Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3183.html @ 94:4fa8e40d9df7
minor fixups through to the end
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 01 Jun 2014 11:19:28 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 28 | 19 183-189</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CLXXXIII |
| 22 ad CLXXXIX</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth3179.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth4000.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#46236">II&ordf;-IIae, q. 183 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#46237">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#46238">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#46239">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#46240">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#46241">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#46242">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#46243">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#46244">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#46245">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#46246">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#46247">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#46248">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#46249">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#46250">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#46251">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#46252">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#46253">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#46254">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#46255">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#46256">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#46257">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#46258">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#46259">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#46260">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#46261">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#46262">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#46263">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#46264">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#46265">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#46266">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#46267">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#46268">II&ordf;-IIae, q. 183 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#46269">II&ordf;-IIae, q. 184 pr.'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#46270">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 1 arg. 1'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#46271">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 1 arg. 2'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#46272">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 1 arg. 3'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#46273">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 1 s. c.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#46274">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 1 co.'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#46275">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 1 ad 1'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#46276">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 1 ad 2'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#46277">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 1 ad 3'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#46278">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 2 arg. 1'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#46279">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 2 arg. 2'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#46280">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 2 arg. 3'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#46281">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 2 s. c.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#46282">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 2 co.'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#46283">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 2 ad 1'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#46284">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 2 ad 2'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#46285">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 2 ad 3'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#46286">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 3 arg. 1'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#46287">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 3 arg. 2'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#46288">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 3 arg. 3'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#46289">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 3 s. c.'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#46290">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 3 co.'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#46291">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 3 ad 1'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#46292">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 3 ad 2'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#46293">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 3 ad 3'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#46294">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 4 arg. 1'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#46295">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 4 arg. 2'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#46296">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 4 arg. 3'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#46297">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 4 s. c.'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#46298">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 4 co.'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#46299">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 4 ad 1'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#46300">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 4 ad 2'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#46301">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 4 ad 3'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#46302">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 5 arg. 1'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#46303">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 5 arg. 2'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#46304">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 5 arg. 3'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#46305">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 5 s. c.'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#46306">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 5 co.'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#46307">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 5 ad 1'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#46308">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 5 ad 2'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#46309">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 5 ad 3'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#46310">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 6 arg. 1'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#46311">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 6 arg. 2'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#46312">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 6 arg. 3'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#46313">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 6 s. c.'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#46314">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 6 co.'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#46315">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 6 ad 1'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#46316">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 6 ad 2'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#46317">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 6 ad 3'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#46318">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 7 arg. 1'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#46319">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 7 arg. 2'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#46320">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 7 arg. 3'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#46321">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 7 s. c.'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#46322">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 7 co.'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#46323">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 7 ad 1'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#46324">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 7 ad 2'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#46325">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 7 ad 3'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#46326">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 arg. 1'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#46327">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 arg. 2'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#46328">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 arg. 3'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#46329">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 arg. 4'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#46330">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 arg. 5'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#46331">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 arg. 6'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#46332">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 s. c.'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#46333">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 co.'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#46334">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 ad 1'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#46335">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 ad 2'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#46336">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 ad 3'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#46337">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 ad 4'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#46338">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 ad 5'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#46339">II&ordf;-IIae, q. 184 a. 8 ad 6'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#46340">II&ordf;-IIae, q. 185 pr.'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#46341">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 1 arg. 1'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#46342">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 1 arg. 2'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#46343">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 1 arg. 3'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#46344">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 1 arg. 4'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#46345">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 1 s. c.'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#46346">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 1 co.'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#46347">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 1 ad 1'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#46348">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 1 ad 2'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#46349">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 1 ad 3'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#46350">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 1 ad 4'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#46351">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 2 arg. 1'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#46352">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 2 arg. 2'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#46353">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 2 arg. 3'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#46354">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 2 s. c.'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#46355">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 2 co.'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#46356">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 2 ad 1'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#46357">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 2 ad 2'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#46358">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 2 ad 3'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#46359">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 3 arg. 1'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#46360">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 3 arg. 2'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#46361">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 3 arg. 3'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#46362">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 3 s. c.'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#46363">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 3 co.'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#46364">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 3 ad 1'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#46365">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 3 ad 2'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#46366">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 3 ad 3'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#46367">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 4 arg. 1'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#46368">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 4 arg. 2'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#46369">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 4 arg. 3'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#46370">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 4 s. c.'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#46371">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 4 co.'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#46372">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 4 ad 1'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#46373">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 4 ad 2'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#46374">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 4 ad 3'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#46375">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 5 arg. 1'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#46376">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 5 arg. 2'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#46377">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 5 arg. 3'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#46378">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 5 s. c.'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#46379">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 5 co.'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#46380">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 5 ad 1'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#46381">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 5 ad 2'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#46382">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 5 ad 3'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#46383">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 6 arg. 1'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#46384">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 6 arg. 2'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#46385">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 6 arg. 3'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#46386">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 6 s. c.'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#46387">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 6 co.'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#46388">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 6 ad 1'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#46389">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 6 ad 2'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#46390">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 6 ad 3'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#46391">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 7 arg. 1'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#46392">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 7 arg. 2'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#46393">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 7 arg. 3'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#46394">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 7 s. c.'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#46395">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 7 co.'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#46396">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 7 ad 1'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#46397">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 7 ad 2'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#46398">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 7 ad 3'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#46399">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 7 ad 4'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#46400">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 8 arg. 1'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#46401">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 8 arg. 2'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#46402">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 8 arg. 3'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#46403">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 8 s. c.'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#46404">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 8 co.'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#46405">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 8 ad 1'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#46406">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 8 ad 2'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#46407">II&ordf;-IIae, q. 185 a. 8 ad 3'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#46408">II&ordf;-IIae, q. 186 pr.'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#46409">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 1 arg. 1'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#46410">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 1 arg. 2'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#46411">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 1 arg. 3'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#46412">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 1 arg. 4'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#46413">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 1 s. c.'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#46414">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 1 co.'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#46415">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 1 ad 1'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#46416">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 1 ad 2'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#46417">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 1 ad 3'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#46418">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 1 ad 4'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#46419">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 2 arg. 1'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#46420">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 2 arg. 2'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#46421">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 2 arg. 3'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#46422">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 2 s. c.'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#46423">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 2 co.'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#46424">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 2 ad 1'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#46425">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 2 ad 2'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#46426">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 2 ad 3'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#46427">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 arg. 1'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#46428">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 arg. 2'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#46429">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 arg. 3'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#46430">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 arg. 4'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#46431">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 arg. 5'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#46432">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 arg. 6'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#46433">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 s. c.'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#46434">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 co.'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#46435">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 ad 1'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#46436">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 ad 2'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#46437">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 ad 3'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#46438">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 ad 4'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#46439">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 ad 5'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#46440">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 3 ad 6'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#46441">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 4 arg. 1'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#46442">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 4 arg. 2'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#46443">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 4 arg. 3'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#46444">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 4 s. c.'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#46445">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 4 co.'