit, ut a quibusdam |
| 622 ponitur. In quo statu manifestum est quod aliqualiter Deum dilexit. | |
| 623 Sed non dilexit Deum aequaliter sibi, vel minus se, quia secundum | |
| 624 hoc peccasset. Ergo dilexit Deum supra se. Ergo homo ex solis | |
| 53 | 625 naturalibus potest Deum diligere plus quam se, et super omnia.</p><p title="I-II q. 109 a. 3 co."><a name="38382"><span class="ref">[38382] Iª-IIae q. 109 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 626 dicendum quod, sicut supra dictum est in primo, in quo etiam circa |
| 627 naturalem dilectionem Angelorum diversae opiniones sunt positae; | |
| 628 homo in statu naturae integrae poterat operari virtute suae naturae | |
| 629 bonum quod est sibi connaturale, absque superadditione gratuiti | |
| 630 doni, licet non absque auxilio Dei moventis. Diligere autem Deum | |
| 631 super omnia est quiddam connaturale homini; et etiam cuilibet | |
| 632 creaturae non solum rationali, sed irrationali et etiam inanimatae, | |
| 633 secundum modum amoris qui unicuique creaturae competere potest. | |
| 634 Cuius ratio est quia unicuique naturale est quod appetat et amet | |
| 635 aliquid, secundum quod aptum natum est esse, <i>sic enim agit | |
| 636 unumquodque, prout aptum natum est</i>, ut dicitur in II Physic. | |
| 637 Manifestum est autem quod bonum partis est propter bonum totius. | |
| 638 Unde etiam naturali appetitu vel amore unaquaeque res particularis | |
| 639 amat bonum suum proprium propter bonum commune totius universi, | |
| 640 quod est Deus. Unde et Dionysius dicit, in libro de Div. Nom., quod | |
| 641 <i>Deus convertit omnia ad amorem sui ipsius</i>. Unde homo in | |
| 642 statu naturae integrae dilectionem sui ipsius referebat ad amorem | |
| 643 Dei sicut ad finem, et similiter dilectionem omnium aliarum rerum. | |
| 644 Et ita Deum diligebat plus quam seipsum, et super omnia. Sed in | |
| 645 statu naturae corruptae homo ab hoc deficit secundum appetitum | |
| 646 voluntatis rationalis, quae propter corruptionem naturae sequitur | |
| 647 bonum privatum, nisi sanetur per gratiam Dei. Et ideo dicendum est | |
| 648 quod homo in statu naturae integrae non indigebat dono gratiae | |
| 649 superadditae naturalibus bonis ad diligendum Deum naturaliter super | |
| 650 omnia; licet indigeret auxilio Dei ad hoc eum moventis. Sed in | |
| 651 statu naturae corruptae indiget homo etiam ad hoc auxilio gratiae | |
| 53 | 652 naturam sanantis.</p><p title="I-II q. 109 a. 3 ad 1"><a name="38383"><span class="ref">[38383] Iª-IIae q. 109 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 653 ergo dicendum quod caritas diligit Deum super omnia eminentius quam |
| 654 natura. Natura enim diligit Deum super omnia, prout est principium | |
| 655 et finis naturalis boni, caritas autem secundum quod est obiectum | |
| 656 beatitudinis, et secundum quod homo habet quandam societatem | |
| 657 spiritualem cum Deo. Addit etiam caritas super dilectionem | |
| 658 naturalem Dei promptitudinem quandam et delectationem, sicut et | |
| 659 quilibet habitus virtutis addit supra actum bonum qui fit ex sola | |
| 53 | 660 naturali ratione hominis virtutis habitum non habentis.</p><p title="I-II q. 109 a. 3 ad 2"><a name="38384"><span class="ref">[38384] Iª-IIae q. 109 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 661 dicendum quod, cum dicitur quod nulla natura potest supra seipsam, |
| 662 non est intelligendum quod non possit ferri in aliquod obiectum | |
| 663 quod est supra se, manifestum est enim quod intellectus noster | |
| 664 naturali cognitione potest aliqua cognoscere quae sunt supra | |
| 665 seipsum, ut patet in naturali cognitione Dei. Sed intelligendum est | |
| 666 quod natura non potest in actum excedentem proportionem suae | |
| 667 virtutis. Talis autem actus non est diligere Deum super omnia, hoc | |
| 53 | 668 enim est naturale cuilibet naturae creatae, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 109 a. 3 ad 3"><a name="38385"><span class="ref">[38385] Iª-IIae q. 109 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 669 dicendum quod amor dicitur summus non solum quantum ad gradum |
| 670 dilectionis, sed etiam quantum ad rationem diligendi, et | |
| 671 dilectionis modum. Et secundum hoc, supremus gradus dilectionis est | |
| 53 | 672 quo caritas diligit Deum ut beatificantem, sicut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 109 a. 4 arg. 1"><a name="38386"><span class="ref">[38386] Iª-IIae q. 109 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 673 sic proceditur. Videtur quod homo sine gratia per sua naturalia |
| 674 possit praecepta legis implere. Dicit enim apostolus, ad Rom. II, | |
| 675 quod <i>gentes, quae legem non habent, naturaliter ea quae legis | |
| 676 sunt faciunt</i>. Sed illud quod naturaliter homo facit, potest per | |
| 677 seipsum facere absque gratia. Ergo homo potest legis praecepta | |
| 53 | 678 facere absque gratia.</p><p title="I-II q. 109 a. 4 arg. 2"><a name="38387"><span class="ref">[38387] Iª-IIae q. 109 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 679 Hieronymus dicit, in expositione Catholicae fidei, <i>illos esse |
| 680 maledicendos qui Deum praecepisse homini aliquid impossibile | |
| 681 dicunt</i>. Sed impossibile est homini quod per seipsum implere non | |
| 682 potest. Ergo homo potest implere omnia praecepta legis per | |
| 53 | 683 seipsum.</p><p title="I-II q. 109 a. 4 arg. 3"><a name="38388"><span class="ref">[38388] Iª-IIae q. 109 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 684 inter omnia praecepta legis maximum est illud, <i>diliges dominum |
| 685 Deum tuum ex toto corde tuo</i>; ut patet Matth. XXII. Sed hoc | |
| 686 mandatum potest homo implere ex solis naturalibus, diligendo Deum | |
| 687 super omnia, ut supra dictum est. Ergo omnia mandata legis potest | |
| 53 | 688 homo implere sine gratia.</p><p title="I-II q. 109 a. 4 s. c."><a name="38389"><span class="ref">[38389] Iª-IIae q. 109 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 689 est quod Augustinus dicit, in libro de haeresibus, hoc pertinere ad |
| 690 haeresim Pelagianorum, ut credant <i>sine gratia posse hominem | |
| 53 | 691 facere omnia divina mandata</i>.</p><p title="I-II q. 109 a. 4 co."><a name="38390"><span class="ref">[38390] Iª-IIae q. 109 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 692 dicendum quod implere mandata legis contingit dupliciter. Uno modo, |
| 693 quantum ad substantiam operum, prout scilicet homo operatur iusta | |
| 694 et fortia, et alia virtutis opera. Et hoc modo homo in statu | |
| 695 naturae integrae potuit omnia mandata legis implere, alioquin non | |
| 696 potuisset in statu illo non peccare, cum nihil aliud sit peccare | |
| 697 quam transgredi divina mandata. Sed in statu naturae corruptae non | |
| 698 potest homo implere omnia mandata divina sine gratia sanante. Alio | |
| 699 modo possunt impleri mandata legis non solum quantum ad substantiam | |
| 700 operis, sed etiam quantum ad modum agendi, ut scilicet ex caritate | |
| 701 fiant. Et sic neque in statu naturae integrae, neque in statu | |
| 702 naturae corruptae, potest homo implere absque gratia legis mandata. | |
| 703 Unde Augustinus, in libro de Corrept. et Grat., cum dixisset quod | |
| 704 sine gratia nullum prorsus bonum homines faciunt, subdit, <i>non | |
| 705 solum ut, monstrante ipsa quid faciendum sit, sciant; verum etiam | |
| 706 ut, praestante ipsa, faciant cum dilectione quod sciunt</i>. | |
| 707 Indigent insuper in utroque statu auxilio Dei moventis ad mandata | |
| 53 | 708 implenda, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 109 a. 4 ad 1"><a name="38391"><span class="ref">[38391] Iª-IIae q. 109 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 709 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de Spir. et |
| 710 Litt., <i>non moveat quod naturaliter eos dixit quae legis sunt | |
| 711 facere, hoc enim agit spiritus gratiae, ut imaginem Dei, in qua | |
| 53 | 712 naturaliter facti sumus, instauret in nobis</i>.</p><p title="I-II q. 109 a. 4 ad 2"><a name="38392"><span class="ref">[38392] Iª-IIae q. 109 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 713 dicendum quod illud quod possumus cum auxilio divino, non est nobis |
| 714 omnino impossibile; secundum illud philosophi, in III Ethic., | |
| 715 <i>quae per amicos possumus, aliqualiter per nos possumus</i>. Unde | |
| 716 et Hieronymus ibidem <i>confitetur sic nostrum liberum esse | |
| 53 | 717 arbitrium, ut dicamus nos semper indigere Dei auxilio</i>.</p><p title="I-II q. 109 a. 4 ad 3"><a name="38393"><span class="ref">[38393] Iª-IIae q. 109 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 718 dicendum quod praeceptum de dilectione Dei non potest homo implere |
| 719 ex puris naturalibus secundum quod ex caritate impletur, ut ex | |
| 53 | 720 supradictis patet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 109 a. 5 arg. 1"><a name="38394"><span class="ref">[38394] Iª-IIae q. 109 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 721 sic proceditur. Videtur quod homo possit mereri vitam aeternam sine |
| 722 gratia. Dicit enim dominus, Matth. XIX, <i>si vis ad vitam ingredi, | |
| 723 serva mandata</i>, ex quo videtur quod ingredi in vitam aeternam | |
| 724 sit constitutum in hominis voluntate. Sed id quod in nostra | |
| 725 voluntate constitutum est, per nos ipsos possumus. Ergo videtur | |
| 53 | 726 quod homo per seipsum possit vitam aeternam mereri.</p><p title="I-II q. 109 a. 5 arg. 2"><a name="38395"><span class="ref">[38395] Iª-IIae q. 109 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 727 vita aeterna est praemium vel merces quae hominibus redditur a Deo; |
| 728 secundum illud Matth. V, <i>merces vestra multa est in caelis</i>. | |
| 729 Sed merces vel praemium redditur a Deo homini secundum opera eius; | |
| 730 secundum illud Psalmi LXI, <i>tu reddes unicuique secundum opera | |
| 731 eius</i>. Cum igitur homo sit dominus suorum operum, videtur quod | |
| 53 | 732 in eius potestate constitutum sit ad vitam aeternam pervenire.</p><p title="I-II q. 109 a. 5 arg. 3"><a name="38396"><span class="ref">[38396] Iª-IIae q. 109 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 733 vita aeterna est ultimus finis humanae vitae. Sed quaelibet res |
| 734 naturalis per sua naturalia potest consequi finem suum. Ergo multo | |
| 735 magis homo, qui est altioris naturae, per sua naturalia potest | |
| 53 | 736 pervenire ad vitam aeternam absque aliqua gratia.</p><p title="I-II q. 109 a. 5 s. c."><a name="38397"><span class="ref">[38397] Iª-IIae q. 109 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 737 est quod apostolus dicit, ad Rom. VI, <i>gratia Dei vita |
| 738 aeterna</i>. Quod ideo dicitur, sicut Glossa ibidem dicit, <i>ut | |
| 739 intelligeremus Deum ad aeternam vitam pro sua miseratione nos | |
| 53 | 740 perducere</i>.</p><p title="I-II q. 109 a. 5 co."><a name="38398"><span class="ref">[38398] Iª-IIae q. 109 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 741 dicendum quod actus perducentes ad finem oportet esse fini |
| 742 proportionatos. Nullus autem actus excedit proportionem principii | |
| 743 activi. Et ideo videmus in rebus naturalibus quod nulla res potest | |
| 744 perficere effectum per suam operationem qui excedat virtutem | |
| 745 activam, sed solum potest producere per operationem suam effectum | |
| 746 suae virtuti proportionatum. Vita autem aeterna est finis excedens | |
| 747 proportionem naturae humanae, ut ex supradictis patet. Et ideo homo | |
| 748 per sua naturalia non potest producere opera meritoria | |
| 749 proportionata vitae aeternae, sed ad hoc exigitur altior virtus, | |
| 750 quae est virtus gratiae. Et ideo sine gratia homo non potest mereri | |
| 751 vitam aeternam. Potest tamen facere opera perducentia ad aliquod | |
| 752 bonum homini connaturale, sicut laborare in agro, bibere, | |
| 753 manducare, et habere amicum, et alia huiusmodi; ut Augustinus | |
| 53 | 754 dicit, in tertia responsione contra Pelagianos.</p><p title="I-II q. 109 a. 5 ad 1"><a name="38399"><span class="ref">[38399] Iª-IIae q. 109 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 755 ergo dicendum quod homo sua voluntate facit opera meritoria vitae |
| 756 aeternae, sed, sicut Augustinus in eodem libro dicit, ad hoc | |
| 53 | 757 exigitur quod voluntas hominis praeparetur a Deo per gratiam.</p><p title="I-II q. 109 a. 5 ad 2"><a name="38400"><span class="ref">[38400] Iª-IIae q. 109 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 758 dicendum quod, sicut Glossa dicit Rom. VI, super illud, <i>gratia |
| 759 Dei vita aeterna, certum est vitam aeternam bonis operibus reddi, | |
| 760 sed ipsa opera quibus redditur, ad Dei gratiam pertinent</i>, cum | |
| 761 etiam supra dictum sit quod ad implendum mandata legis secundum | |
| 762 debitum modum, per quem eorum impletio est meritoria, requiritur | |
| 53 | 763 gratia.</p><p title="I-II q. 109 a. 5 ad 3"><a name="38401"><span class="ref">[38401] Iª-IIae q. 109 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 764 dicendum quod obiectio illa procedit de fine homini connaturali. |
| 765 Natura autem humana, ex hoc ipso quod nobilior est, potest ad | |
| 766 altiorem finem perduci, saltem auxilio gratiae, ad quem inferiores | |
| 767 naturae nullo modo pertingere possunt. Sicut homo est melius | |
| 768 dispositus ad sanitatem qui aliquibus auxiliis medicinae potest | |
| 769 sanitatem consequi, quam ille qui nullo modo; ut philosophus | |
| 53 | 770 introducit in II de caelo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 109 a. 6 arg. 1"><a name="38402"><span class="ref">[38402] Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 771 sic proceditur. Videtur quod homo possit seipsum ad gratiam |
| 772 praeparare per seipsum, absque exteriori auxilio gratiae. Nihil | |
| 773 enim imponitur homini quod sit ei impossibile, ut supra dictum est. | |
| 774 Sed Zach. I dicitur, <i>convertimini ad me, et ego convertar ad | |
| 775 vos</i>, nihil autem est aliud se ad gratiam praeparare quam ad | |
| 776 Deum converti. Ergo videtur quod homo per seipsum possit se ad | |
| 53 | 777 gratiam praeparare absque auxilio gratiae.</p><p title="I-II q. 109 a. 6 arg. 2"><a name="38403"><span class="ref">[38403] Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 778 homo se ad gratiam praeparat faciendo quod in se est, quia si homo |
| 779 facit quod in se est, Deus ei non denegat gratiam; dicitur enim | |
| 780 Matth. VII, quod Deus dat spiritum bonum petentibus se. Sed illud | |
| 781 in nobis esse dicitur quod est in nostra potestate. Ergo videtur | |
| 782 quod in nostra potestate sit constitutum ut nos ad gratiam | |
| 53 | 783 praeparemus.</p><p title="I-II q. 109 a. 6 arg. 3"><a name="38404"><span class="ref">[38404] Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 784 si homo indiget gratia ad hoc quod praeparet se ad gratiam, pari |
| 785 ratione indigebit gratia ad hoc quod praeparet se ad illam gratiam, | |
| 786 et sic procederetur in infinitum, quod est inconveniens. Ergo | |
| 787 videtur standum in primo, ut scilicet homo sine gratia possit se ad | |
| 53 | 788 gratiam praeparare.</p><p title="I-II q. 109 a. 6 arg. 4"><a name="38405"><span class="ref">[38405] Iª-IIae q. 109 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 789 Prov. XVI dicitur, hominis est praeparare animum. Sed illud dicitur |
| 790 esse hominis quod per seipsum potest. Ergo videtur quod homo per | |
| 53 | 791 seipsum se possit ad gratiam praeparare.</p><p title="I-II q. 109 a. 6 s. c."><a name="38406"><span class="ref">[38406] Iª-IIae q. 109 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 792 est quod dicitur Ioan. VI, <i>nemo potest venire ad me, nisi pater, |
| 793 qui misit me, traxerit eum</i>. Si autem homo seipsum praeparare | |
| 794 posset, non oporteret quod ab alio traheretur. Ergo homo non potest | |
| 53 | 795 se praeparare ad gratiam absque auxilio gratiae.</p><p title="I-II q. 109 a. 6 co."><a name="38407"><span class="ref">[38407] Iª-IIae q. 109 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 796 dicendum quod duplex est praeparatio voluntatis humanae ad bonum. |
| 797 Una quidem qua praeparatur ad bene operandum et ad Deo fruendum. Et | |
| 798 talis praeparatio voluntatis non potest fieri sine habituali | |
| 799 gratiae dono, quod sit principium operis meritorii, ut dictum est. | |
| 800 Alio modo potest intelligi praeparatio voluntatis humanae ad | |
| 801 consequendum ipsum gratiae habitualis donum. Ad hoc autem quod | |
| 802 praeparet se ad susceptionem huius doni, non oportet praesupponere | |
| 803 aliquod aliud donum habituale in anima, quia sic procederetur in | |
| 804 infinitum, sed oportet praesupponi aliquod auxilium gratuitum Dei | |
| 805 interius animam moventis, sive inspirantis bonum propositum. His | |
| 806 enim duobus modis indigemus auxilio divino, ut supra dictum est. | |
| 807 Quod autem ad hoc indigeamus auxilio Dei moventis, manifestum est. | |
| 808 Necesse est enim, cum omne agens agat propter finem, quod omnis | |
| 809 causa convertat suos effectus ad suum finem. Et ideo, cum secundum | |
| 810 ordinem agentium sive moventium sit ordo finium, necesse est quod | |
| 811 ad ultimum finem convertatur homo per motionem primi moventis, ad | |
| 812 finem autem proximum per motionem alicuius inferiorum moventium, | |
| 813 sicut animus militis convertitur ad quaerendum victoriam ex motione | |
| 814 ducis exercitus, ad sequendum autem vexillum alicuius aciei ex | |
| 815 motione tribuni. Sic igitur, cum Deus sit primum movens | |
| 816 simpliciter, ex eius motione est quod omnia in ipsum convertantur | |
| 817 secundum communem intentionem boni, per quam unumquodque intendit | |
| 818 assimilari Deo secundum suum modum. Unde et Dionysius, in libro de | |
| 819 Div. Nom., dicit quod Deus convertit omnia ad seipsum. Sed homines | |
| 820 iustos convertit ad seipsum sicut ad specialem finem, quem | |
| 821 intendunt, et cui cupiunt adhaerere sicut bono proprio; secundum | |
| 822 illud Psalmi LXXII, mihi adhaerere Deo bonum est. Et ideo quod homo | |
| 823 convertatur ad Deum, hoc non potest esse nisi Deo ipsum | |
| 824 convertente. Hoc autem est praeparare se ad gratiam, quasi ad Deum | |
| 825 converti, sicut ille qui habet oculum aversum a lumine solis, per | |
| 826 hoc se praeparat ad recipiendum lumen solis, quod oculos suos | |
| 827 convertit versus solem. Unde patet quod homo non potest se | |
| 828 praeparare ad lumen gratiae suscipiendum, nisi per auxilium | |
| 53 | 829 gratuitum Dei interius moventis.</p><p title="I-II q. 109 a. 6 ad 1"><a name="38408"><span class="ref">[38408] Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 830 ergo dicendum quod conversio hominis ad Deum fit quidem per liberum |
| 831 arbitrium; et secundum hoc homini praecipitur quod se ad Deum | |
| 832 convertat. Sed liberum arbitrium ad Deum converti non potest nisi | |
| 833 Deo ipsum ad se convertente; secundum illud Ierem. XXXI, | |
| 834 <i>converte me, et convertar, quia tu dominus Deus meus</i>; et | |
| 835 Thren. ult., <i>converte nos, domine, ad te, et | |
| 53 | 836 convertemur</i>.</p><p title="I-II q. 109 a. 6 ad 2"><a name="38409"><span class="ref">[38409] Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 837 dicendum quod nihil homo potest facere nisi a Deo moveatur; |
| 838 secundum illud Ioan. XV, sine me nihil potestis facere. Et ideo cum | |
| 839 dicitur homo facere quod in se est, dicitur hoc esse in potestate | |
| 53 | 840 hominis secundum quod est motus a Deo.</p><p title="I-II q. 109 a. 6 ad 3"><a name="38410"><span class="ref">[38410] Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 841 dicendum quod obiectio illa procedit de gratia habituali, ad quam |
| 842 requiritur aliqua praeparatio, quia omnis forma requirit | |
| 843 susceptibile dispositum. Sed hoc quod homo moveatur a Deo non | |
| 844 praeexigit aliquam aliam motionem, cum Deus sit primum movens. Unde | |
| 53 | 845 non oportet abire in infinitum.</p><p title="I-II q. 109 a. 6 ad 4"><a name="38411"><span class="ref">[38411] Iª-IIae q. 109 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 846 dicendum quod hominis est praeparare animum, quia hoc facit per |
| 847 liberum arbitrium, sed tamen hoc non facit sine auxilio Dei | |
| 53 | 848 moventis et ad se attrahentis, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="I-II q. 109 a. 7 arg. 1"><a name="38412"><span class="ref">[38412] Iª-IIae q. 109 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 849 septimum sic proceditur. Videtur quod homo possit resurgere a |
| 850 peccato sine auxilio gratiae. Illud enim quod praeexigitur ad | |
| 851 gratiam, fit sine gratia. Sed resurgere a peccato praeexigitur ad | |
| 852 illuminationem gratiae, dicitur enim ad Ephes. V, <i>exurge a | |
| 853 mortuis, et illuminabit te Christus</i>. Ergo homo potest resurgere | |
| 53 | 854 a peccato sine gratia.</p><p title="I-II q. 109 a. 7 arg. 2"><a name="38413"><span class="ref">[38413] Iª-IIae q. 109 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 855 peccatum virtuti opponitur sicut morbus sanitati, ut supra dictum |
| 856 est. Sed homo per virtutem naturae potest resurgere de aegritudine | |
| 857 ad sanitatem sine auxilio exterioris medicinae, propter hoc quod | |
| 858 intus manet principium vitae, a quo procedit operatio naturalis. | |
| 859 Ergo videtur quod, simili ratione, homo possit reparari per | |
| 860 seipsum, redeundo de statu peccati ad statum iustitiae, absque | |
| 53 | 861 auxilio exterioris gratiae.</p><p title="I-II q. 109 a. 7 arg. 3"><a name="38414"><span class="ref">[38414] Iª-IIae q. 109 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 862 quaelibet res naturalis potest redire ad actum convenientem suae |
| 863 naturae, sicut aqua calefacta per seipsam redit ad naturalem | |
| 864 frigiditatem, et lapis sursum proiectus per seipsum redit ad suum | |
| 865 naturalem motum. Sed peccatum est quidam actus contra naturam; ut | |
| 866 patet per Damascenus, in II libro. Ergo videtur quod homo possit | |
| 53 | 867 per seipsum redire de peccato ad statum iustitiae.</p><p title="I-II q. 109 a. 7 s. c."><a name="38415"><span class="ref">[38415] Iª-IIae q. 109 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 868 est quod apostolus dicit, ad Gal. II, <i>si data est lex quae |
| 869 potest iustificare, ergo Christus gratis mortuus est</i>, idest | |
| 870 sine causa. Pari ergo ratione, si homo habet naturam per quam | |
| 871 potest iustificari, Christus gratis, idest sine causa, mortuus est. | |
| 872 Sed hoc est inconveniens dicere. Ergo non potest homo per seipsum | |
| 53 | 873 iustificari, idest redire de statu culpae ad statum iustitiae.</p><p title="I-II q. 109 a. 7 co."><a name="38416"><span class="ref">[38416] Iª-IIae q. 109 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 874 dicendum quod homo nullo modo potest resurgere a peccato per |
| 875 seipsum sine auxilio gratiae. Cum enim peccatum transiens actu | |
| 876 remaneat reatu, ut supra dictum est; non est idem resurgere a | |
| 877 peccato quod cessare ab actu peccati. Sed resurgere a peccato est | |
| 878 reparari hominem ad ea quae peccando amisit. Incurrit autem homo | |
| 879 triplex detrimentum peccando, ut ex supradictis patet, scilicet | |
| 880 maculam, corruptionem naturalis boni, et reatum poenae. Maculam | |
| 881 quidem incurrit, inquantum privatur decore gratiae ex deformitate | |
| 882 peccati. Bonum autem naturae corrumpitur, inquantum natura hominis | |
| 883 deordinatur voluntate hominis Deo non subiecta, hoc enim ordine | |
| 884 sublato, consequens est ut tota natura hominis peccantis inordinata | |
| 885 remaneat. Reatus vero poenae est per quem homo peccando mortaliter | |
| 886 meretur damnationem aeternam. Manifestum est autem de singulis | |
| 887 horum trium, quod non possunt reparari nisi per Deum. Cum enim | |
| 888 decor gratiae proveniat ex illustratione divini luminis, non potest | |
| 889 talis decor in anima reparari, nisi Deo denuo illustrante, unde | |
| 890 requiritur habituale donum, quod est gratiae lumen. Similiter ordo | |
| 891 naturae reparari non potest, ut voluntas hominis Deo subiiciatur, | |
| 892 nisi Deo voluntatem hominis ad se trahente, sicut dictum est. | |
| 893 Similiter etiam reatus poenae aeternae remitti non potest nisi a | |
| 894 Deo, in quem est offensa commissa, et qui est hominum iudex. Et | |
| 895 ideo requiritur auxilium gratiae ad hoc quod homo a peccato | |
| 896 resurgat, et quantum ad habituale donum, et quantum ad interiorem | |
| 53 | 897 Dei motionem.</p><p title="I-II q. 109 a. 7 ad 1"><a name="38417"><span class="ref">[38417] Iª-IIae q. 109 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 898 ergo dicendum quod illud indicitur homini quod pertinet ad actum |
| 899 liberi arbitrii qui requiritur in hoc quod homo a peccato resurgat. | |
| 900 Et ideo cum dicitur, exsurge, et illuminabit te Christus, non est | |
| 901 intelligendum quod tota exurrectio a peccato praecedat | |
| 902 illuminationem gratiae, sed quia cum homo per liberum arbitrium a | |
| 903 Deo motum surgere conatur a peccato, recipit lumen gratiae | |
| 53 | 904 iustificantis.</p><p title="I-II q. 109 a. 7 ad 2"><a name="38418"><span class="ref">[38418] Iª-IIae q. 109 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 905 dicendum quod naturalis ratio non est sufficiens principium huius |
| 906 sanitatis quae est in homine per gratiam iustificantem; sed huius | |
| 907 principium est gratia, quae tollitur per peccatum. Et ideo non | |
| 908 potest homo per seipsum reparari, sed indiget ut denuo ei lumen | |
| 909 gratiae infundatur, sicut si corpori mortuo resuscitando denuo | |
| 53 | 910 infunderetur anima.</p><p title="I-II q. 109 a. 7 ad 3"><a name="38419"><span class="ref">[38419] Iª-IIae q. 109 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 911 dicendum quod, quando natura est integra, per seipsam potest |
| 912 reparari ad id quod est sibi conveniens et proportionatum, sed ad | |
| 913 id quod superexcedit suam proportionem, reparari non potest sine | |
| 914 exteriori auxilio. Sic igitur humana natura defluens per actum | |
| 915 peccati, quia non manet integra sed corrumpitur, ut supra dictum | |
| 916 est, non potest per seipsam reparari neque etiam ad bonum sibi | |
| 53 | 917 connaturale; et multo minus ad bonum supernaturalis iustitiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="I-II q. 109 a. 8 arg. 1"><a name="38420"><span class="ref">[38420] Iª-IIae q. 109 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 918 sic proceditur. Videtur quod homo sine gratia possit non peccare. |
| 919 <i>Nullus enim peccat in eo quod vitare non potest</i>; ut | |
| 920 Augustinus dicit, in libro de Duab. Animab., et de Lib. Arb. Si | |
| 921 ergo homo existens in peccato mortali non possit vitare peccatum, | |
| 53 | 922 videtur quod peccando non peccet. Quod est inconveniens.</p><p title="I-II q. 109 a. 8 arg. 2"><a name="38421"><span class="ref">[38421] Iª-IIae q. 109 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 923 ad hoc corripitur homo ut non peccet. Si igitur homo in peccato |
| 924 mortali existens non potest non peccare, videtur quod frustra ei | |
| 53 | 925 correptio adhibeatur. Quod est inconveniens.</p><p title="I-II q. 109 a. 8 arg. 3"><a name="38422"><span class="ref">[38422] Iª-IIae q. 109 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 926 Eccli. XV dicitur, <i>ante hominem vita et mors, bonum et malum, |
| 927 quod placuerit ei, dabitur illi</i>. Sed aliquis peccando non | |
| 928 desinit esse homo. Ergo adhuc in eius potestate est eligere bonum | |
| 53 | 929 vel malum. Et ita potest homo sine gratia vitare peccatum.</p><p title="I-II q. 109 a. 8 s. c."><a name="38423"><span class="ref">[38423] Iª-IIae q. 109 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 930 est quod Augustinus dicit, in libro de Perfect. Iustit., |
| 931 <i>quisquis negat nos orare debere ne intremus in tentationem | |
| 932 (negat autem hoc qui contendit ad non peccandum gratiae Dei | |
| 933 adiutorium non esse homini necessarium, sed, sola lege accepta, | |
| 934 humanam sufficere voluntatem), ab auribus omnium removendum, et ore | |
| 53 | 935 omnium anathematizandum esse non dubito</i>.</p><p title="I-II q. 109 a. 8 co."><a name="38424"><span class="ref">[38424] Iª-IIae q. 109 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 936 dicendum quod de homine dupliciter loqui possumus, uno modo, |
| 937 secundum statum naturae integrae; alio modo, secundum statum | |
| 938 naturae corruptae. Secundum statum quidem naturae integrae, etiam | |
| 939 sine gratia habituali, poterat homo non peccare nec mortaliter nec | |
| 940 venialiter, quia peccare nihil aliud est quam recedere ab eo quod | |
| 941 est secundum naturam, quod vitare homo poterat in integritate | |
| 942 naturae. Non tamen hoc poterat sine auxilio Dei in bono | |
| 943 conservantis, quo subtracto, etiam ipsa natura in nihilum | |
| 944 decideret. In statu autem naturae corruptae, indiget homo gratia | |
| 945 habituali sanante naturam, ad hoc quod omnino a peccato abstineat. | |
| 946 Quae quidem sanatio primo fit in praesenti vita secundum mentem, | |
| 947 appetitu carnali nondum totaliter reparato, unde apostolus, ad Rom. | |
| 948 VII, in persona hominis reparati, dicit, <i>ego ipse mente servio | |
| 949 legi Dei, carne autem legi peccati</i>. In quo quidem statu potest | |
| 950 homo abstinere a peccato mortali quod in ratione consistit, ut | |
| 951 supra habitum est. Non autem potest homo abstinere ab omni peccato | |
| 952 veniali, propter corruptionem inferioris appetitus sensualitatis, | |
| 953 cuius motus singulos quidem ratio reprimere potest (et ex hoc | |
| 954 habent rationem peccati et voluntarii), non autem omnes, quia dum | |
| 955 uni resistere nititur, fortassis alius insurgit; et etiam quia | |
| 956 ratio non semper potest esse pervigil ad huiusmodi motus vitandos; | |
| 957 ut supra dictum est. Similiter etiam antequam hominis ratio, in qua | |
| 958 est peccatum mortale, reparetur per gratiam iustificantem, potest | |
| 959 singula peccata mortalia vitare, et secundum aliquod tempus, quia | |
| 960 non est necesse quod continuo peccet in actu. Sed quod diu maneat | |
| 961 absque peccato mortali, esse non potest. Unde et Gregorius dicit, | |
