Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3001.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 1-16</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione I ad | |
| 31 quaestionem XVI</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1895 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3000.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3017.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#38737">IIª-IIae q. 1 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#38738">IIª-IIae q. 1 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#38739">IIª-IIae q. 1 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#38740">IIª-IIae q. 1 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#38741">IIª-IIae q. 1 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#38742">IIª-IIae q. 1 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#38743">IIª-IIae q. 1 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#38744">IIª-IIae q. 1 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#38745">IIª-IIae q. 1 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#38746">IIª-IIae q. 1 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#38747">IIª-IIae q. 1 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#38748">IIª-IIae q. 1 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#38749">IIª-IIae q. 1 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#38750">IIª-IIae q. 1 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#38751">IIª-IIae q. 1 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#38752">IIª-IIae q. 1 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#38753">IIª-IIae q. 1 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#38754">IIª-IIae q. 1 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#38755">IIª-IIae q. 1 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#38756">IIª-IIae q. 1 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#38757">IIª-IIae q. 1 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#38758">IIª-IIae q. 1 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#38759">IIª-IIae q. 1 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#38760">IIª-IIae q. 1 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#38761">IIª-IIae q. 1 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#38762">IIª-IIae q. 1 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#38763">IIª-IIae q. 1 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#38764">IIª-IIae q. 1 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#38765">IIª-IIae q. 1 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#38766">IIª-IIae q. 1 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#38767">IIª-IIae q. 1 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#38768">IIª-IIae q. 1 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#38769">IIª-IIae q. 1 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#38770">IIª-IIae q. 1 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#38771">IIª-IIae q. 1 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#38772">IIª-IIae q. 1 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#38773">IIª-IIae q. 1 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#38774">IIª-IIae q. 1 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#38775">IIª-IIae q. 1 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#38776">IIª-IIae q. 1 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#38777">IIª-IIae q. 1 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#38778">IIª-IIae q. 1 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#38779">IIª-IIae q. 1 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#38780">IIª-IIae q. 1 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#38781">IIª-IIae q. 1 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#38782">IIª-IIae q. 1 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#38783">IIª-IIae q. 1 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#38784">IIª-IIae q. 1 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#38785">IIª-IIae q. 1 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#38786">IIª-IIae q. 1 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#38787">IIª-IIae q. 1 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#38788">IIª-IIae q. 1 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#38789">IIª-IIae q. 1 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#38790">IIª-IIae q. 1 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#38791">IIª-IIae q. 1 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#38792">IIª-IIae q. 1 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#38793">IIª-IIae q. 1 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#38794">IIª-IIae q. 1 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#38795">IIª-IIae q. 1 a. 7 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#38796">IIª-IIae q. 1 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#38797">IIª-IIae q. 1 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#38798">IIª-IIae q. 1 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#38799">IIª-IIae q. 1 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#38800">IIª-IIae q. 1 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#38801">IIª-IIae q. 1 a. 7 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#38802">IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#38803">IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#38804">IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#38805">IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#38806">IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#38807">IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#38808">IIª-IIae q. 1 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#38809">IIª-IIae q. 1 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#38810">IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#38811">IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#38812">IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#38813">IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#38814">IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#38815">IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#38816">IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#38817">IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#38818">IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#38819">IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#38820">IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#38821">IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#38822">IIª-IIae q. 1 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#38823">IIª-IIae q. 1 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#38824">IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#38825">IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#38826">IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#38827">IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#38828">IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#38829">IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#38830">IIª-IIae q. 1 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#38831">IIª-IIae q. 1 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#38832">IIª-IIae q. 1 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#38833">IIª-IIae q. 1 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#38834">IIª-IIae q. 1 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#38835">IIª-IIae q. 1 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#38836">IIª-IIae q. 1 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#38837">IIª-IIae q. 1 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#38838">IIª-IIae q. 2 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#38839">IIª-IIae q. 2 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#38840">IIª-IIae q. 2 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#38841">IIª-IIae q. 2 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#38842">IIª-IIae q. 2 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#38843">IIª-IIae q. 2 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#38844">IIª-IIae q. 2 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#38845">IIª-IIae q. 2 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#38846">IIª-IIae q. 2 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#38847">IIª-IIae q. 2 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#38848">IIª-IIae q. 2 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#38849">IIª-IIae q. 2 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#38850">IIª-IIae q. 2 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#38851">IIª-IIae q. 2 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#38852">IIª-IIae q. 2 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#38853">IIª-IIae q. 2 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#38854">IIª-IIae q. 2 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#38855">IIª-IIae q. 2 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#38856">IIª-IIae q. 2 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#38857">IIª-IIae q. 2 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#38858">IIª-IIae q. 2 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#38859">IIª-IIae q. 2 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#38860">IIª-IIae q. 2 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#38861">IIª-IIae q. 2 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#38862">IIª-IIae q. 2 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#38863">IIª-IIae q. 2 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#38864">IIª-IIae q. 2 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#38865">IIª-IIae q. 2 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#38866">IIª-IIae q. 2 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#38867">IIª-IIae q. 2 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#38868">IIª-IIae q. 2 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#38869">IIª-IIae q. 2 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#38870">IIª-IIae q. 2 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#38871">IIª-IIae q. 2 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#38872">IIª-IIae q. 2 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#38873">IIª-IIae q. 2 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#38874">IIª-IIae q. 2 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#38875">IIª-IIae q. 2 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#38876">IIª-IIae q. 2 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#38877">IIª-IIae q. 2 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#38878">IIª-IIae q. 2 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#38879">IIª-IIae q. 2 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#38880">IIª-IIae q. 2 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#38881">IIª-IIae q. 2 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#38882">IIª-IIae q. 2 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#38883">IIª-IIae q. 2 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#38884">IIª-IIae q. 2 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#38885">IIª-IIae q. 2 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#38886">IIª-IIae q. 2 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#38887">IIª-IIae q. 2 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#38888">IIª-IIae q. 2 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#38889">IIª-IIae q. 2 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#38890">IIª-IIae q. 2 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#38891">IIª-IIae q. 2 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#38892">IIª-IIae q. 2 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#38893">IIª-IIae q. 2 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#38894">IIª-IIae q. 2 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#38895">IIª-IIae q. 2 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#38896">IIª-IIae q. 2 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#38897">IIª-IIae q. 2 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#38898">IIª-IIae q. 2 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#38899">IIª-IIae q. 2 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#38900">IIª-IIae q. 2 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#38901">IIª-IIae q. 2 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#38902">IIª-IIae q. 2 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#38903">IIª-IIae q. 2 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#38904">IIª-IIae q. 2 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#38905">IIª-IIae q. 2 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#38906">IIª-IIae q. 2 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#38907">IIª-IIae q. 2 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#38908">IIª-IIae q. 2 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#38909">IIª-IIae q. 2 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#38910">IIª-IIae q. 2 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#38911">IIª-IIae q. 2 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#38912">IIª-IIae q. 2 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#38913">IIª-IIae q. 2 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#38914">IIª-IIae q. 2 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#38915">IIª-IIae q. 2 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#38916">IIª-IIae q. 2 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#38917">IIª-IIae q. 2 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#38918">IIª-IIae q. 2 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#38919">IIª-IIae q. 2 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#38920">IIª-IIae q. 2 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#38921">IIª-IIae q. 3 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#38922">IIª-IIae q. 3 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#38923">IIª-IIae q. 3 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#38924">IIª-IIae q. 3 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#38925">IIª-IIae q. 3 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#38926">IIª-IIae q. 3 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#38927">IIª-IIae q. 3 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#38928">IIª-IIae q. 3 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#38929">IIª-IIae q. 3 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#38930">IIª-IIae q. 3 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#38931">IIª-IIae q. 3 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#38932">IIª-IIae q. 3 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#38933">IIª-IIae q. 3 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#38934">IIª-IIae q. 3 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#38935">IIª-IIae q. 3 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#38936">IIª-IIae q. 3 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#38937">IIª-IIae q. 3 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#38938">IIª-IIae q. 4 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#38939">IIª-IIae q. 4 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#38940">IIª-IIae q. 4 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#38941">IIª-IIae q. 4 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#38942">IIª-IIae q. 4 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#38943">IIª-IIae q. 4 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#38944">IIª-IIae q. 4 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#38945">IIª-IIae q. 4 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#38946">IIª-IIae q. 4 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#38947">IIª-IIae q. 4 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#38948">IIª-IIae q. 4 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#38949">IIª-IIae q. 4 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#38950">IIª-IIae q. 4 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#38951">IIª-IIae q. 4 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#38952">IIª-IIae q. 4 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#38953">IIª-IIae q. 4 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#38954">IIª-IIae q. 4 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#38955">IIª-IIae q. 4 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#38956">IIª-IIae q. 4 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#38957">IIª-IIae q. 4 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#38958">IIª-IIae q. 4 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#38959">IIª-IIae q. 4 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#38960">IIª-IIae q. 4 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#38961">IIª-IIae q. 4 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#38962">IIª-IIae q. 4 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#38963">IIª-IIae q. 4 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#38964">IIª-IIae q. 4 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#38965">IIª-IIae q. 4 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#38966">IIª-IIae q. 4 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#38967">IIª-IIae q. 4 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#38968">IIª-IIae q. 4 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#38969">IIª-IIae q. 4 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#38970">IIª-IIae q. 4 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#38971">IIª-IIae q. 4 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#38972">IIª-IIae q. 4 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#38973">IIª-IIae q. 4 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#38974">IIª-IIae q. 4 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#38975">IIª-IIae q. 4 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#38976">IIª-IIae q. 4 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#38977">IIª-IIae q. 4 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#38978">IIª-IIae q. 4 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#38979">IIª-IIae q. 4 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#38980">IIª-IIae q. 4 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#38981">IIª-IIae q. 4 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#38982">IIª-IIae q. 4 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#38983">IIª-IIae q. 4 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#38984">IIª-IIae q. 4 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#38985">IIª-IIae q. 4 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#38986">IIª-IIae q. 4 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#38987">IIª-IIae q. 4 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#38988">IIª-IIae q. 4 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#38989">IIª-IIae q. 4 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#38990">IIª-IIae q. 4 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#38991">IIª-IIae q. 4 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#38992">IIª-IIae q. 4 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#38993">IIª-IIae q. 4 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#38994">IIª-IIae q. 4 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#38995">IIª-IIae q. 4 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#38996">IIª-IIae q. 4 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#38997">IIª-IIae q. 4 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#38998">IIª-IIae q. 4 a. 7 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#38999">IIª-IIae q. 4 a. 7 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#39000">IIª-IIae q. 4 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#39001">IIª-IIae q. 4 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#39002">IIª-IIae q. 4 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#39003">IIª-IIae q. 4 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#39004">IIª-IIae q. 4 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#39005">IIª-IIae q. 4 a. 7 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#39006">IIª-IIae q. 4 a. 7 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#39007">IIª-IIae q. 4 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#39008">IIª-IIae q. 4 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#39009">IIª-IIae q. 4 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#39010">IIª-IIae q. 4 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#39011">IIª-IIae q. 4 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#39012">IIª-IIae q. 4 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#39013">IIª-IIae q. 4 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#39014">IIª-IIae q. 4 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#39015">IIª-IIae q. 5 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#39016">IIª-IIae q. 5 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#39017">IIª-IIae q. 5 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#39018">IIª-IIae q. 5 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#39019">IIª-IIae q. 5 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#39020">IIª-IIae q. 5 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#39021">IIª-IIae q. 5 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#39022">IIª-IIae q. 5 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#39023">IIª-IIae q. 5 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#39024">IIª-IIae q. 5 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#39025">IIª-IIae q. 5 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#39026">IIª-IIae q. 5 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#39027">IIª-IIae q. 5 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#39028">IIª-IIae q. 5 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#39029">IIª-IIae q. 5 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#39030">IIª-IIae q. 5 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#39031">IIª-IIae q. 5 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#39032">IIª-IIae q. 5 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#39033">IIª-IIae q. 5 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#39034">IIª-IIae q. 5 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#39035">IIª-IIae q. 5 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#39036">IIª-IIae q. 5 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#39037">IIª-IIae q. 5 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#39038">IIª-IIae q. 5 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#39039">IIª-IIae q. 5 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#39040">IIª-IIae q. 5 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#39041">IIª-IIae q. 5 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#39042">IIª-IIae q. 5 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#39043">IIª-IIae q. 5 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#39044">IIª-IIae q. 5 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#39045">IIª-IIae q. 5 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#39046">IIª-IIae q. 5 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#39047">IIª-IIae q. 5 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#39048">IIª-IIae q. 6 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#39049">IIª-IIae q. 6 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#39050">IIª-IIae q. 6 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#39051">IIª-IIae q. 6 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#39052">IIª-IIae q. 6 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#39053">IIª-IIae q. 6 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#39054">IIª-IIae q. 6 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#39055">IIª-IIae q. 6 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#39056">IIª-IIae q. 6 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#39057">IIª-IIae q. 6 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#39058">IIª-IIae q. 6 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#39059">IIª-IIae q. 6 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#39060">IIª-IIae q. 6 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#39061">IIª-IIae q. 6 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#39062">IIª-IIae q. 6 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#39063">IIª-IIae q. 6 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#39064">IIª-IIae q. 6 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#39065">IIª-IIae q. 7 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#39066">IIª-IIae q. 7 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#39067">IIª-IIae q. 7 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#39068">IIª-IIae q. 7 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#39069">IIª-IIae q. 7 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#39070">IIª-IIae q. 7 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#39071">IIª-IIae q. 7 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#39072">IIª-IIae q. 7 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#39073">IIª-IIae q. 7 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#39074">IIª-IIae q. 7 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#39075">IIª-IIae q. 7 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#39076">IIª-IIae q. 7 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#39077">IIª-IIae q. 7 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#39078">IIª-IIae q. 7 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#39079">IIª-IIae q. 7 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#39080">IIª-IIae q. 7 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#39081">IIª-IIae q. 7 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#39082">IIª-IIae q. 8 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#39083">IIª-IIae q. 8 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#39084">IIª-IIae q. 8 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#39085">IIª-IIae q. 8 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#39086">IIª-IIae q. 8 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#39087">IIª-IIae q. 8 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#39088">IIª-IIae q. 8 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#39089">IIª-IIae q. 8 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#39090">IIª-IIae q. 8 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#39091">IIª-IIae q. 8 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#39092">IIª-IIae q. 8 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#39093">IIª-IIae q. 8 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#39094">IIª-IIae q. 8 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#39095">IIª-IIae q. 8 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#39096">IIª-IIae q. 8 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#39097">IIª-IIae q. 8 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#39098">IIª-IIae q. 8 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 document.write('<OPTION VALUE="#39099">IIª-IIae q. 8 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<OPTION VALUE="#39100">IIª-IIae q. 8 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<OPTION VALUE="#39101">IIª-IIae q. 8 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
431 document.write('<OPTION VALUE="#39102">IIª-IIae q. 8 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 document.write('<OPTION VALUE="#39103">IIª-IIae q. 8 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
433 document.write('<OPTION VALUE="#39104">IIª-IIae q. 8 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
434 document.write('<OPTION VALUE="#39105">IIª-IIae q. 8 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
435 document.write('<OPTION VALUE="#39106">IIª-IIae q. 8 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
436 document.write('<OPTION VALUE="#39107">IIª-IIae q. 8 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
437 document.write('<OPTION VALUE="#39108">IIª-IIae q. 8 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
438 document.write('<OPTION VALUE="#39109">IIª-IIae q. 8 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
439 document.write('<OPTION VALUE="#39110">IIª-IIae q. 8 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
440 document.write('<OPTION VALUE="#39111">IIª-IIae q. 8 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
441 document.write('<OPTION VALUE="#39112">IIª-IIae q. 8 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
442 document.write('<OPTION VALUE="#39113">IIª-IIae q. 8 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
443 document.write('<OPTION VALUE="#39114">IIª-IIae q. 8 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
444 document.write('<OPTION VALUE="#39115">IIª-IIae q. 8 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
445 document.write('<OPTION VALUE="#39116">IIª-IIae q. 8 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
446 document.write('<OPTION VALUE="#39117">IIª-IIae q. 8 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
447 document.write('<OPTION VALUE="#39118">IIª-IIae q. 8 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
448 document.write('<OPTION VALUE="#39119">IIª-IIae q. 8 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
449 document.write('<OPTION VALUE="#39120">IIª-IIae q. 8 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
450 document.write('<OPTION VALUE="#39121">IIª-IIae q. 8 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
451 document.write('<OPTION VALUE="#39122">IIª-IIae q. 8 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
452 document.write('<OPTION VALUE="#39123">IIª-IIae q. 8 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
453 document.write('<OPTION VALUE="#39124">IIª-IIae q. 8 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
454 document.write('<OPTION VALUE="#39125">IIª-IIae q. 8 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
455 document.write('<OPTION VALUE="#39126">IIª-IIae q. 8 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
456 document.write('<OPTION VALUE="#39127">IIª-IIae q. 8 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
457 document.write('<OPTION VALUE="#39128">IIª-IIae q. 8 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
458 document.write('<OPTION VALUE="#39129">IIª-IIae q. 8 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
459 document.write('<OPTION VALUE="#39130">IIª-IIae q. 8 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
460 document.write('<OPTION VALUE="#39131">IIª-IIae q. 8 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
461 document.write('<OPTION VALUE="#39132">IIª-IIae q. 8 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
462 document.write('<OPTION VALUE="#39133">IIª-IIae q. 8 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
463 document.write('<OPTION VALUE="#39134">IIª-IIae q. 8 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
464 document.write('<OPTION VALUE="#39135">IIª-IIae q. 8 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
465 document.write('<OPTION VALUE="#39136">IIª-IIae q. 8 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
466 document.write('<OPTION VALUE="#39137">IIª-IIae q. 8 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
467 document.write('<OPTION VALUE="#39138">IIª-IIae q. 8 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
468 document.write('<OPTION VALUE="#39139">IIª-IIae q. 8 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
469 document.write('<OPTION VALUE="#39140">IIª-IIae q. 8 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
470 document.write('<OPTION VALUE="#39141">IIª-IIae q. 8 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
471 document.write('<OPTION VALUE="#39142">IIª-IIae q. 8 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
472 document.write('<OPTION VALUE="#39143">IIª-IIae q. 9 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
473 document.write('<OPTION VALUE="#39144">IIª-IIae q. 9 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
474 document.write('<OPTION VALUE="#39145">IIª-IIae q. 9 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
475 document.write('<OPTION VALUE="#39146">IIª-IIae q. 9 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
476 document.write('<OPTION VALUE="#39147">IIª-IIae q. 9 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
477 document.write('<OPTION VALUE="#39148">IIª-IIae q. 9 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
478 document.write('<OPTION VALUE="#39149">IIª-IIae q. 9 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
479 document.write('<OPTION VALUE="#39150">IIª-IIae q. 9 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
480 document.write('<OPTION VALUE="#39151">IIª-IIae q. 9 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
481 document.write('<OPTION VALUE="#39152">IIª-IIae q. 9 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
482 document.write('<OPTION VALUE="#39153">IIª-IIae q. 9 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
483 document.write('<OPTION VALUE="#39154">IIª-IIae q. 9 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
484 document.write('<OPTION VALUE="#39155">IIª-IIae q. 9 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
485 document.write('<OPTION VALUE="#39156">IIª-IIae q. 9 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
486 document.write('<OPTION VALUE="#39157">IIª-IIae q. 9 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
487 document.write('<OPTION VALUE="#39158">IIª-IIae q. 9 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
488 document.write('<OPTION VALUE="#39159">IIª-IIae q. 9 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
489 document.write('<OPTION VALUE="#39160">IIª-IIae q. 9 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
490 document.write('<OPTION VALUE="#39161">IIª-IIae q. 9 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
491 document.write('<OPTION VALUE="#39162">IIª-IIae q. 9 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
492 document.write('<OPTION VALUE="#39163">IIª-IIae q. 9 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
493 document.write('<OPTION VALUE="#39164">IIª-IIae q. 9 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
494 document.write('<OPTION VALUE="#39165">IIª-IIae q. 9 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
495 document.write('<OPTION VALUE="#39166">IIª-IIae q. 9 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
496 document.write('<OPTION VALUE="#39167">IIª-IIae q. 9 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
497 document.write('<OPTION VALUE="#39168">IIª-IIae q. 9 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
498 document.write('<OPTION VALUE="#39169">IIª-IIae q. 9 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
499 document.write('<OPTION VALUE="#39170">IIª-IIae q. 9 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
500 document.write('<OPTION VALUE="#39171">IIª-IIae q. 9 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
501 document.write('<OPTION VALUE="#39172">IIª-IIae q. 9 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
502 document.write('<OPTION VALUE="#39173">IIª-IIae q. 9 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
503 document.write('<OPTION VALUE="#39174">IIª-IIae q. 9 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
504 document.write('<OPTION VALUE="#39175">IIª-IIae q. 9 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
505 document.write('<OPTION VALUE="#39176">IIª-IIae q. 10 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
506 document.write('<OPTION VALUE="#39177">IIª-IIae q. 10 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
507 document.write('<OPTION VALUE="#39178">IIª-IIae q. 10 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
508 document.write('<OPTION VALUE="#39179">IIª-IIae q. 10 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
509 document.write('<OPTION VALUE="#39180">IIª-IIae q. 10 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
510 document.write('<OPTION VALUE="#39181">IIª-IIae q. 10 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
511 document.write('<OPTION VALUE="#39182">IIª-IIae q. 10 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
512 document.write('<OPTION VALUE="#39183">IIª-IIae q. 10 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
513 document.write('<OPTION VALUE="#39184">IIª-IIae q. 10 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
514 document.write('<OPTION VALUE="#39185">IIª-IIae q. 10 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
515 document.write('<OPTION VALUE="#39186">IIª-IIae q. 10 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
516 document.write('<OPTION VALUE="#39187">IIª-IIae q. 10 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
517 document.write('<OPTION VALUE="#39188">IIª-IIae q. 10 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
518 document.write('<OPTION VALUE="#39189">IIª-IIae q. 10 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
519 document.write('<OPTION VALUE="#39190">IIª-IIae q. 10 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
520 document.write('<OPTION VALUE="#39191">IIª-IIae q. 10 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
521 document.write('<OPTION VALUE="#39192">IIª-IIae q. 10 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
522 document.write('<OPTION VALUE="#39193">IIª-IIae q. 10 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
523 document.write('<OPTION VALUE="#39194">IIª-IIae q. 10 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
524 document.write('<OPTION VALUE="#39195">IIª-IIae q. 10 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
525 document.write('<OPTION VALUE="#39196">IIª-IIae q. 10 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
526 document.write('<OPTION VALUE="#39197">IIª-IIae q. 10 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
527 document.write('<OPTION VALUE="#39198">IIª-IIae q. 10 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
528 document.write('<OPTION VALUE="#39199">IIª-IIae q. 10 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
529 document.write('<OPTION VALUE="#39200">IIª-IIae q. 10 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
530 document.write('<OPTION VALUE="#39201">IIª-IIae q. 10 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
531 document.write('<OPTION VALUE="#39202">IIª-IIae q. 10 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
532 document.write('<OPTION VALUE="#39203">IIª-IIae q. 10 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
533 document.write('<OPTION VALUE="#39204">IIª-IIae q. 10 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
534 document.write('<OPTION VALUE="#39205">IIª-IIae q. 10 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
535 document.write('<OPTION VALUE="#39206">IIª-IIae q. 10 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
536 document.write('<OPTION VALUE="#39207">IIª-IIae q. 10 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
537 document.write('<OPTION VALUE="#39208">IIª-IIae q. 10 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
538 document.write('<OPTION VALUE="#39209">IIª-IIae q. 10 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
539 document.write('<OPTION VALUE="#39210">IIª-IIae q. 10 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
540 document.write('<OPTION VALUE="#39211">IIª-IIae q. 10 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
541 document.write('<OPTION VALUE="#39212">IIª-IIae q. 10 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
542 document.write('<OPTION VALUE="#39213">IIª-IIae q. 10 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
543 document.write('<OPTION VALUE="#39214">IIª-IIae q. 10 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
544 document.write('<OPTION VALUE="#39215">IIª-IIae q. 10 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
545 document.write('<OPTION VALUE="#39216">IIª-IIae q. 10 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
546 document.write('<OPTION VALUE="#39217">IIª-IIae q. 10 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
547 document.write('<OPTION VALUE="#39218">IIª-IIae q. 10 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
548 document.write('<OPTION VALUE="#39219">IIª-IIae q. 10 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
549 document.write('<OPTION VALUE="#39220">IIª-IIae q. 10 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
550 document.write('<OPTION VALUE="#39221">IIª-IIae q. 10 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
551 document.write('<OPTION VALUE="#39222">IIª-IIae q. 10 a. 6 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
552 document.write('<OPTION VALUE="#39223">IIª-IIae q. 10 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
553 document.write('<OPTION VALUE="#39224">IIª-IIae q. 10 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
554 document.write('<OPTION VALUE="#39225">IIª-IIae q. 10 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
555 document.write('<OPTION VALUE="#39226">IIª-IIae q. 10 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
556 document.write('<OPTION VALUE="#39227">IIª-IIae q. 10 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
557 document.write('<OPTION VALUE="#39228">IIª-IIae q. 10 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
558 document.write('<OPTION VALUE="#39229">IIª-IIae q. 10 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
559 document.write('<OPTION VALUE="#39230">IIª-IIae q. 10 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
560 document.write('<OPTION VALUE="#39231">IIª-IIae q. 10 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
561 document.write('<OPTION VALUE="#39232">IIª-IIae q. 10 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
562 document.write('<OPTION VALUE="#39233">IIª-IIae q. 10 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
563 document.write('<OPTION VALUE="#39234">IIª-IIae q. 10 a. 8 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
564 document.write('<OPTION VALUE="#39235">IIª-IIae q. 10 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
565 document.write('<OPTION VALUE="#39236">IIª-IIae q. 10 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
566 document.write('<OPTION VALUE="#39237">IIª-IIae q. 10 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
567 document.write('<OPTION VALUE="#39238">IIª-IIae q. 10 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
568 document.write('<OPTION VALUE="#39239">IIª-IIae q. 10 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
569 document.write('<OPTION VALUE="#39240">IIª-IIae q. 10 a. 8 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
570 document.write('<OPTION VALUE="#39241">IIª-IIae q. 10 a. 9 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
571 document.write('<OPTION VALUE="#39242">IIª-IIae q. 10 a. 9 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
572 document.write('<OPTION VALUE="#39243">IIª-IIae q. 10 a. 9 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
573 document.write('<OPTION VALUE="#39244">IIª-IIae q. 10 a. 9 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
574 document.write('<OPTION VALUE="#39245">IIª-IIae q. 10 a. 9 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
575 document.write('<OPTION VALUE="#39246">IIª-IIae q. 10 a. 9 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
576 document.write('<OPTION VALUE="#39247">IIª-IIae q. 10 a. 9 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
577 document.write('<OPTION VALUE="#39248">IIª-IIae q. 10 a. 9 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
578 document.write('<OPTION VALUE="#39249">IIª-IIae q. 10 a. 10 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
579 document.write('<OPTION VALUE="#39250">IIª-IIae q. 10 a. 10 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
580 document.write('<OPTION VALUE="#39251">IIª-IIae q. 10 a. 10 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
581 document.write('<OPTION VALUE="#39252">IIª-IIae q. 10 a. 10 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
582 document.write('<OPTION VALUE="#39253">IIª-IIae q. 10 a. 10 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
583 document.write('<OPTION VALUE="#39254">IIª-IIae q. 10 a. 10 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
584 document.write('<OPTION VALUE="#39255">IIª-IIae q. 10 a. 10 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
585 document.write('<OPTION VALUE="#39256">IIª-IIae q. 10 a. 10 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
586 document.write('<OPTION VALUE="#39257">IIª-IIae q. 10 a. 11 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
587 document.write('<OPTION VALUE="#39258">IIª-IIae q. 10 a. 11 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
588 document.write('<OPTION VALUE="#39259">IIª-IIae q. 10 a. 11 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
589 document.write('<OPTION VALUE="#39260">IIª-IIae q. 10 a. 11 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
590 document.write('<OPTION VALUE="#39261">IIª-IIae q. 10 a. 11 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
591 document.write('<OPTION VALUE="#39262">IIª-IIae q. 10 a. 11 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
592 document.write('<OPTION VALUE="#39263">IIª-IIae q. 10 a. 12 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
593 document.write('<OPTION VALUE="#39264">IIª-IIae q. 10 a. 12 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
594 document.write('<OPTION VALUE="#39265">IIª-IIae q. 10 a. 12 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
595 document.write('<OPTION VALUE="#39266">IIª-IIae q. 10 a. 12 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
596 document.write('<OPTION VALUE="#39267">IIª-IIae q. 10 a. 12 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
597 document.write('<OPTION VALUE="#39268">IIª-IIae q. 10 a. 12 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
598 document.write('<OPTION VALUE="#39269">IIª-IIae q. 10 a. 12 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
599 document.write('<OPTION VALUE="#39270">IIª-IIae q. 10 a. 12 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
600 document.write('<OPTION VALUE="#39271">IIª-IIae q. 10 a. 12 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
601 document.write('<OPTION VALUE="#39272">IIª-IIae q. 10 a. 12 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
602 document.write('<OPTION VALUE="#39273">IIª-IIae q. 10 a. 12 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
603 document.write('<OPTION VALUE="#39274">IIª-IIae q. 10 a. 12 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
604 document.write('<OPTION VALUE="#39275">IIª-IIae q. 11 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
605 document.write('<OPTION VALUE="#39276">IIª-IIae q. 11 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
606 document.write('<OPTION VALUE="#39277">IIª-IIae q. 11 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
607 document.write('<OPTION VALUE="#39278">IIª-IIae q. 11 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
608 document.write('<OPTION VALUE="#39279">IIª-IIae q. 11 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
609 document.write('<OPTION VALUE="#39280">IIª-IIae q. 11 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
610 document.write('<OPTION VALUE="#39281">IIª-IIae q. 11 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
611 document.write('<OPTION VALUE="#39282">IIª-IIae q. 11 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
612 document.write('<OPTION VALUE="#39283">IIª-IIae q. 11 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
613 document.write('<OPTION VALUE="#39284">IIª-IIae q. 11 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
614 document.write('<OPTION VALUE="#39285">IIª-IIae q. 11 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
615 document.write('<OPTION VALUE="#39286">IIª-IIae q. 11 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
616 document.write('<OPTION VALUE="#39287">IIª-IIae q. 11 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
617 document.write('<OPTION VALUE="#39288">IIª-IIae q. 11 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
618 document.write('<OPTION VALUE="#39289">IIª-IIae q. 11 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
619 document.write('<OPTION VALUE="#39290">IIª-IIae q. 11 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
620 document.write('<OPTION VALUE="#39291">IIª-IIae q. 11 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
621 document.write('<OPTION VALUE="#39292">IIª-IIae q. 11 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
622 document.write('<OPTION VALUE="#39293">IIª-IIae q. 11 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
623 document.write('<OPTION VALUE="#39294">IIª-IIae q. 11 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
624 document.write('<OPTION VALUE="#39295">IIª-IIae q. 11 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
625 document.write('<OPTION VALUE="#39296">IIª-IIae q. 11 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
626 document.write('<OPTION VALUE="#39297">IIª-IIae q. 11 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
627 document.write('<OPTION VALUE="#39298">IIª-IIae q. 11 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
628 document.write('<OPTION VALUE="#39299">IIª-IIae q. 11 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
629 document.write('<OPTION VALUE="#39300">IIª-IIae q. 11 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
630 document.write('<OPTION VALUE="#39301">IIª-IIae q. 11 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
631 document.write('<OPTION VALUE="#39302">IIª-IIae q. 11 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
632 document.write('<OPTION VALUE="#39303">IIª-IIae q. 11 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
633 document.write('<OPTION VALUE="#39304">IIª-IIae q. 11 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
634 document.write('<OPTION VALUE="#39305">IIª-IIae q. 11 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
635 document.write('<OPTION VALUE="#39306">IIª-IIae q. 11 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
636 document.write('<OPTION VALUE="#39307">IIª-IIae q. 11 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
637 document.write('<OPTION VALUE="#39308">IIª-IIae q. 12 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
638 document.write('<OPTION VALUE="#39309">IIª-IIae q. 12 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
639 document.write('<OPTION VALUE="#39310">IIª-IIae q. 12 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
640 document.write('<OPTION VALUE="#39311">IIª-IIae q. 12 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
641 document.write('<OPTION VALUE="#39312">IIª-IIae q. 12 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
642 document.write('<OPTION VALUE="#39313">IIª-IIae q. 12 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
643 document.write('<OPTION VALUE="#39314">IIª-IIae q. 12 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
644 document.write('<OPTION VALUE="#39315">IIª-IIae q. 12 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
645 document.write('<OPTION VALUE="#39316">IIª-IIae q. 12 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
646 document.write('<OPTION VALUE="#39317">IIª-IIae q. 12 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
647 document.write('<OPTION VALUE="#39318">IIª-IIae q. 12 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
648 document.write('<OPTION VALUE="#39319">IIª-IIae q. 12 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
649 document.write('<OPTION VALUE="#39320">IIª-IIae q. 12 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
650 document.write('<OPTION VALUE="#39321">IIª-IIae q. 12 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
651 document.write('<OPTION VALUE="#39322">IIª-IIae q. 12 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
652 document.write('<OPTION VALUE="#39323">IIª-IIae q. 12 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
653 document.write('<OPTION VALUE="#39324">IIª-IIae q. 12 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
654 document.write('<OPTION VALUE="#39325">IIª-IIae q. 13 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
655 document.write('<OPTION VALUE="#39326">IIª-IIae q. 13 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
656 document.write('<OPTION VALUE="#39327">IIª-IIae q. 13 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
657 document.write('<OPTION VALUE="#39328">IIª-IIae q. 13 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
658 document.write('<OPTION VALUE="#39329">IIª-IIae q. 13 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
659 document.write('<OPTION VALUE="#39330">IIª-IIae q. 13 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
660 document.write('<OPTION VALUE="#39331">IIª-IIae q. 13 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
661 document.write('<OPTION VALUE="#39332">IIª-IIae q. 13 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
662 document.write('<OPTION VALUE="#39333">IIª-IIae q. 13 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
663 document.write('<OPTION VALUE="#39334">IIª-IIae q. 13 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
664 document.write('<OPTION VALUE="#39335">IIª-IIae q. 13 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
665 document.write('<OPTION VALUE="#39336">IIª-IIae q. 13 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
666 document.write('<OPTION VALUE="#39337">IIª-IIae q. 13 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
667 document.write('<OPTION VALUE="#39338">IIª-IIae q. 13 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
668 document.write('<OPTION VALUE="#39339">IIª-IIae q. 13 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
669 document.write('<OPTION VALUE="#39340">IIª-IIae q. 13 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
670 document.write('<OPTION VALUE="#39341">IIª-IIae q. 13 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
671 document.write('<OPTION VALUE="#39342">IIª-IIae q. 13 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
672 document.write('<OPTION VALUE="#39343">IIª-IIae q. 13 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
673 document.write('<OPTION VALUE="#39344">IIª-IIae q. 13 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
674 document.write('<OPTION VALUE="#39345">IIª-IIae q. 13 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
675 document.write('<OPTION VALUE="#39346">IIª-IIae q. 13 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
676 document.write('<OPTION VALUE="#39347">IIª-IIae q. 13 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
677 document.write('<OPTION VALUE="#39348">IIª-IIae q. 13 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
678 document.write('<OPTION VALUE="#39349">IIª-IIae q. 13 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
679 document.write('<OPTION VALUE="#39350">IIª-IIae q. 13 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
680 document.write('<OPTION VALUE="#39351">IIª-IIae q. 13 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
681 document.write('<OPTION VALUE="#39352">IIª-IIae q. 13 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
682 document.write('<OPTION VALUE="#39353">IIª-IIae q. 13 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
683 document.write('<OPTION VALUE="#39354">IIª-IIae q. 13 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
684 document.write('<OPTION VALUE="#39355">IIª-IIae q. 13 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
685 document.write('<OPTION VALUE="#39356">IIª-IIae q. 13 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
686 document.write('<OPTION VALUE="#39357">IIª-IIae q. 13 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
687 document.write('<OPTION VALUE="#39358">IIª-IIae q. 14 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
688 document.write('<OPTION VALUE="#39359">IIª-IIae q. 14 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
689 document.write('<OPTION VALUE="#39360">IIª-IIae q. 14 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
690 document.write('<OPTION VALUE="#39361">IIª-IIae q. 14 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
691 document.write('<OPTION VALUE="#39362">IIª-IIae q. 14 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
692 document.write('<OPTION VALUE="#39363">IIª-IIae q. 14 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
693 document.write('<OPTION VALUE="#39364">IIª-IIae q. 14 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
694 document.write('<OPTION VALUE="#39365">IIª-IIae q. 14 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
695 document.write('<OPTION VALUE="#39366">IIª-IIae q. 14 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
696 document.write('<OPTION VALUE="#39367">IIª-IIae q. 14 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
697 document.write('<OPTION VALUE="#39368">IIª-IIae q. 14 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
698 document.write('<OPTION VALUE="#39369">IIª-IIae q. 14 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
699 document.write('<OPTION VALUE="#39370">IIª-IIae q. 14 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
700 document.write('<OPTION VALUE="#39371">IIª-IIae q. 14 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
701 document.write('<OPTION VALUE="#39372">IIª-IIae q. 14 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
702 document.write('<OPTION VALUE="#39373">IIª-IIae q. 14 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
703 document.write('<OPTION VALUE="#39374">IIª-IIae q. 14 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
704 document.write('<OPTION VALUE="#39375">IIª-IIae q. 14 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
705 document.write('<OPTION VALUE="#39376">IIª-IIae q. 14 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
706 document.write('<OPTION VALUE="#39377">IIª-IIae q. 14 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
707 document.write('<OPTION VALUE="#39378">IIª-IIae q. 14 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
708 document.write('<OPTION VALUE="#39379">IIª-IIae q. 14 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
709 document.write('<OPTION VALUE="#39380">IIª-IIae q. 14 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
710 document.write('<OPTION VALUE="#39381">IIª-IIae q. 14 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
711 document.write('<OPTION VALUE="#39382">IIª-IIae q. 14 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
712 document.write('<OPTION VALUE="#39383">IIª-IIae q. 14 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
713 document.write('<OPTION VALUE="#39384">IIª-IIae q. 14 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
714 document.write('<OPTION VALUE="#39385">IIª-IIae q. 14 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
715 document.write('<OPTION VALUE="#39386">IIª-IIae q. 14 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
716 document.write('<OPTION VALUE="#39387">IIª-IIae q. 14 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
717 document.write('<OPTION VALUE="#39388">IIª-IIae q. 14 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
718 document.write('<OPTION VALUE="#39389">IIª-IIae q. 14 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
719 document.write('<OPTION VALUE="#39390">IIª-IIae q. 14 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
720 document.write('<OPTION VALUE="#39391">IIª-IIae q. 14 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
721 document.write('<OPTION VALUE="#39392">IIª-IIae q. 14 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
722 document.write('<OPTION VALUE="#39393">IIª-IIae q. 15 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
723 document.write('<OPTION VALUE="#39394">IIª-IIae q. 15 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
724 document.write('<OPTION VALUE="#39395">IIª-IIae q. 15 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
725 document.write('<OPTION VALUE="#39396">IIª-IIae q. 15 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
726 document.write('<OPTION VALUE="#39397">IIª-IIae q. 15 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
727 document.write('<OPTION VALUE="#39398">IIª-IIae q. 15 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
728 document.write('<OPTION VALUE="#39399">IIª-IIae q. 15 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
729 document.write('<OPTION VALUE="#39400">IIª-IIae q. 15 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
730 document.write('<OPTION VALUE="#39401">IIª-IIae q. 15 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
731 document.write('<OPTION VALUE="#39402">IIª-IIae q. 15 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
732 document.write('<OPTION VALUE="#39403">IIª-IIae q. 15 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
733 document.write('<OPTION VALUE="#39404">IIª-IIae q. 15 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
734 document.write('<OPTION VALUE="#39405">IIª-IIae q. 15 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
735 document.write('<OPTION VALUE="#39406">IIª-IIae q. 15 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
736 document.write('<OPTION VALUE="#39407">IIª-IIae q. 15 a. 2 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
737 document.write('<OPTION VALUE="#39408">IIª-IIae q. 15 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
738 document.write('<OPTION VALUE="#39409">IIª-IIae q. 15 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
739 document.write('<OPTION VALUE="#39410">IIª-IIae q. 15 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
740 document.write('<OPTION VALUE="#39411">IIª-IIae q. 15 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
741 document.write('<OPTION VALUE="#39412">IIª-IIae q. 15 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
742 document.write('<OPTION VALUE="#39413">IIª-IIae q. 15 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
743 document.write('<OPTION VALUE="#39414">IIª-IIae q. 15 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
744 document.write('<OPTION VALUE="#39415">IIª-IIae q. 15 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
745 document.write('<OPTION VALUE="#39416">IIª-IIae q. 16 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
746 document.write('<OPTION VALUE="#39417">IIª-IIae q. 16 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
747 document.write('<OPTION VALUE="#39418">IIª-IIae q. 16 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
748 document.write('<OPTION VALUE="#39419">IIª-IIae q. 16 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
749 document.write('<OPTION VALUE="#39420">IIª-IIae q. 16 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
750 document.write('<OPTION VALUE="#39421">IIª-IIae q. 16 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
751 document.write('<OPTION VALUE="#39422">IIª-IIae q. 16 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
752 document.write('<OPTION VALUE="#39423">IIª-IIae q. 16 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
753 document.write('<OPTION VALUE="#39424">IIª-IIae q. 16 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
754 document.write('<OPTION VALUE="#39425">IIª-IIae q. 16 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
755 document.write('<OPTION VALUE="#39426">IIª-IIae q. 16 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
756 document.write('<OPTION VALUE="#39427">IIª-IIae q. 16 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
757 document.write('<OPTION VALUE="#39428">IIª-IIae q. 16 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
758 document.write('<OPTION VALUE="#39429">IIª-IIae q. 16 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
759 document.write('<OPTION VALUE="#39430">IIª-IIae q. 16 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
760 document.write('<OPTION VALUE="#39431">IIª-IIae q. 16 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
761 document.write('<OPTION VALUE="#39432">IIª-IIae q. 16 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
762 document.write('<OPTION VALUE="#39433">IIª-IIae q. 16 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
763 document.write('<OPTION VALUE="#39434">IIª-IIae q. 16 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
764 document.write('<OPTION VALUE="#39435">IIª-IIae q. 16 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
765 document.write('<OPTION VALUE="#39436">IIª-IIae q. 16 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
766 document.write('<OPTION VALUE="#39437">IIª-IIae q. 16 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
767 document.write('<OPTION VALUE="#39438">IIª-IIae q. 16 a. 2 ad 4'); |
| 28 | 768 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
769 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
770 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 771 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
772 // --> |
| 28 | 773 //]]> |
| 774 </script><br /> | |
| 775 <hr /> | |
| 776 <br /></div> | |
| 777 <div class="D">Quaestio 1</div> | |
| 778 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 779 <p title="II-II q. 1 pr."><a name="38737"><span class="ref">[38737] | |
| 780 IIª-IIae q. 1 pr.</span></a> Circa virtutes igitur theologicas | |
| 781 primo erit considerandum de fide; secundo, de spe; tertio, de | |
| 782 caritate. Circa fidem vero quadruplex consideratio occurrit, prima | |
| 783 quidem de ipsa fide; secunda de donis intellectus et scientiae sibi | |
| 784 correspondentibus; tertia de vitiis oppositis; quarta de praeceptis | |
| 785 ad hanc virtutem pertinentibus. Circa fidem vero primo erit | |
| 786 considerandum de eius obiecto; secundo, de eius actu; tertio, de | |
| 787 ipso habitu fidei. Circa primum quaeruntur decem. Primo, utrum | |
| 788 obiectum fidei sit veritas prima. Secundo, utrum obiectum fidei sit | |
| 789 aliquid complexum vel incomplexum, idest res aut enuntiabile. | |
| 790 Tertio, utrum fidei possit subesse falsum. Quarto, utrum obiectum | |
| 791 fidei possit esse aliquid visum. Quinto, utrum possit esse aliquid | |
| 792 scitum. Sexto, utrum credibilia debeant distingui per certos | |
| 793 articulos. Septimo, utrum iidem articuli subsint fidei secundum | |
| 794 omne tempus. Octavo, de numero articulorum. Nono, de modo tradendi | |
| 795 articulos in symbolo. Decimo, cuius sit fidei symbolum | |
| 796 constituere.</p> | |
| 797 <br /> | |
| 798 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 799 <p title="II-II q. 1 a. 1 arg. 1"><a name="38738"><span class= | |
| 800 "ref">[38738] IIª-IIae q. 1 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 801 sic proceditur. Videtur quod obiectum fidei non sit veritas prima. | |
| 802 Illud enim videtur esse obiectum fidei quod nobis proponitur ad | |
| 803 credendum. Sed non solum proponuntur nobis ad credendum ea quae | |
| 804 pertinent ad divinitatem, quae est veritas prima; sed etiam ea quae | |
| 805 pertinent ad humanitatem Christi et Ecclesiae sacramenta et | |
| 806 creaturarum conditionem. Ergo non solum veritas prima est fidei | |
| 807 obiectum.</p> | |
| 808 <p title="II-II q. 1 a. 1 arg. 2"><a name="38739"><span class= | |
| 809 "ref">[38739] IIª-IIae q. 1 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 810 fides et infidelitas sunt circa idem, cum sint opposita. Sed circa | |
| 811 omnia quae in sacra Scriptura continentur potest esse infidelitas, | |
| 812 quidquid enim horum homo negaverit, infidelis reputatur. Ergo etiam | |
| 813 fides est circa omnia quae in sacra Scriptura continentur. Sed ibi | |
| 814 multa continentur de hominibus et de aliis rebus creatis. Ergo | |
| 815 obiectum fidei non solum est veritas prima, sed etiam veritas | |
| 816 creata.</p> | |
| 817 <p title="II-II q. 1 a. 1 arg. 3"><a name="38740"><span class= | |
| 818 "ref">[38740] IIª-IIae q. 1 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 819 fides caritati condividitur, ut supra dictum est. Sed caritate non | |