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#46446">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 4 ad 1'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#46447">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 4 ad 2'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#46448">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 4 ad 3'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#46449">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 arg. 1'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#46450">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 arg. 2'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#46451">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 arg. 3'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#46452">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 arg. 4'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#46453">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 arg. 5'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#46454">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 s. c.'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#46455">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 co.'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#46456">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 ad 1'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#46457">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 ad 2'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#46458">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 ad 3'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#46459">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 ad 4'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#46460">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 5 ad 5'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#46461">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 6 arg. 1'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#46462">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 6 arg. 2'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#46463">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 6 arg. 3'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#46464">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 6 s. c.'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#46465">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 6 co.'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#46466">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 6 ad 1'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#46467">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 6 ad 2'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#46468">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 6 ad 3'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#46469">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 7 arg. 1'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#46470">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 7 arg. 2'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#46471">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 7 arg. 3'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#46472">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 7 arg. 4'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#46473">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 7 s. c.'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#46474">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 7 co.'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#46475">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 7 ad 1'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#46476">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 7 ad 2'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#46477">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 7 ad 3'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#46478">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 7 ad 4'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#46479">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 8 arg. 1'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#46480">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 8 arg. 2'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#46481">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 8 arg. 3'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#46482">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 8 s. c.'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#46483">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 8 co.'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#46484">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 8 ad 1'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#46485">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 8 ad 2'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#46486">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 8 ad 3'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#46487">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 9 arg. 1'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#46488">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 9 arg. 2'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#46489">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 9 arg. 3'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#46490">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 9 s. c.'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#46491">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 9 co.'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#46492">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 9 ad 1'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#46493">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 9 ad 2'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#46494">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 9 ad 3'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#46495">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 10 arg. 1'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#46496">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 10 arg. 2'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#46497">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 10 arg. 3'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#46498">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 10 s. c.'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#46499">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 10 co.'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#46500">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 10 ad 1'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#46501">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 10 ad 2'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#46502">II&ordf;-IIae, q. 186 a. 10 ad 3'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#46503">II&ordf;-IIae, q. 187 pr.'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#46504">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 1 arg. 1'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#46505">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 1 arg. 2'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#46506">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 1 arg. 3'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#46507">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 1 s. c.'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#46508">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 1 co.'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#46509">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 1 ad 1'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#46510">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 1 ad 2'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#46511">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 1 ad 3'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#46512">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 2 arg. 1'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#46513">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 2 arg. 2'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#46514">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 2 arg. 3'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#46515">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 2 s. c.'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#46516">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 2 co.'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#46517">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 2 ad 1'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#46518">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 2 ad 2'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#46519">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 2 ad 3'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#46520">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 arg. 1'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#46521">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 arg. 2'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#46522">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 arg. 3'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#46523">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 arg. 4'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#46524">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 arg. 5'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#46525">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 s. c.'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#46526">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 co.'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#46527">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 ad 1'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#46528">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 ad 2'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#46529">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 ad 3'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#46530">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 ad 4'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#46531">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 3 ad 5'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#46532">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 arg. 1'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#46533">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 arg. 2'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#46534">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 arg. 3'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#46535">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 arg. 4'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#46536">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 arg. 5'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#46537">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 s. c.'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#46538">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 co.'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#46539">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 ad 1'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#46540">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 ad 2'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#46541">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 ad 3'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#46542">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 ad 4'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#46543">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 4 ad 5'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#46544">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 arg. 1'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#46545">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 arg. 2'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#46546">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 arg. 3'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#46547">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 arg. 4'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#46548">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 arg. 5'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#46549">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 s. c.'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#46550">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 co.'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#46551">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 ad 1'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#46552">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 ad 2'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#46553">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 ad 3'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#46554">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 ad 4'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#46555">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 5 ad 5'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#46556">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 6 arg. 1'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#46557">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 6 arg. 2'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#46558">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 6 arg. 3'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#46559">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 6 s. c.'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#46560">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 6 co.'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#46561">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 6 ad 1'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#46562">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 6 ad 2'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#46563">II&ordf;-IIae, q. 187 a. 6 ad 3'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#46564">II&ordf;-IIae, q. 188 pr.'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#46565">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 1 arg. 1'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#46566">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 1 arg. 2'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#46567">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 1 arg. 3'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#46568">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 1 arg. 4'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#46569">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 1 s. c.'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#46570">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 1 co.'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#46571">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 1 ad 1'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#46572">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 1 ad 2'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#46573">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 1 ad 3'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#46574">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 1 ad 4'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#46575">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 2 arg. 1'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#46576">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 2 arg. 2'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#46577">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 2 arg. 3'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#46578">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 2 s. c.'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#46579">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 2 co.'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#46580">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 2 ad 1'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#46581">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 2 ad 2'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#46582">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 2 ad 3'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#46583">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 3 arg. 1'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#46584">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 3 arg. 2'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#46585">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 3 arg. 3'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#46586">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 3 arg. 4'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#46587">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 3 s. c.'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#46588">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 3 co.'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#46589">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 3 ad 1'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#46590">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 3 ad 2'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#46591">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 3 ad 3'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#46592">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 3 ad 4'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#46593">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 arg. 1'); | |
| 408 document.write('<OPTION VALUE="#46594">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 arg. 2'); | |
| 409 document.write('<OPTION VALUE="#46595">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 arg. 3'); | |
| 410 document.write('<OPTION VALUE="#46596">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 arg. 4'); | |
| 411 document.write('<OPTION VALUE="#46597">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 arg. 5'); | |
| 412 document.write('<OPTION VALUE="#46598">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 s. c.'); | |
| 413 document.write('<OPTION VALUE="#46599">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 co.'); | |
| 414 document.write('<OPTION VALUE="#46600">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 ad 1'); | |
| 415 document.write('<OPTION VALUE="#46601">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 ad 2'); | |
| 416 document.write('<OPTION VALUE="#46602">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 ad 3'); | |
| 417 document.write('<OPTION VALUE="#46603">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 ad 4'); | |
| 418 document.write('<OPTION VALUE="#46604">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 4 ad 5'); | |
| 419 document.write('<OPTION VALUE="#46605">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 5 arg. 1'); | |
| 420 document.write('<OPTION VALUE="#46606">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 5 arg. 2'); | |
| 421 document.write('<OPTION VALUE="#46607">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 5 arg. 3'); | |
| 422 document.write('<OPTION VALUE="#46608">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 5 s. c.'); | |
| 423 document.write('<OPTION VALUE="#46609">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 5 co.'); | |
| 424 document.write('<OPTION VALUE="#46610">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 5 ad 1'); | |
| 425 document.write('<OPTION VALUE="#46611">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 5 ad 2'); | |
| 426 document.write('<OPTION VALUE="#46612">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 5 ad 3'); | |
| 427 document.write('<OPTION VALUE="#46613">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 6 arg. 1'); | |
| 428 document.write('<OPTION VALUE="#46614">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 6 arg. 2'); | |
| 429 document.write('<OPTION VALUE="#46615">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 6 arg. 3'); | |
| 430 document.write('<OPTION VALUE="#46616">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 6 s. c.'); | |
| 431 document.write('<OPTION VALUE="#46617">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 6 co.'); | |
| 432 document.write('<OPTION VALUE="#46618">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 6 ad 1'); | |
| 433 document.write('<OPTION VALUE="#46619">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 6 ad 2'); | |
| 434 document.write('<OPTION VALUE="#46620">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 6 ad 3'); | |
| 435 document.write('<OPTION VALUE="#46621">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 arg. 1'); | |
| 436 document.write('<OPTION VALUE="#46622">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 arg. 2'); | |
| 437 document.write('<OPTION VALUE="#46623">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 arg. 3'); | |
| 438 document.write('<OPTION VALUE="#46624">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 arg. 4'); | |
| 439 document.write('<OPTION VALUE="#46625">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 arg. 5'); | |
| 440 document.write('<OPTION VALUE="#46626">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 s. c.'); | |
| 441 document.write('<OPTION VALUE="#46627">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 co.'); | |
| 442 document.write('<OPTION VALUE="#46628">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 ad 1'); | |
| 443 document.write('<OPTION VALUE="#46629">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 ad 2'); | |
| 444 document.write('<OPTION VALUE="#46630">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 ad 3'); | |
| 445 document.write('<OPTION VALUE="#46631">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 ad 4'); | |
| 446 document.write('<OPTION VALUE="#46632">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 7 ad 5'); | |
| 447 document.write('<OPTION VALUE="#46633">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 arg. 1'); | |
| 448 document.write('<OPTION VALUE="#46634">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 arg. 2'); | |
| 449 document.write('<OPTION VALUE="#46635">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 arg. 3'); | |
| 450 document.write('<OPTION VALUE="#46636">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 arg. 4'); | |
| 451 document.write('<OPTION VALUE="#46637">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 arg. 5'); | |
| 452 document.write('<OPTION VALUE="#46638">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 s. c.'); | |
| 453 document.write('<OPTION VALUE="#46639">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 co.'); | |
| 454 document.write('<OPTION VALUE="#46640">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 ad 1'); | |
| 455 document.write('<OPTION VALUE="#46641">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 ad 2'); | |
| 456 document.write('<OPTION VALUE="#46642">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 ad 3'); | |
| 457 document.write('<OPTION VALUE="#46643">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 ad 4'); | |
| 458 document.write('<OPTION VALUE="#46644">II&ordf;-IIae, q. 188 a. 8 ad 5'); | |
| 459 document.write('<OPTION VALUE="#46645">II&ordf;-IIae, q. 189 pr.'); | |
| 460 document.write('<OPTION VALUE="#46646">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 arg. 1'); | |
| 461 document.write('<OPTION VALUE="#46647">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 arg. 2'); | |
| 462 document.write('<OPTION VALUE="#46648">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 arg. 3'); | |
| 463 document.write('<OPTION VALUE="#46649">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 arg. 4'); | |
| 464 document.write('<OPTION VALUE="#46650">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 arg. 5'); | |
| 465 document.write('<OPTION VALUE="#46651">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 s. c.'); | |
| 466 document.write('<OPTION VALUE="#46652">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 co.'); | |