| 962 super Ezech., quod <i>peccatum quod mox per poenitentiam non | |
| 963 deletur, suo pondere ad aliud trahit</i>. Et huius ratio est quia, | |
| 964 sicut rationi subdi debet inferior appetitus, ita etiam ratio debet | |
| 965 subdi Deo, et in ipso constituere finem suae voluntatis. Per finem | |
| 966 autem oportet quod regulentur omnes actus humani, sicut per | |
| 967 rationis iudicium regulari debent motus inferioris appetitus. Sicut | |
| 968 ergo, inferiori appetitu non totaliter subiecto rationi, non potest | |
| 969 esse quin contingant inordinati motus in appetitu sensitivo; ita | |
| 970 etiam, ratione hominis non existente subiecta Deo, consequens est | |
| 971 ut contingant multae inordinationes in ipsis actibus rationis. Cum | |
| 972 enim homo non habet cor suum firmatum in Deo, ut pro nullo bono | |
| 973 consequendo vel malo vitando ab eo separari vellet; occurrunt multa | |
| 974 propter quae consequenda vel vitanda homo recedit a Deo contemnendo | |
| 975 praecepta ipsius, et ita peccat mortaliter, praecipue quia in | |
| 976 repentinis homo operatur secundum finem praeconceptum, et secundum | |
| 977 habitum praeexistentem, ut philosophus dicit, in III Ethic.; | |
| 978 quamvis ex praemeditatione rationis homo possit aliquid agere | |
| 979 praeter ordinem finis praeconcepti, et praeter inclinationem | |
| 980 habitus. Sed quia homo non potest semper esse in tali | |
| 981 praemeditatione, non potest contingere ut diu permaneat quin | |
| 982 operetur secundum consequentiam voluntatis deordinatae a Deo, nisi | |
| 53 | 983 cito per gratiam ad debitum ordinem reparetur.</p><p title="I-II q. 109 a. 8 ad 1"><a name="38425"><span class="ref">[38425] Iª-IIae q. 109 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 984 ergo dicendum quod homo potest vitare singulos actus peccati, non |
| 985 tamen omnes, nisi per gratiam, ut dictum est. Et tamen quia ex eius | |
| 986 defectu est quod homo se ad gratiam habendam non praeparet, per hoc | |
| 987 a peccato non excusatur, quod sine gratia peccatum vitare non | |
| 53 | 988 potest.</p><p title="I-II q. 109 a. 8 ad 2"><a name="38426"><span class="ref">[38426] Iª-IIae q. 109 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 989 dicendum quod correptio utilis est <i>ut ex dolore correptionis |
| 990 voluntas regenerationis oriatur. Si tamen qui corripitur filius est | |
| 991 promissionis, ut, strepitu correptionis forinsecus insonante ac | |
| 992 flagellante, Deus in illo intrinsecus occulta inspiratione operetur | |
| 993 et velle</i>; ut Augustinus dicit, in libro de Corrept. et Grat. | |
| 994 Ideo ergo necessaria est correptio, quia voluntas hominis | |
| 995 requiritur ad hoc quod a peccato abstineat. Sed tamen correptio non | |
| 996 est sufficiens sine Dei auxilio, unde dicitur Eccle. VII, | |
| 997 <i>considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille | |
| 53 | 998 despexerit</i>.</p><p title="I-II q. 109 a. 8 ad 3"><a name="38427"><span class="ref">[38427] Iª-IIae q. 109 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 999 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in Hypognost., verbum illud |
| 1000 intelligitur de homine secundum statum naturae integrae, quando | |
| 1001 nondum erat servus peccati, unde poterat peccare et non peccare. | |
| 1002 Nunc etiam quodcumque vult homo, datur ei. Sed hoc quod bonum | |
| 53 | 1003 velit, habet ex auxilio gratiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="I-II q. 109 a. 9 arg. 1"><a name="38428"><span class="ref">[38428] Iª-IIae q. 109 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 1004 sic proceditur. Videtur quod ille qui iam consecutus est gratiam, |
| 1005 per seipsum possit operari bonum et vitare peccatum, absque alio | |
| 1006 auxilio gratiae. Unumquodque enim aut frustra est, aut imperfectum, | |
| 1007 si non implet illud ad quod datur. Sed gratia ad hoc datur nobis ut | |
| 1008 possimus bonum facere et vitare peccatum. Si igitur per gratiam hoc | |
| 1009 homo non potest, videtur quod vel gratia sit frustra data, vel sit | |
| 53 | 1010 imperfecta.</p><p title="I-II q. 109 a. 9 arg. 2"><a name="38429"><span class="ref">[38429] Iª-IIae q. 109 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1011 per gratiam ipse spiritus sanctus in nobis habitat; secundum illud |
| 1012 I ad Cor. III, <i>nescitis quia templum Dei estis, et spiritus Dei | |
| 1013 habitat in vobis?</i> Sed spiritus sanctus, cum sit omnipotens, | |
| 1014 sufficiens est ut nos inducat ad bene operandum, et ut nos a | |
| 1015 peccato custodiat. Ergo homo gratiam consecutus potest utrumque | |
| 53 | 1016 praedictorum absque alio auxilio gratiae.</p><p title="I-II q. 109 a. 9 arg. 3"><a name="38430"><span class="ref">[38430] Iª-IIae q. 109 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1017 si homo consecutus gratiam adhuc alio auxilio gratiae indiget ad |
| 1018 hoc quod recte vivat et a peccato abstineat, pari ratione et si | |
| 1019 illud aliud auxilium gratiae consecutus fuerit, adhuc alio auxilio | |
| 1020 indigebit. Procedetur ergo in infinitum, quod est inconveniens. | |
| 1021 Ergo ille qui est in gratia, non indiget alio auxilio gratiae ad | |
| 53 | 1022 hoc quod bene operetur et a peccato abstineat.</p><p title="I-II q. 109 a. 9 s. c."><a name="38431"><span class="ref">[38431] Iª-IIae q. 109 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1023 est quod Augustinus dicit, in libro de natura et gratia, quod |
| 1024 <i>sicut oculus corporis plenissime sanus, nisi candore lucis | |
| 1025 adiutus, non potest cernere; sic et homo perfectissime etiam | |
| 1026 iustificatus, nisi aeterna luce iustitiae divinitus adiuvetur, | |
| 1027 recte non potest vivere</i>. Sed iustificatio fit per gratiam; | |
| 1028 secundum illud Rom. III. <i>Iustificati gratis per gratiam | |
| 1029 ipsius</i>. Ergo etiam homo iam habens gratiam indiget alio auxilio | |
| 53 | 1030 gratiae ad hoc quod recte vivat.</p><p title="I-II q. 109 a. 9 co."><a name="38432"><span class="ref">[38432] Iª-IIae q. 109 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1031 dicendum quod, sicut supra dictum est, homo ad recte vivendum |
| 1032 dupliciter auxilio Dei indiget. Uno quidem modo, quantum ad aliquod | |
| 1033 habituale donum, per quod natura humana corrupta sanetur; et etiam | |
| 1034 sanata elevetur ad operandum opera meritoria vitae aeternae, quae | |
| 1035 excedunt proportionem naturae. Alio modo indiget homo auxilio | |
| 1036 gratiae ut a Deo moveatur ad agendum. Quantum igitur ad primum | |
| 1037 auxilii modum, homo in gratia existens non indiget alio auxilio | |
| 1038 gratiae quasi aliquo alio habitu infuso. Indiget tamen auxilio | |
| 1039 gratiae secundum alium modum, ut scilicet a Deo moveatur ad recte | |
| 1040 agendum. Et hoc propter duo. Primo quidem, ratione generali, | |
| 1041 propter hoc quod, sicut supra dictum est, nulla res creata potest | |
| 1042 in quemcumque actum prodire nisi virtute motionis divinae. Secundo, | |
| 1043 ratione speciali, propter conditionem status humanae naturae. Quae | |
| 1044 quidem licet per gratiam sanetur quantum ad mentem, remanet tamen | |
| 1045 in ea corruptio et infectio quantum ad carnem, per quam servit legi | |
| 1046 peccati, ut dicitur ad Rom. VII. Remanet etiam quaedam ignorantiae | |
| 1047 obscuritas in intellectu, secundum quam, ut etiam dicitur Rom. | |
| 1048 VIII, <i>quid oremus sicut oportet, nescimus</i>. Propter varios | |
| 1049 enim rerum eventus, et quia etiam nosipsos non perfecte | |
| 1050 cognoscimus, non possumus ad plenum scire quid nobis expediat; | |
| 1051 secundum illud Sap. IX, <i>cogitationes mortalium timidae, et | |
| 1052 incertae providentiae nostrae</i>. Et ideo necesse est nobis ut a | |
| 1053 Deo dirigamur et protegamur, qui omnia novit et omnia potest. Et | |
| 1054 propter hoc etiam renatis in filios Dei per gratiam, convenit | |
| 1055 dicere, <i>et ne nos inducas in tentationem, et, fiat voluntas tua | |
| 1056 sicut in caelo et in terra</i>, et cetera quae in oratione dominica | |
| 53 | 1057 continentur ad hoc pertinentia.</p><p title="I-II q. 109 a. 9 ad 1"><a name="38433"><span class="ref">[38433] Iª-IIae q. 109 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1058 ergo dicendum quod donum habitualis gratiae non ad hoc datur nobis |
| 1059 ut per ipsum non indigeamus ulterius divino auxilio, indiget enim | |
| 1060 quaelibet creatura ut a Deo conservetur in bono quod ab ipso | |
| 1061 accepit. Et ideo si post acceptam gratiam homo adhuc indiget divino | |
| 1062 auxilio, non potest concludi quod gratia sit in vacuum data, vel | |
| 1063 quod sit imperfecta. Quia etiam in statu gloriae, quando gratia | |
| 1064 erit omnino perfecta, homo divino auxilio indigebit. Hic autem | |
| 1065 aliqualiter gratia imperfecta est, inquantum hominem non totaliter | |
| 53 | 1066 sanat, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 109 a. 9 ad 2"><a name="38434"><span class="ref">[38434] Iª-IIae q. 109 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1067 dicendum quod operatio spiritus sancti qua nos movet et protegit, |
| 1068 non circumscribitur per effectum habitualis doni quod in nobis | |
| 1069 causat; sed praeter hunc effectum nos movet et protegit, simul cum | |
| 53 | 1070 patre et filio.</p><p title="I-II q. 109 a. 9 ad 3"><a name="38435"><span class="ref">[38435] Iª-IIae q. 109 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1071 dicendum quod ratio illa concludit quod homo non indigeat alia |
| 53 | 1072 habituali gratia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="I-II q. 109 a. 10 arg. 1"><a name="38436"><span class="ref">[38436] Iª-IIae q. 109 a. 10 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1073 decimum sic proceditur. Videtur quod homo in gratia constitutus non |
| 1074 indigeat auxilio gratiae ad perseverandum. Perseverantia enim est | |
| 1075 aliquid minus virtute, sicut et continentia, ut patet per | |
| 1076 philosophum in VII Ethic. Sed homo non indiget alio auxilio gratiae | |
| 1077 ad habendum virtutes, ex quo est iustificatus per gratiam. Ergo | |
| 53 | 1078 multo minus indiget auxilio gratiae ad habendum perseverantiam.</p><p title="I-II q. 109 a. 10 arg. 2"><a name="38437"><span class="ref">[38437] Iª-IIae q. 109 a. 10 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1079 Praeterea, omnes virtutes simul infunduntur. Sed perseverantia |
| 1080 ponitur quaedam virtus. Ergo videtur quod, simul cum gratia infusis | |
| 53 | 1081 aliis virtutibus, perseverantia detur.</p><p title="I-II q. 109 a. 10 arg. 3"><a name="38438"><span class="ref">[38438] Iª-IIae q. 109 a. 10 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1082 Praeterea, sicut apostolus dicit, ad Rom. V, plus restitutum est |
| 1083 homini per donum Christi, quam amiserit per peccatum Adae. Sed Adam | |
| 1084 accepit unde posset perseverare. Ergo multo magis nobis restituitur | |
| 1085 per gratiam Christi ut perseverare possimus. Et ita homo non | |
| 53 | 1086 indiget gratia ad perseverandum.</p><p title="I-II q. 109 a. 10 s. c."><a name="38439"><span class="ref">[38439] Iª-IIae q. 109 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1087 est quod Augustinus dicit, in libro de perseverantia, <i>cur |
| 1088 perseverantia poscitur a Deo, si non datur a Deo? An et ista | |
| 1089 irrisoria petitio est, cum id ab eo petitur quod scitur non ipsum | |
| 1090 dare, sed, ipso non dante, esse in hominis potestate?</i> Sed | |
| 1091 perseverantia petitur etiam ab illis qui sunt per gratiam | |
| 1092 sanctificati, quod intelligitur cum dicimus, sanctificetur nomen | |
| 1093 tuum, ut ibidem Augustinus confirmat per verba Cypriani. Ergo homo | |
| 1094 etiam in gratia constitutus, indiget ut ei perseverantia a Deo | |
| 53 | 1095 detur.</p><p title="I-II q. 109 a. 10 co."><a name="38440"><span class="ref">[38440] Iª-IIae q. 109 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1096 dicendum quod perseverantia tripliciter dicitur. Quandoque enim |
| 1097 significat habitum mentis per quem homo firmiter stat, ne | |
| 1098 removeatur ab eo quod est secundum virtutem, per tristitias | |
| 1099 irruentes, ut sic se habeat perseverantia ad tristitias sicut | |
| 1100 continentia ad concupiscentias et delectationes ut philosophus | |
| 1101 dicit, in VII Ethic. Alio modo potest dici perseverantia habitus | |
| 1102 quidam secundum quem habet homo propositum perseverandi in bono | |
| 1103 usque in finem. Et utroque istorum modorum, perseverantia simul cum | |
| 1104 gratia infunditur sicut et continentia et ceterae virtutes. Alio | |
| 1105 modo dicitur perseverantia continuatio quaedam boni usque ad finem | |
| 1106 vitae. Et ad talem perseverantiam habendam homo in gratia | |
| 1107 constitutus non quidem indiget aliqua alia habituali gratia, sed | |
| 1108 divino auxilio ipsum dirigente et protegente contra tentationum | |
| 1109 impulsus, sicut ex praecedenti quaestione apparet. Et ideo postquam | |
| 1110 aliquis est iustificatus per gratiam, necesse habet a Deo petere | |
| 1111 praedictum perseverantiae donum, ut scilicet custodiatur a malo | |
| 1112 usque ad finem vitae. Multis enim datur gratia, quibus non datur | |
| 53 | 1113 perseverare in gratia.</p><p title="I-II q. 109 a. 10 ad 1"><a name="38441"><span class="ref">[38441] Iª-IIae q. 109 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1114 ergo dicendum quod obiectio illa procedit de primo modo |
| 53 | 1115 perseverantiae, sicut et secunda obiectio procedit de secundo.</p><p title="I-II q. 109 a. 10 ad 2"><a name="38442"><span class="ref">[38442] Iª-IIae q. 109 a. 10 ad 2</span></a> Unde patet |
| 1116 solutio ad secundum.</p><p title="I-II q. 109 a. 10 ad 3"><a name="38443"><span class="ref">[38443] Iª-IIae q. 109 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 1117 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de natura et |
| 1118 gratia, <i>homo in primo statu accepit donum per quod perseverare | |
| 1119 posset, non autem accepit ut perseveraret. Nunc autem per gratiam | |
| 1120 Christi multi accipiunt et donum gratiae quo perseverare possunt, | |
| 1121 et ulterius eis datur quod perseverent</i>. Et sic donum Christi | |
| 1122 est maius quam delictum Adae. Et tamen facilius homo per gratiae | |
| 1123 donum perseverare poterat in statu innocentiae, in quo nulla erat | |
| 1124 rebellio carnis ad spiritum, quam nunc possumus, quando reparatio | |
| 1125 gratiae Christi, etsi sit inchoata quantum ad mentem, nondum tamen | |
| 1126 est consummata quantum ad carnem. Quod erit in patria, ubi homo non | |
| 53 | 1127 solum perseverare poterit, sed etiam peccare non poterit.</p></div></div><div class="q" id="q110"><h2>Quaestio 110</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 110 pr."><a name="38444"><span class="ref">[38444] Iª-IIae q. 110 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1128 considerandum est de gratia Dei quantum ad eius essentiam. Et circa |
| 1129 hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum gratia ponat aliquid in anima. | |
| 1130 Secundo, utrum gratia sit qualitas. Tertio, utrum gratia differat a | |
| 53 | 1131 virtute infusa. Quarto, de subiecto gratiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 110 a. 1 arg. 1"><a name="38445"><span class="ref">[38445] Iª-IIae q. 110 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1132 sic proceditur. Videtur quod gratia non ponat aliquid in anima. |
| 1133 Sicut enim homo dicitur habere gratiam Dei, ita etiam gratiam | |
| 1134 hominis, unde dicitur Gen. XXXIX, quod <i>dominus dedit Ioseph | |
| 1135 gratiam in conspectu principis carceris</i>. Sed per hoc quod homo | |
| 1136 dicitur habere gratiam hominis, nihil ponitur in eo qui gratiam | |
| 1137 alterius habet; sed in eo cuius gratiam habet, ponitur acceptatio | |
| 1138 quaedam. Ergo per hoc quod homo dicitur gratiam Dei habere, nihil | |
| 53 | 1139 ponitur in anima, sed solum significatur acceptatio divina.</p><p title="I-II q. 110 a. 1 arg. 2"><a name="38446"><span class="ref">[38446] Iª-IIae q. 110 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1140 sicut anima vivificat corpus, ita Deus vivificat animam, unde |
| 1141 dicitur Deut. XXX, ipse est vita tua. Sed anima vivificat corpus | |
| 1142 immediate. Ergo etiam nihil cadit medium inter Deum et animam. Non | |
| 53 | 1143 ergo gratia ponit aliquid creatum in anima.</p><p title="I-II q. 110 a. 1 arg. 3"><a name="38447"><span class="ref">[38447] Iª-IIae q. 110 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1144 ad Rom. I, super illud, <i>gratia vobis et pax</i>, dicit Glossa. |
| 1145 Gratia, idest remissio peccatorum, sed remissio peccatorum non | |
| 1146 ponit in anima aliquid, sed solum in Deo, non imputando peccatum; | |
| 1147 secundum illud Psalmi XXXI, <i>beatus vir cui non imputavit dominus | |
| 53 | 1148 peccatum</i>. Ergo nec gratia ponit aliquid in anima.</p><p title="I-II q. 110 a. 1 s. c."><a name="38448"><span class="ref">[38448] Iª-IIae q. 110 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1149 lux ponit aliquid in illuminato. Sed gratia est quaedam lux animae, |
| 1150 unde Augustinus dicit, in libro de natura et gratia, | |
| 1151 <i>praevaricatorem legis digne lux deserit veritatis, qua desertus | |
| 53 | 1152 utique fit caecus</i>. Ergo gratia ponit aliquid in anima.</p><p title="I-II q. 110 a. 1 co."><a name="38449"><span class="ref">[38449] Iª-IIae q. 110 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1153 dicendum quod secundum communem modum loquendi, gratia tripliciter |
| 1154 accipi consuevit. Uno modo, pro dilectione alicuius, sicut | |
| 1155 consuevimus dicere quod iste miles habet gratiam regis, idest, rex | |
| 1156 habet eum gratum. Secundo sumitur pro aliquo dono gratis dato, | |
| 1157 sicut consuevimus dicere, hanc gratiam facio tibi. Tertio modo | |
| 1158 sumitur pro recompensatione beneficii gratis dati, secundum quod | |
| 1159 dicimur agere gratias beneficiorum. Quorum trium secundum dependet | |
| 1160 ex primo, ex amore enim quo aliquis alium gratum habet, procedit | |
| 1161 quod aliquid ei gratis impendat. Ex secundo autem procedit tertium, | |
| 1162 quia ex beneficiis gratis exhibitis gratiarum actio consurgit. | |
| 1163 Quantum igitur ad duo ultima, manifestum est quod gratia aliquid | |
| 1164 ponit in eo qui gratiam accipit, primo quidem, ipsum donum gratis | |
| 1165 datum; secundo, huius doni recognitionem. Sed quantum ad primum, | |
| 1166 est differentia attendenda circa gratiam Dei et gratiam hominis. | |
| 1167 Quia enim bonum creaturae provenit ex voluntate divina, ideo ex | |
| 1168 dilectione Dei qua vult creaturae bonum, profluit aliquod bonum in | |
| 1169 creatura. Voluntas autem hominis movetur ex bono praeexistente in | |
| 1170 rebus, et inde est quod dilectio hominis non causat totaliter rei | |
| 1171 bonitatem, sed praesupponit ipsam vel in parte vel in toto. Patet | |
| 1172 igitur quod quamlibet Dei dilectionem sequitur aliquod bonum in | |
| 1173 creatura causatum quandoque, non tamen dilectioni aeternae | |
| 1174 coaeternum. Et secundum huiusmodi boni differentiam, differens | |
| 1175 consideratur dilectio Dei ad creaturam. Una quidem communis, | |
| 1176 secundum quam diligit omnia quae sunt, ut dicitur Sap. XI; secundum | |
| 1177 quam esse naturale rebus creatis largitur. Alia autem est dilectio | |
| 1178 specialis, secundum quam trahit creaturam rationalem supra | |
| 1179 conditionem naturae, ad participationem divini boni. Et secundum | |
| 1180 hanc dilectionem dicitur aliquem diligere simpliciter, quia | |
| 1181 secundum hanc dilectionem vult Deus simpliciter creaturae bonum | |
| 1182 aeternum, quod est ipse. Sic igitur per hoc quod dicitur homo | |
| 1183 gratiam Dei habere, significatur quiddam supernaturale in homine a | |
| 1184 Deo proveniens. Quandoque tamen gratia Dei dicitur ipsa aeterna Dei | |
| 1185 dilectio, secundum quod dicitur etiam gratia praedestinationis, | |
| 1186 inquantum Deus gratuito, et non ex meritis, aliquos praedestinavit | |
| 1187 sive elegit; dicitur enim ad Ephes. I, <i>praedestinavit nos in | |
| 53 | 1188 adoptionem filiorum, in laudem gloriae gratiae suae</i>.</p><p title="I-II q. 110 a. 1 ad 1"><a name="38450"><span class="ref">[38450] Iª-IIae q. 110 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1189 ergo dicendum quod etiam in hoc quod dicitur aliquis habere gratiam |
| 1190 hominis, intelligitur in aliquo esse aliquid quod sit homini | |
| 1191 gratum, sicut et in hoc quod dicitur aliquis gratiam Dei habere; | |
| 1192 sed differenter. Nam illud quod est homini gratum in alio homine, | |
| 1193 praesupponitur eius dilectioni, causatur autem ex dilectione divina | |
| 53 | 1194 quod est in homine Deo gratum, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 110 a. 1 ad 2"><a name="38451"><span class="ref">[38451] Iª-IIae q. 110 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1195 dicendum quod Deus est vita animae per modum causae efficientis, |
| 1196 sed anima est vita corporis per modum causae formalis inter formam | |
| 1197 autem et materiam non cadit aliquod medium, quia forma per seipsam | |
| 1198 informat materiam vel subiectum. Sed agens informat subiectum non | |
| 53 | 1199 per suam substantiam, sed per formam quam in materia causat.</p><p title="I-II q. 110 a. 1 ad 3"><a name="38452"><span class="ref">[38452] Iª-IIae q. 110 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1200 dicendum quod Augustinus dicit, in libro Retract., <i>ubi dixi |
| 1201 gratiam esse remissionem peccatorum, pacem vero in reconciliatione | |
| 1202 Dei, non sic accipiendum est ac si pax ipsa et reconciliatio non | |
| 1203 pertineant ad gratiam generalem; sed quod specialiter nomine | |
| 1204 gratiae remissionem significaverit peccatorum</i>. Non ergo sola | |
| 1205 remissio peccatorum ad gratiam pertinet, sed etiam multa alia Dei | |
| 1206 dona. Et etiam remissio peccatorum non fit sine aliquo effectu | |
| 53 | 1207 divinitus in nobis causato, ut infra patebit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 110 a. 2 arg. 1"><a name="38453"><span class="ref">[38453] Iª-IIae q. 110 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1208 secundum sic proceditur. Videtur quod gratia non sit qualitas |
| 1209 animae. Nulla enim qualitas agit in suum subiectum, quia actio | |
| 1210 qualitatis non est absque actione subiecti, et sic oporteret quod | |
| 1211 subiectum ageret in seipsum. Sed gratia agit in animam, | |
| 53 | 1212 iustificando ipsam. Ergo gratia non est qualitas.</p><p title="I-II q. 110 a. 2 arg. 2"><a name="38454"><span class="ref">[38454] Iª-IIae q. 110 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1213 substantia est nobilior qualitate. Sed gratia est nobilior quam |
| 1214 natura animae, multa enim possumus per gratiam ad quae natura non | |
| 53 | 1215 sufficit, ut supra dictum est. Ergo gratia non est qualitas.</p><p title="I-II q. 110 a. 2 arg. 3"><a name="38455"><span class="ref">[38455] Iª-IIae q. 110 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1216 nulla qualitas remanet postquam desinit esse in subiecto. Sed |
| 1217 gratia remanet. Non enim corrumpitur, quia sic in nihilum | |
| 1218 redigeretur, sicut ex nihilo creatur, unde et dicitur nova | |
| 53 | 1219 creatura, ad Gal. ult. Ergo gratia non est qualitas.</p><p title="I-II q. 110 a. 2 s. c."><a name="38456"><span class="ref">[38456] Iª-IIae q. 110 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1220 est quod, super illud Psalmi CIII, <i>ut exhilaret faciem in |
| 1221 oleo</i>, dicit Glossa quod <i>gratia est nitor animae, sanctum | |
| 1222 concilians amorem</i>. Sed nitor animae est quaedam qualitas, sicut | |
| 53 | 1223 et pulchritudo corporis. Ergo gratia est quaedam qualitas.</p><p title="I-II q. 110 a. 2 co."><a name="38457"><span class="ref">[38457] Iª-IIae q. 110 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1224 dicendum quod, sicut iam dictum est, in eo qui dicitur gratiam Dei |
| 1225 habere, significatur esse quidam effectus gratuitae Dei voluntatis. | |
| 1226 Dictum est autem supra quod dupliciter ex gratuita Dei voluntate | |
| 1227 homo adiuvatur. Uno modo, inquantum anima hominis movetur a Deo ad | |
| 1228 aliquid cognoscendum vel volendum vel agendum. Et hoc modo ipse | |
| 1229 gratuitus effectus in homine non est qualitas, sed motus quidam | |
| 1230 animae, actus enim moventis in moto est motus, ut dicitur in III | |
| 1231 Physic. Alio modo adiuvatur homo ex gratuita Dei voluntate, | |
| 1232 secundum quod aliquod habituale donum a Deo animae infunditur. Et | |
| 1233 hoc ideo, quia non est conveniens quod Deus minus provideat his | |
| 1234 quos diligit ad supernaturale bonum habendum, quam creaturis quas | |
| 1235 diligit ad bonum naturale habendum. Creaturis autem naturalibus sic | |
| 1236 providet ut non solum moveat eas ad actus naturales, sed etiam | |
| 1237 largiatur eis formas et virtutes quasdam, quae sunt principia | |
| 1238 actuum, ut secundum seipsas inclinentur ad huiusmodi motus. Et sic | |
| 1239 motus quibus a Deo moventur, fiunt creaturis connaturales et | |
| 1240 faciles; secundum illud Sap. VIII, et disponit omnia suaviter. | |
| 1241 Multo igitur magis illis quos movet ad consequendum bonum | |
| 1242 supernaturale aeternum, infundit aliquas formas seu qualitates | |
| 1243 supernaturales, secundum quas suaviter et prompte ab ipso moveantur | |
| 1244 ad bonum aeternum consequendum. Et sic donum gratiae qualitas | |
| 53 | 1245 quaedam est.</p><p title="I-II q. 110 a. 2 ad 1"><a name="38458"><span class="ref">[38458] Iª-IIae q. 110 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1246 ergo dicendum quod gratia, secundum quod est qualitas, dicitur |
| 1247 agere in animam non per modum causae efficientis, sed per modum | |
| 53 | 1248 causae formalis, sicut albedo facit album, et iustitia iustum.</p><p title="I-II q. 110 a. 2 ad 2"><a name="38459"><span class="ref">[38459] Iª-IIae q. 110 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1249 dicendum quod omnis substantia vel est ipsa natura rei cuius est |
| 1250 substantia, vel est pars naturae, secundum quem modum materia vel | |
| 1251 forma substantia dicitur. Et quia gratia est supra naturam humanam, | |
| 1252 non potest esse quod sit substantia aut forma substantialis, sed | |
| 1253 est forma accidentalis ipsius animae. Id enim quod substantialiter | |
| 1254 est in Deo, accidentaliter fit in anima participante divinam | |
| 1255 bonitatem, ut de scientia patet. Secundum hoc ergo, quia anima | |
| 1256 imperfecte participat divinam bonitatem, ipsa participatio divinae | |
| 1257 bonitatis quae est gratia, imperfectiori modo habet esse in anima | |
| 1258 quam anima in seipsa subsistat. Est tamen nobilior quam natura | |
| 1259 animae, inquantum est expressio vel participatio divinae bonitatis, | |
| 53 | 1260 non autem quantum ad modum essendi.</p><p title="I-II q. 110 a. 2 ad 3"><a name="38460"><span class="ref">[38460] Iª-IIae q. 110 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1261 dicendum quod, sicut dicit Boetius, accidentis esse est inesse. |
| 1262 Unde omne accidens non dicitur ens quasi ipsum esse habeat, sed | |
| 1263 quia eo aliquid est, unde et magis dicitur esse entis quam ens, ut | |
| 1264 dicitur in VII Metaphys. Et quia eius est fieri vel corrumpi cuius | |
| 1265 est esse, ideo, proprie loquendo, nullum accidens neque fit neque | |
| 1266 corrumpitur, sed dicitur fieri vel corrumpi, secundum quod | |
| 1267 subiectum incipit vel desinit esse in actu secundum illud accidens. | |
| 1268 Et secundum hoc etiam gratia dicitur creari, ex eo quod homines | |
| 1269 secundum ipsam creantur, idest in novo esse constituuntur, ex | |
| 1270 nihilo, idest non ex meritis; secundum illud ad Ephes. II, | |
| 53 | 1271 <i>creati in Christo Iesu in operibus bonis</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 110 a. 3 arg. 1"><a name="38461"><span class="ref">[38461] Iª-IIae q. 110 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1272 sic proceditur. Videtur quod gratia sit idem quod virtus. Dicit |
| 1273 enim Augustinus quod <i>gratia operans est fides quae per | |
| 1274 dilectionem operatur</i>; ut habetur in libro de spiritu et | |
| 1275 littera. Sed fides quae per dilectionem operatur, est virtus. Ergo | |
| 53 | 1276 gratia est virtus.</p><p title="I-II q. 110 a. 3 arg. 2"><a name="38462"><span class="ref">[38462] Iª-IIae q. 110 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1277 cuicumque convenit definitio, et definitum. Sed definitiones de |
| 1278 virtute datae sive a sanctis sive a philosophis, conveniunt | |
| 1279 gratiae, ipsa enim bonum facit habentem et opus eius bonum reddit; | |
| 1280 ipsa etiam est bona qualitas mentis qua recte vivitur, et cetera. | |
| 53 | 1281 Ergo gratia est virtus.</p><p title="I-II q. 110 a. 3 arg. 3"><a name="38463"><span class="ref">[38463] Iª-IIae q. 110 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1282 gratia est qualitas quaedam. Sed manifestum est quod non est in |
| 1283 quarta specie qualitatis, quae est forma et circa aliquid constans | |
| 1284 figura, quia non pertinet ad corpus. Neque etiam in tertia est, | |
| 1285 quia non est passio vel passibilis qualitas, quae est in parte | |
| 1286 animae sensitiva, ut probatur in VII Physic.; ipsa autem gratia | |
| 1287 principaliter est in mente. Neque iterum est in secunda specie, | |
| 1288 quae est potentia vel impotentia naturalis, quia gratia est supra | |
| 1289 naturam; et non se habet ad bonum et malum, sicut potentia | |
| 1290 naturalis. Ergo relinquitur quod sit in prima specie, quae est | |
| 1291 habitus vel dispositio. Habitus autem mentis sunt virtutes, quia | |
| 1292 etiam ipsa scientia quodammodo est virtus, ut supra dictum est. | |
| 53 | 1293 Ergo gratia est idem quod virtus.</p><p title="I-II q. 110 a. 3 s. c."><a name="38464"><span class="ref">[38464] Iª-IIae q. 110 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1294 si gratia est virtus, maxime videtur quod sit aliqua trium |
| 1295 theologicarum virtutum. Sed gratia non est fides vel spes, quia | |
| 1296 haec possunt esse sine gratia gratum faciente. Neque etiam caritas, | |
| 1297 quia gratia praevenit caritatem, ut Augustinus dicit, in libro de | |
| 53 | 1298 Praedest. sanctorum. Ergo gratia non est virtus.</p><p title="I-II q. 110 a. 3 co."><a name="38465"><span class="ref">[38465] Iª-IIae q. 110 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1299 dicendum quod quidam posuerunt idem esse gratiam et virtutem |