| 820 solum diligimus Deum, qui est summa bonitas, sed etiam diligimus | |
| 821 proximum. Ergo fidei obiectum non est solum veritas prima.</p> | |
| 822 <p title="II-II q. 1 a. 1 s. c."><a name="38741"><span class= | |
| 823 "ref">[38741] IIª-IIae q. 1 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 824 est quod Dionysius dicit, VII cap. de Div. Nom., quod <i>fides est | |
| 825 circa simplicem et semper existentem veritatem</i>. Haec autem est | |
| 826 veritas prima. Ergo obiectum fidei est veritas prima.</p> | |
| 827 <p title="II-II q. 1 a. 1 co."><a name="38742"><span class= | |
| 828 "ref">[38742] IIª-IIae q. 1 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 829 dicendum quod cuiuslibet cognoscitivi habitus obiectum duo habet, | |
| 830 scilicet id quod materialiter cognoscitur, quod est sicut materiale | |
| 831 obiectum; et id per quod cognoscitur, quod est formalis ratio | |
| 832 obiecti. Sicut in scientia geometriae materialiter scita sunt | |
| 833 conclusiones; formalis vero ratio sciendi sunt media | |
| 834 demonstrationis, per quae conclusiones cognoscuntur. Sic igitur in | |
| 835 fide, si consideremus formalem rationem obiecti, nihil est aliud | |
| 836 quam veritas prima, non enim fides de qua loquimur assentit alicui | |
| 837 nisi quia est a Deo revelatum; unde ipsi veritati divinae innititur | |
| 838 tanquam medio. Si vero consideremus materialiter ea quibus fides | |
| 839 assentit, non solum est ipse Deus, sed etiam multa alia. Quae tamen | |
| 840 sub assensu fidei non cadunt nisi secundum quod habent aliquem | |
| 841 ordinem ad Deum, prout scilicet per aliquos divinitatis effectus | |
| 842 homo adiuvatur ad tendendum in divinam fruitionem. Et ideo etiam ex | |
| 843 hac parte obiectum fidei est quodammodo veritas prima, inquantum | |
| 844 nihil cadit sub fide nisi in ordine ad Deum, sicut etiam obiectum | |
| 845 medicinae est sanitas, quia nihil medicina considerat nisi in | |
| 846 ordine ad sanitatem.</p> | |
| 847 <p title="II-II q. 1 a. 1 ad 1"><a name="38743"><span class= | |
| 848 "ref">[38743] IIª-IIae q. 1 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 849 ergo dicendum quod ea quae pertinent ad humanitatem Christi et ad | |
| 850 sacramenta Ecclesiae vel ad quascumque creaturas cadunt sub fide | |
| 851 inquantum per haec ordinamur ad Deum. Et eis etiam assentimus | |
| 852 propter divinam veritatem.</p> | |
| 853 <p title="II-II q. 1 a. 1 ad 2"><a name="38744"><span class= | |
| 854 "ref">[38744] IIª-IIae q. 1 a. 1 ad 2</span></a> Et similiter | |
| 855 dicendum est ad secundum, de omnibus illis quae in sacra Scriptura | |
| 856 traduntur.</p> | |
| 857 <p title="II-II q. 1 a. 1 ad 3"><a name="38745"><span class= | |
| 858 "ref">[38745] IIª-IIae q. 1 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 859 dicendum quod etiam caritas diligit proximum propter Deum; et sic | |
| 860 obiectum eius proprie est ipse Deus, ut infra dicetur.</p> | |
| 861 <br /> | |
| 862 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 863 <p title="II-II q. 1 a. 2 arg. 1"><a name="38746"><span class= | |
| 864 "ref">[38746] IIª-IIae q. 1 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 865 sic proceditur. Videtur quod obiectum fidei non sit aliquid | |
| 866 complexum per modum enuntiabilis. Obiectum enim fidei est veritas | |
| 867 prima, sicut dictum est. Sed prima veritas est aliquid incomplexum. | |
| 868 Ergo obiectum fidei non est aliquid complexum.</p> | |
| 869 <p title="II-II q. 1 a. 2 arg. 2"><a name="38747"><span class= | |
| 870 "ref">[38747] IIª-IIae q. 1 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 871 expositio fidei in symbolo continetur. Sed in symbolo non ponuntur | |
| 872 enuntiabilia, sed res, non enim dicitur ibi quod Deus sit | |
| 873 omnipotens, sed, credo in Deum omnipotentem. Ergo obiectum fidei | |
| 874 non est enuntiabile, sed res.</p> | |
| 875 <p title="II-II q. 1 a. 2 arg. 3"><a name="38748"><span class= | |
| 876 "ref">[38748] IIª-IIae q. 1 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 877 fidei succedit visio, secundum illud I ad Cor. XIII, <i>videmus | |
| 878 nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem</i>. Sed | |
| 879 visio patriae est de incomplexo, cum sit ipsius divinae essentiae. | |
| 880 Ergo etiam fides viae.</p> | |
| 881 <p title="II-II q. 1 a. 2 s. c."><a name="38749"><span class= | |
| 882 "ref">[38749] IIª-IIae q. 1 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 883 fides est media inter scientiam et opinionem. Medium autem et | |
| 884 extrema sunt eiusdem generis. Cum igitur scientia et opinio sint | |
| 885 circa enuntiabilia, videtur quod similiter fides sit circa | |
| 886 enuntiabilia. Et ita obiectum fidei, cum fides sit circa | |
| 887 enuntiabilia, est aliquid complexum.</p> | |
| 888 <p title="II-II q. 1 a. 2 co."><a name="38750"><span class= | |
| 889 "ref">[38750] IIª-IIae q. 1 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 890 dicendum quod cognita sunt in cognoscente secundum modum | |
| 891 cognoscentis. Est autem modus proprius humani intellectus ut | |
| 892 componendo et dividendo veritatem cognoscat, sicut in primo dictum | |
| 893 est. Et ideo ea quae sunt secundum se simplicia intellectus humanus | |
| 894 cognoscit secundum quandam complexionem, sicut e converso | |
| 895 intellectus divinus incomplexe cognoscit ea quae sunt secundum se | |
| 896 complexa. Sic igitur obiectum fidei dupliciter considerari potest. | |
| 897 Uno modo, ex parte ipsius rei creditae, et sic obiectum fidei est | |
| 898 aliquid incomplexum, scilicet res ipsa de qua fides habetur. Alio | |
| 899 modo, ex parte credentis, et secundum hoc obiectum fidei est | |
| 900 aliquid complexum per modum enuntiabilis. Et ideo utrumque vere | |
| 901 opinatum fuit apud antiquos, et secundum aliquid utrumque est | |
| 902 verum.</p> | |
| 903 <p title="II-II q. 1 a. 2 ad 1"><a name="38751"><span class= | |
| 904 "ref">[38751] IIª-IIae q. 1 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 905 ergo dicendum quod ratio illa procedit de obiecto fidei ex parte | |
| 906 ipsius rei creditae.</p> | |
| 907 <p title="II-II q. 1 a. 2 ad 2"><a name="38752"><span class= | |
| 908 "ref">[38752] IIª-IIae q. 1 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 909 dicendum quod in symbolo tanguntur ea de quibus est fides inquantum | |
| 910 ad ea terminatur actus credentis, ut ex ipso modo loquendi apparet. | |
| 911 Actus autem credentis non terminatur ad enuntiabile, sed ad rem, | |
| 912 non enim formamus enuntiabilia nisi ut per ea de rebus cognitionem | |
| 913 habeamus, sicut in scientia, ita et in fide.</p> | |
| 914 <p title="II-II q. 1 a. 2 ad 3"><a name="38753"><span class= | |
| 915 "ref">[38753] IIª-IIae q. 1 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 916 dicendum quod visio patriae erit veritatis primae secundum quod in | |
| 917 se est, secundum illud I Ioan. III, <i>cum apparuerit, similes ei | |
| 918 erimus et videbimus eum sicuti est</i>. Et ideo visio illa erit non | |
| 919 per modum enuntiabilis, sed per modum simplicis intelligentiae. Sed | |
| 920 per fidem non apprehendimus veritatem primam sicut in se est. Unde | |
| 921 non est similis ratio.</p> | |
| 922 <br /> | |
| 923 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 924 <p title="II-II q. 1 a. 3 arg. 1"><a name="38754"><span class= | |
| 925 "ref">[38754] IIª-IIae q. 1 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 926 sic proceditur. Videtur quod fidei possit subesse falsum. Fides | |
| 927 enim condividitur spei et caritati. Sed spei potest aliquid subesse | |
| 928 falsum, multi enim sperant se habituros vitam aeternam qui non | |
| 929 habebunt. Similiter etiam et caritati, multi enim diliguntur | |
| 930 tanquam boni qui tamen boni non sunt. Ergo etiam fidei potest | |
| 931 aliquid subesse falsum.</p> | |
| 932 <p title="II-II q. 1 a. 3 arg. 2"><a name="38755"><span class= | |
| 933 "ref">[38755] IIª-IIae q. 1 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 934 Abraham credidit Christum nasciturum, secundum illud Ioan. VIII, | |
| 935 <i>Abraham, pater vester, exultavit ut videret diem meum</i>. Sed | |
| 936 post tempus Abrahae Deus poterat non incarnari, sola enim sua | |
| 937 voluntate carnem accepit, et ita esset falsum quod Abraham de | |
| 938 Christo credidit. Ergo fidei potest subesse falsum.</p> | |
| 939 <p title="II-II q. 1 a. 3 arg. 3"><a name="38756"><span class= | |
| 940 "ref">[38756] IIª-IIae q. 1 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 941 fides antiquorum fuit quod Christus esset nasciturus, et haec fides | |
| 942 duravit in multis usque ad praedicationem Evangelii. Sed Christo | |
| 943 iam nato, antequam praedicare inciperet, falsum erat Christum | |
| 944 nasciturum. Ergo fidei potest subesse falsum.</p> | |
| 945 <p title="II-II q. 1 a. 3 arg. 4"><a name="38757"><span class= | |
| 946 "ref">[38757] IIª-IIae q. 1 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 947 unum de pertinentibus ad fidem est ut aliquis credat sub sacramento | |
| 948 altaris verum corpus Christi contineri. Potest autem contingere, | |
| 949 quando non recte consecratur, quod non est ibi verum corpus | |
| 950 Christi, sed solum panis. Ergo fidei potest subesse falsum.</p> | |
| 951 <p title="II-II q. 1 a. 3 s. c."><a name="38758"><span class= | |
| 952 "ref">[38758] IIª-IIae q. 1 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 953 nulla virtus perficiens intellectum se habet ad falsum secundum | |
| 954 quod est malum intellectus, ut patet per philosophum, in VI Ethic. | |
| 955 Sed fides est quaedam virtus perficiens intellectum, ut infra | |
| 956 patebit. Ergo ei non potest subesse falsum.</p> | |
| 957 <p title="II-II q. 1 a. 3 co."><a name="38759"><span class= | |
| 958 "ref">[38759] IIª-IIae q. 1 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 959 dicendum quod nihil subest alicui potentiae vel habitui aut etiam | |
| 960 actui, nisi mediante ratione formali obiecti, sicut color videri | |
| 961 non potest nisi per lucem, et conclusio sciri non potest nisi per | |
| 962 medium demonstrationis. Dictum est autem quod ratio formalis | |
| 963 obiecti fidei est veritas prima. Unde nihil potest cadere sub fide | |
| 964 nisi inquantum stat sub veritate prima. Sub qua nullum falsum stare | |
| 965 potest, sicut nec non ens sub ente, nec malum sub bonitate. Unde | |
| 966 relinquitur quod fidei non potest subesse aliquod falsum.</p> | |
| 967 <p title="II-II q. 1 a. 3 ad 1"><a name="38760"><span class= | |
| 968 "ref">[38760] IIª-IIae q. 1 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 969 ergo dicendum quod, quia verum est bonum intellectus, non autem est | |
| 970 bonum appetitivae virtutis, ideo omnes virtutes quae perficiunt | |
| 971 intellectum excludunt totaliter falsum, quia de ratione virtutis | |
| 972 est quod se habeat solum ad bonum. Virtutes autem perficientes | |
| 973 partem appetitivam non excludunt totaliter falsum, potest enim | |
| 974 aliquis secundum iustitiam aut temperantiam agere aliquam falsam | |
| 975 opinionem habens de eo circa quod agit. Et ita, cum fides perficiat | |
| 976 intellectum, spes autem et caritas appetitivam partem, non est | |
| 977 similis ratio de eis. Et tamen neque etiam spei subest falsum. Non | |
| 978 enim aliquis sperat se habiturum vitam aeternam secundum propriam | |
| 979 potestatem (hoc enim esset praesumptionis), sed secundum auxilium | |
| 980 gratiae, in qua si perseveraverit, omnino infallibiliter vitam | |
| 981 aeternam consequetur. Similiter etiam ad caritatem pertinet | |
| 982 diligere Deum in quocumque fuerit. Unde non refert ad caritatem | |
| 983 utrum in isto sit Deus qui propter Deum diligitur.</p> | |
| 984 <p title="II-II q. 1 a. 3 ad 2"><a name="38761"><span class= | |
| 985 "ref">[38761] IIª-IIae q. 1 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 986 dicendum quod Deum non incarnari, secundum se consideratum, fuit | |
| 987 possibile etiam post tempus Abrahae. Sed secundum quod cadit sub | |
| 988 praescientia divina, habet quandam necessitatem infallibilitatis, | |
| 989 ut in primo dictum est. Et hoc modo cadit sub fide. Unde prout | |
| 990 cadit sub fide, non potest esse falsum.</p> | |
| 991 <p title="II-II q. 1 a. 3 ad 3"><a name="38762"><span class= | |
| 992 "ref">[38762] IIª-IIae q. 1 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 993 dicendum quod hoc ad fidem credentis pertinebat post Christi | |
| 994 nativitatem quod crederet eum quandoque nasci. Sed illa | |
| 995 determinatio temporis, in qua decipiebatur, non erat ex fide, sed | |
| 996 ex coniectura humana. Possibile est enim hominem fidelem ex | |
| 997 coniectura humana falsum aliquid aestimare. Sed quod ex fide falsum | |
| 998 aestimet, hoc est impossibile.</p> | |
| 999 <p title="II-II q. 1 a. 3 ad 4"><a name="38763"><span class= | |
| 1000 "ref">[38763] IIª-IIae q. 1 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1001 dicendum quod fides credentis non refertur ad has species panis vel | |
| 1002 illas, sed ad hoc quod verum corpus Christi sit sub speciebus panis | |
| 1003 sensibilis quando recte fuerit consecratum. Unde si non sit recte | |
| 1004 consecratum, fidei non suberit propter hoc falsum.</p> | |
| 1005 <br /> | |
| 1006 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1007 <p title="II-II q. 1 a. 4 arg. 1"><a name="38764"><span class= | |
| 1008 "ref">[38764] IIª-IIae q. 1 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1009 sic proceditur. Videtur quod obiectum fidei sit aliquid visum. | |
| 1010 Dicit enim dominus Thomae, Ioan. XX, <i>quia vidisti me, | |
| 1011 credidisti</i>. Ergo et de eodem est visio et fides.</p> | |
| 1012 <p title="II-II q. 1 a. 4 arg. 2"><a name="38765"><span class= | |
| 1013 "ref">[38765] IIª-IIae q. 1 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1014 apostolus, I ad Cor. XIII, dicit, <i>videmus nunc per speculum in | |
| 1015 aenigmate</i>. Et loquitur de cognitione fidei. Ergo id quod | |
| 1016 creditur videtur.</p> | |
| 1017 <p title="II-II q. 1 a. 4 arg. 3"><a name="38766"><span class= | |
| 1018 "ref">[38766] IIª-IIae q. 1 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1019 fides est quoddam spirituale lumen. Sed quolibet lumine aliquid | |
| 1020 videtur. Ergo fides est de rebus visis.</p> | |
| 1021 <p title="II-II q. 1 a. 4 arg. 4"><a name="38767"><span class= | |
| 1022 "ref">[38767] IIª-IIae q. 1 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1023 quilibet sensus visus nominatur, ut Augustinus dicit, in libro de | |
| 1024 Verb. Dom. Sed fides est de auditis, secundum illud ad Rom. X, | |
| 1025 fides ex auditu. Ergo fides est de rebus visis.</p> | |
| 1026 <p title="II-II q. 1 a. 4 s. c."><a name="38768"><span class= | |
| 1027 "ref">[38768] IIª-IIae q. 1 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1028 est quod apostolus dicit, ad Heb. XI, quod <i>fides est argumentum | |
| 1029 non apparentium</i>.</p> | |
| 1030 <p title="II-II q. 1 a. 4 co."><a name="38769"><span class= | |
| 1031 "ref">[38769] IIª-IIae q. 1 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1032 dicendum quod fides importat assensum intellectus ad id quod | |
| 1033 creditur. Assentit autem alicui intellectus dupliciter. Uno modo, | |
| 1034 quia ad hoc movetur ab ipso obiecto, quod est vel per seipsum | |
| 1035 cognitum, sicut patet in principiis primis, quorum est intellectus; | |
| 1036 vel est per aliud cognitum, sicut patet de conclusionibus, quarum | |
| 1037 est scientia. Alio modo intellectus assentit alicui non quia | |
| 1038 sufficienter moveatur ab obiecto proprio, sed per quandam | |
| 1039 electionem voluntarie declinans in unam partem magis quam in aliam. | |
| 1040 Et si quidem hoc fit cum dubitatione et formidine alterius partis, | |
| 1041 erit opinio, si autem fit cum certitudine absque tali formidine, | |
| 1042 erit fides. Illa autem videri dicuntur quae per seipsa movent | |
| 1043 intellectum nostrum vel sensum ad sui cognitionem. Unde manifestum | |
| 1044 est quod nec fides nec opinio potest esse de visis aut secundum | |
| 1045 sensum aut secundum intellectum.</p> | |
| 1046 <p title="II-II q. 1 a. 4 ad 1"><a name="38770"><span class= | |
| 1047 "ref">[38770] IIª-IIae q. 1 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1048 ergo dicendum quod <i>Thomas aliud vidit et aliud credidit. Hominem | |
| 1049 vidit et Deum credens confessus est, cum dixit, dominus meus et | |
| 1050 Deus meus</i>.</p> | |
| 1051 <p title="II-II q. 1 a. 4 ad 2"><a name="38771"><span class= | |
| 1052 "ref">[38771] IIª-IIae q. 1 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1053 dicendum quod ea quae subsunt fidei dupliciter considerari possunt. | |
| 1054 Uno modo, in speciali, et sic non possunt esse simul visa et | |
| 1055 credita, sicut dictum est. Alio modo, in generali, scilicet sub | |
| 1056 communi ratione credibilis. Et sic sunt visa ab eo qui credit, non | |
| 1057 enim crederet nisi videret ea esse credenda, vel propter evidentiam | |
| 1058 signorum vel propter aliquid huiusmodi.</p> | |
| 1059 <p title="II-II q. 1 a. 4 ad 3"><a name="38772"><span class= | |
| 1060 "ref">[38772] IIª-IIae q. 1 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1061 dicendum quod lumen fidei facit videre ea quae creduntur. Sicut | |
| 1062 enim per alios habitus virtutum homo videt illud quod est sibi | |
| 1063 conveniens secundum habitum illum, ita etiam per habitum fidei | |
| 1064 inclinatur mens hominis ad assentiendum his quae conveniunt rectae | |
| 1065 fidei et non aliis.</p> | |
| 1066 <p title="II-II q. 1 a. 4 ad 4"><a name="38773"><span class= | |
| 1067 "ref">[38773] IIª-IIae q. 1 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1068 dicendum quod auditus est verborum significantium ea quae sunt | |
| 1069 fidei, non autem est ipsarum rerum de quibus est fides. Et sic non | |
| 1070 oportet ut huiusmodi res sint visae.</p> | |
| 1071 <br /> | |
| 1072 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1073 <p title="II-II q. 1 a. 5 arg. 1"><a name="38774"><span class= | |
| 1074 "ref">[38774] IIª-IIae q. 1 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1075 sic proceditur. Videtur quod ea quae sunt fidei possint esse scita. | |
| 1076 Ea enim quae non sciuntur videntur esse ignorata, quia ignorantia | |
| 1077 scientiae opponitur. Sed ea quae sunt fidei non sunt ignorata, | |
| 1078 horum enim ignorantia ad infidelitatem pertinet, secundum illud I | |
| 1079 ad Tim. I, <i>ignorans feci in incredulitate mea</i>. Ergo ea quae | |
| 1080 sunt fidei possunt esse scita.</p> | |
| 1081 <p title="II-II q. 1 a. 5 arg. 2"><a name="38775"><span class= | |
| 1082 "ref">[38775] IIª-IIae q. 1 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1083 scientia per rationes acquiritur. Sed ad ea quae sunt fidei a | |
| 1084 sacris auctoribus rationes inducuntur. Ergo ea quae sunt fidei | |
| 1085 possunt esse scita.</p> | |
| 1086 <p title="II-II q. 1 a. 5 arg. 3"><a name="38776"><span class= | |
| 1087 "ref">[38776] IIª-IIae q. 1 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1088 ea quae demonstrative probantur sunt scita, quia demonstratio est | |
| 1089 syllogismus faciens scire. Sed quaedam quae in fide continentur | |
| 1090 sunt demonstrative probata a philosophis, sicut Deum esse, et Deum | |
| 1091 esse unum, et alia huiusmodi. Ergo ea quae sunt fidei possunt esse | |
| 1092 scita.</p> | |
| 1093 <p title="II-II q. 1 a. 5 arg. 4"><a name="38777"><span class= | |
| 1094 "ref">[38777] IIª-IIae q. 1 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1095 opinio plus distat a scientia quam fides, cum fides dicatur esse | |
| 1096 media inter opinionem et scientiam. Sed opinio et scientia possunt | |
| 1097 esse aliquo modo de eodem, ut dicitur in I Poster. Ergo etiam fides | |
| 1098 et scientia.</p> | |
| 1099 <p title="II-II q. 1 a. 5 s. c."><a name="38778"><span class= | |
| 1100 "ref">[38778] IIª-IIae q. 1 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1101 est quod Gregorius dicit, quod <i>apparentia non habent fidem, sed | |
| 1102 agnitionem</i>. Ea ergo de quibus est fides agnitionem non habent. | |
| 1103 Sed ea quae sunt scita habent agnitionem. Ergo de his quae sunt | |
| 1104 scita non potest esse fides.</p> | |
| 1105 <p title="II-II q. 1 a. 5 co."><a name="38779"><span class= | |
| 1106 "ref">[38779] IIª-IIae q. 1 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1107 dicendum quod omnis scientia habetur per aliqua principia per se | |
| 1108 nota, et per consequens visa. Et ideo oportet quaecumque sunt scita | |
| 1109 aliquo modo esse visa. Non autem est possibile quod idem ab eodem | |
| 1110 sit creditum et visum, sicut supra dictum est. Unde etiam | |
| 1111 impossibile est quod ab eodem idem sit scitum et creditum. Potest | |
| 1112 tamen contingere ut id quod est visum vel scitum ab uno, sit | |
| 1113 creditum ab alio. Ea enim quae de Trinitate credimus nos visuros | |
| 1114 speramus, secundum illud I ad Cor. XIII, <i>videmus nunc per | |
| 1115 speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem</i>, quam quidem | |
| 1116 visionem iam Angeli habent, unde quod nos credimus illi vident. Et | |
| 1117 similiter potest contingere ut id quod est visum vel scitum ab uno | |
| 1118 homine, etiam in statu viae, sit ab alio creditum, qui hoc | |
| 1119 demonstrative non novit. Id tamen quod communiter omnibus hominibus | |
| 1120 proponitur ut credendum est communiter non scitum. Et ista sunt | |
| 1121 quae simpliciter fidei subsunt. Et ideo fides et scientia non sunt | |
| 1122 de eodem.</p> | |
| 1123 <p title="II-II q. 1 a. 5 ad 1"><a name="38780"><span class= | |
| 1124 "ref">[38780] IIª-IIae q. 1 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1125 ergo dicendum quod infideles eorum quae sunt fidei ignorantiam | |
| 1126 habent, quia nec vident aut sciunt ea in seipsis, nec cognoscunt ea | |
| 1127 esse credibilia. Sed per hunc modum fideles habent eorum notitiam, | |
| 1128 non quasi demonstrative, sed inquantum per lumen fidei videntur | |
| 1129 esse credenda, ut dictum est.</p> | |
| 1130 <p title="II-II q. 1 a. 5 ad 2"><a name="38781"><span class= | |
| 1131 "ref">[38781] IIª-IIae q. 1 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1132 dicendum quod rationes quae inducuntur a sanctis ad probandum ea | |
| 1133 quae sunt fidei non sunt demonstrativae, sed persuasiones quaedam | |
| 1134 manifestantes non esse impossibile quod in fide proponitur. Vel | |
| 1135 procedunt ex principiis fidei, scilicet ex auctoritatibus sacrae | |
| 1136 Scripturae, sicut Dionysius dicit, II cap. de Div. Nom. Ex his | |
| 1137 autem principiis ita probatur aliquid apud fideles sicut etiam ex | |
| 1138 principiis naturaliter notis probatur aliquid apud omnes. Unde | |
| 1139 etiam theologia scientia est, ut in principio operis dictum | |
| 1140 est.</p> | |
| 1141 <p title="II-II q. 1 a. 5 ad 3"><a name="38782"><span class= | |
| 1142 "ref">[38782] IIª-IIae q. 1 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1143 dicendum quod ea quae demonstrative probari possunt inter credenda | |
| 1144 numerantur, non quia de ipsis sit simpliciter fides apud omnes, sed | |
| 1145 quia praeexiguntur ad ea quae sunt fidei, et oportet ea saltem per | |
| 1146 fidem praesupponi ab his qui horum demonstrationem non habent.</p> | |
| 1147 <p title="II-II q. 1 a. 5 ad 4"><a name="38783"><span class= | |
| 1148 "ref">[38783] IIª-IIae q. 1 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1149 dicendum quod, sicut philosophus ibidem dicit, a diversis hominibus | |
| 1150 de eodem omnino potest haberi scientia et opinio, sicut et nunc | |
| 1151 dictum est de scientia et fide. Sed ab uno et eodem potest quidem | |
| 1152 haberi fides et scientia de eodem secundum quid, scilicet subiecto, | |
| 1153 sed non secundum idem, potest enim esse quod de una et eadem re | |
| 1154 aliquis aliquid sciat et aliquid aliud opinetur; et similiter de | |
| 1155 Deo potest aliquis demonstrative scire quod sit unus, et credere | |
| 1156 quod sit trinus. Sed de eodem secundum idem non potest esse simul | |
| 1157 in uno homine scientia nec cum opinione nec cum fide, alia tamen et | |
| 1158 alia ratione. Scientia enim cum opinione simul esse non potest | |
| 1159 simpliciter de eodem, quia de ratione scientiae est quod id quod | |
| 1160 scitur existimetur esse impossibile aliter se habere; de ratione | |
| 1161 autem opinionis est quod id quod quis existimat, existimet | |
| 1162 possibile aliter se habere. Sed id quod fide tenetur, propter fidei | |
| 1163 certitudinem, existimatur etiam impossibile aliter se habere, sed | |
| 1164 ea ratione non potest simul idem et secundum idem esse scitum et | |
| 1165 creditum, quia scitum est visum et creditum est non visum, ut | |
| 1166 dictum est.</p> | |
| 1167 <br /> | |
| 1168 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1169 <p title="II-II q. 1 a. 6 arg. 1"><a name="38784"><span class= | |
| 1170 "ref">[38784] IIª-IIae q. 1 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1171 sic proceditur. Videtur quod credibilia non sint per certos | |
| 1172 articulos distinguenda. Eorum enim omnium quae in sacra Scriptura | |
| 1173 continentur est fides habenda. Sed illa non possunt reduci ad | |
| 1174 aliquem certum numerum, propter sui multitudinem. Ergo superfluum | |
| 1175 videtur articulos fidei distinguere.</p> | |
| 1176 <p title="II-II q. 1 a. 6 arg. 2"><a name="38785"><span class= | |
| 1177 "ref">[38785] IIª-IIae q. 1 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1178 materialis distinctio, cum in infinitum fieri possit, est ab arte | |
| 1179 praetermittenda. Sed formalis ratio obiecti credibilis est una et | |
| 1180 indivisibilis, ut supra dictum est, scilicet veritas prima, et sic | |
| 1181 secundum rationem formalem credibilia distingui non possunt. Ergo | |
| 1182 praetermittenda est credibilium materialis distinctio per | |
| 1183 articulos.</p> | |
| 1184 <p title="II-II q. 1 a. 6 arg. 3"><a name="38786"><span class= | |
| 1185 "ref">[38786] IIª-IIae q. 1 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1186 sicut a quibusdam dicitur, <i>articulus est indivisibilis veritas | |
| 1187 de Deo arctans nos ad credendum</i>. Sed credere est voluntarium, | |
| 1188 quia, sicut Augustinus dicit, nullus credit nisi volens. Ergo | |
| 1189 videtur quod inconvenienter distinguantur credibilia per | |
| 1190 articulos.</p> | |
| 1191 <p title="II-II q. 1 a. 6 s. c."><a name="38787"><span class= | |
| 1192 "ref">[38787] IIª-IIae q. 1 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1193 est quod Isidorus dicit, <i>articulus est perceptio divinae | |
| 1194 veritatis tendens in ipsam</i>. Sed perceptio divinae veritatis | |
| 1195 competit nobis secundum distinctionem quandam, quae enim in Deo | |
| 1196 unum sunt in nostro intellectu multiplicantur. Ergo credibilia | |
| 1197 debent per articulos distingui.</p> | |
| 1198 <p title="II-II q. 1 a. 6 co."><a name="38788"><span class= | |
| 1199 "ref">[38788] IIª-IIae q. 1 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1200 dicendum quod nomen articuli ex Graeco videtur esse derivatum. | |
| 1201 Arthron enim in Graeco, quod in Latino articulus dicitur, | |
| 1202 significat quandam coaptationem aliquarum partium distinctarum. Et | |
| 1203 ideo particulae corporis sibi invicem coaptatae dicuntur membrorum | |
| 1204 articuli. Et similiter in grammatica apud Graecos dicuntur articuli | |
| 1205 quaedam partes orationis coaptatae aliis dictionibus ad exprimendum | |
| 1206 earum genus, numerum vel casum. Et similiter in rhetorica articuli | |
| 1207 dicuntur quaedam partium coaptationes, dicit enim Tullius, in IV | |
| 1208 Rhet., quod <i>articulus dicitur cum singula verba intervallis | |
| 1209 distinguuntur caesa oratione, hoc modo, acrimonia, voce, vultu | |
| 1210 adversarios perterruisti</i>. Unde et credibilia fidei Christianae | |
| 1211 dicuntur per articulos distingui inquantum in quasdam partes | |
| 1212 dividuntur habentes aliquam coaptationem ad invicem. Est autem | |
| 1213 obiectum fidei aliquid non visum circa divina, ut supra dictum est. | |
| 1214 Et ideo ubi occurrit aliquid speciali ratione non visum, ibi est | |
| 1215 specialis articulus, ubi autem multa secundum eandem rationem sunt | |
| 1216 incognita, ibi non sunt articuli distinguendi. Sicut aliam | |
| 1217 difficultatem habet ad videndum quod Deus sit passus, et aliam quod | |
| 1218 mortuus resurrexerit, et ideo distinguitur articulus resurrectionis | |
| 1219 ab articulo passionis. Sed quod sit passus, mortuus et sepultus, | |
| 1220 unam et eandem difficultatem habent, ita quod, uno suscepto, non | |
| 1221 est difficile alia suscipere, et propter hoc omnia haec pertinent | |
| 1222 ad unum articulum.</p> | |
| 1223 <p title="II-II q. 1 a. 6 ad 1"><a name="38789"><span class= | |
| 1224 "ref">[38789] IIª-IIae q. 1 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1225 ergo dicendum quod aliqua sunt credibilia de quibus est fides | |
| 1226 secundum se; aliqua vero sunt credibilia de quibus non est fides | |
| 1227 secundum se, sed solum in ordine ad alia, sicut etiam in aliis | |
| 1228 scientiis quaedam proponuntur ut per se intenta, et quaedam ad | |
| 1229 manifestationem aliorum. Quia vero fides principaliter est de his | |
| 1230 quae videnda speramus in patria, secundum illud Heb. XI, <i>fides | |
| 1231 est substantia sperandarum rerum</i>; ideo per se ad fidem | |
| 1232 pertinent illa quae directe nos ordinant ad vitam aeternam, sicut | |
| 1233 sunt tres personae, omnipotentia Dei, mysterium incarnationis | |
| 1234 Christi, et alia huiusmodi. Et secundum ista distinguuntur articuli | |
| 1235 fidei. Quaedam vero proponuntur in sacra Scriptura ut credenda non | |
| 1236 quasi principaliter intenta, sed ad praedictorum manifestationem, | |
| 1237 sicut quod Abraham habuit duos filios, quod ad tactum ossium | |
| 1238 Elisaei suscitatus est mortuus, et alia huiusmodi, quae narrantur | |
| 1239 in sacra Scriptura in ordine ad manifestationem divinae maiestatis | |
| 1240 vel incarnationis Christi. Et secundum talia non oportet articulos | |
| 1241 distinguere.</p> | |
| 1242 <p title="II-II q. 1 a. 6 ad 2"><a name="38790"><span class= | |
| 1243 "ref">[38790] IIª-IIae q. 1 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1244 dicendum quod ratio formalis obiecti fidei potest accipi | |
| 1245 dupliciter. Uno modo, ex parte ipsius rei creditae. Et sic ratio | |
| 1246 formalis omnium credibilium est una, scilicet veritas prima. Et ex | |
| 1247 hac parte articuli non distinguuntur. Alio modo potest accipi | |
| 1248 formalis ratio credibilium ex parte nostra. Et sic ratio formalis | |
| 1249 credibilis est ut sit non visum. Et ex hac parte articuli fidei | |
| 1250 distinguuntur, ut visum est.</p> | |
| 1251 <p title="II-II q. 1 a. 6 ad 3"><a name="38791"><span class= | |
| 1252 "ref">[38791] IIª-IIae q. 1 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1253 dicendum quod illa definitio datur de articulo magis secundum | |
| 1254 quandam etymologiam nominis prout habet derivationem Latinam, quam | |
| 1255 secundum eius veram significationem prout a Graeco derivatur. Unde | |
| 1256 non est magni ponderis. Potest tamen dici quod, licet ad credendum | |
| 1257 necessitate coactionis nullus arctetur, cum credere sit | |
| 1258 voluntarium; arctatur tamen necessitate finis, quia <i>accedentem | |
| 1259 ad Deum oportet credere, et sine fide impossibile est placere | |
| 1260 Deo</i>, ut apostolus dicit, Heb. XI.</p> | |
| 1261 <br /> | |
| 1262 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1263 <p title="II-II q. 1 a. 7 arg. 1"><a name="38792"><span class= | |
| 1264 "ref">[38792] IIª-IIae q. 1 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 1265 sic proceditur. Videtur quod articuli fidei non creverint secundum | |
| 1266 temporum successionem. Quia, ut apostolus dicit, ad Heb. XI, | |
| 1267 <i>fides est substantia sperandarum rerum</i>. Sed omni tempore | |
| 1268 sunt eadem speranda. Ergo omni tempore sunt eadem credenda.</p> | |
| 1269 <p title="II-II q. 1 a. 7 arg. 2"><a name="38793"><span class= | |
| 1270 "ref">[38793] IIª-IIae q. 1 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1271 in scientiis humanitus ordinatis per successionem temporum | |
| 1272 augmentum factum est propter defectum cognitionis in primis qui | |
| 1273 scientias invenerunt, ut patet per philosophum, in II Metaphys. Sed | |
| 1274 doctrina fidei non est inventa humanitus, sed tradita a Deo. Dei | |
| 1275 enim donum est, ut dicitur Ephes. II. Cum igitur in Deum nullus | |
| 1276 defectus scientiae cadat, videtur quod a principio cognitio | |
| 1277 credibilium fuerit perfecta, et quod non creverit secundum | |
| 1278 successionem temporum.</p> | |
| 1279 <p title="II-II q. 1 a. 7 arg. 3"><a name="38794"><span class= | |
| 1280 "ref">[38794] IIª-IIae q. 1 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1281 operatio gratiae non minus ordinate procedit quam operatio naturae. | |
| 1282 Sed natura semper initium sumit a perfectis ut Boetius dicit, in | |
| 1283 libro de Consol. Ergo etiam videtur quod operatio gratiae a | |
| 1284 perfectis initium sumpserit, ita quod illi qui primo tradiderunt | |
| 1285 fidem perfectissime eam cognoverunt.</p> | |
| 1286 <p title="II-II q. 1 a. 7 arg. 4"><a name="38795"><span class= | |
| 1287 "ref">[38795] IIª-IIae q. 1 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1288 sicut per apostolos ad nos fides Christi pervenit, ita etiam in | |
| 1289 veteri testamento per priores patres ad posteriores devenit | |
| 1290 cognitio fidei, secundum illud Deut. XXXII, <i>interroga patrem | |
| 1291 tuum et annuntiabit tibi</i>. Sed apostoli plenissime fuerunt | |
| 1292 instructi de mysteriis, acceperunt enim, <i>sicut tempore prius, | |
| 1293 ita et ceteris abundantius</i>, ut dicit Glossa, super illud Rom. | |
| 1294 VIII, <i>nos ipsi primitias spiritus habentes</i>. Ergo videtur | |
| 1295 quod cognitio credibilium non creverit per temporum | |
| 1296 successionem.</p> | |
| 1297 <p title="II-II q. 1 a. 7 s. c."><a name="38796"><span class= | |
| 1298 "ref">[38796] IIª-IIae q. 1 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1299 est quod Gregorius dicit, quod <i>secundum incrementa temporum | |
| 1300 crevit scientia sanctorum patrum, et quanto viciniores adventui | |
| 1301 salvatoris fuerunt, tanto sacramenta salutis plenius | |
| 1302 perceperunt</i>.</p> | |
| 1303 <p title="II-II q. 1 a. 7 co."><a name="38797"><span class= | |
| 1304 "ref">[38797] IIª-IIae q. 1 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1305 dicendum quod ita se habent in doctrina fidei articuli fidei sicut | |
| 1306 principia per se nota in doctrina quae per rationem naturalem | |
| 1307 habetur. In quibus principiis ordo quidam invenitur, ut quaedam in | |
| 1308 aliis implicite contineantur, sicut omnia principia reducuntur ad | |
| 1309 hoc sicut ad primum, <i>impossibile est simul affirmare et | |
| 1310 negare</i>, ut patet per philosophum, in IV Metaphys. Et similiter | |
| 1311 omnes articuli implicite continentur in aliquibus primis | |
| 1312 credibilibus, scilicet ut credatur Deus esse et providentiam habere | |
| 1313 circa hominum salutem, secundum illud ad Heb. XI, <i>accedentem ad | |
| 1314 Deum oportet credere quia est, et quod inquirentibus se remunerator | |
| 1315 sit</i>. In esse enim divino includuntur omnia quae credimus in Deo | |
| 1316 aeternaliter existere, in quibus nostra beatitudo consistit, in | |
| 1317 fide autem providentiae includuntur omnia quae temporaliter a Deo | |
| 1318 dispensantur ad hominum salutem, quae sunt via in beatitudinem. Et | |
| 1319 per hunc etiam modum aliorum subsequentium articulorum quidam in | |
| 1320 aliis continentur, sicut in fide redemptionis humanae implicite | |
| 1321 continetur et incarnatio Christi et eius passio et omnia huiusmodi. | |
| 1322 Sic igitur dicendum est quod, quantum ad substantiam articulorum | |
| 1323 fidei, non est factum eorum augmentum per temporum successionem, | |
| 1324 quia quaecumque posteriores crediderunt continebantur in fide | |
| 1325 praecedentium patrum, licet implicite. Sed quantum ad | |
| 1326 explicationem, crevit numerus articulorum, quia quaedam explicite | |
| 1327 cognita sunt a posterioribus quae a prioribus non cognoscebantur | |
| 1328 explicite. Unde dominus Moysi dicit, Exod. VI, <i>ego sum Deus | |
| 1329 Abraham, Deus Isaac, Deus Iacob, et nomen meum Adonai non indicavi | |
| 1330 eis</i>. Et David dicit, <i>super senes intellexi</i>. Et apostolus | |
| 1331 dicit, ad Ephes. III, <i>aliis generationibus non est agnitum | |
| 1332 mysterium Christi sicut nunc revelatum est sanctis apostolis eius | |
| 1333 et prophetis</i>.</p> | |
| 1334 <p title="II-II q. 1 a. 7 ad 1"><a name="38798"><span class= | |
| 1335 "ref">[38798] IIª-IIae q. 1 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1336 ergo dicendum quod semper fuerunt eadem speranda apud omnes. Quia | |
| 1337 tamen ad haec speranda homines non pervenerunt nisi per Christum, | |
| 1338 quanto a Christo fuerunt remotiores secundum tempus, tanto a | |
| 1339 consecutione sperandorum longinquiores, unde apostolus dicit, ad | |
| 1340 Heb. XI, <i>iuxta fidem defuncti sunt omnes isti, non acceptis | |
| 1341 repromissionibus, sed a longe eas respicientes</i>. Quanto autem | |
| 1342 aliquid a longinquioribus videtur, tanto minus distincte videtur. | |
| 1343 Et ideo bona speranda distinctius cognoverunt qui fuerunt adventui | |
| 1344 Christi vicini.</p> | |
| 1345 <p title="II-II q. 1 a. 7 ad 2"><a name="38799"><span class= | |
| 1346 "ref">[38799] IIª-IIae q. 1 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1347 dicendum quod profectus cognitionis dupliciter contingit. Uno modo, | |
| 1348 ex parte docentis, qui in cognitione proficit, sive unus sive | |
| 1349 plures, per temporum successionem. Et ista est ratio augmenti in | |
| 1350 scientiis per rationem humanam inventis. Alio modo, ex parte | |
| 1351 addiscentis, sicut magister qui novit totam artem non statim a | |
| 1352 principio tradit eam discipulo, quia capere non posset, sed | |
| 1353 paulatim, condescendens eius capacitati. Et hac ratione profecerunt | |
| 1354 homines in cognitione fidei per temporum successionem. Unde | |
| 1355 apostolus, ad Gal. III, comparat statum veteris testamenti | |
| 1356 pueritiae.</p> | |
| 1357 <p title="II-II q. 1 a. 7 ad 3"><a name="38800"><span class= | |
| 1358 "ref">[38800] IIª-IIae q. 1 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1359 dicendum quod ad generationem naturalem duae causae praeexiguntur, | |
| 1360 scilicet agens et materia. Secundum igitur ordinem causae agentis, | |
| 1361 naturaliter prius est quod est perfectius, et sic natura a | |
| 1362 perfectis sumit exordium, quia imperfecta non ducuntur ad | |
| 1363 perfectionem nisi per aliqua perfecta praeexistentia. Secundum vero | |
| 1364 ordinem causae materialis, prius est quod est imperfectius, et | |
| 1365 secundum hoc natura procedit ab imperfecto ad perfectum. In | |
| 1366 manifestatione autem fidei Deus est sicut agens, qui habet | |
| 1367 perfectam scientiam ab aeterno, homo autem est sicut materia | |
| 1368 recipiens influxum Dei agentis. Et ideo oportuit quod ab | |
| 1369 imperfectis ad perfectum procederet cognitio fidei in hominibus. Et | |
| 1370 licet in hominibus quidam se habuerint per modum causae agentis, | |
| 1371 quia fuerunt fidei doctores; tamen <i>manifestatio spiritus datur | |
| 1372 talibus ad utilitatem communem</i>, ut dicitur I ad Cor. XII. Et | |
| 1373 ideo tantum dabatur patribus qui erant instructores fidei de | |
| 1374 cognitione fidei, quantum oportebat pro tempore illo populo tradi | |
| 1375 vel nude vel in figura.</p> | |
| 1376 <p title="II-II q. 1 a. 7 ad 4"><a name="38801"><span class= | |
| 1377 "ref">[38801] IIª-IIae q. 1 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1378 dicendum quod ultima consummatio gratiae facta est per Christum, | |
| 1379 unde et tempus eius dicitur tempus plenitudinis, ad Gal. IV. Et | |
| 1380 ideo illi qui fuerunt propinquiores Christo vel ante, sicut Ioannes | |
| 1381 Baptista, vel post, sicut apostoli, plenius mysteria fidei | |
| 1382 cognoverunt. Quia et circa statum hominis hoc videmus, quod | |
| 1383 perfectio est in iuventute, et tanto habet homo perfectiorem statum | |
| 1384 vel ante vel post, quanto est iuventuti propinquior.</p> | |
| 1385 <br /> | |
| 1386 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1387 <p title="II-II q. 1 a. 8 arg. 1"><a name="38802"><span class= | |
| 1388 "ref">[38802] IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 1389 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter articuli fidei | |
| 1390 enumerentur. Ea enim quae possunt ratione demonstrativa sciri non | |
| 1391 pertinent ad fidem ut apud omnes sint credibilia, sicut supra | |
| 1392 dictum est. Sed Deum esse unum potest esse scitum per | |
| 1393 demonstrationem, unde et philosophus hoc in XII Metaphys. probat, | |
| 1394 et multi alii philosophi ad hoc demonstrationes induxerunt. Ergo | |
| 1395 Deum esse unum non debet poni unus articulus fidei.</p> | |
| 1396 <p title="II-II q. 1 a. 8 arg. 2"><a name="38803"><span class= | |
| 1397 "ref">[38803] IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1398 sicut de necessitate fidei est quod credamus Deum omnipotentem, ita | |
| 1399 etiam quod credamus eum omnia scientem et omnibus providentem; et | |
| 1400 circa utrumque eorum aliqui erraverunt. Debuit ergo inter articulos | |
| 1401 fidei fieri mentio de sapientia et providentia divina, sicut et de | |
| 1402 omnipotentia.</p> | |
| 1403 <p title="II-II q. 1 a. 8 arg. 3"><a name="38804"><span class= | |
| 1404 "ref">[38804] IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1405 eadem est notitia patris et filii, secundum illud Ioan. XIV, <i>qui | |
| 1406 videt me videt et patrem</i>. Ergo unus tantum articulus debet esse | |
| 1407 de patre et filio; et, eadem ratione, de spiritu sancto.</p> | |
| 1408 <p title="II-II q. 1 a. 8 arg. 4"><a name="38805"><span class= | |
| 1409 "ref">[38805] IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1410 persona patris non est minor quam filii et spiritus sancti. Sed | |
| 1411 plures articuli ponuntur circa personam spiritus sancti, et | |
| 1412 similiter circa personam filii. Ergo plures articuli debent poni | |
| 1413 circa personam patris.</p> | |
| 1414 <p title="II-II q. 1 a. 8 arg. 5"><a name="38806"><span class= | |
| 1415 "ref">[38806] IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1416 sicuti personae patris et personae spiritus sancti aliquid | |
| 1417 appropriatur, ita et personae filii secundum divinitatem. Sed in | |
| 1418 articulis ponitur aliquod opus appropriatum patri, scilicet opus | |
| 1419 creationis; et similiter aliquod opus appropriatum spiritui sancto, | |
| 1420 scilicet quod locutus est per prophetas. Ergo etiam inter articulos | |
| 1421 fidei debet aliquod opus appropriari filio secundum | |
| 1422 divinitatem.</p> | |
| 1423 <p title="II-II q. 1 a. 8 arg. 6"><a name="38807"><span class= | |
| 1424 "ref">[38807] IIª-IIae q. 1 a. 8 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 1425 sacramentum Eucharistiae specialem habet difficultatem prae multis | |
| 1426 articulis. Ergo de ea debuit poni specialis articulus. Non videtur | |
| 1427 ergo quod articuli sufficienter enumerentur.</p> | |
| 1428 <p title="II-II q. 1 a. 8 s. c."><a name="38808"><span class= | |
| 1429 "ref">[38808] IIª-IIae q. 1 a. 8 s. c.</span></a> Sed in | |
| 1430 contrarium est auctoritas Ecclesiae sic enumerantis.</p> | |
| 1431 <p title="II-II q. 1 a. 8 co."><a name="38809"><span class= | |
| 1432 "ref">[38809] IIª-IIae q. 1 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1433 dicendum quod, sicut dictum est, illa per se pertinent ad fidem | |
| 1434 quorum visione in vita aeterna perfruemur, et per quae ducemur in | |
| 1435 vitam aeternam. Duo autem nobis ibi videnda proponuntur, scilicet | |
| 1436 occultum divinitatis, cuius visio nos beatos facit; et mysterium | |
| 1437 humanitatis Christi, per quem <i>in gloriam filiorum Dei accessum | |
| 1438 habemus</i>, ut dicitur ad Rom. V. Unde dicitur Ioan. XVII, <i>haec | |
| 1439 est vita aeterna, ut cognoscant te, Deum verum, et quem misisti | |
| 1440 Iesum Christum</i>. Et ideo prima distinctio credibilium est quod | |
| 1441 quaedam pertinent ad maiestatem divinitatis; quaedam vero pertinent | |
| 1442 ad mysterium humanitatis Christi, quod est pietatis sacramentum, ut | |
| 1443 dicitur I ad Tim. III. Circa maiestatem autem divinitatis tria | |
| 1444 nobis credenda proponuntur. Primo quidem, unitas divinitatis, et ad | |
| 1445 hoc pertinet primus articulus. Secundo, Trinitas personarum, et de | |
| 1446 hoc sunt tres articuli secundum tres personas. Tertio vero | |
| 1447 proponuntur nobis opera divinitatis propria. Quorum primum pertinet | |
| 1448 ad esse naturae, et sic proponitur nobis articulus creationis. | |
| 1449 Secundum vero pertinet ad esse gratiae, et sic proponuntur nobis | |
| 1450 sub uno articulo omnia pertinentia ad sanctificationem humanam. | |
| 1451 Tertium vero pertinet ad esse gloriae, et sic ponitur alius | |
| 1452 articulus de resurrectione carnis et de vita aeterna. Et ita sunt | |
| 1453 septem articuli ad divinitatem pertinentes. Similiter etiam circa | |
| 1454 humanitatem Christi ponuntur septem articuli. Quorum primus est de | |
| 1455 incarnatione sive de conceptione Christi; secundus de nativitate | |
| 1456 eius ex virgine; tertius de passione eius et morte et sepultura; | |
| 1457 quartus est de descensu ad Inferos; quintus est de resurrectione; | |
| 1458 sextus de ascensione; septimus de adventu ad iudicium. Et sic in | |
| 1459 universo sunt quatuordecim. Quidam tamen distinguunt duodecim | |
| 1460 articulos fidei, sex pertinentes ad divinitatem et sex pertinentes | |
| 1461 ad humanitatem. Tres enim articulos trium personarum comprehendunt | |
| 1462 sub uno, quia eadem est cognitio trium personarum. Articulum vero | |
| 1463 de opere glorificationis distinguunt in duos, scilicet in | |
| 1464 resurrectionem carnis et gloriam animae. Similiter articulum | |
| 1465 conceptionis et nativitatis coniungunt in unum.</p> | |
| 1466 <p title="II-II q. 1 a. 8 ad 1"><a name="38810"><span class= | |
| 1467 "ref">[38810] IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1468 ergo dicendum quod multa per fidem tenemus de Deo quae naturali | |
| 1469 ratione investigare philosophi non potuerunt, puta circa | |
| 1470 providentiam eius et omnipotentiam, et quod ipse solus sit | |
| 1471 colendus. Quae omnia continentur sub articulo unitatis Dei.</p> | |
| 1472 <p title="II-II q. 1 a. 8 ad 2"><a name="38811"><span class= | |
| 1473 "ref">[38811] IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1474 dicendum quod ipsum nomen divinitatis importat provisionem quandam, | |
| 1475 ut in primo libro dictum est. Potentia autem in habentibus | |
| 1476 intellectum non operatur nisi secundum voluntatem et cognitionem. | |
| 1477 Et ideo omnipotentia Dei includit quodammodo omnium scientiam et | |
| 1478 providentiam, non enim posset omnia quae vellet in istis | |
| 1479 inferioribus agere nisi ea cognosceret et eorum providentiam | |
| 1480 haberet.</p> | |
| 1481 <p title="II-II q. 1 a. 8 ad 3"><a name="38812"><span class= | |
| 1482 "ref">[38812] IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1483 dicendum quod patris et filii et spiritus sancti est una cognitio | |
| 1484 quantum ad unitatem essentiae, quae pertinet ad primum articulum. | |
| 1485 Quantum vero ad distinctionem personarum, quae est per relationes | |
| 1486 originis, quodammodo in cognitione patris includitur cognitio | |
| 1487 filii, non enim esset pater si filium non haberet, quorum nexus est | |
| 1488 spiritus sanctus. Et quantum ad hoc bene moti sunt qui posuerunt | |
| 1489 unum articulum trium personarum. Sed quia circa singulas personas | |
| 1490 sunt aliqua attendenda circa quae contingit esse errorem, quantum | |
| 1491 ad hoc de tribus personis possunt poni tres articuli. Arius enim | |
| 1492 credidit patrem omnipotentem et aeternum, sed non credidit filium | |
| 1493 coaequalem et consubstantialem patri, et ideo necessarium fuit | |
| 1494 apponere articulum de persona filii ad hoc determinandum. Et eadem | |
| 1495 ratione contra Macedonium necesse fuit ponere articulum tertium de | |
| 1496 persona spiritus sancti. Et similiter etiam conceptio Christi et | |
| 1497 nativitas, et etiam resurrectio et vita aeterna, secundum unam | |
| 1498 rationem possunt comprehendi sub uno articulo, inquantum ad unum | |
| 1499 ordinantur, et secundum aliam rationem possunt distingui, inquantum | |
| 1500 seorsum habent speciales difficultates.</p> | |
| 1501 <p title="II-II q. 1 a. 8 ad 4"><a name="38813"><span class= | |
| 1502 "ref">[38813] IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1503 dicendum quod filio et spiritui sancto convenit mitti ad | |
| 1504 sanctificandam creaturam, circa quod plura credenda occurrunt. Et | |
| 1505 ideo circa personam filii et spiritus sancti plures articuli | |
| 1506 multiplicantur quam circa personam patris, qui nunquam mittitur, ut | |
| 1507 in primo dictum est.</p> | |
| 1508 <p title="II-II q. 1 a. 8 ad 5"><a name="38814"><span class= | |
| 1509 "ref">[38814] IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1510 dicendum quod sanctificatio creaturae per gratiam et consummatio | |
| 1511 per gloriam fit etiam per donum caritatis, quod appropriatur | |
| 1512 spiritui sancto, et per donum sapientiae, quod appropriatur filio. | |
| 1513 Et ideo utrumque opus pertinet et ad filium et ad spiritum sanctum | |
| 1514 per appropriationem secundum rationes diversas.</p> | |
| 1515 <p title="II-II q. 1 a. 8 ad 6"><a name="38815"><span class= | |
| 1516 "ref">[38815] IIª-IIae q. 1 a. 8 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 1517 dicendum quod in sacramento Eucharistiae duo possunt considerari. | |
| 1518 Unum scilicet quod sacramentum est, et hoc habet eandem rationem | |
| 1519 cum aliis effectibus gratiae sanctificantis. Aliud est quod | |
| 1520 miraculose ibi corpus Christi continetur, et sic concluditur sub | |
| 1521 omnipotentia, sicut et omnia alia miracula, quae omnipotentiae | |
| 1522 attribuuntur.</p> | |
| 1523 <br /> | |
| 1524 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 1525 <p title="II-II q. 1 a. 9 arg. 1"><a name="38816"><span class= | |
| 1526 "ref">[38816] IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 1527 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter articuli fidei in | |
| 1528 symbolo ponantur. Sacra enim Scriptura est regula fidei, cui nec | |
| 1529 addere nec subtrahere licet, dicitur enim Deut. IV, <i>non addetis | |
| 1530 ad verbum quod vobis loquor, neque auferetis ab eo</i>. Ergo | |
| 1531 illicitum fuit aliquod symbolum constituere quasi regulam fidei, | |
| 1532 post sacram Scripturam editam.</p> | |
| 1533 <p title="II-II q. 1 a. 9 arg. 2"><a name="38817"><span class= | |
| 1534 "ref">[38817] IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1535 sicut apostolus dicit, ad Ephes. IV, <i>una est fides</i>. Sed | |
| 1536 symbolum est professio fidei. Ergo inconvenienter traditur | |
| 1537 multiplex symbolum.</p> | |
| 1538 <p title="II-II q. 1 a. 9 arg. 3"><a name="38818"><span class= | |
| 1539 "ref">[38818] IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1540 confessio fidei quae in symbolo continetur pertinet ad omnes | |
| 1541 fideles. Sed non omnibus fidelibus convenit credere in Deum, sed | |
| 1542 solum illis qui habent fidem formatam. Ergo inconvenienter symbolum | |
| 1543 fidei traditur sub hac forma verborum, <i>credo in unum | |
| 1544 Deum</i>.</p> | |
| 1545 <p title="II-II q. 1 a. 9 arg. 4"><a name="38819"><span class= | |
| 1546 "ref">[38819] IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1547 descensus ad Inferos est unus de articulis fidei, sicut supra | |
| 1548 dictum est. Sed in symbolo patrum non fit mentio de descensu ad | |
| 1549 Inferos. Ergo videtur insufficienter collectum.</p> | |
| 1550 <p title="II-II q. 1 a. 9 arg. 5"><a name="38820"><span class= | |
| 1551 "ref">[38820] IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1552 sicut Augustinus dicit, exponens illud Ioan. XIV, <i>creditis in | |
| 1553 Deum, et in me credite</i>, Petro aut Paulo credimus, sed non | |
| 1554 dicimur credere nisi in Deum. Cum igitur Ecclesia Catholica sit | |
| 1555 pure aliquid creatum, videtur quod inconvenienter dicatur, <i>in | |
| 1556 unam sanctam, Catholicam et apostolicam Ecclesiam</i>.</p> | |
| 1557 <p title="II-II q. 1 a. 9 arg. 6"><a name="38821"><span class= | |
| 1558 "ref">[38821] IIª-IIae q. 1 a. 9 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 1559 symbolum ad hoc traditur ut sit regula fidei. Sed regula fidei | |
| 1560 debet omnibus proponi et publice. Quodlibet igitur symbolum deberet | |
| 1561 in Missa cantari, sicut symbolum patrum. Non videtur ergo esse | |
| 1562 conveniens editio articulorum fidei in symbolo.</p> | |
| 1563 <p title="II-II q. 1 a. 9 s. c."><a name="38822"><span class= | |
| 1564 "ref">[38822] IIª-IIae q. 1 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1565 est quod Ecclesia universalis non potest errare, quia spiritu | |
| 1566 sancto gubernatur, qui est spiritus veritatis, hoc enim promisit | |
| 1567 dominus discipulis, Ioan. XVI, dicens, <i>cum venerit ille spiritus | |
| 1568 veritatis, docebit vos omnem veritatem</i>. Sed symbolum est | |
| 1569 auctoritate universalis Ecclesiae editum. Nihil ergo inconveniens | |
| 1570 in eo continetur.</p> | |
| 1571 <p title="II-II q. 1 a. 9 co."><a name="38823"><span class= | |
| 1572 "ref">[38823] IIª-IIae q. 1 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 1573 dicendum quod, sicut apostolus dicit, ad Heb. XI, <i>accedentem ad | |
| 1574 Deum oportet credere</i>. Credere autem non potest aliquis nisi ei | |
| 1575 veritas quam credat proponatur. Et ideo necessarium fuit veritatem | |
| 1576 fidei in unum colligi, ut facilius posset omnibus proponi, ne | |
| 1577 aliquis per ignorantiam a fidei veritate deficeret. Et ab huiusmodi | |
| 1578 collectione sententiarum fidei nomen symboli est acceptum.</p> | |
| 1579 <p title="II-II q. 1 a. 9 ad 1"><a name="38824"><span class= | |
| 1580 "ref">[38824] IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1581 ergo dicendum quod veritas fidei in sacra Scriptura diffuse | |
| 1582 continetur et variis modis, et in quibusdam obscure; ita quod ad | |
| 1583 eliciendum fidei veritatem ex sacra Scriptura requiritur longum | |
| 1584 studium et exercitium, ad quod non possunt pervenire omnes illi | |
| 1585 quibus necessarium est cognoscere fidei veritatem, quorum plerique, | |
| 1586 aliis negotiis occupati, studio vacare non possunt. Et ideo fuit | |
| 1587 necessarium ut ex sententiis sacrae Scripturae aliquid manifestum | |
| 1588 summarie colligeretur quod proponeretur omnibus ad credendum. Quod | |
| 1589 quidem non est additum sacrae Scripturae, sed potius ex sacra | |
| 1590 Scriptura assumptum.</p> | |
| 1591 <p title="II-II q. 1 a. 9 ad 2"><a name="38825"><span class= | |
| 1592 "ref">[38825] IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1593 dicendum quod in omnibus symbolis eadem fidei veritas docetur. Sed | |
| 1594 ibi oportet populum diligentius instrui de fidei veritate ubi | |
| 1595 errores insurgunt, ne fides simplicium per haereticos corrumpatur. | |
| 1596 Et haec fuit causa quare necesse fuit edere plura symbola. Quae in | |
| 1597 nullo alio differunt nisi quod in uno plenius explicantur quae in | |
| 1598 alio continentur implicite, secundum quod exigebat haereticorum | |
| 1599 instantia.</p> | |
| 1600 <p title="II-II q. 1 a. 9 ad 3"><a name="38826"><span class= | |
| 1601 "ref">[38826] IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1602 dicendum quod confessio fidei traditur in symbolo quasi ex persona | |
| 1603 totius Ecclesiae, quae per fidem unitur. Fides autem Ecclesiae est | |
| 1604 fides formata, talis enim fides invenitur in omnibus illis qui sunt | |
| 1605 numero et merito de Ecclesia. Et ideo confessio fidei in symbolo | |
| 1606 traditur secundum quod convenit fidei formatae, ut etiam si qui | |
| 1607 fideles fidem formatam non habent, ad hanc formam pertingere | |
| 1608 studeant.</p> | |
| 1609 <p title="II-II q. 1 a. 9 ad 4"><a name="38827"><span class= | |
| 1610 "ref">[38827] IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1611 dicendum quod de descensu ad Inferos nullus error erat exortus apud | |
| 1612 haereticos, et ideo non fuit necessarium aliquam explicationem | |
| 1613 circa hoc fieri. Et propter hoc non reiteratur in symbolo patrum, | |
| 1614 sed supponitur tanquam praedeterminatum in symbolo apostolorum. Non | |
| 1615 enim symbolum sequens abolet praecedens, sed potius illud exponit, | |
| 1616 ut dictum est.</p> | |
| 1617 <p title="II-II q. 1 a. 9 ad 5"><a name="38828"><span class= | |
| 1618 "ref">[38828] IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1619 dicendum quod, si dicatur in sanctam Ecclesiam Catholicam, est hoc | |
| 1620 intelligendum secundum quod fides nostra refertur ad spiritum | |
| 1621 sanctum, qui sanctificat Ecclesiam, ut sit sensus, credo in | |
| 1622 spiritum sanctum sanctificantem Ecclesiam. Sed melius est et | |
| 1623 secundum communiorem usum, ut non ponatur ibi in, sed simpliciter | |
| 1624 dicatur sanctam Ecclesiam Catholicam, sicut etiam Leo Papa | |
| 1625 dicit.</p> | |
| 1626 <p title="II-II q. 1 a. 9 ad 6"><a name="38829"><span class= | |
| 1627 "ref">[38829] IIª-IIae q. 1 a. 9 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 1628 dicendum quod, quia symbolum patrum est declarativum symboli | |
| 1629 apostolorum, et etiam fuit conditum fide iam manifestata et | |
| 1630 Ecclesia pacem habente, propter hoc publice in Missa cantatur. | |
| 1631 Symbolum autem apostolorum, quod tempore persecutionis editum fuit, | |
| 1632 fide nondum publicata, occulte dicitur in prima et in completorio, | |
| 1633 quasi contra tenebras errorum praeteritorum et futurorum.</p> | |
| 1634 <br /> | |
| 1635 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 1636 <p title="II-II q. 1 a. 10 arg. 1"><a name="38830"><span class= | |
| 1637 "ref">[38830] IIª-IIae q. 1 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum | |
| 1638 sic proceditur. Videtur quod non pertineat ad summum pontificem | |
| 1639 fidei symbolum ordinare. Nova enim editio symboli necessaria est | |
| 1640 propter explicationem articulorum fidei, sicut dictum est. Sed in | |
| 1641 veteri testamento articuli fidei magis ac magis explicabantur | |
| 1642 secundum temporum successionem propter hoc quod veritas fidei magis | |
| 1643 manifestabatur secundum maiorem propinquitatem ad Christum, ut | |
| 1644 supra dictum est. Cessante ergo tali causa in nova lege, non debet | |
| 1645 fieri maior ac maior explicatio articulorum fidei. Ergo non videtur | |
| 1646 ad auctoritatem summi pontificis pertinere nova symboli editio.</p> | |
| 1647 <p title="II-II q. 1 a. 10 arg. 2"><a name="38831"><span class= | |
| 1648 "ref">[38831] IIª-IIae q. 1 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1649 illud quod est sub anathemate interdictum ab universali Ecclesia | |
| 1650 non subest potestati alicuius hominis. Sed nova symboli editio | |
| 1651 interdicta est sub anathemate auctoritate universalis Ecclesiae. | |
| 1652 Dicitur enim in gestis primae Ephesinae synodi quod, <i>perlecto | |
| 1653 symbolo Nicaenae synodi, decrevit sancta synodus aliam fidem nulli | |
| 1654 licere proferre vel conscribere vel componere praeter definitam a | |
| 1655 sanctis patribus qui in Nicaea congregati sunt cum spiritu | |
| 1656 sancto</i>, et subditur anathematis poena; et idem etiam reiteratur | |
| 1657 in gestis Chalcedonensis synodi. Ergo videtur quod non pertineat ad | |
| 1658 auctoritatem summi pontificis nova editio symboli.</p> | |
| 1659 <p title="II-II q. 1 a. 10 arg. 3"><a name="38832"><span class= | |
| 1660 "ref">[38832] IIª-IIae q. 1 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1661 Athanasius non fuit summus pontifex, sed Alexandrinus patriarcha. | |
| 1662 Et tamen symbolum constituit quod in Ecclesia cantatur. Ergo non | |
| 1663 magis videtur pertinere editio symboli ad summum pontificem quam ad | |
| 1664 alios.</p> | |
| 1665 <p title="II-II q. 1 a. 10 s. c."><a name="38833"><span class= | |
| 1666 "ref">[38833] IIª-IIae q. 1 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1667 est quod editio symboli facta est in synodo generali. Sed huiusmodi | |
| 1668 synodus auctoritate solius summi pontificis potest congregari, ut | |
| 1669 habetur in decretis, dist. XVII. Ergo editio symboli ad | |
| 1670 auctoritatem summi pontificis pertinet.</p> | |
| 1671 <p title="II-II q. 1 a. 10 co."><a name="38834"><span class= | |
| 1672 "ref">[38834] IIª-IIae q. 1 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 1673 dicendum quod, sicut supra dictum est, nova editio symboli | |
| 1674 necessaria est ad vitandum insurgentes errores. Ad illius ergo | |
| 1675 auctoritatem pertinet editio symboli ad cuius auctoritatem pertinet | |
| 1676 sententialiter determinare ea quae sunt fidei, ut ab omnibus | |
| 1677 inconcussa fide teneantur. Hoc autem pertinet ad auctoritatem summi | |
| 1678 pontificis, <i>ad quem maiores et difficiliores Ecclesiae | |
| 1679 quaestiones referuntur</i> ut dicitur in decretis, dist. XVII. Unde | |
| 1680 et dominus, Luc. XXII, Petro dixit, quem summum pontificem | |
| 1681 constituit, <i>ego pro te rogavi, Petre, ut non deficiat fides tua, | |
| 1682 et tu aliquando conversus confirma fratres tuos</i>. Et huius ratio | |
| 1683 est quia una fides debet esse totius Ecclesiae, secundum illud I ad | |
| 1684 Cor. I, <i>idipsum dicatis omnes, et non sint in vobis | |
| 1685 schismata</i>. Quod servari non posset nisi quaestio fidei de fide | |
| 1686 exorta determinaretur per eum qui toti Ecclesiae praeest, ut sic | |
| 1687 eius sententia a tota Ecclesia firmiter teneatur. Et ideo ad solam | |
| 1688 auctoritatem summi pontificis pertinet nova editio symboli, sicut | |
| 1689 et omnia alia quae pertinent ad totam Ecclesiam, ut congregare | |
| 1690 synodum generalem et alia huiusmodi.</p> | |
| 1691 <p title="II-II q. 1 a. 10 ad 1"><a name="38835"><span class= | |
| 1692 "ref">[38835] IIª-IIae q. 1 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1693 ergo dicendum quod in doctrina Christi et apostolorum veritas fidei | |
| 1694 est sufficienter explicata. Sed quia perversi homines apostolicam | |
| 1695 doctrinam et ceteras Scripturas <i>pervertunt ad sui ipsorum | |
| 1696 perditionem</i>, sicut dicitur II Pet. ult.; ideo necessaria est, | |
| 1697 temporibus procedentibus, explanatio fidei contra insurgentes | |
| 1698 errores.</p> | |
| 1699 <p title="II-II q. 1 a. 10 ad 2"><a name="38836"><span class= | |
| 1700 "ref">[38836] IIª-IIae q. 1 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1701 dicendum quod prohibitio et sententia synodi se extendit ad | |
| 1702 privatas personas, quarum non est determinare de fide. Non enim per | |
| 1703 huiusmodi sententiam synodi generalis ablata est potestas sequenti | |
| 1704 synodo novam editionem symboli facere, non quidem aliam fidem | |
| 1705 continentem, sed eandem magis expositam. Sic enim quaelibet synodus | |
| 1706 observavit, ut sequens synodus aliquid exponeret supra id quod | |
| 1707 praecedens synodus exposuerat, propter necessitatem alicuius | |
| 1708 haeresis insurgentis. Unde pertinet ad summum pontificem, cuius | |
| 1709 auctoritate synodus congregatur et eius sententia confirmatur.</p> | |
| 1710 <p title="II-II q. 1 a. 10 ad 3"><a name="38837"><span class= | |
| 1711 "ref">[38837] IIª-IIae q. 1 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1712 dicendum quod Athanasius non composuit manifestationem fidei per | |
| 1713 modum symboli, sed magis per modum cuiusdam doctrinae, ut ex ipso | |
| 1714 modo loquendi apparet. Sed quia integram fidei veritatem eius | |
| 1715 doctrina breviter continebat, auctoritate summi pontificis est | |
| 1716 recepta, ut quasi regula fidei habeatur.</p> | |
| 1717 <br /> | |
| 1718 <div class="D">Quaestio 2</div> | |
| 1719 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1720 <p title="II-II q. 2 pr."><a name="38838"><span class="ref">[38838] | |
| 1721 IIª-IIae q. 2 pr.</span></a> Deinde considerandum est de actu | |
| 1722 fidei. Et primo, de actu interiori; secundo, de actu exteriori. | |
| 1723 Circa primum quaeruntur decem. Primo, quid sit credere, quod est | |
| 1724 actus interior fidei. Secundo, quot modis dicatur. Tertio, utrum | |
| 1725 credere aliquid supra rationem naturalem sit necessarium ad | |
| 1726 salutem. Quarto, utrum credere ea ad quae ratio naturalis pervenire | |
| 1727 potest sit necessarium. Quinto, utrum sit necessarium ad salutem | |
| 1728 credere aliqua explicite. Sexto, utrum ad credendum explicite omnes | |
| 1729 aequaliter teneantur. Septimo, utrum habere explicitam fidem de | |
| 1730 Christo semper sit necessarium ad salutem. Octavo, utrum credere | |
| 1731 Trinitatem explicite sit de necessitate salutis. Nono, utrum actus | |
| 1732 fidei sit meritorius. Decimo, utrum ratio humana diminuat meritum | |
| 1733 fidei.</p> | |
| 1734 <br /> | |
| 1735 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1736 <p title="II-II q. 2 a. 1 arg. 1"><a name="38839"><span class= | |
| 1737 "ref">[38839] IIª-IIae q. 2 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1738 sic proceditur. Videtur quod credere non sit cum assensione | |
| 1739 cogitare. Cogitatio enim importat quandam inquisitionem, dicitur | |
| 1740 enim cogitare quasi simul agitare. Sed Damascenus dicit, in IV | |
| 1741 Lib., quod <i>fides est non inquisitus consensus</i>. Ergo cogitare | |
| 1742 non pertinet ad actum fidei.</p> | |
| 1743 <p title="II-II q. 2 a. 1 arg. 2"><a name="38840"><span class= | |
| 1744 "ref">[38840] IIª-IIae q. 2 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1745 fides in ratione ponitur, ut infra dicetur. Sed cogitare est actus | |
| 1746 cogitativae potentiae, quae pertinet ad partem sensitivam, ut in | |
| 1747 primo dictum est. Ergo cogitatio ad fidem non pertinet.</p> | |
| 1748 <p title="II-II q. 2 a. 1 arg. 3"><a name="38841"><span class= | |
| 1749 "ref">[38841] IIª-IIae q. 2 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1750 credere est actus intellectus, quia eius obiectum est verum. Sed | |
| 1751 assentire non videtur esse actus intellectus, sed voluntatis, sicut | |
| 1752 et consentire, ut supra dictum est. Ergo credere non est cum | |
| 1753 assensione cogitare.</p> | |
| 1754 <p title="II-II q. 2 a. 1 s. c."><a name="38842"><span class= | |
| 1755 "ref">[38842] IIª-IIae q. 2 a. 1 s. c.</span></a> In | |
| 1756 contrarium est quod Augustinus sic definit credere in libro de | |
| 1757 Praed. Sanct.</p> | |
| 1758 <p title="II-II q. 2 a. 1 co."><a name="38843"><span class= | |
| 1759 "ref">[38843] IIª-IIae q. 2 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1760 dicendum quod cogitare tripliciter sumi potest. Uno modo, | |
| 1761 communiter pro qualibet actuali consideratione intellectus, sicut | |
| 1762 Augustinus dicit, in XIV de Trin., <i>hanc nunc dico intelligentiam | |
| 1763 qua intelligimus cogitantes</i>. Alio modo dicitur cogitare magis | |
| 1764 proprie consideratio intellectus quae est cum quadam inquisitione, | |
| 1765 antequam perveniatur ad perfectionem intellectus per certitudinem | |
| 1766 visionis. Et secundum hoc Augustinus, XV de Trin., dicit quod | |
| 1767 <i>Dei filius non cogitatio dicitur, sed verbum Dei dicitur. | |
| 1768 Cogitatio quippe nostra proveniens ad id quod scimus atque inde | |
| 1769 formata verbum nostrum verum est. Et ideo verbum Dei sine | |
| 1770 cogitatione debet intelligi, non aliquid habens formabile, quod | |
| 1771 possit esse informe</i>. Et secundum hoc cogitatio proprie dicitur | |
| 1772 motus animi deliberantis nondum perfecti per plenam visionem | |
| 1773 veritatis. Sed quia talis motus potest esse vel animi deliberantis | |
| 1774 circa intentiones universales, quod pertinet ad intellectivam | |