| 467 document.write('<OPTION VALUE="#46653">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 ad 1'); | |
| 468 document.write('<OPTION VALUE="#46654">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 ad 2'); | |
| 469 document.write('<OPTION VALUE="#46655">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 ad 3'); | |
| 470 document.write('<OPTION VALUE="#46656">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 ad 4'); | |
| 471 document.write('<OPTION VALUE="#46657">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 1 ad 5'); | |
| 472 document.write('<OPTION VALUE="#46658">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 2 arg. 1'); | |
| 473 document.write('<OPTION VALUE="#46659">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 2 arg. 2'); | |
| 474 document.write('<OPTION VALUE="#46660">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 2 arg. 3'); | |
| 475 document.write('<OPTION VALUE="#46661">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 2 s. c.'); | |
| 476 document.write('<OPTION VALUE="#46662">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 2 co.'); | |
| 477 document.write('<OPTION VALUE="#46663">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 2 ad 1'); | |
| 478 document.write('<OPTION VALUE="#46664">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 2 ad 2'); | |
| 479 document.write('<OPTION VALUE="#46665">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 2 ad 3'); | |
| 480 document.write('<OPTION VALUE="#46666">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 3 arg. 1'); | |
| 481 document.write('<OPTION VALUE="#46667">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 3 arg. 2'); | |
| 482 document.write('<OPTION VALUE="#46668">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 3 arg. 3'); | |
| 483 document.write('<OPTION VALUE="#46669">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 3 s. c.'); | |
| 484 document.write('<OPTION VALUE="#46670">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 3 co.'); | |
| 485 document.write('<OPTION VALUE="#46671">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 3 ad 1'); | |
| 486 document.write('<OPTION VALUE="#46672">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 3 ad 2'); | |
| 487 document.write('<OPTION VALUE="#46673">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 3 ad 3'); | |
| 488 document.write('<OPTION VALUE="#46674">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 4 arg. 1'); | |
| 489 document.write('<OPTION VALUE="#46675">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 4 arg. 2'); | |
| 490 document.write('<OPTION VALUE="#46676">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 4 arg. 3'); | |
| 491 document.write('<OPTION VALUE="#46677">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 4 s. c.'); | |
| 492 document.write('<OPTION VALUE="#46678">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 4 co.'); | |
| 493 document.write('<OPTION VALUE="#46679">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 4 ad 1'); | |
| 494 document.write('<OPTION VALUE="#46680">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 4 ad 2'); | |
| 495 document.write('<OPTION VALUE="#46681">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 4 ad 3'); | |
| 496 document.write('<OPTION VALUE="#46682">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 5 arg. 1'); | |
| 497 document.write('<OPTION VALUE="#46683">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 5 arg. 2'); | |
| 498 document.write('<OPTION VALUE="#46684">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 5 arg. 3'); | |
| 499 document.write('<OPTION VALUE="#46685">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 5 arg. 4'); | |
| 500 document.write('<OPTION VALUE="#46686">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 5 s. c.'); | |
| 501 document.write('<OPTION VALUE="#46687">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 5 co.'); | |
| 502 document.write('<OPTION VALUE="#46688">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 5 ad 1'); | |
| 503 document.write('<OPTION VALUE="#46689">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 5 ad 2'); | |
| 504 document.write('<OPTION VALUE="#46690">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 5 ad 3'); | |
| 505 document.write('<OPTION VALUE="#46691">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 5 ad 4'); | |
| 506 document.write('<OPTION VALUE="#46692">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 6 arg. 1'); | |
| 507 document.write('<OPTION VALUE="#46693">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 6 arg. 2'); | |
| 508 document.write('<OPTION VALUE="#46694">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 6 arg. 3'); | |
| 509 document.write('<OPTION VALUE="#46695">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 6 s. c.'); | |
| 510 document.write('<OPTION VALUE="#46696">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 6 co.'); | |
| 511 document.write('<OPTION VALUE="#46697">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 6 ad 1'); | |
| 512 document.write('<OPTION VALUE="#46698">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 6 ad 2'); | |
| 513 document.write('<OPTION VALUE="#46699">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 6 ad 3'); | |
| 514 document.write('<OPTION VALUE="#46700">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 7 arg. 1'); | |
| 515 document.write('<OPTION VALUE="#46701">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 7 arg. 2'); | |
| 516 document.write('<OPTION VALUE="#46702">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 7 arg. 3'); | |
| 517 document.write('<OPTION VALUE="#46703">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 7 s. c.'); | |
| 518 document.write('<OPTION VALUE="#46704">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 7 co.'); | |
| 519 document.write('<OPTION VALUE="#46705">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 7 ad 1'); | |
| 520 document.write('<OPTION VALUE="#46706">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 7 ad 2'); | |
| 521 document.write('<OPTION VALUE="#46707">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 8 arg. 1'); | |
| 522 document.write('<OPTION VALUE="#46708">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 8 arg. 2'); | |
| 523 document.write('<OPTION VALUE="#46709">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 8 arg. 3'); | |
| 524 document.write('<OPTION VALUE="#46710">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 8 s. c.'); | |
| 525 document.write('<OPTION VALUE="#46711">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 8 co.'); | |
| 526 document.write('<OPTION VALUE="#46712">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 8 ad 1'); | |
| 527 document.write('<OPTION VALUE="#46713">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 8 ad 2'); | |
| 528 document.write('<OPTION VALUE="#46714">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 8 ad 3'); | |
| 529 document.write('<OPTION VALUE="#46715">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 9 arg. 1'); | |
| 530 document.write('<OPTION VALUE="#46716">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 9 arg. 2'); | |
| 531 document.write('<OPTION VALUE="#46717">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 9 arg. 3'); | |
| 532 document.write('<OPTION VALUE="#46718">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 9 s. c.'); | |
| 533 document.write('<OPTION VALUE="#46719">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 9 co.'); | |
| 534 document.write('<OPTION VALUE="#46720">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 9 ad 1'); | |
| 535 document.write('<OPTION VALUE="#46721">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 9 ad 2'); | |
| 536 document.write('<OPTION VALUE="#46722">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 9 ad 3'); | |
| 537 document.write('<OPTION VALUE="#46723">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 10 arg. 1'); | |
| 538 document.write('<OPTION VALUE="#46724">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 10 arg. 2'); | |
| 539 document.write('<OPTION VALUE="#46725">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 10 arg. 3'); | |
| 540 document.write('<OPTION VALUE="#46726">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 10 s. c.'); | |
| 541 document.write('<OPTION VALUE="#46727">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 10 co.'); | |
| 542 document.write('<OPTION VALUE="#46728">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 10 ad 1'); | |
| 543 document.write('<OPTION VALUE="#46729">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 10 ad 2'); | |
| 544 document.write('<OPTION VALUE="#46730">II&ordf;-IIae, q. 189 a. 10 ad 3'); | |
| 545 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 546 document.write('<BR><BR>'); | |
| 547 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 548 document.write('<\/FORM>'); | |
| 549 // --> | |
| 550 // | |
| 551 </script><br/> | |
| 552 <hr/> | |
| 553 <br/></div><div class="q" id="q183"><h2>Quaestio 183</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 183 pr."><a name="46236"><span class="ref">[46236] IIª-IIae, q. 183 pr.</span></a> Consequenter | |
| 28 | 554 considerandum est de diversitate statuum et officiorum humanorum. |
| 555 Et primo considerandum est de officiis et statibus hominum in | |
| 556 generali; secundo, specialiter de statu perfectorum. Circa primum | |
| 557 quaeruntur quatuor. Primo, quid faciat in hominibus statum. | |
| 558 Secundo, utrum in hominibus debeant esse diversi status, sive | |
| 559 diversa officia. Tertio, de differentia officiorum. Quarto, de | |
| 53 | 560 differentia statuum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 183 a. 1 arg. 1"><a name="46237"><span class="ref">[46237] IIª-IIae, q. 183 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 561 primum sic proceditur. Videtur quod status in sui ratione non |
| 562 importet conditionem libertatis vel servitutis. Status enim a | |
| 563 stando dicitur. Sed stare dicitur aliquis ratione rectitudinis, | |
| 564 unde dicitur Ezech. II, fili hominis, sta super pedes tuos; et | |
| 565 Gregorius dicit, in VII Moral., ab <i>omni statu rectitudinis | |
| 566 dispereunt qui per noxia verba dilabuntur</i> sed rectitudinem | |
| 567 spiritualem acquirit homo per hoc quod subiicit suam voluntatem | |
| 568 Deo, unde super illud Psalmi, rectos decet collaudatio, dicit | |
| 569 Glossa, <i>recti sunt qui dirigunt cor suum secundum voluntatem | |
| 570 Dei</i>. Ergo videtur quod sola obedientia divinorum mandatorum | |
| 53 | 571 sufficiat ad rationem status.</p><p title="II-II q. 183 a. 1 arg. 2"><a name="46238"><span class="ref">[46238] IIª-IIae, q. 183 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 572 Praeterea, nomen status immobilitatem importare videtur, secundum |
| 573 illud I ad Cor. XV, stabiles estote et immobiles. Unde Gregorius | |
| 574 dicit, super Ezech., <i>lapis quadrus est, et quasi ex omni latere | |
| 575 statum habet, qui casum in aliqua permutatione non habet</i>. Sed | |
| 576 virtus est quae facit immobiliter operari, ut dicitur in II Ethic. | |
| 577 Ergo videtur quod ex omni operatione virtuosa aliquis statum | |
| 53 | 578 nanciscatur.</p><p title="II-II q. 183 a. 1 arg. 3"><a name="46239"><span class="ref">[46239] IIª-IIae, q. 183 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 579 Praeterea, nomen status videtur ad quandam altitudinem pertinere, |
| 580 nam ex hoc aliquis stat quod in altum erigitur. Sed per diversa | |
| 581 officia aliquis fit altior altero. Similiter etiam per gradus vel | |
| 582 ordines diversos diversimode homines in quadam altitudine | |
| 583 constituuntur. Ergo sola diversitas graduum vel ordinum vel | |
| 53 | 584 officiorum sufficit ad diversificandum statum.</p><p title="II-II q. 183 a. 1 s. c."><a name="46240"><span class="ref">[46240] IIª-IIae, q. 183 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 585 contra est quod in decretis, Caus. II, qu. VI, dicitur, <i>si |
| 586 quando in causa capitali vel causa status interpellatum fuerit non | |
| 587 per exploratores, sed per seipsos est agendum</i>, ubi causa status | |
| 588 appellatur pertinens ad libertatem vel ad servitutem. Ergo videtur | |
| 589 quod non variet statum hominis nisi id quod pertinet ad libertatem | |
| 53 | 590 vel servitutem.</p><p title="II-II q. 183 a. 1 co."><a name="46241"><span class="ref">[46241] IIª-IIae, q. 183 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 591 dicendum quod status, proprie loquendo, significat quandam |
| 592 positionis differentiam secundum quam aliquis disponitur secundum | |
| 593 modum suae naturae, cum quadam immobilitate. Est enim naturale | |
| 594 homini ut caput eius in superiora tendat, et pedes in terra | |
| 595 firmentur, et cetera membra media convenienti ordine disponantur, | |
| 596 quod quidem non accidit si homo iaceat vel sedeat vel accumbat, sed | |
| 597 solum quando erectus stat. Nec rursus stare dicitur si moveatur, | |
| 598 sed quando quiescit. Et inde est quod etiam in ipsis humanis | |
| 599 actionibus dicitur negotium aliquem statum habere secundum ordinem | |
| 600 propriae dispositionis, cum quadam immobilitate seu quiete. Unde et | |
| 601 circa homines, ea quae de facili circa eos variantur et extrinseca | |
| 602 sunt, non constituunt statum, puta quod aliquis sit dives vel | |
| 603 pauper, in dignitate constitutus vel plebeius, vel si quid aliud | |
| 604 est huiusmodi, unde et in iure civili dicitur quod ei qui a senatu | |
| 605 amovetur, magis dignitas quam status aufertur. Sed solum illud | |
| 606 videtur ad statum hominis pertinere quod respicit obligationem | |
| 607 personae hominis, prout scilicet aliquis est sui iuris vel alieni, | |
| 608 et hoc non ex aliqua causa levi vel de facili mutabili, sed ex | |
| 609 aliquo permanente. Et hoc est quod pertinet ad rationem libertatis | |
| 610 vel servitutis. Unde status pertinet proprie ad libertatem vel | |
| 53 | 611 servitutem, sive in spiritualibus sive in civilibus.</p><p title="II-II q. 183 a. 1 ad 1"><a name="46242"><span class="ref">[46242] IIª-IIae, q. 183 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 612 ergo dicendum quod rectitudo, inquantum huiusmodi, non pertinet ad |
| 613 rationem status, sed solum inquantum est connaturalis homini, simul | |
| 614 addita quadam quiete. Unde in aliis animalibus non requiritur | |
| 615 rectitudo ad hoc quod stare dicantur. Nec etiam homines stare | |
| 53 | 616 dicuntur, quantumcumque sint recti, nisi quiescant.</p><p title="II-II q. 183 a. 1 ad 2"><a name="46243"><span class="ref">[46243] IIª-IIae, q. 183 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 617 secundum dicendum quod immobilitas non sufficit ad rationem status. |
| 618 Nam etiam sedens et iacens quiescunt, qui tamen non dicuntur | |
| 53 | 619 stare.</p><p title="II-II q. 183 a. 1 ad 3"><a name="46244"><span class="ref">[46244] IIª-IIae, q. 183 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 620 dicendum quod officium dicitur per comparationem ad actum; gradus |
| 621 autem dicitur secundum ordinem superioritatis et inferioritatis; | |
| 622 sed ad statum requiritur immobilitas in eo quod pertinet ad | |
| 53 | 623 conditionem personae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 183 a. 2 arg. 1"><a name="46245"><span class="ref">[46245] IIª-IIae, q. 183 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 624 secundum sic proceditur. Videtur quod in Ecclesia non debeat esse |
| 625 diversitas officiorum vel statuum. Diversitas enim unitati | |
| 626 repugnat. Sed fideles Christi ad unitatem vocantur, secundum illud | |
| 627 Ioan. XVII, <i>ut sint unum in nobis, sicut et nos unum sumus</i>. | |
| 628 Ergo in Ecclesia non debet esse diversitas officiorum vel | |
| 53 | 629 statuum.</p><p title="II-II q. 183 a. 2 arg. 2"><a name="46246"><span class="ref">[46246] IIª-IIae, q. 183 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 630 Praeterea, natura non facit per multa quod potest per unum facere. |
| 631 Sed operatio gratiae est multo ordinatior quam operatio naturae. | |
| 632 Ergo convenientius esset quod ea quae pertinent ad actus gratiae, | |
| 633 per eosdem homines administrarentur, ita ut non esset in Ecclesia | |
| 53 | 634 diversitas officiorum et statuum.</p><p title="II-II q. 183 a. 2 arg. 3"><a name="46247"><span class="ref">[46247] IIª-IIae, q. 183 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 635 Praeterea, bonum Ecclesiae maxime videtur in pace consistere, |
| 636 secundum illud Psalmi, qui posuit fines tuos pacem. Et II ad Cor. | |
| 637 ult. dicitur, <i>pacem habete, et Deus pacis erit vobiscum</i>. Sed | |
| 638 diversitas est impeditiva pacis, quam similitudo causare videtur, | |
| 639 secundum illud Eccli. XIII, <i>omne animal diligit simile sibi</i>. | |
| 640 Et philosophus dicit, in VII Polit., quod modica differentia facit | |
| 641 in civitate dissidium. Ergo videtur quod non oporteat in Ecclesia | |
| 53 | 642 esse diversitatem statuum et officiorum.</p><p title="II-II q. 183 a. 2 s. c."><a name="46248"><span class="ref">[46248] IIª-IIae, q. 183 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 643 contra est quod in Psalmo in laudem Ecclesiae dicitur quod est |
| 644 circumamicta varietate, ubi dicit Glossa quod <i>doctrina | |
| 645 apostolorum, et confessione martyrum, et puritate virginum et | |
| 53 | 646 lamento poenitentium, ornatur regina</i>, idest Ecclesia.</p><p title="II-II q. 183 a. 2 co."><a name="46249"><span class="ref">[46249] IIª-IIae, q. 183 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 647 dicendum quod diversitas statuum et officiorum in Ecclesia ad tria |
| 648 pertinet. Primo quidem, ad perfectionem ipsius Ecclesiae. Sicut | |
| 649 enim in rerum naturalium ordine perfectio, quae in Deo simpliciter | |
| 650 et uniformiter invenitur, in universitate creaturarum inveniri non | |
| 651 potuit nisi difformiter et multipliciter ita etiam plenitudo | |
| 652 gratiae, quae in Christo sicut in capite adunatur, ad membra eius | |
| 653 diversimode redundat, ad hoc quod corpus Ecclesiae sit perfectum. | |
| 654 Et hoc est quod apostolus dicit, ad Ephes. IV, <i>ipse dedit | |
| 655 quosdam quidem apostolos, quosdam autem prophetas, alios vero | |
| 656 Evangelistas, alios autem pastores et doctores, ad consummationem | |
| 657 sanctorum</i>. Secundo autem pertinet ad necessitatem actionum quae | |
| 658 sunt in Ecclesia necessariae. Oportet autem ad diversas actiones | |
| 659 diversos homines deputari, ad hoc quod expeditius et sine | |
| 660 confusione omnia peragantur. Et hoc est quod apostolus dicit, Rom. | |
| 661 XII, <i>sicut in uno corpore multa membra habemus, omnia autem | |
| 662 membra non eundem actum habent, ita multi unum corpus sumus in | |
| 663 Christo</i>. Tertio hoc pertinet ad dignitatem et pulchritudinem | |
| 664 Ecclesiae, quae in quodam ordine consistit. Unde dicitur III Reg. | |
| 665 X, quod <i>videns regina Saba omnem sapientiam Salomonis, et | |
| 666 habitacula servorum et ordines ministrantium, non habebat ultra | |
| 667 spiritum</i>. Unde et apostolus dicit, II ad Tim. II, quod <i>in | |
| 668 magna domo non solum sunt vasa aurea et argentea, sed et lignea et | |
| 53 | 669 fictilia</i>.</p><p title="II-II q. 183 a. 2 ad 1"><a name="46250"><span class="ref">[46250] IIª-IIae, q. 183 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 670 ergo dicendum quod diversitas statuum et officiorum non impedit |
| 671 Ecclesiae unitatem, quae perficitur per unitatem fidei et caritatis | |
| 672 et mutuae subministrationis, secundum illud apostoli, ad Ephes. IV, | |
| 673 ex quo totum corpus est compactum, scilicet per fidem, et connexum, | |
| 674 scilicet per caritatem, per omnem iuncturam subministrationis, dum | |
| 53 | 675 scilicet unus alii servit.</p><p title="II-II q. 183 a. 2 ad 2"><a name="46251"><span class="ref">[46251] IIª-IIae, q. 183 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 676 secundum dicendum quod sicut natura non facit per multa quod potest |
| 677 facere per unum, ita etiam non coarctat in unum id ad quod multa | |
| 678 requiruntur, secundum illud apostoli, I ad Cor. XII, <i>si totum | |
| 679 corpus oculus, ubi auditus?</i> Unde et in Ecclesia, quae est | |
| 680 corpus Christi, oportuit membra diversificari secundum diversa | |
| 53 | 681 officia, status et gradus.</p><p title="II-II q. 183 a. 2 ad 3"><a name="46252"><span class="ref">[46252] IIª-IIae, q. 183 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 682 dicendum quod sicut in corpore naturali membra diversa continentur |
| 683 in unitate per virtutem spiritus vivificantis quo abscedente membra | |
| 684 corporis separantur; ita etiam in corpore Ecclesiae conservatur pax | |
| 685 diversorum membrorum virtute spiritus sancti, qui corpus Ecclesiae | |
| 686 vivificat, ut habetur Ioan. VI. Unde apostolus dicit, Ephes. IV, | |
| 687 <i>solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis</i>. | |
| 688 Discedit autem aliquis ab hac unitate spiritus dum quaerit quae | |
| 689 sibi sunt propria, sicut etiam in terrena civitate pax tollitur ex | |
| 690 hoc quod cives singuli quae sua sunt quaerunt. Alioquin, per | |
| 691 officiorum et statuum distinctionem tam mentis quam in civitate | |
| 692 terrena magis pax conservatur, inquantum per haec plures sunt qui | |
| 693 communicant actibus publicis. Unde et apostolus dicit, I ad Cor. | |
| 694 XII, quod <i>Deus sic temperavit ut non sit schisma in corpore, sed | |
| 53 | 695 pro invicem sollicita sint membra</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 183 a. 3 arg. 1"><a name="46253"><span class="ref">[46253] IIª-IIae, q. 183 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 696 tertium sic proceditur. Videtur quod officia non distinguantur per |
| 697 actus. Sunt enim infinitae diversitates humanorum actuum, tam in | |
| 698 spiritualibus quam in temporalibus. Sed infinitorum non potest esse | |
| 699 certa distinctio. Ergo per diversitates actuum non potest esse | |
| 53 | 700 humanorum officiorum certa distinctio.</p><p title="II-II q. 183 a. 3 arg. 2"><a name="46254"><span class="ref">[46254] IIª-IIae, q. 183 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 701 Praeterea, vita activa et contemplativa secundum actus |
| 702 distinguuntur, ut dictum est. Sed alia videtur esse distinctio | |
| 703 officiorum a distinctione vitarum. Non ergo officia distinguuntur | |
| 53 | 704 per actus.</p><p title="II-II q. 183 a. 3 arg. 3"><a name="46255"><span class="ref">[46255] IIª-IIae, q. 183 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 705 Praeterea, ordines etiam ecclesiastici et status et gradus per |
| 706 actus distingui videntur. Si ergo officia distinguantur per actus, | |
| 707 videtur sequi quod eadem sit distinctio officiorum, graduum et | |
| 708 statuum. Hoc autem est falsum, quia diversimode in suas partes | |
| 709 dividuntur. Non ergo videtur quod officia distinguantur per | |
| 53 | 710 actus.</p><p title="II-II q. 183 a. 3 s. c."><a name="46256"><span class="ref">[46256] IIª-IIae, q. 183 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 711 contra est quod Isidorus dicit, in libro Etymol., quod <i>officium |
| 712 ab efficiendo est dictum, quasi efficium, propter decorem sermonis | |
| 713 una mutata littera</i>. Sed efficere pertinet ad actionem. Ergo | |
| 53 | 714 officia per actus distinguuntur.</p><p title="II-II q. 183 a. 3 co."><a name="46257"><span class="ref">[46257] IIª-IIae, q. 183 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 715 dicendum quod, sicut dictum est, diversitas in membris Ecclesiae ad |
| 716 tria ordinatur, scilicet ad perfectionem, actionem et decorem. Et | |
| 717 secundum haec tria triplex distinctio diversitatis fidelium accipi | |
| 718 potest. Una quidem per respectum ad perfectionem. Et secundum hoc | |
| 719 accipitur differentia statuum, prout quidam sunt aliis | |
| 720 perfectiores. Alia vero distinctio accipitur per respectum ad | |
| 721 actionem. Et haec est distinctio officiorum, dicuntur enim in | |