| 1300 secundum essentiam, sed differre solum secundum rationem, ut gratia | |
| 1301 dicatur secundum quod facit hominem Deo gratum, vel secundum quod | |
| 1302 gratis datur; virtus autem, secundum quod perficit ad bene | |
| 1303 operandum. Et hoc videtur sensisse Magister, in II Sent. Sed si | |
| 1304 quis recte consideret rationem virtutis, hoc stare non potest. Quia | |
| 1305 ut philosophus dicit, in VII Physic., <i>virtus est quaedam | |
| 1306 dispositio perfecti, dico autem perfectum, quod est dispositum | |
| 1307 secundum naturam</i>. Ex quo patet quod virtus uniuscuiusque rei | |
| 1308 dicitur in ordine ad aliquam naturam praeexistentem, quando | |
| 1309 scilicet unumquodque sic est dispositum, secundum quod congruit | |
| 1310 suae naturae. Manifestum est autem quod virtutes acquisitae per | |
| 1311 actus humanos, de quibus supra dictum est, sunt dispositiones | |
| 1312 quibus homo convenienter disponitur in ordine ad naturam qua homo | |
| 1313 est. Virtutes autem infusae disponunt hominem altiori modo, et ad | |
| 1314 altiorem finem, unde etiam oportet quod in ordine ad aliquam | |
| 1315 altiorem naturam. Hoc autem est in ordine ad naturam divinam | |
| 1316 participatam; secundum quod dicitur II Petr. I, <i>maxima et | |
| 1317 pretiosa nobis promissa donavit, ut per haec efficiamini divinae | |
| 1318 consortes naturae</i>. Et secundum acceptionem huius naturae, | |
| 1319 dicimur regenerari in filios Dei. Sicut igitur lumen naturale | |
| 1320 rationis est aliquid praeter virtutes acquisitas, quae dicuntur in | |
| 1321 ordine ad ipsum lumen naturale; ita etiam ipsum lumen gratiae, quod | |
| 1322 est participatio divinae naturae, est aliquid praeter virtutes | |
| 1323 infusas, quae a lumine illo derivantur, et ad illud lumen | |
| 1324 ordinantur. Unde et apostolus dicit, ad Ephes. V, <i>eratis | |
| 1325 aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, ut filii lucis | |
| 1326 ambulate</i>. Sicut enim virtutes acquisitae perficiunt hominem ad | |
| 1327 ambulandum congruenter lumini naturali rationis; ita virtutes | |
| 1328 infusae perficiunt hominem ad ambulandum congruenter lumini | |
| 53 | 1329 gratiae.</p><p title="I-II q. 110 a. 3 ad 1"><a name="38466"><span class="ref">[38466] Iª-IIae q. 110 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1330 ergo dicendum quod Augustinus nominat fidem per dilectionem |
| 1331 operantem gratiam, quia actus fidei per dilectionem operantis est | |
| 53 | 1332 primus actus in quo gratia gratum faciens manifestatur.</p><p title="I-II q. 110 a. 3 ad 2"><a name="38467"><span class="ref">[38467] Iª-IIae q. 110 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1333 dicendum quod bonum positum in definitione virtutis, dicitur |
| 1334 secundum convenientiam ad aliquam naturam praeexistentem, vel | |
| 1335 essentialem vel participatam. Sic autem bonum non attribuitur | |
| 53 | 1336 gratiae, sed sicut radici bonitatis in homine, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 110 a. 3 ad 3"><a name="38468"><span class="ref">[38468] Iª-IIae q. 110 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1337 dicendum quod gratia reducitur ad primam speciem qualitatis. Nec |
| 1338 tamen est idem quod virtus, sed habitudo quaedam quae | |
| 1339 praesupponitur virtutibus infusis, sicut earum principium et | |
| 53 | 1340 radix.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 110 a. 4 arg. 1"><a name="38469"><span class="ref">[38469] Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1341 sic proceditur. Videtur quod gratia non sit in essentia animae |
| 1342 sicut in subiecto, sed in aliqua potentiarum. Dicit enim | |
| 1343 Augustinus, in Hypognost., quod gratia comparatur ad voluntatem, | |
| 1344 sive ad liberum arbitrium, sicut sessor ad equum. Sed voluntas, | |
| 1345 sive liberum arbitrium, est potentia quaedam, ut in primo dictum | |
| 53 | 1346 est. Ergo gratia est in potentia animae sicut in subiecto.</p><p title="I-II q. 110 a. 4 arg. 2"><a name="38470"><span class="ref">[38470] Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1347 ex gratia incipiunt merita hominis, ut Augustinus dicit. Sed |
| 1348 meritum consistit in actu, qui ex aliqua potentia procedit. Ergo | |
| 53 | 1349 videtur quod gratia sit perfectio alicuius potentiae animae.</p><p title="I-II q. 110 a. 4 arg. 3"><a name="38471"><span class="ref">[38471] Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1350 si essentia animae sit proprium subiectum gratiae, oportet quod |
| 1351 anima inquantum habet essentiam, sit capax gratiae. Sed hoc est | |
| 1352 falsum, quia sic sequeretur quod omnis anima esset gratiae capax. | |
| 53 | 1353 Non ergo essentia animae est proprium subiectum gratiae.</p><p title="I-II q. 110 a. 4 arg. 4"><a name="38472"><span class="ref">[38472] Iª-IIae q. 110 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1354 essentia animae est prior potentiis eius. Prius autem potest |
| 1355 intelligi sine posteriori. Ergo sequetur quod gratia possit | |
| 1356 intelligi in anima, nulla parte vel potentia animae intellecta, | |
| 1357 scilicet neque voluntate neque intellectu neque aliquo huiusmodi. | |
| 53 | 1358 Quod est inconveniens.</p><p title="I-II q. 110 a. 4 s. c."><a name="38473"><span class="ref">[38473] Iª-IIae q. 110 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1359 est quod per gratiam regeneramur in filios Dei. Sed generatio per |
| 1360 prius terminatur ad essentiam quam ad potentias. Ergo gratia per | |
| 53 | 1361 prius est in essentia animae quam in potentiis.</p><p title="I-II q. 110 a. 4 co."><a name="38474"><span class="ref">[38474] Iª-IIae q. 110 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1362 dicendum quod ista quaestio ex praecedenti dependet. Si enim gratia |
| 1363 sit idem quod virtus, necesse est quod sit in potentia animae sicut | |
| 1364 in subiecto, nam potentia animae est proprium subiectum virtutis, | |
| 1365 ut supra dictum est. Si autem gratia differt a virtute, non potest | |
| 1366 dici quod potentia animae sit gratiae subiectum, quia omnis | |
| 1367 perfectio potentiae animae habet rationem virtutis, ut supra dictum | |
| 1368 est. Unde relinquitur quod gratia, sicut est prius virtute, ita | |
| 1369 habeat subiectum prius potentiis animae, ita scilicet quod sit in | |
| 1370 essentia animae. Sicut enim per potentiam intellectivam homo | |
| 1371 participat cognitionem divinam per virtutem fidei; et secundum | |
| 1372 potentiam voluntatis amorem divinum, per virtutem caritatis; ita | |
| 1373 etiam per naturam animae participat, secundum quandam | |
| 1374 similitudinem, naturam divinam, per quandam regenerationem sive | |
| 53 | 1375 recreationem.</p><p title="I-II q. 110 a. 4 ad 1"><a name="38475"><span class="ref">[38475] Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1376 ergo dicendum quod, sicut ab essentia animae effluunt eius |
| 1377 potentiae, quae sunt operum principia; ita etiam ab ipsa gratia | |
| 1378 effluunt virtutes in potentias animae, per quas potentiae moventur | |
| 1379 ad actus. Et secundum hoc gratia comparatur ad voluntatem ut movens | |
| 1380 ad motum, quae est comparatio sessoris ad equum, non autem sicut | |
| 53 | 1381 accidens ad subiectum.</p><p title="I-II q. 110 a. 4 ad 2"><a name="38476"><span class="ref">[38476] Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 2</span></a> Et per hoc |
| 28 | 1382 etiam patet solutio ad secundum. Est enim gratia principium |
| 1383 meritorii operis mediantibus virtutibus, sicut essentia animae est | |
| 53 | 1384 principium operum vitae mediantibus potentiis.</p><p title="I-II q. 110 a. 4 ad 3"><a name="38477"><span class="ref">[38477] Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1385 dicendum quod anima est subiectum gratiae secundum quod est in |
| 1386 specie intellectualis vel rationalis naturae. Non autem | |
| 1387 constituitur anima in specie per aliquam potentiam, cum potentiae | |
| 1388 sint proprietates naturales animae speciem consequentes. Et ideo | |
| 1389 anima secundum suam essentiam differt specie ab aliis animabus, | |
| 1390 scilicet brutorum animalium et plantarum. Et propter hoc, non | |
| 1391 sequitur, si essentia animae humanae sit subiectum gratiae, quod | |
| 1392 quaelibet anima possit esse gratiae subiectum, hoc enim convenit | |
| 53 | 1393 essentiae animae inquantum est talis speciei.</p><p title="I-II q. 110 a. 4 ad 4"><a name="38478"><span class="ref">[38478] Iª-IIae q. 110 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1394 dicendum quod, cum potentiae animae sint naturales proprietates |
| 1395 speciem consequentes, anima non potest sine his esse. Dato autem | |
| 1396 quod sine his esset, adhuc tamen anima diceretur secundum speciem | |
| 1397 suam intellectualis vel rationalis, non quia actu haberet has | |
| 1398 potentias; sed propter speciem talis essentiae ex qua natae sunt | |
| 53 | 1399 huiusmodi potentiae effluere.</p></div></div><div class="q" id="q111"><h2>Quaestio 111</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 111 pr."><a name="38479"><span class="ref">[38479] Iª-IIae q. 111 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1400 considerandum est de divisione gratiae. Et circa hoc quaeruntur |
| 1401 quinque. Primo, utrum convenienter dividatur gratia per gratiam | |
| 1402 gratis datam et gratiam gratum facientem. Secundo, de divisione | |
| 1403 gratiae gratum facientis per operantem et cooperantem. Tertio, de | |
| 1404 divisione eiusdem per gratiam praevenientem et subsequentem. | |
| 1405 Quarto, de divisione gratiae gratis datae. Quinto, de comparatione | |
| 53 | 1406 gratiae gratum facientis et gratis datae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 111 a. 1 arg. 1"><a name="38480"><span class="ref">[38480] Iª-IIae q. 111 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1407 sic proceditur. Videtur quod gratia non convenienter dividatur per |
| 1408 gratiam gratum facientem et gratiam gratis datam. Gratia enim est | |
| 1409 quoddam Dei donum, ut ex supradictis patet. Homo autem ideo non est | |
| 1410 Deo gratus quia aliquid est ei datum a Deo, sed potius e converso, | |
| 1411 ideo enim aliquid datur alicui gratis a Deo, quia est homo gratus | |
| 53 | 1412 ei. Ergo nulla est gratia gratum faciens.</p><p title="I-II q. 111 a. 1 arg. 2"><a name="38481"><span class="ref">[38481] Iª-IIae q. 111 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1413 quaecumque non dantur ex meritis praecedentibus, dantur gratis. Sed |
| 1414 etiam ipsum bonum naturae datur homini absque merito praecedenti, | |
| 1415 quia natura praesupponitur ad meritum. Ergo ipsa natura est etiam | |
| 1416 gratis data a Deo. Natura autem dividitur contra gratiam. | |
| 1417 Inconvenienter igitur hoc quod est gratis datum, ponitur ut gratiae | |
| 53 | 1418 differentia, quia invenitur etiam extra gratiae genus.</p><p title="I-II q. 111 a. 1 arg. 3"><a name="38482"><span class="ref">[38482] Iª-IIae q. 111 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1419 omnis divisio debet esse per opposita. Sed etiam ipsa gratia gratum |
| 1420 faciens, per quam iustificamur, gratis nobis a Deo conceditur; | |
| 1421 secundum illud Rom. III, <i>iustificati gratis per gratiam | |
| 1422 ipsius</i>. Ergo gratia gratum faciens non debet dividi contra | |
| 53 | 1423 gratiam gratis datam.</p><p title="I-II q. 111 a. 1 s. c."><a name="38483"><span class="ref">[38483] Iª-IIae q. 111 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1424 est quod apostolus utrumque attribuit gratiae, scilicet et gratum |
| 1425 facere, et esse gratis datum. Dicit enim quantum ad primum, ad | |
| 1426 Ephes. I, <i>gratificavit nos in dilecto filio suo</i>. Quantum | |
| 1427 vero ad secundum, dicitur ad Rom. XI, <i>si autem gratia, iam non | |
| 1428 ex operibus, alioquin gratia iam non est gratia</i>. Potest ergo | |
| 53 | 1429 distingui gratia quae vel habet unum tantum, vel utrumque.</p><p title="I-II q. 111 a. 1 co."><a name="38484"><span class="ref">[38484] Iª-IIae q. 111 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1430 dicendum quod, sicut apostolus dicit, ad Rom. XIII, <i>quae a Deo |
| 1431 sunt, ordinata sunt</i>. In hoc autem ordo rerum consistit, quod | |
| 1432 quaedam per alia in Deum reducuntur; ut Dionysius dicit, in Cael. | |
| 1433 Hier. Cum igitur gratia ad hoc ordinetur ut homo reducatur in Deum, | |
| 1434 ordine quodam hoc agitur, ut scilicet quidam per alios in Deum | |
| 1435 reducantur. Secundum hoc igitur duplex est gratia. Una quidem per | |
| 1436 quam ipse homo Deo coniungitur, quae vocatur gratia gratum faciens. | |
| 1437 Alia vero per quam unus homo cooperatur alteri ad hoc quod ad Deum | |
| 1438 reducatur. Huiusmodi autem donum vocatur gratia gratis data, quia | |
| 1439 supra facultatem naturae, et supra meritum personae, homini | |
| 1440 conceditur, sed quia non datur ad hoc ut homo ipse per eam | |
| 1441 iustificetur, sed potius ut ad iustificationem alterius cooperetur, | |
| 1442 ideo non vocatur gratum faciens. Et de hac dicit apostolus, I ad | |
| 1443 Cor. XII, <i>unicuique datur manifestatio spiritus ad | |
| 53 | 1444 utilitatem</i>, scilicet aliorum.</p><p title="I-II q. 111 a. 1 ad 1"><a name="38485"><span class="ref">[38485] Iª-IIae q. 111 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1445 ergo dicendum quod gratia non dicitur facere gratum effective, sed |
| 1446 formaliter, scilicet quia per hanc homo iustificatur, et dignus | |
| 1447 efficitur vocari Deo gratus; secundum quod dicitur ad Coloss. I, | |
| 53 | 1448 <i>dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in lumine</i>.</p><p title="I-II q. 111 a. 1 ad 2"><a name="38486"><span class="ref">[38486] Iª-IIae q. 111 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1449 dicendum quod gratia, secundum quod gratis datur, excludit rationem |
| 1450 debiti. Potest autem intelligi duplex debitum. Unum quidem ex | |
| 1451 merito proveniens, quod refertur ad personam, cuius est agere | |
| 1452 meritoria opera; secundum illud ad Rom. IV, <i>ei qui operatur, | |
| 1453 merces imputatur secundum debitum, non secundum gratiam</i>. Aliud | |
| 1454 est debitum ex conditione naturae, puta si dicamus debitum esse | |
| 1455 homini quod habeat rationem et alia quae ad humanam pertinent | |
| 1456 naturam. Neutro autem modo dicitur debitum propter hoc quod Deus | |
| 1457 creaturae obligatur, sed potius inquantum creatura debet subiici | |
| 1458 Deo ut in ea divina ordinatio impleatur, quae quidem est ut talis | |
| 1459 natura tales conditiones vel proprietates habeat, et quod talia | |
| 1460 operans talia consequatur. Dona igitur naturalia carent primo | |
| 1461 debito, non autem carent secundo debito. Sed dona supernaturalia | |
| 1462 utroque debito carent, et ideo specialius sibi nomen gratiae | |
| 53 | 1463 vindicant.</p><p title="I-II q. 111 a. 1 ad 3"><a name="38487"><span class="ref">[38487] Iª-IIae q. 111 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1464 dicendum quod gratia gratum faciens addit aliquid supra rationem |
| 1465 gratiae gratis datae quod etiam ad rationem gratiae pertinet, quia | |
| 1466 scilicet hominem gratum facit Deo. Et ideo gratia gratis data, quae | |
| 1467 hoc non facit, retinet sibi nomen commune, sicut in pluribus aliis | |
| 1468 contingit. Et sic opponuntur duae partes divisionis sicut gratum | |
| 53 | 1469 faciens et non faciens gratum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 111 a. 2 arg. 1"><a name="38488"><span class="ref">[38488] Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1470 secundum sic proceditur. Videtur quod gratia inconvenienter |
| 1471 dividatur per operantem et cooperantem. Gratia enim accidens | |
| 1472 quoddam est, ut supra dictum est. Sed accidens non potest agere in | |
| 53 | 1473 subiectum. Ergo nulla gratia debet dici operans.</p><p title="I-II q. 111 a. 2 arg. 2"><a name="38489"><span class="ref">[38489] Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1474 si gratia aliquid operetur in nobis, maxime operatur |
| 1475 iustificationem. Sed hoc non sola gratia operatur in nobis, dicit | |
| 1476 enim Augustinus, super illud Ioan. XIV, <i>opera quae ego facio, et | |
| 1477 ipse faciet, qui creavit te sine te, non iustificabit te sine | |
| 53 | 1478 te</i>. Ergo nulla gratia debet dici simpliciter operans.</p><p title="I-II q. 111 a. 2 arg. 3"><a name="38490"><span class="ref">[38490] Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1479 cooperari alicui videtur pertinere ad inferius agens, non autem ad |
| 1480 principalius. Sed gratia principalius operatur in nobis quam | |
| 1481 liberum arbitrium; secundum illud Rom. IX, <i>non est volentis | |
| 1482 neque currentis, sed miserentis Dei</i>. Ergo gratia non debet dici | |
| 53 | 1483 cooperans.</p><p title="I-II q. 111 a. 2 arg. 4"><a name="38491"><span class="ref">[38491] Iª-IIae q. 111 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1484 divisio debet dari per opposita. Sed operari et cooperari non sunt |
| 1485 opposita, idem enim potest operari et cooperari. Ergo | |
| 53 | 1486 inconvenienter dividitur gratia per operantem et cooperantem.</p><p title="I-II q. 111 a. 2 s. c."><a name="38492"><span class="ref">[38492] Iª-IIae q. 111 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1487 est quod Augustinus dicit, in libro de Grat. et Lib. Arb., |
| 1488 <i>cooperando Deus in nobis perficit quod operando incipit, quia | |
| 1489 ipse ut velimus operatur incipiens, qui volentibus cooperatur | |
| 1490 perficiens</i>. Sed operationes Dei quibus movet nos ad bonum, ad | |
| 1491 gratiam pertinent. Ergo convenienter gratia dividitur per operantem | |
| 53 | 1492 et cooperantem.</p><p title="I-II q. 111 a. 2 co."><a name="38493"><span class="ref">[38493] Iª-IIae q. 111 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1493 dicendum quod, sicut supra dictum est, gratia dupliciter potest |
| 1494 intelligi, uno modo, divinum auxilium quo nos movet ad bene | |
| 1495 volendum et agendum; alio modo, habituale donum nobis divinitus | |
| 1496 inditum. Utroque autem modo gratia dicta convenienter dividitur per | |
| 1497 operantem et cooperantem. Operatio enim alicuius effectus non | |
| 1498 attribuitur mobili, sed moventi. In illo ergo effectu in quo mens | |
| 1499 nostra est mota et non movens, solus autem Deus movens, operatio | |
| 1500 Deo attribuitur, et secundum hoc dicitur gratia operans. In illo | |
| 1501 autem effectu in quo mens nostra et movet et movetur, operatio non | |
| 1502 solum attribuitur Deo, sed etiam animae, et secundum hoc dicitur | |
| 1503 gratia cooperans. Est autem in nobis duplex actus. Primus quidem, | |
| 1504 interior voluntatis. Et quantum ad istum actum, voluntas se habet | |
| 1505 ut mota, Deus autem ut movens, et praesertim cum voluntas incipit | |
| 1506 bonum velle quae prius malum volebat. Et ideo secundum quod Deus | |
| 1507 movet humanam mentem ad hunc actum, dicitur gratia operans. Alius | |
| 1508 autem actus est exterior; qui cum a voluntate imperetur, ut supra | |
| 1509 habitum est, consequens est ut ad hunc actum operatio attribuatur | |
| 1510 voluntati. Et quia etiam ad hunc actum Deus nos adiuvat, et | |
| 1511 interius confirmando voluntatem ut ad actum perveniat, et exterius | |
| 1512 facultatem operandi praebendo; respectu huius actus dicitur gratia | |
| 1513 cooperans. Unde post praemissa verba subdit Augustinus, <i>ut autem | |
| 1514 velimus operatur, cum autem volumus, ut perficiamus nobis | |
| 1515 cooperatur</i>. Sic igitur si gratia accipiatur pro gratuita Dei | |
| 1516 motione qua movet nos ad bonum meritorium, convenienter dividitur | |
| 1517 gratia per operantem et cooperantem. Si vero accipiatur gratia pro | |
| 1518 habituali dono, sic etiam duplex est gratiae effectus, sicut et | |
| 1519 cuiuslibet alterius formae, quorum primus est esse, secundus est | |
| 1520 operatio; sicut caloris operatio est facere calidum, et exterior | |
| 1521 calefactio. Sic igitur habitualis gratia, inquantum animam sanat | |
| 1522 vel iustificat, sive gratam Deo facit, dicitur gratia operans, | |
| 1523 inquantum vero est principium operis meritorii, quod etiam ex | |
| 53 | 1524 libero arbitrio procedit, dicitur cooperans.</p><p title="I-II q. 111 a. 2 ad 1"><a name="38494"><span class="ref">[38494] Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1525 ergo dicendum quod, secundum quod gratia est quaedam qualitas |
| 1526 accidentalis, non agit in animam effective; sed formaliter, sicut | |
| 53 | 1527 albedo dicitur facere albam superficiem.</p><p title="I-II q. 111 a. 2 ad 2"><a name="38495"><span class="ref">[38495] Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1528 dicendum quod Deus non sine nobis nos iustificat, quia per motum |
| 1529 liberi arbitrii, dum iustificamur, Dei iustitiae consentimus. Ille | |
| 1530 tamen motus non est causa gratiae, sed effectus. Unde tota operatio | |
| 53 | 1531 pertinet ad gratiam.</p><p title="I-II q. 111 a. 2 ad 3"><a name="38496"><span class="ref">[38496] Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1532 dicendum quod cooperari dicitur aliquis alicui non solum sicut |
| 1533 secundarium agens principali agenti, sed sicut adiuvans ad | |
| 1534 praesuppositum finem. Homo autem per gratiam operantem adiuvatur a | |
| 1535 Deo ut bonum velit. Et ideo, praesupposito iam fine, consequens est | |
| 53 | 1536 ut gratia nobis cooperetur.</p><p title="I-II q. 111 a. 2 ad 4"><a name="38497"><span class="ref">[38497] Iª-IIae q. 111 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1537 dicendum quod gratia operans et cooperans est eadem gratia, sed |
| 53 | 1538 distinguitur secundum diversos effectus, ut ex dictis patet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 111 a. 3 arg. 1"><a name="38498"><span class="ref">[38498] Iª-IIae q. 111 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1539 sic proceditur. Videtur quod gratia inconvenienter dividatur in |
| 1540 praevenientem et subsequentem. Gratia enim est divinae dilectionis | |
| 1541 effectus. Sed Dei dilectio nunquam est subsequens, sed semper | |
| 1542 praeveniens; secundum illud I Ioan. IV, <i>non quasi nos | |
| 1543 dilexerimus Deum, sed quia ipse prior dilexit nos</i>. Ergo gratia | |
| 53 | 1544 non debet poni praeveniens et subsequens.</p><p title="I-II q. 111 a. 3 arg. 2"><a name="38499"><span class="ref">[38499] Iª-IIae q. 111 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1545 gratia gratum faciens est una tantum in homine, cum sit sufficiens, |
| 1546 secundum illud II ad Cor. XII, <i>sufficit tibi gratia mea</i>. Sed | |
| 1547 idem non potest esse prius et posterius. Ergo gratia inconvenienter | |
| 53 | 1548 dividitur in praevenientem et subsequentem.</p><p title="I-II q. 111 a. 3 arg. 3"><a name="38500"><span class="ref">[38500] Iª-IIae q. 111 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1549 gratia cognoscitur per effectus. Sed infiniti sunt effectus |
| 1550 gratiae, quorum unus praecedit alium. Ergo si penes hoc gratia | |
| 1551 deberet dividi in praevenientem et subsequentem, videtur quod | |
| 1552 infinitae essent species gratiae. Infinita autem relinquuntur a | |
| 1553 qualibet arte. Non ergo gratia convenienter dividitur in | |
| 53 | 1554 praevenientem et subsequentem.</p><p title="I-II q. 111 a. 3 s. c."><a name="38501"><span class="ref">[38501] Iª-IIae q. 111 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1555 est quod gratia Dei ex eius misericordia provenit. Sed utrumque in |
| 1556 Psalmo legitur, <i>misericordia eius praeveniet me</i>; et iterum, | |
| 1557 <i>misericordia eius subsequetur me</i>. Ergo gratia convenienter | |
| 53 | 1558 dividitur in praevenientem et subsequentem.</p><p title="I-II q. 111 a. 3 co."><a name="38502"><span class="ref">[38502] Iª-IIae q. 111 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1559 dicendum quod, sicut gratia dividitur in operantem et cooperantem |
| 1560 secundum diversos effectus, ita etiam in praevenientem et | |
| 1561 subsequentem, qualitercumque gratia accipiatur. Sunt autem quinque | |
| 1562 effectus gratiae in nobis, quorum primus est ut anima sanetur; | |
| 1563 secundus est ut bonum velit; tertius est ut bonum quod vult, | |
| 1564 efficaciter operetur; quartus est ut in bono perseveret; quintus | |
| 1565 est ut ad gloriam perveniat. Et ideo gratia secundum quod causat in | |
| 1566 nobis primum effectum, vocatur praeveniens respectu secundi | |
| 1567 effectus; et prout causat in nobis secundum, vocatur subsequens | |
| 1568 respectu primi effectus. Et sicut unus effectus est posterior uno | |
| 1569 effectu et prior alio, ita gratia potest dici et praeveniens et | |
| 1570 subsequens secundum eundem effectum, respectu diversorum. Et hoc | |
| 1571 est quod Augustinus dicit, in libro de Nat. et Grat., <i>praevenit | |
| 1572 ut sanemur, subsequitur ut sanati vegetemur, praevenit ut vocemur, | |
| 53 | 1573 subsequitur ut glorificemur</i>.</p><p title="I-II q. 111 a. 3 ad 1"><a name="38503"><span class="ref">[38503] Iª-IIae q. 111 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1574 ergo dicendum quod dilectio Dei nominat aliquid aeternum, et ideo |
| 1575 nunquam potest dici nisi praeveniens. Sed gratia significat | |
| 1576 effectum temporalem, qui potest praecedere aliquid et ad aliquid | |
| 53 | 1577 subsequi. Et ideo gratia potest dici praeveniens et subsequens.</p><p title="I-II q. 111 a. 3 ad 2"><a name="38504"><span class="ref">[38504] Iª-IIae q. 111 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1578 dicendum quod gratia non diversificatur per hoc quod est |
| 1579 praeveniens et subsequens, secundum essentiam, sed solum secundum | |
| 1580 effectum, sicut et de operante et cooperante dictum est. Quia etiam | |
| 1581 secundum quod gratia subsequens ad gloriam pertinet, non est alia | |
| 1582 numero a gratia praeveniente per quam nunc iustificamur. Sicut enim | |
| 1583 caritas viae non evacuatur, sed perficitur in patria, ita etiam et | |
| 1584 de lumine gratiae est dicendum, quia neutrum in sui ratione | |
| 53 | 1585 imperfectionem importat.</p><p title="I-II q. 111 a. 3 ad 3"><a name="38505"><span class="ref">[38505] Iª-IIae q. 111 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1586 dicendum quod, quamvis effectus gratiae possint esse infiniti |
| 1587 numero, sicut sunt infiniti actus humani; tamen omnes reducuntur ad | |
| 1588 aliqua determinata in specie. Et praeterea omnes conveniunt in hoc | |
| 53 | 1589 quod unus alium praecedit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 111 a. 4 arg. 1"><a name="38506"><span class="ref">[38506] Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1590 sic proceditur. Videtur quod gratia gratis data inconvenienter ab |
| 1591 apostolo distinguatur. Omne enim donum quod nobis a Deo gratis | |
| 1592 datur, potest dici gratia gratis data. Sed infinita sunt dona quae | |
| 1593 nobis gratis a Deo conceduntur, tam in bonis animae quam in bonis | |
| 1594 corporis, quae tamen nos Deo gratos non faciunt. Ergo gratiae | |
| 1595 gratis datae non possunt comprehendi sub aliqua certa | |
| 53 | 1596 divisione.</p><p title="I-II q. 111 a. 4 arg. 2"><a name="38507"><span class="ref">[38507] Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1597 gratia gratis data distinguitur contra gratiam gratum facientem. |
| 1598 Sed fides pertinet ad gratiam gratum facientem, quia per ipsam | |
| 1599 iustificamur, secundum illud Rom. V, <i>iustificati ergo ex | |
| 1600 fide,</i> et cetera. Ergo inconvenienter fides ponitur inter | |
| 1601 gratias gratis datas, praesertim cum aliae virtutes ibi non | |
| 53 | 1602 ponantur, ut spes et caritas.</p><p title="I-II q. 111 a. 4 arg. 3"><a name="38508"><span class="ref">[38508] Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1603 operatio sanitatum, et loqui diversa genera linguarum, miracula |
| 1604 quaedam sunt. Interpretatio etiam sermonum ad sapientiam vel | |
| 1605 scientiam pertinet; secundum illud Dan. I, <i>pueris his dedit Deus | |
| 1606 scientiam et disciplinam in omni libro et sapientia</i>. Ergo | |
| 1607 inconvenienter dividitur gratia sanitatum, et genera linguarum, | |
| 1608 contra operationem virtutum; et interpretatio sermonum contra | |
| 53 | 1609 sermonem sapientiae et scientiae.</p><p title="I-II q. 111 a. 4 arg. 4"><a name="38509"><span class="ref">[38509] Iª-IIae q. 111 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1610 sicut sapientia et scientia sunt quaedam dona spiritus sancti, ita |
| 1611 etiam intellectus et consilium, pietas, fortitudo et timor, ut | |
| 1612 supra dictum est. Ergo haec etiam deberent poni inter gratias | |
| 53 | 1613 gratis datas.</p><p title="I-II q. 111 a. 4 s. c."><a name="38510"><span class="ref">[38510] Iª-IIae q. 111 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1614 est quod apostolus dicit, I ad Cor. XII, <i>alii per spiritum datur |
| 1615 sermo sapientiae, alii autem sermo scientiae secundum eundem | |
| 1616 spiritum, alteri fides in eodem spiritu, alii gratia sanitatum, | |
| 1617 alii operatio virtutum, alii prophetia, alii discretio spirituum, | |
| 53 | 1618 alii genera linguarum, alii interpretatio sermonum</i>.</p><p title="I-II q. 111 a. 4 co."><a name="38511"><span class="ref">[38511] Iª-IIae q. 111 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1619 dicendum quod, sicut supra dictum est, gratia gratis data ordinatur |
| 1620 ad hoc quod homo alteri cooperetur ut reducatur ad Deum. Homo autem | |
| 1621 ad hoc operari non potest interius movendo, hoc enim solius Dei | |
| 1622 est; sed solum exterius docendo vel persuadendo. Et ideo gratia | |
| 1623 gratis data illa sub se continet quibus homo indiget ad hoc quod | |
| 1624 alterum instruat in rebus divinis, quae sunt supra rationem. Ad hoc | |
| 1625 autem tria requiruntur. Primo quidem, quod homo sit sortitus | |
| 1626 plenitudinem cognitionis divinorum, ut ex hoc possit alios | |
| 1627 instruere. Secundo, ut possit confirmare vel probare ea quae dicit, | |
| 1628 alias non esset efficax eius doctrina. Tertio, ut ea quae concipit, | |
| 1629 possit convenienter auditoribus proferre. Quantum igitur ad primum, | |
| 1630 tria sunt necessaria, sicut etiam apparet in magisterio humano. | |
| 1631 Oportet enim quod ille qui debet alium instruere in aliqua | |