| 1775 partem; vel circa intentiones particulares, quod pertinet ad partem | |
| 1776 sensitivam, ideo cogitare secundo modo sumitur pro actu intellectus | |
| 1777 deliberantis; tertio modo, pro actu virtutis cogitativae. Si igitur | |
| 1778 cogitare sumatur communiter, secundum primum modum, sic hoc quod | |
| 1779 dicitur cum assensione cogitare non dicit totam rationem eius quod | |
| 1780 est credere, nam per hunc modum etiam qui considerat ea quae scit | |
| 1781 vel intelligit cum assensione cogitat. Si vero sumatur cogitare | |
| 1782 secundo modo, sic in hoc intelligitur tota ratio huius actus qui | |
| 1783 est credere. Actuum enim ad intellectum pertinentium quidam habent | |
| 1784 firmam assensionem absque tali cogitatione, sicut cum aliquis | |
| 1785 considerat ea quae scit vel intelligit, talis enim consideratio iam | |
| 1786 est formata. Quidam vero actus intellectus habent quidem | |
| 1787 cogitationem informem absque firma assensione, sive in neutram | |
| 1788 partem declinent, sicut accidit dubitanti; sive in unam partem | |
| 1789 magis declinent sed tenentur aliquo levi signo, sicut accidit | |
| 1790 suspicanti; sive uni parti adhaereant, tamen cum formidine | |
| 1791 alterius, quod accidit opinanti. Sed actus iste qui est credere | |
| 1792 habet firmam adhaesionem ad unam partem, in quo convenit credens | |
| 1793 cum sciente et intelligente, et tamen eius cognitio non est | |
| 1794 perfecta per manifestam visionem, in quo convenit cum dubitante, | |
| 1795 suspicante et opinante. Et sic proprium est credentis ut cum | |
| 1796 assensu cogitet, et per hoc distinguitur iste actus qui est credere | |
| 1797 ab omnibus actibus intellectus qui sunt circa verum vel falsum.</p> | |
| 1798 <p title="II-II q. 2 a. 1 ad 1"><a name="38844"><span class= | |
| 1799 "ref">[38844] IIª-IIae q. 2 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1800 ergo dicendum quod fides non habet inquisitionem rationis naturalis | |
| 1801 demonstrantis id quod creditur. Habet tamen inquisitionem quandam | |
| 1802 eorum per quae inducitur homo ad credendum, puta quia sunt dicta a | |
| 1803 Deo et miraculis confirmata.</p> | |
| 1804 <p title="II-II q. 2 a. 1 ad 2"><a name="38845"><span class= | |
| 1805 "ref">[38845] IIª-IIae q. 2 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1806 dicendum quod cogitare non sumitur hic prout est actus cogitativae | |
| 1807 virtutis, sed prout pertinet ad intellectum, ut dictum est.</p> | |
| 1808 <p title="II-II q. 2 a. 1 ad 3"><a name="38846"><span class= | |
| 1809 "ref">[38846] IIª-IIae q. 2 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1810 dicendum quod intellectus credentis determinatur ad unum non per | |
| 1811 rationem, sed per voluntatem. Et ideo assensus hic accipitur pro | |
| 1812 actu intellectus secundum quod a voluntate determinatur ad | |
| 1813 unum.</p> | |
| 1814 <br /> | |
| 1815 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1816 <p title="II-II q. 2 a. 2 arg. 1"><a name="38847"><span class= | |
| 1817 "ref">[38847] IIª-IIae q. 2 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1818 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter distinguatur actus | |
| 1819 fidei per hoc quod est <i>credere Deo, credere Deum et credere in | |
| 1820 Deum</i>. Unius enim habitus unus est actus. Sed fides est unus | |
| 1821 habitus, cum sit una virtus. Ergo inconvenienter ponuntur plures | |
| 1822 actus eius.</p> | |
| 1823 <p title="II-II q. 2 a. 2 arg. 2"><a name="38848"><span class= | |
| 1824 "ref">[38848] IIª-IIae q. 2 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1825 illud quod est commune omni actui fidei non debet poni ut | |
| 1826 particularis actus fidei. Sed credere Deo invenitur communiter in | |
| 1827 quolibet actu fidei, quia fides innititur primae veritati. Ergo | |
| 1828 videtur quod inconvenienter distinguatur a quibusdam aliis actibus | |
| 1829 fidei.</p> | |
| 1830 <p title="II-II q. 2 a. 2 arg. 3"><a name="38849"><span class= | |
| 1831 "ref">[38849] IIª-IIae q. 2 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1832 illud quod convenit etiam non fidelibus non potest poni fidei | |
| 1833 actus. Sed credere Deum esse convenit etiam infidelibus. Ergo non | |
| 1834 debet poni inter actus fidei.</p> | |
| 1835 <p title="II-II q. 2 a. 2 arg. 4"><a name="38850"><span class= | |
| 1836 "ref">[38850] IIª-IIae q. 2 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1837 moveri in finem pertinet ad voluntatem, cuius obiectum est bonum et | |
| 1838 finis. Sed credere non est actus voluntatis, sed intellectus. Ergo | |
| 1839 non debet poni differentia una eius quod est credere in Deum, quod | |
| 1840 importat motum in finem.</p> | |
| 1841 <p title="II-II q. 2 a. 2 s. c."><a name="38851"><span class= | |
| 1842 "ref">[38851] IIª-IIae q. 2 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1843 est quod Augustinus hanc distinctionem ponit, in libris de Verb. | |
| 1844 Dom., et super Ioan.</p> | |
| 1845 <p title="II-II q. 2 a. 2 co."><a name="38852"><span class= | |
| 1846 "ref">[38852] IIª-IIae q. 2 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1847 dicendum quod actus cuiuslibet potentiae vel habitus accipitur | |
| 1848 secundum ordinem potentiae vel habitus ad suum obiectum. Obiectum | |
| 1849 autem fidei potest tripliciter considerari. Cum enim credere ad | |
| 1850 intellectum pertineat prout est a voluntate motus ad assentiendum, | |
| 1851 ut dictum est, potest obiectum fidei accipi vel ex parte ipsius | |
| 1852 intellectus, vel ex parte voluntatis intellectum moventis. Si | |
| 1853 quidem ex parte intellectus, sic in obiecto fidei duo possunt | |
| 1854 considerari, sicut supra dictum est. Quorum unum est materiale | |
| 1855 obiectum fidei. Et sic ponitur actus fidei credere Deum, quia, | |
| 1856 sicut supra dictum est, nihil proponitur nobis ad credendum nisi | |
| 1857 secundum quod ad Deum pertinet. Aliud autem est formalis ratio | |
| 1858 obiecti, quod est sicut medium propter quod tali credibili | |
| 1859 assentitur. Et sic ponitur actus fidei credere Deo, quia, sicut | |
| 1860 supra dictum est, formale obiectum fidei est veritas prima, cui | |
| 1861 inhaeret homo ut propter eam creditis assentiat. Si vero | |
| 1862 consideretur tertio modo obiectum fidei, secundum quod intellectus | |
| 1863 est motus a voluntate, sic ponitur actus fidei credere in Deum, | |
| 1864 veritas enim prima ad voluntatem refertur secundum quod habet | |
| 1865 rationem finis.</p> | |
| 1866 <p title="II-II q. 2 a. 2 ad 1"><a name="38853"><span class= | |
| 1867 "ref">[38853] IIª-IIae q. 2 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1868 ergo dicendum quod per ista tria non designantur diversi actus | |
| 1869 fidei, sed unus et idem actus habens diversam relationem ad fidei | |
| 1870 obiectum.</p> | |
| 1871 <p title="II-II q. 2 a. 2 ad 2"><a name="38854"><span class= | |
| 1872 "ref">[38854] IIª-IIae q. 2 a. 2 ad 2</span></a> Et per hoc | |
| 1873 etiam patet responsio ad secundum.</p> | |
| 1874 <p title="II-II q. 2 a. 2 ad 3"><a name="38855"><span class= | |
| 1875 "ref">[38855] IIª-IIae q. 2 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1876 dicendum quod credere Deum non convenit infidelibus sub ea ratione | |
| 1877 qua ponitur actus fidei. Non enim credunt Deum esse sub his | |
| 1878 conditionibus quas fides determinat. Et ideo nec vere Deum credunt, | |
| 1879 quia, ut philosophus dicit, IX Metaphys., in simplicibus defectus | |
| 1880 cognitionis est solum in non attingendo totaliter.</p> | |
| 1881 <p title="II-II q. 2 a. 2 ad 4"><a name="38856"><span class= | |
| 1882 "ref">[38856] IIª-IIae q. 2 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1883 dicendum quod, sicut supra dictum est, voluntas movet intellectum | |
| 1884 et alias vires animae in finem. Et secundum hoc ponitur actus fidei | |
| 1885 credere in Deum.</p> | |
| 1886 <br /> | |
| 1887 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1888 <p title="II-II q. 2 a. 3 arg. 1"><a name="38857"><span class= | |
| 1889 "ref">[38857] IIª-IIae q. 2 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1890 sic proceditur. Videtur quod credere non sit necessarium ad | |
| 1891 salutem. Ad salutem enim et perfectionem cuiuslibet rei ea | |
| 1892 sufficere videntur quae conveniunt ei secundum suam naturam. Sed ea | |
| 1893 quae sunt fidei excedunt naturalem hominis rationem, cum sint non | |
| 1894 apparentia, ut supra dictum est. Ergo credere non videtur esse | |
| 1895 necessarium ad salutem.</p> | |
| 1896 <p title="II-II q. 2 a. 3 arg. 2"><a name="38858"><span class= | |
| 1897 "ref">[38858] IIª-IIae q. 2 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1898 periculose homo assentit illis in quibus non potest iudicare utrum | |
| 1899 illud quod ei proponitur sit verum vel falsum, secundum illud Iob | |
| 1900 XII, <i>nonne auris verba diiudicat?</i> Sed tale iudicium homo | |
| 1901 habere non potest in his quae sunt fidei, quia non potest homo ea | |
| 1902 resolvere in principia prima, per quae de omnibus iudicamus. Ergo | |
| 1903 periculosum est talibus fidem adhibere. Credere ergo non est | |
| 1904 necessarium ad salutem.</p> | |
| 1905 <p title="II-II q. 2 a. 3 arg. 3"><a name="38859"><span class= | |
| 1906 "ref">[38859] IIª-IIae q. 2 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1907 salus hominis in Deo consistit, secundum illud Psalm., <i>salus | |
| 1908 autem iustorum a domino. Sed invisibilia Dei per ea quae facta sunt | |
| 1909 intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus eius et | |
| 1910 divinitas</i>, ut dicitur Rom. I. Quae autem conspiciuntur | |
| 1911 intellectu non creduntur. Ergo non est necessarium ad salutem ut | |
| 1912 homo aliqua credat.</p> | |
| 1913 <p title="II-II q. 2 a. 3 s. c."><a name="38860"><span class= | |
| 1914 "ref">[38860] IIª-IIae q. 2 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1915 est quod dicitur Heb. XI, <i>sine fide impossibile est placere | |
| 1916 Deo</i>.</p> | |
| 1917 <p title="II-II q. 2 a. 3 co."><a name="38861"><span class= | |
| 1918 "ref">[38861] IIª-IIae q. 2 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1919 dicendum quod in omnibus naturis ordinatis invenitur quod ad | |
| 1920 perfectionem naturae inferioris duo concurrunt, unum quidem quod | |
| 1921 est secundum proprium motum; aliud autem quod est secundum motum | |
| 1922 superioris naturae. Sicut aqua secundum motum proprium movetur ad | |
| 1923 centrum, secundum autem motum lunae movetur circa centrum secundum | |
| 1924 fluxum et refluxum, similiter etiam orbes planetarum moventur | |
| 1925 propriis motibus ab occidente in orientem, motu autem primi orbis | |
| 1926 ab oriente in occidentem. Sola autem natura rationalis creata habet | |
| 1927 immediatum ordinem ad Deum. Quia ceterae creaturae non attingunt ad | |
| 1928 aliquid universale, sed solum ad aliquid particulare, participantes | |
| 1929 divinam bonitatem vel in essendo tantum, sicut inanimata, vel etiam | |
| 1930 in vivendo et cognoscendo singularia, sicut plantae et animalia, | |
| 1931 natura autem rationalis, inquantum cognoscit universalem boni et | |
| 1932 entis rationem, habet immediatum ordinem ad universale essendi | |
| 1933 principium. Perfectio ergo rationalis creaturae non solum consistit | |
| 1934 in eo quod ei competit secundum suam naturam, sed etiam in eo quod | |
| 1935 ei attribuitur ex quadam supernaturali participatione divinae | |
| 1936 bonitatis. Unde et supra dictum est quod ultima beatitudo hominis | |
| 1937 consistit in quadam supernaturali Dei visione. Ad quam quidem | |
| 1938 visionem homo pertingere non potest nisi per modum addiscentis a | |
| 1939 Deo doctore, secundum illud Ioan. VI, <i>omnis qui audit a patre et | |
| 1940 didicit venit ad me</i>. Huius autem disciplinae fit homo particeps | |
| 1941 non statim, sed successive, secundum modum suae naturae. Omnis | |
| 1942 autem talis addiscens oportet quod credat, ad hoc quod ad perfectam | |
| 1943 scientiam perveniat, sicut etiam philosophus dicit quod oportet | |
| 1944 addiscentem credere. Unde ad hoc quod homo perveniat ad perfectam | |
| 1945 visionem beatitudinis praeexigitur quod credat Deo tanquam | |
| 1946 discipulus magistro docenti.</p> | |
| 1947 <p title="II-II q. 2 a. 3 ad 1"><a name="38862"><span class= | |
| 1948 "ref">[38862] IIª-IIae q. 2 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1949 ergo dicendum quod, quia natura hominis dependet a superiori | |
| 1950 natura, ad eius perfectionem non sufficit cognitio naturalis, sed | |
| 1951 requiritur quaedam supernaturalis, ut supra dictum est.</p> | |
| 1952 <p title="II-II q. 2 a. 3 ad 2"><a name="38863"><span class= | |
| 1953 "ref">[38863] IIª-IIae q. 2 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1954 dicendum quod, sicut homo per naturale lumen intellectus assentit | |
| 1955 principiis, ita homo virtuosus per habitum virtutis habet rectum | |
| 1956 iudicium de his quae conveniunt virtuti illi. Et hoc modo etiam per | |
| 1957 lumen fidei divinitus infusum homini homo assentit his quae sunt | |
| 1958 fidei, non autem contrariis. Et ideo <i>nihil periculi vel | |
| 1959 damnationis inest his qui sunt in Christo Iesu</i>, ab ipso | |
| 1960 illuminati per fidem.</p> | |
| 1961 <p title="II-II q. 2 a. 3 ad 3"><a name="38864"><span class= | |
| 1962 "ref">[38864] IIª-IIae q. 2 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1963 dicendum quod invisibilia Dei altiori modo, quantum ad plura, | |
| 1964 percipit fides quam ratio naturalis ex creaturis in Deum procedens. | |
| 1965 Unde dicitur Eccli. III, <i>plurima super sensum hominis ostensa | |
| 1966 sunt tibi</i>.</p> | |
| 1967 <br /> | |
| 1968 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1969 <p title="II-II q. 2 a. 4 arg. 1"><a name="38865"><span class= | |
| 1970 "ref">[38865] IIª-IIae q. 2 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1971 sic proceditur. Videtur quod ea quae ratione naturali probari | |
| 1972 possunt non sit necessarium credere. In operibus enim Dei nihil | |
| 1973 superfluum invenitur, multo minus quam in operibus naturae. Sed ad | |
| 1974 id quod per unum potest fieri superflue apponitur aliud. Ergo ea | |
| 1975 quae per naturalem rationem cognosci possunt superfluum esset per | |
| 1976 fidem accipere.</p> | |
| 1977 <p title="II-II q. 2 a. 4 arg. 2"><a name="38866"><span class= | |
| 1978 "ref">[38866] IIª-IIae q. 2 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1979 ea necesse est credere de quibus est fides. Sed non est de eodem | |
| 1980 scientia et fides, ut supra habitum est. Cum igitur scientia sit de | |
| 1981 omnibus illis quae naturali ratione cognosci possunt, videtur quod | |
| 1982 non oporteat credere ea quae per naturalem rationem probantur.</p> | |
| 1983 <p title="II-II q. 2 a. 4 arg. 3"><a name="38867"><span class= | |
| 1984 "ref">[38867] IIª-IIae q. 2 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1985 omnia scibilia videntur esse unius rationis. Si igitur quaedam | |
| 1986 eorum proponuntur homini ut credenda, pari ratione omnia huiusmodi | |
| 1987 necesse esset credere. Hoc autem est falsum. Non ergo ea quae per | |
| 1988 naturalem rationem cognosci possunt necesse est credere.</p> | |
| 1989 <p title="II-II q. 2 a. 4 s. c."><a name="38868"><span class= | |
| 1990 "ref">[38868] IIª-IIae q. 2 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1991 est quia necesse est Deum credere esse unum et incorporeum, quae | |
| 1992 naturali ratione a philosophis probantur.</p> | |
| 1993 <p title="II-II q. 2 a. 4 co."><a name="38869"><span class= | |
| 1994 "ref">[38869] IIª-IIae q. 2 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1995 dicendum quod necessarium est homini accipere per modum fidei non | |
| 1996 solum ea quae sunt supra rationem, sed etiam ea quae per rationem | |
| 1997 cognosci possunt. Et hoc propter tria. Primo quidem, ut citius homo | |
| 1998 ad veritatis divinae cognitionem perveniat. Scientia enim ad quam | |
| 1999 pertinet probare Deum esse et alia huiusmodi de Deo, ultimo | |
| 2000 hominibus addiscenda proponitur, praesuppositis multis aliis | |
| 2001 scientiis. Et sic non nisi post multum tempus vitae suae homo ad | |
| 2002 Dei cognitionem perveniret. Secundo, ut cognitio Dei sit communior. | |
| 2003 Multi enim in studio scientiae proficere non possunt, vel propter | |
| 2004 hebetudinem ingenii; vel propter alias occupationes et necessitates | |
| 2005 temporalis vitae; vel etiam propter torporem addiscendi. Qui omnino | |
| 2006 a Dei cognitione fraudarentur nisi proponerentur eis divina per | |
| 2007 modum fidei. Tertio modo, propter certitudinem. Ratio enim humana | |
| 2008 in rebus divinis est multum deficiens, cuius signum est quia | |
| 2009 philosophi, de rebus humanis naturali investigatione perscrutantes, | |
| 2010 in multis erraverunt et sibi ipsis contraria senserunt. Ut ergo | |
| 2011 esset indubitata et certa cognitio apud homines de Deo, oportuit | |
| 2012 quod divina eis per modum fidei traderentur, quasi a Deo dicta, qui | |
| 2013 mentiri non potest.</p> | |
| 2014 <p title="II-II q. 2 a. 4 ad 1"><a name="38870"><span class= | |
| 2015 "ref">[38870] IIª-IIae q. 2 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2016 ergo dicendum quod investigatio naturalis rationis non sufficit | |
| 2017 humano generi ad cognitionem divinorum etiam quae ratione ostendi | |
| 2018 possunt. Et ideo non est superfluum ut talia credantur.</p> | |
| 2019 <p title="II-II q. 2 a. 4 ad 2"><a name="38871"><span class= | |
| 2020 "ref">[38871] IIª-IIae q. 2 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2021 dicendum quod de eodem non potest esse scientia et fides apud | |
| 2022 eundem. Sed id quod est ab uno scitum potest esse ab alio creditum, | |
| 2023 ut supra dictum est.</p> | |
| 2024 <p title="II-II q. 2 a. 4 ad 3"><a name="38872"><span class= | |
| 2025 "ref">[38872] IIª-IIae q. 2 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2026 dicendum quod, si omnia scibilia conveniant in ratione scientiae, | |
| 2027 non tamen conveniunt in hoc quod aequaliter ordinent ad | |
| 2028 beatitudinem. Et ideo non aequaliter omnia proponuntur ut | |
| 2029 credenda.</p> | |
| 2030 <br /> | |
| 2031 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2032 <p title="II-II q. 2 a. 5 arg. 1"><a name="38873"><span class= | |
| 2033 "ref">[38873] IIª-IIae q. 2 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2034 sic proceditur. Videtur quod non teneatur homo ad credendum aliquid | |
| 2035 explicite. Nullus enim tenetur ad id quod non est in eius | |
| 2036 potestate. Sed credere aliquid explicite non est in hominis | |
| 2037 potestate, dicitur enim Rom. X, <i>quomodo credent ei quem non | |
| 2038 audierunt? Quomodo audient sine praedicante? Quomodo autem | |
| 2039 praedicabunt nisi mittantur?</i> Ergo credere aliquid explicite | |
| 2040 homo non tenetur.</p> | |
| 2041 <p title="II-II q. 2 a. 5 arg. 2"><a name="38874"><span class= | |
| 2042 "ref">[38874] IIª-IIae q. 2 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2043 sicut per fidem ordinamur in Deum, ita et per caritatem. Sed ad | |
| 2044 servandum praecepta caritatis homo non tenetur, sed sufficit sola | |
| 2045 praeparatio animi, sicut patet in illo praecepto domini quod | |
| 2046 ponitur Matth. V, <i>si quis percusserit te in una maxilla, praebe | |
| 2047 ei et aliam</i>, et in aliis consimilibus, ut Augustinus exponit, | |
| 2048 in libro de Serm. Dom. in monte. Ergo etiam non tenetur homo | |
| 2049 explicite aliquid credere, sed sufficit quod habeat animum paratum | |
| 2050 ad credendum ea quae a Deo proponuntur.</p> | |
| 2051 <p title="II-II q. 2 a. 5 arg. 3"><a name="38875"><span class= | |
| 2052 "ref">[38875] IIª-IIae q. 2 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2053 bonum fidei in quadam obedientia consistit, secundum illud Rom. I, | |
| 2054 <i>ad obediendum fidei in omnibus gentibus</i>. Sed ad virtutem | |
| 2055 obedientiae non requiritur quod homo aliqua determinata praecepta | |
| 2056 observet, sed sufficit quod habeat promptum animum ad obediendum, | |
| 2057 secundum illud Psalm., <i>paratus sum, et non sum turbatus, ut | |
| 2058 custodiam mandata tua</i>. Ergo videtur quod etiam ad fidem | |
| 2059 sufficiat quod homo habeat promptum animum ad credendum ea quae ei | |
| 2060 divinitus proponi possent, absque hoc quod explicite aliquid | |
| 2061 credat.</p> | |
| 2062 <p title="II-II q. 2 a. 5 s. c."><a name="38876"><span class= | |
| 2063 "ref">[38876] IIª-IIae q. 2 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2064 est quod dicitur ad Heb. XI, <i>accedentem ad Deum oportet credere | |
| 2065 quia est, et quod inquirentibus se remunerator est</i>.</p> | |
| 2066 <p title="II-II q. 2 a. 5 co."><a name="38877"><span class= | |
| 2067 "ref">[38877] IIª-IIae q. 2 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2068 dicendum quod praecepta legis quae homo tenetur implere dantur de | |
| 2069 actibus virtutum qui sunt via perveniendi ad salutem. Actus autem | |
| 2070 virtutis, sicut supra dictum est, sumitur secundum habitudinem | |
| 2071 habitus ad obiectum. Sed in obiecto cuiuslibet virtutis duo possunt | |
| 2072 considerari, scilicet id quod est proprie et per se virtutis | |
| 2073 obiectum, quod necessarium est in omni actu virtutis; et iterum id | |
| 2074 quod per accidens sive consequenter se habet ad propriam rationem | |
| 2075 obiecti. Sicut ad obiectum fortitudinis proprie et per se pertinet | |
| 2076 sustinere pericula mortis et aggredi hostes cum periculo propter | |
| 2077 bonum commune, sed quod homo armetur vel ense percutiat in bello | |
| 2078 iusto, aut aliquid huiusmodi faciat, reducitur quidem ad obiectum | |
| 2079 fortitudinis, sed per accidens. Determinatio igitur virtuosi actus | |
| 2080 ad proprium et per se obiectum virtutis est sub necessitate | |
| 2081 praecepti, sicut et ipse virtutis actus. Sed determinatio actus | |
| 2082 virtuosi ad ea quae accidentaliter vel secundario se habent ad | |
| 2083 proprium et per se virtutis obiectum non cadit sub necessitate | |
| 2084 praecepti nisi pro loco et tempore. Dicendum est ergo quod fidei | |
| 2085 obiectum per se est id per quod homo beatus efficitur, ut supra | |
| 2086 dictum est. Per accidens autem vel secundario se habent ad obiectum | |
| 2087 fidei omnia quae in Scriptura divinitus tradita continentur, sicut | |
| 2088 quod Abraham habuit duos filios, quod David fuit filius Isai, et | |
| 2089 alia huiusmodi. Quantum ergo ad prima credibilia, quae sunt | |
| 2090 articuli fidei, tenetur homo explicite credere, sicut et tenetur | |
| 2091 habere fidem. Quantum autem ad alia credibilia, non tenetur homo | |
| 2092 explicite credere, sed solum implicite vel in praeparatione animi, | |
| 2093 inquantum paratus est credere quidquid in divina Scriptura | |
| 2094 continetur. Sed tunc solum huiusmodi tenetur explicite credere | |
| 2095 quando hoc ei constiterit in doctrina fidei contineri.</p> | |
| 2096 <p title="II-II q. 2 a. 5 ad 1"><a name="38878"><span class= | |
| 2097 "ref">[38878] IIª-IIae q. 2 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2098 ergo dicendum quod, si in potestate hominis esse dicatur aliquid | |
| 2099 excluso auxilio gratiae, sic ad multa tenetur homo ad quae non | |
| 2100 potest sine gratia reparante, sicut ad diligendum Deum et proximum; | |
| 2101 et similiter ad credendum articulos fidei. Sed tamen hoc potest | |
| 2102 homo cum auxilio gratiae. Quod quidem auxilium quibuscumque | |
| 2103 divinitus datur, misericorditer datur; quibus autem non datur, ex | |
| 2104 iustitia non datur, in poenam praecedentis peccati, saltem | |
| 2105 originalis peccati; ut Augustinus dicit, in libro de Cor. et | |
| 2106 gratia.</p> | |
| 2107 <p title="II-II q. 2 a. 5 ad 2"><a name="38879"><span class= | |
| 2108 "ref">[38879] IIª-IIae q. 2 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2109 dicendum quod homo tenetur ad determinate diligendum illa | |
| 2110 diligibilia quae sunt proprie et per se caritatis obiecta, scilicet | |
| 2111 Deus et proximus. Sed obiectio procedit de illis praeceptis | |
| 2112 caritatis quae quasi consequenter pertinent ad obiectum | |
| 2113 caritatis.</p> | |
| 2114 <p title="II-II q. 2 a. 5 ad 3"><a name="38880"><span class= | |
| 2115 "ref">[38880] IIª-IIae q. 2 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2116 dicendum quod virtus obedientiae proprie in voluntate consistit. Et | |
| 2117 ideo ad actum obedientiae sufficit promptitudo voluntatis subiecta | |
| 2118 praecipienti, quae est proprium et per se obiectum obedientiae. Sed | |
| 2119 hoc praeceptum vel illud per accidens vel consequenter se habet ad | |
| 2120 proprium et per se obiectum obedientiae.</p> | |
| 2121 <br /> | |
| 2122 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2123 <p title="II-II q. 2 a. 6 arg. 1"><a name="38881"><span class= | |
| 2124 "ref">[38881] IIª-IIae q. 2 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2125 sic proceditur. Videtur quod aequaliter omnes teneantur ad habendum | |
| 2126 fidem explicitam. Ad ea enim quae sunt de necessitate salutis omnes | |
| 2127 tenentur, sicut patet de praeceptis caritatis. Sed explicatio | |
| 2128 credendorum est de necessitate salutis, ut dictum est. Ergo omnes | |
| 2129 aequaliter tenentur ad explicite credendum.</p> | |
| 2130 <p title="II-II q. 2 a. 6 arg. 2"><a name="38882"><span class= | |
| 2131 "ref">[38882] IIª-IIae q. 2 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2132 nullus debet examinari de eo quod explicite credere non tenetur. | |
| 2133 Sed quandoque etiam simplices examinantur de minimis articulis | |
| 2134 fidei. Ergo omnes tenentur explicite omnia credere.</p> | |
| 2135 <p title="II-II q. 2 a. 6 arg. 3"><a name="38883"><span class= | |
| 2136 "ref">[38883] IIª-IIae q. 2 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2137 si minores non tenentur habere fidem explicitam, sed solum | |
| 2138 implicitam, oportet quod habeant fidem implicitam in fide maiorum. | |
| 2139 Sed hoc videtur esse periculosum, quia posset contingere quod illi | |
| 2140 maiores errarent. Ergo videtur quod minores etiam debeant habere | |
| 2141 fidem explicitam. Sic ergo omnes aequaliter tenentur ad explicite | |
| 2142 credendum.</p> | |
| 2143 <p title="II-II q. 2 a. 6 s. c."><a name="38884"><span class= | |
| 2144 "ref">[38884] IIª-IIae q. 2 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2145 est quod dicitur Iob I, quod <i>boves arabant et asinae pascebantur | |
| 2146 iuxta eos</i>, quia videlicet minores, qui significantur per | |
| 2147 asinos, debent in credendis adhaerere maioribus, qui per boves | |
| 2148 significantur; ut Gregorius exponit, in II Moral.</p> | |
| 2149 <p title="II-II q. 2 a. 6 co."><a name="38885"><span class= | |
| 2150 "ref">[38885] IIª-IIae q. 2 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2151 dicendum quod explicatio credendorum fit per revelationem divinam, | |
| 2152 credibilia enim naturalem rationem excedunt. Revelatio autem divina | |
| 2153 ordine quodam ad inferiores pervenit per superiores, sicut ad | |
| 2154 homines per Angelos, et ad inferiores Angelos per superiores, ut | |
| 2155 patet per Dionysium, in Cael. Hier. Et ideo, pari ratione, | |
| 2156 explicatio fidei oportet quod perveniat ad inferiores homines per | |
| 2157 maiores. Et ideo sicut superiores Angeli, qui inferiores | |
| 2158 illuminant, habent pleniorem notitiam de rebus divinis quam | |
| 2159 inferiores, ut dicit Dionysius, XII cap. Cael. Hier.; ita etiam | |
| 2160 superiores homines, ad quos pertinet alios erudire, tenentur habere | |
| 2161 pleniorem notitiam de credendis et magis explicite credere.</p> | |
| 2162 <p title="II-II q. 2 a. 6 ad 1"><a name="38886"><span class= | |
| 2163 "ref">[38886] IIª-IIae q. 2 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2164 ergo dicendum quod explicatio credendorum non aequaliter quantum ad | |
| 2165 omnes est de necessitate salutis, quia plura tenentur explicite | |
| 2166 credere maiores, qui habent officium alios instruendi, quam | |
| 2167 alii.</p> | |
| 2168 <p title="II-II q. 2 a. 6 ad 2"><a name="38887"><span class= | |
| 2169 "ref">[38887] IIª-IIae q. 2 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2170 dicendum quod simplices non sunt examinandi de subtilitatibus fidei | |
| 2171 nisi quando habetur suspicio quod sint ab haereticis depravati, qui | |
| 2172 in his quae ad subtilitatem fidei pertinent solent fidem simplicium | |
| 2173 depravare. Si tamen inveniuntur non pertinaciter perversae | |
| 2174 doctrinae adhaerere, si in talibus ex simplicitate deficiant, non | |
| 2175 eis imputatur.</p> | |
| 2176 <p title="II-II q. 2 a. 6 ad 3"><a name="38888"><span class= | |
| 2177 "ref">[38888] IIª-IIae q. 2 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2178 dicendum quod minores non habent fidem implicitam in fide maiorum | |
| 2179 nisi quatenus maiores adhaerent doctrinae divinae, unde et | |
| 2180 apostolus dicit, I ad Cor. IV, <i>imitatores mei estote, sicut et | |
| 2181 ego Christi</i>. Unde humana cognitio non fit regula fidei, sed | |
| 2182 veritas divina. A qua si aliqui maiorum deficiant, non praeiudicat | |
| 2183 fidei simplicium, qui eos rectam fidem habere credunt, nisi | |
| 2184 pertinaciter eorum erroribus in particulari adhaereant contra | |
| 2185 universalis Ecclesiae fidem, quae non potest deficere, domino | |
| 2186 dicente, Luc. XXII, <i>ego pro te rogavi, Petre, ut non deficiat | |
| 2187 fides tua</i>.</p> | |
| 2188 <br /> | |
| 2189 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 2190 <p title="II-II q. 2 a. 7 arg. 1"><a name="38889"><span class= | |
| 2191 "ref">[38889] IIª-IIae q. 2 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 2192 sic proceditur. Videtur quod credere explicite mysterium Christi | |
| 2193 non sit de necessitate salutis apud omnes. Non enim tenetur homo | |
| 2194 explicite credere ea quae Angeli ignorant, quia explicatio fidei | |
| 2195 fit per revelationem divinam, quae pervenit ad homines mediantibus | |
| 2196 Angelis, ut dictum est. Sed etiam Angeli mysterium incarnationis | |
| 2197 ignoraverunt, unde quaerebant in Psalm., <i>quis est iste rex | |
| 2198 gloriae?</i> Et Isaiae LXIII, <i>quis est iste qui venit de | |
| 2199 Edom?</i> Ut Dionysius exponit, cap. VII Cael. Hier. Ergo ad | |
| 2200 credendum explicite mysterium incarnationis homines non | |
| 2201 tenebantur.</p> | |
| 2202 <p title="II-II q. 2 a. 7 arg. 2"><a name="38890"><span class= | |
| 2203 "ref">[38890] IIª-IIae q. 2 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2204 constat beatum Ioannem Baptistam de maioribus fuisse, et | |
| 2205 propinquissimum Christo, de quo dominus dicit, Matth. XI, quod | |
| 2206 <i>inter natos mulierum nullus maior eo surrexit</i>. Sed Ioannes | |
| 2207 Baptista non videtur Christi mysterium explicite cognovisse, cum a | |
| 2208 Christo quaesierit, <i>tu es qui venturus es, an alium | |
| 2209 expectamus?</i> Ut habetur Matth. XI. Ergo non tenebantur etiam | |
| 2210 maiores ad habendum explicitam fidem de Christo.</p> | |
| 2211 <p title="II-II q. 2 a. 7 arg. 3"><a name="38891"><span class= | |
| 2212 "ref">[38891] IIª-IIae q. 2 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2213 multi gentilium salutem adepti sunt per ministerium Angelorum, ut | |
| 2214 Dionysius dicit, IX cap. Cael. Hier. Sed gentiles non habuerunt | |
| 2215 fidem de Christo nec explicitam nec implicitam, ut videtur, quia | |
| 2216 nulla eis revelatio facta est. Ergo videtur quod credere explicite | |
| 2217 Christi mysterium non fuerit omnibus necessarium ad salutem.</p> | |
| 2218 <p title="II-II q. 2 a. 7 s. c."><a name="38892"><span class= | |
| 2219 "ref">[38892] IIª-IIae q. 2 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2220 est quod Augustinus dicit, in libro de Cor. et gratia, <i>illa | |
| 2221 fides sana est qua credimus nullum hominem, sive maioris sive | |
| 2222 parvae aetatis, liberari a contagio mortis et obligatione peccati | |
| 2223 nisi per unum mediatorem Dei et hominum Iesum Christum</i>.</p> | |
| 2224 <p title="II-II q. 2 a. 7 co."><a name="38893"><span class= | |
| 2225 "ref">[38893] IIª-IIae q. 2 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 2226 dicendum quod, sicut supra dictum est, illud proprie et per se | |
| 2227 pertinet ad obiectum fidei per quod homo beatitudinem consequitur. | |
| 2228 Via autem hominibus veniendi ad beatitudinem est mysterium | |
| 2229 incarnationis et passionis Christi, dicitur enim Act. IV, <i>non | |
| 2230 est aliud nomen datum hominibus in quo oporteat nos salvos | |
| 2231 fieri</i>. Et ideo mysterium incarnationis Christi aliqualiter | |
| 2232 oportuit omni tempore esse creditum apud omnes, diversimode tamen | |
| 2233 secundum diversitatem temporum et personarum. Nam ante statum | |
| 2234 peccati homo habuit explicitam fidem de Christi incarnatione | |
| 2235 secundum quod ordinabatur ad consummationem gloriae, non autem | |
| 2236 secundum quod ordinabatur ad liberationem a peccato per passionem | |
| 2237 et resurrectionem, quia homo non fuit praescius peccati futuri. | |
| 2238 Videtur autem incarnationis Christi praescius fuisse per hoc quod | |
| 2239 dixit, <i>propter hoc relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit | |
| 2240 uxori suae</i>, ut habetur Gen. II; et hoc apostolus, ad Ephes. V, | |
| 2241 dicit <i>sacramentum magnum esse in Christo et Ecclesia</i>; quod | |
| 2242 quidem sacramentum non est credibile primum hominem ignorasse. Post | |
| 2243 peccatum autem fuit explicite creditum mysterium Christi non solum | |
| 2244 quantum ad incarnationem, sed etiam quantum ad passionem et | |
| 2245 resurrectionem, quibus humanum genus a peccato et morte liberatur. | |
| 2246 Aliter enim non praefigurassent Christi passionem quibusdam | |
| 2247 sacrificiis et ante legem et sub lege. Quorum quidem sacrificiorum | |
| 2248 significatum explicite maiores cognoscebant, minores autem sub | |
| 2249 velamine illorum sacrificiorum, credentes ea divinitus esse | |
| 2250 disposita de Christo venturo, quodammodo habebant velatam | |
| 2251 cognitionem. Et sicut supra dictum est, ea quae ad mysteria Christi | |
| 2252 pertinent tanto distinctius cognoverunt quanto Christo | |
| 2253 propinquiores fuerunt. Post tempus autem gratiae revelatae tam | |
| 2254 maiores quam minores tenentur habere fidem explicitam de mysteriis | |
| 2255 Christi; praecipue quantum ad ea quae communiter in Ecclesia | |
| 2256 sollemnizantur et publice proponuntur, sicut sunt articuli | |
| 2257 incarnationis, de quibus supra dictum est. Alias autem subtiles | |
| 2258 considerationes circa incarnationis articulos tenentur aliqui magis | |
| 2259 vel minus explicite credere secundum quod convenit statui et | |
| 2260 officio uniuscuiusque.</p> | |
| 2261 <p title="II-II q. 2 a. 7 ad 1"><a name="38894"><span class= | |
| 2262 "ref">[38894] IIª-IIae q. 2 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2263 ergo dicendum quod <i>Angelos non omnino latuit mysterium regni | |
| 2264 Dei</i>, sicut Augustinus dicit, V super Gen. ad Litt. Quasdam | |
| 2265 tamen rationes huius mysterii perfectius cognoverunt Christo | |
| 2266 revelante.</p> | |
| 2267 <p title="II-II q. 2 a. 7 ad 2"><a name="38895"><span class= | |
| 2268 "ref">[38895] IIª-IIae q. 2 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2269 dicendum quod Ioannes Baptista non quaesivit de adventu Christi in | |
| 2270 carnem quasi hoc ignoraret, cum ipse hoc expresse confessus fuerit, | |
| 2271 dicens, <i>ego vidi, et testimonium perhibui quia hic est filius | |
| 2272 Dei</i>, ut habetur Ioan. I. Unde non dixit, tu es qui venisti? | |
| 2273 Sed, <i>tu es qui venturus es?</i> Quaerens de futuro, non de | |
| 2274 praeterito. Similiter non est credendum quod ignoraverit eum ad | |
| 2275 passionem venturum, ipse enim dixerat, <i>ecce agnus Dei, qui | |
| 2276 tollit peccata mundi</i>, praenuntians eius immolationem futuram; | |
| 2277 et cum hoc prophetae alii ante praedixerint, sicut praecipue patet | |
| 2278 in Isaiae LIII. Potest igitur dici, sicut Gregorius dicit, quod | |
| 2279 inquisivit ignorans an ad Infernum esset in propria persona | |
| 2280 descensurus. Sciebat autem quod virtus passionis eius extendenda | |
| 2281 erat usque ad eos qui in Limbo detinebantur, secundum illud Zach. | |
| 2282 IX, <i>tu quoque in sanguine testamenti tui emisisti vinctos de | |
| 2283 lacu in quo non est aqua</i>. Nec hoc tenebatur explicite credere, | |
| 2284 antequam esset impletum, quod per seipsum deberet descendere. Vel | |
| 2285 potest dici, sicut Ambrosius dicit, super Luc., quod non quaesivit | |
| 2286 ex dubitatione seu ignorantia, sed magis ex pietate. Vel potest | |
| 2287 dici, sicut Chrysostomus dicit, quod non quaesivit quasi ipse | |
| 2288 ignoraret, sed ut per Christum satisfieret eius discipulis. Unde et | |
| 2289 Christus ad discipulorum instructionem respondit, signa operum | |
| 2290 ostendens.</p> | |
| 2291 <p title="II-II q. 2 a. 7 ad 3"><a name="38896"><span class= | |
| 2292 "ref">[38896] IIª-IIae q. 2 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2293 dicendum quod multis gentilium facta fuit revelatio de Christo, ut | |
| 2294 patet per ea quae praedixerunt. Nam Iob XIX dicitur, <i>scio quod | |
| 2295 redemptor meus vivit</i>. Sibylla etiam praenuntiavit quaedam de | |
| 2296 Christo, ut Augustinus dicit. Invenitur etiam in historiis | |
| 2297 Romanorum quod tempore Constantini Augusti et Irenae matris eius | |
| 2298 inventum fuit quoddam sepulcrum in quo iacebat homo auream laminam | |
| 2299 habens in pectore in qua scriptum erat, <i>Christus nascetur ex | |
| 2300 virgine et credo in eum. O sol, sub Irenae et Constantini | |
| 2301 temporibus iterum me videbis</i>. Si qui tamen salvati fuerunt | |
| 2302 quibus revelatio non fuit facta, non fuerunt salvati absque fide | |
| 2303 mediatoris. Quia etsi non habuerunt fidem explicitam, habuerunt | |
| 2304 tamen fidem implicitam in divina providentia, credentes Deum esse | |
| 2305 liberatorem hominum secundum modos sibi placitos et secundum quod | |
| 2306 aliquibus veritatem cognoscentibus ipse revelasset, secundum illud | |
| 2307 Iob XXXV, <i>qui docet nos super iumenta terrae</i>.</p> | |
| 2308 <br /> | |
| 2309 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 2310 <p title="II-II q. 2 a. 8 arg. 1"><a name="38897"><span class= | |
| 2311 "ref">[38897] IIª-IIae q. 2 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 2312 sic proceditur. Videtur quod credere Trinitatem explicite non | |
| 2313 fuerit de necessitate salutis. Dicit enim apostolus, ad Heb. XI, | |
| 2314 <i>credere oportet accedentem ad Deum quia est, et quia | |
| 2315 inquirentibus se remunerator est</i>. Sed hoc potest credi absque | |
| 2316 fide Trinitatis. Ergo non oportebat explicite fidem de Trinitate | |
| 2317 habere.</p> | |
| 2318 <p title="II-II q. 2 a. 8 arg. 2"><a name="38898"><span class= | |
| 2319 "ref">[38898] IIª-IIae q. 2 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2320 dominus dicit, Ioan. XVII, <i>pater, manifestavi nomen tuum | |
| 2321 hominibus</i>, quod exponens Augustinus dicit, <i>non illud nomen | |
| 2322 tuum quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris pater meus</i>. Et | |
| 2323 postea subdit etiam, <i>in hoc quod Deus fecit hunc mundum, notus | |
| 2324 in omnibus gentibus; in hoc quod non est cum diis falsis colendus, | |
| 2325 notus in Iudaea Deus; in hoc vero quod pater est huius Christi per | |
| 2326 quem tollit peccatum mundi, hoc nomen eius, prius occultum, nunc | |
| 2327 manifestavit eis</i>. Ergo ante Christi adventum non erat cognitum | |
| 2328 quod in deitate esset paternitas et filiatio. Non ergo Trinitas | |
| 2329 explicite credebatur.</p> | |
| 2330 <p title="II-II q. 2 a. 8 arg. 3"><a name="38899"><span class= | |
| 2331 "ref">[38899] IIª-IIae q. 2 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2332 illud tenemur explicite credere in Deo quod est beatitudinis | |
| 2333 obiectum. Sed obiectum beatitudinis est bonitas summa, quae potest | |
| 2334 intelligi in Deo etiam sine personarum distinctione. Ergo non fuit | |
| 2335 necessarium credere explicite Trinitatem.</p> | |
| 2336 <p title="II-II q. 2 a. 8 s. c."><a name="38900"><span class= | |
| 2337 "ref">[38900] IIª-IIae q. 2 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2338 est quod in veteri testamento multipliciter expressa est Trinitas | |
| 2339 personarum, sicut statim in principio Gen. dicitur, ad expressionem | |
| 2340 Trinitatis, <i>faciamus hominem ad imaginem et similitudinem | |
| 2341 nostram</i>. Ergo a principio de necessitate salutis fuit credere | |
| 2342 Trinitatem.</p> | |
| 2343 <p title="II-II q. 2 a. 8 co."><a name="38901"><span class= | |
| 2344 "ref">[38901] IIª-IIae q. 2 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 2345 dicendum quod mysterium Christi explicite credi non potest sine | |
| 2346 fide Trinitatis, quia in mysterio Christi hoc continetur quod | |
| 2347 filius Dei carnem assumpserit, quod per gratiam spiritus sancti | |
| 2348 mundum renovaverit, et iterum quod de spiritu sancto conceptus | |
| 2349 fuerit. Et ideo eo modo quo mysterium Christi ante Christum fuit | |
| 2350 quidem explicite creditum a maioribus, implicite autem et quasi | |
| 2351 obumbrate a minoribus, ita etiam et mysterium Trinitatis. Et ideo | |
| 2352 etiam post tempus gratiae divulgatae tenentur omnes ad explicite | |
| 2353 credendum mysterium Trinitatis. Et omnes qui renascuntur in Christo | |
| 2354 hoc adipiscuntur per invocationem Trinitatis, secundum illud Matth. | |
| 2355 ult., <i>euntes, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine | |
| 2356 patris et filii et spiritus sancti</i>.</p> | |
| 2357 <p title="II-II q. 2 a. 8 ad 1"><a name="38902"><span class= | |
| 2358 "ref">[38902] IIª-IIae q. 2 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2359 ergo dicendum quod illa duo explicite credere de Deo omni tempore | |
| 2360 et quoad omnes necessarium fuit. Non tamen est sufficiens omni | |
| 2361 tempore et quoad omnes.</p> | |
| 2362 <p title="II-II q. 2 a. 8 ad 2"><a name="38903"><span class= | |
| 2363 "ref">[38903] IIª-IIae q. 2 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2364 dicendum quod ante Christi adventum fides Trinitatis erat occulta | |
| 2365 in fide maiorum. Sed per Christum manifestata est mundo per | |
| 2366 apostolos.</p> | |
| 2367 <p title="II-II q. 2 a. 8 ad 3"><a name="38904"><span class= | |
| 2368 "ref">[38904] IIª-IIae q. 2 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2369 dicendum quod summa bonitas Dei secundum modum quo nunc | |
| 2370 intelligitur per effectus, potest intelligi absque Trinitate | |
| 2371 personarum. Sed secundum quod intelligitur in seipso, prout videtur | |
| 2372 a beatis, non potest intelligi sine Trinitate personarum. Et iterum | |
| 2373 ipsa missio personarum divinarum perducit nos in beatitudinem.</p> | |
| 2374 <br /> | |
| 2375 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 2376 <p title="II-II q. 2 a. 9 arg. 1"><a name="38905"><span class= | |
| 2377 "ref">[38905] IIª-IIae q. 2 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 2378 sic proceditur. Videtur quod credere non sit meritorium. Principium | |
| 2379 enim merendi est caritas, ut supra dictum est. Sed fides est | |
| 2380 praeambula ad caritatem, sicut et natura. Ergo, sicut actus naturae | |
| 2381 non est meritorius (quia naturalibus non meremur), ita etiam nec | |
| 2382 actus fidei.</p> | |
| 2383 <p title="II-II q. 2 a. 9 arg. 2"><a name="38906"><span class= | |
| 2384 "ref">[38906] IIª-IIae q. 2 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2385 credere medium est inter opinari et scire vel considerare scita. | |
| 2386 Sed consideratio scientiae non est meritoria; similiter autem nec | |
| 2387 opinio. Ergo etiam neque credere est meritorium.</p> | |
| 2388 <p title="II-II q. 2 a. 9 arg. 3"><a name="38907"><span class= | |
| 2389 "ref">[38907] IIª-IIae q. 2 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2390 ille qui assentit alicui rei credendo aut habet causam sufficienter | |
| 2391 inducentem ipsum ad credendum, aut non. Si habet sufficiens | |
| 2392 inductivum ad credendum, non videtur hoc ei esse meritorium, quia | |
| 2393 non est ei iam liberum credere et non credere. Si autem non habet | |
| 2394 sufficiens inductivum ad credendum, levitatis est credere, secundum | |
| 2395 illud Eccli. XIX, <i>qui cito credit levis est corde</i>, et sic | |
| 2396 non videtur esse meritorium. Ergo credere nullo modo est | |
| 2397 meritorium.</p> | |
| 2398 <p title="II-II q. 2 a. 9 s. c."><a name="38908"><span class= | |
| 2399 "ref">[38908] IIª-IIae q. 2 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2400 est quod dicitur ad Heb. XI, quod <i>sancti per fidem adepti sunt | |
| 2401 repromissiones</i>. Quod non esset nisi credendo mererentur. Ergo | |
| 2402 ipsum credere est meritorium.</p> | |
| 2403 <p title="II-II q. 2 a. 9 co."><a name="38909"><span class= | |
| 2404 "ref">[38909] IIª-IIae q. 2 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 2405 dicendum quod, sicut supra dictum est, actus nostri sunt meritorii | |
| 2406 inquantum procedunt ex libero arbitrio moto a Deo per gratiam. Unde | |
| 2407 omnis actus humanus qui subiicitur libero arbitrio, si sit relatus | |
| 2408 in Deum, potest meritorius esse. Ipsum autem credere est actus | |
| 2409 intellectus assentientis veritati divinae ex imperio voluntatis a | |
| 2410 Deo motae per gratiam, et sic subiacet libero arbitrio in ordine ad | |
| 2411 Deum. Unde actus fidei potest esse meritorius.</p> | |
| 2412 <p title="II-II q. 2 a. 9 ad 1"><a name="38910"><span class= | |
| 2413 "ref">[38910] IIª-IIae q. 2 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2414 ergo dicendum quod natura comparatur ad caritatem, quae est merendi | |
| 2415 principium, sicut materia ad formam. Fides autem comparatur ad | |
| 2416 caritatem sicut dispositio praecedens ultimam formam. Manifestum | |
| 2417 est autem quod subiectum vel materia non potest agere in virtute | |
| 2418 formae, neque etiam dispositio praecedens, antequam forma adveniat. | |
| 2419 Sed postquam forma advenerit, tam subiectum quam dispositio | |
| 2420 praecedens agit in virtute formae, quae est principale agendi | |
| 2421 principium, sicut calor ignis agit in virtute formae substantialis. | |
| 2422 Sic ergo neque natura neque fides sine caritate possunt producere | |
| 2423 actum meritorium, sed caritate superveniente, actus fidei fit | |
| 2424 meritorius per caritatem, sicut et actus naturae et naturalis | |
| 2425 liberi arbitrii.</p> | |
| 2426 <p title="II-II q. 2 a. 9 ad 2"><a name="38911"><span class= | |
| 2427 "ref">[38911] IIª-IIae q. 2 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2428 dicendum quod in scientia duo possunt considerari, scilicet ipse | |
| 2429 assensus scientis ad rem scitam, et consideratio rei scitae. | |
| 2430 Assensus autem scientiae non subiicitur libero arbitrio, quia | |
| 2431 sciens cogitur ad assentiendum per efficaciam demonstrationis. Et | |
| 2432 ideo assensus scientiae non est meritorius. Sed consideratio | |
| 2433 actualis rei scitae subiacet libero arbitrio, est enim in potestate | |
| 2434 hominis considerare vel non considerare. Et ideo consideratio | |
| 2435 scientiae potest esse meritoria, si referatur ad finem caritatis, | |
| 2436 idest ad honorem Dei vel utilitatem proximi. Sed in fide utrumque | |
| 2437 subiacet libero arbitrio. Et ideo quantum ad utrumque actus fidei | |
| 2438 potest esse meritorius. Sed opinio non habet firmum assensum, est | |
| 2439 enim quoddam debile et infirmum, secundum philosophum, in I Poster. | |
| 2440 Unde non videtur procedere ex perfecta voluntate. Et sic ex parte | |
| 2441 assensus non multum videtur habere rationem meriti. Sed ex parte | |
| 2442 considerationis actualis potest meritoria esse.</p> | |
| 2443 <p title="II-II q. 2 a. 9 ad 3"><a name="38912"><span class= | |
| 2444 "ref">[38912] IIª-IIae q. 2 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2445 dicendum quod ille qui credit habet sufficiens inductivum ad | |
| 2446 credendum, inducitur enim auctoritate divinae doctrinae miraculis | |
| 2447 confirmatae, et, quod plus est, interiori instinctu Dei invitantis. | |
| 2448 Unde non leviter credit. Tamen non habet sufficiens inductivum ad | |
| 2449 sciendum. Et ideo non tollitur ratio meriti.</p> | |
| 2450 <br /> | |
| 2451 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 2452 <p title="II-II q. 2 a. 10 arg. 1"><a name="38913"><span class= | |
| 2453 "ref">[38913] IIª-IIae q. 2 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum | |
| 2454 sic proceditur. Videtur quod ratio inducta ad ea quae sunt fidei | |
| 2455 diminuat meritum fidei. Dicit enim Gregorius, in quadam homilia, | |
| 2456 quod <i>fides non habet meritum cui humana ratio praebet | |
| 2457 experimentum</i>. Si ergo ratio humana sufficienter experimentum | |
| 2458 praebens totaliter excludit meritum fidei, videtur quod | |
| 2459 qualiscumque ratio humana inducta ad ea quae sunt fidei diminuat | |
| 2460 meritum fidei.</p> | |
| 2461 <p title="II-II q. 2 a. 10 arg. 2"><a name="38914"><span class= | |
| 2462 "ref">[38914] IIª-IIae q. 2 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2463 quidquid diminuit rationem virtutis diminuit rationem meriti, quia | |
| 2464 felicitas virtutis est praemium ut etiam philosophus dicit, in I | |
| 2465 Ethic. Sed ratio humana videtur diminuere rationem virtutis ipsius | |
| 2466 fidei, quia de ratione fidei est quod sit non apparentium, ut supra | |
| 2467 dictum est; quanto autem plures rationes inducuntur ad aliquid, | |
| 2468 tanto minus est non apparens. Ergo ratio humana inducta ad ea quae | |
| 2469 sunt fidei meritum fidei diminuit.</p> | |
| 2470 <p title="II-II q. 2 a. 10 arg. 3"><a name="38915"><span class= | |
| 2471 "ref">[38915] IIª-IIae q. 2 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2472 contrariorum contrariae sunt causae. Sed id quod inducitur in | |
| 2473 contrarium fidei auget meritum fidei, sive sit persecutio cogentis | |
| 2474 ad recedendum a fide, sive etiam sit ratio aliqua hoc persuadens. | |
| 2475 Ergo ratio coadiuvans fidem diminuit meritum fidei.</p> | |
| 2476 <p title="II-II q. 2 a. 10 s. c."><a name="38916"><span class= | |
| 2477 "ref">[38916] IIª-IIae q. 2 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2478 est quod I Petri III dicitur, <i>parati semper ad satisfactionem | |
| 2479 omni poscenti vos rationem de ea quae in vobis est fide et spe</i>. | |
| 2480 Non autem ad hoc induceret apostolus si per hoc meritum fidei | |
| 2481 diminueretur. Non ergo ratio diminuit meritum fidei.</p> | |
| 2482 <p title="II-II q. 2 a. 10 co."><a name="38917"><span class= | |
| 2483 "ref">[38917] IIª-IIae q. 2 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 2484 dicendum quod, sicut dictum est, actus fidei potest esse meritorius | |
| 2485 inquantum subiacet voluntati non solum quantum ad usum, sed etiam | |
| 2486 quantum ad assensum. Ratio autem humana inducta ad ea quae sunt | |
| 2487 fidei dupliciter potest se habere ad voluntatem credentis. Uno | |
| 2488 quidem modo, sicut praecedens, puta cum quis aut non haberet | |
| 2489 voluntatem, aut non haberet promptam voluntatem ad credendum, nisi | |
| 2490 ratio humana induceretur. Et sic ratio humana inducta diminuit | |
| 2491 meritum fidei, sicut etiam supra dictum est quod passio praecedens | |
| 2492 electionem in virtutibus moralibus diminuit laudem virtuosi actus. | |
| 2493 Sicut enim homo actus virtutum moralium debet exercere propter | |
| 2494 iudicium rationis, non propter passionem; ita credere debet homo ea | |
| 2495 quae sunt fidei non propter rationem humanam, sed propter | |
| 2496 auctoritatem divinam. Alio modo ratio humana potest se habere ad | |
| 2497 voluntatem credentis consequenter. Cum enim homo habet promptam | |
| 2498 voluntatem ad credendum, diligit veritatem creditam, et super ea | |
| 2499 excogitat et amplectitur si quas rationes ad hoc invenire potest. | |
| 2500 Et quantum ad hoc ratio humana non excludit meritum fidei, sed est | |
| 2501 signum maioris meriti, sicut etiam passio consequens in virtutibus | |
| 2502 moralibus est signum promptioris voluntatis, ut supra dictum est. | |
| 2503 Et hoc significatur Ioan. IV, ubi Samaritani ad mulierem, per quam | |
| 2504 ratio humana figuratur, dixerunt, <i>iam non propter tuam loquelam | |
| 2505 credimus</i>.</p> | |
| 2506 <p title="II-II q. 2 a. 10 ad 1"><a name="38918"><span class= | |
| 2507 "ref">[38918] IIª-IIae q. 2 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2508 ergo dicendum quod Gregorius loquitur in casu illo quando homo non | |
| 2509 habet voluntatem credendi nisi propter rationem inductam. Quando | |
| 2510 autem homo habet voluntatem credendi ea quae sunt fidei ex sola | |
| 2511 auctoritate divina, etiam si habeat rationem demonstrativam ad | |
| 2512 aliquid eorum, puta ad hoc quod est Deum esse, non propter hoc | |
| 2513 tollitur vel minuitur meritum fidei.</p> | |
| 2514 <p title="II-II q. 2 a. 10 ad 2"><a name="38919"><span class= | |
| 2515 "ref">[38919] IIª-IIae q. 2 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2516 dicendum quod rationes quae inducuntur ad auctoritatem fidei non | |
| 2517 sunt demonstrationes quae in visionem intelligibilem intellectum | |
| 2518 humanum reducere possunt. Et ideo non desinunt esse non apparentia. | |
| 2519 Sed removent impedimenta fidei, ostendendo non esse impossibile | |
| 2520 quod in fide proponitur. Unde per tales rationes non diminuitur | |
| 2521 meritum fidei nec ratio fidei. Sed rationes demonstrativae inductae | |
| 2522 ad ea quae sunt fidei, praeambula tamen ad articulos, etsi | |
| 2523 diminuant rationem fidei, quia faciunt esse apparens id quod | |
| 2524 proponitur; non tamen diminuunt rationem caritatis, per quam | |
| 2525 voluntas est prompta ad ea credendum etiam si non apparerent. Et | |
| 2526 ideo non diminuitur ratio meriti.</p> | |
| 2527 <p title="II-II q. 2 a. 10 ad 3"><a name="38920"><span class= | |
| 2528 "ref">[38920] IIª-IIae q. 2 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2529 dicendum quod ea quae repugnant fidei, sive in consideratione | |
| 2530 hominis sive in exteriori persecutione, intantum augent meritum | |
| 2531 fidei inquantum ostenditur voluntas magis prompta et firma in fide. | |
| 2532 Et ideo martyres maius fidei meritum habuerunt non recedentes a | |
| 2533 fide propter persecutiones; et etiam sapientes maius meritum fidei | |
| 2534 habent non recedentes a fide propter rationes philosophorum vel | |
| 2535 haereticorum contra fidem inductas. Sed ea quae conveniunt fidei | |
| 2536 non semper diminuunt promptitudinem voluntatis ad credendum. Et | |
| 2537 ideo non semper diminuunt meritum fidei.</p> | |
| 2538 <br /> | |
| 2539 <div class="D">Quaestio 3</div> | |
| 2540 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2541 <p title="II-II q. 3 pr."><a name="38921"><span class="ref">[38921] | |
| 2542 IIª-IIae q. 3 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 2543 exteriori fidei actu, qui est confessio. Et circa hoc quaeruntur | |
| 2544 duo. Primo, utrum confessio sit actus fidei. Secundo, utrum | |
| 2545 confessio sit necessaria ad salutem.</p> | |
| 2546 <br /> | |
| 2547 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2548 <p title="II-II q. 3 a. 1 arg. 1"><a name="38922"><span class= | |
| 2549 "ref">[38922] IIª-IIae q. 3 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2550 sic proceditur. Videtur quod confessio non sit actus fidei. Non | |
| 2551 enim idem actus pertinet ad diversas virtutes. Sed confessio | |
| 2552 pertinet ad poenitentiam, cuius ponitur pars. Ergo non est actus | |
| 2553 fidei.</p> | |
| 2554 <p title="II-II q. 3 a. 1 arg. 2"><a name="38923"><span class= | |
| 2555 "ref">[38923] IIª-IIae q. 3 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2556 ab hoc quod homo confiteatur fidem retrahitur interdum per timorem, | |
| 2557 vel etiam propter aliquam confusionem, unde et apostolus, ad Ephes. | |
| 2558 ult., petit orari pro se ut detur sibi <i>cum fiducia notum facere | |
| 2559 mysterium Evangelii</i>. Sed non recedere a bono propter | |
| 2560 confusionem vel timorem pertinet ad fortitudinem, quae moderatur | |
| 2561 audacias et timores. Ergo videtur quod confessio non sit actus | |
| 2562 fidei, sed magis fortitudinis vel constantiae.</p> | |
| 2563 <p title="II-II q. 3 a. 1 arg. 3"><a name="38924"><span class= | |
| 2564 "ref">[38924] IIª-IIae q. 3 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2565 sicut per fidei fervorem inducitur aliquis ad confitendum fidem | |
| 2566 exterius, ita etiam inducitur ad alia exteriora bona opera | |
| 2567 facienda, dicitur enim Gal. V quod <i>fides per dilectionem | |
| 2568 operatur</i>. Sed alia exteriora opera non ponuntur actus fidei. | |
| 2569 Ergo etiam neque confessio.</p> | |
| 2570 <p title="II-II q. 3 a. 1 s. c."><a name="38925"><span class= | |
| 2571 "ref">[38925] IIª-IIae q. 3 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2572 est quod, II ad Thess. I, super illud, <i>et opus fidei in | |
| 2573 virtute</i>, dicit Glossa, <i>idest confessionem, quae proprie est | |
| 2574 opus fidei</i>.</p> | |
| 2575 <p title="II-II q. 3 a. 1 co."><a name="38926"><span class= | |
| 2576 "ref">[38926] IIª-IIae q. 3 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2577 dicendum quod actus exteriores illius virtutis proprie sunt actus | |
| 2578 ad cuius fines secundum suas species referuntur, sicut ieiunare | |
| 2579 secundum suam speciem refertur ad finem abstinentiae, quae est | |
| 2580 compescere carnem, et ideo est actus abstinentiae. Confessio autem | |
| 2581 eorum quae sunt fidei secundum suam speciem ordinatur sicut ad | |
| 2582 finem ad id quod est fidei, secundum illud II ad Cor. IV, | |
| 2583 <i>habentes eundem spiritum fidei credimus, propter quod et | |
| 2584 loquimur</i>, exterior enim locutio ordinatur ad significandum id | |
| 2585 quod in corde concipitur. Unde sicut conceptus interior eorum quae | |
| 2586 sunt fidei est proprie fidei actus, ita etiam et exterior | |
| 2587 confessio.</p> | |
| 2588 <p title="II-II q. 3 a. 1 ad 1"><a name="38927"><span class= | |
| 2589 "ref">[38927] IIª-IIae q. 3 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2590 ergo dicendum quod triplex est confessio quae in Scripturis | |
| 2591 laudatur. Una est confessio eorum quae sunt fidei. Et ista est | |
| 2592 proprius actus fidei, utpote relata ad fidei finem, sicut dictum | |
| 2593 est. Alia est confessio gratiarum actionis sive laudis. Et ista est | |
| 2594 actus latriae, ordinatur enim ad honorem Deo exterius exhibendum, | |
| 2595 quod est finis latriae. Tertia est confessio peccatorum. Et haec | |
| 2596 ordinatur ad deletionem peccati, quae est finis poenitentiae. Unde | |
| 2597 pertinet ad poenitentiam.</p> | |
| 2598 <p title="II-II q. 3 a. 1 ad 2"><a name="38928"><span class= | |
| 2599 "ref">[38928] IIª-IIae q. 3 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2600 dicendum quod removens prohibens non est causa per se, sed per | |
| 2601 accidens, ut patet per philosophum, in VIII Phys. Unde fortitudo, | |
| 2602 quae removet impedimentum confessionis fidei, scilicet timorem vel | |
| 2603 erubescentiam, non est proprie et per se causa confessionis, sed | |
| 2604 quasi per accidens.</p> | |
| 2605 <p title="II-II q. 3 a. 1 ad 3"><a name="38929"><span class= | |
| 2606 "ref">[38929] IIª-IIae q. 3 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2607 dicendum quod fides interior, mediante dilectione, causat omnes | |
| 2608 exteriores actus virtutum mediantibus aliis virtutibus, imperando, | |
| 2609 non eliciendo. Sed confessionem producit tanquam proprium actum, | |
| 2610 nulla alia virtute mediante.</p> | |
| 2611 <br /> | |
| 2612 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2613 <p title="II-II q. 3 a. 2 arg. 1"><a name="38930"><span class= | |
| 2614 "ref">[38930] IIª-IIae q. 3 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2615 sic proceditur. Videtur quod confessio fidei non sit necessaria ad | |
| 2616 salutem. Illud enim videtur ad salutem sufficere per quod homo | |
| 2617 attingit finem virtutis. Sed finis proprius fidei est coniunctio | |
| 2618 humanae mentis ad veritatem divinam, quod potest etiam esse sine | |
| 2619 exteriori confessione. Ergo confessio fidei non est necessaria ad | |
| 2620 salutem.</p> | |
| 2621 <p title="II-II q. 3 a. 2 arg. 2"><a name="38931"><span class= | |
| 2622 "ref">[38931] IIª-IIae q. 3 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2623 per exteriorem confessionem fidei homo fidem suam alii homini | |
| 2624 patefacit. Sed hoc non est necessarium nisi illis qui habent alios | |
| 2625 in fide instruere. Ergo videtur quod minores non teneantur ad fidei | |
| 2626 confessionem.</p> | |
| 2627 <p title="II-II q. 3 a. 2 arg. 3"><a name="38932"><span class= | |
| 2628 "ref">[38932] IIª-IIae q. 3 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2629 illud quod potest vergere in scandalum et turbationem aliorum non | |
| 2630 est necessarium ad salutem, dicit enim apostolus, I ad Cor. X, | |
| 2631 <i>sine offensione estote Iudaeis et gentibus et Ecclesiae Dei</i>. | |
| 2632 Sed per confessionem fidei quandoque ad perturbationem infideles | |
| 2633 provocantur. Ergo confessio fidei non est necessaria ad | |
| 2634 salutem.</p> | |
| 2635 <p title="II-II q. 3 a. 2 s. c."><a name="38933"><span class= | |
| 2636 "ref">[38933] IIª-IIae q. 3 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2637 est quod apostolus dicit, ad Rom. X, <i>corde creditur ad | |
| 2638 iustitiam, ore autem confessio fit ad salutem</i>.</p> | |
| 2639 <p title="II-II q. 3 a. 2 co."><a name="38934"><span class= | |
| 2640 "ref">[38934] IIª-IIae q. 3 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2641 dicendum quod ea quae sunt necessaria ad salutem cadunt sub | |
| 2642 praeceptis divinae legis. Confessio autem fidei, cum sit quoddam | |
| 2643 affirmativum, non potest cadere nisi sub praecepto affirmativo. | |
| 2644 Unde eo modo est de necessariis ad salutem quo modo potest cadere | |
| 2645 sub praecepto affirmativo divinae legis. Praecepta autem | |
| 2646 affirmativa, ut supra dictum est, non obligant ad semper, etsi | |
| 2647 semper obligent, obligant autem pro loco et tempore et secundum | |
| 2648 alias circumstantias debitas secundum quas oportet actum humanum | |
| 2649 limitari ad hoc quod sit actus virtutis. Sic igitur confiteri fidem | |
| 2650 non semper neque in quolibet loco est de necessitate salutis, sed | |
| 2651 aliquo loco et tempore, quando scilicet per omissionem huius | |
| 2652 confessionis subtraheretur honor debitus Deo, vel etiam utilitas | |
| 2653 proximis impendenda; puta si aliquis interrogatus de fide taceret, | |
| 2654 et ex hoc crederetur vel quod non haberet fidem vel quod fides non | |
| 2655 esset vera, vel alii per eius taciturnitatem averterentur a fide. | |
| 2656 In huiusmodi enim casibus confessio fidei est de necessitate | |
| 2657 salutis.</p> | |
| 2658 <p title="II-II q. 3 a. 2 ad 1"><a name="38935"><span class= | |
| 2659 "ref">[38935] IIª-IIae q. 3 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2660 ergo dicendum quod finis fidei, sicut et aliarum virtutum, referri | |
| 2661 debet ad finem caritatis, qui est amor Dei et proximi. Et ideo | |
| 2662 quando honor Dei vel utilitas proximi hoc exposcit, non debet esse | |
| 2663 contentus homo ut per fidem suam ipse veritati divinae coniungatur; | |
| 2664 sed debet fidem exterius confiteri.</p> | |
| 2665 <p title="II-II q. 3 a. 2 ad 2"><a name="38936"><span class= | |
| 2666 "ref">[38936] IIª-IIae q. 3 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2667 dicendum quod in casu necessitatis, ubi fides periclitatur, | |
| 2668 quilibet tenetur fidem suam aliis propalare, vel ad instructionem | |
| 2669 aliorum fidelium sive confirmationem, vel ad reprimendum infidelium | |
| 2670 insultationem. Sed aliis temporibus instruere homines de fide non | |
| 2671 pertinet ad omnes fideles.</p> | |
| 2672 <p title="II-II q. 3 a. 2 ad 3"><a name="38937"><span class= | |
| 2673 "ref">[38937] IIª-IIae q. 3 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2674 dicendum quod, si turbatio infidelium oriatur de confessione fidei | |
| 2675 manifesta absque aliqua utilitate fidei vel fidelium, non est | |
| 2676 laudabile in tali casu fidem publice confiteri, unde dominus dicit, | |
| 2677 Matth. VII, <i>nolite sanctum dare canibus, neque margaritas | |
| 2678 vestras spargere ante porcos, ne conversi dirumpant vos</i>. Sed si | |
| 2679 utilitas aliqua fidei speretur aut necessitas adsit, contempta | |
| 2680 turbatione infidelium, debet homo fidem publice confiteri. Unde | |
| 2681 Matth. XV dicitur quod, cum discipuli dixissent domino quod | |
| 2682 Pharisaei, audito eius verbo, scandalizati sunt, dominus respondit, | |
| 2683 sinite illos, scilicet turbari, <i>caeci sunt et duces | |
| 2684 caecorum</i>.</p> | |
| 2685 <br /> | |
| 2686 <div class="D">Quaestio 4</div> | |
| 2687 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2688 <p title="II-II q. 4 pr."><a name="38938"><span class="ref">[38938] | |
| 2689 IIª-IIae q. 4 pr.</span></a> Deinde considerandum est de ipsa | |
| 2690 fidei virtute. Et primo quidem, de ipsa fide; secundo, de | |
| 2691 habentibus fidem; tertio, de causa fidei; quarto, de effectibus | |
| 2692 eius. Circa primum quaeruntur octo. Primo, quid sit fides. Secundo, | |
| 2693 in qua vi animae sit sicut in subiecto. Tertio, utrum forma eius | |
| 2694 sit caritas. Quarto, utrum eadem numero sit fides formata et | |
| 2695 informis. Quinto, utrum fides sit virtus. Sexto, utrum sit una | |
| 2696 virtus. Septimo, de ordine eius ad alias virtutes. Octavo, de | |
| 2697 comparatione certitudinis eius ad certitudinem virtutum | |
| 2698 intellectualium.</p> | |
| 2699 <br /> | |
| 2700 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2701 <p title="II-II q. 4 a. 1 arg. 1"><a name="38939"><span class= | |
| 2702 "ref">[38939] IIª-IIae q. 4 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2703 sic proceditur. Videtur quod sit incompetens fidei definitio quam | |
| 2704 apostolus ponit, ad Heb. XI, dicens, <i>est autem fides substantia | |
| 2705 sperandarum rerum, argumentum non apparentium</i>. Nulla enim | |
| 2706 qualitas est substantia. Sed fides est qualitas, cum sit virtus | |
| 2707 theologica, ut supra dictum est. Ergo non est substantia.</p> | |
| 2708 <p title="II-II q. 4 a. 1 arg. 2"><a name="38940"><span class= | |
| 2709 "ref">[38940] IIª-IIae q. 4 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2710 diversarum virtutum diversa sunt obiecta. Sed res speranda est | |
| 2711 obiectum spei. Non ergo debet poni in definitione fidei tanquam | |
| 2712 eius obiectum.</p> | |
| 2713 <p title="II-II q. 4 a. 1 arg. 3"><a name="38941"><span class= | |
| 2714 "ref">[38941] IIª-IIae q. 4 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2715 fides magis perficitur per caritatem quam per spem, quia caritas | |
| 2716 est forma fidei, ut infra dicetur. Magis ergo poni debuit in | |
| 2717 definitione fidei res diligenda quam res speranda.</p> | |
| 2718 <p title="II-II q. 4 a. 1 arg. 4"><a name="38942"><span class= | |
| 2719 "ref">[38942] IIª-IIae q. 4 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2720 idem non debet poni in diversis generibus. Sed substantia et | |
| 2721 argumentum sunt diversa genera non subalternatim posita. Ergo | |
| 2722 inconvenienter fides dicitur esse substantia et argumentum.</p> | |
| 2723 <p title="II-II q. 4 a. 1 arg. 5"><a name="38943"><span class= | |
| 2724 "ref">[38943] IIª-IIae q. 4 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 2725 per argumentum veritas manifestatur eius ad quod inducitur | |
| 2726 argumentum. Sed illud dicitur esse apparens cuius veritas est | |
| 2727 manifestata. Ergo videtur implicari oppositio in hoc quod dicitur | |
| 2728 argumentum non apparentium. Inconvenienter ergo describitur | |
| 2729 fides.</p> | |
| 2730 <p title="II-II q. 4 a. 1 s. c."><a name="38944"><span class= | |