| 722 diversis officiis esse qui sunt ad diversas actiones deputati. Alia | |
| 723 autem, per respectum ad ordinem pulchritudinis ecclesiasticae. Et | |
| 724 secundum hoc accipitur differentia graduum, prout scilicet, etiam | |
| 725 in eodem statu vel officio, unus est alio superior. Unde et in | |
| 726 Psalmo dicitur, secundum aliam litteram, <i>Deus in gradibus eius | |
| 53 | 727 cognoscetur</i>.</p><p title="II-II q. 183 a. 3 ad 1"><a name="46258"><span class="ref">[46258] IIª-IIae, q. 183 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 728 ergo dicendum quod materialis diversitas humanorum actuum est |
| 729 infinita. Et secundum hanc non distinguuntur officia, sed secundum | |
| 730 formalem diversitatem, quae accipitur secundum diversas species | |
| 53 | 731 actuum; secundum quam actus hominis non sunt infiniti.</p><p title="II-II q. 183 a. 3 ad 2"><a name="46259"><span class="ref">[46259] IIª-IIae, q. 183 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 732 secundum dicendum quod vita dicitur absolute. Et ideo diversitas |
| 733 vitarum accipitur secundum diversos actus qui conveniunt homini | |
| 734 secundum seipsum. Sed efficientia, a qua sumitur nomen officii, ut | |
| 735 dictum est, importat actionem tendentem in aliud, ut dicitur in IX | |
| 736 Metaphys. Et ideo officia distinguuntur proprie secundum actus qui | |
| 737 referuntur ad alios, sicut dicitur doctor habere officium, vel | |
| 738 iudex, et sic de aliis. Et ideo Isidorus dicit quod officium est ut | |
| 739 quisque illa agat quae nulli officiant, id est noceant, sed prosint | |
| 53 | 740 omnibus.</p><p title="II-II q. 183 a. 3 ad 3"><a name="46260"><span class="ref">[46260] IIª-IIae, q. 183 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 741 dicendum quod diversitas statuum, officiorum et graduum secundum |
| 742 diversa sumitur, ut dictum est. Contingit tamen quod ista tria in | |
| 743 eodem concurrant, puta, cum aliquis deputatur ad aliquem actum | |
| 744 altiorem, simul ex hoc habet et officium et gradum; et ulterius | |
| 745 quandoque perfectionis statum, propter actus sublimitatem sicut | |
| 746 patet de episcopo. Ordines autem ecclesiastici specialiter | |
| 747 distinguuntur secundum officia divina, dicit enim Isidorus, in | |
| 748 libro Etymol., <i>officiorum plurima genera sunt, sed praecipuum | |
| 53 | 749 illud est quod in sacris divinisque rebus habetur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 183 a. 4 arg. 1"><a name="46261"><span class="ref">[46261] IIª-IIae, q. 183 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 750 quartum sic proceditur. Videtur quod differentia statuum non |
| 751 attendatur secundum incipientes, proficientes et perfectos. | |
| 752 Diversorum enim diversae sunt species et differentiae. Sed secundum | |
| 753 hanc differentiam inchoationis, profectus et perfectionis, | |
| 754 dividuntur gradus caritatis, ut supra habitum est, cum de caritate | |
| 755 ageretur. Ergo videtur quod secundum hoc non sit accipienda | |
| 53 | 756 differentia statuum.</p><p title="II-II q. 183 a. 4 arg. 2"><a name="46262"><span class="ref">[46262] IIª-IIae, q. 183 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 757 Praeterea, status, sicut dictum est, respicit conditionem |
| 758 servitutis vel libertatis. Ad quam non videtur pertinere praedicta | |
| 759 differentia incipientium, proficientium et perfectorum. Ergo | |
| 53 | 760 inconvenienter status per ista dividitur.</p><p title="II-II q. 183 a. 4 arg. 3"><a name="46263"><span class="ref">[46263] IIª-IIae, q. 183 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 761 Praeterea, incipientes, proficientes et perfecti distingui videntur |
| 762 secundum magis et minus, quod videtur magis pertinere ad rationem | |
| 763 gradus. Sed alia est divisio graduum et statuum, ut supra dictum | |
| 764 est. Non ergo convenienter dividitur status secundum incipientes, | |
| 53 | 765 proficientes et perfectos.</p><p title="II-II q. 183 a. 4 s. c."><a name="46264"><span class="ref">[46264] IIª-IIae, q. 183 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 766 contra est quod Gregorius dicit, in Moral., <i>tres sunt modi |
| 767 conversorum, inchoatio, medietas atque perfectio</i>. Et super | |
| 768 Ezech. dicit quod <i>alia sunt virtutis exordia, aliud profectus, | |
| 53 | 769 aliud perfectio</i>.</p><p title="II-II q. 183 a. 4 co."><a name="46265"><span class="ref">[46265] IIª-IIae, q. 183 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 770 dicendum quod, sicut supra dictum est, status libertatem respicit |
| 771 vel servitutem. Invenitur autem in rebus spiritualibus duplex | |
| 772 servitus et duplex libertas. Una quidem est servitus peccati, | |
| 773 altera vero est servitus iustitiae; similiter etiam est duplex | |
| 774 libertas, una quidem a peccato, alia vero a iustitia; ut patet per | |
| 775 apostolum, qui dicit, Rom. VI, <i>cum servi essetis peccati, liberi | |
| 776 fuistis iustitiae, nunc autem, liberati a peccato, servi estis | |
| 777 facti Deo</i>. Est autem servitus peccati vel iustitiae, cum | |
| 778 aliquis vel ex habitu peccati ad malum inclinatur, vel ex habitu | |
| 779 iustitiae ad bonum. Similiter etiam libertas a peccato est cum | |
| 780 aliquis ab inclinatione peccati non superatur, libertas autem a | |
| 781 iustitia est cum aliquis propter amorem iustitiae non retardatur a | |
| 782 malo. Veruntamen, quia homo secundum naturalem rationem ad | |
| 783 iustitiam inclinatur, peccatum autem est contra naturalem rationem, | |
| 784 consequens est quod libertas a peccato sit vera libertas, quae | |
| 785 coniungitur servituti iustitiae, quia per utrumque tendit homo in | |
| 786 id quod est conveniens sibi. Et similiter vera servitus est | |
| 787 servitus peccati, cui coniungitur libertas a iustitia, quia | |
| 788 scilicet per hoc homo impeditur ab eo quod est proprium sibi. Hoc | |
| 789 autem quod homo efficiatur servus iustitiae vel peccati, contingit | |
| 790 per humanum studium, sicut apostolus ibidem dicit, <i>cui exhibetis | |
| 791 vos servos ad obediendum, servi eius estis cui obedistis, sive | |
| 792 peccati, ad mortem; sive obeditionis, ad iustitiam</i>. In omni | |
| 793 autem humano studio est accipere principium, medium et terminum. Et | |
| 794 ideo consequens est quod status spiritualis servitutis et | |
| 795 libertatis secundum tria distinguatur, scilicet secundum | |
| 796 principium, ad quod pertinet status incipientium; et medium, ad | |
| 797 quod pertinet status proficientium; et terminum, ad quem pertinet | |
| 53 | 798 status perfectorum.</p><p title="II-II q. 183 a. 4 ad 1"><a name="46266"><span class="ref">[46266] IIª-IIae, q. 183 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 799 ergo dicendum quod libertas a peccato fit per caritatem, quae |
| 800 diffunditur in cordibus nostris per spiritum sanctum, ut dicitur | |
| 801 Rom. V, et inde est quod dicitur II ad Cor. III, <i>ubi spiritus | |
| 802 domini, ibi libertas</i>. Et ideo eadem est divisio caritatis, et | |
| 53 | 803 statuum pertinentium ad spiritualem libertatem.</p><p title="II-II q. 183 a. 4 ad 2"><a name="46267"><span class="ref">[46267] IIª-IIae, q. 183 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 804 secundum dicendum quod incipientes, proficientes et perfecti, |
| 805 secundum quod per hoc status diversi distinguuntur, dicuntur | |
| 806 homines non secundum quodcumque studium, sed secundum studium eorum | |
| 807 quae pertinent ad spiritualem libertatem vel servitutem, ut dictum | |
| 53 | 808 est.</p><p title="II-II q. 183 a. 4 ad 3"><a name="46268"><span class="ref">[46268] IIª-IIae, q. 183 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 809 dicendum quod, sicut prius dictum est, nihil prohibet in idem |
| 810 concurrere gradum et statum. Nam et in rebus mundanis illi qui sunt | |
| 811 liberi non solum sunt alterius status quam servi, sed etiam sunt | |
| 53 | 812 altioris gradus.</p></div></div><div class="q" id="q184"><h2>Quaestio 184</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 184 pr."><a name="46269"><span class="ref">[46269] IIª-IIae, q. 184 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 813 considerandum est de his quae pertinent ad statum perfectionis, ad |
| 814 quem alii status ordinantur. Nam consideratio officiorum, quantum | |
| 815 quidem ad alios actus, pertinet ad legispositores; quantum autem ad | |
| 816 sacra ministeria, pertinet ad considerationem ordinum, de quibus in | |
| 817 tertia parte agetur. Circa statum autem perfectorum triplex | |
| 818 consideratio occurrit, primo quidem, de statu perfectionis in | |
| 819 communi; secundo, de his quae pertinent ad perfectionem | |
| 820 episcoporum; tertio, de his quae pertinent ad perfectionem | |
| 821 religiosorum. Circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum perfectio | |
| 822 attendatur secundum caritatem. Secundo, utrum aliquis possit esse | |
| 823 perfectus in hac vita. Tertio, utrum perfectio huius vitae | |
| 824 consistat principaliter in consiliis, vel in praeceptis. Quarto, | |
| 825 utrum quicumque est perfectus, sit in statu perfectionis. Quinto, | |
| 826 utrum praelati et religiosi specialiter sint in statu perfectionis. | |
| 827 Sexto, utrum omnes praelati sint in statu perfectionis. Septimo, | |
| 828 quis status sit perfectior, utrum religiosorum vel episcoporum. | |
| 829 Octavo, de comparatione religiosorum ad plebanos et | |
| 53 | 830 archidiaconos.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 184 a. 1 arg. 1"><a name="46270"><span class="ref">[46270] IIª-IIae, q. 184 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 831 primum sic proceditur. Videtur quod perfectio Christianae vitae non |
| 832 attendatur specialiter secundum caritatem. Dicit enim apostolus, I | |
| 833 ad Cor. XIV, <i>malitia autem parvuli estote, sensibus autem | |
| 834 perfecti</i>. Sed caritas non pertinet ad sensum, sed magis ad | |
| 835 affectum. Ergo videtur quod perfectio Christianae vitae non | |
| 53 | 836 consistat principaliter in caritate.</p><p title="II-II q. 184 a. 1 arg. 2"><a name="46271"><span class="ref">[46271] IIª-IIae, q. 184 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 837 Praeterea, ad Ephes. ult. dicitur, <i>accipite armaturam Dei, ut |
| 838 possitis resistere in die malo, et in omnibus perfecti stare</i>. | |
| 839 De armatura autem Dei subiungit dicens, <i>state succincti lumbos | |
| 840 vestros in veritate, et induite loricam iustitiae, in omnibus | |
| 841 sumentes scutum fidei</i>. Ergo perfectio Christianae vitae non | |
| 842 solum attenditur secundum caritatem, sed etiam secundum alias | |
| 53 | 843 virtutes.</p><p title="II-II q. 184 a. 1 arg. 3"><a name="46272"><span class="ref">[46272] IIª-IIae, q. 184 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 844 Praeterea, virtutes specificantur per actus, sicut et alii habitus. |
| 845 Sed Iac. I dicitur quod patientia opus perfectum habet. Ergo | |
| 846 videtur quod status perfectionis attendatur magis secundum | |
| 53 | 847 patientiam.</p><p title="II-II q. 184 a. 1 s. c."><a name="46273"><span class="ref">[46273] IIª-IIae, q. 184 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 848 contra est quod dicitur ad Coloss. III, <i>super omnia, caritatem |
| 849 habete, quae est vinculum perfectionis</i>, quia scilicet omnes | |
| 53 | 850 alias virtutes quodammodo ligat in unitatem perfectam.</p><p title="II-II q. 184 a. 1 co."><a name="46274"><span class="ref">[46274] IIª-IIae, q. 184 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 851 dicendum quod unumquodque dicitur esse perfectum inquantum attingit |
| 852 proprium finem, qui est ultima rei perfectio. Caritas autem est | |
| 853 quae unit nos Deo, qui est ultimus finis humanae mentis, <i>quia | |
| 854 qui manet in caritate, in Deo manet, et Deus in eo</i>, ut dicitur | |
| 855 I Ioan. IV. Et ideo secundum caritatem specialiter attenditur | |
| 53 | 856 perfectio vitae Christianae.</p><p title="II-II q. 184 a. 1 ad 1"><a name="46275"><span class="ref">[46275] IIª-IIae, q. 184 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 857 ergo dicendum quod perfectio humanorum sensuum praecipue in hoc |
| 858 videtur consistere ut in unitatem veritatis conveniant, secundum | |
| 859 illud I ad Cor. I, <i>sitis perfecti in eodem sensu et in eadem | |
| 860 scientia</i>. Hoc autem fit per caritatem, quae consensum in | |
| 861 hominibus operatur. Et ideo etiam perfectio sensuum radicaliter in | |
| 53 | 862 perfectione caritatis radicatur.</p><p title="II-II q. 184 a. 1 ad 2"><a name="46276"><span class="ref">[46276] IIª-IIae, q. 184 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 863 secundum dicendum quod dupliciter potest dici aliquis perfectus. |
| 864 Uno modo, simpliciter, quae quidem perfectio attenditur secundum id | |
| 865 quod pertinet ad ipsam rei naturam; puta si dicatur animal | |
| 866 perfectum quando nihil ei deficit ex dispositione membrorum, et | |
| 867 aliis huiusmodi quae requiruntur ad vitam animalis. Alio modo | |
| 868 dicitur aliquid perfectum secundum quid, quae quidem perfectio | |
| 869 attenditur secundum aliquid exterius adiacens, puta in albedine vel | |
| 870 nigredine, vel aliquo huiusmodi. Vita autem Christiana specialiter | |
| 871 in caritate consistit, per quam anima Deo coniungitur, unde dicitur | |
| 872 I Ioan. III, qui non diligit, manet in morte. Et ideo secundum | |
| 873 caritatem simpliciter attenditur perfectio Christianae vitae, sed | |
| 874 secundum alias virtutes secundum quid. Et quia id quod est | |
| 875 simpliciter est principium et maximum respectu aliorum, inde est | |
| 876 quod perfectio caritatis est principium respectu perfectionis quae | |
| 53 | 877 attenditur secundum alias virtutes.</p><p title="II-II q. 184 a. 1 ad 3"><a name="46277"><span class="ref">[46277] IIª-IIae, q. 184 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 878 dicendum quod patientia dicitur habere opus perfectum in ordine ad |
| 879 caritatem, inquantum scilicet ex abundantia caritatis provenit quod | |
| 880 aliquis patienter toleret adversa, secundum illud Rom. VIII, | |
| 881 <i>quis nos separabit a caritate Dei? Tribulatio? An angustia?</i> | |
| 53 | 882 et cetera.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 184 a. 2 arg. 1"><a name="46278"><span class="ref">[46278] IIª-IIae, q. 184 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 883 secundum sic proceditur. Videtur quod nullus in hac vita possit |
| 884 esse perfectus. Dicit enim apostolus, I ad Cor. XIII, <i>cum | |
| 885 venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est</i>. Sed | |
| 886 in hac vita non evacuatur quod ex parte est, manet enim in hac vita | |
| 887 fides et spes, quae sunt ex parte. Ergo nullus in hac vita est | |
| 53 | 888 perfectus.</p><p title="II-II q. 184 a. 2 arg. 2"><a name="46279"><span class="ref">[46279] IIª-IIae, q. 184 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 889 <i>Praeterea, perfectum est cui nihil deest</i>, ut dicitur in III |
| 890 Physic. Sed nullus est in hac vita cui non desit aliquid, dicitur | |
| 891 enim Iac. III, in multis offendimus omnes; et in Psalmo dicitur, | |
| 892 imperfectum meum viderunt oculi tui. Ergo nullus est in hac vita | |
| 53 | 893 perfectus.</p><p title="II-II q. 184 a. 2 arg. 3"><a name="46280"><span class="ref">[46280] IIª-IIae, q. 184 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 894 Praeterea, perfectio vitae Christianae, sicut dictum est, |
| 895 attenditur secundum caritatem, quae sub se comprehendit dilectionem | |
| 896 Dei et proximi. Sed quantum ad dilectionem Dei, non potest aliquis | |
| 897 perfectam caritatem in hac vita habere, quia, ut Gregorius dicit, | |
| 898 super Ezech., <i>amoris ignis, qui hic ardere inchoat, cum ipsum | |
| 899 quem amat viderit, in amorem ipsius amplius ignescit</i>. Neque | |
| 900 etiam quantum ad dilectionem proximi, quia non possumus in hac vita | |
| 901 omnes proximos actualiter diligere, etsi habitualiter eos | |
| 902 diligamus; dilectio autem habitualis imperfecta est. Ergo videtur | |
| 53 | 903 quod nullus in hac vita possit esse perfectus.</p><p title="II-II q. 184 a. 2 s. c."><a name="46281"><span class="ref">[46281] IIª-IIae, q. 184 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 904 contra est quia lex divina non inducit ad impossibile. Inducit |
| 905 autem ad perfectionem secundum illud Matth. V, <i>estote perfecti, | |
| 906 sicut et pater vester caelestis perfectus est</i>. Ergo videtur | |
| 53 | 907 quod aliquis in hac vita possit esse perfectus.</p><p title="II-II q. 184 a. 2 co."><a name="46282"><span class="ref">[46282] IIª-IIae, q. 184 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 908 dicendum quod, sicut dictum est, perfectio Christianae vitae in |
| 909 caritate consistit. Importat autem perfectio quandam | |
| 910 universalitatem, quia, ut dicitur in III Physic., perfectum est cui | |
| 911 nihil deest, potest ergo triplex perfectio considerari. Una quidem | |
| 912 absoluta, quae attenditur non solum secundum totalitatem ex parte | |
| 913 diligentis, sed etiam ex parte diligibilis, prout scilicet Deus | |
| 914 tantum diligitur quantum diligibilis est. Et talis perfectio non | |
| 915 est possibilis alicui creaturae, sed competit soli Deo, in quo | |
| 916 bonum integraliter et essentialiter invenitur. Alia autem est | |
| 917 perfectio quae attenditur secundum totalitatem absolutam ex parte | |
| 918 diligentis, prout scilicet affectus secundum totum suum posse | |
| 919 semper actualiter tendit in Deum. Et talis perfectio non est | |
| 920 possibilis in via, sed erit in patria. Tertia autem perfectio est, | |
| 921 quae neque attenditur secundum totalitatem ex parte diligibilis, | |
| 922 neque secundum totalitatem ex parte diligentis quantum ad hoc quod | |
| 923 semper actu feratur in Deum, sed quantum ad hoc quod excludantur ea | |
| 924 quae repugnant motui dilectionis in Deum; sicut Augustinus dicit, | |
| 925 in libro octogintatrium quaest., quod <i>venenum caritatis est | |
| 926 cupiditas, perfectio nulla cupiditas</i>. Et talis perfectio potest | |
| 927 in hac vita haberi. Et hoc dupliciter. Uno modo, inquantum ab | |
| 928 affectu hominis excluditur omne illud quod caritati contrariatur, | |
| 929 sicut est peccatum mortale. Et sine tali perfectione caritas esse | |
| 930 non potest. Unde est de necessitate salutis. Alio modo, inquantum | |
| 931 ab affectu hominis excluditur non solum illud quod est caritati | |
| 932 contrarium, sed etiam omne illud quod impedit ne affectus mentis | |
| 933 totaliter dirigatur ad Deum. Sine qua perfectione caritas esse | |
| 53 | 934 potest, puta in incipientibus et proficientibus.</p><p title="II-II q. 184 a. 2 ad 1"><a name="46283"><span class="ref">[46283] IIª-IIae, q. 184 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 935 ergo dicendum quod apostolus ibi loquitur de perfectione patriae, |
| 53 | 936 quae non est in via possibilis.</p><p title="II-II q. 184 a. 2 ad 2"><a name="46284"><span class="ref">[46284] IIª-IIae, q. 184 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 937 secundum dicendum quod illi qui sunt in hac vita perfecti, in |
| 938 multis dicuntur offendere secundum peccata venialia, quae | |
| 939 consequuntur ex infirmitate praesentis vitae. Et quantum ad hoc | |
| 940 etiam habent aliquid imperfectum, per comparationem ad perfectionem | |
| 53 | 941 patriae.</p><p title="II-II q. 184 a. 2 ad 3"><a name="46285"><span class="ref">[46285] IIª-IIae, q. 184 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 942 dicendum quod sicut modus praesentis vitae non patitur ut homo |
| 943 semper actu feratur in Deum, ita etiam non patitur quod actu | |
| 944 feratur in omnes proximos singillatim, sed sufficit quod feratur | |
| 945 communiter in omnes in universali, et in singulos habitualiter et | |
| 946 secundum animi praeparationem. Potest autem etiam circa dilectionem | |
| 947 proximi duplex perfectio attendi sicut et circa dilectionem Dei. | |
| 948 Una quidem, sine qua caritas esse non potest, ut scilicet homo | |
| 949 nihil habeat in affectu quod sit contrarium dilectioni proximi. | |
| 950 Alia autem, sine qua caritas inveniri potest, quae quidem | |
| 951 attenditur tripliciter. Primo quidem, secundum extensionem | |
| 952 dilectionis, ut scilicet aliquis non solum diligat amicos et notos, | |
| 953 sed etiam extraneos, et ulterius inimicos. Hoc enim, ut Augustinus | |
| 954 dicit, in Enchirid., est perfectorum filiorum Dei. Secundo, | |
| 955 secundum intensionem, quae ostenditur ex his quae homo propter | |
| 956 proximum contemnit; ut scilicet homo non solum contemnat exteriora | |
| 957 bona propter proximum, sed etiam afflictiones corporales, et | |
| 958 ulterius mortem, secundum illud Ioan. XV, <i>maiorem dilectionem | |
| 959 nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis</i>. | |
| 960 Tertio, quantum ad effectum dilectionis, ut scilicet homo proximis | |
| 961 impendat non solum temporalia beneficia, sed etiam spiritualia, et | |
| 962 ulterius seipsum, secundum illud apostoli, II ad Cor. XII, <i>ego | |
| 963 autem libentissime impendam, et superimpendar ipse pro animabus | |
| 53 | 964 vestris</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 184 a. 3 arg. 1"><a name="46286"><span class="ref">[46286] IIª-IIae, q. 184 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 965 tertium sic proceditur. Videtur quod perfectio viae non consistit |
| 966 in praeceptis, sed in consiliis. Dicit enim dominus, Matth. XIX, | |
| 967 <i>si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes et da | |
| 968 pauperibus, et veni, sequere me</i>. Sed istud est consilium. Ergo | |
| 969 perfectio attenditur secundum consilia, et non secundum | |
| 53 | 970 praecepta.</p><p title="II-II q. 184 a. 3 arg. 2"><a name="46287"><span class="ref">[46287] IIª-IIae, q. 184 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 971 Praeterea, ad observantiam praeceptorum omnes tenentur, cum sint de |
| 972 necessitate salutis. Si ergo perfectio Christianae vitae consistat | |
| 973 in praeceptis, sequitur quod perfectio sit de necessitate salutis, | |
| 53 | 974 et quod omnes ad eam teneantur. Quod patet esse falsum.</p><p title="II-II q. 184 a. 3 arg. 3"><a name="46288"><span class="ref">[46288] IIª-IIae, q. 184 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 975 Praeterea, perfectio Christianae vitae attenditur secundum |
| 976 caritatem, ut dictum est. Sed perfectio caritatis non videtur | |
| 977 consistere in observantia praeceptorum, quia perfectionem caritatis | |
| 978 praecedit et augmentum et inchoatio ipsius, ut patet per | |
| 979 Augustinum, super canonicam Ioan.; non autem potest caritas | |
| 980 inchoari ante observationem praeceptorum, quia, ut dicitur Ioan. | |
| 981 XIV, si quis diligit me, sermonem meum servabit. Ergo perfectio | |
| 53 | 982 vitae non attenditur secundum praecepta, sed secundum consilia.</p><p title="II-II q. 184 a. 3 s. c."><a name="46289"><span class="ref">[46289] IIª-IIae, q. 184 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 983 contra est quod dicitur Deut. VI, <i>diliges dominum Deum tuum ex |
| 984 toto corde tuo</i>. Et Levit. XIX dicitur, diliges proximum tuum | |
| 985 sicut teipsum. Haec autem sunt duo praecepta de quibus dominus | |
| 986 dicit, Matth. XXII <i>in his duobus praeceptis pendet lex et | |
| 987 prophetae</i>. Perfectio autem caritatis, secundum quam dicitur | |
| 988 vita Christiana esse perfecta, attenditur secundum hoc quod Deum ex | |
| 989 toto corde diligamus et proximum sicut nos ipsos. Ergo videtur quod | |
| 53 | 990 perfectio consistat in observantia praeceptorum.</p><p title="II-II q. 184 a. 3 co."><a name="46290"><span class="ref">[46290] IIª-IIae, q. 184 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 991 dicendum quod perfectio dicitur in aliquo consistere dupliciter, |
| 992 uno modo, per se et essentialiter; alio modo, secundario et | |
| 993 accidentaliter. Per se quidem et essentialiter consistit perfectio | |
| 994 Christianae vitae in caritate, principaliter quidem secundum | |
| 995 dilectionem Dei, secundario autem secundum dilectionem proximi, de | |