| 1632 scientia, primo quidem, ut principia illius scientiae sint ei | |
| 1633 certissima. Et quantum ad hoc ponitur fides, quae est certitudo de | |
| 1634 rebus invisibilibus, quae supponuntur ut principia in Catholica | |
| 1635 doctrina. Secundo, oportet quod doctor recte se habeat circa | |
| 1636 principales conclusiones scientiae. Et sic ponitur sermo | |
| 1637 sapientiae, quae est cognitio divinorum. Tertio, oportet ut etiam | |
| 1638 abundet exemplis et cognitione effectuum, per quos interdum oportet | |
| 1639 manifestare causas. Et quantum ad hoc ponitur sermo scientiae, quae | |
| 1640 est cognitio rerum humanarum, quia invisibilia Dei per ea quae | |
| 1641 facta sunt, conspiciuntur. Confirmatio autem in his quae subduntur | |
| 1642 rationi, est per argumenta. In his autem quae sunt supra rationem | |
| 1643 divinitus revelata, confirmatio est per ea quae sunt divinae | |
| 1644 virtuti propria. Et hoc dupliciter. Uno quidem modo, ut doctor | |
| 1645 sacrae doctrinae faciat quae solus Deus facere potest, in operibus | |
| 1646 miraculosis, sive sint ad salutem corporum, et quantum ad hoc | |
| 1647 ponitur gratia sanitatum; sive ordinentur ad solam divinae | |
| 1648 potestatis manifestationem, sicut quod sol stet aut tenebrescat, | |
| 1649 quod mare dividatur; et quantum ad hoc ponitur operatio virtutum. | |
| 1650 Secundo, ut possit manifestare ea quae solius Dei est scire. Et | |
| 1651 haec sunt contingentia futura, et quantum ad hoc ponitur prophetia; | |
| 1652 et etiam occulta cordium, et quantum ad hoc ponitur discretio | |
| 1653 spirituum. Facultas autem pronuntiandi potest attendi vel quantum | |
| 1654 ad idioma in quo aliquis intelligi possit, et secundum hoc ponuntur | |
| 1655 genera linguarum, vel quantum ad sensum eorum quae sunt proferenda, | |
| 53 | 1656 et quantum ad hoc ponitur interpretatio sermonum.</p><p title="I-II q. 111 a. 4 ad 1"><a name="38512"><span class="ref">[38512] Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1657 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, non omnia beneficia |
| 1658 quae nobis divinitus conceduntur, gratiae gratis datae dicuntur, | |
| 1659 sed solum illa quae excedunt facultatem naturae, sicut quod | |
| 1660 piscator abundet sermone sapientiae et scientiae et aliis | |
| 53 | 1661 huiusmodi. Et talia ponuntur hic sub gratia gratis data.</p><p title="I-II q. 111 a. 4 ad 2"><a name="38513"><span class="ref">[38513] Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1662 dicendum quod fides non numeratur hic inter gratias gratis datas |
| 1663 secundum quod est quaedam virtus iustificans hominem in seipso, sed | |
| 1664 secundum quod importat quandam supereminentem certitudinem fidei, | |
| 1665 ex qua homo sit idoneus ad instruendum alios de his quae ad fidem | |
| 1666 pertinent. Spes autem et caritas pertinent ad vim appetitivam, | |
| 53 | 1667 secundum quod per eam homo in Deum ordinatur.</p><p title="I-II q. 111 a. 4 ad 3"><a name="38514"><span class="ref">[38514] Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1668 dicendum quod gratia sanitatum distinguitur a generali operatione |
| 1669 virtutum, quia habet specialem rationem inducendi ad fidem; ad quam | |
| 1670 aliquis magis promptus redditur per beneficium corporalis sanitatis | |
| 1671 quam per fidei virtutem assequitur. Similiter etiam loqui variis | |
| 1672 linguis, et interpretari sermones, habent speciales quasdam | |
| 1673 rationes movendi ad fidem, et ideo ponuntur speciales gratiae | |
| 53 | 1674 gratis datae.</p><p title="I-II q. 111 a. 4 ad 4"><a name="38515"><span class="ref">[38515] Iª-IIae q. 111 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1675 dicendum quod sapientia et scientia non computantur inter gratias |
| 1676 gratis datas secundum quod enumerantur inter dona spiritus sancti, | |
| 1677 prout scilicet mens hominis est bene mobilis per spiritum sanctum | |
| 1678 ad ea quae sunt sapientiae vel scientiae, sic enim sunt dona | |
| 1679 spiritus sancti, ut supra dictum est. Sed computantur inter gratias | |
| 1680 gratis datas secundum quod important quandam abundantiam scientiae | |
| 1681 et sapientiae, ut homo possit non solum in seipso recte sapere de | |
| 1682 divinis, sed etiam alios instruere et contradicentes revincere. Et | |
| 1683 ideo inter gratias gratis datas signanter ponitur sermo sapientiae, | |
| 1684 et sermo scientiae, quia ut Augustinus dicit, XIV de Trin., | |
| 1685 <i>aliud est scire tantummodo quid homo credere debeat propter | |
| 1686 adipiscendam vitam beatam; aliud, scire quemadmodum hoc ipsum et | |
| 53 | 1687 piis opituletur, et contra impios defendatur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 111 a. 5 arg. 1"><a name="38516"><span class="ref">[38516] Iª-IIae q. 111 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1688 sic proceditur. Videtur quod gratia gratis data sit dignior quam |
| 1689 gratia gratum faciens. <i>Bonum enim gentis est melius quam bonum | |
| 1690 unius</i>; ut philosophus dicit, in I Ethic. Sed gratia gratum | |
| 1691 faciens ordinatur solum ad bonum unius hominis, gratia autem gratis | |
| 1692 data ordinatur ad bonum commune totius Ecclesiae, ut supra dictum | |
| 1693 est. Ergo gratia gratis data est dignior quam gratia gratum | |
| 53 | 1694 faciens.</p><p title="I-II q. 111 a. 5 arg. 2"><a name="38517"><span class="ref">[38517] Iª-IIae q. 111 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1695 maioris virtutis est quod aliquid possit agere in aliud, quam quod |
| 1696 solum in seipso perficiatur, sicut maior est claritas corporis quod | |
| 1697 potest etiam alia corpora illuminare, quam eius quod ita in se | |
| 1698 lucet quod alia illuminare non potest. Propter quod etiam | |
| 1699 philosophus dicit, in V Ethic., quod iustitia est praeclarissima | |
| 1700 virtutum, per quam homo recte se habet etiam ad alios. Sed per | |
| 1701 gratiam gratum facientem homo perficitur in seipso, per gratiam | |
| 1702 autem gratis datam homo operatur ad perfectionem aliorum. Ergo | |
| 53 | 1703 gratia gratis data est dignior quam gratia gratum faciens.</p><p title="I-II q. 111 a. 5 arg. 3"><a name="38518"><span class="ref">[38518] Iª-IIae q. 111 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1704 id quod est proprium meliorum, dignius est quam id quod est commune |
| 1705 omnium, sicut ratiocinari, quod est proprium hominis, dignius est | |
| 1706 quam sentire, quod est commune omnibus animalibus. Sed gratia | |
| 1707 gratum faciens est communis omnibus membris Ecclesiae, gratia autem | |
| 1708 gratis data est proprium donum digniorum membrorum Ecclesiae. Ergo | |
| 53 | 1709 gratia gratis data est dignior quam gratia gratum faciens.</p><p title="I-II q. 111 a. 5 s. c."><a name="38519"><span class="ref">[38519] Iª-IIae q. 111 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1710 est quod apostolus, I ad Cor. XII, enumeratis gratiis gratis datis, |
| 1711 subdit, <i>adhuc excellentiorem viam vobis demonstro</i>, et sicut | |
| 1712 per subsequentia patet, loquitur de caritate, quae pertinet ad | |
| 1713 gratiam gratum facientem. Ergo gratia gratum faciens excellentior | |
| 53 | 1714 est quam gratia gratis data.</p><p title="I-II q. 111 a. 5 co."><a name="38520"><span class="ref">[38520] Iª-IIae q. 111 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1715 dicendum quod unaquaeque virtus tanto excellentior est, quanto ad |
| 1716 altius bonum ordinatur. Semper autem finis potior est his quae sunt | |
| 1717 ad finem. Gratia autem gratum faciens ordinat hominem immediate ad | |
| 1718 coniunctionem ultimi finis. Gratiae autem gratis datae ordinant | |
| 1719 hominem ad quaedam praeparatoria finis ultimi, sicut per prophetiam | |
| 1720 et miracula et alia huiusmodi homines inducuntur ad hoc quod ultimo | |
| 1721 fini coniungantur. Et ideo gratia gratum faciens est multo | |
| 53 | 1722 excellentior quam gratia gratis data.</p><p title="I-II q. 111 a. 5 ad 1"><a name="38521"><span class="ref">[38521] Iª-IIae q. 111 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1723 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in XII Metaphys., |
| 1724 bonum multitudinis, sicut exercitus, est duplex. Unum quidem quod | |
| 1725 est in ipsa multitudine, puta ordo exercitus. Aliud autem quod est | |
| 1726 separatum a multitudine, sicut bonum ducis, et hoc melius est, quia | |
| 1727 ad hoc etiam illud aliud ordinatur. Gratia autem gratis data | |
| 1728 ordinatur ad bonum commune Ecclesiae quod est ordo ecclesiasticus, | |
| 1729 sed gratia gratum faciens ordinatur ad bonum commune separatum, | |
| 53 | 1730 quod est ipse Deus. Et ideo gratia gratum faciens est nobilior.</p><p title="I-II q. 111 a. 5 ad 2"><a name="38522"><span class="ref">[38522] Iª-IIae q. 111 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1731 dicendum quod, si gratia gratis data posset hoc agere in altero |
| 1732 quod homo per gratiam gratum facientem consequitur, sequeretur quod | |
| 1733 gratia gratis data esset nobilior, sicut excellentior est claritas | |
| 1734 solis illuminantis quam corporis illuminati. Sed per gratiam gratis | |
| 1735 datam homo non potest causare in alio coniunctionem ad Deum, quam | |
| 1736 ipse habet per gratiam gratum facientem; sed causat quasdam | |
| 1737 dispositiones ad hoc. Et ideo non oportet quod gratia gratis data | |
| 1738 sit excellentior, sicut nec in igne calor manifestativus speciei | |
| 1739 eius, per quam agit ad inducendum calorem in alia, est nobilior | |
| 53 | 1740 quam forma substantialis ipsius.</p><p title="I-II q. 111 a. 5 ad 3"><a name="38523"><span class="ref">[38523] Iª-IIae q. 111 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1741 dicendum quod sentire ordinatur ad ratiocinari sicut ad finem, et |
| 1742 ideo ratiocinari est nobilius. Hic autem est e converso, quia id | |
| 1743 quod est proprium, ordinatur ad id quod est commune sicut ad finem. | |
| 53 | 1744 Unde non est simile.</p></div></div><div class="q" id="q112"><h2>Quaestio 112</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 112 pr."><a name="38524"><span class="ref">[38524] Iª-IIae q. 112 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1745 considerandum est de causa gratiae. Et circa hoc quaeruntur |
| 1746 quinque. Primo, utrum solus Deus sit causa efficiens gratiae. | |
| 1747 Secundo, utrum requiratur aliqua dispositio ad gratiam ex parte | |
| 1748 recipientis ipsam, per actum liberi arbitrii. Tertio, utrum talis | |
| 1749 dispositio possit esse necessitas ad gratiam. Quarto, utrum gratia | |
| 1750 sit aequalis in omnibus. Quinto, utrum aliquis possit scire se | |
| 53 | 1751 habere gratiam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 112 a. 1 arg. 1"><a name="38525"><span class="ref">[38525] Iª-IIae q. 112 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1752 sic proceditur. Videtur quod non solus Deus sit causa gratiae. |
| 1753 Dicitur enim Ioan. I, <i>gratia et veritas per Iesum Christum facta | |
| 1754 est</i>. Sed in nomine Iesu Christi intelligitur non solum natura | |
| 1755 divina assumens, sed etiam natura creata assumpta. Ergo aliqua | |
| 53 | 1756 creatura potest esse causa gratiae.</p><p title="I-II q. 112 a. 1 arg. 2"><a name="38526"><span class="ref">[38526] Iª-IIae q. 112 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1757 ista differentia ponitur inter sacramenta novae legis et veteris, |
| 1758 quod sacramenta novae legis causant gratiam, quam sacramenta | |
| 1759 veteris legis solum significant. Sed sacramenta novae legis sunt | |
| 1760 quaedam visibilia elementa. Ergo non solus Deus est causa | |
| 53 | 1761 gratiae.</p><p title="I-II q. 112 a. 1 arg. 3"><a name="38527"><span class="ref">[38527] Iª-IIae q. 112 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1762 secundum Dionysium, in libro Cael. Hier., Angeli purgant et |
| 1763 illuminant et perficiunt et Angelos inferiores et etiam homines. | |
| 1764 Sed rationalis creatura purgatur, illuminatur et perficitur per | |
| 53 | 1765 gratiam. Ergo non solus Deus est causa gratiae.</p><p title="I-II q. 112 a. 1 s. c."><a name="38528"><span class="ref">[38528] Iª-IIae q. 112 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1766 est quod in Psalmo LXXXIII dicitur, <i>gratiam et gloriam dabit |
| 53 | 1767 dominus</i>.</p><p title="I-II q. 112 a. 1 co."><a name="38529"><span class="ref">[38529] Iª-IIae q. 112 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1768 dicendum quod nulla res agere potest ultra suam speciem, quia |
| 1769 semper oportet quod causa potior sit effectu. Donum autem gratiae | |
| 1770 excedit omnem facultatem naturae creatae, cum nihil aliud sit quam | |
| 1771 quaedam participatio divinae naturae, quae excedit omnem aliam | |
| 1772 naturam. Et ideo impossibile est quod aliqua creatura gratiam | |
| 1773 causet. Sic enim necesse est quod solus Deus deificet, communicando | |
| 1774 consortium divinae naturae per quandam similitudinis | |
| 1775 participationem, sicut impossibile est quod aliquid igniat nisi | |
| 53 | 1776 solus ignis.</p><p title="I-II q. 112 a. 1 ad 1"><a name="38530"><span class="ref">[38530] Iª-IIae q. 112 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1777 ergo dicendum quod humanitas Christi est sicut quoddam organum |
| 1778 divinitatis eius; ut Damascenus dicit, in III libro. Instrumentum | |
| 1779 autem non agit actionem agentis principalis propria virtute, sed | |
| 1780 virtute principalis agentis. Et ideo humanitas Christi non causat | |
| 1781 gratiam propria virtute, sed virtute divinitatis adiunctae, ex qua | |
| 53 | 1782 actiones humanitatis Christi sunt salutares.</p><p title="I-II q. 112 a. 1 ad 2"><a name="38531"><span class="ref">[38531] Iª-IIae q. 112 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1783 dicendum quod, sicut in ipsa persona Christi humanitas causat |
| 1784 salutem nostram per gratiam, virtute divina principaliter operante; | |
| 1785 ita etiam in sacramentis novae legis, quae derivantur a Christo, | |
| 1786 causatur gratia instrumentaliter quidem per ipsa sacramenta, sed | |
| 1787 principaliter per virtutem spiritus sancti in sacramentis | |
| 1788 operantis; secundum illud Ioan. III, <i>nisi quis renatus fuerit ex | |
| 53 | 1789 aqua et spiritu sancto,</i> et cetera.</p><p title="I-II q. 112 a. 1 ad 3"><a name="38532"><span class="ref">[38532] Iª-IIae q. 112 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1790 dicendum quod Angelus purgat, illuminat et perficit Angelum vel |
| 1791 hominem, per modum instructionis cuiusdam, non autem iustificando | |
| 1792 per gratiam. Unde Dionysius dicit, VII cap. de Div. Nom., quod | |
| 1793 <i>huiusmodi purgatio, illuminatio et perfectio nihil est aliud | |
| 53 | 1794 quam divinae scientiae assumptio</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 112 a. 2 arg. 1"><a name="38533"><span class="ref">[38533] Iª-IIae q. 112 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1795 secundum sic proceditur. Videtur quod non requiratur aliqua |
| 1796 praeparatio sive dispositio ad gratiam ex parte hominis. Quia ut | |
| 1797 apostolus dicit, Rom. IV, <i>ei qui operatur, merces non imputatur | |
| 1798 secundum gratiam, sed secundum debitum</i>. Sed praeparatio hominis | |
| 1799 per liberum arbitrium non est nisi per aliquam operationem. Ergo | |
| 53 | 1800 tolleretur ratio gratiae.</p><p title="I-II q. 112 a. 2 arg. 2"><a name="38534"><span class="ref">[38534] Iª-IIae q. 112 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1801 ille qui in peccato progreditur, non se praeparat ad gratiam |
| 1802 habendam. Sed aliquibus in peccato progredientibus data est gratia, | |
| 1803 sicut patet de Paulo, qui gratiam consecutus est <i>dum esset | |
| 1804 spirans minarum et caedis in discipulos domini</i>, ut dicitur Act. | |
| 1805 IX. Ergo nulla praeparatio ad gratiam requiritur ex parte | |
| 53 | 1806 hominis.</p><p title="I-II q. 112 a. 2 arg. 3"><a name="38535"><span class="ref">[38535] Iª-IIae q. 112 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1807 agens infinitae virtutis non requirit dispositionem in materia, cum |
| 1808 nec ipsam materiam requirat, sicut in creatione apparet; cui | |
| 1809 collatio gratiae comparatur, quae dicitur nova creatura, ad Gal. | |
| 1810 ult. Sed solus Deus, qui est infinitae virtutis, gratiam causat, ut | |
| 1811 dictum est. Ergo nulla praeparatio requiritur ex parte hominis ad | |
| 53 | 1812 gratiam consequendam.</p><p title="I-II q. 112 a. 2 s. c."><a name="38536"><span class="ref">[38536] Iª-IIae q. 112 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1813 est quod dicitur Amos IV, <i>praeparare in occursum Dei tui, |
| 1814 Israel</i>. Et I Reg. VII dicitur, <i>praeparate corda vestra | |
| 53 | 1815 domino</i>.</p><p title="I-II q. 112 a. 2 co."><a name="38537"><span class="ref">[38537] Iª-IIae q. 112 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1816 dicendum quod, sicut supra dictum est, gratia dupliciter dicitur, |
| 1817 quandoque quidem ipsum habituale donum Dei; quandoque autem ipsum | |
| 1818 auxilium Dei moventis animam ad bonum. Primo igitur modo accipiendo | |
| 1819 gratiam, praeexigitur ad gratiam aliqua gratiae praeparatio, quia | |
| 1820 nulla forma potest esse nisi in materia disposita. Sed si loquamur | |
| 1821 de gratia secundum quod significat auxilium Dei moventis ad bonum, | |
| 1822 sic nulla praeparatio requiritur ex parte hominis quasi praeveniens | |
| 1823 divinum auxilium, sed potius quaecumque praeparatio in homine esse | |
| 1824 potest, est ex auxilio Dei moventis animam ad bonum. Et secundum | |
| 1825 hoc, ipse bonus motus liberi arbitrii quo quis praeparatur ad donum | |
| 1826 gratiae suscipiendum, est actus liberi arbitrii moti a Deo, et | |
| 1827 quantum ad hoc, dicitur homo se praeparare, secundum illud Prov. | |
| 1828 XVI, <i>hominis est praeparare animum</i>. Et est principaliter a | |
| 1829 Deo movente liberum arbitrium, et secundum hoc, dicitur a Deo | |
| 1830 voluntas hominis praeparari, et a domino gressus hominis | |
| 53 | 1831 dirigi.</p><p title="I-II q. 112 a. 2 ad 1"><a name="38538"><span class="ref">[38538] Iª-IIae q. 112 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1832 ergo dicendum quod praeparatio hominis ad gratiam habendam, quaedam |
| 1833 est simul cum ipsa infusione gratiae. Et talis operatio est quidem | |
| 1834 meritoria; sed non gratiae, quae iam habetur, sed gloriae, quae | |
| 1835 nondum habetur. Est autem alia praeparatio gratiae imperfecta, quae | |
| 1836 aliquando praecedit donum gratiae gratum facientis, quae tamen est | |
| 1837 a Deo movente. Sed ista non sufficit ad meritum, nondum homine per | |
| 1838 gratiam iustificato, quia nullum meritum potest esse nisi ex | |
| 53 | 1839 gratia, ut infra dicetur.</p><p title="I-II q. 112 a. 2 ad 2"><a name="38539"><span class="ref">[38539] Iª-IIae q. 112 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1840 dicendum quod, cum homo ad gratiam se praeparare non possit nisi |
| 1841 Deo eum praeveniente et movente ad bonum, non refert utrum subito | |
| 1842 vel paulatim aliquis ad perfectam praeparationem perveniat, dicitur | |
| 1843 enim Eccli. XI, quod <i>facile est in oculis Dei subito honestare | |
| 1844 pauperem</i>. Contingit autem quandoque quod Deus movet hominem ad | |
| 1845 aliquod bonum, non tamen perfectum, et talis praeparatio praecedit | |
| 1846 gratiam. Sed quandoque statim perfecte movet ipsum ad bonum, et | |
| 1847 subito homo gratiam accipit; secundum illud Ioan. VI, <i>omnis qui | |
| 1848 audivit a patre et didicit, venit ad me</i>. Et ita contigit Paulo, | |
| 1849 quia subito, cum esset in progressu peccati, perfecte motum est cor | |
| 1850 eius a Deo, audiendo et addiscendo et veniendo; et ideo subito est | |
| 53 | 1851 gratiam consecutus.</p><p title="I-II q. 112 a. 2 ad 3"><a name="38540"><span class="ref">[38540] Iª-IIae q. 112 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1852 dicendum quod agens infinitae virtutis non exigit materiam, vel |
| 1853 dispositionem materiae, quasi praesuppositam ex alterius causae | |
| 1854 actione. Sed tamen oportet quod, secundum conditionem rei | |
| 1855 causandae, in ipsa re causet et materiam et dispositionem debitam | |
| 1856 ad formam. Et similiter ad hoc quod Deus gratiam infundat animae, | |
| 53 | 1857 nulla praeparatio exigitur quam ipse non faciat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 112 a. 3 arg. 1"><a name="38541"><span class="ref">[38541] Iª-IIae q. 112 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1858 sic proceditur. Videtur quod ex necessitate detur gratia se |
| 1859 praeparanti ad gratiam, vel facienti quod in se est. Quia super | |
| 1860 illud Rom. V, <i>iustificati ex fide pacem habeamus</i> etc., dicit | |
| 1861 Glossa, <i>Deus recipit eum qui ad se confugit, aliter esset in eo | |
| 1862 iniquitas</i>. Sed impossibile est in Deo iniquitatem esse. Ergo | |
| 1863 impossibile est quod Deus non recipiat eum qui ad se confugit. Ex | |
| 53 | 1864 necessitate igitur gratiam assequitur.</p><p title="I-II q. 112 a. 3 arg. 2"><a name="38542"><span class="ref">[38542] Iª-IIae q. 112 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1865 Anselmus dicit, in libro de casu Diaboli, quod ista est causa quare |
| 1866 Deus non concedit Diabolo gratiam, quia ipse non voluit accipere, | |
| 1867 nec paratus fuit. Sed remota causa, necesse est removeri effectum. | |
| 1868 Ergo si aliquis velit accipere gratiam, necesse est quod ei | |
| 53 | 1869 detur.</p><p title="I-II q. 112 a. 3 arg. 3"><a name="38543"><span class="ref">[38543] Iª-IIae q. 112 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1870 bonum est communicativum sui; ut patet per Dionysium, in IV cap. de |
| 1871 Div. Nom. Sed bonum gratiae est melius quam bonum naturae. Cum | |
| 1872 igitur forma naturalis ex necessitate adveniat materiae dispositae, | |
| 1873 videtur quod multo magis gratia ex necessitate detur praeparanti se | |
| 53 | 1874 ad gratiam.</p><p title="I-II q. 112 a. 3 s. c."><a name="38544"><span class="ref">[38544] Iª-IIae q. 112 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1875 est quod homo comparatur ad Deum sicut lutum ad figulum; secundum |
| 1876 illud Ierem. XVIII, <i>sicut lutum in manu figuli, sic vos in manu | |
| 1877 mea</i>. Sed lutum non ex necessitate accipit formam a figulo, | |
| 1878 quantumcumque sit praeparatum. Ergo neque homo recipit ex | |
| 53 | 1879 necessitate gratiam a Deo, quantumcumque se praeparet.</p><p title="I-II q. 112 a. 3 co."><a name="38545"><span class="ref">[38545] Iª-IIae q. 112 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1880 dicendum quod, sicut supra dictum est, praeparatio ad hominis |
| 1881 gratiam est a Deo sicut a movente, a libero autem arbitrio sicut a | |
| 1882 moto. Potest igitur praeparatio dupliciter considerari. Uno quidem | |
| 1883 modo, secundum quod est a libero arbitrio. Et secundum hoc, nullam | |
| 1884 necessitatem habet ad gratiae consecutionem, quia donum gratiae | |
| 1885 excedit omnem praeparationem virtutis humanae. Alio modo potest | |
| 1886 considerari secundum quod est a Deo movente. Et tunc habet | |
| 1887 necessitatem ad id ad quod ordinatur a Deo, non quidem coactionis, | |
| 1888 sed infallibilitatis, quia intentio Dei deficere non potest; | |
| 1889 secundum quod et Augustinus dicit, in libro de Praedest. Sanct., | |
| 1890 <i>quod per beneficia Dei certissime liberantur quicumque | |
| 1891 liberantur</i>. Unde si ex intentione Dei moventis est quod homo | |
| 1892 cuius cor movet, gratiam consequatur, infallibiliter ipsam | |
| 1893 consequitur; secundum illud Ioan. VI, <i>omnis qui audivit a patre | |
| 53 | 1894 et didicit, venit ad me</i>.</p><p title="I-II q. 112 a. 3 ad 1"><a name="38546"><span class="ref">[38546] Iª-IIae q. 112 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1895 ergo dicendum quod Glossa illa loquitur de illo qui confugit ad |
| 1896 Deum per actum meritorium liberi arbitrii iam per gratiam | |
| 1897 informati, quem si non reciperet, esset contra iustitiam quam ipse | |
| 1898 statuit. Vel si referatur ad motum liberi arbitrii ante gratiam, | |
| 1899 loquitur secundum quod ipsum confugium hominis ad Deum est per | |
| 53 | 1900 motionem divinam, quam iustum est non deficere.</p><p title="I-II q. 112 a. 3 ad 2"><a name="38547"><span class="ref">[38547] Iª-IIae q. 112 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1901 dicendum quod defectus gratiae prima causa est ex nobis, sed |
| 1902 collationis gratiae prima causa est a Deo; secundum illud Osee | |
| 1903 XIII, <i>perditio tua, Israel, tantummodo ex me auxilium | |
| 53 | 1904 tuum</i>.</p><p title="I-II q. 112 a. 3 ad 3"><a name="38548"><span class="ref">[38548] Iª-IIae q. 112 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1905 dicendum quod etiam in rebus naturalibus dispositio materiae non ex |
| 1906 necessitate consequitur formam, nisi per virtutem agentis qui | |
| 53 | 1907 dispositionem causat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 112 a. 4 arg. 1"><a name="38549"><span class="ref">[38549] Iª-IIae q. 112 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1908 sic proceditur. Videtur quod gratia non sit maior in uno quam in |
| 1909 alio. Gratia enim causatur in nobis ex dilectione divina, ut dictum | |
| 1910 est. Sed Sap. VI dicitur, <i>pusillum et magnum ipse fecit, et | |
| 1911 aequaliter est illi cura de omnibus</i>. Ergo omnes aequaliter | |
| 53 | 1912 gratiam ab eo consequuntur.</p><p title="I-II q. 112 a. 4 arg. 2"><a name="38550"><span class="ref">[38550] Iª-IIae q. 112 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1913 ea quae in summo dicuntur, non recipiunt magis et minus. Sed gratia |
| 1914 in summo dicitur, quia coniungit ultimo fini. Ergo non recipit | |
| 53 | 1915 magis et minus. Non ergo est maior in uno quam in alio.</p><p title="I-II q. 112 a. 4 arg. 3"><a name="38551"><span class="ref">[38551] Iª-IIae q. 112 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1916 gratia est vita animae, ut supra dictum est. Sed vivere non dicitur |
| 53 | 1917 secundum magis et minus. Ergo etiam neque gratia.</p><p title="I-II q. 112 a. 4 s. c."><a name="38552"><span class="ref">[38552] Iª-IIae q. 112 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1918 est quod dicitur ad Ephes. IV, <i>unicuique data est gratia |
| 1919 secundum mensuram donationis Christi</i>. Quod autem mensurate | |
| 1920 datur, non omnibus aequaliter datur. Ergo non omnes aequalem | |
| 53 | 1921 gratiam habent.</p><p title="I-II q. 112 a. 4 co."><a name="38553"><span class="ref">[38553] Iª-IIae q. 112 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1922 dicendum quod, sicut supra dictum est, habitus duplicem |
| 1923 magnitudinem habere potest, unam ex parte finis vel obiecti, | |
| 1924 secundum quod dicitur una virtus alia nobilior inquantum ad maius | |
| 1925 bonum ordinatur; aliam vero ex parte subiecti, quod magis vel minus | |
| 1926 participat habitum inhaerentem. Secundum igitur primam | |
| 1927 magnitudinem, gratia gratum faciens non potest esse maior et minor, | |
| 1928 quia gratia secundum sui rationem coniungit hominem summo bono, | |
| 1929 quod est Deus. Sed ex parte subiecti, gratia potest suscipere magis | |
| 1930 vel minus, prout scilicet unus perfectius illustratur a lumine | |
| 1931 gratiae quam alius. Cuius diversitatis ratio quidem est aliqua ex | |
| 1932 parte praeparantis se ad gratiam, qui enim se magis ad gratiam | |
| 1933 praeparat, pleniorem gratiam accipit. Sed ex hac parte non potest | |
| 1934 accipi prima ratio huius diversitatis, quia praeparatio ad gratiam | |
| 1935 non est hominis nisi inquantum liberum arbitrium eius praeparatur a | |
| 1936 Deo. Unde prima causa huius diversitatis accipienda est ex parte | |
| 1937 ipsius Dei, qui diversimode suae gratiae dona dispensat, ad hoc | |
| 1938 quod ex diversis gradibus pulchritudo et perfectio Ecclesiae | |
| 1939 consurgat, sicut etiam diversos gradus rerum instituit ut esset | |
| 1940 universum perfectum. Unde apostolus, ad Ephes. IV, postquam | |
| 1941 dixerat, <i>unicuique data est gratia secundum mensuram donationis | |
| 1942 Christi</i>, enumeratis diversis gratiis, subiungit, <i>ad | |
| 1943 consummationem sanctorum, in aedificationem corporis | |
| 53 | 1944 Christi</i>.</p><p title="I-II q. 112 a. 4 ad 1"><a name="38554"><span class="ref">[38554] Iª-IIae q. 112 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1945 ergo dicendum quod cura divina dupliciter considerari potest. Uno |
| 1946 modo, quantum ad ipsum divinum actum, qui est simplex et uniformis. | |
| 1947 Et secundum hoc, aequaliter se habet eius cura ad omnes, quia | |
| 1948 scilicet uno actu et simplici et maiora et minora dispensat. Alio | |
| 1949 modo potest considerari ex parte eorum quae in creaturis ex divina | |
| 1950 cura proveniunt. Et secundum hoc invenitur inaequalitas, inquantum | |
| 1951 scilicet Deus sua cura quibusdam maiora, quibusdam minora providet | |
| 53 | 1952 dona.</p><p title="I-II q. 112 a. 4 ad 2"><a name="38555"><span class="ref">[38555] Iª-IIae q. 112 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1953 dicendum quod ratio illa procedit secundum primum modum |
| 1954 magnitudinis gratiae. Non enim potest gratia secundum hoc maior | |
| 1955 esse, quod ad maius bonum ordinet, sed ex eo quod magis vel minus | |
| 1956 ordinat ad idem bonum magis vel minus participandum. Potest enim | |
| 1957 esse diversitas intensionis et remissionis secundum participationem | |
| 53 | 1958 subiecti, et in ipsa gratia et in finali gloria.</p><p title="I-II q. 112 a. 4 ad 3"><a name="38556"><span class="ref">[38556] Iª-IIae q. 112 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1959 dicendum quod vita naturalis pertinet ad substantiam hominis, et |
| 1960 ideo non recipit magis et minus. Sed vitam gratiae participat homo | |
| 53 | 1961 accidentaliter, et ideo eam potest homo magis vel minus habere.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 112 a. 5 arg. 1"><a name="38557"><span class="ref">[38557] Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1962 sic proceditur. Videtur quod homo possit scire se habere gratiam. |
| 1963 Gratia enim est in anima per sui essentiam. Sed certissima cognitio | |
| 1964 animae est eorum quae sunt in anima per sui essentiam; ut patet per | |