| 2731 "ref">[38944] IIª-IIae q. 4 a. 1 s. c.</span></a> In | |
| 2732 contrarium sufficit auctoritas apostoli.</p> | |
| 2733 <p title="II-II q. 4 a. 1 co."><a name="38945"><span class= | |
| 2734 "ref">[38945] IIª-IIae q. 4 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2735 dicendum quod, licet quidam dicant praedicta apostoli verba non | |
| 2736 esse fidei definitionem, tamen, si quis recte consideret, omnia ex | |
| 2737 quibus fides potest definiri in praedicta descriptione tanguntur, | |
| 2738 licet verba non ordinentur sub forma definitionis, sicut etiam apud | |
| 2739 philosophos praetermissa syllogistica forma syllogismorum principia | |
| 2740 tanguntur. Ad cuius evidentiam considerandum est quod, cum habitus | |
| 2741 cognoscantur per actus et actus per obiecta, fides, cum sit habitus | |
| 2742 quidam, debet definiri per proprium actum in comparatione ad | |
| 2743 proprium obiectum. Actus autem fidei est credere, qui, sicut supra | |
| 2744 dictum est, actus est intellectus determinati ad unum ex imperio | |
| 2745 voluntatis. Sic ergo actus fidei habet ordinem et ad obiectum | |
| 2746 voluntatis, quod est bonum et finis; et ad obiectum intellectus, | |
| 2747 quod est verum. Et quia fides, cum sit virtus theologica, sicut | |
| 2748 supra dictum est, habet idem pro obiecto et fine, necesse est quod | |
| 2749 obiectum fidei et finis proportionaliter sibi correspondeant. | |
| 2750 Dictum est autem supra quod veritas prima est obiectum fidei | |
| 2751 secundum quod ipsa est non visa et ea quibus propter ipsam | |
| 2752 inhaeretur. Et secundum hoc oportet quod ipsa veritas prima se | |
| 2753 habeat ad actum fidei per modum finis secundum rationem rei non | |
| 2754 visae. Quod pertinet ad rationem rei speratae, secundum illud | |
| 2755 apostoli, ad Rom. VIII, <i>quod non videmus speramus</i>, veritatem | |
| 2756 enim videre est ipsam habere; non autem sperat aliquis id quod iam | |
| 2757 habet, sed spes est de hoc quod non habetur, ut supra dictum est. | |
| 2758 Sic igitur habitudo actus fidei ad finem, qui est obiectum | |
| 2759 voluntatis, significatur in hoc quod dicitur, <i>fides est | |
| 2760 substantia rerum sperandarum</i>. Substantia enim solet dici prima | |
| 2761 inchoatio cuiuscumque rei, et maxime quando tota res sequens | |
| 2762 continetur virtute in primo principio, puta si dicamus quod prima | |
| 2763 principia indemonstrabilia sunt substantia scientiae, quia scilicet | |
| 2764 primum quod in nobis est de scientia sunt huiusmodi principia, et | |
| 2765 in eis virtute continetur tota scientia. Per hunc ergo modum | |
| 2766 dicitur fides esse substantia rerum sperandarum, quia scilicet | |
| 2767 prima inchoatio rerum sperandarum in nobis est per assensum fidei, | |
| 2768 quae virtute continet omnes res sperandas. In hoc enim speramus | |
| 2769 beatificari quod videbimus aperta visione veritatem cui per fidem | |
| 2770 adhaeremus, ut patet per ea quae supra de felicitate dicta sunt. | |
| 2771 Habitudo autem actus fidei ad obiectum intellectus, secundum quod | |
| 2772 est obiectum fidei, designatur in hoc quod dicitur, argumentum non | |
| 2773 apparentium. Et sumitur argumentum pro argumenti effectu, per | |
| 2774 argumentum enim intellectus inducitur ad adhaerendum alicui vero; | |
| 2775 unde ipsa firma adhaesio intellectus ad veritatem fidei non | |
| 2776 apparentem vocatur hic argumentum. Unde alia littera habet | |
| 2777 convictio, quia scilicet per auctoritatem divinam intellectus | |
| 2778 credentis convincitur ad assentiendum his quae non videt. Si quis | |
| 2779 ergo in formam definitionis huiusmodi verba reducere velit, potest | |
| 2780 dicere quod fides est habitus mentis, qua inchoatur vita aeterna in | |
| 2781 nobis, faciens intellectum assentire non apparentibus. Per hoc | |
| 2782 autem fides ab omnibus aliis distinguitur quae ad intellectum | |
| 2783 pertinent. Per hoc enim quod dicitur argumentum, distinguitur fides | |
| 2784 ab opinione, suspicione et dubitatione, per quae non est prima | |
| 2785 adhaesio intellectus firma ad aliquid. Per hoc autem quod dicitur | |
| 2786 non apparentium, distinguitur fides a scientia et intellectu, per | |
| 2787 quae aliquid fit apparens. Per hoc autem quod dicitur substantia | |
| 2788 sperandarum rerum, distinguitur virtus fidei a fide communiter | |
| 2789 sumpta, quae non ordinatur ad beatitudinem speratam. Omnes autem | |
| 2790 aliae definitiones quaecumque de fide dantur, explicationes sunt | |
| 2791 huius quam apostolus ponit. Quod enim dicit Augustinus, <i>fides | |
| 2792 est virtus qua creduntur quae non videntur</i>; et quod dicit | |
| 2793 Damascenus, quod <i>fides est non inquisitus consensus</i>; et quod | |
| 2794 alii dicunt, quod <i>fides est certitudo quaedam animi de | |
| 2795 absentibus supra opinionem et infra scientiam</i>; idem est ei quod | |
| 2796 apostolus dicit, argumentum non apparentium. Quod vero Dionysius | |
| 2797 dicit, VII cap. de Div. Nom., quod <i>fides est manens credentium | |
| 2798 fundamentum, collocans eos in veritate et in ipsis veritatem</i>, | |
| 2799 idem est ei quod dicitur, substantia sperandarum rerum.</p> | |
| 2800 <p title="II-II q. 4 a. 1 ad 1"><a name="38946"><span class= | |
| 2801 "ref">[38946] IIª-IIae q. 4 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2802 ergo dicendum quod substantia non sumitur hic secundum quod est | |
| 2803 genus generalissimum contra alia genera divisum, sed secundum quod | |
| 2804 in quolibet genere invenitur quaedam similitudo substantiae, prout | |
| 2805 scilicet primum in quolibet genere, continens in se alia virtute, | |
| 2806 dicitur esse substantia illorum.</p> | |
| 2807 <p title="II-II q. 4 a. 1 ad 2"><a name="38947"><span class= | |
| 2808 "ref">[38947] IIª-IIae q. 4 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2809 dicendum quod, cum fides pertineat ad intellectum secundum quod | |
| 2810 imperatur a voluntate, oportet quod ordinetur, sicut ad finem, ad | |
| 2811 obiecta illarum virtutum quibus perficitur voluntas. Inter quas est | |
| 2812 spes, ut infra patebit. Et ideo in definitione fidei ponitur | |
| 2813 obiectum spei.</p> | |
| 2814 <p title="II-II q. 4 a. 1 ad 3"><a name="38948"><span class= | |
| 2815 "ref">[38948] IIª-IIae q. 4 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2816 dicendum quod dilectio potest esse et visorum et non visorum, et | |
| 2817 praesentium et absentium. Et ideo res diligenda non ita proprie | |
| 2818 adaptatur fidei sicut res speranda, cum spes sit semper absentium | |
| 2819 et non visorum.</p> | |
| 2820 <p title="II-II q. 4 a. 1 ad 4"><a name="38949"><span class= | |
| 2821 "ref">[38949] IIª-IIae q. 4 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2822 dicendum quod substantia et argumentum, secundum quod in | |
| 2823 definitione fidei ponuntur, non important diversa genera fidei | |
| 2824 neque diversos actus, sed diversas habitudines unius actus ad | |
| 2825 diversa obiecta, ut ex dictis patet.</p> | |
| 2826 <p title="II-II q. 4 a. 1 ad 5"><a name="38950"><span class= | |
| 2827 "ref">[38950] IIª-IIae q. 4 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2828 dicendum quod argumentum quod sumitur ex propriis principiis rei | |
| 2829 facit rem esse apparentem. Sed argumentum quod sumitur ex | |
| 2830 auctoritate divina non facit rem in se esse apparentem. Et tale | |
| 2831 argumentum ponitur in definitione fidei.</p> | |
| 2832 <br /> | |
| 2833 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2834 <p title="II-II q. 4 a. 2 arg. 1"><a name="38951"><span class= | |
| 2835 "ref">[38951] IIª-IIae q. 4 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2836 sic proceditur. Videtur quod fides non sit in intellectu sicut in | |
| 2837 subiecto. Dicit enim Augustinus, in libro de Praed. Sanct., quod | |
| 2838 <i>fides in credentium voluntate consistit</i>. Sed voluntas est | |
| 2839 alia potentia ab intellectu. Ergo fides non est in intellectu sicut | |
| 2840 in subiecto.</p> | |
| 2841 <p title="II-II q. 4 a. 2 arg. 2"><a name="38952"><span class= | |
| 2842 "ref">[38952] IIª-IIae q. 4 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2843 assensus fidei ad aliquid credendum provenit ex voluntate Deo | |
| 2844 obediente. Tota ergo laus fidei ex obedientia esse videtur. Sed | |
| 2845 obedientia est in voluntate. Ergo et fides. Non ergo est in | |
| 2846 intellectu.</p> | |
| 2847 <p title="II-II q. 4 a. 2 arg. 3"><a name="38953"><span class= | |
| 2848 "ref">[38953] IIª-IIae q. 4 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2849 intellectus est vel speculativus vel practicus. Sed fides non est | |
| 2850 in intellectu speculativo, qui, cum nihil dicat de imitabili et | |
| 2851 fugiendo, ut dicitur in III de anima, non est principium | |
| 2852 operationis, fides autem est quae per dilectionem operatur, ut | |
| 2853 dicitur ad Gal. V. Similiter etiam nec in intellectu practico, | |
| 2854 cuius obiectum est verum contingens factibile vel agibile, obiectum | |
| 2855 enim fidei est verum aeternum, ut ex supradictis patet. Non ergo | |
| 2856 fides est in intellectu sicut in subiecto.</p> | |
| 2857 <p title="II-II q. 4 a. 2 s. c."><a name="38954"><span class= | |
| 2858 "ref">[38954] IIª-IIae q. 4 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2859 est quod fidei succedit visio patriae, secundum illud I ad Cor. | |
| 2860 XIII, <i>videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie | |
| 2861 ad faciem</i>. Sed visio est in intellectu. Ergo et fides.</p> | |
| 2862 <p title="II-II q. 4 a. 2 co."><a name="38955"><span class= | |
| 2863 "ref">[38955] IIª-IIae q. 4 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2864 dicendum quod, cum fides sit quaedam virtus, oportet quod actus | |
| 2865 eius sit perfectus. Ad perfectionem autem actus qui ex duobus | |
| 2866 activis principiis procedit requiritur quod utrumque activorum | |
| 2867 principiorum sit perfectum, non enim potest bene secari nisi et | |
| 2868 secans habeat artem et serra sit bene disposita ad secandum. | |
| 2869 Dispositio autem ad bene agendum in illis potentiis animae quae se | |
| 2870 habent ad opposita est habitus, ut supra dictum est. Et ideo | |
| 2871 oportet quod actus procedens ex duabus talibus potentiis sit | |
| 2872 perfectus habitu aliquo praeexistente in utraque potentiarum. | |
| 2873 Dictum est autem supra quod credere est actus intellectus secundum | |
| 2874 quod movetur a voluntate ad assentiendum, procedit enim huiusmodi | |
| 2875 actus et a voluntate et ab intellectu. Quorum uterque natus est per | |
| 2876 habitum perfici, secundum praedicta. Et ideo oportet quod tam in | |
| 2877 voluntate sit aliquis habitus quam in intellectu, si debeat actus | |
| 2878 fidei esse perfectus, sicut etiam ad hoc quod actus concupiscibilis | |
| 2879 sit perfectus, oportet quod sit habitus prudentiae in ratione et | |
| 2880 habitus temperantiae in concupiscibili. Credere autem est immediate | |
| 2881 actus intellectus, quia obiectum huius actus est verum, quod | |
| 2882 proprie pertinet ad intellectum. Et ideo necesse est quod fides, | |
| 2883 quae est proprium principium huius actus, sit in intellectu sicut | |
| 2884 in subiecto.</p> | |
| 2885 <p title="II-II q. 4 a. 2 ad 1"><a name="38956"><span class= | |
| 2886 "ref">[38956] IIª-IIae q. 4 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2887 ergo dicendum quod Augustinus fidem accipit pro actu fidei, qui | |
| 2888 dicitur consistere in credentium voluntate inquantum ex imperio | |
| 2889 voluntatis intellectus credibilibus assentit.</p> | |
| 2890 <p title="II-II q. 4 a. 2 ad 2"><a name="38957"><span class= | |
| 2891 "ref">[38957] IIª-IIae q. 4 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2892 dicendum quod non solum oportet voluntatem esse promptam ad | |
| 2893 obediendum, sed etiam intellectum esse bene dispositum ad sequendum | |
| 2894 imperium voluntatis, sicut oportet concupiscibilem esse bene | |
| 2895 dispositam ad sequendum imperium rationis. Et ideo non solum | |
| 2896 oportet esse habitum virtutis in voluntate imperante, sed etiam in | |
| 2897 intellectu assentiente.</p> | |
| 2898 <p title="II-II q. 4 a. 2 ad 3"><a name="38958"><span class= | |
| 2899 "ref">[38958] IIª-IIae q. 4 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2900 dicendum quod fides est in intellectu speculativo sicut in | |
| 2901 subiecto, ut manifeste patet ex fidei obiecto. Sed quia veritas | |
| 2902 prima, quae est fidei obiectum, est finis omnium desideriorum et | |
| 2903 actionum nostrarum, ut patet per Augustinum, in I de Trin.; inde | |
| 2904 est quod per dilectionem operatur. Sicut etiam intellectus | |
| 2905 speculativus extensione fit practicus, ut dicitur in III de | |
| 2906 anima.</p> | |
| 2907 <br /> | |
| 2908 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2909 <p title="II-II q. 4 a. 3 arg. 1"><a name="38959"><span class= | |
| 2910 "ref">[38959] IIª-IIae q. 4 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2911 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit forma fidei. | |
| 2912 Unumquodque enim sortitur speciem per suam formam. Eorum ergo quae | |
| 2913 ex opposito dividuntur sicut diversae species unius generis, unum | |
| 2914 non potest esse forma alterius. Sed fides et caritas dividuntur ex | |
| 2915 opposito, I ad Cor. XIII, sicut diversae species virtutis. Ergo | |
| 2916 caritas non potest esse forma fidei.</p> | |
| 2917 <p title="II-II q. 4 a. 3 arg. 2"><a name="38960"><span class= | |
| 2918 "ref">[38960] IIª-IIae q. 4 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2919 forma et id cuius est forma sunt in eodem, quia ex eis fit unum | |
| 2920 simpliciter. Sed fides est in intellectu, caritas autem in | |
| 2921 voluntate. Ergo caritas non est forma fidei.</p> | |
| 2922 <p title="II-II q. 4 a. 3 arg. 3"><a name="38961"><span class= | |
| 2923 "ref">[38961] IIª-IIae q. 4 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2924 forma est principium rei. Sed principium credendi ex parte | |
| 2925 voluntatis magis videtur esse obedientia quam caritas, secundum | |
| 2926 illud ad Rom. I, <i>ad obediendum fidei in omnibus gentibus</i>. | |
| 2927 Ergo obedientia magis est forma fidei quam caritas.</p> | |
| 2928 <p title="II-II q. 4 a. 3 s. c."><a name="38962"><span class= | |
| 2929 "ref">[38962] IIª-IIae q. 4 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2930 est quod unumquodque operatur per suam formam. Fides autem per | |
| 2931 dilectionem operatur. Ergo dilectio caritatis est forma fidei.</p> | |
| 2932 <p title="II-II q. 4 a. 3 co."><a name="38963"><span class= | |
| 2933 "ref">[38963] IIª-IIae q. 4 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2934 dicendum quod, sicut ex superioribus patet, actus voluntarii | |
| 2935 speciem recipiunt a fine, qui est voluntatis obiectum. Id autem a | |
| 2936 quo aliquid speciem sortitur se habet ad modum formae in rebus | |
| 2937 naturalibus. Et ideo cuiuslibet actus voluntarii forma quodammodo | |
| 2938 est finis ad quem ordinatur, tum quia ex ipso recipit speciem; tum | |
| 2939 etiam quia modus actionis oportet quod respondeat proportionaliter | |
| 2940 fini. Manifestum est autem ex praedictis quod actus fidei ordinatur | |
| 2941 ad obiectum voluntatis, quod est bonum, sicut ad finem. Hoc autem | |
| 2942 bonum quod est finis fidei, scilicet bonum divinum, est proprium | |
| 2943 obiectum caritatis. Et ideo caritas dicitur forma fidei, inquantum | |
| 2944 per caritatem actus fidei perficitur et formatur.</p> | |
| 2945 <p title="II-II q. 4 a. 3 ad 1"><a name="38964"><span class= | |
| 2946 "ref">[38964] IIª-IIae q. 4 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2947 ergo dicendum quod caritas dicitur esse forma fidei inquantum | |
| 2948 informat actum ipsius. Nihil autem prohibet unum actum a diversis | |
| 2949 habitibus informari, et secundum hoc ad diversas species reduci | |
| 2950 ordine quodam, ut supra dictum est, cum de actibus humanis in | |
| 2951 communi ageretur.</p> | |
| 2952 <p title="II-II q. 4 a. 3 ad 2"><a name="38965"><span class= | |
| 2953 "ref">[38965] IIª-IIae q. 4 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2954 dicendum quod obiectio illa procedit de forma intrinseca. Sic autem | |
| 2955 caritas non est forma fidei, sed prout informat actum eius, ut | |
| 2956 supra dictum est.</p> | |
| 2957 <p title="II-II q. 4 a. 3 ad 3"><a name="38966"><span class= | |
| 2958 "ref">[38966] IIª-IIae q. 4 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2959 dicendum quod etiam ipsa obedientia, et similiter spes et | |
| 2960 quaecumque alia virtus posset praecedere actum fidei, formatur a | |
| 2961 caritate, sicut infra patebit. Et ideo ipsa caritas ponitur forma | |
| 2962 fidei.</p> | |
| 2963 <br /> | |
| 2964 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2965 <p title="II-II q. 4 a. 4 arg. 1"><a name="38967"><span class= | |
| 2966 "ref">[38967] IIª-IIae q. 4 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2967 sic proceditur. Videtur quod fides informis non fiat formata, nec e | |
| 2968 converso. Quia ut dicitur I ad Cor. XIII, <i>cum venerit quod | |
| 2969 perfectum est, evacuabitur quod ex parte est</i>. Sed fides | |
| 2970 informis est imperfecta respectu formatae. Ergo, adveniente fide | |
| 2971 formata, fides informis excluditur, ut non sit unus habitus | |
| 2972 numero.</p> | |
| 2973 <p title="II-II q. 4 a. 4 arg. 2"><a name="38968"><span class= | |
| 2974 "ref">[38968] IIª-IIae q. 4 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2975 illud quod est mortuum non fit vivum. Sed fides informis est | |
| 2976 mortua, secundum illud Iac. II, <i>fides sine operibus mortua | |
| 2977 est</i>. Ergo fides informis non potest fieri formata.</p> | |
| 2978 <p title="II-II q. 4 a. 4 arg. 3"><a name="38969"><span class= | |
| 2979 "ref">[38969] IIª-IIae q. 4 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2980 gratia Dei adveniens non habet minorem effectum in homine fideli | |
| 2981 quam in infideli. Sed adveniens homini infideli causat in eo | |
| 2982 habitum fidei. Ergo etiam adveniens fideli qui habebat prius | |
| 2983 habitum fidei informis causat in eo alium habitum fidei.</p> | |
| 2984 <p title="II-II q. 4 a. 4 arg. 4"><a name="38970"><span class= | |
| 2985 "ref">[38970] IIª-IIae q. 4 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2986 sicut Boetius dicit, accidentia alterari non possunt. Sed fides est | |
| 2987 quoddam accidens. Ergo non potest eadem fides quandoque esse | |
| 2988 formata et quandoque informis.</p> | |
| 2989 <p title="II-II q. 4 a. 4 s. c."><a name="38971"><span class= | |
| 2990 "ref">[38971] IIª-IIae q. 4 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2991 est quod Iac. II, super illud, <i>fides sine operibus mortua | |
| 2992 est</i>, dicit Glossa, quibus reviviscit. Ergo fides quae erat | |
| 2993 prius mortua et informis fit formata et vivens.</p> | |
| 2994 <p title="II-II q. 4 a. 4 co."><a name="38972"><span class= | |
| 2995 "ref">[38972] IIª-IIae q. 4 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2996 dicendum quod circa hoc fuerunt diversae opiniones. Quidam enim | |
| 2997 dixerunt quod alius est habitus fidei formatae et informis, sed, | |
| 2998 adveniente fide formata, tollitur fides informis. Et similiter, | |
| 2999 homine post fidem formatam peccante mortaliter, succedit alius | |
| 3000 habitus fidei informis a Deo infusus. Sed hoc non videtur esse | |
| 3001 conveniens quod gratia adveniens homini aliquod Dei donum excludat, | |
| 3002 neque etiam quod aliquod Dei donum homini infundatur propter | |
| 3003 peccatum mortale. Et ideo alii dixerunt quod sunt quidem diversi | |
| 3004 habitus fidei formatae et informis, sed tamen, adveniente fide | |
| 3005 formata, non tollitur habitus fidei informis, sed simul manet in | |
| 3006 eodem cum habitu fidei formatae. Sed hoc etiam videtur inconveniens | |
| 3007 quod habitus fidei informis in habente fidem formatam remaneat | |
| 3008 otiosus. Et ideo aliter dicendum quod idem est habitus fidei | |
| 3009 formatae et informis. Cuius ratio est quia habitus diversificatur | |
| 3010 secundum illud quod per se ad habitum pertinet. Cum autem fides sit | |
| 3011 perfectio intellectus, illud per se ad fidem pertinet quod pertinet | |
| 3012 ad intellectum, quod autem pertinet ad voluntatem non per se | |
| 3013 pertinet ad fidem, ita quod per hoc diversificari possit habitus | |
| 3014 fidei. Distinctio autem fidei formatae et informis est secundum id | |
| 3015 quod pertinet ad voluntatem, idest secundum caritatem, non autem | |
| 3016 secundum illud quod pertinet ad intellectum. Unde fides formata et | |
| 3017 informis non sunt diversi habitus.</p> | |
| 3018 <p title="II-II q. 4 a. 4 ad 1"><a name="38973"><span class= | |
| 3019 "ref">[38973] IIª-IIae q. 4 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3020 ergo dicendum quod verbum apostoli est intelligendum quando | |
| 3021 imperfectio est de ratione imperfecti. Tunc enim oportet quod, | |
| 3022 adveniente perfecto, imperfectum excludatur, sicut, adveniente | |
| 3023 aperta visione, excluditur fides, de cuius ratione est ut sit non | |
| 3024 apparentium. Sed quando imperfectio non est de ratione rei | |
| 3025 imperfectae, tunc illud numero idem quod erat imperfectum fit | |
| 3026 perfectum, sicut pueritia non est de ratione hominis, et ideo idem | |
| 3027 numero qui erat puer fit vir. Informitas autem fidei non est de | |
| 3028 ratione fidei, sed per accidens se habet ad ipsam, ut dictum est. | |
| 3029 Unde ipsamet fides informis fit formata.</p> | |
| 3030 <p title="II-II q. 4 a. 4 ad 2"><a name="38974"><span class= | |
| 3031 "ref">[38974] IIª-IIae q. 4 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3032 dicendum quod illud quod facit vitam animalis est de ratione | |
| 3033 ipsius, quia est forma essentialis eius, scilicet anima. Et ideo | |
| 3034 mortuum vivum fieri non potest, sed aliud specie est quod est | |
| 3035 mortuum et quod est vivum. Sed id quod facit fidem esse formatam | |
| 3036 vel vivam non est de essentia fidei. Et ideo non est simile.</p> | |
| 3037 <p title="II-II q. 4 a. 4 ad 3"><a name="38975"><span class= | |
| 3038 "ref">[38975] IIª-IIae q. 4 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3039 dicendum quod gratia facit fidem non solum quando fides de novo | |
| 3040 incipit esse in homine, sed etiam quandiu fides durat, dictum est | |
| 3041 enim supra quod Deus semper operatur iustificationem hominis, sicut | |
| 3042 sol semper operatur illuminationem aeris. Unde gratia non minus | |
| 3043 facit adveniens fideli quam adveniens infideli, quia in utroque | |
| 3044 operatur fidem, in uno quidem confirmando eam et perficiendo, in | |
| 3045 alio de novo creando. Vel potest dici quod hoc est per accidens, | |
| 3046 scilicet propter dispositionem subiecti, quod gratia non causat | |
| 3047 fidem in eo qui habet. Sicut e contrario secundum peccatum mortale | |
| 3048 non tollit gratiam ab eo qui eam amisit per peccatum mortale | |
| 3049 praecedens.</p> | |
| 3050 <p title="II-II q. 4 a. 4 ad 4"><a name="38976"><span class= | |
| 3051 "ref">[38976] IIª-IIae q. 4 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3052 dicendum quod per hoc quod fides formata fit informis non mutatur | |
| 3053 ipsa fides, sed mutatur subiectum fidei, quod est anima, quod | |
| 3054 quandoque quidem habet fidem sine caritate, quandoque autem cum | |
| 3055 caritate.</p> | |
| 3056 <br /> | |
| 3057 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3058 <p title="II-II q. 4 a. 5 arg. 1"><a name="38977"><span class= | |
| 3059 "ref">[38977] IIª-IIae q. 4 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 3060 sic proceditur. Videtur quod fides non sit virtus. Virtus enim | |
| 3061 ordinatur ad bonum, nam virtus est quae bonum facit habentem, ut | |
| 3062 dicit philosophus, in II Ethic. Sed fides ordinatur ad verum. Ergo | |
| 3063 fides non est virtus.</p> | |
| 3064 <p title="II-II q. 4 a. 5 arg. 2"><a name="38978"><span class= | |
| 3065 "ref">[38978] IIª-IIae q. 4 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3066 perfectior est virtus infusa quam acquisita. Sed fides, propter sui | |
| 3067 imperfectionem, non ponitur inter virtutes intellectuales | |
| 3068 acquisitas, ut patet per philosophum, in VI Ethic. Ergo multo minus | |
| 3069 potest poni virtus infusa.</p> | |
| 3070 <p title="II-II q. 4 a. 5 arg. 3"><a name="38979"><span class= | |
| 3071 "ref">[38979] IIª-IIae q. 4 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3072 fides formata et informis sunt eiusdem speciei, ut dictum est. Sed | |
| 3073 fides informis non est virtus, quia non habet connexionem cum aliis | |
| 3074 virtutibus. Ergo nec fides formata est virtus.</p> | |
| 3075 <p title="II-II q. 4 a. 5 arg. 4"><a name="38980"><span class= | |
| 3076 "ref">[38980] IIª-IIae q. 4 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3077 gratiae gratis datae et fructus distinguuntur a virtutibus. Sed | |
| 3078 fides enumeratur inter gratias gratis datas, I ad Cor. XII, et | |
| 3079 similiter inter fructus, ad Gal. V. Ergo fides non est virtus.</p> | |
| 3080 <p title="II-II q. 4 a. 5 s. c."><a name="38981"><span class= | |
| 3081 "ref">[38981] IIª-IIae q. 4 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3082 est quod homo per virtutes iustificatur, nam iustitia est tota | |
| 3083 virtus, ut dicitur in V Ethic. Sed per fidem homo iustificatur, | |
| 3084 secundum illud ad Rom. V, <i>iustificati ergo ex fide pacem | |
| 3085 habemus</i> et cetera. Ergo fides est virtus.</p> | |
| 3086 <p title="II-II q. 4 a. 5 co."><a name="38982"><span class= | |
| 3087 "ref">[38982] IIª-IIae q. 4 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3088 dicendum quod, sicut ex supradictis patet, virtus humana est per | |
| 3089 quam actus humanus redditur bonus. Unde quicumque habitus est | |
| 3090 semper principium boni actus, potest dici virtus humana. Talis | |
| 3091 autem habitus est fides formata. Cum enim credere sit actus | |
| 3092 intellectus assentientis vero ex imperio voluntatis, ad hoc quod | |
| 3093 iste actus sit perfectus duo requiruntur. Quorum unum est ut | |
| 3094 infallibiliter intellectus tendat in suum bonum, quod est verum, | |
| 3095 aliud autem est ut infallibiliter ordinetur ad ultimum finem, | |
| 3096 propter quem voluntas assentit vero. Et utrumque invenitur in actu | |
| 3097 fidei formatae. Nam ex ratione ipsius fidei est quod intellectus | |
| 3098 semper feratur in verum, quia fidei non potest subesse falsum, ut | |
| 3099 supra habitum est, ex caritate autem, quae format fidem, habet | |
| 3100 anima quod infallibiliter voluntas ordinetur in bonum finem. Et | |
| 3101 ideo fides formata est virtus. Fides autem informis non est virtus, | |
| 3102 quia etsi habeat perfectionem debitam actus fidei informis ex parte | |
| 3103 intellectus, non tamen habet perfectionem debitam ex parte | |
| 3104 voluntatis. Sicut etiam si temperantia esset in concupiscibili et | |
| 3105 prudentia non esset in rationali, temperantia non esset virtus, ut | |
| 3106 supra dictum est, quia ad actum temperantiae requiritur et actus | |
| 3107 rationis et actus concupiscibilis, sicut ad actum fidei requiritur | |
| 3108 actus voluntatis et actus intellectus.</p> | |
| 3109 <p title="II-II q. 4 a. 5 ad 1"><a name="38983"><span class= | |
| 3110 "ref">[38983] IIª-IIae q. 4 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3111 ergo dicendum quod ipsum verum est bonum intellectus, cum sit eius | |
| 3112 perfectio. Et ideo inquantum per fidem intellectus determinatur ad | |
| 3113 verum, fides habet ordinem in bonum quoddam. Sed ulterius, | |
| 3114 inquantum fides formatur per caritatem, habet etiam ordinem ad | |
| 3115 bonum secundum quod est voluntatis obiectum.</p> | |
| 3116 <p title="II-II q. 4 a. 5 ad 2"><a name="38984"><span class= | |
| 3117 "ref">[38984] IIª-IIae q. 4 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3118 dicendum quod fides de qua philosophus loquitur innititur rationi | |
| 3119 humanae non ex necessitate concludenti, cui potest subesse falsum. | |
| 3120 Et ideo talis fides non est virtus. Sed fides de qua loquimur | |
| 3121 innititur veritati divinae quae est infallibilis, et ita non potest | |
| 3122 ei subesse falsum. Et ideo talis fides potest esse virtus.</p> | |
| 3123 <p title="II-II q. 4 a. 5 ad 3"><a name="38985"><span class= | |
| 3124 "ref">[38985] IIª-IIae q. 4 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3125 dicendum quod fides formata et informis non differunt specie sicut | |
| 3126 in diversis speciebus existentes, differunt autem sicut perfectum | |
| 3127 et imperfectum in eadem specie. Unde fides informis, cum sit | |
| 3128 imperfecta, non pertingit ad perfectam rationem virtutis, nam | |
| 3129 virtus est perfectio quaedam, ut dicitur in VII Physic.</p> | |
| 3130 <p title="II-II q. 4 a. 5 ad 4"><a name="38986"><span class= | |
| 3131 "ref">[38986] IIª-IIae q. 4 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3132 dicendum quod quidam ponunt quod fides quae connumeratur inter | |
| 3133 gratias gratis datas est fides informis. Sed hoc non convenienter | |
| 3134 dicitur. Quia gratiae gratis datae, quae ibi enumerantur, non sunt | |
| 3135 communes omnibus membris Ecclesiae, unde apostolus ibi dicit, | |
| 3136 divisiones gratiarum sunt; et iterum, alii datur hoc, alii datur | |
| 3137 illud. Fides autem informis est communis omnibus membris Ecclesiae, | |
| 3138 quia informitas non est de substantia eius, secundum quod est donum | |
| 3139 gratuitum. Unde dicendum est quod fides ibi sumitur pro aliqua | |
| 3140 fidei excellentia, sicut pro constantia fidei, ut dicit Glossa, vel | |
| 3141 pro sermone fidei. Fides autem ponitur fructus secundum quod habet | |
| 3142 aliquam delectationem in suo actu, ratione certitudinis. Unde ad | |
| 3143 Gal. V, ubi enumerantur fructus, exponitur fides de invisibilibus | |
| 3144 certitudo.</p> | |
| 3145 <br /> | |
| 3146 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 3147 <p title="II-II q. 4 a. 6 arg. 1"><a name="38987"><span class= | |
| 3148 "ref">[38987] IIª-IIae q. 4 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 3149 sic proceditur. Videtur quod non sit una fides. <i>Sicut enim fides | |
| 3150 est donum Dei</i>, ut dicitur ad Ephes. II, ita etiam sapientia et | |
| 3151 scientia inter dona Dei computantur, ut patet Isaiae XI. Sed | |
| 3152 sapientia et scientia differunt per hoc quod sapientia est de | |
| 3153 aeternis, scientia vero de temporalibus, ut patet per Augustinum, | |
| 3154 XII de Trin. Cum igitur fides sit et de aeternis et de quibusdam | |
| 3155 temporalibus, videtur quod non sit una fides, sed distinguatur in | |
| 3156 partes.</p> | |
| 3157 <p title="II-II q. 4 a. 6 arg. 2"><a name="38988"><span class= | |
| 3158 "ref">[38988] IIª-IIae q. 4 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3159 confessio est actus fidei, ut supra dictum est. Sed non est una et | |
| 3160 eadem confessio fidei apud omnes, nam quod nos confitemur factum | |
| 3161 antiqui patres confitebantur futurum, ut patet Isaiae VII, <i>ecce | |
| 3162 virgo concipiet</i>. Ergo non est una fides.</p> | |
| 3163 <p title="II-II q. 4 a. 6 arg. 3"><a name="38989"><span class= | |
| 3164 "ref">[38989] IIª-IIae q. 4 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3165 fides est communis omnibus fidelibus Christi. Sed unum accidens non | |
| 3166 potest esse in diversis subiectis. Ergo non potest esse una fides | |
| 3167 omnium.</p> | |
| 3168 <p title="II-II q. 4 a. 6 s. c."><a name="38990"><span class= | |
| 3169 "ref">[38990] IIª-IIae q. 4 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3170 est quod apostolus dicit, ad Ephes. IV, <i>unus dominus, una | |
| 3171 fides</i>.</p> | |
| 3172 <p title="II-II q. 4 a. 6 co."><a name="38991"><span class= | |
| 3173 "ref">[38991] IIª-IIae q. 4 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 3174 dicendum quod fides, si sumatur pro habitu, dupliciter potest | |
| 3175 considerari. Uno modo, ex parte obiecti. Et sic est una fides, | |
| 3176 obiectum enim formale fidei est veritas prima, cui inhaerendo | |
| 3177 credimus quaecumque sub fide continentur. Alio modo, ex parte | |
| 3178 subiecti. Et sic fides diversificatur secundum quod est diversorum. | |
| 3179 Manifestum est autem quod fides, sicut et quilibet alius habitus, | |
| 3180 ex formali ratione obiecti habet speciem, sed ex subiecto | |
| 3181 individuatur. Et ideo, si fides sumatur pro habitu quo credimus, | |
| 3182 sic fides est una specie, et differens numero in diversis. Si vero | |
| 3183 sumatur pro eo quod creditur, sic etiam est una fides. Quia idem | |
| 3184 est quod ab omnibus creditur, et si sint diversa credibilia quae | |
| 3185 communiter omnes credunt, tamen omnia reducuntur ad unum.</p> | |
| 3186 <p title="II-II q. 4 a. 6 ad 1"><a name="38992"><span class= | |
| 3187 "ref">[38992] IIª-IIae q. 4 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3188 ergo dicendum quod temporalia quae in fide proponuntur non | |
| 3189 pertinent ad obiectum fidei nisi in ordine ad aliquod aeternum, | |
| 3190 quod est veritas prima, sicut supra dictum est. Et ideo fides una | |
| 3191 est de temporalibus et aeternis. Secus autem est de sapientia et | |
| 3192 scientia, quae considerant temporalia et aeterna secundum proprias | |
| 3193 rationes utrorumque.</p> | |
| 3194 <p title="II-II q. 4 a. 6 ad 2"><a name="38993"><span class= | |
| 3195 "ref">[38993] IIª-IIae q. 4 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3196 dicendum quod illa differentia praeteriti et futuri non contingit | |
| 3197 ex aliqua diversitate rei creditae, sed ex diversa habitudine | |
| 3198 credentium ad unam rem creditam, ut etiam supra habitum est.</p> | |
| 3199 <p title="II-II q. 4 a. 6 ad 3"><a name="38994"><span class= | |
| 3200 "ref">[38994] IIª-IIae q. 4 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3201 dicendum quod illa ratio procedit ex diversitate fidei secundum | |
| 3202 numerum.</p> | |
| 3203 <br /> | |
| 3204 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 3205 <p title="II-II q. 4 a. 7 arg. 1"><a name="38995"><span class= | |
| 3206 "ref">[38995] IIª-IIae q. 4 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 3207 sic proceditur. Videtur quod fides non sit prima inter virtutes. | |
| 3208 Dicitur enim Luc. XII, in Glossa super illud, dico vobis amicis | |
| 3209 meis, quod fortitudo est fidei fundamentum. Sed fundamentum est | |
| 3210 prius eo cuius est fundamentum. Ergo fides non est prima | |
| 3211 virtus.</p> | |
| 3212 <p title="II-II q. 4 a. 7 arg. 2"><a name="38996"><span class= | |
| 3213 "ref">[38996] IIª-IIae q. 4 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3214 quaedam Glossa dicit, super illum Psalmum, noli aemulari, quod spes | |
| 3215 introducit ad fidem. Spes autem est virtus quaedam, ut infra | |
| 3216 dicetur. Ergo fides non est prima virtutum.</p> | |
| 3217 <p title="II-II q. 4 a. 7 arg. 3"><a name="38997"><span class= | |
| 3218 "ref">[38997] IIª-IIae q. 4 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3219 supra dictum est quod intellectus credentis inclinatur ad | |
| 3220 assentiendum his quae sunt fidei ex obedientia ad Deum. Sed | |
| 3221 obedientia etiam est quaedam virtus. Non ergo fides est prima | |
| 3222 virtus.</p> | |
| 3223 <p title="II-II q. 4 a. 7 arg. 4"><a name="38998"><span class= | |
| 3224 "ref">[38998] IIª-IIae q. 4 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3225 fides informis non est fundamentum, sed fides formata, sicut in | |
| 3226 Glossa dicitur, I ad Cor. III. Formatur autem fides per caritatem, | |
| 3227 ut supra dictum est. Ergo fides a caritate habet quod sit | |
| 3228 fundamentum. Caritas ergo est magis fundamentum quam fides, nam | |
| 3229 fundamentum est prima pars aedificii. Et ita videtur quod sit prior | |
| 3230 fide.</p> | |
| 3231 <p title="II-II q. 4 a. 7 arg. 5"><a name="38999"><span class= | |
| 3232 "ref">[38999] IIª-IIae q. 4 a. 7 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 3233 secundum ordinem actuum intelligitur ordo habituum. Sed in actu | |
| 3234 fidei actus voluntatis, quem perficit caritas, praecedit actum | |
| 3235 intellectus, quem perficit fides, sicut causa, quae praecedit | |
| 3236 effectum. Ergo caritas praecedit fidem. Non ergo fides est prima | |
| 3237 virtutum.</p> | |
| 3238 <p title="II-II q. 4 a. 7 s. c."><a name="39000"><span class= | |
| 3239 "ref">[39000] IIª-IIae q. 4 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3240 est quod apostolus dicit, ad Heb. XI, quod <i>fides est substantia | |
| 3241 sperandarum rerum</i>. Sed substantia habet rationem primi. Ergo | |
| 3242 fides est prima inter virtutes.</p> | |
| 3243 <p title="II-II q. 4 a. 7 co."><a name="39001"><span class= | |
| 3244 "ref">[39001] IIª-IIae q. 4 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 3245 dicendum quod aliquid potest esse prius altero dupliciter, uno | |
| 3246 modo, per se; alio modo, per accidens. Per se quidem inter omnes | |
| 3247 virtutes prima est fides. Cum enim in agibilibus finis sit | |
| 3248 principium, ut supra dictum est, necesse est virtutes theologicas, | |
| 3249 quarum obiectum est ultimus finis, esse priores ceteris virtutibus. | |
| 3250 Ipse autem ultimus finis oportet quod prius sit in intellectu quam | |
| 3251 in voluntate, quia voluntas non fertur in aliquid nisi prout est in | |
| 3252 intellectu apprehensum. Unde cum ultimus finis sit quidem in | |
| 3253 voluntate per spem et caritatem, in intellectu autem per fidem, | |
| 3254 necesse est quod fides sit prima inter omnes virtutes, quia | |
| 3255 naturalis cognitio non potest attingere ad Deum secundum quod est | |
| 3256 obiectum beatitudinis, prout tendit in ipsum spes et caritas. Sed | |
| 3257 per accidens potest aliqua virtus esse prior fide. Causa enim per | |
| 3258 accidens est per accidens prior. Removere autem prohibens pertinet | |
| 3259 ad causam per accidens, ut patet per philosophum, in VIII Physic. | |
| 3260 Et secundum hoc aliquae virtutes possunt dici per accidens priores | |
| 3261 fide, inquantum removent impedimenta credendi, sicut fortitudo | |
| 3262 removet inordinatum timorem impedientem fidem; humilitas autem | |
| 3263 superbiam, per quam intellectus recusat se submittere veritati | |
| 3264 fidei. Et idem potest dici de aliquibus aliis virtutibus, quamvis | |
| 3265 non sint verae virtutes nisi praesupposita fide, ut patet per | |
| 3266 Augustinum, in libro contra Iulianum.</p> | |
| 3267 <p title="II-II q. 4 a. 7 ad 1"><a name="39002"><span class= | |
| 3268 "ref">[39002] IIª-IIae q. 4 a. 7 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 3269 responsio ad primum.</p> | |
| 3270 <p title="II-II q. 4 a. 7 ad 2"><a name="39003"><span class= | |
| 3271 "ref">[39003] IIª-IIae q. 4 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3272 dicendum quod spes non potest universaliter introducere ad fidem. | |
| 3273 Non enim potest spes haberi de aeterna beatitudine nisi credatur | |
| 3274 possibile, quia impossibile non cadit sub spe, ut ex supradictis | |
| 3275 patet. Sed ex spe aliquis introduci potest ad hoc quod perseveret | |
| 3276 in fide, vel quod fidei firmiter adhaereat. Et secundum hoc dicitur | |
| 3277 spes introducere ad fidem.</p> | |
| 3278 <p title="II-II q. 4 a. 7 ad 3"><a name="39004"><span class= | |
| 3279 "ref">[39004] IIª-IIae q. 4 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3280 dicendum quod obedientia dupliciter dicitur. Quandoque enim | |
| 3281 importat inclinationem voluntatis ad implendum divina mandata. Et | |
| 3282 sic non est specialis virtus, sed generaliter includitur in omni | |
| 3283 virtute, quia omnes actus virtutum cadunt sub praeceptis legis | |
| 3284 divinae, ut supra dictum est. Et hoc modo ad fidem requiritur | |
| 3285 obedientia. Alio modo potest accipi obedientia secundum quod | |
| 3286 importat inclinationem quandam ad implendam mandata secundum quod | |
| 3287 habent rationem debiti. Et sic obedientia est specialis virtus, et | |
| 3288 est pars iustitiae, reddit enim superiori debitum obediendo sibi. | |
| 3289 Et hoc modo obedientia sequitur fidem, per quam manifestatur homini | |
| 3290 quod Deus sit superior, cui debeat obedire.</p> | |
| 3291 <p title="II-II q. 4 a. 7 ad 4"><a name="39005"><span class= | |
| 3292 "ref">[39005] IIª-IIae q. 4 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3293 dicendum quod ad rationem fundamenti non solum requiritur quod sit | |
| 3294 primum, sed etiam quod sit aliis partibus aedificii connexum, non | |
| 3295 enim esset fundamentum nisi ei aliae partes aedificii cohaererent. | |
| 3296 Connexio autem spiritualis aedificii est per caritatem, secundum | |
| 3297 illud Coloss. III, <i>super omnia caritatem habete, quae est | |
| 3298 vinculum perfectionis</i>. Et ideo fides sine caritate fundamentum | |
| 3299 esse non potest, nec tamen oportet quod caritas sit prior fide.</p> | |
| 3300 <p title="II-II q. 4 a. 7 ad 5"><a name="39006"><span class= | |
| 3301 "ref">[39006] IIª-IIae q. 4 a. 7 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3302 dicendum quod actus voluntatis praeexigitur ad fidem, non tamen | |
| 3303 actus voluntatis caritate informatus, sed talis actus praesupponit | |
| 3304 fidem, quia non potest voluntas perfecto amore in Deum tendere nisi | |
| 3305 intellectus rectam fidem habeat circa ipsum.</p> | |
| 3306 <br /> | |
| 3307 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 3308 <p title="II-II q. 4 a. 8 arg. 1"><a name="39007"><span class= | |
| 3309 "ref">[39007] IIª-IIae q. 4 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 3310 sic proceditur. Videtur quod fides non sit certior scientia et | |
| 3311 aliis virtutibus intellectualibus. Dubitatio enim opponitur | |
| 3312 certitudini, unde videtur illud esse certius quod minus potest | |
| 3313 habere de dubitatione; sicut est albius quod est nigro | |
| 3314 impermixtius. Sed intellectus et scientia, et etiam sapientia, non | |
| 3315 habent dubitationem circa ea quorum sunt, credens autem interdum | |
| 3316 potest pati motum dubitationis et dubitare de his quae sunt fidei. | |
| 3317 Ergo fides non est certior virtutibus intellectualibus.</p> | |
| 3318 <p title="II-II q. 4 a. 8 arg. 2"><a name="39008"><span class= | |
| 3319 "ref">[39008] IIª-IIae q. 4 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3320 visio est certior auditu. Sed fides est ex auditu, ut dicitur ad | |
| 3321 Rom. X, in intellectu autem et scientia et sapientia includitur | |
| 3322 quaedam intellectualis visio. Ergo certior est scientia vel | |
| 3323 intellectus quam fides.</p> | |
| 3324 <p title="II-II q. 4 a. 8 arg. 3"><a name="39009"><span class= | |
| 3325 "ref">[39009] IIª-IIae q. 4 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3326 quanto aliquid est perfectius in his quae ad intellectum pertinent, | |
| 3327 tanto est certius. Sed intellectus est perfectior fide, quia per | |
| 3328 fidem ad intellectum pervenitur, secundum illud Isaiae VII, <i>nisi | |
| 3329 credideritis, non intelligetis</i>, secundum aliam litteram. Et | |
| 3330 Augustinus dicit etiam de scientia, XIV de Trin., quod per | |
| 3331 scientiam roboratur fides. Ergo videtur quod certior sit scientia | |
| 3332 vel intellectus quam fides.</p> | |
| 3333 <p title="II-II q. 4 a. 8 s. c."><a name="39010"><span class= | |
| 3334 "ref">[39010] IIª-IIae q. 4 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3335 est quod apostolus dicit, I ad Thess. II, <i>cum accepissetis a | |
| 3336 nobis verbum auditus</i>, scilicet per fidem, <i>accepistis illud | |
| 3337 non ut verbum hominum, sed, sicut vere est, verbum Dei</i>. Sed | |
| 3338 nihil certius verbo Dei. Ergo scientia non est certior fide, nec | |
| 3339 aliquid aliud.</p> | |
| 3340 <p title="II-II q. 4 a. 8 co."><a name="39011"><span class= | |
| 3341 "ref">[39011] IIª-IIae q. 4 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 3342 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtutum intellectualium | |
| 3343 duae sunt circa contingentia, scilicet prudentia et ars. Quibus | |
| 3344 praefertur fides in certitudine, ratione suae materiae, quia est de | |
| 3345 aeternis, quae non contingit aliter se habere. Tres autem reliquae | |
| 3346 intellectuales virtutes, scilicet sapientia, scientia et | |
| 3347 intellectus, sunt de necessariis, ut supra dictum est. Sed sciendum | |
| 3348 est quod sapientia, scientia et intellectus dupliciter dicuntur, | |
| 3349 uno modo, secundum quod ponuntur virtutes intellectuales a | |
| 3350 philosopho, in VI Ethic.; alio modo, secundum quod ponuntur dona | |
| 3351 spiritus sancti. Primo igitur modo, dicendum est quod certitudo | |
| 3352 potest considerari dupliciter. Uno modo, ex causa certitudinis, et | |
| 3353 sic dicitur esse certius illud quod habet certiorem causam. Et hoc | |
| 3354 modo fides est certior tribus praedictis, quia fides innititur | |
| 3355 veritati divinae, tria autem praedicta innituntur rationi humanae. | |
| 3356 Alio modo potest considerari certitudo ex parte subiecti, et sic | |
| 3357 dicitur esse certius quod plenius consequitur intellectus hominis. | |
| 3358 Et per hunc modum, quia ea quae sunt fidei sunt supra intellectum | |
| 3359 hominis, non autem ea quae subsunt tribus praedictis, ideo ex hac | |
| 3360 parte fides est minus certa. Sed quia unumquodque iudicatur | |
| 3361 simpliciter quidem secundum causam suam; secundum autem | |
| 3362 dispositionem quae est ex parte subiecti iudicatur secundum quid, | |
| 3363 inde est quod fides est simpliciter certior, sed alia sunt certiora | |
| 3364 secundum quid, scilicet quoad nos. Similiter etiam, si accipiantur | |
| 3365 tria praedicta secundum quod sunt dona praesentis vitae, | |
| 3366 comparantur ad fidem sicut ad principium quod praesupponunt. Unde | |
| 3367 etiam secundum hoc fides est eis certior.</p> | |
| 3368 <p title="II-II q. 4 a. 8 ad 1"><a name="39012"><span class= | |
| 3369 "ref">[39012] IIª-IIae q. 4 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3370 ergo dicendum quod illa dubitatio non est ex parte causae fidei, | |
| 3371 sed quoad nos, inquantum non plene assequimur per intellectum ea | |
| 3372 quae sunt fidei.</p> | |
| 3373 <p title="II-II q. 4 a. 8 ad 2"><a name="39013"><span class= | |
| 3374 "ref">[39013] IIª-IIae q. 4 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3375 dicendum quod, ceteris paribus, visio est certior auditu. Sed si | |
| 3376 ille a quo auditur multum excedit visum videntis, sic certior est | |
| 3377 auditus quam visus. Sicut aliquis parvae scientiae magis | |
| 3378 certificatur de eo quod audit ab aliquo scientissimo quam de eo | |
| 3379 quod sibi secundum suam rationem videtur. Et multo magis homo | |
| 3380 certior est de eo quod audit a Deo, qui falli non potest, quam de | |
| 3381 eo quod videt propria ratione, quae falli potest.</p> | |
| 3382 <p title="II-II q. 4 a. 8 ad 3"><a name="39014"><span class= | |
| 3383 "ref">[39014] IIª-IIae q. 4 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3384 dicendum quod perfectio intellectus et scientiae excedit | |
| 3385 cognitionem fidei quantum ad maiorem manifestationem, non tamen | |
| 3386 quantum ad certiorem inhaesionem. Quia tota certitudo intellectus | |
| 3387 vel scientiae secundum quod sunt dona, procedit a certitudine | |
| 3388 fidei, sicut certitudo cognitionis conclusionum procedit ex | |
| 3389 certitudine principiorum. Secundum autem quod scientia et sapientia | |
| 3390 et intellectus sunt virtutes intellectuales, innituntur naturali | |
| 3391 lumini rationis, quod deficit a certitudine verbi Dei, cui | |
| 3392 innititur fides.</p> | |
| 3393 <br /> | |
| 3394 <div class="D">Quaestio 5</div> | |
| 3395 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3396 <p title="II-II q. 5 pr."><a name="39015"><span class="ref">[39015] | |
| 3397 IIª-IIae q. 5 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 3398 habentibus fidem. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 3399 Angelus aut homo in prima sui conditione habuerit fidem. Secundo, | |
| 3400 utrum Daemones habeant fidem. Tertio, utrum haeretici errantes in | |
| 3401 uno articulo fidei habeant fidem de aliis articulis. Quarto, utrum | |
| 3402 fidem habentium unus alio habeat maiorem fidem.</p> | |
| 3403 <br /> | |
| 3404 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3405 <p title="II-II q. 5 a. 1 arg. 1"><a name="39016"><span class= | |
| 3406 "ref">[39016] IIª-IIae q. 5 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3407 sic proceditur. Videtur quod Angelus aut homo in sua prima | |
| 3408 conditione fidem non habuerit. Dicit enim Hugo de sancto Victore, | |
| 3409 <i>quia homo oculum contemplationis non habet, Deum et quae in Deo | |
| 3410 sunt videre non valet</i>. Sed Angelus in statu primae conditionis, | |
| 3411 ante confirmationem vel lapsum, habuit oculum contemplationis, | |
| 3412 videbat enim res in verbo, ut Augustinus dicit, in II super Gen. ad | |
| 3413 Litt. Et similiter primus homo in statu innocentiae videtur | |
| 3414 habuisse oculum contemplationis apertum, dicit enim Hugo de sancto | |
| 3415 Victore, in suis sententiis, quod <i>novit homo, in primo statu, | |
| 3416 creatorem suum non ea cognitione quae foris auditu solo percipitur, | |
| 3417 sed ea quae intus per inspirationem ministratur, non ea qua Deus | |
| 3418 modo a credentibus absens fide quaeritur, sed ea qua per | |
| 3419 praesentiam contemplationis manifestius cernebatur</i>. Ergo homo | |
| 3420 vel Angelus in statu primae conditionis fidem non habuit.</p> | |
| 3421 <p title="II-II q. 5 a. 1 arg. 2"><a name="39017"><span class= | |
| 3422 "ref">[39017] IIª-IIae q. 5 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3423 cognitio fidei est aenigmatica et obscura, secundum illud I ad Cor. | |
| 3424 XIII, <i>videmus nunc per speculum in aenigmate</i>. Sed in statu | |
| 3425 primae conditionis non fuit aliqua obscuritas neque in homine neque | |
| 3426 in Angelo, quia tenebrositas est poena peccati. Ergo fides in statu | |
| 3427 primae conditionis esse non potuit neque in homine neque in | |
| 3428 Angelo.</p> | |
| 3429 <p title="II-II q. 5 a. 1 arg. 3"><a name="39018"><span class= | |
| 3430 "ref">[39018] IIª-IIae q. 5 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3431 apostolus dicit, ad Rom. X, quod <i>fides est ex auditu</i>. Sed | |
| 3432 hoc locum non habuit in primo statu angelicae conditionis aut | |
| 3433 humanae, non enim erat ibi auditus ab alio. Ergo fides in statu | |
| 3434 illo non erat neque in homine neque in Angelo.</p> | |
| 3435 <p title="II-II q. 5 a. 1 s. c."><a name="39019"><span class= | |
| 3436 "ref">[39019] IIª-IIae q. 5 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3437 est quod apostolus dicit, ad Heb. XI, <i>accedentem ad Deum oportet | |
| 3438 credere</i>. Sed Angelus et homo in sui prima conditione erant in | |
| 3439 statu accedendi ad Deum. Ergo fide indigebant.</p> | |
| 3440 <p title="II-II q. 5 a. 1 co."><a name="39020"><span class= | |
| 3441 "ref">[39020] IIª-IIae q. 5 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3442 dicendum quod quidam dicunt quod in Angelis ante confirmationem et | |
| 3443 lapsum, et in homine ante peccatum, non fuit fides, propter | |
| 3444 manifestam contemplationem quae tunc erat de rebus divinis. Sed cum | |
| 3445 fides sit argumentum non apparentium, secundum apostolum; et per | |
| 3446 fidem credantur ea quae non videntur, ut Augustinus dicit, illa | |
| 3447 sola manifestatio excludit fidei rationem per quam redditur | |
| 3448 apparens vel visum id de quo principaliter est fides. Principale | |
| 3449 autem obiectum fidei est veritas prima, cuius visio beatos facit et | |
| 3450 fidei succedit. Cum igitur Angelus ante confirmationem, et homo | |
| 3451 ante peccatum, non habuit illam beatitudinem qua Deus per essentiam | |
| 3452 videtur; manifestum est quod non habuit sic manifestam cognitionem | |
| 3453 quod excluderetur ratio fidei. Unde quod non habuit fidem, hoc esse | |
| 3454 non potuit nisi quod penitus ei erat ignotum illud de quo est | |
| 3455 fides. Et si homo et Angelus fuerunt creati in puris naturalibus, | |
| 3456 ut quidam dicunt, forte posset teneri quod fides non fuit in Angelo | |
| 3457 ante confirmationem nec in homine ante peccatum, cognitio enim | |
| 3458 fidei est supra naturalem cognitionem de Deo non solum hominis, sed | |
| 3459 etiam Angeli. Sed quia in primo iam diximus quod homo et Angelus | |
| 3460 creati sunt cum dono gratiae, ideo necesse est dicere quod per | |
| 3461 gratiam acceptam et nondum consummatam fuerit in eis inchoatio | |
| 3462 quaedam speratae beatitudinis, quae quidem inchoatur in voluntate | |
| 3463 per spem et caritatem, sed in intellectu per fidem, ut supra dictum | |
| 3464 est. Et ideo necesse est dicere quod Angelus ante confirmationem | |
| 3465 habuerat fidem, et similiter homo ante peccatum. Sed tamen | |
| 3466 considerandum est quod in obiecto fidei est aliquid quasi formale, | |
| 3467 scilicet veritas prima super omnem naturalem cognitionem creaturae | |
| 3468 existens; et aliquid materiale, sicut id cui assentimus inhaerendo | |
| 3469 primae veritati. Quantum ergo ad primum horum, communiter fides est | |
| 3470 in omnibus habentibus cognitionem de Deo, futura beatitudine nondum | |
| 3471 adepta, inhaerendo primae veritati. Sed quantum ad ea quae | |
| 3472 materialiter credenda proponuntur, quaedam sunt credita ab uno quae | |
| 3473 sunt manifeste scita ab alio, etiam in statu praesenti, ut supra | |
| 3474 dictum est. Et secundum hoc etiam potest dici quod Angelus ante | |
| 3475 confirmationem et homo ante peccatum quaedam de divinis mysteriis | |
| 3476 manifesta cognitione cognoverunt quae nunc non possumus cognoscere | |
| 3477 nisi credendo.</p> | |
| 3478 <p title="II-II q. 5 a. 1 ad 1"><a name="39021"><span class= | |
| 3479 "ref">[39021] IIª-IIae q. 5 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3480 ergo dicendum quod, quamvis dicta Hugonis de sancto Victore | |
| 3481 magistralia sint et robur auctoritatis non habeant, tamen potest | |
| 3482 dici quod contemplatio quae tollit necessitatem fidei est | |
| 3483 contemplatio patriae, qua supernaturalis veritas per essentiam | |
| 3484 videtur. Hanc autem contemplationem non habuit Angelus ante | |
| 3485 confirmationem nec homo ante peccatum. Sed eorum contemplatio erat | |
| 3486 altior quam nostra, per quam, magis de propinquo accedentes ad | |
| 3487 Deum, plura manifeste cognoscere poterant de divinis effectibus et | |
| 3488 mysteriis quam nos possumus. Unde non inerat eis fides qua ita | |
| 3489 quaereretur Deus absens sicut a nobis quaeritur. Erat enim eis | |
| 3490 magis praesens per lumen sapientiae quam sit nobis, licet nec eis | |
| 3491 esset ita praesens sicut est beatis per lumen gloriae.</p> | |
| 3492 <p title="II-II q. 5 a. 1 ad 2"><a name="39022"><span class= | |
| 3493 "ref">[39022] IIª-IIae q. 5 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3494 dicendum quod in statu primae conditionis hominis vel Angeli non | |
| 3495 erat obscuritas culpae vel poenae. Inerat tamen intellectui hominis | |
| 3496 et Angeli quaedam obscuritas naturalis, secundum quod omnis | |
| 3497 creatura tenebra est comparata immensitati divini luminis. Et talis | |
| 3498 obscuritas sufficit ad fidei rationem.</p> | |
| 3499 <p title="II-II q. 5 a. 1 ad 3"><a name="39023"><span class= | |
| 3500 "ref">[39023] IIª-IIae q. 5 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3501 dicendum quod in statu primae conditionis non erat auditus ab | |
| 3502 homine exterius loquente, sed a Deo interius inspirante, sicut et | |
| 3503 prophetae audiebant, secundum illud Psalm., <i>audiam quid loquatur | |
| 3504 in me dominus Deus</i>.</p> | |
| 3505 <br /> | |
| 3506 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3507 <p title="II-II q. 5 a. 2 arg. 1"><a name="39024"><span class= | |
| 3508 "ref">[39024] IIª-IIae q. 5 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3509 sic proceditur. Videtur quod in Daemonibus non sit fides. Dicit | |
| 3510 enim Augustinus, in libro de Praed. Sanct., quod <i>fides consistit | |
| 3511 in credentium voluntate</i>. Haec autem voluntas bona est qua quis | |
| 3512 vult credere Deo. Cum igitur in Daemonibus non sit aliqua voluntas | |
| 3513 deliberata bona, ut in primo dictum est, videtur quod in Daemonibus | |
| 3514 non sit fides.</p> | |
| 3515 <p title="II-II q. 5 a. 2 arg. 2"><a name="39025"><span class= | |
| 3516 "ref">[39025] IIª-IIae q. 5 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3517 fides est quoddam donum divinae gratiae, secundum illud Ephes. II, | |
| 3518 <i>gratia estis salvati per fidem, donum enim Dei est</i>. Sed | |
| 3519 Daemones dona gratuita amiserunt per peccatum, ut dicitur in | |
| 3520 Glossa, super illud Osee III, <i>ipsi respiciunt ad deos alienos, | |
| 3521 et diligunt vinacia uvarum</i>. Ergo fides in Daemonibus post | |
| 3522 peccatum non remansit.</p> | |
| 3523 <p title="II-II q. 5 a. 2 arg. 3"><a name="39026"><span class= | |
| 3524 "ref">[39026] IIª-IIae q. 5 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3525 infidelitas videtur esse gravius inter peccata, ut patet per | |
| 3526 Augustinum, super illud Ioan. XV, <i>si non venissem, et locutus | |
| 3527 eis non fuissem, peccatum non haberent, nunc autem excusationem non | |
| 3528 habent de peccato suo</i>. Sed in quibusdam hominibus est peccatum | |
| 3529 infidelitatis. Si igitur fides esset in Daemonibus, aliquorum | |
| 3530 hominum peccatum esset gravius peccato Daemonum. Quod videtur esse | |
| 3531 inconveniens. Non ergo fides est in Daemonibus.</p> | |
| 3532 <p title="II-II q. 5 a. 2 s. c."><a name="39027"><span class= | |
| 3533 "ref">[39027] IIª-IIae q. 5 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3534 est quod dicitur Iac. II, <i>Daemones credunt et | |
| 3535 contremiscunt</i>.</p> | |
| 3536 <p title="II-II q. 5 a. 2 co."><a name="39028"><span class= | |
| 3537 "ref">[39028] IIª-IIae q. 5 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3538 dicendum quod, sicut supra dictum est, intellectus credentis | |
| 3539 assentit rei creditae non quia ipsam videat vel secundum se vel per | |
| 3540 resolutionem ad prima principia per se visa, sed propter imperium | |
| 3541 voluntatis. Quod autem voluntas moveat intellectum ad assentiendum | |
| 3542 potest contingere ex duobus. Uno modo, ex ordine voluntatis ad | |
| 3543 bonum, et sic credere est actus laudabilis. Alio modo, quia | |
| 3544 intellectus convincitur ad hoc quod iudicet esse credendum his quae | |
| 3545 dicuntur, licet non convincatur per evidentiam rei. Sicut si | |
| 3546 aliquis propheta praenuntiaret in sermone domini aliquid futurum, | |
| 3547 et adhiberet signum mortuum suscitando, ex hoc signo convinceretur | |
| 3548 intellectus videntis ut cognosceret manifeste hoc dici a Deo, qui | |
| 3549 non mentitur; licet illud futurum quod praedicitur in se evidens | |
| 3550 non esset, unde ratio fidei non tolleretur. Dicendum est ergo quod | |
| 3551 in fidelibus Christi laudatur fides secundum primum modum. Et | |
| 3552 secundum hoc non est in Daemonibus, sed solum secundo modo. Vident | |
| 3553 enim multa manifesta indicia ex quibus percipiunt doctrinam | |
| 3554 Ecclesiae esse a Deo; quamvis ipsi res ipsas quas Ecclesia docet | |
| 3555 non videant, puta Deum esse trinum et unum, vel aliquid | |
| 3556 huiusmodi.</p> | |
| 3557 <p title="II-II q. 5 a. 2 ad 1"><a name="39029"><span class= | |
| 3558 "ref">[39029] IIª-IIae q. 5 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3559 ergo dicendum quod Daemonum fides est quodammodo coacta ex signorum | |
| 3560 evidentia. Et ideo non pertinet ad laudem voluntatis ipsorum quod | |
| 3561 credunt.</p> | |
| 3562 <p title="II-II q. 5 a. 2 ad 2"><a name="39030"><span class= | |
| 3563 "ref">[39030] IIª-IIae q. 5 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3564 dicendum quod fides quae est donum gratiae inclinat hominem ad | |
| 3565 credendum secundum aliquem affectum boni, etiam si sit informis. | |
| 3566 Unde fides quae est in Daemonibus non est donum gratiae; sed magis | |
| 3567 coguntur ad credendum ex perspicacitate naturalis intellectus.</p> | |
| 3568 <p title="II-II q. 5 a. 2 ad 3"><a name="39031"><span class= | |
| 3569 "ref">[39031] IIª-IIae q. 5 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3570 dicendum quod hoc ipsum Daemonibus displicet quod signa fidei sunt | |
| 3571 tam evidentia ut per ea credere compellantur. Et ideo in nullo | |
| 3572 malitia eorum minuitur per hoc quod credunt.</p> | |
| 3573 <br /> | |
| 3574 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3575 <p title="II-II q. 5 a. 3 arg. 1"><a name="39032"><span class= | |
| 3576 "ref">[39032] IIª-IIae q. 5 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3577 sic proceditur. Videtur quod haereticus qui discredit unum | |
| 3578 articulum fidei possit habere fidem informem de aliis articulis. | |
| 3579 Non enim intellectus naturalis haeretici est potentior quam | |
| 3580 intellectus Catholici. Sed intellectus Catholici indiget adiuvari, | |
| 3581 ad credendum quemcumque articulum fidei, dono fidei. Ergo videtur | |
| 3582 quod nec haeretici aliquos articulos credere possint sine dono | |
| 3583 fidei informis.</p> | |
| 3584 <p title="II-II q. 5 a. 3 arg. 2"><a name="39033"><span class= | |
| 3585 "ref">[39033] IIª-IIae q. 5 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3586 sicut sub fide continentur multi articuli fidei, ita sub una | |
| 3587 scientia, puta geometria, continentur multae conclusiones. Sed homo | |
| 3588 aliquis potest habere scientiam geometriae circa quasdam | |
| 3589 geometricas conclusiones, aliis ignoratis. Ergo homo aliquis potest | |
| 3590 habere fidem de aliquibus articulis fidei, alios non credendo.</p> | |
| 3591 <p title="II-II q. 5 a. 3 arg. 3"><a name="39034"><span class= | |
| 3592 "ref">[39034] IIª-IIae q. 5 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3593 sicut homo obedit Deo ad credendum articulos fidei, ita etiam ad | |
| 3594 servanda mandata legis. Sed homo potest esse obediens circa quaedam | |
| 3595 mandata et non circa alia. Ergo potest habere fidem circa quosdam | |
| 3596 articulos et non circa alios.</p> | |
| 3597 <p title="II-II q. 5 a. 3 s. c."><a name="39035"><span class= | |
| 3598 "ref">[39035] IIª-IIae q. 5 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3599 sicut peccatum mortale contrariatur caritati, ita discredere unum | |
| 3600 articulum contrariatur fidei. Sed caritas non remanet in homine | |
| 3601 post unum peccatum mortale. Ergo neque fides postquam discredit | |
| 3602 unum articulum fidei.</p> | |
| 3603 <p title="II-II q. 5 a. 3 co."><a name="39036"><span class= | |
| 3604 "ref">[39036] IIª-IIae q. 5 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3605 dicendum quod haereticus qui discredit unum articulum fidei non | |
| 3606 habet habitum fidei neque formatae neque informis. Cuius ratio est | |
| 3607 quia species cuiuslibet habitus dependet ex formali ratione | |
| 3608 obiecti, qua sublata, species habitus remanere non potest. Formale | |
| 3609 autem obiectum fidei est veritas prima secundum quod manifestatur | |
| 3610 in Scripturis sacris et doctrina Ecclesiae. Unde quicumque non | |
| 3611 inhaeret, sicut infallibili et divinae regulae, doctrinae | |
| 3612 Ecclesiae, quae procedit ex veritate prima in Scripturis sacris | |
| 3613 manifestata, ille non habet habitum fidei, sed ea quae sunt fidei | |
| 3614 alio modo tenet quam per fidem. Sicut si aliquis teneat mente | |
| 3615 aliquam conclusionem non cognoscens medium illius demonstrationis, | |
| 3616 manifestum est quod non habet eius scientiam, sed opinionem solum. | |
| 3617 Manifestum est autem quod ille qui inhaeret doctrinae Ecclesiae | |
| 3618 tanquam infallibili regulae, omnibus assentit quae Ecclesia docet. | |
| 3619 Alioquin, si de his quae Ecclesia docet quae vult tenet et quae | |
| 3620 vult non tenet, non iam inhaeret Ecclesiae doctrinae sicut | |
| 3621 infallibili regulae, sed propriae voluntati. Et sic manifestum est | |
| 3622 quod haereticus qui pertinaciter discredit unum articulum non est | |
| 3623 paratus sequi in omnibus doctrinam Ecclesiae (si enim non | |
| 3624 pertinaciter, iam non est haereticus, sed solum errans). Unde | |
| 3625 manifestum est quod talis haereticus circa unum articulum fidem non | |
| 3626 habet de aliis articulis, sed opinionem quandam secundum propriam | |
| 3627 voluntatem.</p> | |
| 3628 <p title="II-II q. 5 a. 3 ad 1"><a name="39037"><span class= | |
| 3629 "ref">[39037] IIª-IIae q. 5 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3630 ergo dicendum quod alios articulos fidei, de quibus haereticus non | |
| 3631 errat, non tenet eo modo sicut tenet eos fidelis, scilicet | |
| 3632 simpliciter inhaerendo primae veritati, ad quod indiget homo | |
| 3633 adiuvari per habitum fidei, sed tenet ea quae sunt fidei propria | |
| 3634 voluntate et iudicio.</p> | |
| 3635 <p title="II-II q. 5 a. 3 ad 2"><a name="39038"><span class= | |
| 3636 "ref">[39038] IIª-IIae q. 5 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3637 dicendum quod in diversis conclusionibus unius scientiae sunt | |
| 3638 diversa media per quae probantur, quorum unum potest cognosci sine | |
| 3639 alio. Et ideo homo potest scire quasdam conclusiones unius | |
| 3640 scientiae, ignoratis aliis. Sed omnibus articulis fidei inhaeret | |
| 3641 fides propter unum medium, scilicet propter veritatem primam | |
| 3642 propositam nobis in Scripturis secundum doctrinam Ecclesiae | |
| 3643 intellectis sane. Et ideo qui ab hoc medio decidit totaliter fide | |
| 3644 caret.</p> | |
| 3645 <p title="II-II q. 5 a. 3 ad 3"><a name="39039"><span class= | |
| 3646 "ref">[39039] IIª-IIae q. 5 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3647 dicendum quod diversa praecepta legis possunt referri vel ad | |
| 3648 diversa motiva proxima, et sic unum sine alio servari potest. Vel | |
| 3649 ad unum motivum primum, quod est perfecte obedire Deo, a quo | |
| 3650 decidit quicumque unum praeceptum transgreditur, secundum illud | |
| 3651 Iac. II, <i>qui offendit in uno factus est omnium reus</i>.</p> | |
| 3652 <br /> | |
| 3653 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3654 <p title="II-II q. 5 a. 4 arg. 1"><a name="39040"><span class= | |
| 3655 "ref">[39040] IIª-IIae q. 5 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3656 sic proceditur. Videtur quod fides non possit esse maior in uno | |
| 3657 quam in alio. Quantitas enim habitus attenditur secundum obiecta. | |
| 3658 Sed quicumque habet fidem credit omnia quae sunt fidei, quia qui | |
| 3659 deficit ab uno totaliter amittit fidem, ut supra dictum est. Ergo | |
| 3660 videtur quod fides non possit esse maior in uno quam in alio.</p> | |
| 3661 <p title="II-II q. 5 a. 4 arg. 2"><a name="39041"><span class= | |
| 3662 "ref">[39041] IIª-IIae q. 5 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3663 ea quae sunt in summo non recipiunt magis neque minus. Sed ratio | |
| 3664 fidei est in summo, requiritur enim ad fidem quod homo inhaereat | |
| 3665 primae veritati super omnia. Ergo fides non recipit magis et | |
| 3666 minus.</p> | |
| 3667 <p title="II-II q. 5 a. 4 arg. 3"><a name="39042"><span class= | |
| 3668 "ref">[39042] IIª-IIae q. 5 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3669 ita se habet fides in cognitione gratuita sicut intellectus | |
| 3670 principiorum in cognitione naturali, eo quod articuli fidei sunt | |
| 3671 prima principia gratuitae cognitionis, ut ex dictis patet. Sed | |
| 3672 intellectus principiorum aequaliter invenitur in omnibus hominibus. | |
| 3673 Ergo et fides aequaliter invenitur in omnibus fidelibus.</p> | |
| 3674 <p title="II-II q. 5 a. 4 s. c."><a name="39043"><span class= | |
| 3675 "ref">[39043] IIª-IIae q. 5 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3676 ubicumque invenitur parvum et magnum, ibi invenitur maius et minus. | |
| 3677 Sed in fide invenitur magnum et parvum, dicit enim dominus Petro, | |
| 3678 Matth. XIV, <i>modicae fidei, quare dubitasti?</i> Et mulieri | |
| 3679 dixit, Matth. XV, <i>mulier, magna est fides tua</i>. Ergo fides | |