| 996 quibus dantur praecepta principalia divinae legis, ut dictum est. | |
| 997 Non autem dilectio Dei et proximi cadit sub praecepto secundum | |
| 998 aliquam mensuram, ita quod id quod est plus sub consilio remaneat, | |
| 999 ut patet ex ipsa forma praecepti, quae perfectionem demonstrat, ut | |
| 1000 cum dicitur, <i>diliges dominum Deum tuum ex toto corde tuo, totum | |
| 1001 enim et perfectum idem sunt</i>, secundum philosophum, in III | |
| 1002 Physic.; et cum dicitur, <i>diliges proximum tuum sicut | |
| 1003 teipsum</i>, unusquisque enim seipsum maxime diligit. Et hoc ideo | |
| 1004 est quia finis praecepti caritas est, ut apostolus dicit, I ad Tim. | |
| 1005 I, in fine autem non adhibetur aliqua mensura, sed solum in his | |
| 1006 quae sunt ad finem, ut philosophus dicit, in I Polit.; sicut | |
| 1007 medicus non adhibet mensuram quantum sanet, sed quanta medicina vel | |
| 1008 diaeta utatur ad sanandum. Et sic patet quod perfectio | |
| 1009 essentialiter consistit in praeceptis. Unde Augustinus dicit, in | |
| 1010 libro de perfectione iustitiae, <i>cur ergo non praeciperetur | |
| 1011 homini ista perfectio, quamvis eam in hac vita nemo habeat?</i> | |
| 1012 Secundario autem et instrumentaliter perfectio consistit in | |
| 1013 consiliis. Quae omnia, sicut et praecepta, ordinantur ad caritatem, | |
| 1014 sed aliter et aliter. Nam praecepta alia ordinantur ad removendum | |
| 1015 ea quae sunt caritati contraria, cum quibus scilicet caritas esse | |
| 1016 non potest, consilia autem ordinantur ad removendum impedimenta | |
| 1017 actus caritatis, quae tamen caritati non contrariantur, sicut est | |
| 1018 matrimonium, occupatio negotiorum saecularium, et alia huiusmodi. | |
| 1019 Unde Augustinus dicit, in Enchirid., <i>quaecumque mandat Deus, ex | |
| 1020 quibus unum est, non moechaberis; et quaecumque non iubentur, sed | |
| 1021 speciali consilio monentur, ex quibus unum est, bonum est homini | |
| 1022 mulierem non tangere, tunc recte fiunt cum referuntur ad diligendum | |
| 1023 Deum et proximum propter Deum, et in hoc saeculo et in futuro</i>. | |
| 1024 Et inde est quod in collationibus patrum dicit abbas Moyses, | |
| 1025 <i>ieiunia, vigiliae, meditatio Scripturarum, nuditas ac privatio | |
| 1026 omnium facultatum, non perfectio, sed perfectionis instrumenta sunt | |
| 1027 quia non in ipsis consistit disciplinae illius finis, sed per illa | |
| 1028 pervenitur ad finem</i>. Et supra praemisit quod <i>ad perfectionem | |
| 53 | 1029 caritatis istis gradibus conscendere nitimur</i>.</p><p title="II-II q. 184 a. 3 ad 1"><a name="46291"><span class="ref">[46291] IIª-IIae, q. 184 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1030 ergo dicendum quod in illis verbis domini aliquid ponitur quasi via |
| 1031 ad perfectionem, hoc scilicet quod dicitur, <i>vade et vende omnia | |
| 1032 quae habes et da pauperibus</i>, aliud autem subditur in quo | |
| 1033 perfectio consistit, scilicet quod dicit, et sequere me. Unde | |
| 1034 Hieronymus dicit, super Matth., quod quia <i>non sufficit tantum | |
| 1035 relinquere, Petrus iungit quod perfectum est</i>, idest, secuti | |
| 1036 sumus te. Ambrosius autem, super illud Luc. V, sequere me, dicit, | |
| 1037 <i>sequi iubet non corporis gressu, sed mentis affectu</i>, quod | |
| 1038 fit per caritatem. Et ideo ex ipso modo loquendi apparet quod | |
| 1039 consilia sunt quaedam instrumenta perveniendi ad perfectionem, dum | |
| 1040 dicitur, si vis perfectus esse, vade et vende etc., quasi dicat, | |
| 53 | 1041 hoc faciendo ad hunc finem pervenies.</p><p title="II-II q. 184 a. 3 ad 2"><a name="46292"><span class="ref">[46292] IIª-IIae, q. 184 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1042 secundum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de |
| 1043 Perfect. Iustit., perfectio caritatis homini in hac vita | |
| 1044 praecipitur, quia <i>recte non curritur si quo currendum est | |
| 1045 nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis | |
| 1046 ostenderetur?</i> Cum autem id quod cadit sub praecepto diversimode | |
| 1047 possit impleri, non efficitur transgressor praecepti aliquis ex hoc | |
| 1048 quod non optimo modo implet, sed sufficit quod quocumque modo | |
| 1049 impleat illud. Perfectio autem divinae dilectionis universaliter | |
| 1050 quidem cadit sub praecepto, ita quod etiam perfectio patriae non | |
| 1051 excluditur ab illo praecepto, ut Augustinus dicit, sed | |
| 1052 transgressionem praecepti evadit qui quocumque modo perfectionem | |
| 1053 divinae dilectionis attingit. Est aut infimus divinae dilectionis | |
| 1054 gradus ut nihil supra eum, aut contra eum, aut aequaliter ei | |
| 1055 diligatur, a quo gradu perfectionis qui deficit, nullo modo implet | |
| 1056 praeceptum. Est autem aliquis gradus perfectae dilectionis qui non | |
| 1057 potest impleri in via, ut dictum est, a quo qui deficit, manifestum | |
| 1058 est quod non est transgressor praecepti. Et similiter non est | |
| 1059 transgressor praecepti qui non attingit ad medios perfectionis | |
| 53 | 1060 gradus, dummodo attingat ad infimum.</p><p title="II-II q. 184 a. 3 ad 3"><a name="46293"><span class="ref">[46293] IIª-IIae, q. 184 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1061 dicendum quod, sicut homo habet quandam perfectionem suae naturae |
| 1062 statim cum nascitur, quae pertinet ad rationem speciei, est autem | |
| 1063 alia perfectio ad quam per augmentum adducitur, ita etiam est | |
| 1064 quaedam perfectio caritatis pertinens ad ipsam speciem caritatis, | |
| 1065 ut scilicet Deus super omnia diligatur et nihil contra eum ametur; | |
| 1066 est autem alia perfectio caritatis, etiam in hac vita, ad quam | |
| 1067 aliquis per aliquod spirituale augmentum pervenit, ut puta cum homo | |
| 1068 etiam a rebus licitis abstinet, ut liberius divinis obsequiis | |
| 53 | 1069 vacet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 184 a. 4 arg. 1"><a name="46294"><span class="ref">[46294] IIª-IIae, q. 184 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1070 quartum sic proceditur. Videtur quod quicumque est perfectus, sit |
| 1071 in statu perfectionis. Sicut enim per augmentum corporale | |
| 1072 pervenitur ad perfectionem corporalem, ita per augmentum spirituale | |
| 1073 pervenitur ad perfectionem spiritualem, ut dictum est. Sed post | |
| 1074 augmentum corporale aliquis dicitur esse in statu perfectae | |
| 1075 aetatis. Ergo etiam videtur quod post augmentum spirituale, cum | |
| 53 | 1076 quis iam adeptus est perfectionem, sit in statu perfectionis.</p><p title="II-II q. 184 a. 4 arg. 2"><a name="46295"><span class="ref">[46295] IIª-IIae, q. 184 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1077 Praeterea, eadem ratione qua aliquid movetur de contrario in |
| 1078 contrarium, movetur etiam aliquid de minori ad maius, ut dicitur in | |
| 1079 V Physic. Sed quando aliquis transmutatur de peccato ad gratiam, | |
| 1080 dicitur mutare statum, prout distinguitur status culpae et status | |
| 1081 gratiae. Ergo videtur quod, pari ratione, cum aliquis proficit de | |
| 1082 minori gratia ad maiorem quousque perveniat ad perfectum, quod | |
| 53 | 1083 adipiscatur perfectionis statum.</p><p title="II-II q. 184 a. 4 arg. 3"><a name="46296"><span class="ref">[46296] IIª-IIae, q. 184 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1084 Praeterea, statum adipiscitur aliquis ex hoc quod a servitute |
| 1085 liberatur. Sed per caritatem aliquis liberatur a servitute peccati, | |
| 1086 quia universa delicta operit caritas, ut dicitur Prov. X. Sed | |
| 1087 perfectus dicitur aliquis secundum caritatem, ut dictum est. Ergo | |
| 1088 videtur quod quicumque habeat perfectionem, ex hoc ipso habeat | |
| 53 | 1089 perfectionis statum.</p><p title="II-II q. 184 a. 4 s. c."><a name="46297"><span class="ref">[46297] IIª-IIae, q. 184 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1090 contra est quod aliqui sunt in statu perfectionis qui omnino |
| 1091 caritate et gratia carent, sicut mali episcopi aut mali religiosi. | |
| 1092 Ergo videtur quod e contrario aliqui habent perfectionem vitae qui | |
| 53 | 1093 tamen non habent perfectionis statum.</p><p title="II-II q. 184 a. 4 co."><a name="46298"><span class="ref">[46298] IIª-IIae, q. 184 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1094 dicendum quod, sicut supra dictum est, status proprie pertinet ad |
| 1095 conditionem libertatis vel servitutis. Spiritualis autem libertas | |
| 1096 aut servitus potest in homine attendi dupliciter, uno modo, | |
| 1097 secundum id quod interius agitur; alio modo, secundum id quod | |
| 1098 agitur exterius. Et quia, ut dicitur I Reg. XVI, <i>homines vident | |
| 1099 ea quae parent, sed Deus intuetur cor</i>, inde est quod secundum | |
| 1100 interiorem hominis dispositionem accipitur conditio spiritualis | |
| 1101 status in homine per comparationem ad iudicium divinum, secundum | |
| 1102 autem ea quae exterius aguntur, accipitur spiritualis status in | |
| 1103 homine per comparationem ad Ecclesiam. Et sic nunc de statibus | |
| 1104 loquimur, prout scilicet ex diversitate statuum quaedam Ecclesiae | |
| 1105 pulchritudo consurgit. Est autem considerandum quod, quantum ad | |
| 1106 homines, ad hoc quod aliquis adipiscatur statum libertatis vel | |
| 1107 servitutis, requiritur, primo quidem, aliqua obligatio vel | |
| 1108 absolutio. Non enim ex hoc quod aliquis servit alicui, efficitur | |
| 1109 servus, quia etiam liberi serviunt secundum illud Galat. V, per | |
| 1110 caritatem spiritus servite invicem. Neque etiam ex hoc quod aliquis | |
| 1111 desinit servire, efficitur liber, sicut patet de servis fugitivis. | |
| 1112 Sed ille proprie est servus qui obligatur ad serviendum, et ille | |
| 1113 est liber qui a servitute absolvitur. Secundo requiritur quod | |
| 1114 obligatio praedicta cum aliqua solemnitate fiat, sicut et ceteris | |
| 1115 quae inter homines obtinent perpetuam firmitatem, quaedam | |
| 1116 solemnitas adhibetur. Sic igitur et in statu perfectionis proprie | |
| 1117 dicitur esse aliquis, non ex hoc quod habet actum dilectionis | |
| 1118 perfectae, sed ex hoc quod obligat se perpetuo, cum aliqua | |
| 1119 solemnitate, ad ea quae sunt perfectionis. Contingit etiam quod | |
| 1120 aliqui se obligant qui non servant, et aliqui implent ad quod non | |
| 1121 se obligaverunt, ut patet Matth. XXI de duobus filiis, quorum unus | |
| 1122 patri dicenti, operare in vinea, respondit nolo, postea abiit; | |
| 1123 alter autem respondens ait, eo, et non ivit. Et ideo nihil prohibet | |
| 1124 aliquos esse perfectos qui non sunt in statu perfectionis, et | |
| 53 | 1125 aliquos esse in statu perfectionis qui non sunt perfecti.</p><p title="II-II q. 184 a. 4 ad 1"><a name="46299"><span class="ref">[46299] IIª-IIae, q. 184 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1126 ergo dicendum quod per augmentum corporale aliquis proficit in his |
| 1127 quae pertinent ad naturam, et ideo adipiscitur naturae statum, | |
| 1128 praesertim quia quod est secundum naturam, quodammodo immutabile | |
| 1129 est, inquantum natura determinatur ad unum. Et similiter per | |
| 1130 augmentum spirituale interius aliquis adipiscitur perfectionis | |
| 1131 statum quantum ad divinum iudicium. Sed quantum ad distinctiones | |
| 1132 ecclesiasticorum statuum, non adipiscitur aliquis statum | |
| 53 | 1133 perfectionis nisi per augmentum in his quae exterius aguntur.</p><p title="II-II q. 184 a. 4 ad 2"><a name="46300"><span class="ref">[46300] IIª-IIae, q. 184 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1134 secundum dicendum quod illa etiam ratio procedit quantum ad |
| 1135 interiorem statum. Et tamen, cum aliquis transit de peccato ad | |
| 1136 gratiam, transit de servitute ad libertatem, quod non contingit per | |
| 1137 simplicem profectum gratiae, nisi cum aliquis se obligat ad ea quae | |
| 53 | 1138 sunt gratiae.</p><p title="II-II q. 184 a. 4 ad 3"><a name="46301"><span class="ref">[46301] IIª-IIae, q. 184 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1139 dicendum quod illa etiam ratio procedit quantum ad interiorem |
| 1140 statum. Et tamen, licet caritas variet conditionem spiritualis | |
| 1141 servitutis et libertatis, hoc tamen non facit caritatis | |
| 53 | 1142 augmentum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 184 a. 5 arg. 1"><a name="46302"><span class="ref">[46302] IIª-IIae, q. 184 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1143 quintum sic proceditur. Videtur quod praelati et religiosi non sint |
| 1144 in statu perfectionis. Status enim perfectionis distinguitur contra | |
| 1145 statum incipientium et proficientium. Sed non sunt aliqua genera | |
| 1146 hominum deputata specialiter statui proficientium vel incipientium. | |
| 1147 Ergo videtur quod nec etiam debeant esse aliqua genera hominum | |
| 53 | 1148 deputata statui perfectionis.</p><p title="II-II q. 184 a. 5 arg. 2"><a name="46303"><span class="ref">[46303] IIª-IIae, q. 184 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1149 Praeterea, status exterior debet interiori statui respondere, |
| 1150 alioquin incurritur mendacium, quod <i>non solum est in falsis | |
| 1151 verbis, sed etiam in simulatis operibus</i>, ut Ambrosius dicit, in | |
| 1152 quodam sermone. Sed multi sunt praelati vel religiosi qui non | |
| 1153 habent interiorem perfectionem caritatis. Si ergo omnes religiosi | |
| 1154 et praelati sunt in statu perfectionis, sequeretur quod quicumque | |
| 1155 eorum non sunt perfecti, sint in peccato mortali, tanquam | |
| 53 | 1156 simulatores et mendaces.</p><p title="II-II q. 184 a. 5 arg. 3"><a name="46304"><span class="ref">[46304] IIª-IIae, q. 184 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1157 Praeterea, perfectio secundum caritatem attenditur, ut supra |
| 1158 habitum est. Sed perfectissima caritas videtur esse in martyribus, | |
| 1159 secundum illud Ioan. XV, <i>maiorem dilectionem nemo habet quam ut | |
| 1160 animam suam ponat quis pro amicis suis</i>. Et super illud Heb. | |
| 1161 XII, nondum enim usque ad sanguinem etc., dicit Glossa, | |
| 1162 <i>perfectior in hac vita dilectio nulla est ea ad quam sancti | |
| 1163 martyres pervenerunt, qui contra peccatum usque ad sanguinem | |
| 1164 certaverunt</i>. Ergo videtur quod magis debeat attribui | |
| 53 | 1165 perfectionis status martyribus quam religiosis et episcopis.</p><p title="II-II q. 184 a. 5 s. c."><a name="46305"><span class="ref">[46305] IIª-IIae, q. 184 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1166 contra est quod Dionysius, in V cap. Eccles. Hier., attribuit |
| 1167 perfectionem episcopis tanquam perfectoribus. Et in VI cap. eiusdem | |
| 1168 libri, attribuit perfectionem religiosis, quos vocat monachos vel | |
| 53 | 1169 Therapeutas, idest, Deo famulantes, tanquam perfectis.</p><p title="II-II q. 184 a. 5 co."><a name="46306"><span class="ref">[46306] IIª-IIae, q. 184 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1170 dicendum quod, sicut dictum est, ad statum perfectionis requiritur |
| 1171 obligatio perpetua ad ea quae sunt perfectionis, cum aliqua | |
| 1172 solemnitate. Utrumque autem horum competit et religiosis et | |
| 1173 episcopis. Religiosi enim voto se adstringunt ad hoc quod a rebus | |
| 1174 saecularibus abstineant quibus licite uti poterant, ad hoc quod | |
| 1175 liberius Deo vacent, in quo consistit perfectio praesentis vitae. | |
| 1176 Unde Dionysius dicit, VI cap. Eccles. Hier., de religiosis loquens, | |
| 1177 <i>alii quidem Therapeutas</i>, idest famulos, <i>ex Dei puro | |
| 1178 servitio et famulatu, alii vero monachos ipsos nominant, ex | |
| 1179 indivisibili et singulari vita uniente ipsos, indivisibilium | |
| 1180 sanctis convolutionibus</i>, idest contemplationibus, <i>ad | |
| 1181 deiformem unitatem et amabilem Deo perfectionem</i>. Horum etiam | |
| 1182 obligatio fit cum quadam solemnitate professionis et benedictionis. | |
| 1183 Unde et ibidem subdit Dionysius, <i>propter quod, perfectam ipsis | |
| 1184 donans gratiam, sancta legislatio quadam ipsos dignata est | |
| 1185 sanctificativa invocatione</i>. Similiter etiam et episcopi | |
| 1186 obligant se ad ea quae sunt perfectionis, pastorale assumentes | |
| 1187 officium, ad quod pertinet ut <i>animam suam ponat pastor pro | |
| 1188 ovibus suis</i>, sicut dicitur Ioan. X. Unde apostolus dicit, I ad | |
| 1189 Tim. ult., <i>confessus es bonam confessionem coram multis | |
| 1190 testibus</i>, idest in tua ordinatione, ut Glossa ibidem dicit. | |
| 1191 Adhibetur etiam quaedam solemnitas consecrationis simul cum | |
| 1192 professione praedicta, secundum illud II ad Tim. I, <i>resuscites | |
| 1193 gratiam Dei quae est in te per impositionem manuum mearum</i>, quod | |
| 1194 Glossa exponit de gratia episcopali. Et Dionysius dicit, V cap. | |
| 1195 Eccles. Hier., quod <i>summus sacerdos</i>, idest episcopus, <i>in | |
| 1196 sua ordinatione habet eloquiorum super caput sanctissimam | |
| 1197 superpositionem, ut significetur quod ipse est participativus | |
| 1198 integre totius hierarchiae virtutis, et quod ipse non solum sit | |
| 1199 illuminativus omnium quae pertinent ad sanctas locutiones et | |
| 53 | 1200 actiones, sed quod etiam haec aliis tradat</i>.</p><p title="II-II q. 184 a. 5 ad 1"><a name="46307"><span class="ref">[46307] IIª-IIae, q. 184 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1201 ergo dicendum quod inchoatio et augmentum non quaeritur propter se, |
| 1202 sed propter perfectionem. Et ideo ad solum perfectionis statum | |
| 1203 aliqui homines cum quadam obligatione et solemnitate | |
| 53 | 1204 assumuntur.</p><p title="II-II q. 184 a. 5 ad 2"><a name="46308"><span class="ref">[46308] IIª-IIae, q. 184 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1205 secundum dicendum quod homines statum perfectionis assumunt, non |
| 1206 quasi profitentes se esse perfectos, sed quasi profitentes se ad | |
| 1207 perfectionem tendere. Unde et apostolus dicit, ad Philipp. III, | |
| 1208 <i>non quod iam comprehenderim, aut perfectus sim, sequor autem, si | |
| 1209 quo modo comprehendam</i>. Et postea subdit, <i>quicumque ergo | |
| 1210 perfecti sumus, hoc sentiamus</i>. Unde non committit aliquis | |
| 1211 mendacium vel simulationem ex hoc quod non est perfectus qui statum | |
| 1212 perfectionis assumit, sed ex eo quod ab intentione perfectionis | |
| 53 | 1213 animum revocat.</p><p title="II-II q. 184 a. 5 ad 3"><a name="46309"><span class="ref">[46309] IIª-IIae, q. 184 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1214 dicendum quod martyrium in actu perfectissimo caritatis consistit. |
| 1215 Actus autem perfectionis non sufficit ad statum faciendum, ut | |
| 53 | 1216 dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 184 a. 6 arg. 1"><a name="46310"><span class="ref">[46310] IIª-IIae, q. 184 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1217 sextum sic proceditur. Videtur quod omnes praelati ecclesiastici |
| 1218 sint in statu perfectionis. Dicit enim Hieronymus, super Epist. ad | |
| 1219 Tit., olim idem presbyter qui et episcopus, et postea subdit, | |
| 1220 <i>sicut ergo presbyteri sciunt se Ecclesiae consuetudine ei qui | |
| 1221 sibi praepositus fuerit, esse subiectos; ita episcopi noverint se | |
| 1222 magis consuetudine quam dispensationis dominicae veritate | |
| 1223 presbyteris esse maiores, et in communi debere Ecclesiam | |
| 1224 regere</i>. Sed episcopi sunt in statu perfectionis. Ergo et | |
| 53 | 1225 presbyteri habentes curam animarum.</p><p title="II-II q. 184 a. 6 arg. 2"><a name="46311"><span class="ref">[46311] IIª-IIae, q. 184 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1226 Praeterea, sicut episcopi suscipiunt curam animarum cum |
| 1227 consecratione, ita etiam et presbyteri curati, et etiam | |
| 1228 archidiaconi, de quibus, super illud Act. VI, considerate, fratres, | |
| 1229 viros boni testimonii septem etc., dicit Glossa, <i>hic decernebant | |
| 1230 apostoli per Ecclesiam constitui septem diacones, qui essent | |
| 1231 sublimioris gradus, et quasi columnae proximi circa aram</i>. Ergo | |
| 53 | 1232 videtur quod ipsi etiam sint in statu perfectionis.</p><p title="II-II q. 184 a. 6 arg. 3"><a name="46312"><span class="ref">[46312] IIª-IIae, q. 184 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1233 Praeterea, sicut episcopi obligantur ad hoc quod animam suam ponant |
| 1234 pro ovibus suis, ita et presbyteri curati et archidiaconi. Sed hoc | |
| 1235 pertinet ad perfectionem caritatis, ut dictum est. Ergo videtur | |
| 1236 quod etiam presbyteri curati et archidiaconi sint in statu | |
| 53 | 1237 perfectionis.</p><p title="II-II q. 184 a. 6 s. c."><a name="46313"><span class="ref">[46313] IIª-IIae, q. 184 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1238 contra est quod dicit Dionysius, V cap. Eccles. Hier., |
| 1239 <i>pontificum quidem ordo consummativus est et perfectivus; | |
| 1240 sacerdotum autem illuminativus et lucidativus; ministrantium vero | |
| 1241 purgativus et discretivus</i>. Ex quo patet quod perfectio solis | |
| 53 | 1242 episcopis attribuitur.</p><p title="II-II q. 184 a. 6 co."><a name="46314"><span class="ref">[46314] IIª-IIae, q. 184 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1243 dicendum quod in presbyteris et diaconibus habentibus curam |
| 1244 animarum, duo possunt considerari, scilicet ordo, et cura. Ordo | |
| 1245 autem ipse ordinatur ad quendam actum in divinis officiis; unde | |
| 1246 supra dictum est quod distinctio ordinum sub distinctione | |
| 1247 officiorum continetur. Unde per hoc quod aliqui accipiunt sacrum | |
| 1248 ordinem, accipiunt potestatem quosdam sacros actus perficiendi, non | |
| 1249 autem obligantur ex hoc ipso ad ea quae sunt perfectionis, nisi | |
| 1250 quatenus, apud Occidentalem Ecclesiam, in susceptione sacri ordinis | |
| 1251 emittitur continentiae votum, quod est unum eorum quae ad | |
| 1252 perfectionem pertinent, ut infra dicetur. Unde patet quod ex hoc | |
| 1253 quod aliquis accipit sacrum ordinem, non ponitur simpliciter in | |
| 1254 statu perfectionis, quamvis interior perfectio ad hoc requiratur | |
| 1255 quod aliquis digne huiusmodi actus exerceat. Similiter etiam nec ex | |
| 1256 parte curae quam suscipiunt, ponuntur in statu perfectionis. Non | |
| 1257 enim obligantur ex hoc ipso vinculo perpetui voti ad hoc quod curam | |
| 1258 animarum retineant, sed possunt eam deserere, vel transeundo ad | |
| 1259 religionem, etiam absque licentia episcopi, ut habetur in decretis, | |
| 1260 XIX Caus. qu. II; et etiam, cum licentia episcopi, potest aliquis | |
| 1261 archidiaconatum vel parochiam dimittere et simplicem praebendam | |
| 1262 accipere sine cura. Quod nullo modo liceret si esset in statu | |
| 1263 perfectionis, <i>nemo enim mittens manum ad aratrum et aspiciens | |
| 1264 retro, aptus est regno Dei</i>, ut dicitur Luc. IX. Episcopi autem, | |
| 1265 quia sunt in statu perfectionis, non nisi auctoritate summi | |
| 1266 pontificis, ad quem etiam pertinet in votis perpetuis dispensare, | |
| 1267 possunt episcopalem curam deserere, et ex certis causis, ut infra | |
| 1268 dicetur. Unde manifestum est quod non omnes praelati sunt in statu | |
| 53 | 1269 perfectionis, sed soli episcopi.</p><p title="II-II q. 184 a. 6 ad 1"><a name="46315"><span class="ref">[46315] IIª-IIae, q. 184 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1270 ergo dicendum quod de presbytero et episcopo dupliciter loqui |
| 1271 possumus. Uno modo, quantum ad nomen. Et sic olim non | |
| 1272 distinguebantur episcopi et presbyteri. Nam episcopi dicuntur ex eo | |
| 1273 quod superintendunt, sicut Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, | |
| 1274 presbyteri autem in Graeco dicuntur quasi seniores. Unde et | |
| 1275 apostolus communiter utitur nomine presbyterorum quantum ad | |
| 1276 utrosque, cum dicit, I ad Tim. V, <i>qui bene praesunt presbyteri, | |
| 1277 duplici honore digni habeantur</i>. Et similiter etiam nomine | |
| 1278 episcoporum, unde dicit, Act. XX, presbyteris Ecclesiae Ephesinae | |
| 1279 loquens, <i>attendite vobis et universo gregi, in quo vos spiritus | |
| 1280 sanctus posuit episcopos regere Ecclesiam Dei</i>. Sed secundum | |