| 1965 Augustinum, XII super Gen. ad Litt. Ergo gratia certissime potest | |
| 53 | 1966 cognosci a Deo qui gratiam habet.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 arg. 2"><a name="38558"><span class="ref">[38558] Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1967 sicut scientia est donum Dei, ita et gratia. Sed qui a Deo |
| 1968 scientiam accipit, scit se scientiam habere; secundum illud Sap. | |
| 1969 VII, <i>dominus dedit mihi horum quae sunt veram scientiam</i>. | |
| 1970 Ergo pari ratione qui accipit gratiam a Deo, scit se gratiam | |
| 53 | 1971 habere.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 arg. 3"><a name="38559"><span class="ref">[38559] Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1972 lumen est magis cognoscibile quam tenebra, quia secundum apostolum, |
| 1973 ad Ephes. V, <i>omne quod manifestatur, lumen est</i>. Sed | |
| 1974 peccatum, quod est spiritualis tenebra, per certitudinem potest | |
| 1975 sciri ab eo qui habet peccatum. Ergo multo magis gratia, quae est | |
| 53 | 1976 spirituale lumen.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 arg. 4"><a name="38560"><span class="ref">[38560] Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1977 apostolus dicit, I ad Cor. II, <i>nos autem non spiritum huius |
| 1978 mundi accepimus, sed spiritum qui a Deo est, ut sciamus quae a Deo | |
| 1979 donata sunt nobis</i>. Sed gratia est praecipuum donum Dei. Ergo | |
| 1980 homo qui accepit gratiam per spiritum sanctum, per eundem spiritum | |
| 53 | 1981 scit gratiam esse sibi datam.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 arg. 5"><a name="38561"><span class="ref">[38561] Iª-IIae q. 112 a. 5 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1982 Gen. XXII, ex persona domini dicitur ad Abraham, <i>nunc cognovi |
| 1983 quod timeas dominum, idest, cognoscere te feci</i>. Loquitur autem | |
| 1984 ibi de timore casto, qui non est sine gratia. Ergo homo potest | |
| 53 | 1985 cognoscere se habere gratiam.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 s. c."><a name="38562"><span class="ref">[38562] Iª-IIae q. 112 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1986 est quod dicitur Eccle. IX, <i>nemo scit utrum sit dignus odio vel |
| 1987 amore</i>. Sed gratia gratum faciens facit hominem dignum Dei | |
| 1988 amore. Ergo nullus potest scire utrum habeat gratiam gratum | |
| 53 | 1989 facientem.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 co."><a name="38563"><span class="ref">[38563] Iª-IIae q. 112 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1990 dicendum quod tripliciter aliquid cognosci potest. Uno modo, per |
| 1991 revelationem. Et hoc modo potest aliquis scire se habere gratiam. | |
| 1992 Revelat enim Deus hoc aliquando aliquibus ex speciali privilegio, | |
| 1993 ut securitatis gaudium etiam in hac vita in eis incipiat, et | |
| 1994 confidentius et fortius magnifica opera prosequantur, et mala | |
| 1995 praesentis vitae sustineant, sicut Paulo dictum est, II ad Cor. | |
| 1996 XII, <i>sufficit tibi gratia mea</i>. Alio modo homo cognoscit | |
| 1997 aliquid per seipsum, et hoc certitudinaliter. Et sic nullus potest | |
| 1998 scire se habere gratiam. Certitudo enim non potest haberi de | |
| 1999 aliquo, nisi possit diiudicari per proprium principium, sic enim | |
| 2000 certitudo habetur de conclusionibus demonstrativis per | |
| 2001 indemonstrabilia universalia principia; nullus autem posset scire | |
| 2002 se habere scientiam alicuius conclusionis, si principium ignoraret. | |
| 2003 Principium autem gratiae, et obiectum eius, est ipse Deus, qui | |
| 2004 propter sui excellentiam est nobis ignotus; secundum illud Iob | |
| 2005 XXXVI, <i>ecce, Deus magnus, vincens scientiam nostram</i>. Et ideo | |
| 2006 eius praesentia in nobis vel absentia per certitudinem cognosci non | |
| 2007 potest; secundum illud Iob IX, <i>si venerit ad me, non videbo eum, | |
| 2008 si autem abierit, non intelligam</i>. Et ideo homo non potest per | |
| 2009 certitudinem diiudicare utrum ipse habeat gratiam; secundum illud I | |
| 2010 ad Cor. IV, <i>sed neque meipsum iudico, qui autem iudicat me, | |
| 2011 dominus est</i>. Tertio modo cognoscitur aliquid coniecturaliter | |
| 2012 per aliqua signa. Et hoc modo aliquis cognoscere potest se habere | |
| 2013 gratiam, inquantum scilicet percipit se delectari in Deo, et | |
| 2014 contemnere res mundanas; et inquantum homo non est conscius sibi | |
| 2015 alicuius peccati mortalis. Secundum quem modum potest intelligi | |
| 2016 quod habetur Apoc. II, <i>vincenti dabo manna absconditum, quod | |
| 2017 nemo novit nisi qui accipit</i>, quia scilicet ille qui accipit, | |
| 2018 per quandam experientiam dulcedinis novit, quam non experitur ille | |
| 2019 qui non accipit. Ista tamen cognitio imperfecta est. Unde apostolus | |
| 2020 dicit, I ad Cor. IV, <i>nihil mihi conscius sum, sed non in hoc | |
| 2021 iustificatus sum</i>. Quia ut dicitur in Psalmo XVIII, <i>delicta | |
| 53 | 2022 quis intelligit? Ab occultis meis munda me, domine</i>.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 ad 1"><a name="38564"><span class="ref">[38564] Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2023 ergo dicendum quod illa quae sunt per essentiam sui in anima, |
| 2024 cognoscuntur experimentali cognitione, inquantum homo experitur per | |
| 2025 actus principia intrinseca, sicut voluntatem percipimus volendo, et | |
| 53 | 2026 vitam in operibus vitae.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 ad 2"><a name="38565"><span class="ref">[38565] Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2027 dicendum quod de ratione scientiae est quod homo certitudinem |
| 2028 habeat de his quorum habet scientiam, et similiter de ratione fidei | |
| 2029 est quod homo sit certus de his quorum habet fidem. Et hoc ideo, | |
| 2030 quia certitudo pertinet ad perfectionem intellectus, in quo | |
| 2031 praedicta dona existunt. Et ideo quicumque habet scientiam vel | |
| 2032 fidem, certus est se habere. Non est autem similis ratio de gratia | |
| 2033 et caritate et aliis huiusmodi, quae perficiunt vim | |
| 53 | 2034 appetitivam.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 ad 3"><a name="38566"><span class="ref">[38566] Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2035 dicendum quod peccatum habet pro principio et pro obiecto bonum |
| 2036 commutabile, quod nobis est notum. Obiectum autem vel finis gratiae | |
| 2037 est nobis ignotum, propter sui luminis immensitatem; secundum illud | |
| 53 | 2038 I ad Tim. ult., <i>lucem habitat inaccessibilem</i>.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 ad 4"><a name="38567"><span class="ref">[38567] Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2039 dicendum quod apostolus ibi loquitur de donis gloriae, quae sunt |
| 2040 nobis data in spe, quae certissime cognoscimus per fidem; licet non | |
| 2041 cognoscamus per certitudinem nos habere gratiam, per quam nos | |
| 2042 possumus ea promereri. Vel potest dici quod loquitur de notitia | |
| 2043 privilegiata, quae est per revelationem. Unde subdit, <i>nobis | |
| 53 | 2044 autem revelavit Deus per spiritum sanctum</i>.</p><p title="I-II q. 112 a. 5 ad 5"><a name="38568"><span class="ref">[38568] Iª-IIae q. 112 a. 5 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2045 dicendum quod illud etiam verbum Abrahae dictum, potest referri ad |
| 2046 notitiam experimentalem, quae est per exhibitionem operis. In opere | |
| 2047 enim illo quod fecerat Abraham, cognoscere potuit experimentaliter | |
| 2048 se Dei timorem habere. Vel potest etiam ad revelationem | |
| 53 | 2049 referri.</p></div></div><div class="q" id="q113"><h2>Quaestio 113</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 113 pr."><a name="38569"><span class="ref">[38569] Iª-IIae q. 113 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2050 considerandum est de effectibus gratiae. Et primo, de |
| 2051 iustificatione impii, quae est effectus gratiae operantis; secundo, | |
| 2052 de merito, quod est effectus gratiae cooperantis. Circa primum | |
| 2053 quaeruntur decem. Primo, quid sit iustificatio impii. Secundo, | |
| 2054 utrum ad eam requiratur gratiae infusio. Tertio, utrum ad eam | |
| 2055 requiratur aliquis motus liberi arbitrii. Quarto, utrum ad eam | |
| 2056 requiratur motus fidei. Quinto, utrum ad eam requiratur motus | |
| 2057 liberi arbitrii contra peccatum. Sexto, utrum praemissis sit | |
| 2058 connumeranda remissio peccatorum. Septimo, utrum in iustificatione | |
| 2059 impii sit ordo temporis, aut sit subito. Octavo, de naturali ordine | |
| 2060 eorum quae ad iustificationem concurrunt. Nono, utrum iustificatio | |
| 2061 impii sit maximum opus Dei. Decimo, utrum iustificatio impii sit | |
| 53 | 2062 miraculosa.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 113 a. 1 arg. 1"><a name="38570"><span class="ref">[38570] Iª-IIae q. 113 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2063 sic proceditur. Videtur quod iustificatio impii non sit remissio |
| 2064 peccatorum. Peccatum enim non solum iustitiae opponitur, sed | |
| 2065 omnibus virtutibus; ut ex supradictis patet. Sed iustificatio | |
| 2066 significat motum quendam ad iustitiam. Non ergo omnis peccati | |
| 2067 remissio est iustificatio, cum omnis motus sit de contrario in | |
| 53 | 2068 contrarium.</p><p title="I-II q. 113 a. 1 arg. 2"><a name="38571"><span class="ref">[38571] Iª-IIae q. 113 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2069 unumquodque debet denominari ab eo quod est potissimum in ipso, ut |
| 2070 dicitur in II de anima. Sed remissio peccatorum praecipue fit per | |
| 2071 fidem, secundum illud Act. XV, <i>fide purificans corda eorum</i>; | |
| 2072 et per caritatem, secundum illud Prov. X, <i>universa delicta | |
| 2073 operit caritas</i>. Magis ergo remissio peccatorum debuit | |
| 53 | 2074 denominari a fide vel a caritate, quam a iustitia.</p><p title="I-II q. 113 a. 1 arg. 3"><a name="38572"><span class="ref">[38572] Iª-IIae q. 113 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2075 remissio peccatorum idem esse videtur quod vocatio, vocatur enim |
| 2076 qui distat; distat autem aliquis a Deo per peccatum. Sed vocatio | |
| 2077 iustificationem praecedit; secundum illud Rom. VIII, <i>quos | |
| 2078 vocavit, hos et iustificavit</i>. Ergo iustificatio non est | |
| 53 | 2079 remissio peccatorum.</p><p title="I-II q. 113 a. 1 s. c."><a name="38573"><span class="ref">[38573] Iª-IIae q. 113 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2080 est quod, Rom. VIII super illud, <i>quos vocavit, hos et |
| 2081 iustificavit</i>, dicit Glossa, remissione peccatorum. Ergo | |
| 53 | 2082 remissio peccatorum est iustificatio.</p><p title="I-II q. 113 a. 1 co."><a name="38574"><span class="ref">[38574] Iª-IIae q. 113 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2083 dicendum quod iustificatio passive accepta importat motum ad |
| 2084 iustitiam; sicut et calefactio motum ad calorem. Cum autem iustitia | |
| 2085 de sui ratione importet quandam rectitudinem ordinis, dupliciter | |
| 2086 accipi potest. Uno modo, secundum quod importat ordinem rectum in | |
| 2087 ipso actu hominis. Et secundum hoc iustitia ponitur virtus quaedam, | |
| 2088 sive sit particularis iustitia, quae ordinat actum hominis secundum | |
| 2089 rectitudinem in comparatione ad alium singularem hominem; sive sit | |
| 2090 iustitia legalis, quae ordinat secundum rectitudinem actum hominis | |
| 2091 in comparatione ad bonum commune multitudinis; ut patet in V Ethic. | |
| 2092 Alio modo dicitur iustitia prout importat rectitudinem quandam | |
| 2093 ordinis in ipsa interiori dispositione hominis, prout scilicet | |
| 2094 supremum hominis subditur Deo, et inferiores vires animae subduntur | |
| 2095 supremae, scilicet rationi. Et hanc etiam dispositionem vocat | |
| 2096 philosophus, in V Ethic., iustitiam metaphorice dictam. Haec autem | |
| 2097 iustitia in homine potest fieri dupliciter. Uno quidem modo, per | |
| 2098 modum simplicis generationis, quae est ex privatione ad formam. Et | |
| 2099 hoc modo iustificatio posset competere etiam ei qui non esset in | |
| 2100 peccato, dum huiusmodi iustitiam a Deo acciperet, sicut Adam | |
| 2101 dicitur accepisse originalem iustitiam. Alio modo potest fieri | |
| 2102 huiusmodi iustitia in homine secundum rationem motus qui est de | |
| 2103 contrario in contrarium. Et secundum hoc, iustificatio importat | |
| 2104 transmutationem quandam de statu iniustitiae ad statum iustitiae | |
| 2105 praedictae. Et hoc modo loquimur hic de iustificatione impii; | |
| 2106 secundum illud apostoli, ad Rom. IV, <i>ei qui non operatur, | |
| 2107 credenti autem in eum qui iustificat impium</i>, et cetera. Et quia | |
| 2108 motus magis denominatur a termino ad quem quam a termino a quo, | |
| 2109 ideo huiusmodi transmutatio, qua aliquis transmutatur a statu | |
| 2110 iniustitiae per remissionem peccati, sortitur nomen a termino ad | |
| 53 | 2111 quem, et vocatur iustificatio impii.</p><p title="I-II q. 113 a. 1 ad 1"><a name="38575"><span class="ref">[38575] Iª-IIae q. 113 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2112 ergo dicendum quod omne peccatum, secundum quod importat quandam |
| 2113 inordinationem mentis non subditae Deo, iniustitia potest dici | |
| 2114 praedictae iustitiae contraria; secundum illud I Ioan. III, | |
| 2115 <i>omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit, et peccatum est | |
| 2116 iniquitas</i>. Et secundum hoc, remotio cuiuslibet peccati dicitur | |
| 53 | 2117 iustificatio.</p><p title="I-II q. 113 a. 1 ad 2"><a name="38576"><span class="ref">[38576] Iª-IIae q. 113 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2118 dicendum quod fides et caritas dicunt ordinem specialem mentis |
| 2119 humanae ad Deum secundum intellectum vel affectum. Sed iustitia | |
| 2120 importat generaliter totam rectitudinem ordinis. Et ideo magis | |
| 2121 denominatur huiusmodi transmutatio a iustitia quam a caritate vel | |
| 53 | 2122 fide.</p><p title="I-II q. 113 a. 1 ad 3"><a name="38577"><span class="ref">[38577] Iª-IIae q. 113 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2123 dicendum quod vocatio refertur ad auxilium Dei interius moventis et |
| 2124 excitantis mentem ad deserendum peccatum. Quae quidem motio Dei non | |
| 53 | 2125 est ipsa remissio peccati, sed causa eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 113 a. 2 arg. 1"><a name="38578"><span class="ref">[38578] Iª-IIae q. 113 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2126 secundum sic proceditur. Videtur quod ad remissionem culpae, quae |
| 2127 est iustificatio impii, non requiratur gratiae infusio. Potest enim | |
| 2128 aliquis removeri ab uno contrario sine hoc quod perducatur ad | |
| 2129 alterum, si contraria sint mediata. Sed status culpae et status | |
| 2130 gratiae sunt contraria mediata, est enim medius status innocentiae, | |
| 2131 in quo homo nec gratiam habet nec culpam. Ergo potest alicui | |
| 53 | 2132 remitti culpa sine hoc quod perducatur ad gratiam.</p><p title="I-II q. 113 a. 2 arg. 2"><a name="38579"><span class="ref">[38579] Iª-IIae q. 113 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2133 remissio culpae consistit in reputatione divina; secundum illud |
| 2134 Psalmi XXXI, <i>beatus vir cui non imputavit dominus peccatum</i>. | |
| 2135 Sed infusio gratiae ponit etiam aliquid in nobis, ut supra habitum | |
| 53 | 2136 est. Ergo infusio gratiae non requiritur ad remissionem culpae.</p><p title="I-II q. 113 a. 2 arg. 3"><a name="38580"><span class="ref">[38580] Iª-IIae q. 113 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2137 nullus subiicitur simul duobus contrariis. Sed quaedam peccata sunt |
| 2138 contraria, sicut prodigalitas et illiberalitas. Ergo qui subiicitur | |
| 2139 peccato prodigalitatis, non simul subiicitur peccato | |
| 2140 illiberalitatis. Potest tamen contingere quod prius ei | |
| 2141 subiiciebatur. Ergo peccando vitio prodigalitatis, liberatur a | |
| 2142 peccato illiberalitatis. Et sic remittitur aliquod peccatum sine | |
| 53 | 2143 gratia.</p><p title="I-II q. 113 a. 2 s. c."><a name="38581"><span class="ref">[38581] Iª-IIae q. 113 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2144 est quod dicitur Rom. III, <i>iustificati gratis per gratiam |
| 53 | 2145 ipsius</i>.</p><p title="I-II q. 113 a. 2 co."><a name="38582"><span class="ref">[38582] Iª-IIae q. 113 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2146 dicendum quod homo peccando Deum offendit, sicut ex supradictis |
| 2147 patet. Offensa autem non remittitur alicui nisi per hoc quod animus | |
| 2148 offensi pacatur offendenti. Et ideo secundum hoc peccatum nobis | |
| 2149 remitti dicitur, quod Deus nobis pacatur. Quae quidem pax consistit | |
| 2150 in dilectione qua Deus nos diligit. Dilectio autem Dei, quantum est | |
| 2151 ex parte actus divini, est aeterna et immutabilis, sed quantum ad | |
| 2152 effectum quem nobis imprimit, quandoque interrumpitur, prout | |
| 2153 scilicet ab ipso quandoque deficimus et quandoque iterum | |
| 2154 recuperamus. Effectus autem divinae dilectionis in nobis qui per | |
| 2155 peccatum tollitur, est gratia, qua homo fit dignus vita aeterna, a | |
| 2156 qua peccatum mortale excludit. Et ideo non posset intelligi | |
| 53 | 2157 remissio culpae, nisi adesset infusio gratiae.</p><p title="I-II q. 113 a. 2 ad 1"><a name="38583"><span class="ref">[38583] Iª-IIae q. 113 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2158 ergo dicendum quod plus requiritur ad hoc quod offendenti |
| 2159 remittatur offensa, quam ad hoc quod simpliciter aliquis non | |
| 2160 offendens non habeatur odio. Potest enim apud homines contingere | |
| 2161 quod unus homo aliquem alium nec diligat nec odiat; sed si eum | |
| 2162 offendat, quod ei dimittat offensam, hoc non potest contingere | |
| 2163 absque speciali benevolentia. Benevolentia autem Dei ad hominem | |
| 2164 reparari dicitur per donum gratiae. Et ideo licet, antequam homo | |
| 2165 peccet, potuerit esse sine gratia et sine culpa; tamen post | |
| 53 | 2166 peccatum, non potest esse sine culpa nisi gratiam habeat.</p><p title="I-II q. 113 a. 2 ad 2"><a name="38584"><span class="ref">[38584] Iª-IIae q. 113 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2167 dicendum quod, sicut dilectio Dei non solum consistit in actu |
| 2168 voluntatis divinae, sed etiam importat quendam gratiae effectum, ut | |
| 2169 supra dictum est; ita etiam et hoc quod est Deum non imputare | |
| 2170 peccatum homini, importat quendam effectum in ipso cuius peccatum | |
| 2171 non imputatur. Quod enim alicui non imputetur peccatum a Deo, ex | |
| 53 | 2172 divina dilectione procedit.</p><p title="I-II q. 113 a. 2 ad 3"><a name="38585"><span class="ref">[38585] Iª-IIae q. 113 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2173 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de nuptiis et |
| 2174 Concup., <i>si a peccato desistere, hoc esset non habere peccatum, | |
| 2175 sufficeret ut hoc moneret Scriptura, fili, peccasti, non adiicias | |
| 2176 iterum. Non autem sufficit, sed additur, et de pristinis deprecare, | |
| 2177 ut tibi remittantur</i>. Transit enim peccatum actu, et remanet | |
| 2178 reatu, ut supra dictum est. Et ideo cum aliquis a peccato unius | |
| 2179 vitii transit in peccatum contrarii vitii, desinit quidem habere | |
| 2180 actum praeteriti, sed non desinit habere reatum, unde simul habet | |
| 2181 reatum utriusque peccati. Non enim peccata sunt sibi contraria ex | |
| 53 | 2182 parte aversionis a Deo, ex qua parte peccatum reatum habet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 113 a. 3 arg. 1"><a name="38586"><span class="ref">[38586] Iª-IIae q. 113 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2183 sic proceditur. Videtur quod ad iustificationem impii non |
| 2184 requiratur motus liberi arbitrii. Videmus enim quod per sacramentum | |
| 2185 Baptismi iustificantur pueri absque motu liberi arbitrii, et etiam | |
| 2186 interdum adulti, dicit enim Augustinus, in IV Confess., quod cum | |
| 2187 quidam suus amicus laboraret febribus, <i>iacuit diu sine sensu in | |
| 2188 sudore letali; et dum desperaretur, baptizatus est nesciens, et | |
| 2189 recreatus est</i>; quod fit per gratiam iustificantem. Sed Deus | |
| 2190 potentiam suam non alligavit sacramentis. Ergo etiam potest | |
| 2191 iustificare hominem sine sacramentis absque omni motu liberi | |
| 53 | 2192 arbitrii.</p><p title="I-II q. 113 a. 3 arg. 2"><a name="38587"><span class="ref">[38587] Iª-IIae q. 113 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2193 in dormiendo homo non habet usum rationis, sine quo non potest esse |
| 2194 motus liberi arbitrii. Sed Salomon in dormiendo consecutus est a | |
| 2195 Deo donum sapientiae; ut habetur III Reg. III, et II Paral. I. Ergo | |
| 2196 etiam, pari ratione, donum gratiae iustificantis quandoque datur | |
| 53 | 2197 homini a Deo absque motu liberi arbitrii.</p><p title="I-II q. 113 a. 3 arg. 3"><a name="38588"><span class="ref">[38588] Iª-IIae q. 113 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2198 per eandem causam gratia producitur in esse et conservatur, dicit |
| 2199 enim Augustinus, VIII super Gen. ad Litt., quod <i>ita se debet | |
| 2200 homo ad Deum convertere, ut ab illo semper fiat iustus</i>. Sed | |
| 2201 absque motu liberi arbitrii gratia in homine conservatur. Ergo | |
| 53 | 2202 absque motu liberi arbitrii potest a principio infundi.</p><p title="I-II q. 113 a. 3 s. c."><a name="38589"><span class="ref">[38589] Iª-IIae q. 113 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2203 est quod dicitur Ioan. VI, <i>omnis qui audit a patre et didicit, |
| 2204 venit ad me</i>. Sed discere non est sine motu liberi arbitrii, | |
| 2205 addiscens enim consentit docenti. Ergo nullus venit ad Deum per | |
| 53 | 2206 gratiam iustificantem absque motu liberi arbitrii.</p><p title="I-II q. 113 a. 3 co."><a name="38590"><span class="ref">[38590] Iª-IIae q. 113 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2207 dicendum quod iustificatio impii fit Deo movente hominem ad |
| 2208 iustitiam, ipse enim est qui iustificat impium, ut dicitur Rom. IV. | |
| 2209 Deus autem movet omnia secundum modum uniuscuiusque, sicut in | |
| 2210 naturalibus videmus quod aliter moventur ab ipso gravia et aliter | |
| 2211 levia, propter diversam naturam utriusque. Unde et homines ad | |
| 2212 iustitiam movet secundum conditionem naturae humanae. Homo autem | |
| 2213 secundum propriam naturam habet quod sit liberi arbitrii. Et ideo | |
| 2214 in eo qui habet usum liberi arbitrii, non fit motio a Deo ad | |
| 2215 iustitiam absque motu liberi arbitrii; sed ita infundit donum | |
| 2216 gratiae iustificantis, quod etiam simul cum hoc movet liberum | |
| 2217 arbitrium ad donum gratiae acceptandum, in his qui sunt huius | |
| 53 | 2218 motionis capaces.</p><p title="I-II q. 113 a. 3 ad 1"><a name="38591"><span class="ref">[38591] Iª-IIae q. 113 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2219 ergo dicendum quod pueri non sunt capaces motus liberi arbitrii, et |
| 2220 ideo moventur a Deo ad iustitiam per solam informationem animae | |
| 2221 ipsorum. Non autem hoc fit sine sacramento, quia sicut peccatum | |
| 2222 originale, a quo iustificantur, non propria voluntate ad eos | |
| 2223 pervenit, sed per carnalem originem; ita etiam per spiritualem | |
| 2224 regenerationem a Christo in eos gratia derivatur. Et eadem ratio | |
| 2225 est de furiosis et amentibus qui nunquam usum liberi arbitrii | |
| 2226 habuerunt. Sed si quis aliquando habuerit usum liberi arbitrii, et | |
| 2227 postmodum eo careat vel per infirmitatem vel per somnum; non | |
| 2228 consequitur gratiam iustificantem per Baptismum exterius adhibitum, | |
| 2229 aut per aliquod aliud sacramentum, nisi prius habuerit sacramentum | |
| 2230 in proposito; quod sine usu liberi arbitrii non contingit. Et hoc | |
| 2231 modo ille de quo loquitur Augustinus, recreatus fuit, quia et prius | |
| 53 | 2232 et postea Baptismum acceptavit.</p><p title="I-II q. 113 a. 3 ad 2"><a name="38592"><span class="ref">[38592] Iª-IIae q. 113 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2233 dicendum quod etiam Salomon dormiendo non meruit sapientiam, nec |
| 2234 accepit. Sed in somno declaratum est ei quod, propter praecedens | |
| 2235 desiderium, ei a Deo sapientia infunderetur, unde ex eius persona | |
| 2236 dicitur, Sap. VII, optavi, et datus est mihi sensus. Vel potest | |
| 2237 dici quod ille somnus non fuit naturalis, sed somnus prophetiae; | |
| 2238 secundum quod dicitur Num. XII, <i>si quis fuerit inter vos | |
| 2239 propheta domini, per somnium aut in visione loquar ad eum</i>. In | |
| 2240 quo casu aliquis usum liberi arbitrii habet. Et tamen sciendum est | |
| 2241 quod non est eadem ratio de dono sapientiae et de dono gratiae | |
| 2242 iustificantis. Nam donum gratiae iustificantis praecipue ordinat | |
| 2243 hominem ad bonum, quod est obiectum voluntatis, et ideo ad ipsum | |
| 2244 movetur homo per motum voluntatis, qui est motus liberi arbitrii. | |
| 2245 Sed sapientia perficit intellectum, qui praecedit voluntatem, unde | |
| 2246 absque completo motu liberi arbitrii, potest intellectus dono | |
| 2247 sapientiae illuminari. Sicut etiam videmus quod in dormiendo aliqua | |
| 2248 hominibus revelantur, sicut dicitur Iob XXXIII, <i>quando irruit | |
| 2249 sopor super homines et dormiunt in lectulo, tunc aperit aures | |
| 53 | 2250 virorum, et erudiens eos instruit disciplina</i>.</p><p title="I-II q. 113 a. 3 ad 3"><a name="38593"><span class="ref">[38593] Iª-IIae q. 113 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2251 dicendum quod in infusione gratiae iustificantis est quaedam |
| 2252 transmutatio animae, et ideo requiritur motus proprius animae | |
| 2253 humanae, ut anima moveatur secundum modum suum. Sed conservatio | |
| 2254 gratiae est absque transmutatione, unde non requiritur aliquis | |
| 53 | 2255 motus ex parte animae, sed sola continuatio influxus divini.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 113 a. 4 arg. 1"><a name="38594"><span class="ref">[38594] Iª-IIae q. 113 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2256 sic proceditur. Videtur quod ad iustificationem impii non |
| 2257 requiratur motus fidei. Sicut enim per fidem iustificatur homo, ita | |
| 2258 etiam et per quaedam alia. Scilicet per timorem; de quo dicitur | |
| 2259 Eccli. I, <i>timor domini expellit peccatum, nam qui sine timore | |
| 2260 est, non poterit iustificari</i>. Et iterum per caritatem; secundum | |
| 2261 illud Luc. VII, <i>dimissa sunt ei peccata multa, quoniam dilexit | |
| 2262 multum</i>. Et iterum per humilitatem; secundum illud Iac. IV, | |
| 2263 <i>Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam</i>. Et | |
| 2264 iterum per misericordiam; secundum illud Prov. XV, <i>per | |
| 2265 misericordiam et fidem purgantur peccata</i>. Non ergo magis motus | |
| 2266 fidei requiritur ad iustificationem quam motus praedictarum | |
| 53 | 2267 virtutum.</p><p title="I-II q. 113 a. 4 arg. 2"><a name="38595"><span class="ref">[38595] Iª-IIae q. 113 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2268 actus fidei non requiritur ad iustificationem nisi inquantum per |
| 2269 fidem homo cognoscit Deum. Sed etiam aliis modis potest homo Deum | |
| 2270 cognoscere, scilicet per cognitionem naturalem, et per donum | |
| 2271 sapientiae. Ergo non requiritur actus fidei ad iustificationem | |
| 53 | 2272 impii.</p><p title="I-II q. 113 a. 4 arg. 3"><a name="38596"><span class="ref">[38596] Iª-IIae q. 113 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2273 diversi sunt articuli fidei. Si igitur actus fidei requiratur ad |
| 2274 iustificationem impii, videtur quod oporteret hominem, quando primo | |
| 2275 iustificatur, de omnibus articulis fidei cogitare. Sed hoc videtur | |
| 2276 inconveniens, cum talis cogitatio longam temporis moram requirat. | |
| 2277 Ergo videtur quod actus fidei non requiratur ad | |
| 53 | 2278 iustificationem.</p><p title="I-II q. 113 a. 4 s. c."><a name="38597"><span class="ref">[38597] Iª-IIae q. 113 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2279 est quod dicitur Rom. V, <i>iustificati igitur ex fide, pacem |
| 53 | 2280 habeamus ad Deum</i>.</p><p title="I-II q. 113 a. 4 co."><a name="38598"><span class="ref">[38598] Iª-IIae q. 113 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2281 dicendum quod, sicut dictum est, motus liberi arbitrii requiritur |
| 2282 ad iustificationem impii, secundum quod mens hominis movetur a Deo. | |
| 2283 Deus autem movet animam hominis convertendo eam ad seipsum; ut | |
| 2284 dicitur in Psalmo LXXXIV, secundum aliam litteram, <i>Deus, tu | |
| 2285 convertens vivificabis nos</i>. Et ideo ad iustificationem impii | |
| 2286 requiritur motus mentis quo convertitur in Deum. Prima autem | |
| 2287 conversio in Deum fit per fidem; secundum illud ad Heb. XI, | |
| 2288 <i>accedentem ad Deum oportet credere quia est</i>. Et ideo motus | |
| 53 | 2289 fidei requiritur ad iustificationem impii.</p><p title="I-II q. 113 a. 4 ad 1"><a name="38599"><span class="ref">[38599] Iª-IIae q. 113 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2290 ergo dicendum quod motus fidei non est perfectus nisi sit caritate |
| 2291 informatus, unde simul in iustificatione impii cum motu fidei, est | |
| 2292 etiam motus caritatis. Movetur autem liberum arbitrium in Deum ad | |
| 2293 hoc quod ei se subiiciat, unde etiam concurrit actus timoris | |
| 2294 filialis, et actus humilitatis. Contingit enim unum et eundem actum | |
| 2295 liberi arbitrii diversarum virtutum esse, secundum quod una imperat | |
| 2296 et alia imperatur, prout scilicet actus est ordinabilis ad diversos | |
| 2297 fines. Actus autem misericordiae operatur contra peccatum per modum | |
| 2298 satisfactionis, et sic sequitur iustificationem, vel per modum | |
| 2299 praeparationis, inquantum misericordes misericordiam consequuntur, | |
| 2300 et sic etiam potest praecedere iustificationem; vel etiam ad | |
| 2301 iustificationem concurrere simul cum praedictis virtutibus, | |
| 53 | 2302 secundum quod misericordia includitur in dilectione proximi.</p><p title="I-II q. 113 a. 4 ad 2"><a name="38600"><span class="ref">[38600] Iª-IIae q. 113 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2303 dicendum quod per cognitionem naturalem homo non convertitur in |