| 3680 potest esse maior in uno quam in alio.</p> | |
| 3681 <p title="II-II q. 5 a. 4 co."><a name="39044"><span class= | |
| 3682 "ref">[39044] IIª-IIae q. 5 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3683 dicendum quod, sicut supra dictum est, quantitas habitus ex duobus | |
| 3684 attendi potest, uno modo, ex obiecto; alio modo, secundum | |
| 3685 participationem subiecti. Obiectum autem fidei potest dupliciter | |
| 3686 considerari, uno modo, secundum formalem rationem; alio modo, | |
| 3687 secundum ea quae materialiter credenda proponuntur. Formale autem | |
| 3688 obiectum fidei est unum et simplex scilicet veritas prima, ut supra | |
| 3689 dictum est. Unde ex hac parte fides non diversificatur in | |
| 3690 credentibus, sed est una specie in omnibus, ut supra dictum est. | |
| 3691 Sed ea quae materialiter credenda proponuntur sunt plura, et | |
| 3692 possunt accipi vel magis vel minus explicite. Et secundum hoc | |
| 3693 potest unus homo plura explicite credere quam alius. Et sic in uno | |
| 3694 potest esse maior fides secundum maiorem fidei explicationem. Si | |
| 3695 vero consideretur fides secundum participationem subiecti, hoc | |
| 3696 contingit dupliciter. Nam actus fidei procedit et ex intellectu et | |
| 3697 ex voluntate, ut supra dictum est. Potest ergo fides in aliquo dici | |
| 3698 maior uno modo ex parte intellectus, propter maiorem certitudinem | |
| 3699 et firmitatem, alio modo ex parte voluntatis, propter maiorem | |
| 3700 promptitudinem seu devotionem vel confidentiam.</p> | |
| 3701 <p title="II-II q. 5 a. 4 ad 1"><a name="39045"><span class= | |
| 3702 "ref">[39045] IIª-IIae q. 5 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3703 ergo dicendum quod ille qui pertinaciter discredit aliquid eorum | |
| 3704 quae sub fide continentur non habet habitum fidei, quem tamen habet | |
| 3705 ille qui non explicite omnia credit, sed paratus est omnia credere. | |
| 3706 Et secundum hoc ex parte obiecti unus habet maiorem fidem quam | |
| 3707 alius, inquantum plura explicite credit, ut dictum est.</p> | |
| 3708 <p title="II-II q. 5 a. 4 ad 2"><a name="39046"><span class= | |
| 3709 "ref">[39046] IIª-IIae q. 5 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3710 dicendum quod de ratione fidei est ut veritas prima omnibus | |
| 3711 praeferatur. Sed tamen eorum qui eam omnibus praeferunt quidam | |
| 3712 certius et devotius se ei subiiciunt quam alii. Et secundum hoc | |
| 3713 fides est maior in uno quam in alio.</p> | |
| 3714 <p title="II-II q. 5 a. 4 ad 3"><a name="39047"><span class= | |
| 3715 "ref">[39047] IIª-IIae q. 5 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3716 dicendum quod intellectus principiorum consequitur ipsam naturam | |
| 3717 humanam, quae aequaliter in omnibus invenitur. Sed fides | |
| 3718 consequitur donum gratiae, quod non est aequaliter in omnibus, ut | |
| 3719 supra dictum est. Unde non est eadem ratio. Et tamen secundum | |
| 3720 maiorem capacitatem intellectus, unus magis cognoscit virtutem | |
| 3721 principiorum quam alius.</p> | |
| 3722 <br /> | |
| 3723 <div class="D">Quaestio 6</div> | |
| 3724 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3725 <p title="II-II q. 6 pr."><a name="39048"><span class="ref">[39048] | |
| 3726 IIª-IIae q. 6 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 3727 fidei. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum fides sit homini | |
| 3728 infusa a Deo. Secundo, utrum fides informis sit donum.</p> | |
| 3729 <br /> | |
| 3730 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3731 <p title="II-II q. 6 a. 1 arg. 1"><a name="39049"><span class= | |
| 3732 "ref">[39049] IIª-IIae q. 6 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3733 sic proceditur. Videtur quod fides non sit homini infusa a Deo. | |
| 3734 Dicit enim Augustinus, XIV de Trin., quod <i>per scientiam gignitur | |
| 3735 in nobis fides, nutritur, defenditur et roboratur</i>. Sed ea quae | |
| 3736 per scientiam in nobis gignuntur magis videntur acquisita esse quam | |
| 3737 infusa. Ergo fides non videtur in nobis esse ex infusione | |
| 3738 divina.</p> | |
| 3739 <p title="II-II q. 6 a. 1 arg. 2"><a name="39050"><span class= | |
| 3740 "ref">[39050] IIª-IIae q. 6 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3741 illud ad quod homo pertingit audiendo et videndo videtur esse ab | |
| 3742 homine acquisitum. Sed homo pertingit ad credendum et videndo | |
| 3743 miracula et audiendo fidei doctrinam, dicitur enim Ioan. IV, | |
| 3744 <i>cognovit pater quia illa hora erat in qua dixit ei Iesus, filius | |
| 3745 tuus vivit, et credidit ipse et domus eius tota</i>; et Rom. X | |
| 3746 dicitur quod <i>fides est ex auditu</i>. Ergo fides habetur ab | |
| 3747 homine tanquam acquisita.</p> | |
| 3748 <p title="II-II q. 6 a. 1 arg. 3"><a name="39051"><span class= | |
| 3749 "ref">[39051] IIª-IIae q. 6 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3750 illud quod consistit in hominis voluntate ab homine potest acquiri. | |
| 3751 Sed fides consistit in credentium voluntate, ut Augustinus dicit, | |
| 3752 in libro de Praed. Sanct. Ergo fides potest esse ab homine | |
| 3753 acquisita.</p> | |
| 3754 <p title="II-II q. 6 a. 1 s. c."><a name="39052"><span class= | |
| 3755 "ref">[39052] IIª-IIae q. 6 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3756 est quod dicitur ad Ephes. II, <i>gratia estis salvati per fidem, | |
| 3757 et non ex vobis, ne quis glorietur, Dei enim donum est</i>.</p> | |
| 3758 <p title="II-II q. 6 a. 1 co."><a name="39053"><span class= | |
| 3759 "ref">[39053] IIª-IIae q. 6 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3760 dicendum quod ad fidem duo requiruntur. Quorum unum est ut homini | |
| 3761 credibilia proponantur, quod requiritur ad hoc quod homo aliquid | |
| 3762 explicite credat. Aliud autem quod ad fidem requiritur est assensus | |
| 3763 credentis ad ea quae proponuntur. Quantum igitur ad primum horum, | |
| 3764 necesse est quod fides sit a Deo. Ea enim quae sunt fidei excedunt | |
| 3765 rationem humanam, unde non cadunt in contemplatione hominis nisi | |
| 3766 Deo revelante. Sed quibusdam quidem revelantur immediate a Deo, | |
| 3767 sicut sunt revelata apostolis et prophetis, quibusdam autem | |
| 3768 proponuntur a Deo mittente fidei praedicatores, secundum illud Rom. | |
| 3769 X, <i>quomodo praedicabunt nisi mittantur?</i> Quantum vero ad | |
| 3770 secundum, scilicet ad assensum hominis in ea quae sunt fidei, | |
| 3771 potest considerari duplex causa. Una quidem exterius inducens, | |
| 3772 sicut miraculum visum, vel persuasio hominis inducentis ad fidem. | |
| 3773 Quorum neutrum est sufficiens causa, videntium enim unum et idem | |
| 3774 miraculum, et audientium eandem praedicationem, quidam credunt et | |
| 3775 quidam non credunt. Et ideo oportet ponere aliam causam interiorem, | |
| 3776 quae movet hominem interius ad assentiendum his quae sunt fidei. | |
| 3777 Hanc autem causam Pelagiani ponebant solum liberum arbitrium | |
| 3778 hominis, et propter hoc dicebant quod initium fidei est ex nobis, | |
| 3779 inquantum scilicet ex nobis est quod parati sumus ad assentiendum | |
| 3780 his quae sunt fidei; sed consummatio fidei est a Deo, per quem | |
| 3781 nobis proponuntur ea quae credere debemus. Sed hoc est falsum. Quia | |
| 3782 cum homo, assentiendo his quae sunt fidei, elevetur supra naturam | |
| 3783 suam, oportet quod hoc insit ei ex supernaturali principio interius | |
| 3784 movente, quod est Deus. Et ideo fides quantum ad assensum, qui est | |
| 3785 principalis actus fidei, est a Deo interius movente per | |
| 3786 gratiam.</p> | |
| 3787 <p title="II-II q. 6 a. 1 ad 1"><a name="39054"><span class= | |
| 3788 "ref">[39054] IIª-IIae q. 6 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3789 ergo dicendum quod per scientiam gignitur fides et nutritur per | |
| 3790 modum exterioris persuasionis, quae fit ab aliqua scientia. Sed | |
| 3791 principalis et propria causa fidei est id quod interius movet ad | |
| 3792 assentiendum.</p> | |
| 3793 <p title="II-II q. 6 a. 1 ad 2"><a name="39055"><span class= | |
| 3794 "ref">[39055] IIª-IIae q. 6 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3795 dicendum quod etiam ratio illa procedit de causa proponente | |
| 3796 exterius ea quae sunt fidei, vel persuadente ad credendum vel verbo | |
| 3797 vel facto.</p> | |
| 3798 <p title="II-II q. 6 a. 1 ad 3"><a name="39056"><span class= | |
| 3799 "ref">[39056] IIª-IIae q. 6 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3800 dicendum quod credere quidem in voluntate credentium consistit, sed | |
| 3801 oportet quod voluntas hominis praeparetur a Deo per gratiam ad hoc | |
| 3802 quod elevetur in ea quae sunt supra naturam, ut supra dictum | |
| 3803 est.</p> | |
| 3804 <br /> | |
| 3805 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3806 <p title="II-II q. 6 a. 2 arg. 1"><a name="39057"><span class= | |
| 3807 "ref">[39057] IIª-IIae q. 6 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3808 sic proceditur. Videtur quod fides informis non sit donum Dei. | |
| 3809 Dicitur enim Deut. XXXII, quod Dei perfecta sunt opera. Fides autem | |
| 3810 informis est quiddam imperfectum. Ergo fides informis non est opus | |
| 3811 Dei.</p> | |
| 3812 <p title="II-II q. 6 a. 2 arg. 2"><a name="39058"><span class= | |
| 3813 "ref">[39058] IIª-IIae q. 6 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3814 sicut actus dicitur deformis propter hoc quod caret debita forma, | |
| 3815 ita etiam fides dicitur informis propter hoc quod caret debita | |
| 3816 forma. Sed actus deformis peccati non est a Deo, ut supra dictum | |
| 3817 est. Ergo neque etiam fides informis est a Deo.</p> | |
| 3818 <p title="II-II q. 6 a. 2 arg. 3"><a name="39059"><span class= | |
| 3819 "ref">[39059] IIª-IIae q. 6 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3820 quaecumque Deus sanat totaliter sanat, dicitur enim Ioan. VII, | |
| 3821 <i>si circumcisionem accipit homo in sabbato ut non solvatur lex | |
| 3822 Moysi, mihi indignamini quia totum hominem salvum feci in | |
| 3823 sabbato</i>. Sed per fidem homo sanatur ab infidelitate. Quicumque | |
| 3824 ergo donum fidei a Deo accipit simul sanatur ab omnibus peccatis. | |
| 3825 Sed hoc non fit nisi per fidem formatam. Ergo sola fides formata | |
| 3826 est donum Dei. Non ergo fides informis.</p> | |
| 3827 <p title="II-II q. 6 a. 2 s. c."><a name="39060"><span class= | |
| 3828 "ref">[39060] IIª-IIae q. 6 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3829 est quod quaedam Glossa dicit, I ad Cor. XIII, quod <i>fides quae | |
| 3830 est sine caritate est donum Dei</i>. Sed fides quae est sine | |
| 3831 caritate est fides informis. Ergo fides informis est donum Dei.</p> | |
| 3832 <p title="II-II q. 6 a. 2 co."><a name="39061"><span class= | |
| 3833 "ref">[39061] IIª-IIae q. 6 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3834 dicendum quod informitas privatio quaedam est. Est autem | |
| 3835 considerandum quod privatio quandoque quidem pertinet ad rationem | |
| 3836 speciei, quandoque autem non, sed supervenit rei iam habenti | |
| 3837 propriam speciem. Sicut privatio debitae commensurationis humorum | |
| 3838 est de ratione speciei ipsius aegritudinis, tenebrositas autem non | |
| 3839 est de ratione speciei ipsius diaphani, sed supervenit. Quia igitur | |
| 3840 cum assignatur causa alicuius rei, intelligitur assignari causa | |
| 3841 eius secundum quod in propria specie existit, ideo quod non est | |
| 3842 causa privationis non potest dici esse causa illius rei ad quam | |
| 3843 pertinet privatio sicut existens de ratione speciei ipsius, non | |
| 3844 enim potest dici causa aegritudinis quod non est causa | |
| 3845 distemperantiae humorum. Potest tamen aliquid dici esse causa | |
| 3846 diaphani quamvis non sit causa obscuritatis, quae non est de | |
| 3847 ratione speciei diaphani. Informitas autem fidei non pertinet ad | |
| 3848 rationem speciei ipsius fidei, cum fides dicatur informis propter | |
| 3849 defectum cuiusdam exterioris formae, sicut dictum est. Et ideo | |
| 3850 illud est causa fidei informis quod est causa fidei simpliciter | |
| 3851 dictae. Hoc autem est Deus, ut dictum est. Unde relinquitur quod | |
| 3852 fides informis sit donum Dei.</p> | |
| 3853 <p title="II-II q. 6 a. 2 ad 1"><a name="39062"><span class= | |
| 3854 "ref">[39062] IIª-IIae q. 6 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3855 ergo dicendum quod fides informis, etsi non sit perfecta | |
| 3856 simpliciter perfectione virtutis, est tamen perfecta quadam | |
| 3857 perfectione quae sufficit ad fidei rationem.</p> | |
| 3858 <p title="II-II q. 6 a. 2 ad 2"><a name="39063"><span class= | |
| 3859 "ref">[39063] IIª-IIae q. 6 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3860 dicendum quod deformitas actus est de ratione speciei ipsius actus | |
| 3861 secundum quod est actus moralis, ut supra dictum est, dicitur enim | |
| 3862 actus deformis per privationem formae intrinsecae, quae est debita | |
| 3863 commensuratio circumstantiarum actus. Et ideo non potest dici causa | |
| 3864 actus deformis Deus, qui non est causa deformitatis, licet sit | |
| 3865 causa actus inquantum est actus. Vel dicendum quod deformitas non | |
| 3866 solum importat privationem debitae formae, sed etiam contrariam | |
| 3867 dispositionem. Unde deformitas se habet ad actum sicut falsitas ad | |
| 3868 fidem. Et ideo sicut actus deformis non est a Deo, ita nec aliqua | |
| 3869 fides falsa. Et sicut fides informis est a Deo, ita etiam actus qui | |
| 3870 sunt boni ex genere, quamvis non sint caritate formati, sicut | |
| 3871 plerumque in peccatoribus contingit.</p> | |
| 3872 <p title="II-II q. 6 a. 2 ad 3"><a name="39064"><span class= | |
| 3873 "ref">[39064] IIª-IIae q. 6 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3874 dicendum quod ille qui accipit a Deo fidem absque caritate non | |
| 3875 simpliciter sanatur ab infidelitate, quia non removetur culpa | |
| 3876 praecedentis infidelitatis, sed sanatur secundum quid, ut scilicet | |
| 3877 cesset a tali peccato. Hoc autem frequenter contingit, quod aliquis | |
| 3878 desistit ab uno actu peccati, etiam Deo hoc faciente, qui tamen ab | |
| 3879 actu alterius peccati non desistit, propria iniquitate suggerente. | |
| 3880 Et per hunc modum datur aliquando a Deo homini quod credat, non | |
| 3881 tamen datur ei caritatis donum, sicut etiam aliquibus absque | |
| 3882 caritate datur donum prophetiae vel aliquid simile.</p> | |
| 3883 <br /> | |
| 3884 <div class="D">Quaestio 7</div> | |
| 3885 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3886 <p title="II-II q. 7 pr."><a name="39065"><span class="ref">[39065] | |
| 3887 IIª-IIae q. 7 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 3888 effectibus fidei. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum timor | |
| 3889 sit effectus fidei. Secundo, utrum purificatio cordis sit effectus | |
| 3890 fidei.</p> | |
| 3891 <br /> | |
| 3892 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3893 <p title="II-II q. 7 a. 1 arg. 1"><a name="39066"><span class= | |
| 3894 "ref">[39066] IIª-IIae q. 7 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3895 sic proceditur. Videtur quod timor non sit effectus fidei. Effectus | |
| 3896 enim non praecedit causam. Sed timor praecedit fidem, dicitur enim | |
| 3897 Eccli. II, <i>qui timetis Deum, credite illi</i>. Ergo timor non | |
| 3898 est effectus fidei.</p> | |
| 3899 <p title="II-II q. 7 a. 1 arg. 2"><a name="39067"><span class= | |
| 3900 "ref">[39067] IIª-IIae q. 7 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3901 idem non est causa contrariorum. Sed timor et spes sunt contraria, | |
| 3902 ut supra dictum est, fides autem generat spem, ut dicitur in | |
| 3903 Glossa, Matth. I. Ergo non est causa timoris.</p> | |
| 3904 <p title="II-II q. 7 a. 1 arg. 3"><a name="39068"><span class= | |
| 3905 "ref">[39068] IIª-IIae q. 7 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3906 contrarium non est causa contrarii. Sed obiectum fidei est quoddam | |
| 3907 bonum, quod est veritas prima, obiectum autem timoris est malum, ut | |
| 3908 supra dictum est. Actus autem habent speciem ex obiectis, secundum | |
| 3909 supradicta. Ergo fides non est causa timoris.</p> | |
| 3910 <p title="II-II q. 7 a. 1 s. c."><a name="39069"><span class= | |
| 3911 "ref">[39069] IIª-IIae q. 7 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3912 est quod dicitur Iac. II, <i>Daemones credunt et | |
| 3913 contremiscunt</i>.</p> | |
| 3914 <p title="II-II q. 7 a. 1 co."><a name="39070"><span class= | |
| 3915 "ref">[39070] IIª-IIae q. 7 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3916 dicendum quod timor est quidam motus appetitivae virtutis, ut supra | |
| 3917 dictum est. Omnium autem appetitivorum motuum principium est bonum | |
| 3918 vel malum apprehensum. Unde oportet quod timoris et omnium | |
| 3919 appetitivorum motuum sit principium aliqua apprehensio. Per fidem | |
| 3920 autem fit in nobis quaedam apprehensio de quibusdam malis | |
| 3921 poenalibus quae secundum divinum iudicium inferuntur, et per hunc | |
| 3922 modum fides est causa timoris quo quis timet a Deo puniri, qui est | |
| 3923 timor servilis. Est etiam causa timoris filialis, quo quis timet | |
| 3924 separari a Deo, vel quo quis refugit se Deo comparare reverendo | |
| 3925 ipsum; inquantum per fidem hanc existimationem habemus de Deo, quod | |
| 3926 sit quoddam immensum et altissimum bonum, a quo separari est | |
| 3927 pessimum et cui velle aequari est malum. Sed primi timoris, | |
| 3928 scilicet servilis, est causa fides informis. Sed secundi timoris, | |
| 3929 scilicet filialis, est causa fides formata, quae per caritatem | |
| 3930 facit hominem Deo inhaerere et ei subiici.</p> | |
| 3931 <p title="II-II q. 7 a. 1 ad 1"><a name="39071"><span class= | |
| 3932 "ref">[39071] IIª-IIae q. 7 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3933 ergo dicendum quod timor Dei non potest universaliter praecedere | |
| 3934 fidem, quia si omnino eius ignorantiam haberemus quantum ad praemia | |
| 3935 vel poenas de quibus per fidem instruimur, nullo modo eum | |
| 3936 timeremus. Sed supposita fide de aliquibus articulis fidei, puta de | |
| 3937 excellentia divina, sequitur timor reverentiae, ex quo sequitur | |
| 3938 ulterius ut homo intellectum suum Deo subiiciat ad credendum omnia | |
| 3939 quae sunt promissa a Deo. Unde ibi sequitur, <i>et non evacuabitur | |
| 3940 merces vestra</i>.</p> | |
| 3941 <p title="II-II q. 7 a. 1 ad 2"><a name="39072"><span class= | |
| 3942 "ref">[39072] IIª-IIae q. 7 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3943 dicendum quod idem secundum contraria potest esse contrariorum | |
| 3944 causa, non autem idem secundum idem. Fides autem generat spem | |
| 3945 secundum quod facit nobis existimationem de praemiis quae Deus | |
| 3946 retribuit iustis. Est autem causa timoris secundum quod facit nobis | |
| 3947 aestimationem de poenis quas peccatoribus infliget.</p> | |
| 3948 <p title="II-II q. 7 a. 1 ad 3"><a name="39073"><span class= | |
| 3949 "ref">[39073] IIª-IIae q. 7 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3950 dicendum quod obiectum fidei primum et formale est bonum quod est | |
| 3951 veritas prima. Sed materialiter fidei proponuntur credenda etiam | |
| 3952 quaedam mala, puta quod malum sit Deo non subiici vel ab eo | |
| 3953 separari, et quod peccatores poenalia mala sustinebunt a Deo. Et | |
| 3954 secundum hoc fides potest esse causa timoris.</p> | |
| 3955 <br /> | |
| 3956 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3957 <p title="II-II q. 7 a. 2 arg. 1"><a name="39074"><span class= | |
| 3958 "ref">[39074] IIª-IIae q. 7 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3959 sic proceditur. Videtur quod purificatio cordis non sit effectus | |
| 3960 fidei. Puritas enim cordis praecipue in affectu consistit. Sed | |
| 3961 fides in intellectu est. Ergo fides non causat cordis | |
| 3962 purificationem.</p> | |
| 3963 <p title="II-II q. 7 a. 2 arg. 2"><a name="39075"><span class= | |
| 3964 "ref">[39075] IIª-IIae q. 7 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3965 illud quod causat cordis purificationem non potest simul esse cum | |
| 3966 impuritate. Sed fides simul potest esse cum impuritate peccati, | |
| 3967 sicut patet in illis qui habent fidem informem. Ergo fides non | |
| 3968 purificat cor.</p> | |
| 3969 <p title="II-II q. 7 a. 2 arg. 3"><a name="39076"><span class= | |
| 3970 "ref">[39076] IIª-IIae q. 7 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3971 si fides aliquo modo purificaret cor humanum, maxime purificaret | |
| 3972 hominis intellectum. Sed intellectum non purificat ab obscuritate, | |
| 3973 cum sit cognitio aenigmatica. Ergo fides nullo modo purificat | |
| 3974 cor.</p> | |
| 3975 <p title="II-II q. 7 a. 2 s. c."><a name="39077"><span class= | |
| 3976 "ref">[39077] IIª-IIae q. 7 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3977 est quod dicit Petrus, Act. XV, <i>fide purificans corda | |
| 3978 eorum</i>.</p> | |
| 3979 <p title="II-II q. 7 a. 2 co."><a name="39078"><span class= | |
| 3980 "ref">[39078] IIª-IIae q. 7 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3981 dicendum quod impuritas uniuscuiusque rei consistit in hoc quod | |
| 3982 rebus vilioribus immiscetur, non enim dicitur argentum esse impurum | |
| 3983 ex permixtione auri, per quam melius redditur, sed ex permixtione | |
| 3984 plumbi vel stanni. Manifestum est autem quod rationalis creatura | |
| 3985 dignior est omnibus temporalibus et corporalibus creaturis. Et ideo | |
| 3986 impura redditur ex hoc quod temporalibus se subiicit per amorem. A | |
| 3987 qua quidem impuritate purificatur per contrarium motum, dum | |
| 3988 scilicet tendit in id quod est supra se, scilicet in Deum. In quo | |
| 3989 quidem motu primum principium est fides, <i>accedentem enim ad Deum | |
| 3990 oportet credere</i>, ut dicitur Heb. XI. Et ideo primum principium | |
| 3991 purificationis cordis est fides, quae si perficiatur per caritatem | |
| 3992 formatam, perfectam purificationem causat.</p> | |
| 3993 <p title="II-II q. 7 a. 2 ad 1"><a name="39079"><span class= | |
| 3994 "ref">[39079] IIª-IIae q. 7 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3995 ergo dicendum quod ea quae sunt in intellectu sunt principia eorum | |
| 3996 quae sunt in affectu, inquantum scilicet bonum intellectum movet | |
| 3997 affectum.</p> | |
| 3998 <p title="II-II q. 7 a. 2 ad 2"><a name="39080"><span class= | |
| 3999 "ref">[39080] IIª-IIae q. 7 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4000 dicendum quod fides etiam informis excludit quandam impuritatem | |
| 4001 sibi oppositam, scilicet impuritatem erroris, quae contingit ex hoc | |
| 4002 quod intellectus humanus inordinate inhaeret rebus se inferioribus, | |
| 4003 dum scilicet vult secundum rationes rerum sensibilium metiri | |
| 4004 divina. Sed quando per caritatem formatur, tunc nullam impuritatem | |
| 4005 secum compatitur, <i>quia universa delicta operit caritas</i>, ut | |
| 4006 dicitur Prov. X.</p> | |
| 4007 <p title="II-II q. 7 a. 2 ad 3"><a name="39081"><span class= | |
| 4008 "ref">[39081] IIª-IIae q. 7 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4009 dicendum quod obscuritas fidei non pertinet ad impuritatem culpae, | |
| 4010 sed magis ad naturalem defectum intellectus humani, secundum statum | |
| 4011 praesentis vitae.</p> | |
| 4012 <br /> | |
| 4013 <div class="D">Quaestio 8</div> | |
| 4014 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4015 <p title="II-II q. 8 pr."><a name="39082"><span class="ref">[39082] | |
| 4016 IIª-IIae q. 8 pr.</span></a> Deinde considerandum est de dono | |
| 4017 intellectus et scientiae, quae respondent virtuti fidei. Et circa | |
| 4018 donum intellectus quaeruntur octo. Primo, utrum intellectus sit | |
| 4019 donum spiritus sancti. Secundo, utrum possit simul esse in eodem | |
| 4020 cum fide. Tertio, utrum intellectus qui est donum sit speculativus | |
| 4021 tantum, vel etiam practicus. Quarto, utrum omnes qui sunt in gratia | |
| 4022 habeant donum intellectus. Quinto, utrum hoc donum inveniatur in | |
| 4023 aliquibus absque gratia. Sexto, quomodo se habeat donum intellectus | |
| 4024 ad alia dona. Septimo, de eo quod respondet huic dono in | |
| 4025 beatitudinibus. Octavo, de eo quod respondet ei in fructibus.</p> | |
| 4026 <br /> | |
| 4027 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4028 <p title="II-II q. 8 a. 1 arg. 1"><a name="39083"><span class= | |
| 4029 "ref">[39083] IIª-IIae q. 8 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4030 sic proceditur. Videtur quod intellectus non sit donum spiritus | |
| 4031 sancti. Dona enim gratuita distinguuntur a donis naturalibus, | |
| 4032 superadduntur enim eis. Sed intellectus est quidam habitus | |
| 4033 naturalis in anima, quo cognoscuntur principia naturaliter nota, ut | |
| 4034 patet in VI Ethic. Ergo non debet poni donum spiritus sancti.</p> | |
| 4035 <p title="II-II q. 8 a. 1 arg. 2"><a name="39084"><span class= | |
| 4036 "ref">[39084] IIª-IIae q. 8 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4037 dona divina participantur a creaturis secundum earum proportionem | |
| 4038 et modum, ut patet per Dionysium, in libro de Div. Nom. Sed modus | |
| 4039 humanae naturae est ut non simpliciter veritatem cognoscat, quod | |
| 4040 pertinet ad rationem intellectus, sed discursive, quod est proprium | |
| 4041 rationis, ut patet per Dionysium, in VII cap. de Div. Nom. Ergo | |
| 4042 cognitio divina quae hominibus datur magis debet dici donum | |
| 4043 rationis quam intellectus.</p> | |
| 4044 <p title="II-II q. 8 a. 1 arg. 3"><a name="39085"><span class= | |
| 4045 "ref">[39085] IIª-IIae q. 8 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4046 in potentiis animae intellectus contra voluntatem dividitur, ut | |
| 4047 patet in III de anima. Sed nullum donum spiritus sancti dicitur | |
| 4048 voluntas. Ergo etiam nullum donum spiritus sancti debet dici | |
| 4049 intellectus.</p> | |
| 4050 <p title="II-II q. 8 a. 1 s. c."><a name="39086"><span class= | |
| 4051 "ref">[39086] IIª-IIae q. 8 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4052 est quod dicitur Isaiae XI, <i>requiescet super eum spiritus | |
| 4053 domini, spiritus sapientiae et intellectus</i>.</p> | |
| 4054 <p title="II-II q. 8 a. 1 co."><a name="39087"><span class= | |
| 4055 "ref">[39087] IIª-IIae q. 8 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4056 dicendum quod nomen intellectus quandam intimam cognitionem | |
| 4057 importat, dicitur enim intelligere quasi intus legere. Et hoc | |
| 4058 manifeste patet considerantibus differentiam intellectus et sensus, | |
| 4059 nam cognitio sensitiva occupatur circa qualitates sensibiles | |
| 4060 exteriores; cognitio autem intellectiva penetrat usque ad essentiam | |
| 4061 rei, obiectum enim intellectus est quod quid est, ut dicitur in III | |
| 4062 de anima. Sunt autem multa genera eorum quae interius latent, ad | |
| 4063 quae oportet cognitionem hominis quasi intrinsecus penetrare. Nam | |
| 4064 sub accidentibus latet natura rerum substantialis, sub verbis | |
| 4065 latent significata verborum, sub similitudinibus et figuris latet | |
| 4066 veritas figurata, res etiam intelligibiles sunt quodammodo | |
| 4067 interiores respectu rerum sensibilium quae exterius sentiuntur, et | |
| 4068 in causis latent effectus et e converso. Unde respectu horum omnium | |
| 4069 potest dici intellectus. Sed cum cognitio hominis a sensu incipiat, | |
| 4070 quasi ab exteriori, manifestum est quod quanto lumen intellectus | |
| 4071 est fortius, tanto potest magis ad intima penetrare. Lumen autem | |
| 4072 naturale nostri intellectus est finitae virtutis, unde usque ad | |
| 4073 determinatum aliquid pertingere potest. Indiget igitur homo | |
| 4074 supernaturali lumine ut ulterius penetret ad cognoscendum quaedam | |
| 4075 quae per lumen naturale cognoscere non valet. Et illud lumen | |
| 4076 supernaturale homini datum vocatur donum intellectus.</p> | |
| 4077 <p title="II-II q. 8 a. 1 ad 1"><a name="39088"><span class= | |
| 4078 "ref">[39088] IIª-IIae q. 8 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4079 ergo dicendum quod per lumen naturale nobis inditum statim | |
| 4080 cognoscuntur quaedam principia communia quae sunt naturaliter nota. | |
| 4081 Sed quia homo ordinatur ad beatitudinem supernaturalem, ut supra | |
| 4082 dictum est, necesse est quod homo ulterius pertingat ad quaedam | |
| 4083 altiora. Et ad hoc requiritur donum intellectus.</p> | |
| 4084 <p title="II-II q. 8 a. 1 ad 2"><a name="39089"><span class= | |
| 4085 "ref">[39089] IIª-IIae q. 8 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4086 dicendum quod discursus rationis semper incipit ab intellectu et | |
| 4087 terminatur ad intellectum, ratiocinamur enim procedendo ex | |
| 4088 quibusdam intellectis, et tunc rationis discursus perficitur quando | |
| 4089 ad hoc pervenimus ut intelligamus illud quod prius erat ignotum. | |
| 4090 Quod ergo ratiocinamur ex aliquo praecedenti intellectu procedit. | |
| 4091 Donum autem gratiae non procedit ex lumine naturae, sed | |
| 4092 superadditur ei, quasi perficiens ipsum. Et ideo ista superadditio | |
| 4093 non dicitur ratio, sed magis intellectus, quia ita se habet lumen | |
| 4094 superadditum ad ea quae nobis supernaturaliter innotescunt sicut se | |
| 4095 habet lumen naturale ad ea quae primordialiter cognoscimus.</p> | |
| 4096 <p title="II-II q. 8 a. 1 ad 3"><a name="39090"><span class= | |
| 4097 "ref">[39090] IIª-IIae q. 8 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4098 dicendum quod voluntas nominat simpliciter appetitivum motum, | |
| 4099 absque determinatione alicuius excellentiae. Sed intellectus | |
| 4100 nominat quandam excellentiam cognitionis penetrandi ad intima. Et | |
| 4101 ideo supernaturale donum magis nominatur nomine intellectus quam | |
| 4102 nomine voluntatis.</p> | |
| 4103 <br /> | |
| 4104 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4105 <p title="II-II q. 8 a. 2 arg. 1"><a name="39091"><span class= | |
| 4106 "ref">[39091] IIª-IIae q. 8 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 4107 sic proceditur. Videtur quod donum intellectus non simul habeatur | |
| 4108 cum fide. Dicit enim Augustinus, in libro octogintatrium quaest., | |
| 4109 <i>id quod intelligitur intelligentis comprehensione finitur</i>. | |
| 4110 Sed id quod creditur non comprehenditur, secundum illud apostoli, | |
| 4111 ad Philipp. III, <i>non quod iam comprehenderim aut perfectus | |
| 4112 sim</i>. Ergo videtur quod fides et intellectus non possint esse in | |
| 4113 eodem.</p> | |
| 4114 <p title="II-II q. 8 a. 2 arg. 2"><a name="39092"><span class= | |
| 4115 "ref">[39092] IIª-IIae q. 8 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4116 omne quod intelligitur intellectu videtur. Sed fides est de non | |
| 4117 apparentibus, ut supra dictum est. Ergo fides non potest simul esse | |
| 4118 in eodem cum intellectu.</p> | |
| 4119 <p title="II-II q. 8 a. 2 arg. 3"><a name="39093"><span class= | |
| 4120 "ref">[39093] IIª-IIae q. 8 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4121 intellectus est certior quam scientia. Sed scientia et fides non | |
| 4122 possunt esse de eodem, ut supra habitum est. Multo ergo minus | |
| 4123 intellectus et fides.</p> | |
| 4124 <p title="II-II q. 8 a. 2 s. c."><a name="39094"><span class= | |
| 4125 "ref">[39094] IIª-IIae q. 8 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4126 est quod Gregorius dicit, in libro Moral., quod <i>intellectus de | |
| 4127 auditis mentem illustrat</i>. Sed aliquis habens fidem potest esse | |
| 4128 illustratus mente circa audita, unde dicitur Luc. ult. quod | |
| 4129 <i>dominus aperuit discipulis suis sensum ut intelligerent | |
| 4130 Scripturas</i>. Ergo intellectus potest simul esse cum fide.</p> | |
| 4131 <p title="II-II q. 8 a. 2 co."><a name="39095"><span class= | |
| 4132 "ref">[39095] IIª-IIae q. 8 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4133 dicendum quod hic duplici distinctione est opus, una quidem ex | |
| 4134 parte fidei; alia autem ex parte intellectus. Ex parte quidem | |
| 4135 fidei, distinguendum est quod quaedam per se et directe cadunt sub | |
| 4136 fide, quae naturalem rationem excedunt, sicut Deum esse trinum et | |
| 4137 unum, filium Dei esse incarnatum. Quaedam vero cadunt sub fide | |
| 4138 quasi ordinata ad ista secundum aliquem modum, sicut omnia quae in | |
| 4139 Scriptura divina continentur. Ex parte vero intellectus, | |
| 4140 distinguendum est quod dupliciter dici possumus aliqua intelligere. | |
| 4141 Uno modo, perfecte, quando scilicet pertingimus ad cognoscendum | |
| 4142 essentiam rei intellectae, et ipsam veritatem enuntiabilis | |
| 4143 intellecti, secundum quod in se est. Et hoc modo ea quae directe | |
| 4144 cadunt sub fide intelligere non possumus, durante statu fidei. Sed | |
| 4145 quaedam alia ad fidem ordinata etiam hoc modo intelligi possunt. | |
| 4146 Alio modo contingit aliquid intelligi imperfecte, quando scilicet | |
| 4147 ipsa essentia rei, vel veritas propositionis, non cognoscitur quid | |
| 4148 sit aut quomodo sit, sed tamen cognoscitur quod ea quae exterius | |
| 4149 apparent veritati non contrariantur; inquantum scilicet homo | |
| 4150 intelligit quod propter ea quae exterius apparent non est | |
| 4151 recedendum ab his quae sunt fidei. Et secundum hoc nihil prohibet, | |
| 4152 durante statu fidei, intelligere etiam ea quae per se sub fide | |
| 4153 cadunt.</p> | |
| 4154 <p title="II-II q. 8 a. 2 ad 1"><a name="39096"><span class= | |
| 4155 "ref">[39096] IIª-IIae q. 8 a. 2 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 4156 patet responsio ad obiecta. Nam primae tres rationes procedunt | |
| 4157 secundum quod aliquid perfecte intelligitur. Ultima autem ratio | |
| 4158 procedit de intellectu eorum quae ordinantur ad fidem.</p> | |
| 4159 <br /> | |
| 4160 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4161 <p title="II-II q. 8 a. 3 arg. 1"><a name="39097"><span class= | |
| 4162 "ref">[39097] IIª-IIae q. 8 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4163 sic proceditur. Videtur quod intellectus qui ponitur donum spiritus | |
| 4164 sancti non sit practicus, sed speculativus tantum. Intellectus | |
| 4165 enim, ut Gregorius dicit, in I Moral., altiora quaedam penetrat. | |
| 4166 Sed ea quae pertinent ad intellectum practicum non sunt alta, sed | |
| 4167 quaedam infima, scilicet singularia, circa quae sunt actus. Ergo | |
| 4168 intellectus qui ponitur donum non est intellectus practicus.</p> | |
| 4169 <p title="II-II q. 8 a. 3 arg. 2"><a name="39098"><span class= | |
| 4170 "ref">[39098] IIª-IIae q. 8 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4171 intellectus qui est donum est dignius aliquid quam intellectus qui | |
| 4172 est virtus intellectualis. Sed intellectus qui est virtus | |
| 4173 intellectualis est solum circa necessaria, ut patet per | |
| 4174 philosophum, in VI Ethic. Ergo multo magis intellectus qui est | |
| 4175 donum est solum circa necessaria. Sed intellectus practicus non est | |
| 4176 circa necessaria, sed circa contingentia aliter se habere, quae | |
| 4177 opere humano fieri possunt. Ergo intellectus qui est donum non est | |
| 4178 intellectus practicus.</p> | |
| 4179 <p title="II-II q. 8 a. 3 arg. 3"><a name="39099"><span class= | |
| 4180 "ref">[39099] IIª-IIae q. 8 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4181 donum intellectus illustrat mentem ad ea quae naturalem rationem | |
| 4182 excedunt. Sed operabilia humana, quorum est practicus intellectus, | |
| 4183 non excedunt naturalem rationem, quae dirigit in rebus agendis, ut | |
| 4184 ex supradictis patet. Ergo intellectus qui est donum non est | |
| 4185 intellectus practicus.</p> | |
| 4186 <p title="II-II q. 8 a. 3 s. c."><a name="39100"><span class= | |
| 4187 "ref">[39100] IIª-IIae q. 8 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4188 est quod dicitur in Psalm., <i>intellectus bonus omnibus | |
| 4189 facientibus eum</i>.</p> | |
| 4190 <p title="II-II q. 8 a. 3 co."><a name="39101"><span class= | |
| 4191 "ref">[39101] IIª-IIae q. 8 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4192 dicendum quod, sicut dictum est, donum intellectus non solum se | |
| 4193 habet ad ea quae primo et principaliter cadunt sub fide, sed etiam | |
| 4194 ad omnia quae ad fidem ordinantur. Operationes autem bonae quendam | |
| 4195 ordinem ad fidem habent, nam fides per dilectionem operatur, ut | |
| 4196 apostolus dicit, ad Gal. V. Et ideo donum intellectus etiam ad | |
| 4197 quaedam operabilia se extendit, non quidem ut circa ea | |
| 4198 principaliter versetur; sed inquantum in agendis regulamur | |
| 4199 <i>rationibus aeternis, quibus conspiciendis et consulendis</i>, | |
| 4200 secundum Augustinum, XII de Trin., inhaeret superior ratio, quae | |
| 4201 dono intellectus perficitur.</p> | |
| 4202 <p title="II-II q. 8 a. 3 ad 1"><a name="39102"><span class= | |
| 4203 "ref">[39102] IIª-IIae q. 8 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4204 ergo dicendum quod operabilia humana, secundum quod in se | |
| 4205 considerantur, non habent aliquam excellentiae altitudinem. Sed | |
| 4206 secundum quod referuntur ad regulam legis aeternae et ad finem | |
| 4207 beatitudinis divinae, sic altitudinem habent, ut circa ea possit | |
| 4208 esse intellectus.</p> | |
| 4209 <p title="II-II q. 8 a. 3 ad 2"><a name="39103"><span class= | |
| 4210 "ref">[39103] IIª-IIae q. 8 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4211 dicendum quod hoc ipsum pertinet ad dignitatem doni quod est | |
| 4212 intellectus, quod intelligibilia aeterna vel necessaria considerat | |
| 4213 non solum secundum quod in se sunt, sed etiam secundum quod sunt | |
| 4214 regulae quaedam humanorum actuum, quia quanto virtus cognoscitiva | |
| 4215 ad plura se extendit, tanto nobilior est.</p> | |
| 4216 <p title="II-II q. 8 a. 3 ad 3"><a name="39104"><span class= | |
| 4217 "ref">[39104] IIª-IIae q. 8 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4218 dicendum quod regula humanorum actuum est et ratio humana et lex | |
| 4219 aeterna, ut supra dictum est. Lex autem aeterna excedit naturalem | |
| 4220 rationem. Et ideo cognitio humanorum actuum secundum quod | |
| 4221 regulantur a lege aeterna, excedit rationem naturalem, et indiget | |
| 4222 supernaturali lumine doni spiritus sancti.</p> | |
| 4223 <br /> | |
| 4224 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4225 <p title="II-II q. 8 a. 4 arg. 1"><a name="39105"><span class= | |
| 4226 "ref">[39105] IIª-IIae q. 8 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4227 sic proceditur. Videtur quod donum intellectus non insit omnibus | |
| 4228 hominibus habentibus gratiam. Dicit enim Gregorius, II Moral., quod | |
| 4229 donum intellectus datur contra hebetudinem mentis. Sed multi | |
| 4230 habentes gratiam adhuc patiuntur mentis hebetudinem. Ergo donum | |
| 4231 intellectus non est in omnibus habentibus gratiam.</p> | |
| 4232 <p title="II-II q. 8 a. 4 arg. 2"><a name="39106"><span class= | |
| 4233 "ref">[39106] IIª-IIae q. 8 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4234 inter ea quae ad cognitionem pertinent sola fides videtur esse | |
| 4235 necessaria ad salutem, quia per fidem Christus habitat in cordibus | |
| 4236 nostris, ut dicitur ad Ephes. III. Sed non omnes habentes fidem | |
| 4237 habent donum intellectus, immo qui credunt, debent orare ut | |
| 4238 intelligant, sicut Augustinus dicit, in libro de Trin. Ergo donum | |
| 4239 intellectus non est necessarium ad salutem. Non ergo est in omnibus | |
| 4240 habentibus gratiam.</p> | |
| 4241 <p title="II-II q. 8 a. 4 arg. 3"><a name="39107"><span class= | |
| 4242 "ref">[39107] IIª-IIae q. 8 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4243 ea quae sunt communia omnibus habentibus gratiam nunquam ab | |
| 4244 habentibus gratiam subtrahuntur. Sed gratia intellectus et aliorum | |
| 4245 donorum <i>aliquando se utiliter subtrahit, quandoque enim, dum | |
| 4246 sublimia intelligendo in elationem se animus erigit, in rebus imis | |
| 4247 et vilibus gravi hebetudine pigrescit</i>, ut Gregorius dicit, in | |
| 4248 II Moral. Ergo donum intellectus non est in omnibus habentibus | |
| 4249 gratiam.</p> | |
| 4250 <p title="II-II q. 8 a. 4 s. c."><a name="39108"><span class= | |
| 4251 "ref">[39108] IIª-IIae q. 8 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4252 est quod dicitur in Psalm., <i>nescierunt neque intellexerunt, in | |
| 4253 tenebris ambulant</i>. Sed nullus habens gratiam ambulat in | |
| 4254 tenebris, secundum illud Ioan. VIII, <i>qui sequitur me non ambulat | |
| 4255 in tenebris</i>. Ergo nullus habens gratiam caret dono | |
| 4256 intellectus.</p> | |
| 4257 <p title="II-II q. 8 a. 4 co."><a name="39109"><span class= | |
| 4258 "ref">[39109] IIª-IIae q. 8 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4259 dicendum quod in omnibus habentibus gratiam necesse est esse | |
| 4260 rectitudinem voluntatis, quia <i>per gratiam praeparatur voluntas | |
| 4261 hominis ad bonum</i>, ut Augustinus dicit. Voluntas autem non | |
| 4262 potest recte ordinari in bonum nisi praeexistente aliqua cognitione | |
| 4263 veritatis, quia obiectum voluntatis est bonum intellectum, ut | |
| 4264 dicitur in III de anima. Sicut autem per donum caritatis spiritus | |
| 4265 sanctus ordinat voluntatem hominis ut directe moveatur in bonum | |
| 4266 quoddam supernaturale, ita etiam per donum intellectus illustrat | |
| 4267 mentem hominis ut cognoscat veritatem quandam supernaturalem, in | |
| 4268 quam oportet tendere voluntatem rectam. Et ideo, sicut donum | |
| 4269 caritatis est in omnibus habentibus gratiam gratum facientem, ita | |
| 4270 etiam donum intellectus.</p> | |
| 4271 <p title="II-II q. 8 a. 4 ad 1"><a name="39110"><span class= | |
| 4272 "ref">[39110] IIª-IIae q. 8 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4273 ergo dicendum quod aliqui habentes gratiam gratum facientem possunt | |
| 4274 pati hebetudinem circa aliqua quae sunt praeter necessitatem | |
| 4275 salutis. Sed circa ea quae sunt de necessitate salutis sufficienter | |
| 4276 instruuntur a spiritu sancto, secundum illud I Ioan. II, <i>unctio | |
| 4277 docet vos de omnibus</i>.</p> | |
| 4278 <p title="II-II q. 8 a. 4 ad 2"><a name="39111"><span class= | |
| 4279 "ref">[39111] IIª-IIae q. 8 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4280 dicendum quod etsi non omnes habentes fidem plene intelligant ea | |
| 4281 quae proponuntur credenda, intelligunt tamen ea esse credenda, et | |
| 4282 quod ab eis pro nullo est deviandum.</p> | |
| 4283 <p title="II-II q. 8 a. 4 ad 3"><a name="39112"><span class= | |
| 4284 "ref">[39112] IIª-IIae q. 8 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4285 dicendum quod donum intellectus nunquam se subtrahit sanctis circa | |
| 4286 ea quae sunt necessaria ad salutem. Sed circa alia interdum se | |
| 4287 subtrahit, ut non omnia ad liquidum per intellectum penetrare | |
| 4288 possint, ad hoc quod superbiae materia subtrahatur.</p> | |
| 4289 <br /> | |
| 4290 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 4291 <p title="II-II q. 8 a. 5 arg. 1"><a name="39113"><span class= | |
| 4292 "ref">[39113] IIª-IIae q. 8 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 4293 sic proceditur. Videtur quod intellectus donum inveniatur etiam in | |
| 4294 non habentibus gratiam gratum facientem. Augustinus enim, exponens | |
| 4295 illud Psalm., <i>concupivit anima mea desiderare iustificationes | |
| 4296 tuas</i>, dicit quod <i>praevolat intellectus, sequitur tardus aut | |
| 4297 nullus affectus</i>. Sed in omnibus habentibus gratiam gratum | |
| 4298 facientem est promptus affectus, propter caritatem. Ergo donum | |
| 4299 intellectus potest esse in his qui non habent gratiam gratum | |
| 4300 facientem.</p> | |
| 4301 <p title="II-II q. 8 a. 5 arg. 2"><a name="39114"><span class= | |
| 4302 "ref">[39114] IIª-IIae q. 8 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4303 Danielis X dicitur quod intelligentia opus est in visione | |
| 4304 prophetica, et ita videtur quod prophetia non sit sine dono | |
| 4305 intellectus. Sed prophetia potest esse sine gratia gratum faciente, | |
| 4306 ut patet Matth. VII, ubi dicentibus, in nomine tuo prophetavimus, | |
| 4307 respondetur, nunquam novi vos. Ergo donum intellectus potest esse | |
| 4308 sine gratia gratum faciente.</p> | |
| 4309 <p title="II-II q. 8 a. 5 arg. 3"><a name="39115"><span class= | |
| 4310 "ref">[39115] IIª-IIae q. 8 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4311 donum intellectus respondet virtuti fidei, secundum illud Isaiae | |
| 4312 VII, secundum aliam litteram, <i>nisi credideritis, non | |
| 4313 intelligetis</i>. Sed fides potest esse sine gratia gratum | |
| 4314 faciente. Ergo etiam donum intellectus.</p> | |
| 4315 <p title="II-II q. 8 a. 5 s. c."><a name="39116"><span class= | |
| 4316 "ref">[39116] IIª-IIae q. 8 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4317 est quod dominus dicit, Ioan. VI, <i>omnis qui audivit a patre et | |
| 4318 didicit, venit ad me</i>. Sed per intellectum audita addiscimus vel | |
| 4319 penetramus, ut patet per Gregorium, in I Moral. Ergo quicumque | |
| 4320 habet intellectus donum venit ad Christum. Quod non est sine gratia | |
| 4321 gratum faciente. Ergo donum intellectus non est sine gratia gratum | |
| 4322 faciente.</p> | |
| 4323 <p title="II-II q. 8 a. 5 co."><a name="39117"><span class= | |
| 4324 "ref">[39117] IIª-IIae q. 8 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 4325 dicendum quod, sicut supra dictum est, dona spiritus sancti | |
| 4326 perficiunt animam secundum quod est bene mobilis a spiritu sancto. | |
| 4327 Sic ergo intellectuale lumen gratiae ponitur donum intellectus, | |
| 4328 inquantum intellectus hominis est bene mobilis a spiritu sancto. | |
| 4329 Huius autem motus consideratio in hoc est quod homo apprehendat | |
| 4330 veritatem circa finem. Unde nisi usque ad hoc moveatur a spiritu | |
| 4331 sancto intellectus humanus ut rectam aestimationem de fine habeat, | |
| 4332 nondum assecutus est donum intellectus; quantumcumque ex | |
| 4333 illustratione spiritus alia quaedam praeambula cognoscat. Rectam | |
| 4334 aut aestimationem de ultimo fine non habet nisi ille qui circa | |
| 4335 finem non errat, sed ei firmiter inhaeret tanquam optimo. Quod est | |
| 4336 solum habentis gratiam gratum facientem, sicut etiam in moralibus | |
| 4337 rectam aestimationem habet homo de fine per habitum virtutis. Unde | |
| 4338 donum intellectus nullus habet sine gratia gratum faciente.</p> | |
| 4339 <p title="II-II q. 8 a. 5 ad 1"><a name="39118"><span class= | |
| 4340 "ref">[39118] IIª-IIae q. 8 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4341 ergo dicendum quod Augustinus intellectum nominat quamcumque | |
| 4342 illustrationem intellectualem. Quae tamen non pertingit ad | |
| 4343 perfectam doni rationem nisi usque ad hoc mens hominis deducatur ut | |
| 4344 rectam aestimationem habeat homo circa finem.</p> | |
| 4345 <p title="II-II q. 8 a. 5 ad 2"><a name="39119"><span class= | |
| 4346 "ref">[39119] IIª-IIae q. 8 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4347 dicendum quod intelligentia quae necessaria est ad prophetiam est | |
| 4348 quaedam illustratio mentis circa ea quae prophetis revelantur. Non | |
| 4349 est autem illustratio mentis circa aestimationem rectam de ultimo | |
| 4350 fine, quae pertinet ad donum intellectus.</p> | |
| 4351 <p title="II-II q. 8 a. 5 ad 3"><a name="39120"><span class= | |
| 4352 "ref">[39120] IIª-IIae q. 8 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4353 dicendum quod fides importat solum assensum ad ea quae proponuntur. | |
| 4354 Sed intellectus importat quandam perceptionem veritatis, quae non | |
| 4355 potest esse circa finem nisi in eo qui habet gratiam gratum | |
| 4356 facientem, ut dictum est. Et ideo non est similis ratio de | |
| 4357 intellectu et fide.</p> | |
| 4358 <br /> | |
| 4359 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 4360 <p title="II-II q. 8 a. 6 arg. 1"><a name="39121"><span class= | |
| 4361 "ref">[39121] IIª-IIae q. 8 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 4362 sic proceditur. Videtur quod donum intellectus non distinguatur ab | |
| 4363 aliis donis. Quorum enim opposita sunt eadem, ipsa quoque sunt | |
| 4364 eadem. Sed sapientiae opponitur stultitia, hebetudini intellectus, | |
| 4365 praecipitationi consilium, ignorantiae scientia, ut patet per | |
| 4366 Gregorium, II Moral. Non videntur autem differre stultitia, | |
| 4367 hebetudo, ignorantia et praecipitatio. Ergo nec intellectus | |
| 4368 distinguitur ab aliis donis.</p> | |
| 4369 <p title="II-II q. 8 a. 6 arg. 2"><a name="39122"><span class= | |
| 4370 "ref">[39122] IIª-IIae q. 8 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4371 intellectus qui ponitur virtus intellectualis differt ab aliis | |
| 4372 intellectualibus virtutibus per hoc sibi proprium, quod est circa | |
| 4373 principia per se nota. Sed donum intellectus non est circa aliqua | |
| 4374 principia per se nota, quia ad ea quae naturaliter per se | |
| 4375 cognoscuntur sufficit naturalis habitus primorum principiorum; ad | |
| 4376 ea vero quae sunt supernaturalia sufficit fides, quia articuli | |
| 4377 fidei sunt sicut prima principia in supernaturali cognitione, sicut | |
| 4378 dictum est. Ergo donum intellectus non distinguitur ab aliis donis | |
| 4379 intellectualibus.</p> | |
| 4380 <p title="II-II q. 8 a. 6 arg. 3"><a name="39123"><span class= | |
| 4381 "ref">[39123] IIª-IIae q. 8 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4382 omnis cognitio intellectiva vel est speculativa vel practica. Sed | |
| 4383 donum intellectus se habet ad utrumque, ut dictum est. Ergo non | |
| 4384 distinguitur ab aliis donis intellectualibus, sed omnia in se | |
| 4385 complectitur.</p> | |
| 4386 <p title="II-II q. 8 a. 6 s. c."><a name="39124"><span class= | |
| 4387 "ref">[39124] IIª-IIae q. 8 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4388 est quod quaecumque connumerantur ad invicem oportet esse aliquo | |
| 4389 modo ab invicem distincta, quia distinctio est principium numeri. | |
| 4390 Sed donum intellectus connumeratur aliis donis, ut patet Isaiae XI. | |
| 4391 Ergo donum intellectus est distinctum ab aliis donis.</p> | |
| 4392 <p title="II-II q. 8 a. 6 co."><a name="39125"><span class= | |
| 4393 "ref">[39125] IIª-IIae q. 8 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 4394 dicendum quod distinctio doni intellectus ab aliis tribus donis, | |
| 4395 scilicet pietate, fortitudine et timore, manifesta est, quia donum | |
| 4396 intellectus pertinet ad vim cognoscitivam, illa vero tria pertinent | |
| 4397 ad vim appetitivam. Sed differentia huius doni intellectus ad alia | |
| 4398 tria, scilicet sapientiam, scientiam et consilium, quae etiam ad | |
| 4399 vim cognoscitivam pertinent, non est adeo manifesta. Videtur autem | |
| 4400 quibusdam quod donum intellectus distinguatur a dono scientiae et | |
| 4401 consilii per hoc quod illa duo pertineant ad practicam cognitionem, | |
| 4402 donum vero intellectus ad speculativam. A dono vero sapientiae, | |
| 4403 quod etiam ad speculativam cognitionem pertinet, distinguitur in | |
| 4404 hoc quod ad sapientiam pertinet iudicium, ad intellectum vero | |
| 4405 capacitas intellectus eorum quae proponuntur, sive penetratio ad | |
| 4406 intima eorum. Et secundum hoc supra numerum donorum assignavimus. | |
| 4407 Sed diligenter intuenti, donum intellectus non solum se habet circa | |
| 4408 speculanda, sed etiam circa operanda, ut dictum est, et similiter | |
| 4409 etiam donum scientiae circa utrumque se habet, ut infra dicetur. Et | |
| 4410 ideo oportet aliter eorum distinctionem accipere. Omnia enim haec | |
| 4411 quatuor dicta ordinantur ad supernaturalem cognitionem, quae in | |
| 4412 nobis per fidem fundatur. <i>Fides autem est ex auditu</i>, ut | |
| 4413 dicitur Rom. X. Unde oportet aliqua proponi homini ad credendum non | |
| 4414 sicut visa, sed sicut audita, quibus per fidem assentiat. Fides | |
| 4415 autem primo quidem et principaliter se habet ad veritatem primam; | |
| 4416 secundario, ad quaedam circa creaturas consideranda; et ulterius se | |
| 4417 extendit etiam ad directionem humanorum operum, secundum quod per | |
| 4418 dilectionem operatur, ut ex dictis patet. Sic igitur circa ea quae | |
| 4419 fidei proponuntur credenda duo requiruntur ex parte nostra. Primo | |
| 4420 quidem, ut intellectu penetrentur vel capiantur, et hoc pertinet ad | |
| 4421 donum intellectus. Secundo autem oportet ut de eis homo habeat | |
| 4422 iudicium rectum, ut aestimet his esse inhaerendum et ab eorum | |
| 4423 oppositis recedendum. Hoc igitur iudicium, quantum ad res divinas, | |
| 4424 pertinet ad donum sapientiae; quantum vero ad res creatas, pertinet | |
| 4425 ad donum scientiae; quantum vero ad applicationem ad singularia | |
| 4426 opera, pertinet ad donum consilii.</p> | |
| 4427 <p title="II-II q. 8 a. 6 ad 1"><a name="39126"><span class= | |
| 4428 "ref">[39126] IIª-IIae q. 8 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4429 ergo dicendum quod praedicta differentia quatuor donorum manifeste | |
| 4430 competit distinctioni eorum quae Gregorius ponit eis esse opposita. | |
| 4431 Hebetudo enim acuitati opponitur. Dicitur autem per similitudinem | |
| 4432 intellectus acutus quando potest penetrare ad intima eorum quae | |
| 4433 proponuntur. Unde hebetudo mentis est per quam mens ad intima | |
| 4434 penetrare non sufficit. Stultus autem dicitur ex hoc quod perverse | |
| 4435 iudicat circa communem finem vitae. Et ideo proprie opponitur | |
| 4436 sapientiae, quae facit rectum iudicium circa universalem causam. | |
| 4437 Ignorantia vero importat defectum mentis etiam circa quaecumque | |
| 4438 particularia. Et ideo opponitur scientiae, per quam homo habet | |
| 4439 rectum iudicium circa particulares causas, scilicet circa | |
| 4440 creaturas. Praecipitatio vero manifeste opponitur consilio, per | |
| 4441 quod homo ad actionem non procedit ante deliberationem | |
| 4442 rationis.</p> | |
| 4443 <p title="II-II q. 8 a. 6 ad 2"><a name="39127"><span class= | |
| 4444 "ref">[39127] IIª-IIae q. 8 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4445 dicendum quod donum intellectus est circa prima principia | |
| 4446 cognitionis gratuitae, aliter tamen quam fides. Nam ad fidem | |
| 4447 pertinet eis assentire, ad donum vero intellectus pertinet | |
| 4448 penetrare mente ea quae dicuntur.</p> | |
| 4449 <p title="II-II q. 8 a. 6 ad 3"><a name="39128"><span class= | |
| 4450 "ref">[39128] IIª-IIae q. 8 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4451 dicendum quod donum intellectus pertinet ad utramque cognitionem, | |
| 4452 scilicet speculativam et practicam, non quantum ad iudicium, sed | |
| 4453 quantum ad apprehensionem, ut capiantur ea quae dicuntur.</p> | |
| 4454 <br /> | |
| 4455 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 4456 <p title="II-II q. 8 a. 7 arg. 1"><a name="39129"><span class= | |
| 4457 "ref">[39129] IIª-IIae q. 8 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 4458 sic proceditur. Videtur quod dono intellectus non respondeat | |
| 4459 beatitudo sexta, scilicet, <i>beati mundo corde, quoniam ipsi Deum | |
| 4460 videbunt</i>. Munditia enim cordis maxime videtur pertinere ad | |
| 4461 affectum. Sed donum intellectus non pertinet ad affectum, sed magis | |
| 4462 ad vim intellectivam. Ergo praedicta beatitudo non respondet dono | |
| 4463 intellectus.</p> | |
| 4464 <p title="II-II q. 8 a. 7 arg. 2"><a name="39130"><span class= | |
| 4465 "ref">[39130] IIª-IIae q. 8 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4466 Act. XV dicitur, <i>fide purificans corda eorum</i>. Sed per | |
| 4467 purificationem cordis acquiritur munditia cordis. Ergo praedicta | |
| 4468 beatitudo magis pertinet ad virtutem fidei quam ad donum | |
| 4469 intellectus.</p> | |
| 4470 <p title="II-II q. 8 a. 7 arg. 3"><a name="39131"><span class= | |
| 4471 "ref">[39131] IIª-IIae q. 8 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4472 dona spiritus sancti perficiunt hominem in praesenti vita. Sed | |
| 4473 visio Dei non pertinet ad vitam praesentem, ipsa enim beatos facit, | |
| 4474 ut supra habitum est. Ergo sexta beatitudo, continens Dei visionem, | |
| 4475 non pertinet ad donum intellectus.</p> | |
| 4476 <p title="II-II q. 8 a. 7 s. c."><a name="39132"><span class= | |
| 4477 "ref">[39132] IIª-IIae q. 8 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4478 est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 4479 <i>sexta operatio spiritus sancti, quae est intellectus, convenit | |
| 4480 mundis corde, qui purgato oculo possunt videre quod oculus non | |
| 4481 vidit</i>.</p> | |
| 4482 <p title="II-II q. 8 a. 7 co."><a name="39133"><span class= | |
| 4483 "ref">[39133] IIª-IIae q. 8 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 4484 dicendum quod in sexta beatitudine, sicut et in aliis, duo | |
| 4485 continentur, unum per modum meriti, scilicet munditia cordis; aliud | |
| 4486 per modum praemii, scilicet visio Dei, ut supra dictum est. Et | |
| 4487 utrumque pertinet aliquo modo ad donum intellectus. Est enim duplex | |
| 4488 munditia. Una quidem praeambula et dispositiva ad Dei visionem, | |
| 4489 quae est depuratio affectus ab inordinatis affectionibus, et haec | |
| 4490 quidem munditia cordis fit per virtutes et dona quae pertinent ad | |
| 4491 vim appetitivam. Alia vero munditia cordis est quae est quasi | |
| 4492 completiva respectu visionis divinae, et haec quidem est munditia | |
| 4493 mentis depuratae a phantasmatibus et erroribus, ut scilicet ea quae | |
| 4494 de Deo proponuntur non accipiantur per modum corporalium | |
| 4495 phantasmatum, nec secundum haereticas perversitates. Et hanc | |
| 4496 munditiam facit donum intellectus. Similiter etiam duplex est Dei | |
| 4497 visio. Una quidem perfecta, per quam videtur Dei essentia. Alia | |
| 4498 vero imperfecta, per quam, etsi non videamus de Deo quid est, | |
| 4499 videmus tamen quid non est, et tanto in hac vita Deum perfectius | |
| 4500 cognoscimus quanto magis intelligimus eum excedere quidquid | |
| 4501 intellectu comprehenditur. Et utraque Dei visio pertinet ad donum | |
| 4502 intellectus, prima quidem ad donum intellectus consummatum, | |
| 4503 secundum quod erit in patria; secunda vero ad donum intellectus | |
| 4504 inchoatum, secundum quod habetur in via.</p> | |
| 4505 <p title="II-II q. 8 a. 7 ad 1"><a name="39134"><span class= | |
| 4506 "ref">[39134] IIª-IIae q. 8 a. 7 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 4507 patet responsio ad obiecta. Nam primae duae rationes procedunt de | |
| 4508 prima munditia. Tertia vero de perfecta Dei visione, dona autem et | |
| 4509 hic nos perficiunt secundum quandam inchoationem, et in futuro | |
| 4510 implebuntur, ut supra dictum est.</p> | |
| 4511 <br /> | |
| 4512 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 4513 <p title="II-II q. 8 a. 8 arg. 1"><a name="39135"><span class= | |
| 4514 "ref">[39135] IIª-IIae q. 8 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 4515 sic proceditur. Videtur quod in fructibus fides non respondeat dono | |
| 4516 intellectus. Intellectus enim est fructus fidei, dicitur enim | |
| 4517 Isaiae VII, <i>nisi credideritis, non intelligetis</i>, secundum | |
| 4518 aliam litteram, ubi nos habemus, <i>si non credideritis, non | |
| 4519 permanebitis</i>. Non ergo fides est fructus intellectus.</p> | |
| 4520 <p title="II-II q. 8 a. 8 arg. 2"><a name="39136"><span class= | |
| 4521 "ref">[39136] IIª-IIae q. 8 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4522 prius non est fructus posterioris. Sed fides videtur esse prior | |
| 4523 intellectu, quia fides est fundamentum totius spiritualis | |
| 4524 aedificii, ut supra dictum est. Ergo fides non est fructus | |
| 4525 intellectus.</p> | |
| 4526 <p title="II-II q. 8 a. 8 arg. 3"><a name="39137"><span class= | |
| 4527 "ref">[39137] IIª-IIae q. 8 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4528 plura sunt dona pertinentia ad intellectum quam pertinentia ad | |
| 4529 appetitum. Sed inter fructus ponitur tantum unum pertinens ad | |
| 4530 intellectum, scilicet fides, omnia vero alia pertinent ad | |
| 4531 appetitum. Ergo fides non magis videtur respondere intellectui quam | |
| 4532 sapientiae vel scientiae seu consilio.</p> | |
| 4533 <p title="II-II q. 8 a. 8 s. c."><a name="39138"><span class= | |
| 4534 "ref">[39138] IIª-IIae q. 8 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4535 est quod finis uniuscuiusque rei est fructus eius. Sed donum | |
| 4536 intellectus videtur principaliter ordinari ad certitudinem fidei, | |
| 4537 quae ponitur fructus, dicit enim Glossa, ad Gal. V, quod fides quae | |
| 4538 est fructus est de invisibilibus certitudo. Ergo in fructibus fides | |
| 4539 respondet dono intellectus.</p> | |
| 4540 <p title="II-II q. 8 a. 8 co."><a name="39139"><span class= | |
| 4541 "ref">[39139] IIª-IIae q. 8 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 4542 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de fructibus ageretur, | |
| 4543 fructus spiritus dicuntur quaedam ultima et delectabilia quae in | |
| 4544 nobis proveniunt ex virtute spiritus sancti. Ultimum autem | |
| 4545 delectabile habet rationem finis, qui est proprium obiectum | |
| 4546 voluntatis. Et ideo oportet quod id quod est ultimum et delectabile | |
| 4547 in voluntate sit quodammodo fructus omnium aliorum quae pertinent | |
| 4548 ad alias potentias. Secundum hoc ergo doni vel virtutis | |
| 4549 perficientis aliquam potentiam potest accipi duplex fructus, unus | |
| 4550 quidem pertinens ad suam potentiam; alius autem quasi ultimus, | |
| 4551 pertinens ad voluntatem. Et secundum hoc dicendum est quod dono | |
| 4552 intellectus respondet pro proprio fructu fides, idest fidei | |
| 4553 certitudo, sed pro ultimo fructu respondet ei gaudium, quod | |
| 4554 pertinet ad voluntatem.</p> | |
| 4555 <p title="II-II q. 8 a. 8 ad 1"><a name="39140"><span class= | |
| 4556 "ref">[39140] IIª-IIae q. 8 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4557 ergo dicendum quod intellectus est fructus fidei quae est virtus. | |
| 4558 Sic autem non accipitur fides cum dicitur fructus, sed pro quadam | |
| 4559 certitudine fidei, ad quam homo pervenit per donum intellectus.</p> | |
| 4560 <p title="II-II q. 8 a. 8 ad 2"><a name="39141"><span class= | |
| 4561 "ref">[39141] IIª-IIae q. 8 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4562 dicendum quod fides non potest universaliter praecedere | |
| 4563 intellectum, non enim posset homo assentire credendo aliquibus | |
| 4564 propositis nisi ea aliqualiter intelligeret. Sed perfectio | |
| 4565 intellectus consequitur fidem quae est virtus, ad quam quidem | |
| 4566 intellectus perfectionem sequitur quaedam fidei certitudo.</p> | |
| 4567 <p title="II-II q. 8 a. 8 ad 3"><a name="39142"><span class= | |
| 4568 "ref">[39142] IIª-IIae q. 8 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4569 dicendum quod cognitionis practicae fructus non potest esse in | |
| 4570 ipsa, quia talis cognitio non scitur propter se, sed propter aliud. | |
| 4571 Sed cognitio speculativa habet fructum in seipsa, scilicet | |
| 4572 certitudinem eorum quorum est. Et ideo dono consilii, quod pertinet | |
| 4573 solum ad practicam cognitionem, non respondet aliquis fructus | |
| 4574 proprius. Donis autem sapientiae, intellectus et scientiae, quae | |
| 4575 possunt etiam ad speculativam cognitionem pertinere, respondet | |
| 4576 solum unus fructus, qui est certitudo significata nomine fidei. | |
| 4577 Plures autem fructus ponuntur pertinentes ad partem appetitivam, | |
| 4578 quia, sicut iam dictum est, ratio finis, quae importatur in nomine | |
| 4579 fructus, magis pertinet ad vim appetitivam quam intellectivam.</p> | |
| 4580 <br /> | |
| 4581 <div class="D">Quaestio 9</div> | |
| 4582 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4583 <p title="II-II q. 9 pr."><a name="39143"><span class="ref">[39143] | |
| 4584 IIª-IIae q. 9 pr.</span></a> Deinde considerandum est de dono | |
| 4585 scientiae. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum scientia | |
| 4586 sit donum. Secundo, utrum sit circa divina. Tertio, utrum sit | |
| 4587 speculativa vel practica. Quarto, quae beatitudo ei respondeat.</p> | |
| 4588 <br /> | |
| 4589 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4590 <p title="II-II q. 9 a. 1 arg. 1"><a name="39144"><span class= | |
| 4591 "ref">[39144] IIª-IIae q. 9 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4592 sic proceditur. Videtur quod scientia non sit donum. Dona enim | |
| 4593 spiritus sancti naturalem facultatem excedunt. Sed scientia | |
| 4594 importat effectum quendam naturalis rationis, dicit enim | |
| 4595 philosophus, in I Poster., quod demonstratio est syllogismus | |
| 4596 faciens scire. Ergo scientia non est donum spiritus sancti.</p> | |
| 4597 <p title="II-II q. 9 a. 1 arg. 2"><a name="39145"><span class= | |
| 4598 "ref">[39145] IIª-IIae q. 9 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4599 dona spiritus sancti sunt communia omnibus sanctis, ut supra dictum | |
| 4600 est. Sed Augustinus, XIV de Trin., dicit quod <i>scientia non | |
| 4601 pollent fideles plurimi, quamvis polleant ipsa fide</i>. Ergo | |
| 4602 scientia non est donum.</p> | |
| 4603 <p title="II-II q. 9 a. 1 arg. 3"><a name="39146"><span class= | |
| 4604 "ref">[39146] IIª-IIae q. 9 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4605 donum est perfectius virtute, ut supra dictum est. Ergo unum donum | |
| 4606 sufficit ad perfectionem unius virtutis. Sed virtuti fidei | |
| 4607 respondet donum intellectus, ut supra dictum est. Ergo non | |
| 4608 respondet ei donum scientiae. Nec apparet cui alii virtuti | |
| 4609 respondeat. Ergo, cum dona sint perfectiones virtutum, ut supra | |
| 4610 dictum est, videtur quod scientia non sit donum.</p> | |
| 4611 <p title="II-II q. 9 a. 1 s. c."><a name="39147"><span class= | |
| 4612 "ref">[39147] IIª-IIae q. 9 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4613 est quod Isaiae XI computatur inter septem dona.</p> | |
| 4614 <p title="II-II q. 9 a. 1 co."><a name="39148"><span class= | |
| 4615 "ref">[39148] IIª-IIae q. 9 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4616 dicendum quod gratia est perfectior quam natura, unde non deficit | |
| 4617 in his in quibus homo per naturam perfici potest. Cum autem homo | |
| 4618 per naturalem rationem assentit secundum intellectum alicui | |
| 4619 veritati, dupliciter perficitur circa veritatem illam, primo | |
| 4620 quidem, quia capit eam; secundo, quia de ea certum iudicium habet. | |
| 4621 Et ideo ad hoc quod intellectus humanus perfecte assentiat veritati | |
| 4622 fidei duo requiruntur. Quorum unum est quod sane capiat ea quae | |
| 4623 proponuntur, quod pertinet ad donum intellectus, ut supra dictum | |
| 4624 est. Aliud autem est ut habeat certum et rectum iudicium de eis, | |
| 4625 discernendo scilicet credenda non credendis. Et ad hoc necessarium | |
| 4626 est donum scientiae.</p> | |
| 4627 <p title="II-II q. 9 a. 1 ad 1"><a name="39149"><span class= | |
| 4628 "ref">[39149] IIª-IIae q. 9 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4629 ergo dicendum quod certitudo cognitionis in diversis naturis | |
| 4630 invenitur diversimode, secundum diversam conditionem uniuscuiusque | |
| 4631 naturae. Nam homo consequitur certum iudicium de veritate per | |
| 4632 discursum rationis, et ideo scientia humana ex ratione | |
| 4633 demonstrativa acquiritur. Sed in Deo est certum iudicium veritatis | |
| 4634 absque omni discursu per simplicem intuitum, ut in primo dictum | |
| 4635 est, et ideo divina scientia non est discursiva vel ratiocinativa, | |
| 4636 sed absoluta et simplex. Cui similis est scientia quae ponitur | |
| 4637 donum spiritus sancti, cum sit quaedam participativa similitudo | |