| 1281 rem, semper inter eos fuit distinctio, etiam tempore apostolorum, | |
| 1282 ut patet per Dionysium, V cap. Eccles. Hier. Et Luc. X, super | |
| 1283 illud, post haec autem designavit dominus etc., dicit Glossa, | |
| 1284 <i>sicut in apostolis forma est episcoporum, sic in | |
| 1285 septuagintaduobus discipulis forma est presbyterorum secundi | |
| 1286 ordinis</i>. Postmodum tamen, ad schisma vitandum, necessarium fuit | |
| 1287 ut etiam nomina distinguerentur, ut scilicet maiores dicerentur | |
| 1288 episcopi. Minores autem dicuntur presbyteri. Dicere autem | |
| 1289 presbyteros non differre ab episcopis, inter dogmata haeretica | |
| 1290 numerat Augustinus, in libro de Haeres., ubi dicit quod Aeriani | |
| 1291 dicebant <i>presbyterum ab episcopo nulla differentia debere | |
| 53 | 1292 discerni</i>.</p><p title="II-II q. 184 a. 6 ad 2"><a name="46316"><span class="ref">[46316] IIª-IIae, q. 184 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1293 secundum dicendum quod episcopi principaliter habent curam omnium |
| 1294 suae dioecesis, presbyteri autem curati et archidiaconi habent | |
| 1295 aliquas subministrationes sub episcopis. Unde super illud I ad Cor. | |
| 1296 XII, alii opitulationes, alii gubernationes, dicit Glossa, | |
| 1297 <i>opitulationes, idest, eos qui maioribus ferunt opem, ut Titus | |
| 1298 apostolo, vel archidiaconi episcopis. Gubernationes, scilicet | |
| 1299 minorum personarum praelationes, ut presbyteri sunt, qui plebi | |
| 1300 documento sunt</i>. Et Dionysius dicit, V cap. Eccles. Hier., quod | |
| 1301 <i>sicut universam hierarchiam videmus in Iesu terminatam, ita | |
| 1302 unamquamque in proprio divino hierarcha</i>, idest episcopo. Et | |
| 1303 XVI, qu. I, dicitur, <i>omnibus presbyteris et diaconibus | |
| 1304 attendendum est ut nihil absque proprii episcopi licentia | |
| 1305 agant</i>. Ex quo patet quod ita se habent ad episcopum sicut | |
| 1306 ballivi vel praepositi ad regem. Et propter hoc, sicut in mundanis | |
| 1307 potestatibus solus rex solemnem benedictionem accipit, alii vero | |
| 1308 per simplicem commissionem instituuntur; ita etiam in Ecclesia cura | |
| 1309 episcopalis cum solemnitate consecrationis committitur, cura autem | |
| 1310 archidiaconatus vel plebanatus cum simplici iniunctione. | |
| 1311 Consecrantur tamen in susceptione ordinis, etiam antequam curam | |
| 53 | 1312 habeant.</p><p title="II-II q. 184 a. 6 ad 3"><a name="46317"><span class="ref">[46317] IIª-IIae, q. 184 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1313 dicendum quod sicut plebani et archidiaconi non habent |
| 1314 principaliter curam, sed administrationem quandam secundum quod eis | |
| 1315 ab episcopo committitur; ita etiam ad eos non pertinet | |
| 1316 principaliter pastorale officium, nec obligatio ponendi animam pro | |
| 1317 ovibus, sed inquantum participant de cura. Unde magis habent | |
| 1318 quoddam officium ad perfectionem pertinens, quam obtineant | |
| 53 | 1319 perfectionis statum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 184 a. 7 arg. 1"><a name="46318"><span class="ref">[46318] IIª-IIae, q. 184 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1320 septimum sic proceditur. Videtur quod status religiosorum sit |
| 1321 perfectior quam status praelatorum. Dominus enim dicit, Matth. XIX, | |
| 1322 si vis <i>perfectus esse, vade et vende omnia quae habes et da | |
| 1323 pauperibus</i>, quod faciunt religiosi. Non autem ad hoc tenentur | |
| 1324 episcopi, dicitur enim XII, qu. I, <i>episcopi de rebus propriis | |
| 1325 vel acquisitis, vel quidquid de proprio habent, heredibus suis | |
| 1326 derelinquant</i>. Ergo religiosi sunt in perfectiori statu quam | |
| 53 | 1327 episcopi.</p><p title="II-II q. 184 a. 7 arg. 2"><a name="46319"><span class="ref">[46319] IIª-IIae, q. 184 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1328 Praeterea, perfectio principalius consistit in dilectione Dei quam |
| 1329 in dilectione proximi. Sed status religiosorum directe ordinatur ad | |
| 1330 dilectionem Dei, unde et ex Dei servitio et famulatu nominantur, ut | |
| 1331 Dionysius dicit, VI cap. Eccles. Hier. Status autem episcoporum | |
| 1332 videtur ordinari ad dilectionem proximi, cuius curae | |
| 1333 superintendunt, unde et nominantur, ut patet per Augustinum, XIX de | |
| 1334 Civ. Dei. Ergo videtur quod status religiosorum sit perfectior quam | |
| 53 | 1335 status episcoporum.</p><p title="II-II q. 184 a. 7 arg. 3"><a name="46320"><span class="ref">[46320] IIª-IIae, q. 184 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1336 Praeterea, status religiosorum ordinatur ad vitam contemplativam, |
| 1337 quae potior est quam vita activa, ad quam ordinatur status | |
| 1338 episcoporum, dicit enim Gregorius, in Pastoral., quod <i>per | |
| 1339 activam vitam prodesse proximis cupiens Isaias officium | |
| 1340 praedicationis appetiit, per contemplationem vero Ieremias, amori | |
| 1341 conditoris sedulo inhaerere desiderans, ne mitti ad praedicandum | |
| 1342 debeat, contradicit</i>. Ergo videtur quod status religiosorum sit | |
| 53 | 1343 perfectior quam status episcoporum.</p><p title="II-II q. 184 a. 7 s. c."><a name="46321"><span class="ref">[46321] IIª-IIae, q. 184 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1344 contra, nulli licet a maiori statu ad minorem transire, hoc enim |
| 1345 esset retro aspicere. Sed potest aliquis a statu religionis | |
| 1346 transire ad statum episcopalem, dicitur enim XVIII, qu. I, quod | |
| 1347 <i>sacra ordinatio de monacho episcopum facit</i>. Ergo status | |
| 53 | 1348 episcoporum est perfectior quam religiosorum.</p><p title="II-II q. 184 a. 7 co."><a name="46322"><span class="ref">[46322] IIª-IIae, q. 184 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1349 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XII super Gen. ad Litt., |
| 1350 <i>semper agens praestantius est patiente</i>. In genere autem | |
| 1351 perfectionis, episcopi, secundum Dionysium, se habent ut | |
| 1352 perfectores, religiosi autem ut perfecti, quorum unum pertinet ad | |
| 1353 actionem, alterum autem ad passionem. Unde manifestum est quod | |
| 53 | 1354 status perfectionis potius est in episcopis quam in religiosis.</p><p title="II-II q. 184 a. 7 ad 1"><a name="46323"><span class="ref">[46323] IIª-IIae, q. 184 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1355 ergo dicendum quod abrenuntiatio propriarum facultatum dupliciter |
| 1356 considerari potest. Uno modo, secundum quod est in actu. Et sic in | |
| 1357 ea non consistit essentialiter perfectio, sed est quoddam | |
| 1358 perfectionis instrumentum, sicut supra dictum est. Et ideo nihil | |
| 1359 prohibet statum perfectionis esse sine abrenuntiatione propriorum. | |
| 1360 Sic etiam dicendum est de aliis exterioribus observantiis. Alio | |
| 1361 modo potest considerari secundum praeparationem animi, ut scilicet | |
| 1362 homo sit paratus, si opus fuerit, omnia dimittere vel distribuere. | |
| 1363 Et hoc pertinet directe ad perfectionem. Unde Augustinus dicit, in | |
| 1364 libro de quaest. Evang., <i>ostendit dominus filios sapientiae | |
| 1365 intelligere non in abstinendo nec in manducando esse iustitiam, sed | |
| 1366 in aequanimitate tolerandi inopiam</i>. Unde et apostolus dicit, | |
| 1367 scio abundare et penuriam pati. Ad hoc autem maxime tenentur | |
| 1368 episcopi, quod omnia sua pro honore Dei et salute sui gregis | |
| 1369 contemnant, cum opus fuerit, vel pauperibus sui gregis largiendo, | |
| 53 | 1370 vel rapinam bonorum suorum cum gaudio sustinendo.</p><p title="II-II q. 184 a. 7 ad 2"><a name="46324"><span class="ref">[46324] IIª-IIae, q. 184 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1371 secundum dicendum quod hoc ipsum quod episcopi intendunt his quae |
| 1372 pertinent ad proximorum dilectionem, provenit ex abundantia | |
| 1373 dilectionis divinae. Unde dominus primo a Petro quaesivit an eum | |
| 1374 diligeret, et postea ei gregis curam commisit. Et Gregorius dicit, | |
| 1375 in Pastoral., <i>si dilectionis est testimonium cura pastoris, | |
| 1376 quisquis, virtutibus pollens, gregem Dei renuit pascere, pastorem | |
| 1377 summum convincitur non amare</i>. Hoc autem est maioris dilectionis | |
| 1378 signum, ut homo propter amicum etiam alii serviat, quam etiam si | |
| 53 | 1379 soli amico velit servire.</p><p title="II-II q. 184 a. 7 ad 3"><a name="46325"><span class="ref">[46325] IIª-IIae, q. 184 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1380 dicendum quod, sicut Gregorius dicit, in Pastoral., sit <i>praesul |
| 1381 actione praecipuus, prae cunctis contemplatione suspensus</i>, quia | |
| 1382 ad ipsos pertinet non solum propter seipsos, sed etiam propter | |
| 1383 instructionem aliorum contemplari. Unde Gregorius dicit, super | |
| 1384 Ezech., quod <i>de perfectis viris post contemplationem suam | |
| 53 | 1385 redeuntibus dicitur, memoriam suavitatis tuae eructabunt</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 184 a. 8 arg. 1"><a name="46326"><span class="ref">[46326] IIª-IIae, q. 184 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1386 octavum sic proceditur. Videtur quod etiam presbyteri curati et |
| 1387 archidiaconi sint maioris perfectionis quam religiosi. Dicit enim | |
| 1388 Chrysostomus, in suo dialogo, <i>si talem mihi aliquem adducas | |
| 1389 monachum qualis, ut secundum exaggerationem dicam, Elias fuit, non | |
| 1390 tamen illi comparandus est qui, traditus populis et multorum | |
| 1391 peccata ferre compulsus, immobilis perseverat et fortis</i>. Et | |
| 1392 parum post dicit, <i>si quis mihi proponeret optionem ubi mallem | |
| 1393 placere, in officio sacerdotali an in solitudine monachorum, sine | |
| 1394 comparatione eligerem illud quod prius dixi</i>. Et in eodem libro | |
| 1395 dicit, <i>si quis bene administrato sacerdotio illius propositi, | |
| 1396 scilicet monachalis, sudores conferat, tantum eos distare reperiet | |
| 1397 quantum inter privatum distat et regem</i>. Ergo videtur quod | |
| 1398 sacerdotes habentes curam animarum sint perfectiores | |
| 53 | 1399 religiosis.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 arg. 2"><a name="46327"><span class="ref">[46327] IIª-IIae, q. 184 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1400 Praeterea, Augustinus dicit, in epistola ad Valerium, <i>cogitet |
| 1401 religiosa prudentia tua nihil esse in hac vita, maxime hoc tempore, | |
| 1402 difficilius, laboriosius, periculosius episcopi aut presbyteri aut | |
| 1403 diaconi officio, sed apud Deum nihil beatius, si eo modo militetur | |
| 1404 quo noster imperator iubet</i>. Non ergo religiosi sunt | |
| 53 | 1405 perfectiores presbyteris aut diaconibus.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 arg. 3"><a name="46328"><span class="ref">[46328] IIª-IIae, q. 184 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1406 Praeterea, Augustinus dicit, ad Aurelium, <i>nimis dolendum est, si |
| 1407 ad tam ruinosam superbiam monachos subrigimus, et tam gravi | |
| 1408 contumelia clericos dignos putamus</i>, ut scilicet dicatur quod | |
| 1409 malus monachus bonus clericus est, <i>cum aliquando bonus etiam | |
| 1410 monachus vix bonum clericum faciat</i>. Et paulo ante praemittit, | |
| 1411 non esse viam dandam servis Dei, idest monachis, ut se facilius | |
| 1412 putent eligi ad aliquid melius, scilicet clericatum, si facti | |
| 1413 fuerint deteriores, scilicet abiecto monachatu. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1414 illi qui sunt in statu clericali, sint perfectiores religiosis.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 arg. 4"><a name="46329"><span class="ref">[46329] IIª-IIae, q. 184 a. 8 arg. 4</span></a> |
| 28 | 1415 Praeterea, non licet de statu maiori ad minorem transire. Sed de |
| 1416 statu monastico transire licet ad officium presbyteri curam | |
| 1417 habentis, ut patet XVI, qu. I, ex decreto Gelasii Papae, qui dicit, | |
| 1418 <i>si quis monachus fuerit qui, venerabilis vitae merito, | |
| 1419 sacerdotio dignus praevideatur; et abbas sub cuius imperio regi | |
| 1420 Christo militat, illum fieri presbyterum petierit, ab episcopo | |
| 1421 debet eligi, et in loco quo iudicaverit ordinari</i>. Et Hieronymus | |
| 1422 dicit, ad rusticum monachum, <i>sic vive in monasterio ut clericus | |
| 1423 esse merearis</i>. Ergo presbyteri curati et archidiaconi sunt | |
| 53 | 1424 perfectiores religiosis.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 arg. 5"><a name="46330"><span class="ref">[46330] IIª-IIae, q. 184 a. 8 arg. 5</span></a> |
| 28 | 1425 Praeterea, episcopi sunt in statu perfectiori quam religiosi, ut ex |
| 1426 supra dictis patet. Sed presbyteri curati et archidiaconi, ex eo | |
| 1427 quod habent curam animarum, similiores sunt episcopis quam | |
| 53 | 1428 religiosi. Ergo sunt maioris perfectionis.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 arg. 6"><a name="46331"><span class="ref">[46331] IIª-IIae, q. 184 a. 8 arg. 6</span></a> |
| 28 | 1429 <i>Praeterea, virtus consistit circa difficile et bonum</i>, ut |
| 1430 dicitur in II Ethic. Sed difficilius est quod aliquis bene vivat in | |
| 1431 officio presbyteri curati vel archidiaconi quam in statu | |
| 1432 religionis. Ergo presbyteri curati vel archidiaconi sunt | |
| 53 | 1433 perfectioris virtutis quam religiosi.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 s. c."><a name="46332"><span class="ref">[46332] IIª-IIae, q. 184 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1434 contra est quod dicitur XIX, qu. II, cap. duae, <i>si quis in |
| 1435 Ecclesia sua sub episcopo populum retinet et saeculariter vivit, | |
| 1436 si, afflatus spiritu sancto, in aliquo monasterio vel regulari | |
| 1437 canonica salvari se voluerit, quia lege privata ducitur, nulla | |
| 1438 ratio exigit ut publica constringatur</i>. Sed non ducitur aliquis | |
| 1439 a lege spiritus sancti, quae ibi dicitur lex privata, nisi in | |
| 1440 aliquid perfectius. Ergo videtur quod religiosi sint perfectiores | |
| 53 | 1441 quam archidiaconi vel presbyteri curati.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 co."><a name="46333"><span class="ref">[46333] IIª-IIae, q. 184 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1442 dicendum quod comparatio supereminentiae non habet locum inter |
| 1443 aliquos ex ea parte in qua conveniunt, sed ex ea parte in qua | |
| 1444 differunt. In presbyteris autem curatis et archidiaconis tria est | |
| 1445 considerare, scilicet statum, ordinem et officium. Ad statum | |
| 1446 pertinet quod saeculares sunt; ad ordinem, quod sunt sacerdotes vel | |
| 1447 diaconi; ad officium, quod curam animarum habent sibi commissam. Si | |
| 1448 igitur ex alia parte ponamus statu religiosum, ordine diaconum vel | |
| 1449 sacerdotem, officio curam animarum habentem, sicut plerique monachi | |
| 1450 et canonici regulares habent, in primo quidem excellit, in aliis | |
| 1451 autem par erit. Si autem differat secundus a primo statu et | |
| 1452 officio, conveniat autem ordine, sicut sunt religiosi sacerdotes et | |
| 1453 diaconi curam animarum non habentes, manifestum est quod secundus | |
| 1454 primo erit statu quidem excellentior officio autem minor, ordine | |
| 1455 vero aequalis. Est ergo considerandum quae praeeminentia potior | |
| 1456 sit, utrum status, vel officii. Circa quod duo attendenda videntur, | |
| 1457 scilicet bonitas et difficultas. Si ergo fiat comparatio secundum | |
| 1458 bonitatem, sic praefertur status religionis officio presbyteri | |
| 1459 curati vel archidiaconi, quia religiosus totam vitam suam obligat | |
| 1460 ad perfectionis studium; presbyter autem curatus vel archidiaconus | |
| 1461 non obligat totam vitam suam ad curam animarum, sicut episcopus; | |
| 1462 nec etiam ei competit principalem curam subditorum habere, sicut | |
| 1463 episcopis; sed quaedam particularia circa curam animarum eorum | |
| 1464 officio committuntur, ut ex dictis patet. Et ideo comparatio status | |
| 1465 religionis ad eorum officium est sicut universalis ad particulare, | |
| 1466 et sicut holocausti ad sacrificium, quod est minus holocausto, ut | |
| 1467 patet per Gregorium, super Ezech. Unde et XIX, qu. I, dicitur, | |
| 1468 <i>clericis qui monachorum propositum appetunt, quia meliorem vitam | |
| 1469 sequi cupiunt, liberos eis ab episcopo in monasteriis oportet | |
| 1470 largiri ingressus</i>. Sed haec comparatio intelligenda est | |
| 1471 secundum genus operis. Nam secundum caritatem operantis, contingit | |
| 1472 quandoque quod opus ex genere suo minus existens, magis est | |
| 1473 meritorium, si ex maiori caritate fiat. Si vero attendatur | |
| 1474 difficultas bene conversandi in religione, et in officio habentis | |
| 1475 curam animarum, sic difficilius est bene conversari cum cura | |
| 1476 animarum, propter exteriora pericula, quamvis conversatio | |
| 1477 religionis sit difficilior quantum ad ipsum genus operis, propter | |
| 1478 arctitudinem observantiae regularis. Si vero religiosus etiam | |
| 1479 ordine careat, sicut patet de conversis religionum, sic manifestum | |
| 1480 est excellere praeeminentiam ordinis quantum ad dignitatem, quia | |
| 1481 per sacrum ordinem aliquis deputatur ad dignissima ministeria, | |
| 1482 quibus ipsi Christo servitur in sacramento altaris, ad quod | |
| 1483 requiritur maior sanctitas interior quam requirat etiam religionis | |
| 1484 status; quia, sicut Dionysius dicit, VI cap. Eccles. Hier., | |
| 1485 <i>monasticus ordo debet sequi sacerdotales ordines, et ad eorum | |
| 1486 imitationem in divina ascendere</i>. Unde gravius peccat, ceteris | |
| 1487 paribus, clericus in sacris ordinibus constitutus, si aliquid | |
| 1488 contrarium sanctitati agat, quam aliquis religiosus qui non habet | |
| 1489 ordinem sacrum, quamvis laicus religiosus teneatur ad observantias | |
| 1490 regulares, ad quas illi qui sunt in sacris ordinibus non | |
| 53 | 1491 tenentur.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 ad 1"><a name="46334"><span class="ref">[46334] IIª-IIae, q. 184 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1492 ergo dicendum quod ad illas auctoritates Chrysostomi breviter |
| 1493 responderi posset quod non loquitur de sacerdote curato minoris | |
| 1494 ordinis, sed de episcopo, qui dicitur summus sacerdos. Et hoc | |
| 1495 convenit intentioni illius libri, in quo consolatur se et Basilium | |
| 1496 de hoc quod erant in episcopos electi. Sed hoc praetermisso, | |
| 1497 dicendum est quod loquitur quantum ad difficultatem. Praemittit | |
| 1498 enim, <i>cum fuerit gubernator in mediis fluctibus et de tempestate | |
| 1499 navem liberare potuerit, tunc merito testimonium perfecti | |
| 1500 gubernatoris ab omnibus promeretur</i>. Et post concludit quod | |
| 1501 supra positum est de monacho, qui non est comparandus illi qui, | |
| 1502 traditus populis, immobilis perseverat, et subdit causam, quia | |
| 1503 sicut in tranquillitate, ita in tempestate gubernavit seipsum. Ex | |
| 1504 quo nihil aliud ostendi potest nisi quod periculosior est status | |
| 1505 habentis curam animarum quam monachi, in maiori autem periculo | |
| 1506 innocentem se servare est maioris virtutis indicium. Sed hoc etiam | |
| 1507 ad magnitudinem virtutis pertinet, quod aliquis vitet pericula | |
| 1508 religionem intrando. Unde non dicit quod mallet esse in officio | |
| 1509 sacerdotali quam in solitudine monachorum, sed quod mallet placere | |
| 53 | 1510 in hoc quam in illo, quia hoc est maioris virtutis argumentum.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 ad 2"><a name="46335"><span class="ref">[46335] IIª-IIae, q. 184 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1511 secundum dicendum quod etiam illa auctoritas Augustini manifeste |
| 1512 loquitur quantum ad difficultatem, quae ostendit magnitudinem | |
| 53 | 1513 virtutis in his qui bene conversantur, sicut dictum est.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 ad 3"><a name="46336"><span class="ref">[46336] IIª-IIae, q. 184 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1514 dicendum quod Augustinus ibi comparat monachos clericis quantum ad |
| 1515 distantiam ordinis, non quantum ad distantiam religionis et | |
| 53 | 1516 saecularis vitae.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 ad 4"><a name="46337"><span class="ref">[46337] IIª-IIae, q. 184 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1517 dicendum quod illi qui a statu religionis assumuntur ad curam |
| 1518 animarum, cum prius essent in sacris ordinibus constituti | |
| 1519 assequuntur aliquid quod prius non habebant, scilicet officium | |
| 1520 curae, non autem deponunt quod prius habebant, scilicet religionis | |
| 1521 statum; dicitur enim in decretis, XVI causa, qu. I, <i>de monachis | |
| 1522 qui, diu morantes in monasteriis, si postea ad clericatus ordines | |
| 1523 pervenerint, statuimus non debere eos a priori proposito | |
| 1524 discedere</i>. Sed presbyteri curati vel archidiaconi, quando | |
| 1525 religionem ingrediuntur, curam deponunt ut adipiscantur | |
| 1526 perfectionem status. Unde ex hoc ipso excellentia ex parte | |
| 1527 religionis ostenditur. In hoc autem quod religiosi laici assumuntur | |
| 1528 ad clericatum et sacros ordines, manifeste promoventur ad melius, | |
| 1529 sicut supra dictum est. Et hoc ostenditur ex ipso modo loquendi, | |
| 1530 cum Hieronymus dicit, <i>sic in monasterio vive ut clericus esse | |
| 53 | 1531 merearis</i>.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 ad 5"><a name="46338"><span class="ref">[46338] IIª-IIae, q. 184 a. 8 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1532 dicendum quod presbyteri curati et archidiaconi sunt similiores |
| 1533 episcopis quam religiosi quantum ad aliquid, scilicet quantum ad | |
| 1534 curam animarum, quam secundario habent. Sed quantum ad perpetuam | |
| 1535 obligationem, quae requiritur ad statum perfectionis, similiores | |
| 53 | 1536 sunt episcopo religiosi, ut ex supra dictis patet.</p><p title="II-II q. 184 a. 8 ad 6"><a name="46339"><span class="ref">[46339] IIª-IIae, q. 184 a. 8 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 1537 dicendum quod difficultas quae est ex arduitate operis, addit ad |
| 1538 perfectionem virtutis. Difficultas autem quae provenit ex | |
| 1539 exterioribus impedimentis, quandoque quidem diminuit perfectionem | |
| 1540 virtutis, puta cum aliquis non tantum virtutem amat ut impedimenta | |
| 1541 virtutis declinare velit, secundum illud apostoli, I ad Cor. IX, | |
| 1542 <i>omnis qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet</i>. | |
| 1543 Quandoque vero est signum perfectionis virtutis, puta cum alicui ex | |
| 1544 inopinato vel ex necessaria causa impedimenta virtutis occurrunt, | |
| 1545 propter quae tamen a virtute non declinat. In statu autem | |
| 1546 religionis est maior difficultas ex arduitate operum, sed in his | |
| 1547 qui in saeculo vivunt qualitercumque, est maior difficultas ex | |
| 53 | 1548 impedimentis virtutis, quae religiosi provide vitaverunt.</p></div></div><div class="q" id="q185"><h2>Quaestio 185</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 185 pr."><a name="46340"><span class="ref">[46340] IIª-IIae, q. 185 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1549 considerandum est de his quae pertinent ad statum episcoporum. Et |
| 1550 circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum liceat episcopatum | |
| 1551 appetere. Secundo, utrum liceat episcopatum finaliter recusare. | |
| 1552 Tertio, utrum oporteat ad episcopatum eligere meliorem. Quarto, | |
| 1553 utrum episcopus possit ad religionem transire. Quinto, utrum liceat | |
| 1554 ei corporaliter suos subditos deserere. Sexto, utrum possit habere | |
| 1555 proprium. Septimo, utrum peccet mortaliter bona ecclesiastica | |
| 1556 pauperibus non erogando. Octavo, utrum religiosi qui ad episcopatum | |
| 53 | 1557 assumuntur, teneantur ad observantias regulares.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 185 a. 1 arg. 1"><a name="46341"><span class="ref">[46341] IIª-IIae, q. 185 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1558 primum sic proceditur. Videtur quod liceat episcopatum appetere. |