| 2304 Deum inquantum est obiectum beatitudinis et iustificationis causa, | |
| 2305 unde talis cognitio non sufficit ad iustificationem. Donum autem | |
| 2306 sapientiae praesupponit cognitionem fidei, ut ex supradictis | |
| 53 | 2307 patet.</p><p title="I-II q. 113 a. 4 ad 3"><a name="38601"><span class="ref">[38601] Iª-IIae q. 113 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2308 dicendum quod, sicut apostolus dicit, ad Rom. IV, <i>credenti in |
| 2309 eum qui iustificat impium, reputabitur fides eius ad iustitiam, | |
| 2310 secundum propositum gratiae Dei</i>. Ex quo patet quod in | |
| 2311 iustificatione impii requiritur actus fidei quantum ad hoc, quod | |
| 2312 homo credat Deum esse iustificatorem hominum per mysterium | |
| 53 | 2313 Christi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 113 a. 5 arg. 1"><a name="38602"><span class="ref">[38602] Iª-IIae q. 113 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2314 sic proceditur. Videtur quod ad iustificationem impii non |
| 2315 requiratur motus liberi arbitrii in peccatum. Sola enim caritas | |
| 2316 sufficit ad deletionem peccati, secundum illud Prov. X, <i>universa | |
| 2317 delicta operit caritas</i>. Sed caritatis obiectum non est | |
| 2318 peccatum. Ergo non requiritur ad iustificationem impii motus liberi | |
| 53 | 2319 arbitrii in peccatum.</p><p title="I-II q. 113 a. 5 arg. 2"><a name="38603"><span class="ref">[38603] Iª-IIae q. 113 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2320 qui in anteriora tendit, ad posteriora respicere non debet; |
| 2321 secundum illud apostoli, ad Philipp. III, <i>quae quidem retro sunt | |
| 2322 obliviscens, ad ea vero quae sunt priora extendens meipsum, ad | |
| 2323 destinatum persequor bravium supernae vocationis</i>. Sed tendenti | |
| 2324 in iustitiam retrorsum sunt peccata praeterita. Ergo eorum debet | |
| 2325 oblivisci, nec in ea se debet extendere per motum liberi | |
| 53 | 2326 arbitrii.</p><p title="I-II q. 113 a. 5 arg. 3"><a name="38604"><span class="ref">[38604] Iª-IIae q. 113 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2327 in iustificatione impii non remittitur unum peccatum sine alio, |
| 2328 impium enim est a Deo dimidiam sperare veniam. Si igitur in | |
| 2329 iustificatione impii oporteat liberum arbitrium moveri contra | |
| 2330 peccatum, oporteret quod de omnibus peccatis suis cogitaret. Quod | |
| 2331 videtur inconveniens, tum quia requireretur magnum tempus ad | |
| 2332 huiusmodi cogitationem; tum etiam quia peccatorum quorum est homo | |
| 2333 oblitus, veniam habere non posset. Ergo motus liberi arbitrii in | |
| 53 | 2334 peccatum non requiritur ad iustificationem impii.</p><p title="I-II q. 113 a. 5 s. c."><a name="38605"><span class="ref">[38605] Iª-IIae q. 113 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2335 est quod dicitur in Psalmo XXXI, <i>dixi, confitebor adversum me |
| 2336 iniustitiam meam domino, et tu remisisti impietatem peccati | |
| 53 | 2337 mei</i>.</p><p title="I-II q. 113 a. 5 co."><a name="38606"><span class="ref">[38606] Iª-IIae q. 113 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2338 dicendum quod, sicut supra dictum est, iustificatio impii est |
| 2339 quidam motus quo humana mens movetur a Deo a statu peccati in | |
| 2340 statum iustitiae. Oportet igitur quod humana mens se habeat ad | |
| 2341 utrumque extremorum secundum motum liberi arbitrii, sicut se habet | |
| 2342 corpus localiter motum ab aliquo movente ad duos terminos motus. | |
| 2343 Manifestum est autem in motu locali corporum quod corpus motum | |
| 2344 recedit a termino a quo, et accedit ad terminum ad quem. Unde | |
| 2345 oportet quod mens humana, dum iustificatur, per motum liberi | |
| 2346 arbitrii recedat a peccato, et accedat ad iustitiam. Recessus autem | |
| 2347 et accessus in motu liberi arbitrii accipitur secundum | |
| 2348 detestationem et desiderium, dicit enim Augustinus, super Ioan. | |
| 2349 exponens illud, <i>mercenarius autem fugit, affectiones nostrae | |
| 2350 motus animorum sunt, laetitia animi diffusio, timor animi fuga est; | |
| 2351 progrederis animo cum appetis, fugis animo cum metuis</i>. Oportet | |
| 2352 igitur quod in iustificatione impii sit motus liberi arbitrii | |
| 2353 duplex, unus quo per desiderium tendat in Dei iustitiam; et alius | |
| 53 | 2354 quo detestetur peccatum.</p><p title="I-II q. 113 a. 5 ad 1"><a name="38607"><span class="ref">[38607] Iª-IIae q. 113 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2355 ergo dicendum quod ad eandem virtutem pertinet prosequi unum |
| 2356 oppositorum, et refugere aliud. Et ideo sicut ad caritatem pertinet | |
| 2357 diligere Deum, ita etiam detestari peccata, per quae anima | |
| 53 | 2358 separatur a Deo.</p><p title="I-II q. 113 a. 5 ad 2"><a name="38608"><span class="ref">[38608] Iª-IIae q. 113 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2359 dicendum quod ad posteriora non debet homo regredi per amorem; sed |
| 2360 quantum ad hoc debet ea oblivisci, ut ad ea non afficiatur. Debet | |
| 2361 tamen eorum recordari per considerationem ut ea detestetur, sic | |
| 53 | 2362 enim ab eis recedit.</p><p title="I-II q. 113 a. 5 ad 3"><a name="38609"><span class="ref">[38609] Iª-IIae q. 113 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2363 dicendum quod in tempore praecedente iustificationem, oportet quod |
| 2364 homo singula peccata quae commisit detestetur, quorum memoriam | |
| 2365 habet. Et ex tali consideratione praecedenti subsequitur in anima | |
| 2366 quidam motus detestantis universaliter omnia peccata commissa, | |
| 2367 inter quae etiam includuntur peccata oblivioni tradita, quia homo | |
| 2368 in statu illo est sic dispositus ut etiam de his quae non meminit, | |
| 2369 contereretur, si memoriae adessent. Et iste motus concurrit ad | |
| 53 | 2370 iustificationem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 113 a. 6 arg. 1"><a name="38610"><span class="ref">[38610] Iª-IIae q. 113 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 2371 sic proceditur. Videtur quod remissio peccatorum non debeat |
| 2372 numerari inter ea quae requiruntur ad iustificationem impii. | |
| 2373 Substantia enim rei non connumeratur his quae ad rem requiruntur, | |
| 2374 sicut homo non debet connumerari animae et corpori. Sed ipsa | |
| 2375 iustificatio impii est remissio peccatorum, ut dictum est. Ergo | |
| 2376 remissio peccatorum non debet computari inter ea quae ad | |
| 53 | 2377 iustificationem impii requiruntur.</p><p title="I-II q. 113 a. 6 arg. 2"><a name="38611"><span class="ref">[38611] Iª-IIae q. 113 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2378 idem est gratiae infusio et culpae remissio, sicut idem est |
| 2379 illuminatio et tenebrarum expulsio. Sed idem non debet connumerari | |
| 2380 sibi ipsi, unum enim multitudini opponitur. Ergo non debet culpae | |
| 53 | 2381 remissio connumerari infusioni gratiae.</p><p title="I-II q. 113 a. 6 arg. 3"><a name="38612"><span class="ref">[38612] Iª-IIae q. 113 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2382 remissio peccatorum consequitur ad motum liberi arbitrii in Deum et |
| 2383 in peccatum, sicut effectus ad causam, per fidem enim et | |
| 2384 contritionem remittuntur peccata. Sed effectus non debet | |
| 2385 connumerari suae causae, quia ea quae connumerantur quasi ad | |
| 2386 invicem condivisa, sunt simul natura. Ergo remissio culpae non | |
| 2387 debet connumerari aliis quae requiruntur ad iustificationem | |
| 53 | 2388 impii.</p><p title="I-II q. 113 a. 6 s. c."><a name="38613"><span class="ref">[38613] Iª-IIae q. 113 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2389 est quod in enumeratione eorum quae requiruntur ad rem, non debet |
| 2390 praetermitti finis, qui est potissimum in unoquoque. Sed remissio | |
| 2391 peccatorum est finis in iustificatione impii, dicitur enim Isaiae | |
| 2392 XXVII, <i>iste est omnis fructus, ut auferatur peccatum eius</i>. | |
| 2393 Ergo remissio peccatorum debet connumerari inter ea quae | |
| 53 | 2394 requiruntur ad iustificationem impii.</p><p title="I-II q. 113 a. 6 co."><a name="38614"><span class="ref">[38614] Iª-IIae q. 113 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2395 dicendum quod quatuor enumerantur quae requiruntur ad |
| 2396 iustificationem impii, scilicet gratiae infusio; motus liberi | |
| 2397 arbitrii in Deum per fidem; et motus liberi arbitrii in peccatum; | |
| 2398 et remissio culpae. Cuius ratio est quia, sicut dictum est, | |
| 2399 iustificatio est quidam motus quo anima movetur a Deo a statu | |
| 2400 culpae in statum iustitiae. In quolibet autem motu quo aliquid ab | |
| 2401 altero movetur, tria requiruntur, primo quidem, motio ipsius | |
| 2402 moventis; secundo, motus mobilis; et tertio, consummatio motus, | |
| 2403 sive perventio ad finem. Ex parte igitur motionis divinae, | |
| 2404 accipitur gratiae infusio; ex parte vero liberi arbitrii moti, | |
| 2405 accipiuntur duo motus ipsius, secundum recessum a termino a quo, et | |
| 2406 accessum ad terminum ad quem; consummatio autem, sive perventio ad | |
| 2407 terminum huius motus, importatur per remissionem culpae, in hoc | |
| 53 | 2408 enim iustificatio consummatur.</p><p title="I-II q. 113 a. 6 ad 1"><a name="38615"><span class="ref">[38615] Iª-IIae q. 113 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2409 ergo dicendum quod iustificatio impii dicitur esse ipsa remissio |
| 2410 peccatorum, secundum quod omnis motus accipit speciem a termino. Et | |
| 2411 tamen ad terminum consequendum multa alia requiruntur, ut ex | |
| 53 | 2412 supradictis patet.</p><p title="I-II q. 113 a. 6 ad 2"><a name="38616"><span class="ref">[38616] Iª-IIae q. 113 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2413 dicendum quod gratiae infusio et remissio culpae dupliciter |
| 2414 considerari possunt. Uno modo, secundum ipsam substantiam actus. Et | |
| 2415 sic idem sunt, eodem enim actu Deus et largitur gratiam et remittit | |
| 2416 culpam. Alio modo possunt considerari ex parte obiectorum. Et sic | |
| 2417 differunt, secundum differentiam culpae quae tollitur, et gratiae | |
| 2418 quae infunditur. Sicut etiam in rebus naturalibus generatio et | |
| 2419 corruptio differunt, quamvis generatio unius sit corruptio | |
| 53 | 2420 alterius.</p><p title="I-II q. 113 a. 6 ad 3"><a name="38617"><span class="ref">[38617] Iª-IIae q. 113 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2421 dicendum quod ista non est connumeratio secundum divisionem generis |
| 2422 in species, in qua oportet quod connumerata sint simul, sed | |
| 2423 secundum differentiam eorum quae requiruntur ad completionem | |
| 2424 alicuius. In qua quidem enumeratione aliquid potest esse prius, et | |
| 2425 aliquid posterius, quia principiorum et partium rei compositae | |
| 53 | 2426 potest esse aliquid alio prius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="I-II q. 113 a. 7 arg. 1"><a name="38618"><span class="ref">[38618] Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2427 septimum sic proceditur. Videtur quod iustificatio impii non fiat |
| 2428 in instanti, sed successive. Quia ut dictum est, ad iustificationem | |
| 2429 impii requiritur motus liberi arbitrii. Actus autem liberi arbitrii | |
| 2430 est eligere, qui praeexigit deliberationem consilii, ut supra | |
| 2431 habitum est. Cum igitur deliberatio discursum quendam importet, qui | |
| 2432 successionem quandam habet, videtur quod iustificatio impii sit | |
| 53 | 2433 successiva.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 arg. 2"><a name="38619"><span class="ref">[38619] Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2434 motus liberi arbitrii non est absque actuali consideratione. Sed |
| 2435 impossibile est simul multa intelligere in actu, ut in primo dictum | |
| 2436 est. Cum igitur ad iustificationem impii requiratur motus liberi | |
| 2437 arbitrii in diversa, scilicet in Deum et in peccatum, videtur quod | |
| 53 | 2438 iustificatio impii non possit esse in instanti.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 arg. 3"><a name="38620"><span class="ref">[38620] Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2439 forma quae suscipit magis et minus, successive recipitur in |
| 2440 subiecto, sicut patet de albedine et nigredine. Sed gratia suscipit | |
| 2441 magis et minus, ut supra dictum est. Ergo non recipitur subito in | |
| 2442 subiecto. Cum igitur ad iustificationem impii requiratur gratiae | |
| 2443 infusio, videtur quod iustificatio impii non possit esse in | |
| 53 | 2444 instanti.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 arg. 4"><a name="38621"><span class="ref">[38621] Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2445 motus liberi arbitrii qui ad iustificationem impii concurrit, est |
| 2446 meritorius, et ita oportet quod procedat a gratia, sine qua nullum | |
| 2447 est meritum, ut infra dicetur. Sed prius est aliquid consequi | |
| 2448 formam, quam secundum formam operari. Ergo prius infunditur gratia, | |
| 2449 et postea liberum arbitrium movetur in Deum et in detestationem | |
| 53 | 2450 peccati. Non ergo iustificatio est tota simul.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 arg. 5"><a name="38622"><span class="ref">[38622] Iª-IIae q. 113 a. 7 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2451 si gratia infundatur animae, oportet dare aliquod instans in quo |
| 2452 primo animae insit. Similiter si culpa remittitur, oportet ultimum | |
| 2453 instans dare in quo homo culpae subiaceat. Sed non potest esse idem | |
| 2454 instans, quia sic opposita simul inessent eidem. Ergo oportet esse | |
| 2455 duo instantia sibi succedentia, inter quae, secundum philosophum, | |
| 2456 in VI Physic., oportet esse tempus medium. Non ergo iustificatio | |
| 53 | 2457 fit tota simul, sed successive.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 s. c."><a name="38623"><span class="ref">[38623] Iª-IIae q. 113 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2458 est quod iustificatio impii fit per gratiam spiritus sancti |
| 2459 iustificantis. Sed spiritus sanctus subito advenit mentibus | |
| 2460 hominum; secundum illud Act. II, <i>factus est repente de caelo | |
| 2461 sonus tanquam advenientis spiritus vehementis</i>; ubi dicit Glossa | |
| 2462 quod <i>nescit tarda molimina spiritus sancti gratia</i>. Ergo | |
| 53 | 2463 iustificatio impii non est successiva, sed instantanea.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 co."><a name="38624"><span class="ref">[38624] Iª-IIae q. 113 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2464 dicendum quod tota iustificatio impii originaliter consistit in |
| 2465 gratiae infusione, per eam enim et liberum arbitrium movetur, et | |
| 2466 culpa remittitur. Gratiae autem infusio fit in instanti absque | |
| 2467 successione. Cuius ratio est quia quod aliqua forma non subito | |
| 2468 imprimatur subiecto, contingit ex hoc quod subiectum non est | |
| 2469 dispositum, et agens indiget tempore ad hoc quod subiectum | |
| 2470 disponat. Et ideo videmus quod statim cum materia est disposita per | |
| 2471 alterationem praecedentem, forma substantialis acquiritur materiae, | |
| 2472 et eadem ratione, quia diaphanum est secundum se dispositum ad | |
| 2473 lumen recipiendum, subito illuminatur a corpore lucido in actu. | |
| 2474 Dictum est autem supra quod Deus ad hoc quod gratiam infundat | |
| 2475 animae, non requirit aliquam dispositionem nisi quam ipse facit. | |
| 2476 Facit autem huiusmodi dispositionem sufficientem ad susceptionem | |
| 2477 gratiae, quandoque quidem subito, quandoque autem paulatim et | |
| 2478 successive, ut supra dictum est. Quod enim agens naturale non | |
| 2479 subito possit disponere materiam, contingit ex hoc quod est aliqua | |
| 2480 disproportio eius quod in materia resistit, ad virtutem agentis, et | |
| 2481 propter hoc videmus quod quanto virtus agentis fuerit fortior, | |
| 2482 tanto materia citius disponitur. Cum igitur virtus divina sit | |
| 2483 infinita, potest quamcumque materiam creatam subito disponere ad | |
| 2484 formam, et multo magis liberum arbitrium hominis, cuius motus | |
| 2485 potest esse instantaneus secundum naturam. Sic igitur iustificatio | |
| 53 | 2486 impii fit a Deo in instanti.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 ad 1"><a name="38625"><span class="ref">[38625] Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2487 ergo dicendum quod motus liberi arbitrii qui concurrit ad |
| 2488 iustificationem impii, est consensus ad detestandum peccatum et ad | |
| 2489 accedendum ad Deum, qui quidem consensus subito fit. Contingit | |
| 2490 autem quandoque quod praecedit aliqua deliberatio, quae non est de | |
| 2491 substantia iustificationis, sed via in iustificationem, sicut motus | |
| 2492 localis est via ad illuminationem, et alteratio ad | |
| 53 | 2493 generationem.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 ad 2"><a name="38626"><span class="ref">[38626] Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2494 dicendum quod, sicut in primo dictum est, nihil prohibet duo simul |
| 2495 intelligere actu, secundum quod sunt quodammodo unum, sicut simul | |
| 2496 intelligimus subiectum et praedicatum, inquantum uniuntur in ordine | |
| 2497 affirmationis unius. Et per eundem modum liberum arbitrium potest | |
| 2498 in duo simul moveri, secundum quod unum ordinatur in aliud. Motus | |
| 2499 autem liberi arbitrii in peccatum, ordinatur ad motum liberi | |
| 2500 arbitrii in Deum, propter hoc enim homo detestatur peccatum, quia | |
| 2501 est contra Deum, cui vult adhaerere. Et ideo liberum arbitrium in | |
| 2502 iustificatione impii simul detestatur peccatum et convertit se ad | |
| 2503 Deum, sicut etiam corpus simul, recedendo ab uno loco, accedit ad | |
| 53 | 2504 alium.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 ad 3"><a name="38627"><span class="ref">[38627] Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2505 dicendum quod non est ratio quare forma subito in materia non |
| 2506 recipiatur, quia magis et minus inesse potest, sic enim lumen non | |
| 2507 subito reciperetur in aere, qui potest magis et minus illuminari. | |
| 2508 Sed ratio est accipienda ex parte dispositionis materiae vel | |
| 53 | 2509 subiecti, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 ad 4"><a name="38628"><span class="ref">[38628] Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2510 dicendum quod in eodem instanti in quo forma acquiritur, incipit |
| 2511 res operari secundum formam, sicut ignis statim cum est generatus, | |
| 2512 movetur sursum; et si motus eius esset instantaneus, in eodem | |
| 2513 instanti compleretur. Motus autem liberi arbitrii, qui est velle, | |
| 2514 non est successivus, sed instantaneus. Et ideo non oportet quod | |
| 53 | 2515 iustificatio impii sit successiva.</p><p title="I-II q. 113 a. 7 ad 5"><a name="38629"><span class="ref">[38629] Iª-IIae q. 113 a. 7 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2516 dicendum quod successio duorum oppositorum in eodem subiecto aliter |
| 2517 est consideranda in his quae subiacent tempori, et aliter in his | |
| 2518 quae sunt supra tempus. In his enim quae subiacent tempori, non est | |
| 2519 dare ultimum instans in quo forma prior subiecto inest, est autem | |
| 2520 dare ultimum tempus, et primum instans in quo forma sequens inest | |
| 2521 materiae vel subiecto. Cuius ratio est quia in tempore non potest | |
| 2522 accipi ante unum instans aliud instans praecedens immediate, eo | |
| 2523 quod instantia non consequenter se habeant in tempore, sicut nec | |
| 2524 puncta in linea, ut probatur in VI Physic. Sed tempus terminatur ad | |
| 2525 instans. Et ideo in toto tempore praecedenti, quo aliquid movetur | |
| 2526 ad unam formam, subest formae oppositae, et in ultimo instanti | |
| 2527 illius temporis, quod est primum instans sequentis temporis, habet | |
| 2528 formam, quae est terminus motus. Sed in his quae sunt supra tempus, | |
| 2529 aliter se habet. Si qua enim successio sit ibi affectuum vel | |
| 2530 intellectualium conceptionum, puta in Angelis, talis successio non | |
| 2531 mensuratur tempore continuo, sed tempore discreto, sicut et ipsa | |
| 2532 quae mensurantur non sunt continua, ut in primo habitum est. Unde | |
| 2533 in talibus est dandum ultimum instans in quo primum fuit, et primum | |
| 2534 instans in quo est id quod sequitur, nec oportet esse tempus | |
| 2535 medium, quia non est ibi continuitas temporis, quae hoc requirebat. | |
| 2536 Mens autem humana quae iustificatur, secundum se quidem est supra | |
| 2537 tempus, sed per accidens subditur tempori, inquantum scilicet | |
| 2538 intelligit cum continuo et tempore secundum phantasmata, in quibus | |
| 2539 species intelligibiles considerat, ut in primo dictum est. Et ideo | |
| 2540 iudicandum est, secundum hoc, de eius mutatione secundum | |
| 2541 conditionem temporalium motuum, ut scilicet dicamus quod non est | |
| 2542 dare ultimum instans in quo culpa infuit, sed ultimum tempus; est | |
| 2543 autem dare primum instans in quo gratia inest, in toto autem | |
| 53 | 2544 tempore praecedenti inerat culpa.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="I-II q. 113 a. 8 arg. 1"><a name="38630"><span class="ref">[38630] Iª-IIae q. 113 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 2545 sic proceditur. Videtur quod gratiae infusio non sit prima ordine |
| 2546 naturae inter ea quae requiruntur ad iustificationem impii. Prius | |
| 2547 enim est recedere a malo quam accedere ad bonum; secundum illud | |
| 2548 Psalmi XXXVI, <i>declina a malo, et fac bonum</i>. Sed remissio | |
| 2549 culpae pertinet ad recessum a malo, infusio autem gratiae pertinet | |
| 2550 ad prosecutionem boni. Ergo naturaliter prius est remissio culpae | |
| 53 | 2551 quam infusio gratiae.</p><p title="I-II q. 113 a. 8 arg. 2"><a name="38631"><span class="ref">[38631] Iª-IIae q. 113 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2552 dispositio praecedit naturaliter formam ad quam disponit. Sed motus |
| 2553 liberi arbitrii est quaedam dispositio ad susceptionem gratiae. | |
| 53 | 2554 Ergo naturaliter praecedit infusionem gratiae.</p><p title="I-II q. 113 a. 8 arg. 3"><a name="38632"><span class="ref">[38632] Iª-IIae q. 113 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2555 peccatum impedit animam ne libere tendat in Deum. Sed prius est |
| 2556 removere id quod prohibet motum, quam motus sequatur. Ergo prius | |
| 2557 est naturaliter remissio culpae et motus liberi arbitrii in | |
| 2558 peccatum, quam motus liberi arbitrii in Deum, et quam infusio | |
| 53 | 2559 gratiae.</p><p title="I-II q. 113 a. 8 s. c."><a name="38633"><span class="ref">[38633] Iª-IIae q. 113 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 2560 causa naturaliter est prior effectu. Sed gratiae infusio causa est |
| 2561 omnium aliorum quae requiruntur ad iustificationem impii, ut supra | |
| 53 | 2562 dictum est. Ergo est naturaliter prior.</p><p title="I-II q. 113 a. 8 co."><a name="38634"><span class="ref">[38634] Iª-IIae q. 113 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2563 dicendum quod praedicta quatuor quae requiruntur ad iustificationem |
| 2564 impii, tempore quidem sunt simul, quia iustificatio impii non est | |
| 2565 successiva, ut dictum est, sed ordine naturae unum eorum est prius | |
| 2566 altero. Et inter ea naturali ordine primum est gratiae infusio; | |
| 2567 secundum, motus liberi arbitrii in Deum; tertium est motus liberi | |
| 2568 arbitrii in peccatum; quartum vero est remissio culpae. Cuius ratio | |
| 2569 est quia in quolibet motu naturaliter primum est motio ipsius | |
| 2570 moventis; secundum autem est dispositio materiae, sive motus ipsius | |
| 2571 mobilis; ultimum vero est finis vel terminus motus, ad quem | |
| 2572 terminatur motio moventis. Ipsa igitur Dei moventis motio est | |
| 2573 gratiae infusio, ut dictum est supra; motus autem vel dispositio | |
| 2574 mobilis est duplex motus liberi arbitrii; terminus autem vel finis | |
| 2575 motus est remissio culpae, ut ex supradictis patet. Et ideo | |
| 2576 naturali ordine primum in iustificatione impii est gratiae infusio; | |
| 2577 secundum est motus liberi arbitrii in Deum; tertium vero est motus | |
| 2578 liberi arbitrii in peccatum (propter hoc enim ille qui | |
| 2579 iustificatur, detestatur peccatum, quia est contra Deum, unde motus | |
| 2580 liberi arbitrii in Deum, praecedit naturaliter motum liberi | |
| 2581 arbitrii in peccatum, cum sit causa et ratio eius); quartum vero et | |
| 2582 ultimum est remissio culpae, ad quam tota ista transmutatio | |
| 53 | 2583 ordinatur sicut ad finem, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 113 a. 8 ad 1"><a name="38635"><span class="ref">[38635] Iª-IIae q. 113 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2584 ergo dicendum quod recessus a termino et accessus ad terminum |
| 2585 dupliciter considerari possunt. Uno modo, ex parte mobilis. Et sic | |
| 2586 naturaliter recessus a termino praecedit accessum ad terminum, | |
| 2587 prius enim est in subiecto mobili oppositum quod abiicitur, et | |
| 2588 postmodum est id quod per motum assequitur mobile. Sed ex parte | |
| 2589 agentis, est e converso. Agens enim per formam quae in eo | |
| 2590 praeexistit, agit ad removendum contrarium, sicut sol per suam | |
| 2591 lucem agit ad removendum tenebras. Et ideo ex parte solis, prius | |
| 2592 est illuminare quam tenebras removere; ex parte autem aeris | |
| 2593 illuminandi, prius est purgari a tenebris quam consequi lumen, | |
| 2594 ordine naturae; licet utrumque sit simul tempore. Et quia infusio | |
| 2595 gratiae et remissio culpae dicuntur ex parte Dei iustificantis, | |
| 2596 ideo ordine naturae prior est gratiae infusio quam culpae remissio. | |
| 2597 Sed si sumantur ea quae sunt ex parte hominis iustificati, est e | |
| 2598 converso, nam prius est naturae ordine liberatio a culpa, quam | |
| 2599 consecutio gratiae iustificantis. Vel potest dici quod termini | |
| 2600 iustificationis sunt culpa sicut a quo, et iustitia sicut ad quem, | |
| 2601 gratia vero est causa remissionis culpae, et adeptionis | |
| 53 | 2602 iustitiae.</p><p title="I-II q. 113 a. 8 ad 2"><a name="38636"><span class="ref">[38636] Iª-IIae q. 113 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2603 dicendum quod dispositio subiecti praecedit susceptionem formae |
| 2604 ordine naturae, sequitur tamen actionem agentis, per quam etiam | |
| 2605 ipsum subiectum disponitur. Et ideo motus liberi arbitrii naturae | |
| 2606 ordine praecedit consecutionem gratiae, sequitur autem gratiae | |
| 53 | 2607 infusionem.</p><p title="I-II q. 113 a. 8 ad 3"><a name="38637"><span class="ref">[38637] Iª-IIae q. 113 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2608 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in II Physic., in motibus |
| 2609 animi omnino praecedit motus in principium speculationis, vel in | |
| 2610 finem actionis, sed in exterioribus motibus remotio impedimenti | |
| 2611 praecedit assecutionem finis. Et quia motus liberi arbitrii est | |
| 2612 motus animi, prius naturae ordine movetur in Deum sicut in finem, | |
| 53 | 2613 quam ad removendum impedimentum peccati.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="I-II q. 113 a. 9 arg. 1"><a name="38638"><span class="ref">[38638] Iª-IIae q. 113 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 2614 sic proceditur. Videtur quod iustificatio impii non sit maximum |
| 2615 opus Dei. Per iustificationem enim impii consequitur aliquis | |
| 2616 gratiam viae. Sed per glorificationem consequitur aliquis gratiam | |
| 2617 patriae, quae maior est. Ergo glorificatio Angelorum vel hominum | |
| 53 | 2618 est maius opus quam iustificatio impii.</p><p title="I-II q. 113 a. 9 arg. 2"><a name="38639"><span class="ref">[38639] Iª-IIae q. 113 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2619 iustificatio impii ordinatur ad bonum particulare unius hominis. |
| 2620 Sed bonum universi est maius quam bonum unius hominis; ut patet in | |
| 2621 I Ethic. Ergo maius opus est creatio caeli et terrae quam | |
| 53 | 2622 iustificatio impii.</p><p title="I-II q. 113 a. 9 arg. 3"><a name="38640"><span class="ref">[38640] Iª-IIae q. 113 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2623 maius est ex nihilo aliquid facere, et ubi nihil cooperatur agenti, |
| 2624 quam ex aliquo facere aliquid cum aliqua cooperatione patientis. | |
| 2625 Sed in opere creationis ex nihilo fit aliquid, unde nihil potest | |
| 2626 cooperari agenti. Sed in iustificatione impii Deus ex aliquo | |
| 2627 aliquid facit, idest ex impio iustum, et est ibi aliqua cooperatio | |
| 2628 ex parte hominis, quia est ibi motus liberi arbitrii, ut dictum | |
| 53 | 2629 est. Ergo iustificatio impii non est maximum opus Dei.</p><p title="I-II q. 113 a. 9 s. c."><a name="38641"><span class="ref">[38641] Iª-IIae q. 113 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2630 est quod in Psalmo CXLIV, dicitur, <i>miserationes eius super omnia |
| 2631 opera eius</i>. Et in collecta dicitur, <i>Deus, qui omnipotentiam | |
| 2632 tuam parcendo maxime et miserando manifestas</i>. Et Augustinus | |
| 2633 dicit exponens illud Ioan. XIV, maiora horum faciet, <i>quod maius | |
| 2634 opus est ut ex impio iustus fiat, quam creare caelum et | |
| 53 | 2635 terram</i>.</p><p title="I-II q. 113 a. 9 co."><a name="38642"><span class="ref">[38642] Iª-IIae q. 113 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2636 dicendum quod opus aliquod potest dici magnum dupliciter. Uno modo, |
| 2637 ex parte modi agendi. Et sic maximum est opus creationis, in quo ex | |
| 2638 nihilo fit aliquid. Alio modo potest dici opus magnum propter | |
| 2639 magnitudinem eius quod fit. Et secundum hoc, maius opus est | |
| 2640 iustificatio impii, quae terminatur ad bonum aeternum divinae | |
| 2641 participationis, quam creatio caeli et terrae, quae terminatur ad | |
| 2642 bonum naturae mutabilis. Et ideo Augustinus, cum dixisset quod | |
| 2643 <i>maius est quod ex impio fiat iustus, quam creare caelum et | |
| 2644 terram</i>, subiungit, <i>caelum enim et terra transibit, | |