| 4638 ipsius.</p> | |
| 4639 <p title="II-II q. 9 a. 1 ad 2"><a name="39150"><span class= | |
| 4640 "ref">[39150] IIª-IIae q. 9 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4641 dicendum quod circa credenda duplex scientia potest haberi. Una | |
| 4642 quidem per quam homo scit quid credere debeat, discernens credenda | |
| 4643 a non credendis, et secundum hoc scientia est donum, et convenit | |
| 4644 omnibus sanctis. Alia vero est scientia circa credenda per quam | |
| 4645 homo non solum scit quid credi debeat, sed etiam scit fidem | |
| 4646 manifestare et alios ad credendum inducere et contradictores | |
| 4647 revincere. Et ista scientia ponitur inter gratias gratis datas, | |
| 4648 quae non datur omnibus, sed quibusdam. Unde Augustinus, post verba | |
| 4649 inducta, subiungit, <i>aliud est scire tantummodo quid homo credere | |
| 4650 debeat, aliud scire quemadmodum hoc ipsum et piis opituletur et | |
| 4651 contra impios defendatur</i>.</p> | |
| 4652 <p title="II-II q. 9 a. 1 ad 3"><a name="39151"><span class= | |
| 4653 "ref">[39151] IIª-IIae q. 9 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4654 dicendum quod dona sunt perfectiora virtutibus moralibus et | |
| 4655 intellectualibus. Non sunt autem perfectiora virtutibus | |
| 4656 theologicis, sed magis omnia dona ad perfectionem theologicarum | |
| 4657 virtutum ordinantur sicut ad finem. Et ideo non est inconveniens si | |
| 4658 diversa dona ad unam virtutem theologicam ordinantur.</p> | |
| 4659 <br /> | |
| 4660 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4661 <p title="II-II q. 9 a. 2 arg. 1"><a name="39152"><span class= | |
| 4662 "ref">[39152] IIª-IIae q. 9 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 4663 sic proceditur. Videtur quod scientiae donum sit circa res divinas. | |
| 4664 Dicit enim Augustinus, XIV de Trin., quod per scientiam, gignitur | |
| 4665 fides, nutritur et roboratur. Sed fides est de rebus divinis, quia | |
| 4666 obiectum fidei est veritas prima, ut supra habitum est. Ergo et | |
| 4667 donum scientiae est de rebus divinis.</p> | |
| 4668 <p title="II-II q. 9 a. 2 arg. 2"><a name="39153"><span class= | |
| 4669 "ref">[39153] IIª-IIae q. 9 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4670 donum scientiae est dignius quam scientia acquisita. Sed aliqua | |
| 4671 scientia acquisita est circa res divinas, sicut scientia | |
| 4672 metaphysicae. Ergo multo magis donum scientiae est circa res | |
| 4673 divinas.</p> | |
| 4674 <p title="II-II q. 9 a. 2 arg. 3"><a name="39154"><span class= | |
| 4675 "ref">[39154] IIª-IIae q. 9 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4676 sicut dicitur Rom. I, <i>invisibilia Dei per ea quae facta sunt | |
| 4677 intellecta conspiciuntur</i>. Si igitur est scientia circa res | |
| 4678 creatas, videtur quod etiam sit circa res divinas.</p> | |
| 4679 <p title="II-II q. 9 a. 2 s. c."><a name="39155"><span class= | |
| 4680 "ref">[39155] IIª-IIae q. 9 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4681 est quod Augustinus, XIV de Trin., dicit, <i>rerum divinarum | |
| 4682 scientia proprie sapientia nuncupetur, humanarum autem proprie | |
| 4683 scientiae nomen obtineat</i>.</p> | |
| 4684 <p title="II-II q. 9 a. 2 co."><a name="39156"><span class= | |
| 4685 "ref">[39156] IIª-IIae q. 9 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4686 dicendum quod certum iudicium de re aliqua maxime datur ex sua | |
| 4687 causa. Et ideo secundum ordinem causarum oportet esse ordinem | |
| 4688 iudiciorum, sicut enim causa prima est causa secundae, ita per | |
| 4689 causam primam iudicatur de causa secunda. De causa autem prima non | |
| 4690 potest iudicari per aliam causam. Et ideo iudicium quod fit per | |
| 4691 causam primam est primum et perfectissimum. In his autem in quibus | |
| 4692 aliquid est perfectissimum, nomen commune generis appropriatur his | |
| 4693 quae deficiunt a perfectissimo, ipsi autem perfectissimo adaptatur | |
| 4694 aliud speciale nomen, ut patet in logicis. Nam in genere | |
| 4695 convertibilium illud quod significat quod quid est, speciali nomine | |
| 4696 definitio vocatur, quae autem ab hoc deficiunt convertibilia | |
| 4697 existentia nomen commune sibi retinent, scilicet quod propria | |
| 4698 dicuntur. Quia igitur nomen scientiae importat quandam certitudinem | |
| 4699 iudicii, ut dictum est; si quidem certitudo iudicii fit per | |
| 4700 altissimam causam, habet speciale nomen, quod est sapientia, | |
| 4701 dicitur enim sapiens in unoquoque genere qui novit altissimam | |
| 4702 causam illius generis, per quam potest de omnibus iudicare. | |
| 4703 Simpliciter autem sapiens dicitur qui novit altissimam causam | |
| 4704 simpliciter, scilicet Deum. Et ideo cognitio divinarum rerum | |
| 4705 vocatur sapientia. Cognitio vero rerum humanarum vocatur scientia, | |
| 4706 quasi communi nomine importante certitudinem iudicii appropriato ad | |
| 4707 iudicium quod fit per causas secundas. Et ideo, sic accipiendo | |
| 4708 scientiae nomen, ponitur donum distinctum a dono sapientiae. Unde | |
| 4709 donum scientiae est solum circa res humanas, vel circa res | |
| 4710 creatas.</p> | |
| 4711 <p title="II-II q. 9 a. 2 ad 1"><a name="39157"><span class= | |
| 4712 "ref">[39157] IIª-IIae q. 9 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4713 ergo dicendum quod, licet ea de quibus est fides sint res divinae | |
| 4714 et aeternae, tamen ipsa fides est quoddam temporale in animo | |
| 4715 credentis. Et ideo scire quid credendum sit pertinet ad donum | |
| 4716 scientiae. Scire autem ipsas res creditas secundum seipsas per | |
| 4717 quandam unionem ad ipsas pertinet ad donum sapientiae. Unde donum | |
| 4718 sapientiae magis respondet caritati, quae unit mentem hominis | |
| 4719 Deo.</p> | |
| 4720 <p title="II-II q. 9 a. 2 ad 2"><a name="39158"><span class= | |
| 4721 "ref">[39158] IIª-IIae q. 9 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4722 dicendum quod ratio illa procedit secundum quod nomen scientiae | |
| 4723 communiter sumitur. Sic autem scientia non ponitur speciale donum, | |
| 4724 sed secundum quod restringitur ad iudicium quod fit per res | |
| 4725 creatas.</p> | |
| 4726 <p title="II-II q. 9 a. 2 ad 3"><a name="39159"><span class= | |
| 4727 "ref">[39159] IIª-IIae q. 9 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4728 dicendum quod, sicut supra dictum est, quilibet cognoscitivus | |
| 4729 habitus formaliter quidem respicit medium per quod aliquid | |
| 4730 cognoscitur, materialiter autem id quod per medium cognoscitur. Et | |
| 4731 quia id quod est formale potius est, ideo illae scientiae quae ex | |
| 4732 principiis mathematicis concludunt circa materiam naturalem, magis | |
| 4733 cum mathematicis connumerantur, utpote eis similiores, licet | |
| 4734 quantum ad materiam magis conveniant cum naturali, et propter hoc | |
| 4735 dicitur in II Physic. quod sunt magis naturales. Et ideo, cum homo | |
| 4736 per res creatas Deum cognoscit, magis videtur hoc pertinere ad | |
| 4737 scientiam, ad quam pertinet formaliter, quam ad sapientiam, ad quam | |
| 4738 pertinet materialiter. Et e converso, cum secundum res divinas | |
| 4739 iudicamus de rebus creatis, magis hoc ad sapientiam quam ad | |
| 4740 scientiam pertinet.</p> | |
| 4741 <br /> | |
| 4742 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4743 <p title="II-II q. 9 a. 3 arg. 1"><a name="39160"><span class= | |
| 4744 "ref">[39160] IIª-IIae q. 9 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4745 sic proceditur. Videtur quod scientia quae ponitur donum sit | |
| 4746 scientia practica. Dicit enim Augustinus, XII de Trin., quod | |
| 4747 <i>actio qua exterioribus rebus utimur scientiae deputatur</i>. Sed | |
| 4748 scientia cui deputatur actio est practica. Ergo scientia quae est | |
| 4749 donum est scientia practica.</p> | |
| 4750 <p title="II-II q. 9 a. 3 arg. 2"><a name="39161"><span class= | |
| 4751 "ref">[39161] IIª-IIae q. 9 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4752 Gregorius dicit, in I Moral., <i>nulla est scientia si utilitatem | |
| 4753 pietatis non habet, et valde inutilis est pietas si scientiae | |
| 4754 discretione caret</i>. Ex quo habetur quod scientia dirigit | |
| 4755 pietatem. Sed hoc non potest competere scientiae speculativae. Ergo | |
| 4756 scientia quae est donum non est speculativa, sed practica.</p> | |
| 4757 <p title="II-II q. 9 a. 3 arg. 3"><a name="39162"><span class= | |
| 4758 "ref">[39162] IIª-IIae q. 9 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4759 dona spiritus sancti non habentur nisi a iustis, ut supra habitum | |
| 4760 est. Sed scientia speculativa potest haberi etiam ab iniustis, | |
| 4761 secundum illud Iac. ult., <i>scienti bonum et non facienti, | |
| 4762 peccatum est illi</i>. Ergo scientia quae est donum non est | |
| 4763 speculativa, sed practica.</p> | |
| 4764 <p title="II-II q. 9 a. 3 s. c."><a name="39163"><span class= | |
| 4765 "ref">[39163] IIª-IIae q. 9 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4766 est quod Gregorius dicit, in I Moral., <i>scientia in die suo | |
| 4767 convivium parat, quia in ventre mentis ignorantiae ieiunium | |
| 4768 superat</i>. Sed ignorantia non tollitur totaliter nisi per | |
| 4769 utramque scientiam, scilicet et speculativam et practicam. Ergo | |
| 4770 scientia quae est donum est et speculativa et practica.</p> | |
| 4771 <p title="II-II q. 9 a. 3 co."><a name="39164"><span class= | |
| 4772 "ref">[39164] IIª-IIae q. 9 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4773 dicendum quod, sicut supra dictum est, donum scientiae ordinatur, | |
| 4774 sicut et donum intellectus, ad certitudinem fidei. Fides autem | |
| 4775 primo et principaliter in speculatione consistit, inquantum | |
| 4776 scilicet inhaeret primae veritati. Sed quia prima veritas est etiam | |
| 4777 ultimus finis, propter quem operamur, inde etiam est quod fides ad | |
| 4778 operationem se extendit, secundum illud Gal. V, <i>fides per | |
| 4779 dilectionem operatur</i>. Unde etiam oportet quod donum scientiae | |
| 4780 primo quidem et principaliter respiciat speculationem, inquantum | |
| 4781 scilicet homo scit quid fide tenere debeat. Secundario autem se | |
| 4782 extendit etiam ad operationem, secundum quod per scientiam | |
| 4783 credibilium, et eorum quae ad credibilia consequuntur, dirigimur in | |
| 4784 agendis.</p> | |
| 4785 <p title="II-II q. 9 a. 3 ad 1"><a name="39165"><span class= | |
| 4786 "ref">[39165] IIª-IIae q. 9 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4787 ergo dicendum quod Augustinus loquitur de dono scientiae secundum | |
| 4788 quod se extendit ad operationem, attribuitur enim ei actio, sed non | |
| 4789 sola nec primo. Et hoc etiam modo dirigit pietatem.</p> | |
| 4790 <p title="II-II q. 9 a. 3 ad 2"><a name="39166"><span class= | |
| 4791 "ref">[39166] IIª-IIae q. 9 a. 3 ad 2</span></a> Unde patet | |
| 4792 solutio ad secundum.</p> | |
| 4793 <p title="II-II q. 9 a. 3 ad 3"><a name="39167"><span class= | |
| 4794 "ref">[39167] IIª-IIae q. 9 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4795 dicendum quod, sicut dictum est de dono intellectus quod non | |
| 4796 quicumque intelligit habet donum intellectus, sed qui intelligit | |
| 4797 quasi ex habitu gratiae; ita etiam de dono scientiae est | |
| 4798 intelligendum quod illi soli donum scientiae habeant qui ex | |
| 4799 infusione gratiae certum iudicium habent circa credenda et agenda, | |
| 4800 quod in nullo deviat a rectitudine iustitiae. Et haec est scientia | |
| 4801 sanctorum, de qua dicitur Sap. X, <i>iustum deduxit dominus per | |
| 4802 vias rectas et dedit illi scientiam sanctorum</i>.</p> | |
| 4803 <br /> | |
| 4804 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4805 <p title="II-II q. 9 a. 4 arg. 1"><a name="39168"><span class= | |
| 4806 "ref">[39168] IIª-IIae q. 9 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4807 sic proceditur. Videtur quod scientiae non respondeat tertia | |
| 4808 beatitudo, scilicet, <i>beati qui lugent, quoniam ipsi | |
| 4809 consolabuntur</i>. Sicut enim malum est causa tristitiae et luctus, | |
| 4810 ita etiam bonum est causa laetitiae. Sed per scientiam principalius | |
| 4811 manifestantur bona quam mala, quae per bona cognoscuntur, rectum | |
| 4812 enim est iudex sui ipsius et obliqui, ut dicitur in I de anima. | |
| 4813 Ergo praedicta beatitudo non convenienter respondet scientiae.</p> | |
| 4814 <p title="II-II q. 9 a. 4 arg. 2"><a name="39169"><span class= | |
| 4815 "ref">[39169] IIª-IIae q. 9 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4816 consideratio veritatis est actus scientiae. Sed in consideratione | |
| 4817 veritatis non est tristitia, sed magis gaudium, dicitur enim Sap. | |
| 4818 VIII, <i>non habet amaritudinem conversatio illius, nec taedium | |
| 4819 convictus illius, sed laetitiam et gaudium</i>. Ergo praedicta | |
| 4820 beatitudo non convenienter respondet dono scientiae.</p> | |
| 4821 <p title="II-II q. 9 a. 4 arg. 3"><a name="39170"><span class= | |
| 4822 "ref">[39170] IIª-IIae q. 9 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4823 donum scientiae prius consistit in speculatione quam in operatione. | |
| 4824 Sed secundum quod consistit in speculatione, non respondet sibi | |
| 4825 luctus, quia intellectus speculativus nihil dicit de imitabili et | |
| 4826 fugiendo, ut dicitur in III de anima; neque dicit aliquid laetum et | |
| 4827 triste. Ergo praedicta beatitudo non convenienter ponitur | |
| 4828 respondere dono scientiae.</p> | |
| 4829 <p title="II-II q. 9 a. 4 s. c."><a name="39171"><span class= | |
| 4830 "ref">[39171] IIª-IIae q. 9 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4831 est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 4832 <i>scientia convenit lugentibus, qui didicerunt quibus malis vincti | |
| 4833 sunt, quae quasi bona petierunt</i>.</p> | |
| 4834 <p title="II-II q. 9 a. 4 co."><a name="39172"><span class= | |
| 4835 "ref">[39172] IIª-IIae q. 9 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4836 dicendum quod ad scientiam proprie pertinet rectum iudicium | |
| 4837 creaturarum. Creaturae autem sunt ex quibus homo occasionaliter a | |
| 4838 Deo avertitur, secundum illud Sap. XIV, <i>creaturae factae sunt in | |
| 4839 odium, et in muscipulam pedibus insipientium</i>, qui scilicet | |
| 4840 rectum iudicium de his non habent, dum aestimant in eis esse | |
| 4841 perfectum bonum; unde in eis finem constituendo, peccant et verum | |
| 4842 bonum perdunt. Et hoc damnum homini innotescit per rectum iudicium | |
| 4843 de creaturis, quod habetur per donum scientiae. Et ideo beatitudo | |
| 4844 luctus ponitur respondere dono scientiae.</p> | |
| 4845 <p title="II-II q. 9 a. 4 ad 1"><a name="39173"><span class= | |
| 4846 "ref">[39173] IIª-IIae q. 9 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4847 ergo dicendum quod bona creata non excitant spirituale gaudium nisi | |
| 4848 quatenus referuntur ad bonum divinum, ex quo proprie consurgit | |
| 4849 gaudium spirituale. Et ideo directe quidem spiritualis pax, et | |
| 4850 gaudium consequens, respondet dono sapientiae. Dono autem scientiae | |
| 4851 respondet quidem primo luctus de praeteritis erratis; et | |
| 4852 consequenter consolatio, dum homo per rectum iudicium scientiae | |
| 4853 creaturas ordinat in bonum divinum. Et ideo in hac beatitudine | |
| 4854 ponitur luctus pro merito, et consolatio consequens pro praemio. | |
| 4855 Quae quidem inchoatur in hac vita, perficitur autem in futura.</p> | |
| 4856 <p title="II-II q. 9 a. 4 ad 2"><a name="39174"><span class= | |
| 4857 "ref">[39174] IIª-IIae q. 9 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4858 dicendum quod de ipsa consideratione veritatis homo gaudet, sed de | |
| 4859 re circa quam considerat veritatem potest tristari quandoque. Et | |
| 4860 secundum hoc luctus scientiae attribuitur.</p> | |
| 4861 <p title="II-II q. 9 a. 4 ad 3"><a name="39175"><span class= | |
| 4862 "ref">[39175] IIª-IIae q. 9 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4863 dicendum quod scientiae secundum quod in speculatione consistit, | |
| 4864 non respondet beatitudo aliqua, quia beatitudo hominis non | |
| 4865 consistit in consideratione creaturarum, sed in contemplatione Dei. | |
| 4866 Sed aliqualiter beatitudo hominis consistit in debito usu | |
| 4867 creaturarum et ordinata affectione circa ipsas, et hoc dico quantum | |
| 4868 ad beatitudinem viae. Et ideo scientiae non attribuitur aliqua | |
| 4869 beatitudo pertinens ad contemplationem; sed intellectui et | |
| 4870 sapientiae, quae sunt circa divina.</p> | |
| 4871 <br /> | |
| 4872 <div class="D">Quaestio 10</div> | |
| 4873 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4874 <p title="II-II q. 10 pr."><a name="39176"><span class= | |
| 4875 "ref">[39176] IIª-IIae q. 10 pr.</span></a> Consequenter | |
| 4876 considerandum est de vitiis oppositis. Et primo, de infidelitate, | |
| 4877 quae opponitur fidei; secundo, de blasphemia, quae opponitur | |
| 4878 confessioni; tertio, de ignorantia et hebetudine, quae opponuntur | |
| 4879 scientiae et intellectui. Circa primum, considerandum est de | |
| 4880 infidelitate in communi; secundo, de haeresi, tertio, de apostasia | |
| 4881 a fide. Circa primum quaeruntur duodecim. Primo, utrum infidelitas | |
| 4882 sit peccatum. Secundo, in quo sit sicut in subiecto. Tertio, utrum | |
| 4883 sit maximum peccatorum. Quarto, utrum omnis actio infidelium sit | |
| 4884 peccatum. Quinto, de speciebus infidelitatis. Sexto, de | |
| 4885 comparatione earum ad invicem. Septimo, utrum cum infidelibus sit | |
| 4886 disputandum de fide. Octavo, utrum sint cogendi ad fidem. Nono, | |
| 4887 utrum sit eis communicandum. Decimo, utrum possint Christianis | |
| 4888 fidelibus praeesse. Undecimo, utrum ritus infidelium sint | |
| 4889 tolerandi. Duodecimo, utrum pueri infidelium sint invitis | |
| 4890 parentibus baptizandi.</p> | |
| 4891 <br /> | |
| 4892 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4893 <p title="II-II q. 10 a. 1 arg. 1"><a name="39177"><span class= | |
| 4894 "ref">[39177] IIª-IIae q. 10 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4895 sic proceditur. Videtur quod infidelitas non sit peccatum. Omne | |
| 4896 enim peccatum est contra naturam, ut patet per Damascenum, in II | |
| 4897 libro. Sed infidelitas non videtur esse contra naturam, dicit enim | |
| 4898 Augustinus, in libro de Praed. Sanct., quod <i>posse habere fidem, | |
| 4899 sicut posse habere caritatem, naturae est hominum, habere autem | |
| 4900 fidem, quemadmodum habere caritatem, gratiae est fidelium</i>. Ergo | |
| 4901 non habere fidem, quod est infidelem esse, non est peccatum.</p> | |
| 4902 <p title="II-II q. 10 a. 1 arg. 2"><a name="39178"><span class= | |
| 4903 "ref">[39178] IIª-IIae q. 10 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4904 nullus peccat in eo quod vitare non potest, quia omne peccatum est | |
| 4905 voluntarium. Sed non est in potestate hominis quod infidelitatem | |
| 4906 vitet, quam vitare non potest nisi fidem habendo, dicit enim | |
| 4907 apostolus, ad Rom. X, <i>quomodo credent ei quem non audierunt? | |
| 4908 Quomodo autem audient sine praedicante?</i> Ergo infidelitas non | |
| 4909 videtur esse peccatum.</p> | |
| 4910 <p title="II-II q. 10 a. 1 arg. 3"><a name="39179"><span class= | |
| 4911 "ref">[39179] IIª-IIae q. 10 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4912 sicut supra dictum est, sunt septem vitia capitalia, ad quae omnia | |
| 4913 peccata reducuntur. Sub nullo autem horum videtur contineri | |
| 4914 infidelitas. Ergo infidelitas non est peccatum.</p> | |
| 4915 <p title="II-II q. 10 a. 1 s. c."><a name="39180"><span class= | |
| 4916 "ref">[39180] IIª-IIae q. 10 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4917 virtuti contrariatur vitium. Sed fides est virtus, cui contrariatur | |
| 4918 infidelitas. Ergo infidelitas est peccatum.</p> | |
| 4919 <p title="II-II q. 10 a. 1 co."><a name="39181"><span class= | |
| 4920 "ref">[39181] IIª-IIae q. 10 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4921 dicendum quod infidelitas dupliciter accipi potest. Uno modo, | |
| 4922 secundum puram negationem, ut dicatur infidelis ex hoc solo quod | |
| 4923 non habet fidem. Alio modo potest intelligi infidelitas secundum | |
| 4924 contrarietatem ad fidem, quia scilicet aliquis repugnat auditui | |
| 4925 fidei, vel etiam contemnit ipsam, secundum illud Isaiae LIII, | |
| 4926 <i>quis credidit auditui nostro?</i> Et in hoc proprie perficitur | |
| 4927 ratio infidelitatis. Et secundum hoc infidelitas est peccatum. Si | |
| 4928 autem accipiatur infidelitas secundum negationem puram, sicut in | |
| 4929 illis qui nihil audierunt de fide, non habet rationem peccati, sed | |
| 4930 magis poenae, quia talis ignorantia divinorum ex peccato primi | |
| 4931 parentis est consecuta. Qui autem sic sunt infideles damnantur | |
| 4932 quidem propter alia peccata, quae sine fide remitti non possunt, | |
| 4933 non autem damnantur propter infidelitatis peccatum. Unde dominus | |
| 4934 dicit, Ioan. XV, <i>si non venissem, et locutus eis non fuissem, | |
| 4935 peccatum non haberent</i>, quod exponens Augustinus dicit quod | |
| 4936 <i>loquitur de illo peccato quo non crediderunt in | |
| 4937 Christum</i>.</p> | |
| 4938 <p title="II-II q. 10 a. 1 ad 1"><a name="39182"><span class= | |
| 4939 "ref">[39182] IIª-IIae q. 10 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4940 ergo dicendum quod habere fidem non est in natura humana, sed in | |
| 4941 natura humana est ut mens hominis non repugnet interiori instinctui | |
| 4942 et exteriori veritatis praedicationi. Unde infidelitas secundum hoc | |
| 4943 est contra naturam.</p> | |
| 4944 <p title="II-II q. 10 a. 1 ad 2"><a name="39183"><span class= | |
| 4945 "ref">[39183] IIª-IIae q. 10 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4946 dicendum quod ratio illa procedit de infidelitate secundum quod | |
| 4947 importat simplicem negationem.</p> | |
| 4948 <p title="II-II q. 10 a. 1 ad 3"><a name="39184"><span class= | |
| 4949 "ref">[39184] IIª-IIae q. 10 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4950 dicendum quod infidelitas secundum quod est peccatum, oritur ex | |
| 4951 superbia, ex qua contingit quod homo intellectum suum non vult | |
| 4952 subiicere regulis fidei et sano intellectui patrum. Unde Gregorius | |
| 4953 dicit, XXXI Moral., quod <i>ex inani gloria oriuntur novitatum | |
| 4954 praesumptiones</i>. Quamvis posset dici quod, sicut virtutes | |
| 4955 theologicae non reducuntur ad virtutes cardinales, sed sunt priores | |
| 4956 eis; ita etiam vitia opposita virtutibus theologicis non reducuntur | |
| 4957 ad vitia capitalia.</p> | |
| 4958 <br /> | |
| 4959 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4960 <p title="II-II q. 10 a. 2 arg. 1"><a name="39185"><span class= | |
| 4961 "ref">[39185] IIª-IIae q. 10 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 4962 secundum sic proceditur. Videtur quod infidelitas non sit in | |
| 4963 intellectu sicut in subiecto. Omne enim peccatum in voluntate est, | |
| 4964 ut Augustinus dicit, in libro de duabus Anim. Sed infidelitas est | |
| 4965 quoddam peccatum, ut dictum est. Ergo infidelitas est in voluntate, | |
| 4966 non in intellectu.</p> | |
| 4967 <p title="II-II q. 10 a. 2 arg. 2"><a name="39186"><span class= | |
| 4968 "ref">[39186] IIª-IIae q. 10 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4969 infidelitas habet rationem peccati ex eo quod praedicatio fidei | |
| 4970 contemnitur. Sed contemptus ad voluntatem pertinet. Ergo | |
| 4971 infidelitas est in voluntate.</p> | |
| 4972 <p title="II-II q. 10 a. 2 arg. 3"><a name="39187"><span class= | |
| 4973 "ref">[39187] IIª-IIae q. 10 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4974 II ad Cor. XI, super illud, <i>ipse Satanas transfigurat se in | |
| 4975 Angelum lucis</i>, dicit Glossa quod, <i>si Angelus malus se bonum | |
| 4976 fingat, etiam si credatur bonus, non est error periculosus aut | |
| 4977 morbidus, si facit vel dicit quae bonis Angelis congruunt</i>. | |
| 4978 Cuius ratio esse videtur propter rectitudinem voluntatis eius qui | |
| 4979 ei inhaeret intendens bono Angelo adhaerere. Ergo totum peccatum | |
| 4980 infidelitatis esse videtur in perversa voluntate. Non ergo est in | |
| 4981 intellectu sicut in subiecto.</p> | |
| 4982 <p title="II-II q. 10 a. 2 s. c."><a name="39188"><span class= | |
| 4983 "ref">[39188] IIª-IIae q. 10 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4984 contraria sunt in eodem subiecto. Sed fides, cui contrariatur | |
| 4985 infidelitas, est in intellectu sicut in subiecto. Ergo et | |
| 4986 infidelitas in intellectu est.</p> | |
| 4987 <p title="II-II q. 10 a. 2 co."><a name="39189"><span class= | |
| 4988 "ref">[39189] IIª-IIae q. 10 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4989 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum dicitur esse in | |
| 4990 illa potentia quae est principium actus peccati. Actus autem | |
| 4991 peccati potest habere duplex principium. Unum quidem primum et | |
| 4992 universale, quod imperat omnes actus peccatorum, et hoc principium | |
| 4993 est voluntas, quia omne peccatum est voluntarium. Aliud autem | |
| 4994 principium actus peccati est proprium et proximum, quod elicit | |
| 4995 peccati actum, sicut concupiscibilis est principium gulae et | |
| 4996 luxuriae, et secundum hoc gula et luxuria dicuntur esse in | |
| 4997 concupiscibili. Dissentire autem, qui est proprius actus | |
| 4998 infidelitatis, est actus intellectus, sed moti a voluntate, sicut | |
| 4999 et assentire. Et ideo infidelitas, sicut et fides, est quidem in | |
| 5000 intellectu sicut in proximo subiecto, in voluntate autem sicut in | |
| 5001 primo motivo. Et hoc modo dicitur omne peccatum esse in | |
| 5002 voluntate.</p> | |
| 5003 <p title="II-II q. 10 a. 2 ad 1"><a name="39190"><span class= | |
| 5004 "ref">[39190] IIª-IIae q. 10 a. 2 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 5005 responsio ad primum.</p> | |
| 5006 <p title="II-II q. 10 a. 2 ad 2"><a name="39191"><span class= | |
| 5007 "ref">[39191] IIª-IIae q. 10 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5008 dicendum quod contemptus voluntatis causat dissensum intellectus, | |
| 5009 in quo perficitur ratio infidelitatis. Unde causa infidelitatis est | |
| 5010 in voluntate, sed ipsa infidelitas est in intellectu.</p> | |
| 5011 <p title="II-II q. 10 a. 2 ad 3"><a name="39192"><span class= | |
| 5012 "ref">[39192] IIª-IIae q. 10 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5013 dicendum quod ille qui credit malum Angelum esse bonum non | |
| 5014 dissentit ab eo quod est fidei, quia <i>sensus corporis fallitur, | |
| 5015 mens vero non removetur a vera rectaque sententia</i>, ut ibidem | |
| 5016 dicit Glossa. Sed si aliquis Satanae adhaereret cum incipit ad sua | |
| 5017 ducere, idest ad mala et falsa, tunc non careret peccato, ut ibidem | |
| 5018 dicitur.</p> | |
| 5019 <br /> | |
| 5020 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5021 <p title="II-II q. 10 a. 3 arg. 1"><a name="39193"><span class= | |
| 5022 "ref">[39193] IIª-IIae q. 10 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5023 sic proceditur. Videtur quod infidelitas non sit maximum | |
| 5024 peccatorum. Dicit enim Augustinus, et habetur V, qu. I, <i>utrum | |
| 5025 Catholicum pessimis moribus alicui haeretico in cuius vita, praeter | |
| 5026 id quod haereticus est, non inveniunt homines quod reprehendant, | |
| 5027 praeponere debeamus, non audeo praecipitare sententiam</i>. Sed | |
| 5028 haereticus est infidelis. Ergo non est simpliciter dicendum quod | |
| 5029 infidelitas sit maximum peccatorum.</p> | |
| 5030 <p title="II-II q. 10 a. 3 arg. 2"><a name="39194"><span class= | |
| 5031 "ref">[39194] IIª-IIae q. 10 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5032 illud quod diminuit vel excusat peccatum non videtur esse maximum | |
| 5033 peccatum. Sed infidelitas excusat vel diminuit peccatum, dicit enim | |
| 5034 apostolus, I ad Tim. I, <i>prius fui blasphemus et persecutor et | |
| 5035 contumeliosus, sed misericordiam consecutus sum, quia ignorans feci | |
| 5036 in incredulitate</i>. Ergo infidelitas non est maximum | |
| 5037 peccatum.</p> | |
| 5038 <p title="II-II q. 10 a. 3 arg. 3"><a name="39195"><span class= | |
| 5039 "ref">[39195] IIª-IIae q. 10 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5040 maiori peccato debetur maior poena, secundum illud Deut. XXV, | |
| 5041 <i>pro mensura peccati erit et plagarum modus</i>. Sed maior poena | |
| 5042 debetur fidelibus peccantibus quam infidelibus, secundum illud ad | |
| 5043 Heb. X, <i>quanto magis putatis deteriora mereri supplicia qui | |
| 5044 filium Dei conculcaverit, et sanguinem testamenti pollutum duxerit, | |
| 5045 in quo sanctificatus est?</i> Ergo infidelitas non est maximum | |
| 5046 peccatum.</p> | |
| 5047 <p title="II-II q. 10 a. 3 s. c."><a name="39196"><span class= | |
| 5048 "ref">[39196] IIª-IIae q. 10 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5049 est quod Augustinus dicit, exponens illud Ioan. XV, <i>si non | |
| 5050 venissem, et locutus eis non fuissem, peccatum non haberent, | |
| 5051 magnum, inquit, quoddam peccatum sub generali nomine vult | |
| 5052 intelligi. Hoc enim est peccatum, scilicet infidelitatis, quo | |
| 5053 tenentur cuncta peccata</i>. Infidelitas ergo est maximum omnium | |
| 5054 peccatorum.</p> | |
| 5055 <p title="II-II q. 10 a. 3 co."><a name="39197"><span class= | |
| 5056 "ref">[39197] IIª-IIae q. 10 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5057 dicendum quod omne peccatum formaliter consistit in aversione a | |
| 5058 Deo, ut supra dictum est. Unde tanto aliquod peccatum est gravius | |
| 5059 quanto per ipsum homo magis a Deo separatur. Per infidelitatem | |
| 5060 autem maxime homo a Deo elongatur, quia nec veram Dei cognitionem | |
| 5061 habet; per falsam autem cognitionem ipsius non appropinquat ei, sed | |
| 5062 magis ab eo elongatur. Nec potest esse quod quantum ad quid Deum | |
| 5063 cognoscat qui falsam opinionem de ipso habet, quia id quod ipse | |
| 5064 opinatur non est Deus. Unde manifestum est quod peccatum | |
| 5065 infidelitatis est maius omnibus peccatis quae contingunt in | |
| 5066 perversitate morum. Secus autem est de peccatis quae opponuntur | |
| 5067 aliis virtutibus theologicis, ut infra dicetur.</p> | |
| 5068 <p title="II-II q. 10 a. 3 ad 1"><a name="39198"><span class= | |
| 5069 "ref">[39198] IIª-IIae q. 10 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5070 ergo dicendum quod nihil prohibet peccatum quod est gravius | |
| 5071 secundum suum genus esse minus grave secundum aliquas | |
| 5072 circumstantias. Et propter hoc Augustinus noluit praecipitare | |
| 5073 sententiam de malo Catholico et haeretico alias non peccante, quia | |
| 5074 peccatum haeretici, etsi sit gravius ex genere, potest tamen ex | |
| 5075 aliqua circumstantia alleviari; et e converso peccatum Catholici ex | |
| 5076 aliqua circumstantia aggravari.</p> | |
| 5077 <p title="II-II q. 10 a. 3 ad 2"><a name="39199"><span class= | |
| 5078 "ref">[39199] IIª-IIae q. 10 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5079 dicendum quod infidelitas habet et ignorantiam adiunctam, et habet | |
| 5080 renisum ad ea quae sunt fidei, et ex hac parte habet rationem | |
| 5081 peccati gravissimi. Ex parte autem ignorantiae habet aliquam | |
| 5082 rationem excusationis, et maxime quando aliquis ex malitia non | |
| 5083 peccat, sicut fuit in apostolo.</p> | |
| 5084 <p title="II-II q. 10 a. 3 ad 3"><a name="39200"><span class= | |
| 5085 "ref">[39200] IIª-IIae q. 10 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5086 dicendum quod infidelis pro peccato infidelitatis gravius punitur | |
| 5087 quam alius peccator pro quocumque alio peccato, considerato peccati | |
| 5088 genere. Sed pro alio peccato, puta pro adulterio, si committatur a | |
| 5089 fideli et ab infideli, ceteris paribus, gravius peccat fidelis quam | |
| 5090 infidelis, tum propter notitiam veritatis ex fide; tum etiam | |
| 5091 propter sacramenta fidei quibus est imbutus, quibus peccando | |
| 5092 contumeliam facit.</p> | |
| 5093 <br /> | |
| 5094 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5095 <p title="II-II q. 10 a. 4 arg. 1"><a name="39201"><span class= | |
| 5096 "ref">[39201] IIª-IIae q. 10 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5097 sic proceditur. Videtur quod quaelibet actio infidelis sit | |
| 5098 peccatum. Quia super illud Rom. XIV, <i>omne quod non est ex fide | |
| 5099 peccatum est</i>, dicit Glossa, <i>omnis infidelium vita est | |
| 5100 peccatum</i>. Sed ad vitam infidelium pertinet omne quod agunt. | |
| 5101 Ergo omnis actio infidelis est peccatum.</p> | |
| 5102 <p title="II-II q. 10 a. 4 arg. 2"><a name="39202"><span class= | |
| 5103 "ref">[39202] IIª-IIae q. 10 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5104 fides intentionem dirigit. Sed nullum bonum potest esse quod non | |
| 5105 est ex intentione recta. Ergo in infidelibus nulla actio potest | |
| 5106 esse bona.</p> | |
| 5107 <p title="II-II q. 10 a. 4 arg. 3"><a name="39203"><span class= | |
| 5108 "ref">[39203] IIª-IIae q. 10 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5109 corrupto priori, corrumpuntur posteriora. Sed actus fidei praecedit | |
| 5110 actus omnium virtutum. Ergo, cum in infidelibus non sit actus | |
| 5111 fidei, nullum bonum opus facere possunt, sed in omni actu suo | |
| 5112 peccant.</p> | |
| 5113 <p title="II-II q. 10 a. 4 s. c."><a name="39204"><span class= | |
| 5114 "ref">[39204] IIª-IIae q. 10 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5115 est quod Cornelio adhuc infideli existenti dictum est quod acceptae | |
| 5116 erant Deo eleemosynae eius. Ergo non omnis actio infidelis est | |
| 5117 peccatum, sed aliqua actio eius est bona.</p> | |
| 5118 <p title="II-II q. 10 a. 4 co."><a name="39205"><span class= | |
| 5119 "ref">[39205] IIª-IIae q. 10 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5120 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum mortale tollit | |
| 5121 gratiam gratum facientem, non autem totaliter corrumpit bonum | |
| 5122 naturae. Unde, cum infidelitas sit quoddam mortale peccatum, | |
| 5123 infideles quidem gratia carent, remanet tamen in eis aliquod bonum | |
| 5124 naturae. Unde manifestum est quod infideles non possunt operari | |
| 5125 opera bona quae sunt ex gratia, scilicet opera meritoria, tamen | |
| 5126 opera bona ad quae sufficit bonum naturae aliqualiter operari | |
| 5127 possunt. Unde non oportet quod in omni suo opere peccent, sed | |
| 5128 quandocumque aliquod opus operantur ex infidelitate, tunc peccant. | |
| 5129 Sicut enim habens fidem potest aliquod peccatum committere in actu | |
| 5130 quem non refert ad fidei finem, vel venialiter vel etiam mortaliter | |
| 5131 peccando; ita etiam infidelis potest aliquem actum bonum facere in | |
| 5132 eo quod non refert ad finem infidelitatis.</p> | |
| 5133 <p title="II-II q. 10 a. 4 ad 1"><a name="39206"><span class= | |
| 5134 "ref">[39206] IIª-IIae q. 10 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5135 ergo dicendum quod verbum illud est intelligendum vel quia vita | |
| 5136 infidelium non potest esse sine peccato, cum peccata sine fide non | |
| 5137 tollantur. Vel quia quidquid agunt ex infidelitate peccatum est. | |
| 5138 Unde ibi subditur, <i>quia omnis infideliter vivens vel agens | |
| 5139 vehementer peccat</i>.</p> | |
| 5140 <p title="II-II q. 10 a. 4 ad 2"><a name="39207"><span class= | |
| 5141 "ref">[39207] IIª-IIae q. 10 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5142 dicendum quod fides dirigit intentionem respectu finis ultimi | |
| 5143 supernaturalis. Sed lumen etiam naturalis rationis potest dirigere | |
| 5144 intentionem respectu alicuius boni connaturalis.</p> | |
| 5145 <p title="II-II q. 10 a. 4 ad 3"><a name="39208"><span class= | |
| 5146 "ref">[39208] IIª-IIae q. 10 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5147 dicendum quod per infidelitatem non corrumpitur totaliter in | |
| 5148 infidelibus ratio naturalis, quin remaneat in eis aliqua veri | |
| 5149 cognitio, per quam possunt facere aliquod opus de genere bonorum. | |
| 5150 De Cornelio tamen sciendum est quod infidelis non erat, alioquin | |
| 5151 eius operatio accepta non fuisset Deo, cui sine fide nullus potest | |
| 5152 placere. Habebat autem fidem implicitam, nondum manifestata | |
| 5153 Evangelii veritate. Unde ut eum in fide plene instrueret, mittitur | |
| 5154 ad eum Petrus.</p> | |
| 5155 <br /> | |
| 5156 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 5157 <p title="II-II q. 10 a. 5 arg. 1"><a name="39209"><span class= | |
| 5158 "ref">[39209] IIª-IIae q. 10 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 5159 sic proceditur. Videtur quod non sint plures infidelitatis species. | |
| 5160 Cum enim fides et infidelitas sint contraria, oportet quod sint | |
| 5161 circa idem. Sed formale obiectum fidei est veritas prima, a qua | |
| 5162 habet unitatem, licet multa materialiter credat. Ergo etiam | |
| 5163 obiectum infidelitatis est veritas prima, ea vero quae discredit | |
| 5164 infidelis materialiter se habent in infidelitate. Sed differentia | |
| 5165 secundum speciem non attenditur secundum principia materialia, sed | |
| 5166 secundum principia formalia. Ergo infidelitatis non sunt diversae | |
| 5167 species secundum diversitatem eorum in quibus infideles errant.</p> | |
| 5168 <p title="II-II q. 10 a. 5 arg. 2"><a name="39210"><span class= | |
| 5169 "ref">[39210] IIª-IIae q. 10 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5170 infinitis modis potest aliquis a veritate fidei deviare. Si igitur | |
| 5171 secundum diversitates errorum diversae species infidelitatis | |
| 5172 assignentur, videtur sequi quod sint infinitae infidelitatis | |
| 5173 species. Et ita huiusmodi species non sunt considerandae.</p> | |
| 5174 <p title="II-II q. 10 a. 5 arg. 3"><a name="39211"><span class= | |
| 5175 "ref">[39211] IIª-IIae q. 10 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5176 idem non invenitur in diversis speciebus. Sed contingit aliquem | |
| 5177 esse infidelem ex eo quod errat circa diversa. Ergo diversitas | |
| 5178 errorum non facit diversas species infidelitatis. Sic igitur | |
| 5179 infidelitatis non sunt plures species.</p> | |
| 5180 <p title="II-II q. 10 a. 5 s. c."><a name="39212"><span class= | |
| 5181 "ref">[39212] IIª-IIae q. 10 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5182 est quod unicuique virtuti opponuntur plures species vitiorum, | |
| 5183 bonum enim contingit uno modo, malum vero multipliciter, ut patet | |
| 5184 per Dionysium, IV cap. de Div. Nom., et per philosophum, in II | |
| 5185 Ethic. Sed fides est una virtus. Ergo ei opponuntur plures | |
| 5186 infidelitatis species.</p> | |
| 5187 <p title="II-II q. 10 a. 5 co."><a name="39213"><span class= | |
| 5188 "ref">[39213] IIª-IIae q. 10 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 5189 dicendum quod quaelibet virtus consistit in hoc quod attingat | |
| 5190 regulam aliquam cognitionis vel operationis humanae, ut supra | |
| 5191 dictum est. Attingere autem regulam est uno modo circa unam | |
| 5192 materiam, sed a regula deviare contingit multipliciter. Et ideo uni | |
| 5193 virtuti multa vitia opponuntur. Diversitas autem vitiorum quae | |
| 5194 unicuique virtuti opponitur potest considerari dupliciter. Uno | |
| 5195 modo, secundum diversam habitudinem ad virtutem. Et secundum hoc | |
| 5196 determinatae sunt quaedam species vitiorum quae opponuntur virtuti, | |
| 5197 sicut virtuti morali opponitur unum vitium secundum excessum ad | |
| 5198 virtutem, et aliud vitium secundum defectum a virtute. Alio modo | |
| 5199 potest considerari diversitas vitiorum oppositorum uni virtuti | |
| 5200 secundum corruptionem diversorum quae ad virtutem requiruntur. Et | |
| 5201 secundum hoc uni virtuti, puta temperantiae vel fortitudini, | |
| 5202 opponuntur infinita vitia, secundum quod infinitis modis contingit | |
| 5203 diversas circumstantias virtutis corrumpi, ut a rectitudine | |
| 5204 virtutis recedatur. Unde et Pythagorici malum posuerunt infinitum. | |
| 5205 Sic ergo dicendum est quod, si infidelitas attendatur secundum | |
| 5206 comparationem ad fidem, diversae sunt infidelitatis species et | |
| 5207 numero determinatae. Cum enim peccatum infidelitatis consistat in | |
| 5208 renitendo fidei, hoc potest contingere dupliciter. Quia aut | |
| 5209 renititur fidei nondum susceptae, et talis est infidelitas | |
| 5210 Paganorum sive gentilium. Aut renititur fidei Christianae | |
| 5211 susceptae, vel in figura, et sic est infidelitas Iudaeorum; vel in | |
| 5212 ipsa manifestatione veritatis, et sic est infidelitas haereticorum. | |
| 5213 Unde in generali possunt assignari tres praedictae species | |
| 5214 infidelitatis. Si vero distinguantur infidelitatis species secundum | |
| 5215 errorem in diversis quae ad fidem pertinent, sic non sunt | |
| 5216 determinatae infidelitatis species, possunt enim errores in | |
| 5217 infinitum multiplicari, ut patet per Augustinum, in libro de | |
| 5218 haeresibus.</p> | |
| 5219 <p title="II-II q. 10 a. 5 ad 1"><a name="39214"><span class= | |
| 5220 "ref">[39214] IIª-IIae q. 10 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5221 ergo dicendum quod formalis ratio alicuius peccati potest accipi | |
| 5222 dupliciter. Uno modo, secundum intentionem peccantis, et sic id ad | |
| 5223 quod convertitur peccans est formale obiectum peccati; et ex hoc | |
| 5224 diversificantur eius species. Alio modo, secundum rationem mali, et | |
| 5225 sic illud bonum a quo receditur est formale obiectum peccati; sed | |
| 5226 ex hac parte peccatum non habet speciem, immo privatio est speciei. | |
| 5227 Sic igitur dicendum est quod infidelitatis obiectum est veritas | |
| 5228 prima sicut a qua recedit, sed formale eius obiectum sicut ad quod | |
| 5229 convertitur est sententia falsa quam sequitur; et ex hac parte eius | |
| 5230 species diversificantur. Unde sicut caritas est una, quae inhaeret | |
| 5231 summo bono, sunt autem diversa vitia caritati opposita, quae per | |
| 5232 conversionem ad diversa bona temporalia recedunt ab uno summo bono, | |
| 5233 et iterum secundum diversas habitudines inordinatas ad Deum; ita | |
| 5234 etiam fides est una virtus, ex hoc quod adhaeret uni primae | |
| 5235 veritati; sed infidelitatis species sunt multae, ex hoc quod | |
| 5236 infideles diversas falsas sententias sequuntur.</p> | |
| 5237 <p title="II-II q. 10 a. 5 ad 2"><a name="39215"><span class= | |
| 5238 "ref">[39215] IIª-IIae q. 10 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5239 dicendum quod obiectio illa procedit de distinctione specierum | |
| 5240 infidelitatis secundum diversa in quibus erratur.</p> | |
| 5241 <p title="II-II q. 10 a. 5 ad 3"><a name="39216"><span class= | |
| 5242 "ref">[39216] IIª-IIae q. 10 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5243 dicendum quod sicut fides est una quia multa credit in ordine ad | |
| 5244 unum, ita infidelitas potest esse una, etiam si in multis erret, | |
| 5245 inquantum omnia habent ordinem ad unum. Nihil tamen prohibet | |
| 5246 hominem diversis infidelitatis speciebus errare, sicut etiam potest | |
| 5247 unus homo diversis vitiis subiacere et diversis corporalibus | |
| 5248 morbis.</p> | |
| 5249 <br /> | |
| 5250 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 5251 <p title="II-II q. 10 a. 6 arg. 1"><a name="39217"><span class= | |
| 5252 "ref">[39217] IIª-IIae q. 10 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 5253 sic proceditur. Videtur quod infidelitas gentilium sive Paganorum | |
| 5254 sit gravior ceteris. Sicut enim corporalis morbus tanto est gravior | |
| 5255 quanto saluti principalioris membri contrariatur, ita peccatum | |
| 5256 tanto videtur esse gravius quanto contrariatur ei quod est | |
| 5257 principalius in virtute. Sed principalius in fide est fides | |
| 5258 unitatis divinae, a qua deficiunt gentiles, multitudinem deorum | |
| 5259 credentes. Ergo eorum infidelitas est gravissima.</p> | |
| 5260 <p title="II-II q. 10 a. 6 arg. 2"><a name="39218"><span class= | |
| 5261 "ref">[39218] IIª-IIae q. 10 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5262 inter haereticos tanto haeresis aliquorum detestabilior est quanto | |
| 5263 in pluribus et principalioribus veritati fidei contradicunt, sicut | |
| 5264 haeresis Arii, qui separavit divinitatem, detestabilior fuit quam | |
| 5265 haeresis Nestorii, qui separavit humanitatem Christi a persona | |
| 5266 filii Dei. Sed gentiles in pluribus et principalioribus recedunt a | |
| 5267 fide quam Iudaei et haeretici, quia omnino nihil de fide recipiunt. | |
| 5268 Ergo eorum infidelitas est gravissima.</p> | |
| 5269 <p title="II-II q. 10 a. 6 arg. 3"><a name="39219"><span class= | |
| 5270 "ref">[39219] IIª-IIae q. 10 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5271 omne bonum est diminutivum mali. Sed aliquod bonum est in Iudaeis, | |
| 5272 quia confitentur vetus testamentum esse a Deo. Bonum etiam est in | |
| 5273 haereticis, quia venerantur novum testamentum. Ergo minus peccant | |
| 5274 quam gentiles, qui utrumque testamentum detestantur.</p> | |
| 5275 <p title="II-II q. 10 a. 6 s. c."><a name="39220"><span class= | |
| 5276 "ref">[39220] IIª-IIae q. 10 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5277 est quod dicitur II Pet. II, <i>melius erat illis non cognoscere | |
| 5278 viam iustitiae quam post cognitam retrorsum converti</i>. Sed | |
| 5279 gentiles non cognoverunt viam iustitiae, haeretici autem et Iudaei | |
| 5280 aliqualiter cognoscentes deseruerunt. Ergo eorum peccatum est | |
| 5281 gravius.</p> | |
| 5282 <p title="II-II q. 10 a. 6 co."><a name="39221"><span class= | |
| 5283 "ref">[39221] IIª-IIae q. 10 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 5284 dicendum quod in infidelitate, sicut dictum est, duo possunt | |
| 5285 considerari. Quorum unum est comparatio eius ad fidem. Et ex hac | |
| 5286 parte aliquis gravius contra fidem peccat qui fidei renititur quam | |
| 5287 suscepit quam qui renititur fidei nondum susceptae, sicut gravius | |
| 5288 peccat qui non implet quod promisit quam si non impleat quod | |
| 5289 nunquam promisit. Et secundum hoc infidelitas haereticorum, qui | |
| 5290 profitentur fidem Evangelii et ei renituntur corrumpentes ipsam, | |
| 5291 gravius peccant quam Iudaei, qui fidem Evangelii nunquam | |
| 5292 susceperunt. Sed quia susceperunt eius figuram in veteri lege, quam | |
| 5293 male interpretantes corrumpunt, ideo etiam ipsorum infidelitas est | |
| 5294 gravius peccatum quam infidelitas gentilium, qui nullo modo fidem | |
| 5295 Evangelii susceperunt. Aliud quod in infidelitate consideratur est | |
| 5296 corruptio eorum quae ad fidem pertinent. Et secundum hoc, cum in | |
| 5297 pluribus errent gentiles quam Iudaei, et Iudaei quam haeretici, | |
| 5298 gravior est infidelitas gentilium quam Iudaeorum, et Iudaeorum quam | |
| 5299 haereticorum, nisi forte quorundam, puta Manichaeorum, qui etiam | |
| 5300 circa credibilia plus errant quam gentiles. Harum tamen duarum | |
| 5301 gravitatum prima praeponderat secundae quantum ad rationem culpae. | |
| 5302 Quia infidelitas habet rationem culpae, ut supra dictum est, magis | |
| 5303 ex hoc quod renititur fidei quam ex hoc quod non habet ea quae | |
| 5304 fidei sunt, hoc enim videtur, ut dictum est, magis ad rationem | |
| 5305 poenae pertinere unde, simpliciter loquendo, infidelitas | |
| 5306 haereticorum est pessima.</p> | |
| 5307 <p title="II-II q. 10 a. 6 ad arg."><a name="39222"><span class= | |
| 5308 "ref">[39222] IIª-IIae q. 10 a. 6 ad arg.</span></a> Et per | |
| 5309 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 5310 <br /> | |
| 5311 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 5312 <p title="II-II q. 10 a. 7 arg. 1"><a name="39223"><span class= | |
| 5313 "ref">[39223] IIª-IIae q. 10 a. 7 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5314 septimum sic proceditur. Videtur quod non sit cum infidelibus | |
| 5315 publice disputandum. Dicit enim apostolus, II ad Tim. II, <i>noli | |
| 5316 verbis contendere, ad nihilum enim utile est nisi ad subversionem | |
| 5317 audientium</i>. Sed disputatio publica cum infidelibus fieri non | |
| 5318 potest sine contentione verborum. Ergo non est publice disputandum | |
| 5319 cum infidelibus.</p> | |
| 5320 <p title="II-II q. 10 a. 7 arg. 2"><a name="39224"><span class= | |
| 5321 "ref">[39224] IIª-IIae q. 10 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5322 lex Marciani Augusti, per canones confirmata, sic dicit, | |
| 5323 <i>iniuriam facit iudicio religiosissimae synodi, si quis semel | |
| 5324 iudicata ac recte disposita revolvere et publice disputare | |
| 5325 contendit</i>. Sed omnia quae ad fidem pertinent sunt per sacra | |
| 5326 Concilia determinata. Ergo graviter peccat, iniuriam synodo | |
| 5327 faciens, si quis de his quae sunt fidei publice disputare | |
| 5328 praesumat.</p> | |
| 5329 <p title="II-II q. 10 a. 7 arg. 3"><a name="39225"><span class= | |
| 5330 "ref">[39225] IIª-IIae q. 10 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5331 disputatio argumentis aliquibus agitur. Sed argumentum est ratio | |
| 5332 rei dubiae faciens fidem. Ea autem quae sunt fidei, cum sint | |
| 5333 certissima, non sunt in dubitationem adducenda. Ergo de his quae | |
| 5334 sunt fidei non est publice disputandum.</p> | |
| 5335 <p title="II-II q. 10 a. 7 s. c."><a name="39226"><span class= | |
| 5336 "ref">[39226] IIª-IIae q. 10 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5337 est quod Act. IX dicitur quod <i>Saulus invalescebat et confundebat | |
| 5338 Iudaeos; et quod loquebatur gentibus et disputabat cum | |
| 5339 Graecis</i>.</p> | |
| 5340 <p title="II-II q. 10 a. 7 co."><a name="39227"><span class= | |
| 5341 "ref">[39227] IIª-IIae q. 10 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 5342 dicendum quod in disputatione fidei duo sunt consideranda, unum | |
| 5343 quidem ex parte disputantis; aliud autem ex parte audientium. Ex | |
| 5344 parte quidem disputantis est consideranda intentio. Si enim | |
| 5345 disputet tanquam de fide dubitans, et veritatem fidei pro certo non | |
| 5346 supponens, sed argumentis experiri intendens, procul dubio peccat, | |
| 5347 tanquam dubius in fide et infidelis. Si autem disputet aliquis de | |
| 5348 fide ad confutandum errores, vel etiam ad exercitium, laudabile | |
| 5349 est. Ex parte vero audientium considerandum est utrum illi qui | |
| 5350 disputationem audiunt sint instructi et firmi in fide, aut | |
| 5351 simplices et in fide titubantes. Et coram quidem sapientibus in | |
| 5352 fide firmis nullum periculum est disputare de fide. Sed circa | |
| 5353 simplices est distinguendum. Quia aut sunt sollicitati sive pulsati | |
| 5354 ab infidelibus, puta Iudaeis vel haereticis sive Paganis, | |
| 5355 nitentibus corrumpere in eis fidem, aut omnino non sunt sollicitati | |
| 5356 super hoc, sicut in terris in quibus non sunt infideles. In primo | |
| 5357 casu necessarium est publice disputare de fide, dummodo inveniantur | |
| 5358 aliqui ad hoc sufficientes et idonei, qui errores confutare | |
| 5359 possint. Per hoc enim simplices in fide firmabuntur; et tolletur | |
| 5360 infidelibus decipiendi facultas; et ipsa taciturnitas eorum qui | |
| 5361 resistere deberent pervertentibus fidei veritatem esset erroris | |
| 5362 confirmatio. Unde Gregorius, in II Pastoral., <i>sicut incauta | |
| 5363 locutio in errorem pertrahit, ita indiscretum silentium eos qui | |
| 5364 erudiri poterant in errore derelinquit</i>. In secundo vero casu | |
| 5365 periculosum est publice disputare de fide coram simplicibus; quorum | |
| 5366 fides ex hoc est firmior quod nihil diversum audierunt ab eo quod | |
| 5367 credunt. Et ideo non expedit eis ut verba infidelium audiant | |
| 5368 disceptantium contra fidem.</p> | |
| 5369 <p title="II-II q. 10 a. 7 ad 1"><a name="39228"><span class= | |
| 5370 "ref">[39228] IIª-IIae q. 10 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5371 ergo dicendum quod apostolus non prohibet totaliter disputationem, | |
| 5372 sed inordinatam, quae magis fit contentione verborum quam firmitate | |
| 5373 sententiarum.</p> | |
| 5374 <p title="II-II q. 10 a. 7 ad 2"><a name="39229"><span class= | |
| 5375 "ref">[39229] IIª-IIae q. 10 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5376 dicendum quod lex illa prohibet publicam disputationem de fide quae | |
| 5377 procedit ex dubitatione fidei, non autem illam quae est ad fidei | |
| 5378 conservationem.</p> | |
| 5379 <p title="II-II q. 10 a. 7 ad 3"><a name="39230"><span class= | |
| 5380 "ref">[39230] IIª-IIae q. 10 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5381 dicendum quod non debet disputari de his quae sunt fidei quasi de | |
| 5382 eis dubitando, sed propter veritatem manifestandam et errores | |
| 5383 confutandos. Oportet enim ad fidei confirmationem aliquando cum | |
| 5384 infidelibus disputare, quandoque quidem defendendo fidem, secundum | |
| 5385 illud I Pet. III, <i>parati semper ad satisfactionem omni poscenti | |
| 5386 vos rationem de ea quae est in vobis spe et fide</i>; quandoque | |
| 5387 autem ad convincendos errantes, secundum illud ad Tit. I, <i>ut sit | |
| 5388 potens exhortari in doctrina sana, et eos qui contradicunt | |
| 5389 arguere</i>.</p> | |
| 5390 <br /> | |
| 5391 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 5392 <p title="II-II q. 10 a. 8 arg. 1"><a name="39231"><span class= | |
| 5393 "ref">[39231] IIª-IIae q. 10 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 5394 sic proceditur. Videtur quod infideles nullo modo compellendi sint | |
| 5395 ad fidem. Dicitur enim Matth. XIII quod servi patrisfamilias in | |
| 5396 cuius agro erant zizania seminata quaesierunt ab eo, <i>vis imus et | |
| 5397 colligimus ea? Et ipse respondit, non, ne forte, colligentes | |
| 5398 zizania, eradicetis simul cum eis triticum</i>. Ubi dicit | |
| 5399 Chrysostomus, <i>haec dixit dominus prohibens occisiones fieri. Nec | |
| 5400 enim oportet interficere haereticos, quia si eos occideritis, | |
| 5401 necesse est multos sanctorum simul subverti</i>. Ergo videtur quod | |
| 5402 pari ratione nec aliqui infideles sint ad fidem cogendi.</p> | |
| 5403 <p title="II-II q. 10 a. 8 arg. 2"><a name="39232"><span class= | |
| 5404 "ref">[39232] IIª-IIae q. 10 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5405 in decretis, dist. XLV, sic dicitur, <i>de Iudaeis praecepit sancta | |
| 5406 synodus nemini deinceps ad credendum vim inferre</i>. Ergo pari | |
| 5407 ratione nec alii infideles sunt ad fidem cogendi.</p> | |
| 5408 <p title="II-II q. 10 a. 8 arg. 3"><a name="39233"><span class= | |
| 5409 "ref">[39233] IIª-IIae q. 10 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5410 Augustinus dicit quod cetera potest homo nolens, credere nonnisi | |
| 5411 volens. Sed voluntas cogi non potest. Ergo videtur quod infideles | |
| 5412 non sint ad fidem cogendi.</p> | |
| 5413 <p title="II-II q. 10 a. 8 arg. 4"><a name="39234"><span class= | |
| 5414 "ref">[39234] IIª-IIae q. 10 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 5415 Ezech. XVIII dicitur ex persona Dei, <i>nolo mortem peccatoris</i>. | |
| 5416 Sed nos debemus voluntatem nostram conformare divinae, ut supra | |
| 5417 dictum est. Ergo etiam nos non debemus velle quod infideles | |
| 5418 occidantur.</p> | |
| 5419 <p title="II-II q. 10 a. 8 s. c."><a name="39235"><span class= | |
| 5420 "ref">[39235] IIª-IIae q. 10 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5421 est quod dicitur Luc. XIV, <i>exi in vias et saepes et compelle | |
| 5422 intrare, ut impleatur domus mea</i>. Sed homines in domum Dei, | |
| 5423 idest in Ecclesiam, intrant per fidem. Ergo aliqui sunt compellendi | |
| 5424 ad fidem.</p> | |
| 5425 <p title="II-II q. 10 a. 8 co."><a name="39236"><span class= | |
| 5426 "ref">[39236] IIª-IIae q. 10 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 5427 dicendum quod infidelium quidam sunt qui nunquam susceperunt fidem, | |
| 5428 sicut gentiles et Iudaei. Et tales nullo modo sunt ad fidem | |
| 5429 compellendi, ut ipsi credant, quia credere voluntatis est. Sunt | |
| 5430 tamen compellendi a fidelibus, si facultas adsit, ut fidem non | |
| 5431 impediant vel blasphemiis, vel malis persuasionibus, vel etiam | |
| 5432 apertis persecutionibus. Et propter hoc fideles Christi frequenter | |
| 5433 contra infideles bellum movent, non quidem ut eos ad credendum | |
| 5434 cogant (quia si etiam eos vicissent et captivos haberent, in eorum | |
| 5435 libertate relinquerent an credere vellent), sed propter hoc ut eos | |
| 5436 compellant ne fidem Christi impediant. Alii vero sunt infideles qui | |
| 5437 quandoque fidem susceperunt et eam profitentur, sicut haeretici vel | |
| 5438 quicumque apostatae. Et tales sunt etiam corporaliter compellendi | |
| 5439 ut impleant quod promiserunt et teneant quod semel susceperunt.</p> | |
| 5440 <p title="II-II q. 10 a. 8 ad 1"><a name="39237"><span class= | |
| 5441 "ref">[39237] IIª-IIae q. 10 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5442 ergo dicendum quod per illam auctoritatem quidam intellexerunt esse | |
| 5443 prohibitam non quidem excommunicationem haereticorum, sed eorum | |
| 5444 occisionem, ut patet per auctoritatem Chrysostomi inductam. Et | |
| 5445 Augustinus, ad Vincentium, de se dicit, <i>haec primitus mea | |
| 5446 sententia erat, neminem ad unitatem Christi esse cogendum, verbo | |
| 5447 esse agendum, disputatione pugnandum. Sed haec opinio mea non | |
| 5448 contradicentium verbis, sed demonstrantium superatur exemplis. | |
| 5449 Legum enim terror ita profuit ut multi dicant, gratias domino, qui | |
| 5450 vincula nostra dirupit</i>. Quod ergo dominus dicit, <i>sinite | |
| 5451 utraque crescere usque ad messem</i>, qualiter intelligendum sit | |
| 5452 apparet ex hoc quod subditur, <i>ne forte, colligentes zizania, | |
| 5453 eradicetis simul cum eis et triticum</i>. Ubi satis ostendit, sicut | |
| 5454 Augustinus dicit (contra Epist. Parmen.), <i>cum metus iste non | |
| 5455 subest, idest quando ita cuiusque crimen notum est et omnibus | |
| 5456 execrabile apparet ut vel nullos prorsus, vel non tales habeat | |
| 5457 defensores per quos possit schisma contingere, non dormiat | |
| 5458 severitas disciplinae</i>.</p> | |
| 5459 <p title="II-II q. 10 a. 8 ad 2"><a name="39238"><span class= | |
| 5460 "ref">[39238] IIª-IIae q. 10 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5461 dicendum quod Iudaei, si nullo modo susceperunt fidem, non sunt | |
| 5462 cogendi ad fidem. Si autem susceperunt fidem, <i>oportet ut fidem | |
| 5463 necessitate cogantur retinere</i>, sicut in eodem capitulo | |
| 5464 dicitur.</p> | |
| 5465 <p title="II-II q. 10 a. 8 ad 3"><a name="39239"><span class= | |
| 5466 "ref">[39239] IIª-IIae q. 10 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5467 dicendum quod, sicut vovere est voluntatis, reddere autem est | |
| 5468 necessitatis, ita accipere fidem est voluntatis, sed tenere iam | |
| 5469 acceptam est necessitatis. Et ideo haeretici sunt compellendi ut | |
| 5470 fidem teneant. Dicit enim Augustinus, ad Bonifacium comitem, <i>ubi | |
| 5471 est quod isti clamare consueverunt, liberum est credere vel non | |
| 5472 credere, cui vim Christus intulit? Agnoscant in Paulo prius | |
| 5473 cogentem Christum et postea docentem</i>.</p> | |
| 5474 <p title="II-II q. 10 a. 8 ad 4"><a name="39240"><span class= | |
| 5475 "ref">[39240] IIª-IIae q. 10 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5476 dicendum quod, sicut in eadem epistola Augustinus dicit, <i>nullus | |
| 5477 nostrum vult aliquem haereticum perire. Sed aliter non meruit | |
| 5478 habere pacem domus David, nisi Absalom filius eius in bello quod | |
| 5479 contra patrem gerebat fuisset extinctus. Sic Ecclesia Catholica, si | |
| 5480 aliquorum perditione ceteros colligit, dolorem materni sanat cordis | |
| 5481 tantorum liberatione populorum</i>.</p> | |
| 5482 <br /> | |
| 5483 <div class="E">Articulus 9</div> | |
| 5484 <p title="II-II q. 10 a. 9 arg. 1"><a name="39241"><span class= | |
| 5485 "ref">[39241] IIª-IIae q. 10 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum | |
| 5486 sic proceditur. Videtur quod cum infidelibus possit communicari. | |
| 5487 Dicit enim apostolus, I ad Cor. X, <i>si quis vocat vos infidelium | |
| 5488 ad coenam, et vultis ire, omne quod vobis apponitur manducate</i>. | |
| 5489 Et Chrysostomus dicit, <i>ad mensam Paganorum si volueris ire, sine | |
| 5490 ulla prohibitione permittimus</i>. Sed ad coenam alicuius ire est | |
| 5491 ei communicare. Ergo licet infidelibus communicare.</p> | |
| 5492 <p title="II-II q. 10 a. 9 arg. 2"><a name="39242"><span class= | |
| 5493 "ref">[39242] IIª-IIae q. 10 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5494 apostolus dicit, I ad Cor. V, <i>quid mihi est de his qui foris | |
| 5495 sunt iudicare?</i> Foris autem sunt infideles. Cum igitur per | |
| 5496 iudicium Ecclesiae aliquorum communio fidelibus inhibeatur, videtur | |
| 5497 quod non sit inhibendum fidelibus cum infidelibus communicare.</p> | |
| 5498 <p title="II-II q. 10 a. 9 arg. 3"><a name="39243"><span class= | |
| 5499 "ref">[39243] IIª-IIae q. 10 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5500 dominus non potest uti servo nisi ei communicando saltem verbo, | |
| 5501 quia dominus movet servum per imperium. Sed Christiani possunt | |
| 5502 habere servos infideles, vel Iudaeos vel etiam Paganos sive | |
| 5503 Saracenos. Ergo possunt licite cum eis communicare.</p> | |
| 5504 <p title="II-II q. 10 a. 9 s. c."><a name="39244"><span class= | |
| 5505 "ref">[39244] IIª-IIae q. 10 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5506 est quod dicitur Deut. VII, <i>non inibis cum eis foedus, nec | |
| 5507 misereberis eorum, neque sociabis cum eis connubia</i>. Et super | |
| 5508 illud Lev. XV, <i>mulier quae redeunte mense</i> etc., dicit | |
| 5509 Glossa, <i>sic oportet ab idololatria abstinere ut nec idololatras | |
| 5510 nec eorum discipulos contingamus, nec cum eis communionem | |
| 5511 habeamus</i>.</p> | |
| 5512 <p title="II-II q. 10 a. 9 co."><a name="39245"><span class= | |
| 5513 "ref">[39245] IIª-IIae q. 10 a. 9 co.</span></a> Respondeo | |
| 5514 dicendum quod communio alicuius personae interdicitur fidelibus | |
| 5515 dupliciter, uno modo, in poenam illius cui communio fidelium | |
| 5516 subtrahitur; alio modo, ad cautelam eorum quibus interdicitur ne | |
| 5517 alii communicent. Et utraque causa ex verbis apostoli accipi | |
| 5518 potest, I ad Cor. V. Nam postquam sententiam excommunicationis | |
| 5519 protulit, subdit pro ratione, <i>nescitis quia modicum fermentum | |
| 5520 totam massam corrumpit?</i> Et postea rationem subdit ex parte | |
| 5521 poenae per iudicium Ecclesiae illatae, cum dicit, <i>nonne de his | |
| 5522 qui intus sunt vos iudicatis?</i> Primo igitur modo non interdicit | |
| 5523 Ecclesia fidelibus communionem infidelium qui nullo modo fidem | |
| 5524 Christianam receperunt, scilicet Paganorum vel Iudaeorum, quia non | |
| 5525 habet de eis iudicare spirituali iudicio, sed temporali, in casu | |
| 5526 cum, inter Christianos commorantes, aliquam culpam committunt et | |
| 5527 per fideles temporaliter puniuntur. Sed isto modo, scilicet in | |
| 5528 poenam, interdicit Ecclesia fidelibus communionem illorum | |
| 5529 infidelium qui a fide suscepta deviant, vel corrumpendo fidem, | |
| 5530 sicut haeretici, vel etiam totaliter a fide recedendo, sicut | |
| 5531 apostatae. In utrosque enim horum excommunicationis sententiam | |
| 5532 profert Ecclesia. Sed quantum ad secundum modum, videtur esse | |
| 5533 distinguendum secundum diversas conditiones personarum et | |
| 5534 negotiorum et temporum. Si enim aliqui fuerint firmi in fide, ita | |
| 5535 quod ex communione eorum cum infidelibus conversio infidelium magis | |
| 5536 sperari possit quam fidelium a fide aversio; non sunt prohibendi | |
| 5537 infidelibus communicare qui fidem non susceperunt, scilicet Paganis | |
| 5538 vel Iudaeis, et maxime si necessitas urgeat. Si autem sint | |
| 5539 simplices et infirmi in fide, de quorum subversione probabiliter | |
| 5540 timeri possit, prohibendi sunt ab infidelium communione, et | |
| 5541 praecipue ne magnam familiaritatem cum eis habeant, vel absque | |
| 5542 necessitate eis communicent.</p> | |
| 5543 <p title="II-II q. 10 a. 9 ad 1"><a name="39246"><span class= | |
| 5544 "ref">[39246] IIª-IIae q. 10 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5545 ergo dicendum quod dominus illud praecipit de illis gentibus quarum | |
| 5546 terram ingressuri erant Iudaei, qui erant proni ad idololatriam, et | |
| 5547 ideo timendum erat ne per continuam conversationem cum eis | |
| 5548 alienarentur a fide. Et ideo ibidem subditur, <i>quia seducet | |
| 5549 filium tuum ne sequatur me</i>.</p> | |
| 5550 <p title="II-II q. 10 a. 9 ad 2"><a name="39247"><span class= | |
| 5551 "ref">[39247] IIª-IIae q. 10 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5552 dicendum quod Ecclesia in infideles non habet iudicium quoad poenam | |
| 5553 spiritualem eis infligendam. Habet tamen iudicium super aliquos | |
| 5554 infideles quoad temporalem poenam infligendam, ad quod pertinet | |
| 5555 quod Ecclesia aliquando, propter aliquas speciales culpas, | |
| 5556 subtrahit aliquibus infidelibus communionem fidelium.</p> | |
| 5557 <p title="II-II q. 10 a. 9 ad 3"><a name="39248"><span class= | |
| 5558 "ref">[39248] IIª-IIae q. 10 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5559 dicendum quod magis est probabile quod servus, qui regitur imperio | |
| 5560 domini, convertatur ad fidem domini fidelis, quam e converso. Et | |
| 5561 ideo non est prohibitum quin fideles habeant servos infideles. Si | |
| 5562 tamen domino periculum immineret ex communione talis servi, deberet | |
| 5563 eum a se abiicere, secundum illud mandatum domini, Matth. V et | |
| 5564 XVIII, <i>si pes tuus scandalizaverit te, abscinde eum et proiice | |
| 5565 abs te</i>.</p> | |
| 5566 <br /> | |
| 5567 <div class="E">Articulus 10</div> | |
| 5568 <p title="II-II q. 10 a. 10 arg. 1"><a name="39249"><span class= | |
| 5569 "ref">[39249] IIª-IIae q. 10 a. 10 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5570 decimum sic proceditur. Videtur quod infideles possint habere | |
| 5571 praelationem vel dominium supra fideles. Dicit enim apostolus, I ad | |
| 5572 Tim. VI, <i>quicumque sunt sub iugo servi dominos suos omni honore | |
| 5573 dignos arbitrentur</i>, et quod loquatur de infidelibus patet per | |
| 5574 hoc quod subdit, <i>qui autem fideles habent dominos non | |
| 5575 contemnant</i>. Et I Pet. II dicitur, <i>servi, subditi estote in | |
| 5576 omni timore dominis, non tantum bonis et modestis, sed etiam | |
| 5577 dyscolis</i>. Non autem hoc praeciperetur per apostolicam doctrinam | |
| 5578 nisi infideles possent fidelibus praeesse. Ergo videtur quod | |
| 5579 infideles possint praeesse fidelibus.</p> | |
| 5580 <p title="II-II q. 10 a. 10 arg. 2"><a name="39250"><span class= | |
| 5581 "ref">[39250] IIª-IIae q. 10 a. 10 arg. 2</span></a> | |
| 5582 Praeterea, quicumque sunt de familia alicuius principis subsunt ei. | |
| 5583 Sed fideles aliqui erant de familiis infidelium principum, unde | |
| 5584 dicitur ad Philipp. IV, <i>salutant vos omnes sancti, maxime autem | |
| 5585 qui de Caesaris domo sunt</i>, scilicet Neronis, qui infidelis | |
| 5586 erat. Ergo infideles possunt fidelibus praeesse.</p> | |
| 5587 <p title="II-II q. 10 a. 10 arg. 3"><a name="39251"><span class= | |
| 5588 "ref">[39251] IIª-IIae q. 10 a. 10 arg. 3</span></a> | |
| 5589 Praeterea, sicut philosophus dicit, in I Polit., servus est | |
| 5590 instrumentum domini in his quae ad humanam vitam pertinent, sicut | |
| 5591 et minister artificis est instrumentum artificis in his quae | |
| 5592 pertinent ad operationem artis. Sed in talibus potest fidelis | |