| 1559 Dicit enim apostolus, I ad Tim. III, <i>qui episcopatum desiderat, | |
| 1560 bonum opus desiderat</i>. Sed licitum et laudabile est bonum opus | |
| 53 | 1561 desiderare. Ergo etiam laudabile est desiderare episcopatum.</p><p title="II-II q. 185 a. 1 arg. 2"><a name="46342"><span class="ref">[46342] IIª-IIae, q. 185 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1562 Praeterea, status episcoporum est perfectior quam status |
| 1563 religiosorum, ut supra habitum est. Sed laudabile est quod aliquis | |
| 1564 desideret ad statum religionis transire. Ergo etiam laudabile est | |
| 53 | 1565 quod aliquis appetat ad episcopatum promoveri.</p><p title="II-II q. 185 a. 1 arg. 3"><a name="46343"><span class="ref">[46343] IIª-IIae, q. 185 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1566 Praeterea, Prov. XI dicitur, <i>qui abscondit frumenta, maledicetur |
| 1567 in populis, benedictio autem super caput vendentium</i>. Sed ille | |
| 1568 qui est idoneus et vita et scientia ad episcopatum, videtur | |
| 1569 frumenta spiritualia abscondere si se ab episcopatu subtrahat, per | |
| 1570 hoc autem quod episcopatum accipit, ponitur in statu frumenta | |
| 1571 spiritualia dispensandi. Ergo videtur quod laudabile sit | |
| 53 | 1572 episcopatum appetere, et vituperabile ipsum refugere.</p><p title="II-II q. 185 a. 1 arg. 4"><a name="46344"><span class="ref">[46344] IIª-IIae, q. 185 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 1573 Praeterea, facta sanctorum quae in Scriptura narrantur, proponuntur |
| 1574 nobis in exemplum, secundum illud Rom. XV, <i>quaecumque scripta | |
| 1575 sunt, ad nostram doctrinam scripta sunt</i>. Sed legitur Isaiae VI, | |
| 1576 quod Isaias se obtulit ad officium praedicationis, quae praecipue | |
| 1577 competit episcopis. Ergo videtur quod appetere episcopatum sit | |
| 53 | 1578 laudabile.</p><p title="II-II q. 185 a. 1 s. c."><a name="46345"><span class="ref">[46345] IIª-IIae, q. 185 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1579 contra est quod Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, <i>locus |
| 1580 superior, sine quo populus regi non potest, etsi administretur ut | |
| 53 | 1581 decet, tamen indecenter appetitur</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 1 co."><a name="46346"><span class="ref">[46346] IIª-IIae, q. 185 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1582 dicendum quod in episcopatu tria possunt considerari. Quorum unum |
| 1583 est principale et finale, scilicet episcopalis operatio, per quam | |
| 1584 utilitati proximorum intendit, secundum illud Ioan. ult., pasce | |
| 1585 oves meas. Aliud autem est altitudo gradus, quia episcopus super | |
| 1586 alios constituitur, secundum illud Matth. XXIV, <i>fidelis servus | |
| 1587 et prudens, quem constituit dominus super familiam suam</i>. | |
| 1588 Tertium autem est quod consequenter se habet ad ista, scilicet | |
| 1589 reverentia et honor, et sufficientia temporalium, secundum illud I | |
| 1590 ad Tim. V, <i>qui bene praesunt presbyteri, duplici honore digni | |
| 1591 habeantur</i>. Appetere igitur episcopatum ratione huiusmodi | |
| 1592 circumstantium bonorum, manifestum est quod est illicitum, et | |
| 1593 pertinet ad cupiditatem vel ambitionem. Unde contra Pharisaeos | |
| 1594 dominus dicit, Matth. XXIII, <i>amant primos accubitus in cenis et | |
| 1595 primas cathedras in synagogis, salutationes in foro, et vocari ab | |
| 1596 hominibus, Rabbi</i>. Quantum autem ad secundum, scilicet ad | |
| 1597 celsitudinem gradus, appetere episcopatum est praesumptuosum. Unde | |
| 1598 dominus, Matth. XX, arguit discipulos primatum quaerentes, dicens, | |
| 1599 <i>scitis quia principes gentium dominantur eorum</i>, ubi | |
| 1600 Chrysostomus dicit quod per hoc <i>ostendit quod gentile est | |
| 1601 primatus cupere; et sic gentium comparatione eorum animam | |
| 1602 aestuantem convertit</i>. Sed appetere proximis prodesse est | |
| 1603 secundum se laudabile et virtuosum. Verum quia, prout est | |
| 1604 episcopalis actus, habet annexam gradus celsitudinem, | |
| 1605 praesumptuosum videtur quod aliquis praeesse appetat ad hoc quod | |
| 1606 subditis prosit, nisi manifesta necessitate imminente, sicut | |
| 1607 Gregorius dicit, in Pastoral., quod <i>tunc laudabile erat | |
| 1608 episcopatum quaerere, quando per hunc quemque dubium non erat ad | |
| 1609 supplicia graviora pervenire</i>, unde non de facili inveniebatur | |
| 1610 qui hoc onus assumeret; praesertim cum aliquis caritatis zelo | |
| 1611 divinitus ad hoc incitatur, sicut Gregorius dicit, in Pastoral., | |
| 1612 quod <i>Isaias, prodesse proximis cupiens, laudabiliter officium | |
| 1613 praedicationis appetiit</i>. Potest tamen absque praesumptione | |
| 1614 quilibet appetere talia opera facere, si eum contingeret in tali | |
| 1615 officio esse; vel etiam se esse dignum ad talia opera exequenda, | |
| 1616 ita quod opus bonum cadat sub desiderio, non autem primatus | |
| 1617 dignitatis. Unde Chrysostomus dicit, super Matth., <i>opus quidem | |
| 1618 desiderare bonum, bonum est, primatum autem honoris concupiscere | |
| 1619 vanitas est. Primatus enim fugientem se desiderat, desiderantem se | |
| 53 | 1620 horret</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 1 ad 1"><a name="46347"><span class="ref">[46347] IIª-IIae, q. 185 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1621 ergo dicendum quod, sicut Gregorius dicit, in Pastoral., <i>illo |
| 1622 tempore hoc dixit apostolus quo ille qui plebibus praeerat, primus | |
| 1623 ad martyrii tormenta ducebatur</i>, et sic nihil aliud erat quod in | |
| 1624 episcopatu appeti posset nisi bonum opus. Unde Augustinus dicit, | |
| 1625 XIX de Civ. Dei, quod apostolus dicens, <i>qui episcopatum | |
| 1626 desiderat, bonum opus desiderat, exponere voluit quid sit | |
| 1627 episcopatus, quia nomen operis est, non honoris. Scopos quidem | |
| 1628 intentio est. Ergo episcopein, si velimus Latine superintendere | |
| 1629 possumus dicere, ut intelligat non se esse episcopum qui praeesse | |
| 1630 dilexerit, non prodesse. In actione enim, ut parum ante praemittit, | |
| 1631 non amandus est honor in hac vita sive potentia, quoniam omnia vana | |
| 1632 sunt sub sole, sed opus ipsum quod per eundem honorem vel potentiam | |
| 1633 fit</i>. Et tamen, ut Gregorius dicit, in Pastoral., <i>laudans | |
| 1634 desiderium</i>, scilicet boni operis, <i>in pavorem vertit protinus | |
| 1635 quod laudavit, cum subiungit, oportet autem episcopum | |
| 1636 irreprehensibilem esse, quasi dicat, laudo quod quaeritis, sed | |
| 53 | 1637 discite quid quaeratis</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 1 ad 2"><a name="46348"><span class="ref">[46348] IIª-IIae, q. 185 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1638 secundum dicendum quod non est eadem ratio de statu religionis et |
| 1639 statu episcopali, propter duo. Primo quidem, quia ad statum | |
| 1640 episcopalem praeexigitur vitae perfectio, ut patet per hoc quod | |
| 1641 dominus a Petro exquisivit si plus eum ceteris diligeret, antequam | |
| 1642 ei committeret pastorale officium. Sed ad statum religionis non | |
| 1643 praeexigitur perfectio, sed est via in perfectionem unde et | |
| 1644 dominus, Matth. XIX, non dixit, si es perfectus, vade et vende | |
| 1645 omnia quae habes, sed, si vis esse perfectus. Et huius differentiae | |
| 1646 ratio est quia, secundum Dionysium, perfectio pertinet active ad | |
| 1647 episcopum, sicut ad perfectorem, ad monachum autem passive, sicut | |
| 1648 ad perfectum. Requiritur autem quod sit perfectus aliquis ad hoc | |
| 1649 quod possit alios ad perfectionem adducere, quod non praeexigitur | |
| 1650 ab eo qui debet ad perfectionem adduci. Est autem praesumptuosum | |
| 1651 quod aliquis perfectum se reputet, non autem quod aliquis ad | |
| 1652 perfectionem tendat. Secundo, quia ille qui statum religionis | |
| 1653 assumit, se aliis subiicit ad spiritualia capienda, et hoc cuilibet | |
| 1654 licet. Unde Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, <i>a studio | |
| 1655 cognoscendae veritatis nemo prohibetur, quod ad laudabile pertinet | |
| 1656 otium</i>. Sed ille qui transit ad statum episcopalem, sublimatur | |
| 1657 ad hoc quod aliis provideat. Et hanc sublimationem nullus debet | |
| 1658 sibi assumere, secundum illud Heb. V, <i>nemo assumit sibi honorem, | |
| 1659 sed qui vocatur a Deo</i>. Et Chrysostomus dicit, super Matth., | |
| 1660 <i>primatum Ecclesiae concupiscere neque iustum est neque utile. | |
| 1661 Quis enim sapiens vult ultro se subiicere servituti et periculo | |
| 1662 tali ut det rationem pro omni Ecclesia, nisi forte qui non timet | |
| 1663 Dei iudicium, abutens primatu ecclesiastico saeculariter, ut | |
| 53 | 1664 scilicet convertat ipsum in saecularem?</i></p><p title="II-II q. 185 a. 1 ad 3"><a name="46349"><span class="ref">[46349] IIª-IIae, q. 185 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1665 dicendum quod dispensatio spiritualium frumentorum non est facienda |
| 1666 secundum arbitrium cuiuslibet, sed principaliter quidem secundum | |
| 1667 arbitrium et dispositionem Dei; secundario autem secundum arbitrium | |
| 1668 superiorum praelatorum, ex quorum persona dicitur, I ad Cor. IV, | |
| 1669 <i>sic nos existimet homo ut ministros Christi, et dispensatores | |
| 1670 mysteriorum Dei</i>. Et ideo non intelligitur ille abscondere | |
| 1671 frumenta spiritualia cui non competit ex officio, nec ei a | |
| 1672 superiori iniungitur, si ab aliorum correctione aut gubernatione | |
| 1673 desistat, sed solum tunc intelligitur abscondere, si dispensationem | |
| 1674 negligat cum ei ex officio incumbat, vel si officium, cum ei | |
| 1675 iniungitur, pertinaciter recipere renuat. Unde Augustinus dicit, | |
| 1676 XIX de Civ. Dei, <i>otium sanctum quaerit caritas veritatis, | |
| 1677 negotium iustum suscipit necessitas caritatis. Quam sarcinam si | |
| 1678 nullus imponit, percipiendae atque intuendae vacandum est veritati. | |
| 1679 Si autem imponitur, suscipienda est, propter caritatis | |
| 53 | 1680 necessitatem</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 1 ad 4"><a name="46350"><span class="ref">[46350] IIª-IIae, q. 185 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1681 dicendum quod, sicut Gregorius dicit, in Pastoral., <i>Isaias, qui |
| 1682 mitti voluit, ante se per altaris calculum purgatum vidit, ne non | |
| 1683 purgatus adire quisque sacra ministeria audeat. Quia ergo valde | |
| 1684 difficile est purgatum se quemlibet posse cognoscere, | |
| 53 | 1685 praedicationis officium tutius declinatur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 185 a. 2 arg. 1"><a name="46351"><span class="ref">[46351] IIª-IIae, q. 185 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1686 secundum sic proceditur. Videtur quod liceat episcopatum iniunctum |
| 1687 omnino recusare. Ut enim Gregorius dicit, in Pastoral., <i>per | |
| 1688 activam vitam prodesse proximis cupiens Isaias, officium | |
| 1689 praedicationis appetit, per contemplationem vero Ieremias amori | |
| 1690 conditoris sedulo inhaerere desiderans, ne mitti ad praedicandum | |
| 1691 debeat, contradicit</i>. Nullus autem peccat si meliora nolit | |
| 1692 deserere ut minus bonis inhaereat. Cum ergo amor Dei praeemineat | |
| 1693 dilectioni proximi, et vita contemplativa praeferatur vitae | |
| 1694 activae, ut ex supra dictis patet, videtur quod non peccat ille qui | |
| 53 | 1695 omnino episcopatum recusat.</p><p title="II-II q. 185 a. 2 arg. 2"><a name="46352"><span class="ref">[46352] IIª-IIae, q. 185 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1696 Praeterea, sicut Gregorius dicit, <i>valde difficile est ut aliquis |
| 1697 se purgatum possit cognoscere, nec debet aliquis non purgatus sacra | |
| 1698 ministeria adire</i>. Si ergo aliquis se non sentiat esse purgatum, | |
| 1699 quantumcumque sibi episcopale iniungatur officium, non debet illud | |
| 53 | 1700 suscipere.</p><p title="II-II q. 185 a. 2 arg. 3"><a name="46353"><span class="ref">[46353] IIª-IIae, q. 185 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1701 Praeterea, de beato Marco Hieronymus dicit, in prologo super |
| 1702 Marcum, quod <i>amputasse sibi post fidem pollicem dicitur, ut | |
| 1703 sacerdotio reprobus haberetur</i>. Et similiter aliqui votum | |
| 1704 emittunt ut nunquam episcopatum accipiant. Sed eiusdem rationis est | |
| 1705 ponere impedimentum ad aliquid, et omnino recusare illud. Ergo | |
| 1706 videtur quod absque peccato possit aliquis omnino episcopatum | |
| 53 | 1707 recusare.</p><p title="II-II q. 185 a. 2 s. c."><a name="46354"><span class="ref">[46354] IIª-IIae, q. 185 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1708 contra est quod dicit Augustinus, ad Eudoxium, <i>si qua opera |
| 1709 vestra mater Ecclesia desideraverit, nec elatione avida | |
| 1710 suscipiatis, nec blandiente desidia respuatis</i>. Postea subdit, | |
| 1711 <i>neque otium vestrum necessitatibus Ecclesiae praeponatis, cui | |
| 1712 parturienti si nulli boni ministrare vellent, quomodo nasceremini | |
| 53 | 1713 non inveniretis</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 2 co."><a name="46355"><span class="ref">[46355] IIª-IIae, q. 185 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1714 dicendum quod in assumptione episcopatus duo sunt consideranda, |
| 1715 primo quidem, quid deceat hominem appetere secundum propriam | |
| 1716 voluntatem; secundo, quid hominem deceat facere ad voluntatem | |
| 1717 alterius. Quantum igitur ad propriam voluntatem, convenit homini | |
| 1718 principaliter insistere propriae saluti, sed quod aliorum saluti | |
| 1719 intendat, hoc convenit homini ex dispositione alterius potestatem | |
| 1720 habentis, sicut ex supra dictis patet. Unde sicut ad inordinationem | |
| 1721 voluntatis pertinet quod aliquis proprio motu feratur in hoc quod | |
| 1722 aliorum gubernationi praeficiatur; ita etiam ad inordinationem | |
| 1723 voluntatis pertinet quod aliquis omnino, contra superioris | |
| 1724 iniunctionem, praedictum gubernationis officium finaliter recuset, | |
| 1725 propter duo. Primo quidem, quia hoc repugnat caritati proximorum, | |
| 1726 quorum utilitati se aliquis debet exponere pro loco et tempore. | |
| 1727 Unde Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, quod <i>negotium iustum | |
| 1728 suscipit necessitas caritatis</i>. Secundo, quia hoc repugnat | |
| 1729 humilitati, per quam aliquis superiorum mandatis se subiicit. Unde | |
| 1730 Gregorius dicit, in Pastoral., quod <i>tunc ante Dei oculos vera | |
| 1731 est humilitas, cum ad respuendum hoc quod utiliter subire | |
| 53 | 1732 praecipitur, pertinax non est</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 2 ad 1"><a name="46356"><span class="ref">[46356] IIª-IIae, q. 185 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1733 ergo dicendum quod quamvis, simpliciter et absolute loquendo, vita |
| 1734 contemplativa potior sit quam activa, et amor Dei quam dilectio | |
| 1735 proximi; tamen ex alia parte bonum multitudinis praeferendum est | |
| 1736 bono unius. Unde Augustinus dicit, in verbis praemissis, <i>neque | |
| 1737 otium vestrum necessitatibus Ecclesiae praeponatis</i>. Praesertim | |
| 1738 quia et hoc ipsum ad dilectionem Dei pertinet quod aliquis ovibus | |
| 1739 Christi curam pastoralem impendat. Unde super illud Ioan. ult., | |
| 1740 pasce oves meas, dicit Augustinus, <i>sit amoris officium pascere | |
| 1741 dominicum gregem, sicut fuit timoris indicium negare pastorem</i>. | |
| 1742 Similiter etiam praelati non sic transferuntur ad vitam activam ut | |
| 1743 contemplativam deserant. Unde Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, | |
| 1744 quod, <i>si imponatur sarcina pastoralis officii, nec sic deserenda | |
| 1745 est delectatio veritatis</i>, quae scilicet in contemplatione | |
| 53 | 1746 habetur.</p><p title="II-II q. 185 a. 2 ad 2"><a name="46357"><span class="ref">[46357] IIª-IIae, q. 185 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1747 secundum dicendum quod nullus tenetur obedire praelato ad aliquod |
| 1748 illicitum, sicut patet ex his quae supra dicta sunt de obedientia. | |
| 1749 Potest ergo contingere quod ille cui iniungitur praelationis | |
| 1750 officium, in se aliquid sentiat per quod non liceat ei praelationem | |
| 1751 accipere. Hoc autem impedimentum quandoque quidem removeri potest | |
| 1752 per ipsummet cui pastoralis cura iniungitur, puta si habeat | |
| 1753 peccandi propositum, quod potest deserere. Et propter hoc non | |
| 1754 excusatur quin finaliter teneatur obedire praelato iniungenti. | |
| 1755 Quandoque vero impedimentum ex quo fit ei illicitum pastorale | |
| 1756 officium, non potest ipse removere, sed praelatus qui iniungit, | |
| 1757 puta si sit irregularis vel excommunicatus. Et tunc debet defectum | |
| 1758 suum praelato iniungenti ostendere, qui si impedimentum removere | |
| 1759 voluerit, tenetur humiliter obedire. Unde Exodi IV, cum Moyses | |
| 1760 dixisset, <i>obsecro, domine, non sum eloquens ab heri et nudius | |
| 1761 tertius</i>, dominus respondit ad eum, <i>ego ero in ore tuo, | |
| 1762 doceboque te quid loquaris</i>. Quandoque vero non potest removeri | |
| 1763 impedimentum nec per iniungentem nec per eum cui iniungitur, sicut | |
| 1764 si archiepiscopus non possit super irregularitate dispensare. Unde | |
| 1765 subditus non tenetur ei obedire ad suscipiendum episcopatum, vel | |
| 53 | 1766 etiam sacros ordines, si sit irregularis.</p><p title="II-II q. 185 a. 2 ad 3"><a name="46358"><span class="ref">[46358] IIª-IIae, q. 185 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1767 dicendum quod accipere episcopatum non est de se necessarium ad |
| 1768 salutem, sed fit necessarium ex superioris praecepto. His autem | |
| 1769 quae sic sunt necessaria ad salutem, potest aliquis impedimentum | |
| 1770 licite apponere antequam fiat praeceptum, alioquin, non liceret | |
| 1771 alicui transire ad secundas nuptias, ne per hoc impediretur a | |
| 1772 susceptione episcopatus vel sacri ordinis. Non autem hoc liceret in | |
| 1773 his quae per se sunt de necessitate salutis. Unde beatus Marcus non | |
| 1774 contra praeceptum egit sibi digitum amputando, quamvis credibile | |
| 1775 sit ex instinctu spiritus sancti hoc fecisse, sine quo non licet | |
| 1776 alicui sibi manus iniicere. Qui autem votum emittit de non | |
| 1777 suscipiendo episcopatum, si per hoc intendat se obligare ad hoc | |
| 1778 quod nec per obedientiam superioris praelati accipiat, illicite | |
| 1779 vovet. Si autem intendit ad hoc se obligare ut, quantum est de se, | |
| 1780 episcopatum non quaerat; nec suscipiat, nisi necessitate imminente, | |
| 1781 licitum est votum, quia vovet se facturum id quod hominem facere | |
| 53 | 1782 decet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 185 a. 3 arg. 1"><a name="46359"><span class="ref">[46359] IIª-IIae, q. 185 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1783 tertium sic proceditur. Videtur quod oporteat eum qui ad |
| 1784 episcopatum assumitur, esse ceteris meliorem. Dominus enim Petrum, | |
| 1785 cui commissurus erat pastorale officium, examinavit si se diligeret | |
| 1786 plus ceteris. Sed ex hoc aliquis melior est quod Deum plus diligit. | |
| 1787 Ergo videtur quod ad episcopatum non sit assumendus nisi ille qui | |
| 53 | 1788 est ceteris melior.</p><p title="II-II q. 185 a. 3 arg. 2"><a name="46360"><span class="ref">[46360] IIª-IIae, q. 185 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1789 Praeterea, Symmachus Papa dicit, <i>vilissimus computandus est, |
| 1790 nisi scientia et sanctitate praecellat, qui est dignitate | |
| 1791 praestantior</i>. Sed ille qui praecellit scientia et sanctitate, | |
| 1792 est melior. Ergo non debet aliquis ad episcopatum assumi nisi sit | |
| 53 | 1793 ceteris melior.</p><p title="II-II q. 185 a. 3 arg. 3"><a name="46361"><span class="ref">[46361] IIª-IIae, q. 185 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1794 Praeterea, in quolibet genere minora per maiora reguntur, sicut |
| 1795 corporalia reguntur per spiritualia, et inferiora corpora per | |
| 1796 superiora, ut Augustinus dicit, in III de Trin. Sed episcopus | |
| 53 | 1797 assumitur ad regimen aliorum. Ergo debet esse ceteris melior.</p><p title="II-II q. 185 a. 3 s. c."><a name="46362"><span class="ref">[46362] IIª-IIae, q. 185 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1798 contra est quod decretalis dicit quod sufficit eligere bonum, nec |
| 53 | 1799 oportet eligere meliorem.</p><p title="II-II q. 185 a. 3 co."><a name="46363"><span class="ref">[46363] IIª-IIae, q. 185 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1800 dicendum quod circa assumptionem alicuius ad episcopatum, aliquid |
| 1801 est considerandum ex parte eius qui assumitur, et aliquid ex parte | |
| 1802 eius qui assumit. Ex parte enim eius qui assumit, vel eligendo vel | |
| 1803 providendo, requiritur quod fideliter divina ministeria dispenset. | |
| 1804 Quae quidem dispensari debent ad utilitatem Ecclesiae, secundum | |
| 1805 illud I ad Cor. XIV, <i>ad aedificationem Ecclesiae quaerite ut | |
| 1806 abundetis</i>, non autem ministeria divina hominibus committuntur | |
| 1807 propter eorum remunerationem, quam expectare debent in futuro. Et | |
| 1808 ideo ille qui debet aliquem eligere in episcopum, vel de eo | |
| 1809 providere, non tenetur assumere meliorem simpliciter, quod est | |
| 1810 secundum caritatem, sed meliorem quoad regimen Ecclesiae, qui | |
| 1811 scilicet possit Ecclesiam et instruere et defendere et pacifice | |
| 1812 gubernare. Unde contra quosdam Hieronymus dicit quod <i>quidam non | |
| 1813 quaerunt eos in Ecclesia columnas erigere quos plus cognoscant | |
| 1814 Ecclesiae prodesse, sed quos vel ipsi amant, vel quorum sunt | |
| 1815 obsequiis deliniti, vel pro quibus maiorum quispiam rogaverit, et, | |
| 1816 ut deteriora taceam, qui ut clerici fierent muneribus | |
| 1817 impetrarunt</i>. Hoc autem pertinet ad acceptionem personarum, quae | |
| 1818 in talibus est grave peccatum. Unde super illud Iac. II, <i>fratres | |
| 1819 mei, nolite in personarum acceptione</i> etc., dicit Glossa | |
| 1820 Augustini, <i>si hanc distantiam sedendi et standi ad honores | |
| 1821 ecclesiasticos referamus, non est putandum leve esse peccatum in | |
| 1822 personarum acceptione habere fidem domini gloriae. Quis enim ferat | |
| 1823 eligi divitem ad sedem honoris Ecclesiae, contempto paupere | |
| 1824 instructiore et sanctiore?</i> Ex parte autem eius qui assumitur, | |
| 1825 non requiritur quod reputet se aliis meliorem, hoc enim esset | |
| 1826 superbum et praesumptuosum, sed sufficit quod nihil in se inveniat | |
| 1827 per quod illicitum ei reddatur assumere praelationis officium. Unde | |
| 1828 licet Petrus interrogatus esset an dominum plus ceteris diligeret, | |
| 1829 in sua responsione non se praetulit ceteris, sed respondit | |
| 53 | 1830 simpliciter quod Christum amaret.</p><p title="II-II q. 185 a. 3 ad 1"><a name="46364"><span class="ref">[46364] IIª-IIae, q. 185 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1831 ergo dicendum quod dominus in Petro sciebat ex suo munere esse |
| 1832 idoneitatem etiam quantum ad alia, Ecclesiam gubernandi. Et ideo | |
| 1833 eum de ampliori dilectione examinavit ad ostendendum quod, ubi | |
| 1834 alias invenitur homo idoneus ad Ecclesiae regimen, praecipue | |
| 53 | 1835 attendi debet in ipso eminentia divinae dilectionis.</p><p title="II-II q. 185 a. 3 ad 2"><a name="46365"><span class="ref">[46365] IIª-IIae, q. 185 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1836 secundum dicendum quod auctoritas illa est intelligenda quantum ad |
| 1837 studium illius qui in dignitate est constitutus, debet enim ad hoc | |
| 1838 intendere ut talem se exhibeat ut ceteros et scientia et sanctitate | |
| 1839 praecellat. Unde Gregorius dicit, in Pastoral., <i>tantum debet | |
| 1840 actionem populi actio transcendere praesulis, quantum distare solet | |