| 2645 praedestinatorum autem salus et iustificatio permanebit</i>. Sed | |
| 2646 sciendum est quod aliquid magnum dicitur dupliciter. Uno modo, | |
| 2647 secundum quantitatem absolutam. Et hoc modo donum gloriae est maius | |
| 2648 quam donum gratiae iustificantis impium. Et secundum hoc, | |
| 2649 glorificatio iustorum est maius opus quam iustificatio impii. Alio | |
| 2650 modo dicitur aliquid magnum quantitate proportionis, sicut dicitur | |
| 2651 mons parvus, et milium magnum. Et hoc modo donum gratiae impium | |
| 2652 iustificantis est maius quam donum gloriae beatificantis iustum, | |
| 2653 quia plus excedit donum gratiae dignitatem impii, qui erat dignus | |
| 2654 poena, quam donum gloriae dignitatem iusti, qui ex hoc ipso quod | |
| 2655 est iustificatus, est dignus gloria. Et ideo Augustinus dicit | |
| 2656 ibidem, <i>iudicet qui potest, utrum maius sit iustos Angelos | |
| 2657 creare quam impios iustificare. Certe, si aequalis est utrumque | |
| 53 | 2658 potentiae, hoc maioris est misericordiae</i>.</p><p title="I-II q. 113 a. 9 ad 1"><a name="38643"><span class="ref">[38643] Iª-IIae q. 113 a. 9 ad 1</span></a> Et per hoc |
| 2659 patet responsio ad primum.</p><p title="I-II q. 113 a. 9 ad 2"><a name="38644"><span class="ref">[38644] Iª-IIae q. 113 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 28 | 2660 dicendum quod bonum universi est maius quam bonum particulare |
| 2661 unius, si accipiatur utrumque in eodem genere. Sed bonum gratiae | |
| 53 | 2662 unius maius est quam bonum naturae totius universi.</p><p title="I-II q. 113 a. 9 ad 3"><a name="38645"><span class="ref">[38645] Iª-IIae q. 113 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2663 dicendum quod ratio illa procedit ex parte modi agendi, secundum |
| 53 | 2664 quem creatio est maximum opus Dei.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="I-II q. 113 a. 10 arg. 1"><a name="38646"><span class="ref">[38646] Iª-IIae q. 113 a. 10 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2665 decimum sic proceditur. Videtur quod iustificatio impii sit opus |
| 2666 miraculosum. Opera enim miraculosa sunt maiora non miraculosis. Sed | |
| 2667 iustificatio impii est maius opus quam alia opera miraculosa; ut | |
| 2668 patet per Augustinum in auctoritate inducta. Ergo iustificatio | |
| 53 | 2669 impii est opus miraculosum.</p><p title="I-II q. 113 a. 10 arg. 2"><a name="38647"><span class="ref">[38647] Iª-IIae q. 113 a. 10 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2670 Praeterea, motus voluntatis ita est in anima, sicut inclinatio |
| 2671 naturalis in rebus naturalibus. Sed quando Deus aliquid operatur in | |
| 2672 rebus naturalibus contra inclinationem naturae, est opus | |
| 2673 miraculosum, sicut cum illuminat caecum, vel suscitat mortuum. | |
| 2674 Voluntas autem impii tendit in malum. Cum igitur Deus, iustificando | |
| 2675 hominem, moveat eum in bonum, videtur quod iustificatio impii sit | |
| 53 | 2676 miraculosa.</p><p title="I-II q. 113 a. 10 arg. 3"><a name="38648"><span class="ref">[38648] Iª-IIae q. 113 a. 10 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2677 Praeterea, sicut sapientia est donum Dei, ita et iustitia. Sed |
| 2678 miraculosum est quod aliquis subito sine studio sapientiam | |
| 2679 assequatur a Deo. Ergo miraculosum est quod aliquis impius | |
| 53 | 2680 iustificetur a Deo.</p><p title="I-II q. 113 a. 10 s. c."><a name="38649"><span class="ref">[38649] Iª-IIae q. 113 a. 10 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2681 contra, opera miraculosa sunt supra potentiam naturalem. Sed |
| 2682 iustificatio impii non est supra potentiam naturalem, dicit enim | |
| 2683 Augustinus, in libro de Praedest. Sanct., quod <i>posse habere | |
| 2684 fidem, sicut posse habere caritatem, naturae est hominum, habere | |
| 2685 autem gratiae est fidelium</i>. Ergo iustificatio impii non est | |
| 53 | 2686 miraculosa.</p><p title="I-II q. 113 a. 10 co."><a name="38650"><span class="ref">[38650] Iª-IIae q. 113 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2687 dicendum quod in operibus miraculosis tria consueverunt inveniri. |
| 2688 Quorum unum est ex parte potentiae agentis, quia sola divina | |
| 2689 virtute fieri possunt. Et ideo sunt simpliciter mira, quasi | |
| 2690 habentia causam occultam, ut in primo dictum est. Et secundum hoc, | |
| 2691 tam iustificatio impii quam creatio mundi, et universaliter omne | |
| 2692 opus quod a solo Deo fieri potest, miraculosum dici potest. | |
| 2693 Secundo, in quibusdam miraculosis operibus invenitur quod forma | |
| 2694 inducta est supra naturalem potentiam talis materiae, sicut in | |
| 2695 suscitatione mortui vita est supra naturalem potentiam talis | |
| 2696 corporis. Et quantum ad hoc, iustificatio impii non est miraculosa, | |
| 2697 quia naturaliter anima est gratiae capax; <i>eo enim ipso quod | |
| 2698 facta est ad imaginem Dei, capax est Dei per gratiam</i>, ut | |
| 2699 Augustinus dicit. Tertio modo, in operibus miraculosis invenitur | |
| 2700 aliquid praeter solitum et consuetum ordinem causandi effectum, | |
| 2701 sicut cum aliquis infirmus sanitatem perfectam assequitur subito, | |
| 2702 praeter solitum cursum sanationis quae fit a natura vel arte. Et | |
| 2703 quantum ad hoc, iustificatio impii quandoque est miraculosa, et | |
| 2704 quandoque non. Est enim iste consuetus et communis cursus | |
| 2705 iustificationis, ut, Deo movente interius animam, homo convertatur | |
| 2706 ad Deum, primo quidem conversione imperfecta, et postmodum ad | |
| 2707 perfectam deveniat, quia <i>caritas inchoata meretur augeri, ut | |
| 2708 aucta mereatur perfici</i>, sicut Augustinus dicit. Quandoque vero | |
| 2709 tam vehementer Deus animam movet ut statim quandam perfectionem | |
| 2710 iustitiae assequatur, sicut fuit in conversione Pauli, adhibita | |
| 2711 etiam exterius miraculosa prostratione. Et ideo conversio Pauli, | |
| 53 | 2712 tanquam miraculosa, in Ecclesia commemoratur celebriter.</p><p title="I-II q. 113 a. 10 ad 1"><a name="38651"><span class="ref">[38651] Iª-IIae q. 113 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2713 ergo dicendum quod quaedam miraculosa opera, etsi sint minora quam |
| 2714 iustificatio impii quantum ad bonum quod fit, sunt tamen praeter | |
| 2715 consuetum ordinem talium effectuum. Et ideo plus habent de ratione | |
| 53 | 2716 miraculi.</p><p title="I-II q. 113 a. 10 ad 2"><a name="38652"><span class="ref">[38652] Iª-IIae q. 113 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2717 dicendum quod non quandocumque res naturalis movetur contra suam |
| 2718 inclinationem, est opus miraculosum, alioquin miraculosum esset | |
| 2719 quod aqua calefieret, vel quod lapis sursum proiiceretur, sed | |
| 2720 quando hoc fit praeter ordinem propriae causae, quae nata est hoc | |
| 2721 facere. Iustificare autem impium nulla alia causa potest nisi Deus, | |
| 2722 sicut nec aquam calefacere nisi ignis. Et ideo iustificatio impii a | |
| 53 | 2723 Deo, quantum ad hoc, non est miraculosa.</p><p title="I-II q. 113 a. 10 ad 3"><a name="38653"><span class="ref">[38653] Iª-IIae q. 113 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2724 dicendum quod sapientiam et scientiam homo natus est acquirere a |
| 2725 Deo per proprium ingenium et studium, et ideo quando praeter hunc | |
| 2726 modum homo sapiens vel sciens efficitur, est miraculosum. Sed | |
| 2727 gratiam iustificantem non est homo natus acquirere per suam | |
| 53 | 2728 operationem, sed Deo operante. Unde non est simile.</p></div></div><div class="q" id="q114"><h2>Quaestio 114</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 114 pr."><a name="38654"><span class="ref">[38654] Iª-IIae q. 114 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2729 considerandum est de merito, quod est effectus gratiae cooperantis. |
| 2730 Et circa hoc quaeruntur decem. Primo, utrum homo possit aliquid | |
| 2731 mereri a Deo. Secundo, utrum aliquis sine gratia possit mereri | |
| 2732 vitam aeternam. Tertio, utrum aliquis per gratiam possit mereri | |
| 2733 vitam aeternam ex condigno. Quarto, utrum gratia sit principium | |
| 2734 merendi mediante caritate principaliter. Quinto, utrum homo possit | |
| 2735 sibi mereri primam gratiam. Sexto, utrum homo possit eam mereri | |
| 2736 alii. Septimo, utrum possit sibi aliquis mereri reparationem post | |
| 2737 lapsum. Octavo, utrum possit sibi mereri augmentum gratiae vel | |
| 2738 caritatis. Nono, utrum possit sibi mereri finalem perseverantiam. | |
| 53 | 2739 Decimo, utrum bona temporalia cadant sub merito.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 114 a. 1 arg. 1"><a name="38655"><span class="ref">[38655] Iª-IIae q. 114 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2740 sic proceditur. Videtur quod homo non possit aliquid mereri a Deo. |
| 2741 Nullus enim videtur mercedem mereri ex hoc quod reddit alteri quod | |
| 2742 debet. Sed <i>per omnia bona quae facimus, non possumus | |
| 2743 sufficienter recompensare Deo quod debemus, quin semper amplius | |
| 2744 debeamus</i>; ut etiam philosophus dicit, in VIII Ethic. Unde et | |
| 2745 Luc. XVII, dicitur, <i>cum omnia quae praecepta sunt, feceritis, | |
| 2746 dicite, servi inutiles sumus, quod debuimus facere, fecimus</i>. | |
| 53 | 2747 Ergo homo non potest aliquid mereri a Deo.</p><p title="I-II q. 114 a. 1 arg. 2"><a name="38656"><span class="ref">[38656] Iª-IIae q. 114 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2748 ex eo quod aliquis sibi proficit, nihil videtur mereri apud eum cui |
| 2749 nihil proficit. Sed homo bene operando sibi proficit, vel alteri | |
| 2750 homini, non autem Deo, dicitur enim Iob XXXV, <i>si iuste egeris, | |
| 2751 quid donabis ei, aut quid de manu tua accipiet?</i> Ergo homo non | |
| 53 | 2752 potest aliquid a Deo mereri.</p><p title="I-II q. 114 a. 1 arg. 3"><a name="38657"><span class="ref">[38657] Iª-IIae q. 114 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2753 quicumque apud aliquem aliquid meretur, constituit eum sibi |
| 2754 debitorem, debitum enim est ut aliquis merendi mercedem rependat. | |
| 2755 Sed Deus nulli est debitor, unde dicitur Rom. XI, <i>quis prior | |
| 2756 dedit ei, et retribuetur ei?</i> Ergo nullus a Deo potest aliquid | |
| 53 | 2757 mereri.</p><p title="I-II q. 114 a. 1 s. c."><a name="38658"><span class="ref">[38658] Iª-IIae q. 114 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2758 est quod dicitur Ierem. XXXI, <i>est merces operi tuo</i>. Sed |
| 2759 merces dicitur quod pro merito redditur. Ergo videtur quod homo | |
| 53 | 2760 possit a Deo mereri.</p><p title="I-II q. 114 a. 1 co."><a name="38659"><span class="ref">[38659] Iª-IIae q. 114 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2761 dicendum quod meritum et merces ad idem referuntur, id enim merces |
| 2762 dicitur quod alicui recompensatur pro retributione operis vel | |
| 2763 laboris, quasi quoddam pretium ipsius. Unde sicut reddere iustum | |
| 2764 pretium pro re accepta ab aliquo, est actus iustitiae; ita etiam | |
| 2765 recompensare mercedem operis vel laboris, est actus iustitiae. | |
| 2766 Iustitia autem aequalitas quaedam est; ut patet per philosophum, in | |
| 2767 V Ethic. Et ideo simpliciter est iustitia inter eos quorum est | |
| 2768 simpliciter aequalitas, eorum vero quorum non est simpliciter | |
| 2769 aequalitas, non est simpliciter iustitia, sed quidam iustitiae | |
| 2770 modus potest esse, sicut dicitur quoddam ius paternum vel | |
| 2771 dominativum, ut in eodem libro philosophus dicit. Et propter hoc, | |
| 2772 in his in quibus est simpliciter iustum, est etiam simpliciter | |
| 2773 ratio meriti et mercedis. In quibus autem est secundum quid iustum, | |
| 2774 et non simpliciter, in his etiam non simpliciter est ratio meriti, | |
| 2775 sed secundum quid, inquantum salvatur ibi iustitiae ratio, sic enim | |
| 2776 et filius meretur aliquid a patre, et servus a domino. Manifestum | |
| 2777 est autem quod inter Deum et hominem est maxima inaequalitas, in | |
| 2778 infinitum enim distant, et totum quod est hominis bonum, est a Deo. | |
| 2779 Unde non potest hominis ad Deum esse iustitia secundum absolutam | |
| 2780 aequalitatem, sed secundum proportionem quandam, inquantum scilicet | |
| 2781 uterque operatur secundum modum suum. Modus autem et mensura | |
| 2782 humanae virtutis homini est a Deo. Et ideo meritum hominis apud | |
| 2783 Deum esse non potest nisi secundum praesuppositionem divinae | |
| 2784 ordinationis, ita scilicet ut id homo consequatur a Deo per suam | |
| 2785 operationem quasi mercedem, ad quod Deus ei virtutem operandi | |
| 2786 deputavit. Sicut etiam res naturales hoc consequuntur per proprios | |
| 2787 motus et operationes, ad quod a Deo sunt ordinatae. Differenter | |
| 2788 tamen, quia creatura rationalis seipsam movet ad agendum per | |
| 2789 liberum arbitrium, unde sua actio habet rationem meriti; quod non | |
| 53 | 2790 est in aliis creaturis.</p><p title="I-II q. 114 a. 1 ad 1"><a name="38660"><span class="ref">[38660] Iª-IIae q. 114 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2791 ergo dicendum quod homo inquantum propria voluntate facit illud |
| 2792 quod debet, meretur. Alioquin actus iustitiae quo quis reddit | |
| 53 | 2793 debitum, non esset meritorius.</p><p title="I-II q. 114 a. 1 ad 2"><a name="38661"><span class="ref">[38661] Iª-IIae q. 114 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2794 dicendum quod Deus ex bonis nostris non quaerit utilitatem, sed |
| 2795 gloriam, idest manifestationem suae bonitatis, quod etiam ex suis | |
| 2796 operibus quaerit. Ex hoc autem quod eum colimus, nihil ei | |
| 2797 accrescit, sed nobis. Et ideo meremur aliquid a Deo, non quasi ex | |
| 2798 nostris operibus aliquid ei accrescat, sed inquantum propter eius | |
| 53 | 2799 gloriam operamur.</p><p title="I-II q. 114 a. 1 ad 3"><a name="38662"><span class="ref">[38662] Iª-IIae q. 114 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2800 dicendum quod, quia actio nostra non habet rationem meriti nisi ex |
| 2801 praesuppositione divinae ordinationis, non sequitur quod Deus | |
| 2802 efficiatur simpliciter debitor nobis, sed sibi ipsi, inquantum | |
| 53 | 2803 debitum est ut sua ordinatio impleatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 114 a. 2 arg. 1"><a name="38663"><span class="ref">[38663] Iª-IIae q. 114 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2804 secundum sic proceditur. Videtur quod aliquis sine gratia possit |
| 2805 mereri vitam aeternam. Illud enim homo a Deo meretur ad quod | |
| 2806 divinitus ordinatur, sicut dictum est. Sed homo secundum suam | |
| 2807 naturam ordinatur ad beatitudinem sicut ad finem, unde etiam | |
| 2808 naturaliter appetit esse beatus. Ergo homo per sua naturalia, | |
| 2809 absque gratia, mereri potest beatitudinem, quae est vita | |
| 53 | 2810 aeterna.</p><p title="I-II q. 114 a. 2 arg. 2"><a name="38664"><span class="ref">[38664] Iª-IIae q. 114 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2811 idem opus quanto est minus debitum, tanto est magis meritorium. Sed |
| 2812 minus debitum est bonum quod fit ab eo qui minoribus beneficiis est | |
| 2813 praeventus. Cum igitur ille qui habet solum bona naturalia, minora | |
| 2814 beneficia sit consecutus a Deo quam ille qui cum naturalibus habet | |
| 2815 gratuita; videtur quod eius opera sint apud Deum magis meritoria. | |
| 2816 Et ita, si ille qui habet gratiam, potest mereri aliquo modo vitam | |
| 53 | 2817 aeternam, multo magis ille qui non habet.</p><p title="I-II q. 114 a. 2 arg. 3"><a name="38665"><span class="ref">[38665] Iª-IIae q. 114 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2818 misericordia et liberalitas Dei in infinitum excedit misericordiam |
| 2819 et liberalitatem humanam. Sed unus homo potest apud alium mereri, | |
| 2820 etiam si nunquam suam gratiam ante habuerit. Ergo videtur quod | |
| 2821 multo magis homo absque gratia vitam aeternam possit a Deo | |
| 53 | 2822 mereri.</p><p title="I-II q. 114 a. 2 s. c."><a name="38666"><span class="ref">[38666] Iª-IIae q. 114 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2823 est quod apostolus dicit, Rom. VI, <i>gratia Dei vita |
| 53 | 2824 aeterna</i>.</p><p title="I-II q. 114 a. 2 co."><a name="38667"><span class="ref">[38667] Iª-IIae q. 114 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2825 dicendum quod hominis sine gratia duplex status considerari potest |
| 2826 sicut supra dictum est, unus quidem naturae integrae, qualis fuit | |
| 2827 in Adam ante peccatum; alius autem naturae corruptae, sicut est in | |
| 2828 nobis ante reparationem gratiae. Si ergo loquamur de homine quantum | |
| 2829 ad primum statum, sic una ratione non potest mereri absque gratia | |
| 2830 vitam aeternam per pura naturalia. Quia scilicet meritum hominis | |
| 2831 dependet ex praeordinatione divina. Actus autem cuiuscumque rei non | |
| 2832 ordinatur divinitus ad aliquid excedens proportionem virtutis quae | |
| 2833 est principium actus, hoc enim est ex institutione divinae | |
| 2834 providentiae, ut nihil agat ultra suam virtutem. Vita autem aeterna | |
| 2835 est quoddam bonum excedens proportionem naturae creatae, quia etiam | |
| 2836 excedit cognitionem et desiderium eius, secundum illud I ad Cor. | |
| 2837 II, <i>nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis | |
| 2838 ascendit</i>. Et inde est quod nulla natura creata est sufficiens | |
| 2839 principium actus meritorii vitae aeternae, nisi superaddatur | |
| 2840 aliquod supernaturale donum, quod gratia dicitur. Si vero loquamur | |
| 2841 de homine sub peccato existente, additur cum hac secunda ratio, | |
| 2842 propter impedimentum peccati. Cum enim peccatum sit quaedam Dei | |
| 2843 offensa excludens a vita aeterna, ut patet per supradicta; nullus | |
| 2844 in statu peccati existens potest vitam aeternam mereri, nisi prius | |
| 2845 Deo reconcilietur, dimisso peccato, quod fit per gratiam. Peccatori | |
| 2846 enim non debetur vita, sed mors; secundum illud Rom. VI, | |
| 53 | 2847 <i>stipendia peccati mors</i>.</p><p title="I-II q. 114 a. 2 ad 1"><a name="38668"><span class="ref">[38668] Iª-IIae q. 114 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2848 ergo dicendum quod Deus ordinavit humanam naturam ad finem vitae |
| 2849 aeternae consequendum non propria virtute, sed per auxilium | |
| 2850 gratiae. Et hoc modo eius actus potest esse meritorius vitae | |
| 53 | 2851 aeternae.</p><p title="I-II q. 114 a. 2 ad 2"><a name="38669"><span class="ref">[38669] Iª-IIae q. 114 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2852 dicendum quod homo sine gratia non potest habere aequale opus operi |
| 2853 quod ex gratia procedit, quia quanto est perfectius principium | |
| 2854 actionis, tanto est perfectior actio. Sequeretur autem ratio, | |
| 53 | 2855 supposita aequalitate operationis utrobique.</p><p title="I-II q. 114 a. 2 ad 3"><a name="38670"><span class="ref">[38670] Iª-IIae q. 114 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2856 dicendum quod, quantum ad primam rationem inductam, dissimiliter se |
| 2857 habet in Deo et in homine. Nam homo omnem virtutem benefaciendi | |
| 2858 habet a Deo, non autem ab homine. Et ideo a Deo non potest homo | |
| 2859 aliquid mereri nisi per donum eius, quod apostolus signanter | |
| 2860 exprimit, dicens, <i>quis prior dedit ei, et retribuetur illi?</i> | |
| 2861 Sed ab homine potest aliquis mereri antequam ab eo acceperit, per | |
| 2862 id quod accepit a Deo. Sed quantum ad secundam rationem, sumptam ex | |
| 2863 impedimento peccati, simile est de homine et de Deo, quia etiam | |
| 2864 homo ab alio mereri non potest quem offendit prius, nisi ei | |
| 53 | 2865 satisfaciens reconcilietur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 114 a. 3 arg. 1"><a name="38671"><span class="ref">[38671] Iª-IIae q. 114 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2866 sic proceditur. Videtur quod homo in gratia constitutus non possit |
| 2867 mereri vitam aeternam ex condigno. Dicit enim apostolus, ad Rom. | |
| 2868 VIII, <i>non sunt condignae passiones huius temporis ad futuram | |
| 2869 gloriam quae revelabitur in nobis</i>. Sed inter alia opera | |
| 2870 meritoria maxime videntur esse meritoriae sanctorum passiones. Ergo | |
| 53 | 2871 nulla opera hominum sunt meritoria vitae aeternae ex condigno.</p><p title="I-II q. 114 a. 3 arg. 2"><a name="38672"><span class="ref">[38672] Iª-IIae q. 114 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2872 super illud Rom. VI, <i>gratia Dei vita aeterna</i>, dicit Glossa, |
| 2873 <i>posset recte dicere, stipendium iustitiae vita aeterna, sed | |
| 2874 maluit dicere, gratia Dei vita aeterna, ut intelligeremus Deum ad | |
| 2875 aeternam vitam pro sua miseratione nos perducere, non meritis | |
| 2876 nostris</i>. Sed id quod ex condigno quis meretur, non ex | |
| 2877 miseratione, sed ex merito accipit. Ergo videtur quod homo non | |
| 53 | 2878 possit per gratiam mereri vitam aeternam ex condigno.</p><p title="I-II q. 114 a. 3 arg. 3"><a name="38673"><span class="ref">[38673] Iª-IIae q. 114 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2879 illud meritum videtur esse condignum quod aequatur mercedi. Sed |
| 2880 nullus actus praesentis vitae potest aequari vitae aeternae, quae | |
| 2881 cognitionem et desiderium nostrum excedit. Excedit etiam caritatem | |
| 2882 vel dilectionem viae, sicut et excedit naturam. Ergo homo non | |
| 53 | 2883 potest per gratiam mereri vitam aeternam ex condigno.</p><p title="I-II q. 114 a. 3 s. c."><a name="38674"><span class="ref">[38674] Iª-IIae q. 114 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 2884 id quod redditur secundum iustum iudicium, videtur esse merces |
| 2885 condigna. Sed vita aeterna redditur a Deo secundum iudicium | |
| 2886 iustitiae; secundum illud II ad Tim. IV, <i>in reliquo reposita est | |
| 2887 mihi corona iustitiae, quam reddet mihi dominus in illa die, iustus | |
| 53 | 2888 iudex</i>. Ergo homo meretur vitam aeternam ex condigno.</p><p title="I-II q. 114 a. 3 co."><a name="38675"><span class="ref">[38675] Iª-IIae q. 114 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2889 dicendum quod opus meritorium hominis dupliciter considerari |
| 2890 potest, uno modo, secundum quod procedit ex libero arbitrio; alio | |
| 2891 modo, secundum quod procedit ex gratia spiritus sancti. Si | |
| 2892 consideretur secundum substantiam operis, et secundum quod procedit | |
| 2893 ex libero arbitrio, sic non potest ibi esse condignitas, propter | |
| 2894 maximam inaequalitatem. Sed est ibi congruitas, propter quandam | |
| 2895 aequalitatem proportionis, videtur enim congruum ut homini operanti | |
| 2896 secundum suam virtutem, Deus recompenset secundum excellentiam suae | |
| 2897 virtutis. Si autem loquamur de opere meritorio secundum quod | |
| 2898 procedit ex gratia spiritus sancti, sic est meritorium vitae | |
| 2899 aeternae ex condigno. Sic enim valor meriti attenditur secundum | |
| 2900 virtutem spiritus sancti moventis nos in vitam aeternam; secundum | |
| 2901 illud Ioan. IV, <i>fiet in eo fons aquae salientis in vitam | |
| 2902 aeternam</i>. Attenditur etiam pretium operis secundum dignitatem | |
| 2903 gratiae, per quam homo, consors factus divinae naturae, adoptatur | |
| 2904 in filium Dei, cui debetur hereditas ex ipso iure adoptionis, | |
| 53 | 2905 secundum illud Rom. VIII, <i>si filii, et heredes</i>.</p><p title="I-II q. 114 a. 3 ad 1"><a name="38676"><span class="ref">[38676] Iª-IIae q. 114 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2906 ergo dicendum quod apostolus loquitur de passionibus sanctorum |
| 53 | 2907 secundum eorum substantiam.</p><p title="I-II q. 114 a. 3 ad 2"><a name="38677"><span class="ref">[38677] Iª-IIae q. 114 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2908 dicendum quod verbum Glossae intelligendum est quantum ad primam |
| 2909 causam perveniendi ad vitam aeternam, quae est miseratio Dei. | |
| 53 | 2910 Meritum autem nostrum est causa subsequens.</p><p title="I-II q. 114 a. 3 ad 3"><a name="38678"><span class="ref">[38678] Iª-IIae q. 114 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2911 dicendum quod gratia spiritus sancti quam in praesenti habemus, |
| 2912 etsi non sit aequalis gloriae in actu, est tamen aequalis in | |
| 2913 virtute, sicut et semen arborum, in quo est virtus ad totam | |
| 2914 arborem. Et similiter per gratiam inhabitat hominem spiritus | |
| 2915 sanctus, qui est sufficiens causa vitae aeternae, unde et dicitur | |
| 53 | 2916 esse pignus hereditatis nostrae, II ad Cor. I.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 114 a. 4 arg. 1"><a name="38679"><span class="ref">[38679] Iª-IIae q. 114 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2917 sic proceditur. Videtur quod gratia non sit principium meriti |
| 2918 principalius per caritatem quam per alias virtutes. Merces enim | |
| 2919 operi debetur; secundum illud Matth. XX, <i>voca operarios, et | |
| 2920 redde illis mercedem suam</i>. Sed quaelibet virtus est principium | |
| 2921 alicuius operis, est enim virtus habitus operativus, ut supra | |
| 2922 habitum est. Ergo quaelibet virtus est aequaliter principium | |
| 53 | 2923 merendi.</p><p title="I-II q. 114 a. 4 arg. 2"><a name="38680"><span class="ref">[38680] Iª-IIae q. 114 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2924 apostolus dicit, I ad Cor. III, <i>unusquisque propriam mercedem |
| 2925 accipiet secundum proprium laborem</i>. Sed caritas magis diminuit | |
| 2926 laborem quam augeat, quia sicut Augustinus dicit, in libro de | |
| 2927 verbis Dom., <i>omnia saeva et immania, facilia et prope nulla | |
| 2928 facit amor</i>. Ergo caritas non est principalius principium | |
| 53 | 2929 merendi quam alia virtus.</p><p title="I-II q. 114 a. 4 arg. 3"><a name="38681"><span class="ref">[38681] Iª-IIae q. 114 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2930 illa virtus videtur principalius esse principium merendi, cuius |
| 2931 actus sunt maxime meritorii. Sed maxime meritorii videntur esse | |
| 2932 actus fidei et patientiae, sive fortitudinis, sicut patet in | |
| 2933 martyribus, qui pro fide patienter et fortiter usque ad mortem | |
| 2934 certaverunt. Ergo aliae virtutes principalius sunt principium | |
| 53 | 2935 merendi quam caritas.</p><p title="I-II q. 114 a. 4 s. c."><a name="38682"><span class="ref">[38682] Iª-IIae q. 114 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2936 est quod dominus, Ioan. XIV, dicit, <i>si quis diligit me, |
| 2937 diligetur a patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei | |
| 2938 meipsum</i>. Sed in manifesta Dei cognitione consistit vita | |
| 2939 aeterna; secundum illud Ioan. XVII, <i>haec est vita aeterna, ut | |
| 2940 cognoscant te solum Deum verum et vivum</i>. Ergo meritum vitae | |
| 53 | 2941 aeternae maxime residet penes caritatem.</p><p title="I-II q. 114 a. 4 co."><a name="38683"><span class="ref">[38683] Iª-IIae q. 114 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2942 dicendum quod, sicut ex dictis accipi potest, humanus actus habet |
| 2943 rationem merendi ex duobus, primo quidem et principaliter, ex | |
| 2944 divina ordinatione, secundum quod actus dicitur esse meritorius | |
| 2945 illius boni ad quod homo divinitus ordinatur; secundo vero, ex | |
| 2946 parte liberi arbitrii, inquantum scilicet homo habet prae ceteris | |
| 2947 creaturis ut per se agat, voluntarie agens. Et quantum ad utrumque, | |
| 2948 principalitas meriti penes caritatem consistit. Primo enim | |
| 2949 considerandum est quod vita aeterna in Dei fruitione consistit. | |
| 2950 Motus autem humanae mentis ad fruitionem divini boni, est proprius | |
| 2951 actus caritatis, per quem omnes actus aliarum virtutum ordinantur | |
| 2952 in hunc finem, secundum quod aliae virtutes imperantur a caritate. | |
| 2953 Et ideo meritum vitae aeternae primo pertinet ad caritatem, ad | |
| 2954 alias autem virtutes secundario, secundum quod eorum actus a | |
| 2955 caritate imperantur. Similiter etiam manifestum est quod id quod ex | |
| 2956 amore facimus, maxime voluntarie facimus. Unde etiam secundum quod | |
| 2957 ad rationem meriti requiritur quod sit voluntarium, principaliter | |
| 53 | 2958 meritum caritati attribuitur.</p><p title="I-II q. 114 a. 4 ad 1"><a name="38684"><span class="ref">[38684] Iª-IIae q. 114 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2959 ergo dicendum quod caritas, inquantum habet ultimum finem pro |
| 2960 obiecto, movet alias virtutes ad operandum. Semper enim habitus ad | |
| 2961 quem pertinet finis, imperat habitibus ad quos pertinent ea quae | |
| 53 | 2962 sunt ad finem; ut ex supradictis patet.</p><p title="I-II q. 114 a. 4 ad 2"><a name="38685"><span class="ref">[38685] Iª-IIae q. 114 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2963 dicendum quod opus aliquod potest esse laboriosum et difficile |
| 2964 dupliciter. Uno modo, ex magnitudine operis. Et sic magnitudo | |
| 2965 laboris pertinet ad augmentum meriti. Et sic caritas non diminuit | |
| 2966 laborem, immo facit aggredi opera maxima; magna enim operatur, si | |
| 2967 est, ut Gregorius dicit in quadam homilia. Alio modo ex defectu | |
| 2968 ipsius operantis, unicuique enim est laboriosum et difficile quod | |
| 2969 non prompta voluntate facit. Et talis labor diminuit meritum, et a | |
| 53 | 2970 caritate tollitur.</p><p title="I-II q. 114 a. 4 ad 3"><a name="38686"><span class="ref">[38686] Iª-IIae q. 114 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2971 dicendum quod fidei actus non est meritorius nisi fides per |
| 2972 dilectionem operetur, ut dicitur ad Gal. V. Similiter etiam actus | |
| 2973 patientiae et fortitudinis non est meritorius nisi aliquis ex | |
| 2974 caritate haec operetur; secundum illud I ad Cor. XIII, <i>si | |
| 2975 tradidero corpus meum ita ut ardeam, caritatem autem non habuero, | |
| 53 | 2976 nihil mihi prodest</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 114 a. 5 arg. 1"><a name="38687"><span class="ref">[38687] Iª-IIae q. 114 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2977 sic proceditur. Videtur quod homo possit sibi mereri primam |
| 2978 gratiam. Quia ut Augustinus dicit, <i>fides meretur | |
| 2979 iustificationem</i>. Iustificatur autem homo per primam gratiam. | |