| 5593 infideli subiici, possunt enim fideles infidelium coloni esse. Ergo | |
| 5594 infideles possunt fidelibus praefici etiam quantum ad dominium.</p> | |
| 5595 <p title="II-II q. 10 a. 10 s. c."><a name="39252"><span class= | |
| 5596 "ref">[39252] IIª-IIae q. 10 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5597 est quod ad eum qui praeest pertinet habere iudicium super eos | |
| 5598 quibus praeest. Sed infideles non possunt iudicare de fidelibus, | |
| 5599 dicit enim apostolus, I ad Cor. VI, <i>audet aliquis vestrum, | |
| 5600 habens negotium adversus alterum, iudicari apud iniquos, idest | |
| 5601 infideles, et non apud sanctos?</i> Ergo videtur quod infideles | |
| 5602 fidelibus praeesse non possint.</p> | |
| 5603 <p title="II-II q. 10 a. 10 co."><a name="39253"><span class= | |
| 5604 "ref">[39253] IIª-IIae q. 10 a. 10 co.</span></a> Respondeo | |
| 5605 dicendum quod circa hoc dupliciter loqui possumus. Uno modo, de | |
| 5606 dominio vel praelatione infidelium super fideles de novo | |
| 5607 instituenda. Et hoc nullo modo permitti debet. Cedit enim hoc in | |
| 5608 scandalum et in periculum fidei, de facili enim illi qui | |
| 5609 subiiciuntur aliorum iurisdictioni immutari possunt ab eis quibus | |
| 5610 subsunt ut sequantur eorum imperium, nisi illi qui subsunt fuerint | |
| 5611 magnae virtutis. Et similiter infideles contemnunt fidem si | |
| 5612 fidelium defectus cognoscant. Et ideo apostolus prohibuit quod | |
| 5613 fideles non contendant iudicio coram iudice infideli. Et ideo nullo | |
| 5614 modo permittit Ecclesia quod infideles acquirant dominium super | |
| 5615 fideles, vel qualitercumque eis praeficiantur in aliquo officio. | |
| 5616 Alio modo possumus loqui de dominio vel praelatione iam | |
| 5617 praeexistenti. Ubi considerandum est quod dominium et praelatio | |
| 5618 introducta sunt ex iure humano, distinctio autem fidelium et | |
| 5619 infidelium est ex iure divino. Ius autem divinum, quod est ex | |
| 5620 gratia, non tollit ius humanum, quod est ex naturali ratione. Et | |
| 5621 ideo distinctio fidelium et infidelium, secundum se considerata, | |
| 5622 non tollit dominium et praelationem infidelium supra fideles. | |
| 5623 Potest tamen iuste per sententiam vel ordinationem Ecclesiae, | |
| 5624 auctoritatem Dei habentis, tale ius dominii vel praelationis tolli, | |
| 5625 quia infideles merito suae infidelitatis merentur potestatem | |
| 5626 amittere super fideles, qui transferuntur in filios Dei sed hoc | |
| 5627 quidem Ecclesia quandoque facit, quandoque autem non facit. In | |
| 5628 illis enim infidelibus qui etiam temporali subiectione subiiciuntur | |
| 5629 Ecclesiae et membris eius, hoc ius Ecclesiae statuit, ut servus | |
| 5630 Iudaeorum, statim factus Christianus, a servitute liberetur, nullo | |
| 5631 pretio dato, si fuerit vernaculus, idest in servitute natus; et | |
| 5632 similiter si, infidelis existens, fuerit emptus ad servitium. Si | |
| 5633 autem fuerit emptus ad mercationem, tenetur eum infra tres menses | |
| 5634 exponere ad vendendum. Nec in hoc iniuriam facit Ecclesia, quia, | |
| 5635 cum ipsi Iudaei sint servi Ecclesiae, potest disponere de rebus | |
| 5636 eorum; sicut etiam principes saeculares multas leges ediderunt erga | |
| 5637 suos subditos in favorem libertatis. In illis vero infidelibus qui | |
| 5638 temporaliter Ecclesiae vel eius membris non subiacent, praedictum | |
| 5639 ius Ecclesia non statuit, licet posset instituere de iure. Et hoc | |
| 5640 facit ad scandalum vitandum. Sicut etiam dominus, Matth. XVII, | |
| 5641 ostendit quod poterat se a tributo excusare quia liberi sunt filii, | |
| 5642 sed tamen mandavit tributum solvi ad scandalum vitandum. Ita etiam | |
| 5643 et Paulus, cum dixisset quod servi dominos suos honorarent, | |
| 5644 subiungit, <i>ne nomen domini et doctrina blasphemetur</i>.</p> | |
| 5645 <p title="II-II q. 10 a. 10 ad 1"><a name="39254"><span class= | |
| 5646 "ref">[39254] IIª-IIae q. 10 a. 10 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 5647 responsio ad primum.</p> | |
| 5648 <p title="II-II q. 10 a. 10 ad 2"><a name="39255"><span class= | |
| 5649 "ref">[39255] IIª-IIae q. 10 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5650 dicendum quod illa praelatio Caesaris praeexistebat distinctioni | |
| 5651 fidelium ab infidelibus, unde non solvebatur per conversionem | |
| 5652 aliquorum ad fidem. Et utile erat quod aliqui fideles locum in | |
| 5653 familia imperatoris haberent, ad defendendum alios fideles, sicut | |
| 5654 beatus Sebastianus Christianorum animos, quos in tormentis videbat | |
| 5655 deficere, confortabat, et adhuc latebat sub militari chlamyde in | |
| 5656 domo Diocletiani.</p> | |
| 5657 <p title="II-II q. 10 a. 10 ad 3"><a name="39256"><span class= | |
| 5658 "ref">[39256] IIª-IIae q. 10 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5659 dicendum quod servi subiiciuntur dominis suis ad totam vitam, et | |
| 5660 subditi praefectis ad omnia negotia, sed ministri artificum | |
| 5661 subduntur eis ad aliqua specialia opera. Unde periculosius est quod | |
| 5662 infideles accipiant dominium vel praelationem super fideles quam | |
| 5663 quod accipiant ab eis ministerium in aliquo artificio. Et ideo | |
| 5664 permittit Ecclesia quod Christiani possint colere terras Iudaeorum, | |
| 5665 quia per hoc non habent necesse conversari cum eis. Salomon etiam | |
| 5666 expetiit a rege Tyri magistros operum ad ligna caedenda, ut habetur | |
| 5667 III Reg. V. Et tamen si ex tali communicatione vel convictu | |
| 5668 subversio fidelium timeretur, esset penitus interdicendum.</p> | |
| 5669 <br /> | |
| 5670 <div class="E">Articulus 11</div> | |
| 5671 <p title="II-II q. 10 a. 11 arg. 1"><a name="39257"><span class= | |
| 5672 "ref">[39257] IIª-IIae q. 10 a. 11 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5673 undecimum sic proceditur. Videtur quod ritus infidelium non sint | |
| 5674 tolerandi. Manifestum est enim quod infideles in suis ritibus | |
| 5675 peccant eos servando. Sed peccato consentire videtur qui non | |
| 5676 prohibet cum prohibere possit, ut habetur in Glossa Rom. I, super | |
| 5677 illud, <i>non solum qui faciunt, sed etiam qui consentiunt | |
| 5678 facientibus</i>. Ergo peccant qui eorum ritus tolerant.</p> | |
| 5679 <p title="II-II q. 10 a. 11 arg. 2"><a name="39258"><span class= | |
| 5680 "ref">[39258] IIª-IIae q. 10 a. 11 arg. 2</span></a> | |
| 5681 Praeterea, ritus Iudaeorum idololatriae comparantur, quia super | |
| 5682 illud Gal. V, <i>nolite iterum iugo servitutis contineri</i>, dicit | |
| 5683 Glossa, <i>non est levior haec legis servitus quam | |
| 5684 idololatriae</i>. Sed non sustineretur quod idololatriae ritum | |
| 5685 aliqui exercerent, quinimmo Christiani principes templa idolorum | |
| 5686 primo claudi, et postea dirui fecerunt, ut Augustinus narrat, XVIII | |
| 5687 de Civ. Dei. Ergo etiam ritus Iudaeorum tolerari non debent.</p> | |
| 5688 <p title="II-II q. 10 a. 11 arg. 3"><a name="39259"><span class= | |
| 5689 "ref">[39259] IIª-IIae q. 10 a. 11 arg. 3</span></a> | |
| 5690 Praeterea, peccatum infidelitatis est gravissimum, ut supra dictum | |
| 5691 est. Sed alia peccata non tolerantur, sed lege puniuntur, sicut | |
| 5692 adulterium, furtum et alia huiusmodi. Ergo etiam ritus infidelium | |
| 5693 tolerandi non sunt.</p> | |
| 5694 <p title="II-II q. 10 a. 11 s. c."><a name="39260"><span class= | |
| 5695 "ref">[39260] IIª-IIae q. 10 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5696 est quod in decretis, dist. XLV, Can. qui sincera, dicit Gregorius | |
| 5697 de Iudaeis, <i>omnes festivitates suas, sicut hactenus ipsi et | |
| 5698 patres eorum per longa colentes tempora tenuerunt, liberam habeant | |
| 5699 observandi celebrandique licentiam</i>.</p> | |
| 5700 <p title="II-II q. 10 a. 11 co."><a name="39261"><span class= | |
| 5701 "ref">[39261] IIª-IIae q. 10 a. 11 co.</span></a> Respondeo | |
| 5702 dicendum quod humanum regimen derivatur a divino regimine, et ipsum | |
| 5703 debet imitari. Deus autem, quamvis sit omnipotens et summe bonus, | |
| 5704 permittit tamen aliqua mala fieri in universo, quae prohibere | |
| 5705 posset, ne, eis sublatis, maiora bona tollerentur, vel etiam peiora | |
| 5706 mala sequerentur. Sic igitur et in regimine humano illi qui | |
| 5707 praesunt recte aliqua mala tolerant, ne aliqua bona impediantur, | |
| 5708 vel etiam ne aliqua mala peiora incurrantur, sicut Augustinus | |
| 5709 dicit, in II de ordine, <i>aufer meretrices de rebus humanis, | |
| 5710 turbaveris omnia libidinibus</i>. Sic igitur, quamvis infideles in | |
| 5711 suis ritibus peccent, tolerari possunt vel propter aliquod bonum | |
| 5712 quod ex eis provenit, vel propter aliquod malum quod vitatur. Ex | |
| 5713 hoc autem quod Iudaei ritus suos observant, in quibus olim | |
| 5714 praefigurabatur veritas fidei quam tenemus, hoc bonum provenit quod | |
| 5715 testimonium fidei nostrae habemus ab hostibus, et quasi in figura | |
| 5716 nobis repraesentatur quod credimus. Et ideo in suis ritibus | |
| 5717 tolerantur. Aliorum vero infidelium ritus, qui nihil veritatis aut | |
| 5718 utilitatis afferunt, non sunt aliqualiter tolerandi, nisi forte ad | |
| 5719 aliquod malum vitandum, scilicet ad vitandum scandalum vel | |
| 5720 dissidium quod ex hoc posset provenire, vel impedimentum salutis | |
| 5721 eorum, qui paulatim, sic tolerati, convertuntur ad fidem. Propter | |
| 5722 hoc enim etiam haereticorum et Paganorum ritus aliquando Ecclesia | |
| 5723 toleravit, quando erat magna infidelium multitudo.</p> | |
| 5724 <p title="II-II q. 10 a. 11 ad arg."><a name="39262"><span class= | |
| 5725 "ref">[39262] IIª-IIae q. 10 a. 11 ad arg.</span></a> Et per | |
| 5726 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 5727 <br /> | |
| 5728 <div class="E">Articulus 12</div> | |
| 5729 <p title="II-II q. 10 a. 12 arg. 1"><a name="39263"><span class= | |
| 5730 "ref">[39263] IIª-IIae q. 10 a. 12 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5731 duodecimum sic proceditur. Videtur quod pueri Iudaeorum et aliorum | |
| 5732 infidelium sint baptizandi parentibus invitis. Maius enim est | |
| 5733 vinculum matrimoniale quam ius patriae potestatis, quia ius patriae | |
| 5734 potestatis potest per hominem solvi, cum filiusfamilias | |
| 5735 emancipatur; vinculum autem matrimoniale non potest solvi per | |
| 5736 hominem, secundum illud Matth. XIX, <i>quod Deus coniunxit homo non | |
| 5737 separet</i>. Sed propter infidelitatem solvitur vinculum | |
| 5738 matrimoniale, dicit enim apostolus, I ad Cor. VII, <i>quod si | |
| 5739 infidelis discedit, discedat, non enim servituti subiectus est | |
| 5740 frater aut soror in huiusmodi</i>; et canon dicit quod si coniux | |
| 5741 infidelis non vult sine contumelia sui creatoris cum altero stare, | |
| 5742 quod alter coniugum non debet ei cohabitare. Ergo multo magis | |
| 5743 propter infidelitatem tollitur ius patriae potestatis in suos | |
| 5744 filios. Possunt ergo eorum filii baptizari eis invitis.</p> | |
| 5745 <p title="II-II q. 10 a. 12 arg. 2"><a name="39264"><span class= | |
| 5746 "ref">[39264] IIª-IIae q. 10 a. 12 arg. 2</span></a> | |
| 5747 Praeterea, magis debet homini subveniri circa periculum mortis | |
| 5748 aeternae quam circa periculum mortis temporalis. Sed si aliquis | |
| 5749 videret hominem in periculo mortis temporalis et ei non ferret | |
| 5750 auxilium, peccaret. Cum ergo filii Iudaeorum et aliorum infidelium | |
| 5751 sint in periculo mortis aeternae si parentibus relinquuntur, qui | |
| 5752 eos in sua infidelitate informant, videtur quod sint eis auferendi | |
| 5753 et baptizandi et in fidelitate instruendi.</p> | |
| 5754 <p title="II-II q. 10 a. 12 arg. 3"><a name="39265"><span class= | |
| 5755 "ref">[39265] IIª-IIae q. 10 a. 12 arg. 3</span></a> | |
| 5756 Praeterea, filii servorum sunt servi et in potestate dominorum. Sed | |
| 5757 Iudaei sunt servi regum et principum. Ergo et filii eorum. Reges | |
| 5758 igitur et principes habent potestatem de filiis Iudaeorum facere | |
| 5759 quod voluerint. Nulla ergo erit iniuria si eos baptizent invitis | |
| 5760 parentibus.</p> | |
| 5761 <p title="II-II q. 10 a. 12 arg. 4"><a name="39266"><span class= | |
| 5762 "ref">[39266] IIª-IIae q. 10 a. 12 arg. 4</span></a> | |
| 5763 Praeterea, quilibet homo magis est Dei, a quo habet animam, quam | |
| 5764 patris carnalis, a quo habet corpus. Non ergo est iniustum si pueri | |
| 5765 Iudaeorum carnalibus parentibus auferantur et Deo per Baptismum | |
| 5766 consecrentur.</p> | |
| 5767 <p title="II-II q. 10 a. 12 arg. 5"><a name="39267"><span class= | |
| 5768 "ref">[39267] IIª-IIae q. 10 a. 12 arg. 5</span></a> | |
| 5769 Praeterea, Baptismus efficacior est ad salutem quam praedicatio, | |
| 5770 quia per Baptismum statim tollitur peccati macula, reatus poenae, | |
| 5771 et aperitur ianua caeli. Sed si periculum sequitur ex defectu | |
| 5772 praedicationis, imputatur ei qui non praedicavit, ut habetur Ezech. | |
| 5773 III, et XXXIII de eo qui <i>videt gladium venientem et non | |
| 5774 insonuerit tuba</i>. Ergo multo magis, si pueri Iudaeorum damnentur | |
| 5775 propter defectum Baptismi, imputatur ad peccatum eis qui potuerunt | |
| 5776 baptizare et non baptizaverunt.</p> | |
| 5777 <p title="II-II q. 10 a. 12 s. c."><a name="39268"><span class= | |
| 5778 "ref">[39268] IIª-IIae q. 10 a. 12 s. c.</span></a> Sed | |
| 5779 contra, nemini facienda est iniuria. Fieret autem Iudaeis iniuria | |
| 5780 si eorum filii baptizarentur eis invitis, quia amitterent ius | |
| 5781 patriae potestatis in filios iam fideles. Ergo eis invitis non sunt | |
| 5782 baptizandi.</p> | |
| 5783 <p title="II-II q. 10 a. 12 co."><a name="39269"><span class= | |
| 5784 "ref">[39269] IIª-IIae q. 10 a. 12 co.</span></a> Respondeo | |
| 5785 dicendum quod maximam habet auctoritatem Ecclesiae consuetudo, quae | |
| 5786 semper est in omnibus aemulanda. Quia et ipsa doctrina Catholicorum | |
| 5787 doctorum ab Ecclesia auctoritatem habet, unde magis standum est | |
| 5788 auctoritati Ecclesiae quam auctoritati vel Augustini vel Hieronymi | |
| 5789 vel cuiuscumque doctoris. Hoc autem Ecclesiae usus nunquam habuit | |
| 5790 quod Iudaeorum filii invitis parentibus baptizarentur, quamvis | |
| 5791 fuerint retroactis temporibus multi Catholici principes | |
| 5792 potentissimi, ut Constantinus, Theodosius, quibus familiares | |
| 5793 fuerunt sanctissimi episcopi, ut Sylvester Constantino et Ambrosius | |
| 5794 Theodosio, qui nullo modo hoc praetermisissent ab eis impetrare, si | |
| 5795 hoc esset consonum rationi. Et ideo periculosum videtur hanc | |
| 5796 assertionem de novo inducere, ut praeter consuetudinem in Ecclesia | |
| 5797 hactenus observatam, Iudaeorum filii invitis parentibus | |
| 5798 baptizarentur. Et huius ratio est duplex. Una quidem propter | |
| 5799 periculum fidei. Si enim pueri nondum usum rationis habentes | |
| 5800 Baptismum susciperent, postmodum, cum ad perfectam aetatem | |
| 5801 pervenirent, de facili possent a parentibus induci ut relinquerent | |
| 5802 quod ignorantes susceperunt. Quod vergeret in fidei detrimentum. | |
| 5803 Alia vero ratio est quia repugnat iustitiae naturali. Filius enim | |
| 5804 naturaliter est aliquid patris. Et primo quidem a parentibus non | |
| 5805 distinguitur secundum corpus, quandiu in matris utero continetur. | |
| 5806 Postmodum vero, postquam ab utero egreditur, antequam usum liberi | |
| 5807 arbitrii habeat, continetur sub parentum cura sicut sub quodam | |
| 5808 spirituali utero. Quandiu enim usum rationis non habet puer, non | |
| 5809 differt ab animali irrationali. Unde sicut bos vel equus est | |
| 5810 alicuius ut utatur eo cum voluerit, secundum ius civile, sicut | |
| 5811 proprio instrumento; ita de iure naturali est quod filius, antequam | |
| 5812 habeat usum rationis, sit sub cura patris. Unde contra iustitiam | |
| 5813 naturalem esset si puer, antequam habeat usum rationis, a cura | |
| 5814 parentum subtrahatur, vel de eo aliquid ordinetur invitis | |
| 5815 parentibus. Postquam autem incipit habere usum liberi arbitrii, iam | |
| 5816 incipit esse suus, et potest, quantum ad ea quae sunt iuris divini | |
| 5817 vel naturalis, sibi ipsi providere. Et tunc est inducendus ad fidem | |
| 5818 non coactione, sed persuasione; et potest etiam invitis parentibus | |
| 5819 consentire fidei et baptizari, non autem antequam habeat usum | |
| 5820 rationis. Unde de pueris antiquorum patrum dicitur quod salvati | |
| 5821 sunt in fide parentum, per quod datur intelligi quod ad parentes | |
| 5822 pertinet providere filiis de sua salute, praecipue antequam habeant | |
| 5823 usum rationis.</p> | |
| 5824 <p title="II-II q. 10 a. 12 ad 1"><a name="39270"><span class= | |
| 5825 "ref">[39270] IIª-IIae q. 10 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5826 ergo dicendum quod in vinculo matrimoniali uterque coniugum habet | |
| 5827 usum liberi arbitrii, et uterque potest invito altero fidei | |
| 5828 assentire. Sed hoc non habet locum in puero antequam habeat usum | |
| 5829 rationis. Sed postquam habet usum rationis, tunc tenet similitudo, | |
| 5830 si converti voluerit.</p> | |
| 5831 <p title="II-II q. 10 a. 12 ad 2"><a name="39271"><span class= | |
| 5832 "ref">[39271] IIª-IIae q. 10 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5833 dicendum quod a morte naturali non est aliquis eripiendus contra | |
| 5834 ordinem iuris civilis, puta, si aliquis a suo iudice condemnetur ad | |
| 5835 mortem temporalem, nullus debet eum violenter eripere. Unde nec | |
| 5836 aliquis debet irrumpere ordinem iuris naturalis, quo filius est sub | |
| 5837 cura patris, ut eum liberet a periculo mortis aeternae.</p> | |
| 5838 <p title="II-II q. 10 a. 12 ad 3"><a name="39272"><span class= | |
| 5839 "ref">[39272] IIª-IIae q. 10 a. 12 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5840 dicendum quod Iudaei sunt servi principum servitute civili, quae | |
| 5841 non excludit ordinem iuris naturalis vel divini.</p> | |
| 5842 <p title="II-II q. 10 a. 12 ad 4"><a name="39273"><span class= | |
| 5843 "ref">[39273] IIª-IIae q. 10 a. 12 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5844 dicendum quod homo ordinatur ad Deum per rationem, per quam eum | |
| 5845 cognoscere potest. Unde puer, antequam usum rationis habeat, | |
| 5846 naturali ordine ordinatur in Deum per rationem parentum, quorum | |
| 5847 curae naturaliter subiacet; et secundum eorum dispositionem sunt | |
| 5848 circa ipsum divina agenda.</p> | |
| 5849 <p title="II-II q. 10 a. 12 ad 5"><a name="39274"><span class= | |
| 5850 "ref">[39274] IIª-IIae q. 10 a. 12 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 5851 dicendum quod periculum quod sequitur de praedicatione omissa non | |
| 5852 imminet nisi eis quibus commissum est officium praedicandi, unde in | |
| 5853 Ezechiel praemittitur, <i>speculatorem dedi te filiis Israel</i>. | |
| 5854 Providere autem pueris infidelium de sacramentis salutis pertinet | |
| 5855 ad parentes eorum. Unde eis imminet periculum si, propter | |
| 5856 subtractionem sacramentorum, eorum parvuli detrimentum salutis | |
| 5857 patiantur.</p> | |
| 5858 <br /> | |
| 5859 <div class="D">Quaestio 11</div> | |
| 5860 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5861 <p title="II-II q. 11 pr."><a name="39275"><span class= | |
| 5862 "ref">[39275] IIª-IIae q. 11 pr.</span></a> Deinde | |
| 5863 considerandum est de haeresi. Circa quam quaeruntur quatuor. Primo, | |
| 5864 utrum haeresis sit infidelitatis species. Secundo, de materia eius | |
| 5865 circa quam est. Tertio, utrum haeretici sint tolerandi. Quarto, | |
| 5866 utrum revertentes sint recipiendi.</p> | |
| 5867 <br /> | |
| 5868 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5869 <p title="II-II q. 11 a. 1 arg. 1"><a name="39276"><span class= | |
| 5870 "ref">[39276] IIª-IIae q. 11 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5871 sic proceditur. Videtur quod haeresis non sit infidelitatis | |
| 5872 species. Infidelitas enim in intellectu est, ut supra dictum est. | |
| 5873 Sed haeresis non videtur ad intellectum pertinere, sed magis ad vim | |
| 5874 appetitivam. Dicit enim Hieronymus, et habetur in decretis, XXIV, | |
| 5875 qu. III, <i>haeresis Graece ab electione dicitur, quod scilicet eam | |
| 5876 sibi unusquisque eligat disciplinam quam putat esse meliorem</i>, | |
| 5877 electio autem est actus appetitivae virtutis, ut supra dictum est. | |
| 5878 Ergo haeresis non est infidelitatis species.</p> | |
| 5879 <p title="II-II q. 11 a. 1 arg. 2"><a name="39277"><span class= | |
| 5880 "ref">[39277] IIª-IIae q. 11 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5881 vitium praecipue accipit speciem a fine, unde philosophus dicit, in | |
| 5882 V Ethic., quod <i>ille qui moechatur ut furetur, magis est fur quam | |
| 5883 moechus</i>. Sed finis haeresis est commodum temporale, et maxime | |
| 5884 principatus et gloria, quod pertinet ad vitium superbiae vel | |
| 5885 cupiditatis, dicit enim Augustinus, in libro de Util. Cred., quod | |
| 5886 <i>haereticus est qui alicuius temporalis commodi, et maxime | |
| 5887 gloriae principatusque sui gratia, falsas ac novas opiniones vel | |
| 5888 gignit vel sequitur</i>. Ergo haeresis non est species | |
| 5889 infidelitatis, sed magis superbiae.</p> | |
| 5890 <p title="II-II q. 11 a. 1 arg. 3"><a name="39278"><span class= | |
| 5891 "ref">[39278] IIª-IIae q. 11 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5892 infidelitas, cum sit in intellectu, non videtur ad carnem | |
| 5893 pertinere. Sed haeresis pertinet ad opera carnis, dicit enim | |
| 5894 apostolus, ad Gal. V, <i>manifesta sunt opera carnis, quae sunt | |
| 5895 fornicatio, immunditia</i>; et inter cetera postmodum subdit, | |
| 5896 dissensiones, sectae, quae sunt idem quod haereses. Ergo haeresis | |
| 5897 non est infidelitatis species.</p> | |
| 5898 <p title="II-II q. 11 a. 1 s. c."><a name="39279"><span class= | |
| 5899 "ref">[39279] IIª-IIae q. 11 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5900 est quod falsitas veritati opponitur. Sed <i>haereticus est qui | |
| 5901 falsas vel novas opiniones vel gignit vel sequitur</i>. Ergo | |
| 5902 opponitur veritati, cui fides innititur. Ergo sub infidelitate | |
| 5903 continetur.</p> | |
| 5904 <p title="II-II q. 11 a. 1 co."><a name="39280"><span class= | |
| 5905 "ref">[39280] IIª-IIae q. 11 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5906 dicendum quod nomen haeresis, sicut dictum est, electionem | |
| 5907 importat. Electio autem, ut supra dictum est, est eorum quae sunt | |
| 5908 ad finem, praesupposito fine. In credendis autem voluntas assentit | |
| 5909 alicui vero tanquam proprio bono, ut ex supradictis patet. Unde | |
| 5910 quod est principale verum habet rationem finis ultimi, quae autem | |
| 5911 secundaria sunt habent rationem eorum quae sunt ad finem. Quia vero | |
| 5912 quicumque credit alicuius dicto assentit, principale videtur esse, | |
| 5913 et quasi finis, in unaquaque credulitate ille cuius dicto | |
| 5914 assentitur, quasi autem secundaria sunt ea quae quis tenendo vult | |
| 5915 alicui assentire. Sic igitur qui recte fidem Christianam habet sua | |
| 5916 voluntate assentit Christo in his quae vere ad eius doctrinam | |
| 5917 pertinent. A rectitudine igitur fidei Christianae dupliciter | |
| 5918 aliquis potest deviare. Uno modo, quia ipsi Christo non vult | |
| 5919 assentire, et hic habet quasi malam voluntatem circa ipsum finem. | |
| 5920 Et hoc pertinet ad speciem infidelitatis Paganorum et Iudaeorum. | |
| 5921 Alio modo, per hoc quod intendit quidem Christo assentire, sed | |
| 5922 deficit in eligendo ea quibus Christo assentiat, quia non eligit ea | |
| 5923 quae sunt vere a Christo tradita, sed ea quae sibi propria mens | |
| 5924 suggerit. Et ideo haeresis est infidelitatis species pertinens ad | |
| 5925 eos qui fidem Christi profitentur, sed eius dogmata corrumpunt.</p> | |
| 5926 <p title="II-II q. 11 a. 1 ad 1"><a name="39281"><span class= | |
| 5927 "ref">[39281] IIª-IIae q. 11 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5928 ergo dicendum quod hoc modo electio pertinet ad infidelitatem sicut | |
| 5929 et voluntas ad fidem, ut supra dictum est.</p> | |
| 5930 <p title="II-II q. 11 a. 1 ad 2"><a name="39282"><span class= | |
| 5931 "ref">[39282] IIª-IIae q. 11 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5932 dicendum quod vitia habent speciem ex fine proximo, sed ex fine | |
| 5933 remoto habent genus et causam. Sicut cum aliquis moechatur ut | |
| 5934 furetur, est ibi quidem species moechiae ex proprio fine et | |
| 5935 obiecto, sed ex fine ultimo ostenditur quod moechia ex furto | |
| 5936 oritur, et sub eo continetur sicut effectus sub causa vel sicut | |
| 5937 species sub genere, ut patet ex his quae supra de actibus dicta | |
| 5938 sunt in communi. Unde et similiter in proposito finis proximus | |
| 5939 haeresis est adhaerere falsae sententiae propriae, et ex hoc | |
| 5940 speciem habet. Sed ex fine remoto ostenditur causa eius, scilicet | |
| 5941 quod oritur ex superbia vel cupiditate.</p> | |
| 5942 <p title="II-II q. 11 a. 1 ad 3"><a name="39283"><span class= | |
| 5943 "ref">[39283] IIª-IIae q. 11 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5944 dicendum quod, sicut haeresis dicitur ab eligendo, ita secta a | |
| 5945 sectando, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., et ideo haeresis | |
| 5946 et secta idem sunt. Et utrumque pertinet ad opera carnis, non | |
| 5947 quidem quantum ad ipsum actum infidelitatis respectu proximi | |
| 5948 obiecti, sed ratione causae, quae est vel appetitus finis indebiti, | |
| 5949 secundum quod oritur ex superbia vel cupiditate, ut dictum est; vel | |
| 5950 etiam aliqua phantastica illusio, quae est errandi principium, ut | |
| 5951 etiam philosophus dicit, in IV Metaphys. Phantasia autem quodammodo | |
| 5952 ad carnem pertinet, inquantum actus eius est cum organo | |
| 5953 corporali.</p> | |
| 5954 <br /> | |
| 5955 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5956 <p title="II-II q. 11 a. 2 arg. 1"><a name="39284"><span class= | |
| 5957 "ref">[39284] IIª-IIae q. 11 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 5958 secundum sic proceditur. Videtur quod haeresis non sit proprie | |
| 5959 circa ea quae sunt fidei. Sicut enim sunt haereses et sectae in | |
| 5960 Christianis, ita etiam fuerunt in Iudaeis et Pharisaeis, sicut | |
| 5961 Isidorus dicit, in libro Etymol. Sed eorum dissensiones non erant | |
| 5962 circa ea quae sunt fidei. Ergo haeresis non est circa ea quae sunt | |
| 5963 fidei sicut circa propriam materiam.</p> | |
| 5964 <p title="II-II q. 11 a. 2 arg. 2"><a name="39285"><span class= | |
| 5965 "ref">[39285] IIª-IIae q. 11 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5966 materia fidei sunt res quae creduntur. Sed haeresis non solum est | |
| 5967 circa res, sed etiam circa verba, et circa expositiones sacrae | |
| 5968 Scripturae. Dicit enim Hieronymus quod <i>quicumque aliter | |
| 5969 Scripturam intelligit quam sensus spiritus sancti efflagitat, a quo | |
| 5970 scripta est, licet ab Ecclesia non recesserit, tamen haereticus | |
| 5971 appellari potest</i>, et alibi dicit quod ex verbis inordinate | |
| 5972 prolatis fit haeresis. Ergo haeresis non est proprie circa materiam | |
| 5973 fidei.</p> | |
| 5974 <p title="II-II q. 11 a. 2 arg. 3"><a name="39286"><span class= | |
| 5975 "ref">[39286] IIª-IIae q. 11 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5976 etiam circa ea quae ad fidem pertinent inveniuntur quandoque sacri | |
| 5977 doctores dissentire, sicut Hieronymus et Augustinus circa | |
| 5978 cessationem legalium. Et tamen hoc est absque vitio haeresis. Ergo | |
| 5979 haeresis non est proprie circa materiam fidei.</p> | |
| 5980 <p title="II-II q. 11 a. 2 s. c."><a name="39287"><span class= | |
| 5981 "ref">[39287] IIª-IIae q. 11 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5982 est quod Augustinus dicit, contra Manichaeos, <i>qui in Ecclesia | |
| 5983 Christi morbidum aliquid pravumque quid sapiunt, si correcti ut | |
| 5984 sanum rectumque sapiant, resistant contumaciter, suaque pestifera | |
| 5985 et mortifera dogmata emendare nolunt, sed defendere persistunt, | |
| 5986 haeretici sunt</i>. Sed pestifera et mortifera dogmata non sunt | |
| 5987 nisi illa quae opponuntur dogmatibus fidei, per quam iustus vivit, | |
| 5988 ut dicitur Rom. I. Ergo haeresis est circa ea quae sunt fidei sicut | |
| 5989 circa propriam materiam.</p> | |
| 5990 <p title="II-II q. 11 a. 2 co."><a name="39288"><span class= | |
| 5991 "ref">[39288] IIª-IIae q. 11 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5992 dicendum quod de haeresi nunc loquimur secundum quod importat | |
| 5993 corruptionem fidei Christianae. Non autem ad corruptionem fidei | |
| 5994 Christianae pertinet si aliquis habeat falsam opinionem in his quae | |
| 5995 non sunt fidei, puta in geometricalibus vel in aliis huiusmodi, | |
| 5996 quae omnino ad fidem pertinere non possunt, sed solum quando | |
| 5997 aliquis habet falsam opinionem circa ea quae ad fidem pertinent. Ad | |
| 5998 quam aliquid pertinet dupliciter, sicut supra dictum est, uno modo, | |
| 5999 directe et principaliter, sicut articuli fidei; alio modo, | |
| 6000 indirecte et secundario, sicut ea ex quibus sequitur corruptio | |
| 6001 alicuius articuli. Et circa utraque potest esse haeresis, eo modo | |
| 6002 quo et fides.</p> | |
| 6003 <p title="II-II q. 11 a. 2 ad 1"><a name="39289"><span class= | |
| 6004 "ref">[39289] IIª-IIae q. 11 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6005 ergo dicendum quod sicut haereses Iudaeorum et Pharisaeorum erant | |
| 6006 circa opiniones aliquas ad Iudaismum vel Pharisaeam pertinentes, | |
| 6007 ita etiam Christianorum haereses sunt circa ea quae pertinent ad | |
| 6008 fidem Christi.</p> | |
| 6009 <p title="II-II q. 11 a. 2 ad 2"><a name="39290"><span class= | |
| 6010 "ref">[39290] IIª-IIae q. 11 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6011 dicendum quod ille dicitur aliter exponere sacram Scripturam quam | |
| 6012 spiritus sanctus efflagitat qui ad hoc expositionem sacrae | |
| 6013 Scripturae intorquet quod contrariatur ei quod est per spiritum | |
| 6014 sanctum revelatum. Unde dicitur Ezech. XIII de falsis prophetis | |
| 6015 quod perseveraverunt confirmare sermonem, scilicet per falsas | |
| 6016 expositiones Scripturae. Similiter etiam per verba quae quis | |
| 6017 loquitur suam fidem profitetur, est enim confessio actus fidei, ut | |
| 6018 supra dictum est. Et ideo si sit inordinata locutio circa ea quae | |
| 6019 sunt fidei, sequi potest ex hoc corruptio fidei. Unde Leo Papa in | |
| 6020 quadam epistola ad Proterium episcopum Alexandrinum, dicit, <i>quia | |
| 6021 inimici Christi crucis omnibus et verbis nostris insidiantur et | |
| 6022 syllabis, nullam illis vel tenuem occasionem demus qua nos | |
| 6023 Nestoriano sensui congruere mentiantur</i>.</p> | |
| 6024 <p title="II-II q. 11 a. 2 ad 3"><a name="39291"><span class= | |
| 6025 "ref">[39291] IIª-IIae q. 11 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6026 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, et habetur in decretis, | |
| 6027 XXIV, qu. III, <i>si qui sententiam suam, quamvis falsam atque | |
| 6028 perversam, nulla pertinaci animositate defendunt, quaerunt autem | |
| 6029 cauta sollicitudine veritatem, corrigi parati cum invenerint, | |
| 6030 nequaquam sunt inter haereticos deputandi</i>, quia scilicet non | |
| 6031 habent electionem contradicentem Ecclesiae doctrinae. Sic ergo | |
| 6032 aliqui doctores dissensisse videntur vel circa ea quorum nihil | |
| 6033 interest ad fidem utrum sic vel aliter teneatur; vel etiam in | |
| 6034 quibusdam ad fidem pertinentibus quae nondum erant per Ecclesiam | |
| 6035 determinata. Postquam autem essent auctoritate universalis | |
| 6036 Ecclesiae determinata, si quis tali ordinationi pertinaciter | |
| 6037 repugnaret, haereticus censeretur. Quae quidem auctoritas | |
| 6038 principaliter residet in summo pontifice. Dicitur enim XXIV, qu. I, | |
| 6039 <i>quoties fidei ratio ventilatur, arbitror omnes fratres nostros | |
| 6040 et coepiscopos non nisi ad Petrum, idest sui nominis auctoritatem, | |
| 6041 referre debere</i>. Contra cuius auctoritatem nec Hieronymus nec | |
| 6042 Augustinus nec aliquis sacrorum doctorum suam sententiam defendit. | |
| 6043 Unde dicit Hieronymus, <i>haec est fides, Papa beatissime, quam in | |
| 6044 Catholica didicimus Ecclesia. In qua si minus perite aut parum | |
| 6045 caute forte aliquid positum est, emendari cupimus a te, qui Petri | |
| 6046 fidem et sedem tenes. Si autem haec nostra confessio apostolatus | |
| 6047 tui iudicio comprobatur, quicumque me culpare voluerit, se | |
| 6048 imperitum vel malevolum, vel etiam non Catholicum sed haereticum, | |
| 6049 comprobabit</i>.</p> | |
| 6050 <br /> | |
| 6051 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 6052 <p title="II-II q. 11 a. 3 arg. 1"><a name="39292"><span class= | |
| 6053 "ref">[39292] IIª-IIae q. 11 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 6054 sic proceditur. Videtur quod haeretici sint tolerandi. Dicit enim | |
| 6055 apostolus, II ad Tim. II, <i>servum Dei oportet mansuetum esse, cum | |
| 6056 modestia corripientem eos qui resistunt veritati, ne quando det | |
| 6057 illis poenitentiam Deus ad cognoscendam veritatem, et resipiscant a | |
| 6058 laqueis Diaboli</i>. Sed si haeretici non tolerantur, sed morti | |
| 6059 traduntur, aufertur eis facultas poenitendi. Ergo hoc videtur esse | |
| 6060 contra praeceptum apostoli.</p> | |
| 6061 <p title="II-II q. 11 a. 3 arg. 2"><a name="39293"><span class= | |
| 6062 "ref">[39293] IIª-IIae q. 11 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6063 illud quod est necessarium in Ecclesia est tolerandum. Sed haereses | |
| 6064 sunt necessariae in Ecclesia, dicit enim apostolus, I ad Cor. XI, | |
| 6065 <i>oportet haereses esse, ut et qui probati sunt manifesti fiant in | |
| 6066 vobis</i>. Ergo videtur quod haeretici sunt tolerandi.</p> | |
| 6067 <p title="II-II q. 11 a. 3 arg. 3"><a name="39294"><span class= | |
| 6068 "ref">[39294] IIª-IIae q. 11 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6069 dominus mandavit, Matth. XIII, servis suis ut zizania permitterent | |
| 6070 crescere usque ad messem, quae est finis saeculi, ut ibidem | |
| 6071 exponitur. Sed per zizania significantur haeretici, secundum | |
| 6072 expositionem sanctorum. Ergo haeretici sunt tolerandi.</p> | |
| 6073 <p title="II-II q. 11 a. 3 s. c."><a name="39295"><span class= | |
| 6074 "ref">[39295] IIª-IIae q. 11 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6075 est quod apostolus dicit, ad Tit. III, <i>haereticum hominem, post | |
| 6076 primam et secundam correptionem, devita, sciens quia subversus est | |
| 6077 qui eiusmodi est</i>.</p> | |
| 6078 <p title="II-II q. 11 a. 3 co."><a name="39296"><span class= | |
| 6079 "ref">[39296] IIª-IIae q. 11 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 6080 dicendum quod circa haereticos duo sunt consideranda, unum quidem | |
| 6081 ex parte ipsorum; aliud ex parte Ecclesiae. Ex parte quidem ipsorum | |
| 6082 est peccatum per quod meruerunt non solum ab Ecclesia per | |
| 6083 excommunicationem separari, sed etiam per mortem a mundo excludi. | |
| 6084 Multo enim gravius est corrumpere fidem, per quam est animae vita, | |
| 6085 quam falsare pecuniam, per quam temporali vitae subvenitur. Unde si | |
| 6086 falsarii pecuniae, vel alii malefactores, statim per saeculares | |
| 6087 principes iuste morti traduntur; multo magis haeretici, statim cum | |
| 6088 de haeresi convincuntur, possent non solum excommunicari, sed et | |
| 6089 iuste occidi. Ex parte autem Ecclesiae est misericordia, ad | |
| 6090 errantium conversionem. Et ideo non statim condemnat, sed post | |
| 6091 primam et secundam correctionem, ut apostolus docet. Postmodum | |
| 6092 vero, si adhuc pertinax inveniatur, Ecclesia, de eius conversione | |
| 6093 non sperans, aliorum saluti providet, eum ab Ecclesia separando per | |
| 6094 excommunicationis sententiam; et ulterius relinquit eum iudicio | |
| 6095 saeculari a mundo exterminandum per mortem. Dicit enim Hieronymus, | |
| 6096 et habetur XXIV, qu. III, <i>resecandae sunt putridae carnes, et | |
| 6097 scabiosa ovis a caulis repellenda, ne tota domus, massa, corpus et | |
| 6098 pecora, ardeat, corrumpatur, putrescat, intereat. Arius in | |
| 6099 Alexandria una scintilla fuit, sed quoniam non statim oppressus | |
| 6100 est, totum orbem eius flamma populata est</i>.</p> | |
| 6101 <p title="II-II q. 11 a. 3 ad 1"><a name="39297"><span class= | |
| 6102 "ref">[39297] IIª-IIae q. 11 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6103 ergo dicendum quod ad modestiam illam pertinet ut primo et secundo | |
| 6104 corripiatur. Quod si redire noluerit, iam pro subverso habetur, ut | |
| 6105 patet in auctoritate apostoli inducta.</p> | |
| 6106 <p title="II-II q. 11 a. 3 ad 2"><a name="39298"><span class= | |
| 6107 "ref">[39298] IIª-IIae q. 11 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6108 dicendum quod utilitas quae ex haeresibus provenit est praeter | |
| 6109 haereticorum intentionem, dum scilicet constantia fidelium | |
| 6110 comprobatur, ut apostolus dicit; et ut excutiamus pigritiam, | |
| 6111 divinas Scripturas sollicitius intuentes, sicut Augustinus dicit. | |
| 6112 Sed ex intentione eorum est corrumpere fidem, quod est maximi | |
| 6113 nocumenti. Et ideo magis respiciendum est ad id quod est per se de | |
| 6114 eorum intentione, ut excludantur; quam ad hoc quod est praeter | |
| 6115 eorum intentionem, ut sustineantur.</p> | |
| 6116 <p title="II-II q. 11 a. 3 ad 3"><a name="39299"><span class= | |
| 6117 "ref">[39299] IIª-IIae q. 11 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6118 dicendum quod, sicut habetur in decretis, XXIV, qu. III, <i>aliud | |
| 6119 est excommunicatio, et aliud eradicatio. Excommunicatur enim ad hoc | |
| 6120 aliquis</i>, ut ait apostolus, <i>ut spiritus eius salvus fiat in | |
| 6121 die domini</i>. Si tamen totaliter eradicentur per mortem | |
| 6122 haeretici, non est etiam contra mandatum domini, quod est in eo | |
| 6123 casu intelligendum quando non possunt extirpari zizania sine | |
| 6124 extirpatione tritici, ut supra dictum est, cum de infidelibus in | |
| 6125 communi ageretur.</p> | |
| 6126 <br /> | |
| 6127 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6128 <p title="II-II q. 11 a. 4 arg. 1"><a name="39300"><span class= | |
| 6129 "ref">[39300] IIª-IIae q. 11 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 6130 sic proceditur. Videtur quod revertentes ab haeresi sint omnino ab | |
| 6131 Ecclesia recipiendi. Dicitur enim Ierem. III, ex persona domini, | |
| 6132 <i>fornicata es cum amatoribus multis, tamen revertere ad me, dicit | |
| 6133 dominus</i>. Sed Ecclesiae iudicium est iudicium Dei, secundum | |
| 6134 illud Deut. I, <i>ita parvum audietis ut magnum, neque accipietis | |
| 6135 cuiusquam personam, quia Dei iudicium est</i>. Ergo si aliqui | |
| 6136 fornicati fuerint per infidelitatem, quae est spiritualis | |
| 6137 fornicatio, nihilominus sunt recipiendi.</p> | |
| 6138 <p title="II-II q. 11 a. 4 arg. 2"><a name="39301"><span class= | |
| 6139 "ref">[39301] IIª-IIae q. 11 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6140 dominus, Matth. XVIII, Petro mandat ut fratri peccanti dimittat non | |
| 6141 solum septies, sed usque septuagies septies, per quod intelligitur, | |
| 6142 secundum expositionem Hieronymi, quod quotiescumque aliquis | |
| 6143 peccaverit, est ei dimittendum. Ergo quotiescumque aliquis | |
| 6144 peccaverit in haeresim relapsus, erit ab Ecclesia suscipiendus.</p> | |
| 6145 <p title="II-II q. 11 a. 4 arg. 3"><a name="39302"><span class= | |
| 6146 "ref">[39302] IIª-IIae q. 11 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6147 haeresis est quaedam infidelitas. Sed alii infideles volentes | |
| 6148 converti ab Ecclesia recipiuntur. Ergo etiam haeretici sunt | |
| 6149 recipiendi.</p> | |
| 6150 <p title="II-II q. 11 a. 4 s. c."><a name="39303"><span class= | |
| 6151 "ref">[39303] IIª-IIae q. 11 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6152 est quod decretalis dicit, quod <i>si aliqui, post abiurationem | |
| 6153 erroris, deprehensi fuerint in abiuratam haeresim recidisse, | |
| 6154 saeculari iudicio sunt relinquendi</i>. Non ergo ab Ecclesia sunt | |
| 6155 recipiendi.</p> | |
| 6156 <p title="II-II q. 11 a. 4 co."><a name="39304"><span class= | |
| 6157 "ref">[39304] IIª-IIae q. 11 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 6158 dicendum quod Ecclesia, secundum domini institutionem, caritatem | |
| 6159 suam extendit ad omnes, non solum amicos, verum etiam inimicos et | |
| 6160 persequentes, secundum illud Matth. V, <i>diligite inimicos | |
| 6161 vestros, benefacite his qui oderunt vos</i>. Pertinet autem ad | |
| 6162 caritatem ut aliquis bonum proximi et velit et operetur. Est autem | |
| 6163 duplex bonum. Unum quidem spirituale, scilicet salus animae, quod | |
| 6164 principaliter respicit caritas, hoc enim quilibet ex caritate debet | |
| 6165 alii velle. Unde quantum ad hoc, haeretici revertentes, | |
| 6166 quotiescumque relapsi fuerint, ab Ecclesia recipiuntur ad | |
| 6167 poenitentiam, per quam impenditur eis via salutis. Aliud autem est | |
| 6168 bonum quod secundario respicit caritas, scilicet bonum temporale, | |
| 6169 sicuti est vita corporalis, possessio mundana, bona fama, et | |
| 6170 dignitas ecclesiastica sive saecularis. Hoc enim non tenemur ex | |
| 6171 caritate aliis velle nisi in ordine ad salutem aeternam et eorum et | |
| 6172 aliorum. Unde si aliquid de huiusmodi bonis existens in uno | |
| 6173 impedire possit aeternam salutem in multis, non oportet quod ex | |
| 6174 caritate huiusmodi bonum ei velimus, sed potius quod velimus eum | |
| 6175 illo carere, tum quia salus aeterna praeferenda est bono temporali; | |
| 6176 tum quia bonum multorum praefertur bono unius. Si autem haeretici | |
| 6177 revertentes semper reciperentur ut conservarentur in vita et aliis | |
| 6178 temporalibus bonis, posset in praeiudicium salutis aliorum hoc | |
| 6179 esse, tum quia, si relaberentur alios inficerent; tum etiam quia, | |
| 6180 si sine poena evaderent, alii securius in haeresim relaberentur; | |
| 6181 dicitur enim Eccle. VIII, <i>ex eo quod non cito profertur contra | |
| 6182 malos sententia, absque timore ullo filii hominum perpetrant | |
| 6183 mala</i>. Et ideo Ecclesia quidem primo revertentes ab haeresi non | |
| 6184 solum recipit ad poenitentiam, sed etiam conservat eos in vita; et | |
| 6185 interdum restituit eos dispensative ad ecclesiasticas dignitates | |
| 6186 quas prius habebant, si videantur vere conversi. Et hoc pro bono | |
| 6187 pacis frequenter legitur esse factum. Sed quando recepti iterum | |
| 6188 relabuntur, videtur esse signum inconstantiae eorum circa fidem. Et | |
| 6189 ideo ulterius redeuntes recipiuntur quidem ad poenitentiam, non | |
| 6190 tamen ut liberentur a sententia mortis.</p> | |
| 6191 <p title="II-II q. 11 a. 4 ad 1"><a name="39305"><span class= | |
| 6192 "ref">[39305] IIª-IIae q. 11 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6193 ergo dicendum quod in iudicio Dei semper recipiuntur redeuntes, | |
| 6194 quia Deus scrutator est cordium, et vere redeuntes cognoscit. Sed | |
| 6195 hoc Ecclesia imitari non potest. Praesumit autem eos non vere | |
| 6196 reverti qui, cum recepti fuissent, iterum sunt relapsi. Et ideo eis | |
| 6197 viam salutis non denegat, sed a periculo mortis eos non tuetur.</p> | |
| 6198 <p title="II-II q. 11 a. 4 ad 2"><a name="39306"><span class= | |
| 6199 "ref">[39306] IIª-IIae q. 11 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6200 dicendum quod dominus loquitur Petro de peccato in eum commisso, | |
| 6201 quod est semper dimittendum, ut fratri redeunti parcatur. Non autem | |
| 6202 intelligitur de peccato in proximum vel in Deum commisso, quod non | |
| 6203 est nostri arbitrii dimittere, ut Hieronymus dicit; sed in hoc est | |
| 6204 lege modus statutus, secundum quod congruit honori Dei et utilitati | |
| 6205 proximorum.</p> | |
| 6206 <p title="II-II q. 11 a. 4 ad 3"><a name="39307"><span class= | |
| 6207 "ref">[39307] IIª-IIae q. 11 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6208 dicendum quod alii infideles, qui nunquam fidem acceperant, | |
| 6209 conversi ad fidem nondum ostendunt aliquod signum inconstantiae | |
| 6210 circa fidem, sicut haeretici relapsi. Et ideo non est similis ratio | |
| 6211 de utrisque.</p> | |
| 6212 <br /> | |
| 6213 <div class="D">Quaestio 12</div> | |
| 6214 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6215 <p title="II-II q. 12 pr."><a name="39308"><span class= | |
| 6216 "ref">[39308] IIª-IIae q. 12 pr.</span></a> Deinde | |
| 6217 considerandum est de apostasia. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, | |
| 6218 utrum apostasia ad infidelitatem pertineat. Secundo, utrum propter | |
| 6219 apostasiam a fide subditi absolvantur a dominio praesidentium | |
| 6220 apostatarum.</p> | |
| 6221 <br /> | |
| 6222 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6223 <p title="II-II q. 12 a. 1 arg. 1"><a name="39309"><span class= | |
| 6224 "ref">[39309] IIª-IIae q. 12 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 6225 sic proceditur. Videtur quod apostasia non pertineat ad | |
| 6226 infidelitatem. Illud enim quod est omnis peccati principium non | |
| 6227 videtur ad infidelitatem pertinere, quia multa peccata sine | |
| 6228 infidelitate existunt. Sed apostasia videtur esse omnis peccati | |
| 6229 principium, dicitur enim Eccli. X, <i>initium superbiae hominis | |
| 6230 apostatare a Deo</i>; et postea subditur, <i>initium omnis peccati | |
| 6231 superbia</i>. Ergo apostasia non pertinet ad infidelitatem.</p> | |
| 6232 <p title="II-II q. 12 a. 1 arg. 2"><a name="39310"><span class= | |
| 6233 "ref">[39310] IIª-IIae q. 12 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6234 infidelitas in intellectu consistit. Sed apostasia magis videtur | |
| 6235 consistere in exteriori opere vel sermone, aut etiam in interiori | |
| 6236 voluntate, dicitur enim Prov. VI, <i>homo apostata vir inutilis, | |
| 6237 gradiens ore perverso, annuit oculis, terit pede, digito loquitur, | |
| 6238 pravo corde machinatur malum, et in omni tempore iurgia | |
| 6239 seminat</i>. Si quis etiam se circumcideret, vel sepulcrum Mahumeti | |
| 6240 adoraret, apostata reputaretur. Ergo apostasia non pertinet directe | |
| 6241 ad infidelitatem.</p> | |
| 6242 <p title="II-II q. 12 a. 1 arg. 3"><a name="39311"><span class= | |
| 6243 "ref">[39311] IIª-IIae q. 12 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6244 haeresis, quia ad infidelitatem pertinet, est quaedam determinata | |
| 6245 species infidelitatis. Si ergo apostasia ad infidelitatem | |
| 6246 pertineret, sequeretur quod esset quaedam determinata species | |
| 6247 infidelitatis. Quod non videtur, secundum praedicta. Non ergo | |
| 6248 apostasia ad infidelitatem pertinet.</p> | |
| 6249 <p title="II-II q. 12 a. 1 s. c."><a name="39312"><span class= | |
| 6250 "ref">[39312] IIª-IIae q. 12 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6251 est quod dicitur Ioan. VI, multi ex discipulis eius abierunt retro, | |
| 6252 quod est apostatare, de quibus supra dixerat dominus, sunt quidam | |
| 6253 ex vobis qui non credunt. Ergo apostasia pertinet ad | |
| 6254 infidelitatem.</p> | |
| 6255 <p title="II-II q. 12 a. 1 co."><a name="39313"><span class= | |
| 6256 "ref">[39313] IIª-IIae q. 12 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 6257 dicendum quod apostasia importat retrocessionem quandam a Deo. Quae | |
| 6258 quidem diversimode fit, secundum diversos modos quibus homo Deo | |
| 6259 coniungitur. Primo namque coniungitur homo Deo per fidem; secundo, | |
| 6260 per debitam et subiectam voluntatem ad obediendum praeceptis eius; | |
| 6261 tertio, per aliqua specialia ad supererogationem pertinentia, sicut | |
| 6262 per religionem et clericaturam vel sacrum ordinem. Remoto autem | |
| 6263 posteriori remanet prius, sed non convertitur. Contingit ergo | |
| 6264 aliquem apostatare a Deo retrocedendo a religione quam professus | |
| 6265 est, vel ab ordine quem suscepit, et haec dicitur apostasia | |
| 6266 religionis seu ordinis. Contingit etiam aliquem apostatare a Deo | |
| 6267 per mentem repugnantem divinis mandatis. Quibus duabus apostasiis | |
| 6268 existentibus, adhuc potest remanere homo Deo coniunctus per fidem. | |
| 6269 Sed si a fide discedat, tunc omnino a Deo retrocedere videtur. Et | |
| 6270 ideo simpliciter et absolute est apostasia per quam aliquis | |
| 6271 discedit a fide, quae vocatur apostasia perfidiae. Et per hunc | |
| 6272 modum apostasia simpliciter dicta ad infidelitatem pertinet.</p> | |
| 6273 <p title="II-II q. 12 a. 1 ad 1"><a name="39314"><span class= | |
| 6274 "ref">[39314] IIª-IIae q. 12 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6275 ergo dicendum quod obiectio illa procedit de secunda apostasia, | |
| 6276 quae importat voluntatem a mandatis Dei resilientem, quae invenitur | |
| 6277 in omni peccato mortali.</p> | |
| 6278 <p title="II-II q. 12 a. 1 ad 2"><a name="39315"><span class= | |
| 6279 "ref">[39315] IIª-IIae q. 12 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6280 dicendum quod ad fidem pertinet non solum credulitas cordis, sed | |
| 6281 etiam protestatio interioris fidei per exteriora verba et facta, | |
| 6282 nam confessio est actus fidei. Et per hunc etiam modum quaedam | |
| 6283 exteriora verba vel opera ad infidelitatem pertinent, inquantum | |
| 6284 sunt infidelitatis signa, per modum quo signum sanitatis sanum | |
| 6285 dicitur. Auctoritas autem inducta, etsi possit intelligi de omni | |
| 6286 apostasia, verissime tamen convenit in apostasia a fide. Quia enim | |
| 6287 fides est primum fundamentum sperandarum rerum, et sine fide | |
| 6288 impossibile est placere Deo; sublata fide, nihil remanet in homine | |
| 6289 quod possit esse utile ad salutem aeternam; et propter hoc primo | |
| 6290 dicitur, homo apostata vir inutilis. Fides etiam est vita animae, | |
| 6291 secundum illud Rom. I, <i>iustus ex fide vivit</i>. Sicut ergo, | |
| 6292 sublata vita corporali, omnia membra et partes hominis a debita | |
| 6293 dispositione recedunt; ita, sublata vita iustitiae, quae est per | |
| 6294 fidem, apparet inordinatio in omnibus membris. Et primo quidem in | |
| 6295 ore, per quod maxime manifestatur cor; secundo, in oculis; tertio, | |
| 6296 in instrumentis motus; quarto, in voluntate, quae ad malum tendit. | |
| 6297 Et ex his sequitur quod iurgia seminet, alios intendens separare a | |
| 6298 fide, sicut et ipse recessit.</p> | |
| 6299 <p title="II-II q. 12 a. 1 ad 3"><a name="39316"><span class= | |
| 6300 "ref">[39316] IIª-IIae q. 12 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6301 dicendum quod species alicuius qualitatis vel formae non | |
| 6302 diversificatur per hoc quod est terminus motus a quo vel ad quem, | |
| 6303 sed potius e converso secundum terminos motuum species attenduntur. | |
| 6304 Apostasia autem respicit infidelitatem ut terminum ad quem est | |
| 6305 motus recedentis a fide. Unde apostasia non importat determinatam | |
| 6306 speciem infidelitatis, sed quandam circumstantiam aggravantem, | |
| 6307 secundum illud II Pet. II, <i>melius erat eis veritatem non | |
| 6308 cognoscere quam post agnitam retroire</i>.</p> | |
| 6309 <br /> | |
| 6310 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6311 <p title="II-II q. 12 a. 2 arg. 1"><a name="39317"><span class= | |
| 6312 "ref">[39317] IIª-IIae q. 12 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 6313 secundum sic proceditur. Videtur quod princeps propter apostasiam a | |
| 6314 fide non amittat dominium in subditos, quin ei teneantur obedire. | |
| 6315 Dicit enim Ambrosius quod <i>Iulianus imperator, quamvis esset | |
| 6316 apostata, habuit tamen sub se Christianos milites, quibus cum | |
| 6317 dicebat, producite aciem pro defensione reipublicae, obediebant | |
| 6318 ei</i>. Ergo propter apostasiam principis subditi non absolvuntur | |
| 6319 ab eius dominio.</p> | |
| 6320 <p title="II-II q. 12 a. 2 arg. 2"><a name="39318"><span class= | |
| 6321 "ref">[39318] IIª-IIae q. 12 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6322 apostata a fide infidelis est. Sed infidelibus dominis inveniuntur | |
| 6323 aliqui sancti viri fideliter servisse, sicut Ioseph Pharaoni, et | |
| 6324 Daniel Nabuchodonosor, et Mardochaeus Assuero. Ergo propter | |
| 6325 apostasiam a fide non est dimittendum quin principi obediatur a | |
| 6326 subditis.</p> | |
| 6327 <p title="II-II q. 12 a. 2 arg. 3"><a name="39319"><span class= | |
| 6328 "ref">[39319] IIª-IIae q. 12 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6329 sicut per apostasiam a fide receditur a Deo, ita per quodlibet | |
| 6330 peccatum. Si ergo propter apostasiam a fide perderent principes ius | |
| 6331 imperandi subditis fidelibus, pari ratione propter alia peccata hoc | |
| 6332 amitterent. Sed hoc patet esse falsum. Non ergo propter apostasiam | |
| 6333 a fide est recedendum ab obedientia principum.</p> | |
| 6334 <p title="II-II q. 12 a. 2 s. c."><a name="39320"><span class= | |
| 6335 "ref">[39320] IIª-IIae q. 12 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6336 est quod Gregorius VII dicit, <i>nos, sanctorum praedecessorum | |
| 6337 statuta tenentes, eos qui excommunicatis fidelitate aut sacramento | |
| 6338 sunt constricti, apostolica auctoritate a sacramento absolvimus, et | |
| 6339 ne sibi fidelitatem observent omnibus modis prohibemus, quousque ad | |
| 6340 satisfactionem veniant</i>. Sed apostatae a fide sunt | |
| 6341 excommunicati, sicut et haeretici, ut dicit decretalis ad | |
| 6342 abolendam. Ergo principibus apostatantibus a fide non est | |
| 6343 obediendum.</p> | |
| 6344 <p title="II-II q. 12 a. 2 co."><a name="39321"><span class= | |
| 6345 "ref">[39321] IIª-IIae q. 12 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 6346 dicendum quod, sicut supra dictum est, infidelitas secundum seipsam | |
| 6347 non repugnat dominio, eo quod dominium introductum est de iure | |
| 6348 gentium, quod est ius humanum; distinctio autem fidelium et | |
| 6349 infidelium est secundum ius divinum, per quod non tollitur ius | |
| 6350 humanum. Sed aliquis per infidelitatem peccans potest | |
| 6351 sententialiter ius dominii amittere, sicut et quandoque propter | |
| 6352 alias culpas. Ad Ecclesiam autem non pertinet punire infidelitatem | |
| 6353 in illis qui nunquam fidem susceperunt, secundum illud apostoli, I | |
| 6354 ad Cor. V, <i>quid mihi de his qui foris sunt iudicare?</i> Sed | |
| 6355 infidelitatem illorum qui fidem susceperunt potest sententialiter | |
| 6356 punire. Et convenienter in hoc puniuntur quod subditis fidelibus | |
| 6357 dominari non possint, hoc enim vergere posset in magnam fidei | |
| 6358 corruptionem; quia, ut dictum est, <i>homo apostata suo corde | |
| 6359 machinatur malum et iurgia seminat</i>, intendens homines separare | |
| 6360 a fide. Et ideo quam cito aliquis per sententiam denuntiatur | |
| 6361 excommunicatus propter apostasiam a fide, ipso facto eius subditi | |
| 6362 sunt absoluti a dominio eius et iuramento fidelitatis quo ei | |
| 6363 tenebantur.</p> | |
| 6364 <p title="II-II q. 12 a. 2 ad 1"><a name="39322"><span class= | |
| 6365 "ref">[39322] IIª-IIae q. 12 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6366 ergo dicendum quod illo tempore Ecclesia, in sui novitate, nondum | |
| 6367 habebat potestatem terrenos principes compescendi. Et ideo | |
| 6368 toleravit fideles Iuliano apostatae obedire in his quae non erant | |
| 6369 contra fidem, ut maius fidei periculum vitaretur.</p> | |
| 6370 <p title="II-II q. 12 a. 2 ad 2"><a name="39323"><span class= | |
| 6371 "ref">[39323] IIª-IIae q. 12 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6372 dicendum quod alia ratio est de aliis infidelibus, qui nunquam | |
| 6373 fidem susceperunt, ut dictum est.</p> | |
| 6374 <p title="II-II q. 12 a. 2 ad 3"><a name="39324"><span class= | |
| 6375 "ref">[39324] IIª-IIae q. 12 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6376 dicendum quod apostasia a fide totaliter separat hominem a Deo, ut | |
| 6377 dictum est, quod non contingit in quibuscumque aliis peccatis.</p> | |
| 6378 <br /> | |
| 6379 <div class="D">Quaestio 13</div> | |
| 6380 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6381 <p title="II-II q. 13 pr."><a name="39325"><span class= | |
| 6382 "ref">[39325] IIª-IIae q. 13 pr.</span></a> Deinde | |
| 6383 considerandum est de peccato blasphemiae, quod opponitur | |
| 6384 confessioni fidei. Et primo, de blasphemia in generali; secundo, de | |
| 6385 blasphemia quae dicitur peccatum in spiritum sanctum. Circa primum | |
| 6386 quaeruntur quatuor. Primo, utrum blasphemia opponatur confessioni | |
| 6387 fidei. Secundo, utrum blasphemia semper sit peccatum mortale. | |
| 6388 Tertio, utrum blasphemia sit maximum peccatorum. Quarto, utrum | |
| 6389 blasphemia sit in damnatis.</p> | |
| 6390 <br /> | |
| 6391 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6392 <p title="II-II q. 13 a. 1 arg. 1"><a name="39326"><span class= | |
| 6393 "ref">[39326] IIª-IIae q. 13 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 6394 sic proceditur. Videtur quod blasphemia non opponatur confessioni | |
| 6395 fidei. Nam blasphemare est contumeliam vel aliquod convicium | |
| 6396 inferre in iniuriam creatoris. Sed hoc magis pertinet ad | |
| 6397 malevolentiam contra Deum quam ad infidelitatem. Ergo blasphemia | |
| 6398 non opponitur confessioni fidei.</p> | |
| 6399 <p title="II-II q. 13 a. 1 arg. 2"><a name="39327"><span class= | |
| 6400 "ref">[39327] IIª-IIae q. 13 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6401 ad Ephes. IV, super illud, <i>blasphemia tollatur a vobis</i>, | |
| 6402 dicit Glossa, quae fit in Deum vel in sanctos. Sed confessio fidei | |
| 6403 non videtur esse nisi de his quae pertinent ad Deum, qui est fidei | |
| 6404 obiectum. Ergo blasphemia non semper opponitur confessioni | |
| 6405 fidei.</p> | |
| 6406 <p title="II-II q. 13 a. 1 arg. 3"><a name="39328"><span class= | |
| 6407 "ref">[39328] IIª-IIae q. 13 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6408 a quibusdam dicitur quod sunt tres blasphemiae species, quarum una | |
| 6409 est cum attribuitur Deo quod ei non convenit; secunda est cum ab eo | |
| 6410 removetur quod ei convenit; tertia est cum attribuitur creaturae | |
| 6411 quod Deo appropriatur. Et sic videtur quod blasphemia non solum sit | |
| 6412 circa Deum, sed etiam circa creaturas. Fides autem habet Deum pro | |
| 6413 obiecto. Ergo blasphemia non opponitur confessioni fidei.</p> | |
| 6414 <p title="II-II q. 13 a. 1 s. c."><a name="39329"><span class= | |
| 6415 "ref">[39329] IIª-IIae q. 13 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6416 est quod apostolus dicit, I ad Tim. I, <i>prius fui blasphemus et | |
| 6417 persecutor</i>; et postea subdit, <i>ignorans feci in | |
| 6418 incredulitate</i>. Ex quo videtur quod blasphemia ad infidelitatem | |
| 6419 pertineat.</p> | |
| 6420 <p title="II-II q. 13 a. 1 co."><a name="39330"><span class= | |
| 6421 "ref">[39330] IIª-IIae q. 13 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 6422 dicendum quod nomen blasphemiae importare videtur quandam | |
| 6423 derogationem alicuius excellentis bonitatis, et praecipue divinae. | |
| 6424 Deus autem, ut Dionysius dicit, I cap. de Div. Nom., est ipsa | |
| 6425 essentia bonitatis. Unde quidquid Deo convenit pertinet ad | |
| 6426 bonitatem ipsius; et quidquid ad ipsum non pertinet longe est a | |
| 6427 ratione perfectae bonitatis, quae est eius essentia. Quicumque | |
| 6428 igitur vel negat aliquid de Deo quod ei convenit, vel asserit de eo | |
| 6429 quod ei non convenit, derogat divinae bonitati. Quod quidem potest | |
| 6430 contingere dupliciter, uno quidem modo, secundum solam opinionem | |
| 6431 intellectus; alio modo, coniuncta quadam affectus detestatione, | |
| 6432 sicut e contrario fides Dei per dilectionem perficitur ipsius. | |
| 6433 Huiusmodi igitur derogatio divinae bonitatis est vel secundum | |
| 6434 intellectum tantum; vel etiam secundum affectum. Si consistat | |
| 6435 tantum in corde, est cordis blasphemia. Si autem exterius prodeat | |
| 6436 per locutionem, est oris blasphemia. Et secundum hoc blasphemia | |
| 6437 confessioni opponitur.</p> | |
| 6438 <p title="II-II q. 13 a. 1 ad 1"><a name="39331"><span class= | |
| 6439 "ref">[39331] IIª-IIae q. 13 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6440 ergo dicendum quod ille qui contra Deum loquitur convicium inferre | |
| 6441 intendens, derogat divinae bonitati non solum secundum veritatem | |
| 6442 intellectus, sed etiam secundum pravitatem voluntatis detestantis | |
| 6443 et impedientis pro posse divinum honorem. Quod est blasphemia | |
| 6444 perfecta.</p> | |
| 6445 <p title="II-II q. 13 a. 1 ad 2"><a name="39332"><span class= | |
| 6446 "ref">[39332] IIª-IIae q. 13 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6447 dicendum quod sicut Deus in sanctis suis laudatur, inquantum | |
| 6448 laudantur opera quae Deus in sanctis efficit; ita et blasphemia | |
| 6449 quae fit in sanctos ex consequenti in Deum redundat.</p> | |
| 6450 <p title="II-II q. 13 a. 1 ad 3"><a name="39333"><span class= | |
| 6451 "ref">[39333] IIª-IIae q. 13 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6452 dicendum quod secundum illa tria non possunt, proprie loquendo, | |
| 6453 distingui diversae species peccati blasphemiae. Attribuere enim Deo | |
| 6454 quod ei non convenit, vel removere ab eo quod ei convenit, non | |
| 6455 differt nisi secundum affirmationem et negationem. Quae quidem | |
| 6456 diversitas habitus speciem non distinguit, quia per eandem | |
| 6457 scientiam innotescit falsitas affirmationum et negationum, et per | |
| 6458 eandem ignorantiam utroque modo erratur, cum negatio probetur per | |
| 6459 affirmationem, ut habetur I Poster. Quod autem ea quae sunt Dei | |
| 6460 propria creaturis attribuantur, ad hoc pertinere videtur quod | |
| 6461 aliquid ei attribuatur quod ei non conveniat. Quidquid enim est Deo | |
| 6462 proprium est ipse Deus, attribuere ergo id quod Dei proprium est | |
| 6463 alicui creaturae est ipsum Deum dicere idem creaturae.</p> | |
| 6464 <br /> | |
| 6465 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6466 <p title="II-II q. 13 a. 2 arg. 1"><a name="39334"><span class= | |
| 6467 "ref">[39334] IIª-IIae q. 13 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 6468 secundum sic proceditur. Videtur quod blasphemia non semper sit | |
| 6469 peccatum mortale. Quia super illud ad Col. III, <i>nunc autem | |
| 6470 deponite vos</i> etc., dicit Glossa, post maiora prohibet minora. | |
| 6471 Et tamen subdit de blasphemia. Ergo blasphemia inter peccata minora | |
| 6472 computatur, quae sunt peccata venialia.</p> | |
| 6473 <p title="II-II q. 13 a. 2 arg. 2"><a name="39335"><span class= | |
| 6474 "ref">[39335] IIª-IIae q. 13 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6475 omne peccatum mortale opponitur alicui praecepto Decalogi. Sed | |
| 6476 blasphemia non videtur alicui eorum opponi. Ergo blasphemia non est | |
| 6477 peccatum mortale.</p> | |
| 6478 <p title="II-II q. 13 a. 2 arg. 3"><a name="39336"><span class= | |
| 6479 "ref">[39336] IIª-IIae q. 13 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6480 peccata quae absque deliberatione committuntur non sunt mortalia, | |
| 6481 propter quod primi motus non sunt peccata mortalia, quia | |
| 6482 deliberationem rationis praecedunt, ut ex supradictis patet. Sed | |
| 6483 blasphemia quandoque absque deliberatione procedit. Ergo non semper | |
| 6484 est peccatum mortale.</p> | |
| 6485 <p title="II-II q. 13 a. 2 s. c."><a name="39337"><span class= | |
| 6486 "ref">[39337] IIª-IIae q. 13 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6487 est quod dicitur Levit. XXIV, <i>qui blasphemaverit nomen domini, | |
| 6488 morte moriatur</i>. Sed poena mortis non infertur nisi pro peccato | |
| 6489 mortali. Ergo blasphemia est peccatum mortale.</p> | |
| 6490 <p title="II-II q. 13 a. 2 co."><a name="39338"><span class= | |
| 6491 "ref">[39338] IIª-IIae q. 13 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 6492 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum mortale est per | |
| 6493 quod homo separatur a primo principio spiritualis vitae, quod est | |
| 6494 caritas Dei. Unde quaecumque caritati repugnant, ex suo genere sunt | |
| 6495 peccata mortalia. Blasphemia autem secundum genus suum repugnat | |
| 6496 caritati divinae, quia derogat divinae bonitati, ut dictum est, | |
| 6497 quae est obiectum caritatis. Et ideo blasphemia est peccatum | |
| 6498 mortale ex suo genere.</p> | |
| 6499 <p title="II-II q. 13 a. 2 ad 1"><a name="39339"><span class= | |
| 6500 "ref">[39339] IIª-IIae q. 13 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6501 ergo dicendum quod Glossa illa non est sic intelligenda quasi omnia | |
| 6502 quae subduntur sint peccata minora. Sed quia, cum supra non | |
| 6503 expressisset nisi maiora, postmodum etiam quaedam minora subdit, | |
| 6504 inter quae etiam quaedam de maioribus ponit.</p> | |
| 6505 <p title="II-II q. 13 a. 2 ad 2"><a name="39340"><span class= | |
| 6506 "ref">[39340] IIª-IIae q. 13 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6507 dicendum quod, cum blasphemia opponatur confessioni fidei, ut | |
| 6508 dictum est, eius prohibitio reducitur ad prohibitionem | |
| 6509 infidelitatis, quae intelligitur in eo quod dicitur, <i>ego sum | |
| 6510 dominus Deus tuus</i> et cetera. Vel prohibetur per id quod | |
| 6511 dicitur, <i>non assumes nomen Dei tui in vanum</i>. Magis enim in | |
| 6512 vanum assumit nomen Dei qui aliquod falsum de Deo asserit quam qui | |
| 6513 per nomen Dei aliquod falsum confirmat.</p> | |
| 6514 <p title="II-II q. 13 a. 2 ad 3"><a name="39341"><span class= | |
| 6515 "ref">[39341] IIª-IIae q. 13 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6516 dicendum quod blasphemia potest absque deliberatione ex subreptione | |
| 6517 procedere dupliciter. Uno modo, quod aliquis non advertat hoc quod | |
| 6518 dicit esse blasphemiam. Quod potest contingere cum aliquis subito | |
| 6519 ex aliqua passione in verba imaginata prorumpit, quorum | |
| 6520 significationem non considerat. Et tunc est peccatum veniale, et | |
| 6521 non habet proprie rationem blasphemiae. Alio modo, quando advertit | |
| 6522 hoc esse blasphemiam, considerans significata verborum. Et tunc non | |
| 6523 excusatur a peccato mortali, sicut nec ille qui ex subito motu irae | |
| 6524 aliquem occidit iuxta se sedentem.</p> | |
| 6525 <br /> | |
| 6526 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 6527 <p title="II-II q. 13 a. 3 arg. 1"><a name="39342"><span class= | |
| 6528 "ref">[39342] IIª-IIae q. 13 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 6529 sic proceditur. Videtur quod peccatum blasphemiae non sit maximum | |
| 6530 peccatum. Malum enim dicitur quod nocet, secundum Augustinum, in | |
| 6531 Enchirid. Sed magis nocet peccatum homicidii, quod perimit vitam | |
| 6532 hominis, quam peccatum blasphemiae, quod Deo nullum nocumentum | |
| 6533 potest inferre. Ergo peccatum homicidii est gravius peccato | |
| 6534 blasphemiae.</p> | |
| 6535 <p title="II-II q. 13 a. 3 arg. 2"><a name="39343"><span class= | |
| 6536 "ref">[39343] IIª-IIae q. 13 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6537 quicumque peierat inducit Deum testem falsitati, et ita videtur eum | |
| 6538 asserere esse falsum. Sed non quilibet blasphemus usque ad hoc | |
| 6539 procedit ut Deum asserat esse falsum. Ergo periurium est gravius | |
| 6540 peccatum quam blasphemia.</p> | |
| 6541 <p title="II-II q. 13 a. 3 arg. 3"><a name="39344"><span class= | |
| 6542 "ref">[39344] IIª-IIae q. 13 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6543 super illud Psalm., <i>nolite extollere in altum cornu vestrum</i>, | |