| 53 | 2980 Ergo homo potest sibi mereri primam gratiam.</p><p title="I-II q. 114 a. 5 arg. 2"><a name="38688"><span class="ref">[38688] Iª-IIae q. 114 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2981 Deus non dat gratiam nisi dignis. Sed non dicitur aliquis dignus |
| 2982 aliquo dono, nisi qui ipsum promeruit ex condigno. Ergo aliquis ex | |
| 53 | 2983 condigno potest mereri primam gratiam.</p><p title="I-II q. 114 a. 5 arg. 3"><a name="38689"><span class="ref">[38689] Iª-IIae q. 114 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2984 apud homines aliquis potest promereri donum iam acceptum, sicut qui |
| 2985 accepit equum a domino, meretur ipsum bene utendo eo in servitio | |
| 2986 domini. Sed Deus est liberalior quam homo. Ergo multo magis primam | |
| 2987 gratiam iam susceptam potest homo promereri a Deo per subsequentia | |
| 53 | 2988 opera.</p><p title="I-II q. 114 a. 5 s. c."><a name="38690"><span class="ref">[38690] Iª-IIae q. 114 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 2989 est quod ratio gratiae repugnat mercedi operum; secundum illud Rom. |
| 2990 IV, <i>ei qui operatur, merces non imputatur secundum gratiam, sed | |
| 2991 secundum debitum</i>. Sed illud meretur homo quod imputatur quasi | |
| 53 | 2992 merces operis eius. Ergo primam gratiam non potest homo mereri.</p><p title="I-II q. 114 a. 5 co."><a name="38691"><span class="ref">[38691] Iª-IIae q. 114 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2993 dicendum quod donum gratiae considerari potest dupliciter. Uno |
| 2994 modo, secundum rationem gratuiti doni. Et sic manifestum est quod | |
| 2995 omne meritum repugnat gratiae, quia ut ad Rom. XI apostolus dicit, | |
| 2996 <i>si ex operibus, iam non ex gratia</i>. Alio modo potest | |
| 2997 considerari secundum naturam ipsius rei quae donatur. Et sic etiam | |
| 2998 non potest cadere sub merito non habentis gratiam, tum quia excedit | |
| 2999 proportionem naturae; tum etiam quia ante gratiam, in statu | |
| 3000 peccati, homo habet impedimentum promerendi gratiam, scilicet ipsum | |
| 3001 peccatum. Postquam autem iam aliquis habet gratiam, non potest | |
| 3002 gratia iam habita sub merito cadere, quia merces est terminus | |
| 3003 operis, gratia vero est principium cuiuslibet boni operis in nobis, | |
| 3004 ut supra dictum est. Si vero aliud donum gratuitum aliquis mereatur | |
| 3005 virtute gratiae praecedentis, iam non erit prima. Unde manifestum | |
| 53 | 3006 est quod nullus potest sibi mereri primam gratiam.</p><p title="I-II q. 114 a. 5 ad 1"><a name="38692"><span class="ref">[38692] Iª-IIae q. 114 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3007 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit in libro Retract., ipse |
| 3008 aliquando in hoc fuit deceptus, quod credidit initium fidei esse ex | |
| 3009 nobis, sed consummationem nobis dari ex Deo, quod ipse ibidem | |
| 3010 retractat. Et ad hunc sensum videtur pertinere quod fides | |
| 3011 iustificationem mereatur. Sed si supponamus, sicut fidei veritas | |
| 3012 habet, quod initium fidei sit in nobis a Deo; iam etiam ipse actus | |
| 3013 fidei consequitur primam gratiam, et ita non potest esse meritorius | |
| 3014 primae gratiae. Per fidem igitur iustificatur homo, non quasi homo | |
| 3015 credendo mereatur iustificationem, sed quia, dum iustificatur, | |
| 3016 credit; eo quod motus fidei requiritur ad iustificationem impii, ut | |
| 53 | 3017 supra dictum est.</p><p title="I-II q. 114 a. 5 ad 2"><a name="38693"><span class="ref">[38693] Iª-IIae q. 114 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3018 dicendum quod Deus non dat gratiam nisi dignis. Non tamen ita quod |
| 3019 prius digni fuerint, sed quia ipse per gratiam eos facit dignos, | |
| 3020 <i>qui solus potest facere mundum de immundo conceptum | |
| 53 | 3021 semine</i>.</p><p title="I-II q. 114 a. 5 ad 3"><a name="38694"><span class="ref">[38694] Iª-IIae q. 114 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3022 dicendum quod omne bonum opus hominis procedit a prima gratia sicut |
| 3023 a principio. Non autem procedit a quocumque humano dono. Et ideo | |
| 53 | 3024 non est similis ratio de dono gratiae et de dono humano.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 114 a. 6 arg. 1"><a name="38695"><span class="ref">[38695] Iª-IIae q. 114 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 3025 sic proceditur. Videtur quod homo possit alteri mereri primam |
| 3026 gratiam. Quia Matth. IX, super illud, <i>videns Iesus fidem | |
| 3027 illorum</i> etc., dicit Glossa, <i>quantum valet apud Deum fides | |
| 3028 propria, apud quem sic valuit aliena ut intus et extra sanaret | |
| 3029 hominem</i>. Sed interior sanatio hominis est per primam gratiam. | |
| 53 | 3030 Ergo homo potest alteri mereri primam gratiam.</p><p title="I-II q. 114 a. 6 arg. 2"><a name="38696"><span class="ref">[38696] Iª-IIae q. 114 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3031 orationes iustorum non sunt vacuae, sed efficaces; secundum illud |
| 3032 Iac. ult., <i>multum valet deprecatio iusti assidua</i>. Sed ibidem | |
| 3033 praemittitur, <i>orate pro invicem ut salvemini</i>. Cum igitur | |
| 3034 salus hominis non possit esse nisi per gratiam, videtur quod unus | |
| 53 | 3035 homo possit alteri mereri primam gratiam.</p><p title="I-II q. 114 a. 6 arg. 3"><a name="38697"><span class="ref">[38697] Iª-IIae q. 114 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3036 Luc. XVI dicitur, <i>facite vobis amicos de mammona iniquitatis, ut |
| 3037 cum defeceritis, recipiant vos in aeterna tabernacula</i>. Sed | |
| 3038 nullus recipitur in aeterna tabernacula nisi per gratiam, per quam | |
| 3039 solam aliquis meretur vitam aeternam, ut supra dictum est. Ergo | |
| 53 | 3040 unus homo potest alteri acquirere, merendo, primam gratiam.</p><p title="I-II q. 114 a. 6 s. c."><a name="38698"><span class="ref">[38698] Iª-IIae q. 114 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 3041 est quod dicitur Ierem. XV, <i>si steterint Moyses et Samuel coram |
| 3042 me, non est anima mea ad populum istum</i>, qui tamen fuerunt | |
| 3043 maximi meriti apud Deum. Videtur ergo quod nullus possit alteri | |
| 53 | 3044 mereri primam gratiam.</p><p title="I-II q. 114 a. 6 co."><a name="38699"><span class="ref">[38699] Iª-IIae q. 114 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3045 dicendum quod, sicut ex supradictis patet, opus nostrum habet |
| 3046 rationem meriti ex duobus. Primo quidem, ex vi motionis divinae, et | |
| 3047 sic meretur aliquis ex condigno. Alio modo habet rationem meriti, | |
| 3048 secundum quod procedit ex libero arbitrio, inquantum voluntarie | |
| 3049 aliquid facimus. Et ex hac parte est meritum congrui, quia congruum | |
| 3050 est ut, dum homo bene utitur sua virtute, Deus secundum | |
| 3051 superexcellentem virtutem excellentius operetur. Ex quo patet quod | |
| 3052 merito condigni nullus potest mereri alteri primam gratiam nisi | |
| 3053 solus Christus. Quia unusquisque nostrum movetur a Deo per donum | |
| 3054 gratiae ut ipse ad vitam aeternam perveniat, et ideo meritum | |
| 3055 condigni ultra hanc motionem non se extendit. Sed anima Christi | |
| 3056 mota est a Deo per gratiam non solum ut ipse perveniret ad gloriam | |
| 3057 vitae aeternae, sed etiam ut alios in eam adduceret, inquantum est | |
| 3058 caput Ecclesiae et auctor salutis humanae; secundum illud ad Heb. | |
| 3059 II, <i>qui multos filios in gloriam adduxerat, auctorem salutis</i> | |
| 3060 et cetera. Sed merito congrui potest aliquis alteri mereri primam | |
| 3061 gratiam. Quia enim homo in gratia constitutus implet Dei | |
| 3062 voluntatem, congruum est, secundum amicitiae proportionem, ut Deus | |
| 3063 impleat hominis voluntatem in salvatione alterius, licet quandoque | |
| 3064 possit habere impedimentum ex parte illius cuius aliquis sanctus | |
| 3065 iustificationem desiderat. Et in hoc casu loquitur auctoritas | |
| 53 | 3066 Ieremiae ultimo inducta.</p><p title="I-II q. 114 a. 6 ad 1"><a name="38700"><span class="ref">[38700] Iª-IIae q. 114 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3067 ergo dicendum quod fides aliorum valet alii ad salutem merito |
| 53 | 3068 congrui, non merito condigni.</p><p title="I-II q. 114 a. 6 ad 2"><a name="38701"><span class="ref">[38701] Iª-IIae q. 114 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3069 dicendum quod impetratio orationis innititur misericordiae, meritum |
| 3070 autem condigni innititur iustitiae. Et ideo multa orando impetrat | |
| 3071 homo ex divina misericordia, quae tamen non meretur secundum | |
| 3072 iustitiam; secundum illud Dan. IX, <i>neque enim in | |
| 3073 iustificationibus nostris prosternimus preces ante faciem tuam, sed | |
| 53 | 3074 in miserationibus tuis multis</i>.</p><p title="I-II q. 114 a. 6 ad 3"><a name="38702"><span class="ref">[38702] Iª-IIae q. 114 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3075 dicendum quod pauperes eleemosynas recipientes dicuntur recipere |
| 3076 alios in aeterna tabernacula, vel impetrando eis veniam orando; vel | |
| 3077 merendo per alia bona ex congruo; vel etiam materialiter loquendo, | |
| 3078 quia per ipsa opera misericordiae quae quis in pauperes exercet, | |
| 53 | 3079 meretur recipi in aeterna tabernacula.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="I-II q. 114 a. 7 arg. 1"><a name="38703"><span class="ref">[38703] Iª-IIae q. 114 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3080 septimum sic proceditur. Videtur quod aliquis possit mereri sibi |
| 3081 ipsi reparationem post lapsum. Illud enim quod iuste a Deo petitur, | |
| 3082 homo videtur posse mereri. Sed nihil iustius a Deo petitur, ut | |
| 3083 Augustinus dicit, quam quod reparetur post lapsum; secundum illud | |
| 3084 Psalmi LXX, <i>cum defecerit virtus mea, ne derelinquas me, | |
| 53 | 3085 domine</i>. Ergo homo potest mereri ut reparetur post lapsum.</p><p title="I-II q. 114 a. 7 arg. 2"><a name="38704"><span class="ref">[38704] Iª-IIae q. 114 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3086 multo magis homini prosunt opera sua quam prosint alii. Sed homo |
| 3087 potest aliquo modo alteri mereri reparationem post lapsum, sicut et | |
| 3088 primam gratiam. Ergo multo magis sibi potest mereri ut reparetur | |
| 53 | 3089 post lapsum.</p><p title="I-II q. 114 a. 7 arg. 3"><a name="38705"><span class="ref">[38705] Iª-IIae q. 114 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3090 homo qui aliquando fuit in gratia, per bona opera quae fecit, |
| 3091 meruit sibi vitam aeternam; ut ex supradictis patet. Sed ad vitam | |
| 3092 aeternam non potest quis pervenire nisi reparetur per gratiam. Ergo | |
| 53 | 3093 videtur quod sibi meruit reparationem per gratiam.</p><p title="I-II q. 114 a. 7 s. c."><a name="38706"><span class="ref">[38706] Iª-IIae q. 114 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 3094 est quod dicitur Ezech. XVIII, <i>si averterit se iustus a iustitia |
| 3095 sua, et fecerit iniquitatem; omnes iustitiae eius quas fecerat, non | |
| 3096 recordabuntur</i>. Ergo nihil valebunt ei praecedentia merita ad | |
| 3097 hoc quod resurgat. Non ergo aliquis potest sibi mereri reparationem | |
| 53 | 3098 post lapsum futurum.</p><p title="I-II q. 114 a. 7 co."><a name="38707"><span class="ref">[38707] Iª-IIae q. 114 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3099 dicendum quod nullus potest sibi mereri reparationem post lapsum |
| 3100 futurum, neque merito condigni, neque merito congrui. Merito quidem | |
| 3101 condigni hoc sibi mereri non potest, quia ratio huius meriti | |
| 3102 dependet ex motione divinae gratiae, quae quidem motio | |
| 3103 interrumpitur per sequens peccatum. Unde omnia beneficia quae | |
| 3104 postmodum aliquis a Deo consequitur, quibus reparatur, non cadunt | |
| 3105 sub merito; tanquam motione prioris gratiae usque ad hoc non se | |
| 3106 extendente. Meritum etiam congrui quo quis alteri primam gratiam | |
| 3107 meretur, impeditur ne consequatur effectum, propter impedimentum | |
| 3108 peccati in eo cui quis meretur. Multo igitur magis impeditur talis | |
| 3109 meriti efficacia per impedimentum quod est et in eo qui meretur et | |
| 3110 in eo cui meretur, hic enim utrumque in unam personam concurrit. Et | |
| 3111 ideo nullo modo aliquis potest sibi mereri reparationem post | |
| 53 | 3112 lapsum.</p><p title="I-II q. 114 a. 7 ad 1"><a name="38708"><span class="ref">[38708] Iª-IIae q. 114 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3113 ergo dicendum quod desiderium quo quis desiderat reparationem post |
| 3114 lapsum, iustum dicitur, et similiter oratio, quia tendit ad | |
| 3115 iustitiam. Non tamen ita quod iustitiae innitatur per modum meriti, | |
| 53 | 3116 sed solum misericordiae.</p><p title="I-II q. 114 a. 7 ad 2"><a name="38709"><span class="ref">[38709] Iª-IIae q. 114 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3117 dicendum quod aliquis potest alteri mereri ex congruo primam |
| 3118 gratiam, quia non est ibi impedimentum saltem ex parte merentis. | |
| 3119 Quod invenitur dum aliquis post meritum gratiae a iustitia | |
| 53 | 3120 recedit.</p><p title="I-II q. 114 a. 7 ad 3"><a name="38710"><span class="ref">[38710] Iª-IIae q. 114 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3121 dicendum quod quidam dixerunt quod nullus meretur absolute vitam |
| 3122 aeternam, nisi per actum finalis gratiae; sed solum sub conditione, | |
| 3123 si perseverat. Sed hoc irrationabiliter dicitur, quia quandoque | |
| 3124 actus ultimae gratiae non est magis meritorius, sed minus, quam | |
| 3125 actus praecedentis, propter aegritudinis oppressionem. Unde | |
| 3126 dicendum quod quilibet actus caritatis meretur absolute vitam | |
| 3127 aeternam. Sed per peccatum sequens ponitur impedimentum praecedenti | |
| 3128 merito, ut non sortiatur effectum, sicut etiam causae naturales | |
| 53 | 3129 deficiunt a suis effectibus propter superveniens impedimentum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="I-II q. 114 a. 8 arg. 1"><a name="38711"><span class="ref">[38711] Iª-IIae q. 114 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 3130 sic proceditur. Videtur quod homo non possit mereri augmentum |
| 3131 gratiae vel caritatis. Cum enim aliquis acceperit praemium quod | |
| 3132 meruit, non debetur ei alia merces, sicut de quibusdam dicitur | |
| 3133 Matth. VI, <i>receperunt mercedem suam</i>. Si igitur aliquis | |
| 3134 mereretur augmentum caritatis vel gratiae, sequeretur quod, gratia | |
| 3135 augmentata, non posset ulterius expectare aliud praemium. Quod est | |
| 53 | 3136 inconveniens.</p><p title="I-II q. 114 a. 8 arg. 2"><a name="38712"><span class="ref">[38712] Iª-IIae q. 114 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3137 nihil agit ultra suam speciem. Sed principium meriti est gratia vel |
| 3138 caritas, ut ex supradictis patet. Ergo nullus potest maiorem | |
| 53 | 3139 gratiam vel caritatem mereri quam habeat.</p><p title="I-II q. 114 a. 8 arg. 3"><a name="38713"><span class="ref">[38713] Iª-IIae q. 114 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3140 id quod cadit sub merito, meretur homo per quemlibet actum a gratia |
| 3141 vel caritate procedentem, sicut per quemlibet talem actum meretur | |
| 3142 homo vitam aeternam. Si igitur augmentum gratiae vel caritatis | |
| 3143 cadat sub merito, videtur quod per quemlibet actum caritate | |
| 3144 informatum aliquis meretur augmentum caritatis. Sed id quod homo | |
| 3145 meretur, infallibiliter a Deo consequitur, nisi impediatur per | |
| 3146 peccatum sequens, dicitur enim II ad Tim. I, <i>scio cui credidi, | |
| 3147 et certus sum quia potens est depositum meum servare</i>. Sic ergo | |
| 3148 sequeretur quod per quemlibet actum meritorium gratia vel caritas | |
| 3149 augeretur. Quod videtur esse inconveniens, cum quandoque actus | |
| 3150 meritorii non sint multum ferventes, ita quod sufficiant ad | |
| 3151 caritatis augmentum. Non ergo augmentum caritatis cadit sub | |
| 53 | 3152 merito.</p><p title="I-II q. 114 a. 8 s. c."><a name="38714"><span class="ref">[38714] Iª-IIae q. 114 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 3153 est quod Augustinus dicit, super Epist. Ioan., quod <i>caritas |
| 3154 meretur augeri, ut aucta mereatur perfici</i>. Ergo augmentum | |
| 53 | 3155 caritatis vel gratiae cadit sub merito.</p><p title="I-II q. 114 a. 8 co."><a name="38715"><span class="ref">[38715] Iª-IIae q. 114 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3156 dicendum quod, sicut supra dictum est, illud cadit sub merito |
| 3157 condigni, ad quod motio gratiae se extendit. Motio autem alicuius | |
| 3158 moventis non solum se extendit ad ultimum terminum motus, sed etiam | |
| 3159 ad totum progressum in motu. Terminus autem motus gratiae est vita | |
| 3160 aeterna, progressus autem in hoc motu est secundum augmentum | |
| 3161 caritatis vel gratiae, secundum illud Prov. IV, <i>iustorum semita | |
| 3162 quasi lux splendens procedit, et crescit usque ad perfectum | |
| 3163 diem</i>, qui est dies gloriae. Sic igitur augmentum gratiae cadit | |
| 53 | 3164 sub merito condigni.</p><p title="I-II q. 114 a. 8 ad 1"><a name="38716"><span class="ref">[38716] Iª-IIae q. 114 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3165 ergo dicendum quod praemium est terminus meriti. Est autem duplex |
| 3166 terminus motus, scilicet ultimus; et medius, qui est et principium | |
| 3167 et terminus. Et talis terminus est merces augmenti. Merces autem | |
| 3168 favoris humani est sicut ultimus terminus his qui finem in hoc | |
| 53 | 3169 constituunt, unde tales nullam aliam mercedem recipiunt.</p><p title="I-II q. 114 a. 8 ad 2"><a name="38717"><span class="ref">[38717] Iª-IIae q. 114 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3170 dicendum quod augmentum gratiae non est supra virtutem |
| 3171 praeexistentis gratiae, licet sit supra quantitatem ipsius, sicut | |
| 3172 arbor, etsi sit supra quantitatem seminis, non est tamen supra | |
| 53 | 3173 virtutem ipsius.</p><p title="I-II q. 114 a. 8 ad 3"><a name="38718"><span class="ref">[38718] Iª-IIae q. 114 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3174 dicendum quod quolibet actu meritorio meretur homo augmentum |
| 3175 gratiae, sicut et gratiae consummationem, quae est vita aeterna. | |
| 3176 Sed sicut vita aeterna non statim redditur, sed suo tempore; ita | |
| 3177 nec gratia statim augetur, sed suo tempore; cum scilicet aliquis | |
| 53 | 3178 sufficienter fuerit dispositus ad gratiae augmentum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="I-II q. 114 a. 9 arg. 1"><a name="38719"><span class="ref">[38719] Iª-IIae q. 114 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 3179 sic proceditur. Videtur quod aliquis possit perseverantiam mereri. |
| 3180 Illud enim quod homo obtinet petendo, potest cadere sub merito | |
| 3181 habentis gratiam. Sed perseverantiam petendo homines a Deo | |
| 3182 obtinent, alioquin frustra peteretur a Deo in petitionibus | |
| 3183 orationis dominicae, ut Augustinus exponit, in libro de dono | |
| 3184 Persever. Ergo perseverantia potest cadere sub merito habentis | |
| 53 | 3185 gratiam.</p><p title="I-II q. 114 a. 9 arg. 2"><a name="38720"><span class="ref">[38720] Iª-IIae q. 114 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3186 magis est non posse peccare quam non peccare. Sed non posse peccare |
| 3187 cadit sub merito, meretur enim aliquis vitam aeternam, de cuius | |
| 3188 ratione est impeccabilitas. Ergo multo magis potest aliquis mereri | |
| 53 | 3189 ut non peccet, quod est perseverare.</p><p title="I-II q. 114 a. 9 arg. 3"><a name="38721"><span class="ref">[38721] Iª-IIae q. 114 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3190 maius est augmentum gratiae quam perseverantia in gratia quam quis |
| 3191 habet. Sed homo potest mereri augmentum gratiae, ut supra dictum | |
| 3192 est. Ergo multo magis potest mereri perseverantiam in gratia quam | |
| 53 | 3193 quis habet.</p><p title="I-II q. 114 a. 9 s. c."><a name="38722"><span class="ref">[38722] Iª-IIae q. 114 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 3194 est quod omne quod quis meretur, a Deo consequitur, nisi impediatur |
| 3195 per peccatum. Sed multi habent opera meritoria, qui non | |
| 3196 consequuntur perseverantiam. Nec potest dici quod hoc fiat propter | |
| 3197 impedimentum peccati, quia hoc ipsum quod est peccare, opponitur | |
| 3198 perseverantiae; ita quod, si aliquis perseverantiam mereretur, Deus | |
| 3199 non permitteret aliquem cadere in peccatum. Non igitur | |
| 53 | 3200 perseverantia cadit sub merito.</p><p title="I-II q. 114 a. 9 co."><a name="38723"><span class="ref">[38723] Iª-IIae q. 114 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3201 dicendum quod, cum homo naturaliter habeat liberum arbitrium |
| 3202 flexibile ad bonum et ad malum, dupliciter potest aliquis | |
| 3203 perseverantiam in bono obtinere a Deo. Uno quidem modo, per hoc | |
| 3204 quod liberum arbitrium determinatur ad bonum per gratiam | |
| 3205 consummatam, quod erit in gloria. Alio modo, ex parte motionis | |
| 3206 divinae, quae hominem inclinat ad bonum usque in finem. Sicut autem | |
| 3207 ex dictis patet, illud cadit sub humano merito, quod comparatur ad | |
| 3208 motum liberi arbitrii directi a Deo movente, sicut terminus, non | |
| 3209 autem id quod comparatur ad praedictum motum sicut principium. Unde | |
| 3210 patet quod perseverantia gloriae, quae est terminus praedicti | |
| 3211 motus, cadit sub merito, perseverantia autem viae non cadit sub | |
| 3212 merito, quia dependet solum ex motione divina, quae est principium | |
| 3213 omnis meriti. Sed Deus gratis perseverantiae bonum largitur, | |
| 53 | 3214 cuicumque illud largitur.</p><p title="I-II q. 114 a. 9 ad 1"><a name="38724"><span class="ref">[38724] Iª-IIae q. 114 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3215 ergo dicendum quod etiam ea quae non meremur, orando impetramus. |
| 3216 Nam et peccatores Deus audit, peccatorum veniam petentes, quam non | |
| 3217 merentur, ut patet per Augustinum, super illud Ioan. IX, scimus | |
| 3218 quia peccatores Deus non exaudit; alioquin frustra dixisset | |
| 3219 publicanus, Deus, propitius esto mihi peccatori, ut dicitur Luc. | |
| 3220 XVIII. Et similiter perseverantiae donum aliquis petendo a Deo | |
| 53 | 3221 impetrat vel sibi vel alii, quamvis sub merito non cadat.</p><p title="I-II q. 114 a. 9 ad 2"><a name="38725"><span class="ref">[38725] Iª-IIae q. 114 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3222 dicendum quod perseverantia quae erit in gloria, comparatur ad |
| 3223 motum liberi arbitrii meritorium sicut terminus, non autem | |
| 53 | 3224 perseverantia viae, ratione praedicta.</p><p title="I-II q. 114 a. 9 ad 3"><a name="38726"><span class="ref">[38726] Iª-IIae q. 114 a. 9 ad 3</span></a> Et similiter |
| 28 | 3225 dicendum est ad tertium, de augmento gratiae, ut per praedicta |
| 53 | 3226 patet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="I-II q. 114 a. 10 arg. 1"><a name="38727"><span class="ref">[38727] Iª-IIae q. 114 a. 10 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3227 decimum sic proceditur. Videtur quod temporalia bona cadant sub |
| 3228 merito. Illud enim quod promittitur aliquibus ut praemium | |
| 3229 iustitiae, cadit sub merito. Sed temporalia bona promissa sunt in | |
| 3230 lege veteri sicut merces iustitiae, ut patet Deut. XXVIII. Ergo | |
| 53 | 3231 videtur quod bona temporalia cadant sub merito.</p><p title="I-II q. 114 a. 10 arg. 2"><a name="38728"><span class="ref">[38728] Iª-IIae q. 114 a. 10 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3232 Praeterea, illud videtur sub merito cadere, quod Deus alicui |
| 3233 retribuit pro aliquo servitio quod fecit. Sed Deus aliquando | |
| 3234 recompensat hominibus pro servitio sibi facto, aliqua bona | |
| 3235 temporalia. Dicitur enim Exod. I, <i>et quia timuerunt obstetrices | |
| 3236 Deum, aedificavit illis domos</i>; ubi Glossa Gregorii dicit quod | |
| 3237 <i>benignitatis earum merces potuit in aeterna vita retribui, sed | |
| 3238 pro culpa mendacii, terrenam recompensationem accepit</i>. Et | |
| 3239 Ezech. XXIX dicitur, <i>rex Babylonis servire fecit exercitum suum | |
| 3240 servitute magna adversus Tyrum, et merces non est reddita ei</i>; | |
| 3241 et postea subdit, <i>erit merces exercitui illius, et dedi ei | |
| 3242 terram Aegypti, pro eo quod laboraverit mihi</i>. Ergo bona | |
| 53 | 3243 temporalia cadunt sub merito.</p><p title="I-II q. 114 a. 10 arg. 3"><a name="38729"><span class="ref">[38729] Iª-IIae q. 114 a. 10 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3244 Praeterea, sicut bonum se habet ad meritum, ita malum se habet ad |
| 3245 demeritum. Sed propter demeritum peccati aliqui puniuntur a Deo | |
| 3246 temporalibus poenis, sicut patet de Sodomitis, Gen. XIX. Ergo et | |
| 53 | 3247 bona temporalia cadunt sub merito.</p><p title="I-II q. 114 a. 10 s. c."><a name="38730"><span class="ref">[38730] Iª-IIae q. 114 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 3248 est quod illa quae cadunt sub merito, non similiter se habent ad |
| 3249 omnes. Sed bona temporalia et mala similiter se habent ad bonos et | |
| 3250 malos; secundum illud Eccle. IX, <i>universa aeque eveniunt iusto | |
| 3251 et impio, bono et malo, mundo et immundo, immolanti victimas et | |
| 3252 sacrificia contemnenti</i>. Ergo bona temporalia non cadunt sub | |
| 53 | 3253 merito.</p><p title="I-II q. 114 a. 10 co."><a name="38731"><span class="ref">[38731] Iª-IIae q. 114 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3254 dicendum quod illud quod sub merito cadit, est praemium vel merces, |
| 3255 quod habet rationem alicuius boni. Bonum autem hominis est duplex, | |
| 3256 unum simpliciter, et aliud secundum quid. Simpliciter quidem bonum | |
| 3257 hominis est ultimus finis eius, secundum illud Psalmi LXXII, | |
| 3258 <i>mihi autem adhaerere Deo bonum est</i>, et per consequens omnia | |
| 3259 illa quae ordinantur ut ducentia ad hunc finem. Et talia | |
| 3260 simpliciter cadunt sub merito. Bonum autem secundum quid et non | |
| 3261 simpliciter hominis, est quod est bonum ei ut nunc, vel quod ei est | |
| 3262 secundum aliquid bonum. Et huiusmodi non cadunt sub merito | |
| 3263 simpliciter, sed secundum quid. Secundum hoc ergo dicendum est | |
| 3264 quod, si temporalia bona considerentur prout sunt utilia ad opera | |
| 3265 virtutum, quibus perducimur in vitam aeternam, secundum hoc directe | |
| 3266 et simpliciter cadunt sub merito, sicut et augmentum gratiae, et | |
| 3267 omnia illa quibus homo adiuvatur ad perveniendum in beatitudinem, | |
| 3268 post primam gratiam. Tantum enim dat Deus viris iustis de bonis | |
| 3269 temporalibus, et etiam de malis, quantum eis expedit ad | |
| 3270 perveniendum ad vitam aeternam. Et intantum sunt simpliciter bona | |
| 3271 huiusmodi temporalia. Unde dicitur in Psalmo, <i>timentes autem | |
| 3272 dominum non minuentur omni bono</i>; et alibi, <i>non vidi iustum | |
| 3273 derelictum</i>. Si autem considerentur huiusmodi temporalia bona | |
| 3274 secundum se, sic non sunt simpliciter bona hominis, sed secundum | |
| 3275 quid. Et ita non simpliciter cadunt sub merito, sed secundum quid, | |
| 3276 inquantum scilicet homines moventur a Deo ad aliqua temporaliter | |
| 3277 agenda, in quibus suum propositum consequuntur, Deo favente. Ut | |
| 3278 sicut vita aeterna est simpliciter praemium operum iustitiae per | |
| 3279 relationem ad motionem divinam, sicut supra dictum est; ita | |
| 3280 temporalia bona in se considerata habeant rationem mercedis, habito | |
| 3281 respectu ad motionem divinam qua voluntates hominum moventur ad | |
| 3282 haec prosequenda; licet interdum in his non habeant homines rectam | |
| 53 | 3283 intentionem.</p><p title="I-II q. 114 a. 10 ad 1"><a name="38732"><span class="ref">[38732] Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3284 ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit, contra Faust., libro |
| 3285 IV, <i>in illis temporalibus promissis figurae fuerunt futurorum | |
| 3286 spiritualium, quae implentur in nobis. Carnalis enim populus | |
| 3287 promissis vitae praesentis inhaerebat, et illorum non tantum | |
| 53 | 3288 lingua, sed etiam vita prophetica fuit</i>.</p><p title="I-II q. 114 a. 10 ad 2"><a name="38733"><span class="ref">[38733] Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3289 dicendum quod illae retributiones dicuntur esse divinitus factae |
| 3290 secundum comparationem ad divinam motionem, non autem secundum | |
| 3291 respectum ad malitiam voluntatis. Praecipue quantum ad regem | |
| 3292 Babylonis, qui non impugnavit Tyrum quasi volens Deo servire, sed | |
| 3293 potius ut sibi dominium usurparet. Similiter etiam obstetrices, | |
| 3294 licet habuerunt bonam voluntatem quantum ad liberationem puerorum, | |
| 3295 non tamen fuit earum recta voluntas quantum ad hoc quod mendacium | |
| 53 | 3296 confinxerunt.</p><p title="I-II q. 114 a. 10 ad 3"><a name="38734"><span class="ref">[38734] Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3297 dicendum quod temporalia mala infliguntur in poenam impiis, |
| 3298 inquantum per ea non adiuvantur ad consecutionem vitae aeternae. | |
| 3299 Iustis autem, qui per huiusmodi mala iuvantur, non sunt poenae, sed | |
| 53 | 3300 magis medicinae, ut etiam supra dictum est.</p><p title="I-II q. 114 a. 10 ad 4"><a name="38735"><span class="ref">[38735] Iª-IIae q. 114 a. 10 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3301 dicendum quod omnia aeque eveniunt bonis et malis, quantum ad ipsam |
| 3302 substantiam bonorum vel malorum temporalium. Sed non quantum ad | |
| 3303 finem, quia boni per huiusmodi manuducuntur ad beatitudinem, non | |
| 53 | 3304 autem mali. Et haec de moralibus in communi dicta sufficiant.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 3305 <p><a href="sth2106.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 3306 <a href="sth3000.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 3307 <br/> | |
| 3308 <hr/> | |
| 3309 <br/> | |
| 3310 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 3311 hanc editionem<br/> | |
| 3312 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 3313 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 3314 </div></body> | |
| 3315 </html> |