| 6544 dicit Glossa, <i>maximum est vitium excusationis peccati</i>. Non | |
| 6545 ergo blasphemia est maximum peccatum.</p> | |
| 6546 <p title="II-II q. 13 a. 3 s. c."><a name="39345"><span class= | |
| 6547 "ref">[39345] IIª-IIae q. 13 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6548 est quod Isaiae XVIII, super illud, ad populum terribilem etc., | |
| 6549 dicit Glossa, <i>omne peccatum, blasphemiae comparatum, levius | |
| 6550 est</i>.</p> | |
| 6551 <p title="II-II q. 13 a. 3 co."><a name="39346"><span class= | |
| 6552 "ref">[39346] IIª-IIae q. 13 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 6553 dicendum quod, sicut supra dictum est, blasphemia opponitur | |
| 6554 confessioni fidei. Et ideo habet in se gravitatem infidelitatis. Et | |
| 6555 aggravatur peccatum si superveniat detestatio voluntatis; et adhuc | |
| 6556 magis si prorumpat in verba; sicut et laus fidei augetur per | |
| 6557 dilectionem et confessionem. Unde, cum infidelitas sit maximum | |
| 6558 peccatum secundum suum genus, sicut supra dictum est, consequens | |
| 6559 est quod etiam blasphemia sit peccatum maximum, ad idem genus | |
| 6560 pertinens et ipsum aggravans.</p> | |
| 6561 <p title="II-II q. 13 a. 3 ad 1"><a name="39347"><span class= | |
| 6562 "ref">[39347] IIª-IIae q. 13 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6563 ergo dicendum quod homicidium et blasphemia si comparentur secundum | |
| 6564 obiecta in quae peccatur, manifestum est quod blasphemia, quae est | |
| 6565 directe peccatum in Deum, praeponderat homicidio, quod est peccatum | |
| 6566 in proximum. Si autem comparentur secundum effectum nocendi, sic | |
| 6567 homicidium praeponderat, plus enim homicidium nocet proximo quam | |
| 6568 blasphemia Deo. Sed quia in gravitate culpae magis attenditur | |
| 6569 intentio voluntatis perversae quam effectus operis, ut ex | |
| 6570 supradictis patet; ideo, cum blasphemus intendat nocumentum inferre | |
| 6571 honori divino, simpliciter loquendo gravius peccat quam homicida. | |
| 6572 Homicidium tamen primum locum tenet in peccatis inter peccata in | |
| 6573 proximum commissa.</p> | |
| 6574 <p title="II-II q. 13 a. 3 ad 2"><a name="39348"><span class= | |
| 6575 "ref">[39348] IIª-IIae q. 13 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6576 dicendum quod super illud ad Ephes. IV, <i>blasphemia tollatur a | |
| 6577 vobis</i>, dicit Glossa <i>peius est blasphemare quam peierare</i>. | |
| 6578 Qui enim peierat non dicit aut sentit aliquid falsum de Deo, sicut | |
| 6579 blasphemus, sed Deum adhibet testem falsitati non tanquam aestimans | |
| 6580 Deum esse falsum testem, sed tanquam sperans quod Deus super hoc | |
| 6581 non testificetur per aliquod evidens signum.</p> | |
| 6582 <p title="II-II q. 13 a. 3 ad 3"><a name="39349"><span class= | |
| 6583 "ref">[39349] IIª-IIae q. 13 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6584 dicendum quod excusatio peccati est quaedam circumstantia aggravans | |
| 6585 omne peccatum, etiam ipsam blasphemiam. Et pro tanto dicitur esse | |
| 6586 maximum peccatum, quia quodlibet facit maius.</p> | |
| 6587 <br /> | |
| 6588 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6589 <p title="II-II q. 13 a. 4 arg. 1"><a name="39350"><span class= | |
| 6590 "ref">[39350] IIª-IIae q. 13 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 6591 sic proceditur. Videtur quod damnati non blasphement. Detinentur | |
| 6592 enim nunc aliqui mali a blasphemando propter timorem futurarum | |
| 6593 poenarum. Sed damnati has poenas experiuntur, unde magis eas | |
| 6594 abhorrent. Ergo multo magis a blasphemando compescuntur.</p> | |
| 6595 <p title="II-II q. 13 a. 4 arg. 2"><a name="39351"><span class= | |
| 6596 "ref">[39351] IIª-IIae q. 13 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6597 blasphemia, cum sit gravissimum peccatum, est maxime demeritorium. | |
| 6598 Sed in futura vita non est status merendi neque demerendi. Ergo | |
| 6599 nullus erit locus blasphemiae.</p> | |
| 6600 <p title="II-II q. 13 a. 4 arg. 3"><a name="39352"><span class= | |
| 6601 "ref">[39352] IIª-IIae q. 13 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6602 Eccle. XI dicitur quod <i>in quocumque loco lignum ceciderit, ibi | |
| 6603 erit</i>, ex quo patet quod post hanc vitam homini non accrescit | |
| 6604 nec meritum nec peccatum quod non habuit in hac vita. Sed multi | |
| 6605 damnabuntur qui in hac vita non fuerunt blasphemi. Ergo nec in | |
| 6606 futura vita blasphemabunt.</p> | |
| 6607 <p title="II-II q. 13 a. 4 s. c."><a name="39353"><span class= | |
| 6608 "ref">[39353] IIª-IIae q. 13 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6609 est quod dicitur Apoc. XVI, <i>aestuaverunt homines aestu magno, et | |
| 6610 blasphemaverunt nomen domini habentis potestatem super has | |
| 6611 plagas</i>, ubi dicit Glossa quod <i>in Inferno positi, quamvis | |
| 6612 sciant se pro merito puniri, dolebunt tamen quod Deus tantam | |
| 6613 potentiam habeat quod plagas eis inferat</i>. Hoc autem esset | |
| 6614 blasphemia in praesenti. Ergo et in futuro.</p> | |
| 6615 <p title="II-II q. 13 a. 4 co."><a name="39354"><span class= | |
| 6616 "ref">[39354] IIª-IIae q. 13 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 6617 dicendum quod, sicut dictum est, ad rationem blasphemiae pertinet | |
| 6618 detestatio divinae bonitatis. Illi autem qui sunt in Inferno | |
| 6619 retinebunt perversam voluntatem, aversam a Dei iustitia, in hoc | |
| 6620 quod diligunt ea pro quibus puniuntur, et vellent eis uti si | |
| 6621 possent, et odiunt poenas quae pro huiusmodi peccatis infliguntur; | |
| 6622 dolent tamen de peccatis quae commiserunt, non quia ipsa odiant, | |
| 6623 sed quia pro eis puniuntur. Sic ergo talis detestatio divinae | |
| 6624 iustitiae est in eis interior cordis blasphemia. Et credibile est | |
| 6625 quod post resurrectionem erit in eis etiam vocalis blasphemia, | |
| 6626 sicut in sanctis vocalis laus Dei.</p> | |
| 6627 <p title="II-II q. 13 a. 4 ad 1"><a name="39355"><span class= | |
| 6628 "ref">[39355] IIª-IIae q. 13 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6629 ergo dicendum quod homines deterrentur in praesenti a blasphemia | |
| 6630 propter timorem poenarum quas se putant evadere. Sed damnati in | |
| 6631 Inferno non sperant se posse poenas evadere. Et ideo, tanquam | |
| 6632 desperati, feruntur ad omne ad quod eis perversa voluntas | |
| 6633 suggerit.</p> | |
| 6634 <p title="II-II q. 13 a. 4 ad 2"><a name="39356"><span class= | |
| 6635 "ref">[39356] IIª-IIae q. 13 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6636 dicendum quod mereri et demereri pertinent ad statum viae. Unde | |
| 6637 bona in viatoribus sunt meritoria, mala vero demeritoria. In beatis | |
| 6638 autem bona non sunt meritoria, sed pertinentia ad eorum | |
| 6639 beatitudinis praemium. Et similiter mala in damnatis non sunt | |
| 6640 demeritoria, sed pertinent ad damnationis poenam.</p> | |
| 6641 <p title="II-II q. 13 a. 4 ad 3"><a name="39357"><span class= | |
| 6642 "ref">[39357] IIª-IIae q. 13 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6643 dicendum quod quilibet in peccato mortali decedens fert secum | |
| 6644 voluntatem detestantem divinam iustitiam quantum ad aliquid. Et | |
| 6645 secundum hoc poterit ei inesse blasphemia.</p> | |
| 6646 <br /> | |
| 6647 <div class="D">Quaestio 14</div> | |
| 6648 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6649 <p title="II-II q. 14 pr."><a name="39358"><span class= | |
| 6650 "ref">[39358] IIª-IIae q. 14 pr.</span></a> Deinde | |
| 6651 considerandum est in speciali de blasphemia in spiritum sanctum. Et | |
| 6652 circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum blasphemia vel peccatum | |
| 6653 in spiritum sanctum sit idem quod peccatum ex certa malitia. | |
| 6654 Secundo, de speciebus huius peccati. Tertio, utrum sit | |
| 6655 irremissibile. Quarto, utrum aliquis possit peccare in spiritum | |
| 6656 sanctum a principio, antequam alia peccata committat.</p> | |
| 6657 <br /> | |
| 6658 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6659 <p title="II-II q. 14 a. 1 arg. 1"><a name="39359"><span class= | |
| 6660 "ref">[39359] IIª-IIae q. 14 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 6661 sic proceditur. Videtur quod peccatum in spiritum sanctum non sit | |
| 6662 idem quod peccatum ex certa malitia. Peccatum enim in spiritum | |
| 6663 sanctum est peccatum blasphemiae, ut patet Matth. XII. Sed non omne | |
| 6664 peccatum ex certa malitia est peccatum blasphemiae, contingit enim | |
| 6665 multa alia peccatorum genera ex certa malitia committi. Ergo | |
| 6666 peccatum in spiritum sanctum non est idem quod peccatum ex certa | |
| 6667 malitia.</p> | |
| 6668 <p title="II-II q. 14 a. 1 arg. 2"><a name="39360"><span class= | |
| 6669 "ref">[39360] IIª-IIae q. 14 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6670 peccatum ex certa malitia dividitur contra peccatum ex ignorantia | |
| 6671 et contra peccatum ex infirmitate. Sed peccatum in spiritum sanctum | |
| 6672 dividitur contra peccatum in filium hominis, ut patet Matth. XII. | |
| 6673 Ergo peccatum in spiritum sanctum non est idem quod peccatum ex | |
| 6674 certa malitia, quia quorum opposita sunt diversa, ipsa quoque sunt | |
| 6675 diversa.</p> | |
| 6676 <p title="II-II q. 14 a. 1 arg. 3"><a name="39361"><span class= | |
| 6677 "ref">[39361] IIª-IIae q. 14 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6678 peccatum in spiritum sanctum est quoddam genus peccati cui | |
| 6679 determinatae species assignantur. Sed peccatum ex certa malitia non | |
| 6680 est speciale genus peccati, sed est quaedam conditio vel | |
| 6681 circumstantia generalis quae potest esse circa omnia peccatorum | |
| 6682 genera. Ergo peccatum in spiritum sanctum non est idem quod | |
| 6683 peccatum ex certa malitia.</p> | |
| 6684 <p title="II-II q. 14 a. 1 s. c."><a name="39362"><span class= | |
| 6685 "ref">[39362] IIª-IIae q. 14 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6686 est quod Magister dicit, XLIII dist. II Lib. Sent., quod ille | |
| 6687 peccat in spiritum sanctum cui malitia propter se placet. Hoc autem | |
| 6688 est peccare ex certa malitia. Ergo idem videtur esse peccatum ex | |
| 6689 certa malitia quod peccatum in spiritum sanctum.</p> | |
| 6690 <p title="II-II q. 14 a. 1 co."><a name="39363"><span class= | |
| 6691 "ref">[39363] IIª-IIae q. 14 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 6692 dicendum quod de peccato seu blasphemia in spiritum sanctum | |
| 6693 tripliciter aliqui loquuntur. Antiqui enim doctores, scilicet | |
| 6694 Athanasius, Hilarius, Ambrosius, Hieronymus et Chrysostomus dicunt | |
| 6695 esse peccatum in spiritum sanctum quando, ad litteram, aliquid | |
| 6696 blasphemum dicitur contra spiritum sanctum, sive spiritus sanctus | |
| 6697 accipiatur secundum quod est nomen essentiale conveniens toti | |
| 6698 Trinitati, cuius quaelibet persona et spiritus est et sanctus; sive | |
| 6699 prout est nomen personale unius in Trinitate personae. Et secundum | |
| 6700 hoc distinguitur, Matth. XII blasphemia in spiritum sanctum contra | |
| 6701 blasphemiam in filium hominis. Christus enim operabatur quaedam | |
| 6702 humanitus, comedendo, bibendo et alia huiusmodi faciendo; et | |
| 6703 quaedam divinitus, scilicet Daemones eiiciendo, mortuos suscitando, | |
| 6704 et cetera huiusmodi; quae quidem agebat et per virtutem propriae | |
| 6705 divinitatis, et per operationem spiritus sancti, quo secundum | |
| 6706 humanitatem erat repletus. Iudaei autem primo quidem dixerant | |
| 6707 blasphemiam in filium hominis, cum dicebant eum voracem, potatorem | |
| 6708 vini et publicanorum amatorem, ut habetur Matth. XI. Postmodum | |
| 6709 autem blasphemaverunt in spiritum sanctum, dum opera quae ipse | |
| 6710 operabatur virtute propriae divinitatis et per operationem spiritus | |
| 6711 sancti, attribuebant principi Daemoniorum. Et propter hoc dicuntur | |
| 6712 in spiritum sanctum blasphemasse. Augustinus autem, in libro de | |
| 6713 Verb. Dom., blasphemiam vel peccatum in spiritum sanctum dicit esse | |
| 6714 finalem impoenitentiam, quando scilicet aliquis perseverat in | |
| 6715 peccato mortali usque ad mortem. Quod quidem non solum verbo oris | |
| 6716 fit, sed etiam verbo cordis et operis, non uno sed multis. Hoc | |
| 6717 autem verbum, sic acceptum, dicitur esse contra spiritum sanctum, | |
| 6718 quia est contra remissionem peccatorum, quae fit per spiritum | |
| 6719 sanctum, qui est caritas patris et filii. Nec hoc dominus dixit | |
| 6720 Iudaeis quasi ipsi peccarent in spiritum sanctum, nondum enim erant | |
| 6721 finaliter impoenitentes. Sed admonuit eos ne, taliter loquentes, ad | |
| 6722 hoc pervenirent quod in spiritum sanctum peccarent. Et sic | |
| 6723 intelligendum est quod dicitur Marc. III, ubi, postquam dixerat, | |
| 6724 <i>qui blasphemaverit in spiritum sanctum</i> etc., subiungit | |
| 6725 Evangelista <i>quoniam dicebant, spiritum immundum habet</i>. Alii | |
| 6726 vero aliter accipiunt, dicentes peccatum vel blasphemiam in | |
| 6727 spiritum sanctum esse quando aliquis peccat contra appropriatum | |
| 6728 bonum spiritus sancti, cui appropriatur bonitas, sicut patri | |
| 6729 appropriatur potentia et filio sapientia. Unde peccatum in patrem | |
| 6730 dicunt esse quando peccatur ex infirmitate; peccatum autem in | |
| 6731 filium, quando peccatur ex ignorantia; peccatum autem in spiritum | |
| 6732 sanctum, quando peccatur ex certa malitia, idest ex ipsa electione | |
| 6733 mali, ut supra expositum est. Quod quidem contingit dupliciter. Uno | |
| 6734 modo, ex inclinatione habitus vitiosi, qui malitia dicitur, et sic | |
| 6735 non est idem peccare ex malitia quod peccare in spiritum sanctum. | |
| 6736 Alio modo contingit ex eo quod per contemptum abiicitur et | |
| 6737 removetur id quod electionem peccati poterat impedire, sicut spes | |
| 6738 per desperationem, et timor per praesumptionem, et quaedam alia | |
| 6739 huiusmodi, ut infra dicetur. Haec autem omnia quae peccati | |
| 6740 electionem impediunt, sunt effectus spiritus sancti in nobis. Et | |
| 6741 ideo sic ex malitia peccare est peccare in spiritum sanctum.</p> | |
| 6742 <p title="II-II q. 14 a. 1 ad 1"><a name="39364"><span class= | |
| 6743 "ref">[39364] IIª-IIae q. 14 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6744 ergo dicendum quod, sicut confessio fidei non solum consistit in | |
| 6745 protestatione oris, sed etiam in protestatione operis; ita etiam | |
| 6746 blasphemia spiritus sancti potest considerari et in ore et in corde | |
| 6747 et in opere.</p> | |
| 6748 <p title="II-II q. 14 a. 1 ad 2"><a name="39365"><span class= | |
| 6749 "ref">[39365] IIª-IIae q. 14 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6750 dicendum quod secundum tertiam acceptionem blasphemia in spiritum | |
| 6751 sanctum distinguitur contra blasphemiam in filium hominis secundum | |
| 6752 quod filius hominis est etiam filius Dei, idest Dei virtus et Dei | |
| 6753 sapientia. Unde secundum hoc, peccatum in filium hominis erit | |
| 6754 peccatum ex ignorantia vel ex infirmitate.</p> | |
| 6755 <p title="II-II q. 14 a. 1 ad 3"><a name="39366"><span class= | |
| 6756 "ref">[39366] IIª-IIae q. 14 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6757 dicendum quod peccatum ex certa malitia secundum quod provenit ex | |
| 6758 inclinatione habitus, non est speciale peccatum, sed quaedam | |
| 6759 generalis peccati conditio. Prout vero est ex speciali contemptu | |
| 6760 effectus spiritus sancti in nobis, habet rationem specialis | |
| 6761 peccati. Et secundum hoc etiam peccatum in spiritum sanctum est | |
| 6762 speciale genus peccati. Et similiter secundum primam expositionem. | |
| 6763 Secundum autem secundam expositionem, non est speciale genus | |
| 6764 peccati, nam finalis impoenitentia potest esse circumstantia | |
| 6765 cuiuslibet generis peccati.</p> | |
| 6766 <br /> | |
| 6767 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6768 <p title="II-II q. 14 a. 2 arg. 1"><a name="39367"><span class= | |
| 6769 "ref">[39367] IIª-IIae q. 14 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 6770 secundum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur | |
| 6771 sex species peccati in spiritum sanctum, scilicet desperatio, | |
| 6772 praesumptio, impoenitentia, obstinatio, impugnatio veritatis | |
| 6773 agnitae et invidentia fraternae gratiae; quas species ponit | |
| 6774 Magister, XLIII dist. II Lib. Sent. Negare enim divinam iustitiam | |
| 6775 vel misericordiam ad infidelitatem pertinet. Sed per desperationem | |
| 6776 aliquis reiicit divinam misericordiam, per praesumptionem autem | |
| 6777 divinam iustitiam. Ergo unumquodque eorum potius est species | |
| 6778 infidelitatis quam peccati in spiritum sanctum.</p> | |
| 6779 <p title="II-II q. 14 a. 2 arg. 2"><a name="39368"><span class= | |
| 6780 "ref">[39368] IIª-IIae q. 14 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6781 impoenitentia videtur respicere peccatum praeteritum, obstinatio | |
| 6782 autem peccatum futurum. Sed praeteritum vel futurum non | |
| 6783 diversificant speciem virtutis vel vitii, secundum enim eandem | |
| 6784 fidem qua credimus Christum natum, antiqui crediderunt eum | |
| 6785 nasciturum. Ergo obstinatio et impoenitentia non debent poni duae | |
| 6786 species peccati in spiritum sanctum.</p> | |
| 6787 <p title="II-II q. 14 a. 2 arg. 3"><a name="39369"><span class= | |
| 6788 "ref">[39369] IIª-IIae q. 14 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 6789 <i>Praeterea, veritas et gratia per Iesum Christum facta est</i>, | |
| 6790 ut habetur Ioan. I. Ergo videtur quod impugnatio veritatis agnitae | |
| 6791 et invidentia fraternae gratiae magis pertineant ad blasphemiam in | |
| 6792 filium hominis quam ad blasphemiam in spiritum sanctum.</p> | |
| 6793 <p title="II-II q. 14 a. 2 arg. 4"><a name="39370"><span class= | |
| 6794 "ref">[39370] IIª-IIae q. 14 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 6795 Bernardus dicit, in libro de Dispensat. et Praecept., <i>quod nolle | |
| 6796 obedire est resistere spiritui sancto</i>. Glossa etiam dicit, | |
| 6797 Levit. X, quod <i>simulata poenitentia est blasphemia spiritus | |
| 6798 sancti</i>. Schisma etiam videtur directe opponi spiritui sancto, | |
| 6799 per quem Ecclesia unitur. Et ita videtur quod non sufficienter | |
| 6800 tradantur species peccati in spiritum sanctum.</p> | |
| 6801 <p title="II-II q. 14 a. 2 s. c."><a name="39371"><span class= | |
| 6802 "ref">[39371] IIª-IIae q. 14 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 6803 Augustinus dicit, in libro de fide ad Petrum, quod illi qui | |
| 6804 desperant de indulgentia peccatorum, vel qui sine meritis de | |
| 6805 misericordia Dei praesumunt, peccant in spiritum sanctum. Et in | |
| 6806 Enchiridio dicit quod <i>qui in obstinatione mentis diem claudit | |
| 6807 extremum, reus est peccato in spiritum sanctum</i>. Et in libro de | |
| 6808 Verb. Dom. dicit quod impoenitentia est peccatum in spiritum | |
| 6809 sanctum. Et in libro de Serm. Dom. in monte dicit quod invidiae | |
| 6810 facibus fraternitatem impugnare est peccare in spiritum sanctum. Et | |
| 6811 in libro de unico Bapt. dicit quod <i>qui veritatem contemnit, aut | |
| 6812 circa fratres malignus est, quibus veritas revelatur; aut circa | |
| 6813 Deum ingratus, cuius inspiratione Ecclesia instruitur</i>; et sic | |
| 6814 videtur quod peccet in spiritum sanctum.</p> | |
| 6815 <p title="II-II q. 14 a. 2 co."><a name="39372"><span class= | |
| 6816 "ref">[39372] IIª-IIae q. 14 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 6817 dicendum quod, secundum quod peccatum in spiritum sanctum tertio | |
| 6818 modo accipitur, convenienter praedictae species ei assignantur. | |
| 6819 Quae distinguuntur secundum remotionem vel contemptum eorum per | |
| 6820 quae potest homo ab electione peccati impediri. Quae quidem sunt | |
| 6821 vel ex parte divini iudicii; vel ex parte donorum ipsius; vel etiam | |
| 6822 ex parte ipsius peccati. Avertitur enim homo ab electione peccati | |
| 6823 ex consideratione divini iudicii, quod habet iustitiam cum | |
| 6824 misericordia, et per spem, quae consurgit ex consideratione | |
| 6825 misericordiae remittentis peccata et praemiantis bona, et haec | |
| 6826 tollitur per desperationem, et iterum per timorem, qui insurgit ex | |
| 6827 consideratione divinae iustitiae punientis peccata; et hic tollitur | |
| 6828 per praesumptionem, dum scilicet aliquis se praesumit gloriam | |
| 6829 adipisci sine meritis, vel veniam sine poenitentia. Dona autem Dei | |
| 6830 quibus retrahimur a peccato sunt duo. Quorum unum est agnitio | |
| 6831 veritatis, contra quod ponitur impugnatio veritatis agnitae, dum | |
| 6832 scilicet aliquis veritatem fidei agnitam impugnat ut licentius | |
| 6833 peccet. Aliud est auxilium interioris gratiae, contra quod ponitur | |
| 6834 invidentia fraternae gratiae, dum scilicet aliquis non solum | |
| 6835 invidet personae fratris, sed etiam invidet gratiae Dei crescenti | |
| 6836 in mundo. Ex parte vero peccati duo sunt quae hominem a peccato | |
| 6837 retrahere possunt. Quorum unum est inordinatio et turpitudo actus, | |
| 6838 cuius consideratio inducere solet in homine poenitentiam de peccato | |
| 6839 commisso. Et contra hoc ponitur impoenitentia, non quidem eo modo | |
| 6840 quo dicit permanentiam in peccato usque ad mortem, sicut supra | |
| 6841 impoenitentia accipiebatur (sic enim non esset speciale peccatum, | |
| 6842 sed quaedam peccati circumstantia); sed accipitur hic impoenitentia | |
| 6843 secundum quod importat propositum non poenitendi. Aliud autem est | |
| 6844 parvitas et brevitas boni quod quis in peccato quaerit, secundum | |
| 6845 illud Rom. VI, <i>quem fructum habuistis in quibus nunc | |
| 6846 erubescitis?</i> Cuius consideratio inducere solet hominem ad hoc | |
| 6847 quod eius voluntas in peccato non firmetur. Et hoc tollitur per | |
| 6848 obstinationem, quando scilicet homo firmat suum propositum in hoc | |
| 6849 quod peccato inhaereat. Et de his duobus dicitur Ierem. VIII, | |
| 6850 <i>nullus est qui agat poenitentiam super peccato suo, dicens, quid | |
| 6851 feci?</i> Quantum ad primum; <i>omnes conversi sunt ad cursum quasi | |
| 6852 equus impetu vadens ad praelium</i>, quantum ad secundum.</p> | |
| 6853 <p title="II-II q. 14 a. 2 ad 1"><a name="39373"><span class= | |
| 6854 "ref">[39373] IIª-IIae q. 14 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6855 ergo dicendum quod peccatum desperationis vel praesumptionis non | |
| 6856 consistit in hoc quod Dei iustitia vel misericordia non credatur, | |
| 6857 sed in hoc quod contemnatur.</p> | |
| 6858 <p title="II-II q. 14 a. 2 ad 2"><a name="39374"><span class= | |
| 6859 "ref">[39374] IIª-IIae q. 14 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6860 dicendum quod obstinatio et impoenitentia non solum differunt | |
| 6861 secundum praeteritum et futurum, sed secundum quasdam formales | |
| 6862 rationes ex diversa consideratione eorum quae in peccato | |
| 6863 considerari possunt, ut dictum est.</p> | |
| 6864 <p title="II-II q. 14 a. 2 ad 3"><a name="39375"><span class= | |
| 6865 "ref">[39375] IIª-IIae q. 14 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6866 dicendum quod gratiam et veritatem Christus fecit per dona spiritus | |
| 6867 sancti, quae hominibus dedit.</p> | |
| 6868 <p title="II-II q. 14 a. 2 ad 4"><a name="39376"><span class= | |
| 6869 "ref">[39376] IIª-IIae q. 14 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6870 dicendum quod nolle obedire pertinet ad obstinationem; simulatio | |
| 6871 poenitentiae ad impoenitentiam; schisma ad invidentiam fraternae | |
| 6872 gratiae, per quam membra Ecclesiae uniuntur.</p> | |
| 6873 <br /> | |
| 6874 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 6875 <p title="II-II q. 14 a. 3 arg. 1"><a name="39377"><span class= | |
| 6876 "ref">[39377] IIª-IIae q. 14 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 6877 sic proceditur. Videtur quod peccatum in spiritum sanctum non sit | |
| 6878 irremissibile. Dicit enim Augustinus, in libro de Verb. Dom., <i>de | |
| 6879 nullo desperandum est quandiu patientia domini ad poenitentiam | |
| 6880 adducit</i>. Sed si aliquod peccatum esset irremissibile, esset de | |
| 6881 aliquo peccatore desperandum. Ergo peccatum in spiritum sanctum non | |
| 6882 est irremissibile.</p> | |
| 6883 <p title="II-II q. 14 a. 3 arg. 2"><a name="39378"><span class= | |
| 6884 "ref">[39378] IIª-IIae q. 14 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6885 nullum peccatum remittitur nisi per hoc quod anima sanatur a Deo. | |
| 6886 <i>Sed omnipotenti medico nullus insanabilis languor occurrit</i>, | |
| 6887 sicut dicit Glossa super illud Psalm., <i>qui sanat omnes | |
| 6888 infirmitates tuas</i>. Ergo peccatum in spiritum sanctum non est | |
| 6889 irremissibile.</p> | |
| 6890 <p title="II-II q. 14 a. 3 arg. 3"><a name="39379"><span class= | |
| 6891 "ref">[39379] IIª-IIae q. 14 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6892 liberum arbitrium se habet ad bonum et ad malum. Sed quandiu durat | |
| 6893 status viae, potest aliquis a quacumque virtute excidere, cum etiam | |
| 6894 Angelus de caelo ceciderit, unde dicitur Iob IV, <i>in Angelis suis | |
| 6895 reperit pravitatem, quanto magis qui habitant domos luteas?</i> | |
| 6896 Ergo pari ratione potest aliquis a quocumque peccato ad statum | |
| 6897 iustitiae redire. Ergo peccatum in spiritum sanctum non est | |
| 6898 irremissibile.</p> | |
| 6899 <p title="II-II q. 14 a. 3 s. c."><a name="39380"><span class= | |
| 6900 "ref">[39380] IIª-IIae q. 14 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6901 est quod dicitur Matth. XII, <i>qui dixerit verbum contra spiritum | |
| 6902 sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in | |
| 6903 futuro</i>. Et Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 6904 quod <i>tanta est labes huius peccati quod humilitatem deprecandi | |
| 6905 subire non potest</i>.</p> | |
| 6906 <p title="II-II q. 14 a. 3 co."><a name="39381"><span class= | |
| 6907 "ref">[39381] IIª-IIae q. 14 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 6908 dicendum quod secundum diversas acceptiones peccati in spiritum | |
| 6909 sanctum, diversimode irremissibile dicitur. Si enim dicatur | |
| 6910 peccatum in spiritum sanctum finalis impoenitentia, sic dicitur | |
| 6911 irremissibile quia nullo modo remittitur. Peccatum enim mortale in | |
| 6912 quo homo perseverat usque ad mortem, quia in hac vita non | |
| 6913 remittitur per poenitentiam, nec etiam in futuro dimittetur. | |
| 6914 Secundum autem alias duas acceptiones dicitur irremissibile, non | |
| 6915 quia nullo modo remittatur, sed quia, quantum est de se, habet | |
| 6916 meritum ut non remittatur. Et hoc dupliciter. Uno modo, quantum ad | |
| 6917 poenam. Qui enim ex ignorantia vel infirmitate peccat, minorem | |
| 6918 poenam meretur, qui autem ex certa malitia peccat, non habet | |
| 6919 aliquam excusationem unde eius poena minuatur. Similiter etiam qui | |
| 6920 blasphemabat in filium hominis, eius divinitate nondum revelata, | |
| 6921 poterat habere aliquam excusationem propter infirmitatem carnis | |
| 6922 quam in eo aspiciebat, et sic minorem poenam merebatur, sed qui | |
| 6923 ipsam divinitatem blasphemabat, opera spiritus sancti Diabolo | |
| 6924 attribuens, nullam excusationem habebat unde eius poena | |
| 6925 diminueretur. Et ideo dicitur, secundum expositionem Chrysostomi, | |
| 6926 hoc peccatum Iudaeis non remitti neque in hoc saeculo neque in | |
| 6927 futuro, quia pro eo passi sunt poenam et in praesenti vita per | |
| 6928 Romanos, et in futura vita in poena Inferni. Sicut etiam Athanasius | |
| 6929 inducit exemplum de eorum parentibus, qui primo quidem contra | |
| 6930 Moysen contenderunt propter defectum aquae et panis, et hoc dominus | |
| 6931 sustinuit patienter, habebant enim excusationem ex infirmitate | |
| 6932 carnis. Sed postmodum gravius peccaverunt quasi blasphemantes in | |
| 6933 spiritum sanctum, beneficia Dei qui eos de Aegypto eduxerat, idolo | |
| 6934 attribuentes, cum dixerunt, <i>hi sunt dii tui, Israel, qui te | |
| 6935 eduxerunt de terra Aegypti</i>. Et ideo dominus et temporaliter | |
| 6936 fecit eos puniri, quia <i>ceciderunt in die illo quasi tria millia | |
| 6937 hominum</i>; et in futurum eis poenam comminatur, dicens, <i>ego | |
| 6938 autem in die ultionis visitabo hoc peccatum eorum</i>. Alio modo | |
| 6939 potest intelligi quantum ad culpam, sicut aliquis dicitur morbus | |
| 6940 incurabilis secundum naturam morbi, per quem tollitur id ex quo | |
| 6941 morbus potest curari, puta cum morbus tollit virtutem naturae, vel | |
| 6942 inducit fastidium cibi et medicinae; licet etiam talem morbum Deus | |
| 6943 possit curare. Ita etiam peccatum in spiritum sanctum dicitur | |
| 6944 irremissibile secundum suam naturam, inquantum excludit ea per quae | |
| 6945 fit remissio peccatorum. Per hoc tamen non praecluditur via | |
| 6946 remittendi et sanandi omnipotentiae et misericordiae Dei, per quam | |
| 6947 aliquando tales quasi miraculose spiritualiter sanantur.</p> | |
| 6948 <p title="II-II q. 14 a. 3 ad 1"><a name="39382"><span class= | |
| 6949 "ref">[39382] IIª-IIae q. 14 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6950 ergo dicendum quod de nemine desperandum est in hac vita, | |
| 6951 considerata omnipotentia et misericordia Dei. Sed considerata | |
| 6952 conditione peccati, dicuntur aliqui filii diffidentiae, ut habetur | |
| 6953 ad Ephes. II.</p> | |
| 6954 <p title="II-II q. 14 a. 3 ad 2"><a name="39383"><span class= | |
| 6955 "ref">[39383] IIª-IIae q. 14 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6956 dicendum quod ratio illa procedit ex parte omnipotentiae Dei, non | |
| 6957 secundum conditionem peccati.</p> | |
| 6958 <p title="II-II q. 14 a. 3 ad 3"><a name="39384"><span class= | |
| 6959 "ref">[39384] IIª-IIae q. 14 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6960 dicendum quod liberum arbitrium remanet quidem semper in hac vita | |
| 6961 vertibile, tamen quandoque abiicit a se id per quod verti potest ad | |
| 6962 bonum, quantum in ipso est. Unde ex parte sua peccatum est | |
| 6963 irremissibile, licet Deus remittere possit.</p> | |
| 6964 <br /> | |
| 6965 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6966 <p title="II-II q. 14 a. 4 arg. 1"><a name="39385"><span class= | |
| 6967 "ref">[39385] IIª-IIae q. 14 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 6968 sic proceditur. Videtur quod homo non possit primo peccare in | |
| 6969 spiritum sanctum, non praesuppositis aliis peccatis. Naturalis enim | |
| 6970 ordo est ut ab imperfecto ad perfectum quis moveatur. Et hoc quidem | |
| 6971 in bonis apparet, secundum illud Proverb. IV, <i>iustorum semita | |
| 6972 quasi lux splendens crescit et proficit usque ad perfectum | |
| 6973 diem</i>. Sed perfectum dicitur in malis quod est maximum malum, ut | |
| 6974 patet per philosophum, in V Metaphys. Cum igitur peccatum in | |
| 6975 spiritum sanctum sit gravissimum, videtur quod homo ad hoc peccatum | |
| 6976 perveniat per alia peccata minora.</p> | |
| 6977 <p title="II-II q. 14 a. 4 arg. 2"><a name="39386"><span class= | |
| 6978 "ref">[39386] IIª-IIae q. 14 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6979 peccare in spiritum sanctum est peccare ex certa malitia, sive ex | |
| 6980 electione. Sed hoc non statim potest homo, antequam multoties | |
| 6981 peccaverit, dicit enim philosophus, in V Ethic., quod, si homo | |
| 6982 possit iniusta facere, non tamen potest statim operari sicut | |
| 6983 iniustus, scilicet ex electione. Ergo videtur quod peccatum in | |
| 6984 spiritum sanctum non possit committi nisi post alia peccata.</p> | |
| 6985 <p title="II-II q. 14 a. 4 arg. 3"><a name="39387"><span class= | |
| 6986 "ref">[39387] IIª-IIae q. 14 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6987 poenitentia et impoenitentia sunt circa idem. Sed poenitentia non | |
| 6988 est nisi de peccatis praeteritis. Ergo etiam neque impoenitentia, | |
| 6989 quae est species peccati in spiritum sanctum. Peccatum ergo in | |
| 6990 spiritum sanctum praesupponit alia peccata.</p> | |
| 6991 <p title="II-II q. 14 a. 4 s. c."><a name="39388"><span class= | |
| 6992 "ref">[39388] IIª-IIae q. 14 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 6993 est quod <i>facile est in conspectu Dei subito honestare | |
| 6994 pauperem</i>, ut dicitur Eccli. XI. Ergo e contrario possibile est, | |
| 6995 secundum malitiam Daemonis suggerentis, ut statim aliquis inducatur | |
| 6996 in gravissimum peccatum, quod est in spiritum sanctum.</p> | |
| 6997 <p title="II-II q. 14 a. 4 co."><a name="39389"><span class= | |
| 6998 "ref">[39389] IIª-IIae q. 14 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 6999 dicendum quod, sicut dictum est, peccare in spiritum sanctum uno | |
| 7000 modo est peccare ex certa malitia. Ex certa autem malitia | |
| 7001 dupliciter peccare contingit, sicut dictum est. Uno modo, ex | |
| 7002 inclinatione habitus, quod non est proprie peccare in spiritum | |
| 7003 sanctum. Et hoc modo peccare ex certa malitia non contingit a | |
| 7004 principio, oportet enim actus peccatorum praecedere ex quibus | |
| 7005 causetur habitus ad peccandum inclinans. Alio modo potest aliquis | |
| 7006 peccare ex certa malitia abiiciendo per contemptum ea per quae homo | |
| 7007 retrahitur a peccando, quod proprie est peccare in spiritum | |
| 7008 sanctum, sicut dictum est. Et hoc etiam plerumque praesupponit alia | |
| 7009 peccata, quia sicut dicitur Proverb. XVIII, <i>impius, cum in | |
| 7010 profundum peccatorum venerit, contemnit</i>. Potest tamen | |
| 7011 contingere quod aliquis in primo actu peccati in spiritum sanctum | |
| 7012 peccet per contemptum, tum propter libertatem arbitrii; tum etiam | |
| 7013 propter multas dispositiones praecedentes; vel etiam propter | |
| 7014 aliquod vehemens motivum ad malum et debilem affectum hominis ad | |
| 7015 bonum. Et ideo in viris perfectis hoc vix aut nunquam accidere | |
| 7016 potest quod statim a principio peccent in spiritum sanctum. Unde | |
| 7017 dicit Origenes, in I Periarch., <i>non arbitror quod aliquis ex his | |
| 7018 qui in summo perfectoque gradu constiterint, ad subitum evacuetur | |
| 7019 aut decidat, sed paulatim ac per partes eum decidere necesse | |
| 7020 est</i>. Et eadem ratio est si peccatum in spiritum sanctum | |
| 7021 accipiatur ad litteram pro blasphemia spiritus sancti. Talis enim | |
| 7022 blasphemia de qua dominus loquitur, semper ex malitiae contemptu | |
| 7023 procedit. Si vero per peccatum in spiritum sanctum intelligatur | |
| 7024 finalis impoenitentia, secundum intellectum Augustini, quaestionem | |
| 7025 non habet, quia ad peccatum in spiritum sanctum requiritur | |
| 7026 continuatio peccatorum usque in finem vitae.</p> | |
| 7027 <p title="II-II q. 14 a. 4 ad 1"><a name="39390"><span class= | |
| 7028 "ref">[39390] IIª-IIae q. 14 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7029 ergo dicendum quod tam in bono quam in malo, ut in pluribus, | |
| 7030 proceditur ab imperfecto ad perfectum, prout homo proficit vel in | |
| 7031 bono vel in malo. Et tamen in utroque unus potest incipere a maiori | |
| 7032 quam alius. Et ita illud a quo aliquis incipit, potest esse | |
| 7033 perfectum in bono vel in malo secundum genus suum; licet sit | |
| 7034 imperfectum secundum seriem processus hominis in melius vel in | |
| 7035 peius proficientis.</p> | |
| 7036 <p title="II-II q. 14 a. 4 ad 2"><a name="39391"><span class= | |
| 7037 "ref">[39391] IIª-IIae q. 14 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7038 dicendum quod ratio illa procedit de peccato ex malitia quando est | |
| 7039 ex inclinatione habitus.</p> | |
| 7040 <p title="II-II q. 14 a. 4 ad 3"><a name="39392"><span class= | |
| 7041 "ref">[39392] IIª-IIae q. 14 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7042 dicendum quod, si accipiatur impoenitentia secundum intentionem | |
| 7043 Augustini, secundum quod importat permanentiam in peccato usque in | |
| 7044 finem, sic planum est quod impoenitentia praesupponit peccata, | |
| 7045 sicut et poenitentia. Sed si loquamur de impoenitentia habituali, | |
| 7046 secundum quod ponitur species peccati in spiritum sanctum, sic | |
| 7047 manifestum est quod impoenitentia potest esse etiam ante peccata, | |
| 7048 potest enim ille qui nunquam peccavit habere propositum vel | |
| 7049 poenitendi vel non poenitendi, si contingeret eum peccare.</p> | |
| 7050 <br /> | |
| 7051 <div class="D">Quaestio 15</div> | |
| 7052 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 7053 <p title="II-II q. 15 pr."><a name="39393"><span class= | |
| 7054 "ref">[39393] IIª-IIae q. 15 pr.</span></a> Deinde | |
| 7055 considerandum est de vitiis oppositis scientiae et intellectui. Et | |
| 7056 quia de ignorantia, quae opponitur scientiae, dictum est supra, cum | |
| 7057 de causis peccatorum ageretur; quaerendum est nunc de caecitate | |
| 7058 mentis et hebetudine sensus, quae opponuntur dono intellectus. Et | |
| 7059 circa hoc quaeruntur tria. Primo, utrum caecitas mentis sit | |
| 7060 peccatum. Secundo, utrum hebetudo sensus sit aliud peccatum a | |
| 7061 caecitate mentis. Tertio, utrum haec vitia a peccatis carnalibus | |
| 7062 oriantur.</p> | |
| 7063 <br /> | |
| 7064 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 7065 <p title="II-II q. 15 a. 1 arg. 1"><a name="39394"><span class= | |
| 7066 "ref">[39394] IIª-IIae q. 15 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 7067 sic proceditur. Videtur quod caecitas mentis non sit peccatum. | |
| 7068 Illud enim quod excusat a peccato non videtur esse peccatum. Sed | |
| 7069 caecitas excusat a peccato, dicitur enim Ioan. IX, <i>si caeci | |
| 7070 essetis, non haberetis peccatum</i>. Ergo caecitas mentis non est | |
| 7071 peccatum.</p> | |
| 7072 <p title="II-II q. 15 a. 1 arg. 2"><a name="39395"><span class= | |
| 7073 "ref">[39395] IIª-IIae q. 15 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7074 poena differt a culpa. Sed caecitas mentis est quaedam poena, ut | |
| 7075 patet per illud quod habetur Isaiae VI, <i>excaeca cor populi | |
| 7076 huius</i>; non enim esset a Deo, cum sit malum, nisi poena esset. | |
| 7077 Ergo caecitas mentis non est peccatum.</p> | |
| 7078 <p title="II-II q. 15 a. 1 arg. 3"><a name="39396"><span class= | |
| 7079 "ref">[39396] IIª-IIae q. 15 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7080 omne peccatum est voluntarium, ut Augustinus dicit. Sed caecitas | |
| 7081 mentis non est voluntaria, quia ut Augustinus dicit, X Confess., | |
| 7082 <i>cognoscere veritatem lucentem omnes amant</i>; et Eccle. XI | |
| 7083 dicitur, <i>dulce lumen, et delectabile oculis videre solem</i>. | |
| 7084 Ergo caecitas mentis non est peccatum.</p> | |
| 7085 <p title="II-II q. 15 a. 1 s. c."><a name="39397"><span class= | |
| 7086 "ref">[39397] IIª-IIae q. 15 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7087 est quod Gregorius, XXXI Moral., caecitatem mentis ponit inter | |
| 7088 vitia quae causantur ex luxuria.</p> | |
| 7089 <p title="II-II q. 15 a. 1 co."><a name="39398"><span class= | |
| 7090 "ref">[39398] IIª-IIae q. 15 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 7091 dicendum quod sicut caecitas corporalis est privatio eius quod est | |
| 7092 principium corporalis visionis, ita etiam caecitas mentis est | |
| 7093 privatio eius quod est principium mentalis sive intellectualis | |
| 7094 visionis. Cuius quidem principium est triplex. Unum quidem est | |
| 7095 lumen naturalis rationis. Et hoc lumen, cum pertineat ad speciem | |
| 7096 animae rationalis, nunquam privatur ab anima. Impeditur tamen | |
| 7097 quandoque a proprio actu per impedimenta virium inferiorum, quibus | |
| 7098 indiget intellectus humanus ad intelligendum, sicut patet in | |
| 7099 amentibus et furiosis, ut in primo dictum est. Aliud autem | |
| 7100 principium intellectualis visionis est aliquod lumen habituale | |
| 7101 naturali lumini rationis superadditum. Et hoc quidem lumen interdum | |
| 7102 privatur ab anima. Et talis privatio est caecitas quae est poena, | |
| 7103 secundum quod privatio luminis gratiae quaedam poena ponitur. Unde | |
| 7104 dicitur de quibusdam, Sap. II, <i>excaecavit illos malitia | |
| 7105 eorum</i>. Tertium principium visionis intellectualis est aliquod | |
| 7106 intelligibile principium per quod homo intelligit alia. Cui quidem | |
| 7107 principio intelligibili mens hominis potest intendere vel non | |
| 7108 intendere. Et quod ei non intendat contingit dupliciter. Quandoque | |
| 7109 quidem ex hoc quod habet voluntatem spontanee se avertentem a | |
| 7110 consideratione talis principii, secundum illud Psalm., <i>noluit | |
| 7111 intelligere ut bene ageret</i>. Alio modo, per occupationem mentis | |
| 7112 circa alia quae magis diligit, quibus ab inspectione huius | |
| 7113 principii mens avertitur, secundum illud Psalm., <i>supercecidit | |
| 7114 ignis</i>, scilicet concupiscentiae, <i>et non viderunt solem</i>. | |
| 7115 Et utroque modo caecitas mentis est peccatum.</p> | |
| 7116 <p title="II-II q. 15 a. 1 ad 1"><a name="39399"><span class= | |
| 7117 "ref">[39399] IIª-IIae q. 15 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7118 ergo dicendum quod caecitas quae excusat a peccato est quae | |
| 7119 contingit ex naturali defectu non potentis videre.</p> | |
| 7120 <p title="II-II q. 15 a. 1 ad 2"><a name="39400"><span class= | |
| 7121 "ref">[39400] IIª-IIae q. 15 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7122 dicendum quod ratio illa procedit de secunda caecitate, quae est | |
| 7123 poena.</p> | |
| 7124 <p title="II-II q. 15 a. 1 ad 3"><a name="39401"><span class= | |
| 7125 "ref">[39401] IIª-IIae q. 15 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7126 dicendum quod intelligere veritatem cuilibet est secundum se | |
| 7127 amabile. Potest tamen per accidens esse alicui odibile, inquantum | |
| 7128 scilicet per hoc homo impeditur ab aliis quae magis amat.</p> | |
| 7129 <br /> | |
| 7130 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 7131 <p title="II-II q. 15 a. 2 arg. 1"><a name="39402"><span class= | |
| 7132 "ref">[39402] IIª-IIae q. 15 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 7133 secundum sic proceditur. Videtur quod hebetudo sensus non sit aliud | |
| 7134 a caecitate mentis. Unum enim uni est contrarium. Sed dono | |
| 7135 intellectus opponitur hebetudo, ut patet per Gregorium, in II | |
| 7136 Moral.; cui etiam opponitur caecitas mentis, eo quod intellectus | |
| 7137 principium quoddam visivum designat. Ergo hebetudo sensus est idem | |
| 7138 quod caecitas mentis.</p> | |
| 7139 <p title="II-II q. 15 a. 2 arg. 2"><a name="39403"><span class= | |
| 7140 "ref">[39403] IIª-IIae q. 15 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7141 Gregorius, in XXXI Moral., de hebetudine loquens, nominat eam | |
| 7142 hebetudinem sensus circa intelligentiam. Sed hebetari sensu circa | |
| 7143 intelligentiam nihil aliud esse videtur quam intelligendo deficere, | |
| 7144 quod pertinet ad mentis caecitatem. Ergo hebetudo sensus idem est | |
| 7145 quod caecitas mentis.</p> | |
| 7146 <p title="II-II q. 15 a. 2 arg. 3"><a name="39404"><span class= | |
| 7147 "ref">[39404] IIª-IIae q. 15 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7148 si in aliquo differunt, maxime videntur in hoc differre quod | |
| 7149 caecitas mentis est voluntaria, ut supra dictum est, hebetudo autem | |
| 7150 sensus est naturalis. Sed defectus naturalis non est peccatum. Ergo | |
| 7151 secundum hoc hebetudo sensus non esset peccatum. Quod est contra | |
| 7152 Gregorium, qui connumerat eam inter vitia quae ex gula | |
| 7153 oriuntur.</p> | |
| 7154 <p title="II-II q. 15 a. 2 s. c."><a name="39405"><span class= | |
| 7155 "ref">[39405] IIª-IIae q. 15 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7156 est quod diversarum causarum sunt diversi effectus. Sed Gregorius, | |
| 7157 XXXI Moral., dicit quod hebetudo mentis oritur ex gula, caecitas | |
| 7158 autem mentis ex luxuria. Ergo sunt diversa vitia.</p> | |
| 7159 <p title="II-II q. 15 a. 2 co."><a name="39406"><span class= | |
| 7160 "ref">[39406] IIª-IIae q. 15 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 7161 dicendum quod hebes acuto opponitur. Acutum autem dicitur aliquid | |
| 7162 ex hoc quod est penetrativum. Unde et hebes dicitur aliquid ex hoc | |
| 7163 quod est obtusum, penetrare non valens. Sensus autem corporalis per | |
| 7164 quandam similitudinem penetrare dicitur medium inquantum ex aliqua | |
| 7165 distantia suum obiectum percipit; vel inquantum potest quasi | |
| 7166 penetrando intima rei percipere. Unde in corporalibus dicitur | |
| 7167 aliquis esse acuti sensus qui potest percipere sensibile aliquod ex | |
| 7168 remotis, vel videndo vel audiendo vel olfaciendo; et e contrario | |
| 7169 dicitur sensu hebetari qui non percipit nisi ex propinquo et magna | |
| 7170 sensibilia. Ad similitudinem autem corporalis sensus dicitur etiam | |
| 7171 circa intelligentiam esse aliquis sensus, qui est aliquorum | |
| 7172 primorum extremorum, ut dicitur in VI Ethic., sicut etiam sensus | |
| 7173 est cognoscitivus sensibilium quasi quorundam principiorum | |
| 7174 cognitionis. Hic autem sensus qui est circa intelligentiam non | |
| 7175 percipit suum obiectum per medium distantiae corporalis, sed per | |
| 7176 quaedam alia media, sicut cum per proprietatem rei percipit eius | |
| 7177 essentiam, et per effectus percipit causam. Ille ergo dicitur esse | |
| 7178 acuti sensus circa intelligentiam qui statim ad apprehensionem | |
| 7179 proprietatis rei, vel etiam effectus, naturam rei comprehendit, et | |
| 7180 inquantum usque ad minimas conditiones rei considerandas pertingit. | |
| 7181 Ille autem dicitur esse hebes circa intelligentiam qui ad | |
| 7182 cognoscendam veritatem rei pertingere non potest nisi per multa ei | |
| 7183 exposita, et tunc etiam non potest pertingere ad perfecte | |
| 7184 considerandum omnia quae pertinent ad rei rationem. Sic igitur | |
| 7185 hebetudo sensus circa intelligentiam importat quandam debilitatem | |
| 7186 mentis circa considerationem spiritualium bonorum, caecitas autem | |
| 7187 mentis importat omnimodam privationem cognitionis ipsorum. Et | |
| 7188 utrumque opponitur dono intellectus, per quem homo spiritualia bona | |
| 7189 apprehendendo cognoscit et ad eorum intima subtiliter penetrat. | |
| 7190 Habet autem hebetudo rationem peccati sicut et caecitas mentis, | |
| 7191 inquantum scilicet est voluntaria, ut patet in eo qui, affectus | |
| 7192 circa carnalia, de spiritualibus subtiliter discutere fastidit vel | |
| 7193 negligit.</p> | |
| 7194 <p title="II-II q. 15 a. 2 ad arg."><a name="39407"><span class= | |
| 7195 "ref">[39407] IIª-IIae q. 15 a. 2 ad arg.</span></a> Et per | |
| 7196 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 7197 <br /> | |
| 7198 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 7199 <p title="II-II q. 15 a. 3 arg. 1"><a name="39408"><span class= | |
| 7200 "ref">[39408] IIª-IIae q. 15 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 7201 sic proceditur. Videtur quod caecitas mentis et hebetudo sensus non | |
| 7202 oriantur ex vitiis carnalibus. Augustinus enim, in libro Retract., | |
| 7203 retractans illud quod dixerat in Soliloq., <i>Deus, qui non nisi | |
| 7204 mundos verum scire voluisti</i>, dicit quod <i>responderi potest | |
| 7205 multos etiam non mundos multa vera scire</i>. Sed homines maxime | |
| 7206 efficiuntur immundi per vitia carnalia. Ergo caecitas mentis et | |
| 7207 hebetudo sensus non causantur a vitiis carnalibus.</p> | |
| 7208 <p title="II-II q. 15 a. 3 arg. 2"><a name="39409"><span class= | |
| 7209 "ref">[39409] IIª-IIae q. 15 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7210 caecitas mentis et hebetudo sensus sunt defectus quidam circa | |
| 7211 partem animae intellectivam; vitia autem carnalia pertinent ad | |
| 7212 corruptionem carnis. Sed caro non agit in animam, sed potius e | |
| 7213 converso. Ergo vitia carnalia non causant caecitatem mentis et | |
| 7214 hebetudinem sensus.</p> | |
| 7215 <p title="II-II q. 15 a. 3 arg. 3"><a name="39410"><span class= | |
| 7216 "ref">[39410] IIª-IIae q. 15 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7217 unumquodque magis patitur a propinquiori quam a remotiori. Sed | |
| 7218 propinquiora sunt menti vitia spiritualia quam carnalia. Ergo | |
| 7219 caecitas mentis et hebetudo sensus magis causantur ex vitiis | |
| 7220 spiritualibus quam ex vitiis carnalibus.</p> | |
| 7221 <p title="II-II q. 15 a. 3 s. c."><a name="39411"><span class= | |
| 7222 "ref">[39411] IIª-IIae q. 15 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7223 est quod Gregorius, XXXI Moral., dicit quod hebetudo sensus circa | |
| 7224 intelligentiam oritur ex gula, caecitas mentis ex luxuria.</p> | |
| 7225 <p title="II-II q. 15 a. 3 co."><a name="39412"><span class= | |
| 7226 "ref">[39412] IIª-IIae q. 15 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 7227 dicendum quod perfectio intellectualis operationis in homine | |
| 7228 consistit in quadam abstractione a sensibilium phantasmatibus. Et | |
| 7229 ideo quanto intellectus hominis magis fuerit liber ab huiusmodi | |
| 7230 phantasmatibus, tanto potius considerare intelligibilia poterit et | |
| 7231 ordinare omnia sensibilia, sicut et Anaxagoras dixit quod oportet | |
| 7232 intellectum esse immixtum ad hoc quod imperet, et agens oportet | |
| 7233 quod dominetur super materiam ad hoc quod possit eam movere. | |
| 7234 Manifestum est autem quod delectatio applicat intentionem ad ea in | |
| 7235 quibus aliquis delectatur, unde philosophus dicit, in X Ethic., | |
| 7236 quod unusquisque ea in quibus delectatur optime operatur, contraria | |
| 7237 vero nequaquam vel debiliter. Vitia autem carnalia, scilicet gula | |
| 7238 et luxuria, consistunt circa delectationes tactus, ciborum scilicet | |
| 7239 et venereorum, quae sunt vehementissimae inter omnes corporales | |
| 7240 delectationes. Et ideo per haec vitia intentio hominis maxime | |
| 7241 applicatur ad corporalia, et per consequens debilitatur operatio | |
| 7242 hominis circa intelligibilia, magis autem per luxuriam quam per | |
| 7243 gulam, quanto delectationes venereorum sunt vehementiores quam | |
| 7244 ciborum. Et ideo ex luxuria oritur caecitas mentis, quae quasi | |
| 7245 totaliter spiritualium bonorum cognitionem excludit, ex gula autem | |
| 7246 hebetudo sensus, quae reddit hominem debilem circa huiusmodi | |
| 7247 intelligibilia. Et e converso oppositae virtutes, scilicet | |
| 7248 abstinentia et castitas, maxime disponunt hominem ad perfectionem | |
| 7249 intellectualis operationis. Unde dicitur Dan. I, quod pueris his, | |
| 7250 scilicet abstinentibus et continentibus, <i>dedit Deus scientiam et | |
| 7251 disciplinam in omni libro et sapientia</i>.</p> | |
| 7252 <p title="II-II q. 15 a. 3 ad 1"><a name="39413"><span class= | |
| 7253 "ref">[39413] IIª-IIae q. 15 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7254 ergo dicendum quod, quamvis aliqui vitiis carnalibus subditi | |
| 7255 possint quandoque subtiliter aliqua speculari circa intelligibilia, | |
| 7256 propter bonitatem ingenii naturalis vel habitus superadditi; tamen | |
| 7257 necesse est ut ab hac subtilitate contemplationis eorum intentio | |
| 7258 plerumque retrahatur propter delectationes corporales. Et ita | |
| 7259 immundi possunt aliqua vera scire sed ex sua immunditia circa hoc | |
| 7260 impediuntur.</p> | |
| 7261 <p title="II-II q. 15 a. 3 ad 2"><a name="39414"><span class= | |
| 7262 "ref">[39414] IIª-IIae q. 15 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7263 dicendum quod caro non agit in partem intellectivam alterando | |
| 7264 ipsam, sed impediendo operationem ipsius per modum praedictum.</p> | |
| 7265 <p title="II-II q. 15 a. 3 ad 3"><a name="39415"><span class= | |
| 7266 "ref">[39415] IIª-IIae q. 15 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7267 dicendum quod vitia carnalia, quo magis sunt remota a mente, eo | |
| 7268 magis eius intentionem ad remotiora distrahunt. Unde magis | |
| 7269 impediunt mentis contemplationem.</p> | |
| 7270 <br /> | |
| 7271 <div class="D">Quaestio 16</div> | |
| 7272 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 7273 <p title="II-II q. 16 pr."><a name="39416"><span class= | |
| 7274 "ref">[39416] IIª-IIae q. 16 pr.</span></a> Deinde | |
| 7275 considerandum est de praeceptis pertinentibus ad praedicta. Et | |
| 7276 circa hoc quaeruntur duo. Primo, de praeceptis pertinentibus ad | |
| 7277 fidem. Secundo, de praeceptis pertinentibus ad dona scientiae et | |
| 7278 intellectus.</p> | |
| 7279 <br /> | |
| 7280 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 7281 <p title="II-II q. 16 a. 1 arg. 1"><a name="39417"><span class= | |
| 7282 "ref">[39417] IIª-IIae q. 16 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 7283 sic proceditur. Videtur quod in veteri lege dari debuerint | |
| 7284 praecepta credendi. Praeceptum enim est de eo quod est debitum et | |
| 7285 necessarium. Sed maxime necessarium est homini quod credat, | |
| 7286 secundum illud Heb. XI, <i>sine fide impossibile est placere | |
| 7287 Deo</i>. Ergo maxime oportuit praecepta dari de fide.</p> | |
| 7288 <p title="II-II q. 16 a. 1 arg. 2"><a name="39418"><span class= | |
| 7289 "ref">[39418] IIª-IIae q. 16 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7290 novum testamentum continetur in veteri sicut figuratum in figura, | |
| 7291 ut supra dictum est. Sed in novo testamento ponuntur expressa | |
| 7292 mandata de fide, ut patet Ioan. XIV, <i>creditis in Deum, et in me | |
| 7293 credite</i>. Ergo videtur quod in veteri lege etiam debuerint | |
| 7294 aliqua praecepta dari de fide.</p> | |
| 7295 <p title="II-II q. 16 a. 1 arg. 3"><a name="39419"><span class= | |
| 7296 "ref">[39419] IIª-IIae q. 16 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7297 eiusdem rationis est praecipere actum virtutis et prohibere vitia | |
| 7298 opposita. Sed in veteri lege ponuntur multa praecepta prohibentia | |
| 7299 infidelitatem, sicut Exod. XX, <i>non habebis deos alienos coram | |
| 7300 me</i>; et iterum Deut. XIII mandatur quod non audient verba | |
| 7301 prophetae aut somniatoris qui eos de fide Dei vellet divertere. | |
| 7302 Ergo in veteri lege etiam debuerunt dari praecepta de fide.</p> | |
| 7303 <p title="II-II q. 16 a. 1 arg. 4"><a name="39420"><span class= | |
| 7304 "ref">[39420] IIª-IIae q. 16 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 7305 confessio est actus fidei, ut supra dictum est. Sed de confessione | |
| 7306 et promulgatione fidei dantur praecepta in veteri lege, mandatur | |
| 7307 enim Exod. XII quod filiis suis interrogantibus rationem assignent | |
| 7308 paschalis observantiae; et Deut. XIII mandatur quod ille qui | |
| 7309 disseminat doctrinam contra fidem occidatur. Ergo lex vetus | |
| 7310 praecepta fidei debuit habere.</p> | |
| 7311 <p title="II-II q. 16 a. 1 arg. 5"><a name="39421"><span class= | |
| 7312 "ref">[39421] IIª-IIae q. 16 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 7313 omnes libri veteris testamenti sub lege veteri continentur, unde | |
| 7314 dominus, Ioan. XV, dicit in lege esse scriptum, <i>odio habuerunt | |
| 7315 me gratis</i>, quod tamen scribitur in Psalmo. Sed Eccli. II | |
| 7316 dicitur, <i>qui timetis dominum, credite illi</i>. Ergo in veteri | |
| 7317 lege fuerunt praecepta danda de fide.</p> | |
| 7318 <p title="II-II q. 16 a. 1 s. c."><a name="39422"><span class= | |
| 7319 "ref">[39422] IIª-IIae q. 16 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7320 est quod apostolus, ad Rom. III, legem veterem nominat legem | |
| 7321 factorum, et dividit eam contra legem fidei. Ergo in lege veteri | |
| 7322 non fuerunt praecepta danda de fide.</p> | |
| 7323 <p title="II-II q. 16 a. 1 co."><a name="39423"><span class= | |
| 7324 "ref">[39423] IIª-IIae q. 16 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 7325 dicendum quod lex non imponitur ab aliquo domino nisi suis | |
| 7326 subditis, et ideo praecepta legis cuiuslibet praesupponunt | |
| 7327 subiectionem recipientis legem ad eum qui dat legem. Prima autem | |
| 7328 subiectio hominis ad Deum est per fidem, secundum illud Heb. XI, | |
| 7329 <i>accedentem ad Deum oportet credere quia est</i>. Et ideo fides | |
| 7330 praesupponitur ad legis praecepta. Et propter hoc Exod. XX id quod | |
| 7331 est fidei praemittitur ante legis praecepta, cum dicitur, <i>ego | |
| 7332 sum dominus Deus tuus, qui eduxi te de terra Aegypti</i>. Et | |
| 7333 similiter Deut. VI praemittitur, <i>audi, Israel, dominus Deus tuus | |
| 7334 unus est</i>, et postea statim incipit agere de praeceptis. Sed | |
| 7335 quia in fide multa continentur ordinata ad fidem qua credimus Deum | |
| 7336 esse, quod est primum et principale inter omnia credibilia, ut | |
| 7337 dictum est; ideo, praesupposita fide de Deo, per quam mens humana | |
| 7338 Deo subiiciatur, possunt dari praecepta de aliis credendis, sicut | |
| 7339 Augustinus dicit, super Ioan., quod plurima sunt nobis de fide | |
| 7340 mandata, exponens illud, hoc est praeceptum meum. Sed in veteri | |
| 7341 lege non erant secreta fidei populo exponenda. Et ideo, supposita | |
| 7342 fide unius Dei, nulla alia praecepta sunt in veteri lege data de | |
| 7343 credendis.</p> | |
| 7344 <p title="II-II q. 16 a. 1 ad 1"><a name="39424"><span class= | |
| 7345 "ref">[39424] IIª-IIae q. 16 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7346 ergo dicendum quod fides est necessaria tanquam principium | |
| 7347 spiritualis vitae. Et ideo praesupponitur ad legis | |
| 7348 susceptionem.</p> | |
| 7349 <p title="II-II q. 16 a. 1 ad 2"><a name="39425"><span class= | |
| 7350 "ref">[39425] IIª-IIae q. 16 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7351 dicendum quod ibi etiam dominus praesupponit aliquid de fide, | |
| 7352 scilicet fidem unius Dei, cum dicit, creditis in Deum, et aliquid | |
| 7353 praecipit, scilicet fidem incarnationis, per quam unus est Deus et | |
| 7354 homo; quae quidem fidei explicatio pertinet ad fidem novi | |
| 7355 testamenti. Et ideo subdit, et in me credite.</p> | |
| 7356 <p title="II-II q. 16 a. 1 ad 3"><a name="39426"><span class= | |
| 7357 "ref">[39426] IIª-IIae q. 16 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7358 dicendum quod praecepta prohibitiva respiciunt peccata, quae | |
| 7359 corrumpunt virtutem. Virtus autem corrumpitur ex particularibus | |
| 7360 defectibus, ut supra dictum est. Et ideo, praesupposita fide unius | |
| 7361 Dei, in lege veteri fuerunt danda prohibitiva praecepta, quibus | |
| 7362 homines prohiberentur ab his particularibus defectibus per quos | |
| 7363 fides corrumpi posset.</p> | |
| 7364 <p title="II-II q. 16 a. 1 ad 4"><a name="39427"><span class= | |
| 7365 "ref">[39427] IIª-IIae q. 16 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 7366 dicendum quod etiam confessio vel doctrina fidei praesupponit | |
| 7367 subiectionem hominis ad Deum per fidem. Et ideo magis potuerunt | |
| 7368 dari praecepta in veteri lege pertinentia ad confessionem et | |
| 7369 doctrinam fidei quam pertinentia ad ipsam fidem.</p> | |
| 7370 <p title="II-II q. 16 a. 1 ad 5"><a name="39428"><span class= | |
| 7371 "ref">[39428] IIª-IIae q. 16 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 7372 dicendum quod in illa etiam auctoritate praesupponitur fides per | |
| 7373 quam credimus Deum esse, unde praemittit, qui timetis Deum, quod | |
| 7374 non posset esse sine fide. Quod autem addit, credite illi, ad | |
| 7375 quaedam credibilia specialia referendum est, et praecipue ad illa | |
| 7376 quae promittit Deus sibi obedientibus. Unde subdit, <i>et non | |
| 7377 evacuabitur merces vestra</i>.</p> | |
| 7378 <br /> | |
| 7379 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 7380 <p title="II-II q. 16 a. 2 arg. 1"><a name="39429"><span class= | |
| 7381 "ref">[39429] IIª-IIae q. 16 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 7382 secundum sic proceditur. Videtur quod in veteri lege inconvenienter | |
| 7383 tradantur praecepta pertinentia ad scientiam et intellectum. | |
| 7384 Scientia enim et intellectus ad cognitionem pertinent. Cognitio | |
| 7385 autem praecedit et dirigit actionem. Ergo praecepta ad scientiam et | |
| 7386 intellectum pertinentia debent praecedere praecepta pertinentia ad | |
| 7387 actionem. Cum ergo prima praecepta legis sint praecepta Decalogi, | |
| 7388 videtur quod inter praecepta Decalogi debuerunt tradi aliqua | |
| 7389 praecepta pertinentia ad scientiam et intellectum.</p> | |
| 7390 <p title="II-II q. 16 a. 2 arg. 2"><a name="39430"><span class= | |
| 7391 "ref">[39430] IIª-IIae q. 16 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7392 disciplina praecedit doctrinam, prius enim homo ab alio discit quam | |
| 7393 alium doceat. Sed dantur in veteri lege aliqua praecepta de | |
| 7394 doctrina, et affirmativa, ut praecipitur Deut. IV, <i>docebis ea | |
| 7395 filios ac nepotes tuos</i>; et etiam prohibitiva, sicut habetur | |
| 7396 Deut. IV, <i>non addetis ad verbum quod vobis loquor, neque | |
| 7397 auferetis ab eo</i>. Ergo videtur quod etiam aliqua praecepta dari | |
| 7398 debuerint inducentia hominem ad addiscendum.</p> | |
| 7399 <p title="II-II q. 16 a. 2 arg. 3"><a name="39431"><span class= | |
| 7400 "ref">[39431] IIª-IIae q. 16 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7401 scientia et intellectus magis videntur necessaria sacerdoti quam | |
| 7402 regi, unde dicitur Malach. II, <i>labia sacerdotis custodiunt | |
| 7403 scientiam, et legem requirunt ex ore eius</i>; et Osee IV dicitur, | |
| 7404 <i>quia scientiam repulisti, repellam te et ego, ne sacerdotio | |
| 7405 fungaris mihi</i>. Sed regi mandatur quod addiscat scientiam legis, | |
| 7406 ut patet Deut. XVII. Ergo multo magis debuit praecipi in lege quod | |
| 7407 sacerdotes legem addiscerent.</p> | |
| 7408 <p title="II-II q. 16 a. 2 arg. 4"><a name="39432"><span class= | |
| 7409 "ref">[39432] IIª-IIae q. 16 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 7410 meditatio eorum quae ad scientiam et intellectum pertinent non | |
| 7411 potest esse in dormiendo. Impeditur etiam per occupationes | |
| 7412 extraneas. Ergo inconvenienter praecipitur, Deut. VI, | |
| 7413 <i>meditaberis ea sedens in domo tua, et ambulans in itinere, | |
| 7414 dormiens atque consurgens</i>. Inconvenienter ergo traduntur in | |
| 7415 veteri lege praecepta ad scientiam et intellectum pertinentia.</p> | |
| 7416 <p title="II-II q. 16 a. 2 s. c."><a name="39433"><span class= | |
| 7417 "ref">[39433] IIª-IIae q. 16 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 7418 est quod dicitur Deut. IV, <i>audientes universi praecepta haec, | |
| 7419 dicant, en populus sapiens et intelligens</i>.</p> | |
| 7420 <p title="II-II q. 16 a. 2 co."><a name="39434"><span class= | |
| 7421 "ref">[39434] IIª-IIae q. 16 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 7422 dicendum quod circa scientiam et intellectum tria possunt | |
| 7423 considerari, primo quidem, acceptio ipsius; secundo, usus eius; | |
| 7424 tertio vero, conservatio ipsius. Acceptio quidem scientiae vel | |
| 7425 intellectus fit per doctrinam et disciplinam. Et utrumque in lege | |
| 7426 praecipitur. Dicitur enim Deut. VI, <i>erunt verba haec quae ego | |
| 7427 praecipio tibi, in corde tuo</i>, quod pertinet ad disciplinam, | |
| 7428 pertinet enim ad discipulum ut cor suum applicet his quae dicuntur. | |
| 7429 Quod vero subditur, <i>et narrabis ea filiis tuis</i>, pertinet ad | |
| 7430 doctrinam. Usus vero scientiae vel intellectus est meditatio eorum | |
| 7431 quae quis scit vel intelligit. Et quantum ad hoc subditur, <i>et | |
| 7432 meditaberis sedens in domo tua</i>, et cetera. Conservatio autem | |
| 7433 fit per memoriam. Et quantum ad hoc subdit, <i>et ligabis ea quasi | |
| 7434 signum in manu tua, eruntque et movebuntur inter oculos tuos, | |
| 7435 scribesque ea in limine et ostiis domus tuae</i>. Per quae omnia | |
| 7436 iugem memoriam mandatorum Dei significat, ea enim quae continue | |
| 7437 sensibus nostris occurrunt, vel tactu, sicut ea quae in manu | |
| 7438 habemus; vel visu, sicut ea quae ante oculos mentis sunt continue; | |
| 7439 vel ad quae oportet nos saepe recurrere, sicut ad ostium domus; a | |
| 7440 memoria nostra excidere non possunt. Et Deut. IV manifestius | |
| 7441 dicitur, <i>ne obliviscaris verborum quae viderunt oculi tui, et ne | |
| 7442 excidant de corde tuo cunctis diebus vitae tuae</i>. Et haec etiam | |
| 7443 abundantius in novo testamento, tam in doctrina evangelica quam | |
| 7444 apostolica, mandata leguntur.</p> | |
| 7445 <p title="II-II q. 16 a. 2 ad 1"><a name="39435"><span class= | |
| 7446 "ref">[39435] IIª-IIae q. 16 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 7447 ergo dicendum quod, sicut dicitur Deut. IV, <i>haec est vestra | |
| 7448 sapientia et intellectus coram populis</i>, ex quo datur intelligi | |
| 7449 quod scientia et intellectus fidelium Dei consistit in praeceptis | |
| 7450 legis. Et ideo primo sunt proponenda legis praecepta; et postmodum | |
| 7451 homines sunt inducendi ad eorum scientiam vel intellectum. Et ideo | |
| 7452 praemissa praecepta non debuerunt poni inter praecepta Decalogi, | |
| 7453 quae sunt prima.</p> | |
| 7454 <p title="II-II q. 16 a. 2 ad 2"><a name="39436"><span class= | |
| 7455 "ref">[39436] IIª-IIae q. 16 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7456 dicendum quod etiam in lege ponuntur praecepta pertinentia ad | |
| 7457 disciplinam, ut dictum est. Expressius tamen praecipitur doctrina | |
| 7458 quam disciplina, quia doctrina pertinet ad maiores, qui sunt sui | |
| 7459 iuris, immediate sub lege existentes, quibus debent dari legis | |
| 7460 praecepta, disciplina autem pertinet ad minores, ad quos praecepta | |
| 7461 legis per maiores debent pervenire.</p> | |
| 7462 <p title="II-II q. 16 a. 2 ad 3"><a name="39437"><span class= | |
| 7463 "ref">[39437] IIª-IIae q. 16 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7464 dicendum quod scientia legis est adeo annexa officio sacerdotis ut | |
| 7465 simul cum iniunctione officii intelligatur etiam et scientiae legis | |
| 7466 iniunctio. Et ideo non oportuit specialia praecepta dari de | |
| 7467 instructione sacerdotum. Sed doctrina legis Dei non adeo est annexa | |
| 7468 regali officio, quia rex constituitur super populum in | |
| 7469 temporalibus. Et ideo specialiter praecipitur ut rex instruatur de | |
| 7470 his quae pertinent ad legem Dei per sacerdotes.</p> | |
| 7471 <p title="II-II q. 16 a. 2 ad 4"><a name="39438"><span class= | |
| 7472 "ref">[39438] IIª-IIae q. 16 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 7473 dicendum quod illud praeceptum legis non est sic intelligendum quod | |
| 7474 homo dormiendo meditetur de lege Dei, sed quod dormiens, idest | |
| 7475 vadens dormitum, de lege Dei meditetur; quia ex hoc etiam homines | |
| 7476 dormiendo nanciscuntur meliora phantasmata, secundum quod | |
| 7477 pertranseunt motus a vigilantibus ad dormientes, ut patet per | |
| 7478 philosophum, in I Ethic. Similiter etiam mandatur ut in omni actu | |
| 7479 suo aliquis meditetur de lege, non quod semper actu de lege | |
| 7480 cogitet, sed quod omnia quae facit secundum legem moderetur.</p> | |
| 7481 <div class="centro"><br /> | |
| 7482 <p><a href="sth3000.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 7483 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 7484 <a href="sth3017.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 7485 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 7486 <br /> | |
| 7487 <hr /> | |
| 7488 <br /> | |
| 7489 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 7490 hanc editionem<br /> | |
| 7491 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 7492 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 7493 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 7494 </div> | |
| 7495 </body> | |
| 7496 </html> |