| 1841 a grege vita pastoris</i>. Non autem sibi imputandum est si ante | |
| 1842 praelationem excellentior non fuit, ut ex hoc debeat vilissimus | |
| 53 | 1843 reputari.</p><p title="II-II q. 185 a. 3 ad 3"><a name="46366"><span class="ref">[46366] IIª-IIae, q. 185 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1844 dicendum quod, sicut dicitur I ad Cor. XII, <i>divisiones gratiarum |
| 1845 et ministrationum et operationum sunt</i>. Unde nihil prohibet | |
| 1846 aliquem esse magis idoneum ad officium regiminis qui tamen non | |
| 1847 excellit in gratia sanctitatis. Secus autem est in regimine ordinis | |
| 1848 naturalis, in quo id quod est superius naturae ordine, ex hoc ipso | |
| 53 | 1849 habet maiorem idoneitatem ad hoc quod inferiora disponat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 185 a. 4 arg. 1"><a name="46367"><span class="ref">[46367] IIª-IIae, q. 185 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1850 quartum sic proceditur. Videtur quod episcopus non possit licite |
| 1851 curam episcopalem deserere, ut ad religionem se transferat. Nulli | |
| 1852 enim de statu perfectiori licet ad minus perfectum statum transire, | |
| 1853 hoc enim est respicere retro, quod est damnabile, secundum domini | |
| 1854 sententiam dicentis, Luc. IX, <i>nemo mittens manum ad aratrum et | |
| 1855 aspiciens retro, aptus est regno Dei</i>. Sed status episcopalis | |
| 1856 est perfectior quam status religionis, ut supra habitum est. Ergo, | |
| 1857 sicut non licet de statu religionis redire ad saeculum, ita non | |
| 53 | 1858 licet de statu episcopali ad religionem transire.</p><p title="II-II q. 185 a. 4 arg. 2"><a name="46368"><span class="ref">[46368] IIª-IIae, q. 185 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1859 Praeterea, ordo gratiae est decentior quam ordo naturae. Sed |
| 1860 secundum naturam, non movetur idem ad contraria, puta, si lapis | |
| 1861 naturaliter deorsum movetur, non potest naturaliter a deorsum | |
| 1862 redire in sursum. Sed secundum ordinem gratiae, licet transire de | |
| 1863 statu religionis ad statum episcopalem. Ergo non licet e converso | |
| 53 | 1864 de statu episcopali redire ad statum religionis.</p><p title="II-II q. 185 a. 4 arg. 3"><a name="46369"><span class="ref">[46369] IIª-IIae, q. 185 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1865 Praeterea, nihil in operibus gratiae debet esse otiosum. Sed ille |
| 1866 qui est semel in episcopum consecratus, perpetuo retinet | |
| 1867 spiritualem potestatem conferendi ordines, et alia huiusmodi | |
| 1868 faciendi quae ad episcopale officium pertinent, quae quidem | |
| 1869 potestas otiosa remanere videtur in eo qui curam episcopalem | |
| 1870 dimittit. Ergo videtur quod episcopus non possit curam episcopalem | |
| 53 | 1871 dimittere et ad religionem transire.</p><p title="II-II q. 185 a. 4 s. c."><a name="46370"><span class="ref">[46370] IIª-IIae, q. 185 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1872 contra, nullus cogitur ad id quod est secundum se illicitum. Sed |
| 1873 illi qui petunt cessionem a cura episcopali, ad cedendum | |
| 1874 compelluntur, ut patet extra, de Renunt., cap. quidam. Ergo videtur | |
| 53 | 1875 quod deserere curam episcopalem non sit illicitum.</p><p title="II-II q. 185 a. 4 co."><a name="46371"><span class="ref">[46371] IIª-IIae, q. 185 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1876 dicendum quod perfectio episcopalis status in hoc consistit quod |
| 1877 aliquis ex divina dilectione se obligat ad hoc quod saluti | |
| 1878 proximorum insistat. Et ideo tandiu obligatur ad hoc quod curam | |
| 1879 pastoralem retineat, quandiu potest subditis sibi commissis | |
| 1880 proficere ad salutem. Quam quidem negligere non debet, neque | |
| 1881 propter divinae contemplationis quietem, cum apostolus propter | |
| 1882 necessitatem subditorum etiam a contemplatione futurae vitae se | |
| 1883 differri patienter toleraret; secundum illud Philipp. I, <i>ecce, | |
| 1884 quid eligam ignoro. Coarctor enim e duobus, desiderium habens | |
| 1885 dissolvi et esse cum Christo, multo magis melius est; permanere | |
| 1886 autem in carne est necessarium propter vos. Et hoc confidens, scio | |
| 1887 quia manebo</i>. Neque etiam propter quaecumque adversa vitanda vel | |
| 1888 lucra conquirenda, quia, sicut dicitur Ioan. X, <i>bonus pastor | |
| 1889 animam suam ponit pro ovibus suis</i>. Contingit tamen quandoque | |
| 1890 quod episcopus impeditur procurare subditorum salutem, | |
| 1891 multipliciter. Quandoque quidem propter proprium defectum, vel | |
| 1892 conscientiae, sicut si sit homicida vel simoniacus; vel etiam | |
| 1893 corporis, puta si sit senex vel infirmus; vel etiam scientiae quae | |
| 1894 sufficiat ad curam regiminis; vel etiam irregularitatis, puta si | |
| 1895 sit bigamus. Quandoque autem propter defectum subditorum, in quibus | |
| 1896 non potest proficere. Unde Gregorius dicit, in II Dialog., <i>ibi | |
| 1897 aequanimiter portandi sunt mali, ubi inveniuntur aliqui qui | |
| 1898 adiuventur boni. Ubi autem omnimodo fructus de bonis deest, fit | |
| 1899 aliquando de malis labor supervacuus. Unde saepe agitur in animo | |
| 1900 perfectorum quod, cum laborem suum sine fructu esse considerant, in | |
| 1901 loco alio ad laborem cum fructu migrant</i>. Quandoque autem | |
| 1902 contingit ex parte aliorum, puta cum de praelatione alicuius grave | |
| 1903 scandalum suscitatur. Nam, ut apostolus dicit, I ad Cor. VIII, | |
| 1904 <i>si esca scandalizat fratrem meum, non manducabo carnes in | |
| 1905 aeternum</i>. Dum tamen scandalum non oriatur ex malitia aliquorum | |
| 1906 volentium fidem aut iustitiam Ecclesiae conculcare. Propter | |
| 1907 huiusmodi enim scandalum non est cura pastoralis dimittenda, | |
| 1908 secundum illud Matth. XV, sinite illos, scilicet qui | |
| 1909 scandalizabantur de veritate doctrinae Christi, caeci sunt duces | |
| 1910 caecorum. Oportet tamen quod, sicut curam regiminis assumit aliquis | |
| 1911 per providentiam superioris praelati, ita etiam per eius | |
| 1912 auctoritatem, ex causis praedictis, deserat susceptam. Unde extra, | |
| 1913 de Renunt., dicit Innocentius III, <i>si pennas habeas quibus | |
| 1914 satagas in solitudinem avolare, ita tamen adstrictae sunt nexibus | |
| 1915 praeceptorum ut liberum non habeas, absque nostra permissione, | |
| 1916 volatum</i>. Soli enim Papae licet dispensare in voto perpetuo, quo | |
| 53 | 1917 quis se ad curam subditorum adstrinxit episcopatum suscipiens.</p><p title="II-II q. 185 a. 4 ad 1"><a name="46372"><span class="ref">[46372] IIª-IIae, q. 185 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1918 ergo dicendum quod perfectio religiosorum et episcoporum secundum |
| 1919 diversa attenditur. Nam ad perfectionem religionis pertinet studium | |
| 1920 quod quis adhibet ad propriam salutem. Ad perfectionem autem | |
| 1921 episcopalis status pertinet adhibere studium ad proximorum salutem. | |
| 1922 Et ideo, quandiu potest esse aliquis utilis proximorum saluti, | |
| 1923 retrocederet si ad statum religionis vellet transire, ut solum suae | |
| 1924 saluti insisteret, qui se obligavit ad hoc quod non solum suam | |
| 1925 salutem, sed etiam aliorum procuraret. Unde Innocentius III dicit, | |
| 1926 in decretali praedicta, quod <i>facilius indulgetur ut monachus ad | |
| 1927 praesulatum ascendat, quam praesul ad monachatum descendat, sed si | |
| 1928 salutem aliorum procurare non possit, conveniens est ut suae saluti | |
| 53 | 1929 intendat</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 4 ad 2"><a name="46373"><span class="ref">[46373] IIª-IIae, q. 185 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1930 secundum dicendum quod propter nullum impedimentum debet homo |
| 1931 praetermittere studium suae salutis, quod pertinet ad religionis | |
| 1932 statum. Potest autem esse aliquod impedimentum procurandae salutis | |
| 1933 alienae. Et ideo monachus potest ad statum episcopatus assumi, in | |
| 1934 quo etiam suae salutis curam agere potest. Potest etiam episcopus, | |
| 1935 si impedimentum alienae salutis procurandae interveniat, ad | |
| 1936 religionem transire. Et impedimento cessante, potest iterato ad | |
| 1937 episcopatum assumi, puta per correctionem subditorum, vel per | |
| 1938 sedationem scandali, vel per curationem infirmitatis, aut depulsa | |
| 1939 ignorantia per instructionem sufficientem. Vel etiam, si simoniace | |
| 1940 sit promotus eo ignorante, si se ad regularem vitam, episcopatu | |
| 1941 dimisso, transtulerit, poterit iterato ad alium episcopatum | |
| 1942 promoveri. Si vero aliquis propter culpam sit ab episcopatu | |
| 1943 depositus, et in monasterium detrusus ad poenitentiam peragendam, | |
| 1944 non potest iterato ad episcopatum revocari. Unde dicitur VII, qu. | |
| 1945 I, <i>praecipit sancta synodus ut quicumque de pontificali | |
| 1946 dignitate ad monachorum vitam et poenitentiae descenderit locum, | |
| 53 | 1947 nequaquam ad pontificatum resurgat</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 4 ad 3"><a name="46374"><span class="ref">[46374] IIª-IIae, q. 185 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1948 dicendum quod etiam in rebus naturalibus, propter impedimentum |
| 1949 superveniens potentia remanet absque actu, sicut propter | |
| 1950 infirmitatem oculi cessat actus visionis. Et ita etiam non est | |
| 1951 inconveniens si, propter exterius impedimentum superveniens, | |
| 53 | 1952 potestas episcopalis remaneat absque actu.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 185 a. 5 arg. 1"><a name="46375"><span class="ref">[46375] IIª-IIae, q. 185 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1953 quintum sic proceditur. Videtur quod non liceat episcopo, propter |
| 1954 aliquam persecutionem, corporaliter deserere gregem sibi commissum. | |
| 1955 Dicit enim dominus, Ioan. X, quod <i>ille est mercenarius, et non | |
| 1956 vere pastor, qui videt lupum venientem, et dimittit oves et | |
| 1957 fugit</i>. Dicit autem Gregorius, in homilia, quod <i>lupus super | |
| 1958 oves venit, cum quilibet iniustus et raptor fideles quosque atque | |
| 1959 humiles opprimit</i>. Si ergo propter persecutionem alicuius | |
| 1960 tyranni, episcopus gregem sibi commissum corporaliter deserat, | |
| 53 | 1961 videtur quod sit mercenarius, et non pastor.</p><p title="II-II q. 185 a. 5 arg. 2"><a name="46376"><span class="ref">[46376] IIª-IIae, q. 185 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1962 Praeterea, Prov. VI dicitur, <i>fili, si sponderis pro amico tuo, |
| 1963 defixisti apud extraneum manum tuam</i>, et postea subdit, | |
| 1964 <i>discurre, festina, suscita amicum tuum</i>. Quod exponens | |
| 1965 Gregorius, in Pastoral., dicit, <i>spondere pro amico est animam | |
| 1966 alienam in periculo suae conversationis accipere. Quisquis autem ad | |
| 1967 vivendum aliis in exemplum praeponitur, non solum ut ipse vigilet, | |
| 1968 sed etiam ut amicum suscitet, admonetur</i>. Sed hoc non potest | |
| 1969 facere si corporaliter deserat gregem. Ergo videtur quod episcopus | |
| 1970 non debeat, causa persecutionis, corporaliter suum gregem | |
| 53 | 1971 deserere.</p><p title="II-II q. 185 a. 5 arg. 3"><a name="46377"><span class="ref">[46377] IIª-IIae, q. 185 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1972 Praeterea, ad perfectionem episcopalis status pertinet quod |
| 1973 proximis curam impendat. Sed non licet ei qui est statum | |
| 1974 perfectionis professus, ut omnino deserat ea quae sunt | |
| 1975 perfectionis. Ergo videtur quod non licet episcopo se corporaliter | |
| 1976 subtrahere ab executione sui officii, nisi forte ut operibus | |
| 53 | 1977 perfectionis in monasterio vacet.</p><p title="II-II q. 185 a. 5 s. c."><a name="46378"><span class="ref">[46378] IIª-IIae, q. 185 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1978 contra est quod dominus apostolis, quorum successores sunt |
| 1979 episcopi, mandavit, Matth. X, <i>si vos persecuti fuerint in una | |
| 53 | 1980 civitate, fugite in aliam</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 5 co."><a name="46379"><span class="ref">[46379] IIª-IIae, q. 185 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1981 dicendum quod in qualibet obligatione praecipue attendi debet |
| 1982 obligationis finis. Obligant autem se episcopi ad exequendum | |
| 1983 pastorale officium propter subditorum salutem. Et ideo, ubi | |
| 1984 subditorum salus exigit personae pastoris praesentiam, non debet | |
| 1985 pastor personaliter suum gregem deserere, neque propter aliquod | |
| 1986 commodum temporale, neque etiam propter aliquod personale periculum | |
| 1987 imminens, cum bonus pastor animam suam ponere teneatur pro ovibus | |
| 1988 suis. Si vero subditorum saluti possit sufficienter in absentia | |
| 1989 pastoris per alium provideri, tunc licet pastori, vel propter | |
| 1990 aliquod Ecclesiae commodum, vel propter personae periculum, | |
| 1991 corporaliter gregem deserere. Unde Augustinus dicit, in epistola ad | |
| 1992 Honoratum, <i>fugiant de civitate in civitatem servi Christi, | |
| 1993 quando eorum quisque specialiter a persecutoribus quaeritur, ut ab | |
| 1994 aliis, qui non ita quaeruntur, non deseratur Ecclesia. Cum autem | |
| 1995 omnium est commune periculum, hi qui aliis indigent, non deserantur | |
| 1996 ab his quibus indigent. Si enim perniciosum est nautam in | |
| 1997 tranquillitate navem deserere, quanto magis in fluctibus</i>, ut | |
| 53 | 1998 dicit Nicolaus Papa, et habetur VII, qu. I.</p><p title="II-II q. 185 a. 5 ad 1"><a name="46380"><span class="ref">[46380] IIª-IIae, q. 185 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1999 ergo dicendum quod ille tanquam mercenarius fugit qui commodum |
| 2000 temporale, vel etiam salutem corporalem, spirituali saluti | |
| 2001 proximorum praeponit. Unde Gregorius dicit, in homilia, <i>stare in | |
| 2002 periculo ovium non potest qui in eo quod ovibus praeest, non oves | |
| 2003 diligit, sed lucrum terrenum quaerit, et ideo opponere se contra | |
| 2004 periculum trepidat, ne hoc quod diligit amittat</i>. Ille autem qui | |
| 2005 ad evitandum periculum recedit absque detrimento gregis, non | |
| 53 | 2006 tanquam mercenarius fugit.</p><p title="II-II q. 185 a. 5 ad 2"><a name="46381"><span class="ref">[46381] IIª-IIae, q. 185 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2007 secundum dicendum quod ille qui spondet pro aliquo, si per se |
| 2008 implere non possit, sufficit ut per alium impleat. Unde praelatus, | |
| 2009 si habet impedimentum propter quod non possit personaliter curae | |
| 2010 subditorum intendere, suae sponsioni satisfacit si per alium | |
| 53 | 2011 provideat.</p><p title="II-II q. 185 a. 5 ad 3"><a name="46382"><span class="ref">[46382] IIª-IIae, q. 185 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2012 dicendum quod ille qui ad episcopatum assumitur, assumit statum |
| 2013 perfectionis secundum aliquod perfectionis genus, a quo si | |
| 2014 impediatur, ad aliud genus perfectionis non tenetur, ut scilicet | |
| 2015 necesse sit eum ad statum religionis transire. Imminet tamen sibi | |
| 2016 necessitas ut animum retineat intendendi proximorum saluti si | |
| 53 | 2017 opportunitas adsit et necessitas requirat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 185 a. 6 arg. 1"><a name="46383"><span class="ref">[46383] IIª-IIae, q. 185 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2018 sextum sic proceditur. Videtur quod episcopo non liceat aliquid |
| 2019 proprium possidere. Dominus enim dicit, Matth. XIX, <i>si vis | |
| 2020 perfectus esse, vade et vende omnia quae habes et da pauperibus, et | |
| 2021 veni, sequere me</i>, ex quo videtur quod voluntaria paupertas ad | |
| 2022 perfectionem requiratur. Sed episcopi assumuntur ad statum | |
| 2023 perfectionis. Ergo videtur quod non liceat eis proprium | |
| 53 | 2024 possidere.</p><p title="II-II q. 185 a. 6 arg. 2"><a name="46384"><span class="ref">[46384] IIª-IIae, q. 185 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2025 Praeterea, episcopi in Ecclesia tenent locum apostolorum, ut dicit |
| 2026 Glossa, Luc. X. Sed apostolis dominus praecepit ut nihil proprium | |
| 2027 possiderent, secundum illud Matth. X, <i>nolite possidere aurum | |
| 2028 neque argentum, neque pecuniam in zonis vestris</i>. Unde et | |
| 2029 Petrus, pro se et pro aliis apostolis, dicit, <i>ecce, nos | |
| 2030 reliquimus omnia et secuti sumus te</i>, Matth. XIX. Ergo videtur | |
| 2031 quod episcopi teneantur ad huius mandati observantiam, ut nihil | |
| 53 | 2032 proprium possideant.</p><p title="II-II q. 185 a. 6 arg. 3"><a name="46385"><span class="ref">[46385] IIª-IIae, q. 185 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2033 Praeterea, Hieronymus dicit, ad Nepotianum, <i>cleros Graece, |
| 2034 Latine sors appellatur. Propterea clerici dicuntur, quia de sorte | |
| 2035 domini sunt, vel quia ipse dominus sors, idest pars, clericorum | |
| 2036 est. Qui autem dominum possidet, nihil extra Deum habere potest. Si | |
| 2037 autem aurum, si argentum, si possessiones, si variam supellectilem | |
| 2038 habet, cum istis partibus non dignatur dominus fieri pars eius</i>. | |
| 2039 Ergo videtur quod non solum episcopi, sed etiam clerici debeant | |
| 53 | 2040 proprio carere.</p><p title="II-II q. 185 a. 6 s. c."><a name="46386"><span class="ref">[46386] IIª-IIae, q. 185 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2041 contra est quod dicitur XII, qu. I, <i>episcopus de rebus propriis |
| 2042 vel acquisitis, vel quidquid de proprio habet, heredibus suis | |
| 53 | 2043 derelinquat</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 6 co."><a name="46387"><span class="ref">[46387] IIª-IIae, q. 185 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2044 dicendum quod ad ea quae sunt supererogationis nullus tenetur, nisi |
| 2045 se specialiter ad illud voto adstringat. Unde Augustinus dicit, in | |
| 2046 epistola ad Paulinam et Armentarium, <i>quia iam vovisti, iam te | |
| 2047 obstrinxisti, aliud tibi facere non licet. Priusquam esses voti | |
| 2048 reus, liberum fuit quod esses inferior</i>. Manifestum est autem | |
| 2049 quod vivere absque proprio supererogationis est, non enim cadit sub | |
| 2050 praecepto, sed sub consilio. Unde cum, Matth. XIX, dixisset dominus | |
| 2051 adolescenti, <i>si vis ad vitam ingredi, serva mandata</i>, postea | |
| 2052 superaddendo subdidit, <i>si vis perfectus esse, vade et vende | |
| 2053 omnia quae habes et da pauperibus</i>. Non autem episcopi in sua | |
| 2054 ordinatione ad hoc se obligant ut absque proprio vivant, nec etiam | |
| 2055 vivere absque proprio ex necessitate requiritur ad pastorale | |
| 2056 officium, ad quod se obligant. Et ideo non tenentur episcopi ad hoc | |
| 53 | 2057 quod sine proprio vivant.</p><p title="II-II q. 185 a. 6 ad 1"><a name="46388"><span class="ref">[46388] IIª-IIae, q. 185 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2058 ergo dicendum quod, sicut supra habitum est, perfectio Christianae |
| 2059 vitae non consistit essentialiter in voluntaria paupertate, sed | |
| 2060 voluntaria paupertas instrumentaliter operatur ad perfectionem | |
| 2061 vitae. Unde non oportet quod ubi est maior paupertas, ibi sit maior | |
| 2062 perfectio. Quinimmo potest esse summa perfectio cum magna | |
| 2063 opulentia, nam Abraham, cui dictum est, Gen. XVII, ambula coram me | |
| 53 | 2064 et esto perfectus, legitur dives fuisse.</p><p title="II-II q. 185 a. 6 ad 2"><a name="46389"><span class="ref">[46389] IIª-IIae, q. 185 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2065 secundum dicendum quod verba illa domini tripliciter possunt |
| 2066 intelligi. Uno modo, mystice, ut non possideamus aurum neque | |
| 2067 argentum, idest, ut praedicatores non innitantur principaliter | |
| 2068 sapientiae et eloquentiae temporali; ut Hieronymus exponit. Alio | |
| 2069 modo, sicut Augustinus exponit, in libro de consensu Evangelist., | |
| 2070 ut intelligatur hoc dominum non praecipiendo, sed magis permittendo | |
| 2071 dixisse. Permisit enim eis ut absque auro et argento et aliis | |
| 2072 sumptibus ad praedicandum irent, accepturi sumptus vitae ab his | |
| 2073 quibus praedicabant. Unde subdit, dignus est enim operarius cibo | |
| 2074 suo. Ita tamen quod, si aliquis propriis sumptibus uteretur in | |
| 2075 praedicatione Evangelii, ad supererogationem pertineret, sicut | |
| 2076 Paulus de seipso dicit, I ad Cor. IX. Tertio modo, secundum quod | |
| 2077 Chrysostomus exponit, ut intelligatur illa dominum discipulis | |
| 2078 praecepisse quantum ad illam missionem qua mittebantur ad | |
| 2079 praedicandum Iudaeis, ut per hoc exercerentur ad confidendum de | |
| 2080 virtute ipsius, qui eis absque sumptibus provideret. Ex quo tamen | |
| 2081 non obligabantur ipsi, vel successores eorum, ut absque propriis | |
| 2082 sumptibus Evangelium praedicarent. Nam et de Paulo legitur, II ad | |
| 2083 Cor. XI, quod ab aliis Ecclesiis stipendium accipiebat ad | |
| 2084 praedicandum Corinthiis, et sic patet quod aliquid possidebat ab | |
| 2085 aliis sibi missum. Stultum autem videtur dicere quod tot sancti | |
| 2086 pontifices, sicut Athanasius, Ambrosius, Augustinus, illa praecepta | |
| 2087 transgressi fuissent, si ad ea observanda se crederent | |
| 53 | 2088 obligari.</p><p title="II-II q. 185 a. 6 ad 3"><a name="46390"><span class="ref">[46390] IIª-IIae, q. 185 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2089 dicendum quod omnis pars est minor toto. Ille ergo cum Deo alias |
| 2090 partes habet, cuius studium diminuitur circa ea quae sunt Dei, dum | |
| 2091 intendit his quae sunt mundi. Sic autem non debent nec episcopi nec | |
| 2092 clerici proprium possidere, ut, dum curant propria, defectum | |
| 53 | 2093 faciant in his quae pertinent ad cultum divinum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 185 a. 7 arg. 1"><a name="46391"><span class="ref">[46391] IIª-IIae, q. 185 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2094 septimum sic proceditur. Videtur quod episcopi mortaliter peccent |
| 2095 si bona ecclesiastica quae procurant, pauperibus non largiantur. | |
| 2096 Dicit enim Ambrosius, exponens illud Luc. XII, <i>hominis cuiusdam | |
| 2097 divitis uberes fructus ager attulit, nemo proprium dicat quod est | |
| 2098 commune, plus quam sufficiat sumptui, violenter obtentum est</i>. | |
| 2099 Et postea subdit, <i>neque minus est criminis habenti tollere quam, | |
| 2100 cum possis et abundas, denegare indigentibus</i>. Sed violenter | |
| 2101 tollere alienum est peccatum mortale. Ergo episcopi mortaliter | |
| 53 | 2102 peccant si ea quae eis supersunt, pauperibus non largiantur.</p><p title="II-II q. 185 a. 7 arg. 2"><a name="46392"><span class="ref">[46392] IIª-IIae, q. 185 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2103 Praeterea, Isaiae III, super illud, rapina pauperum in domo vestra, |
| 2104 dicit Glossa Hieronymi quod bona ecclesiastica sunt pauperum. Sed | |
| 2105 quicumque id quod est alterius sibi reservat aut aliis dat, peccat | |
| 2106 mortaliter et tenetur ad restitutionem. Ergo, si episcopi bona | |
| 2107 ecclesiastica quae eis superfluunt, sibi retineant vel | |
| 2108 consanguineis vel amicis largiantur, videtur quod teneantur ad | |
| 53 | 2109 restitutionem.</p><p title="II-II q. 185 a. 7 arg. 3"><a name="46393"><span class="ref">[46393] IIª-IIae, q. 185 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2110 Praeterea, multo magis aliquis potest de rebus Ecclesiae ea quae |
| 2111 sunt sibi necessaria accipere, quam superflua congregare. Sed | |
| 2112 Hieronymus dicit, in epistola ad Damasum Papam, <i>clericos illos | |
| 2113 convenit Ecclesiae stipendiis sustentari quibus parentum et | |
| 2114 propinquorum nulli suffragantur, qui autem bonis parentum et opibus | |
| 2115 sustentari possunt, si quod pauperum est accipiunt, sacrilegium | |
| 2116 incurrunt</i>. Unde et apostolus dicit, I ad Tim. V, <i>si quis | |
| 2117 fidelis habet viduas, subministret illis, et non gravetur Ecclesia, | |
| 2118 ut his quae vere viduae sunt sufficiat</i>. Ergo multo magis | |
| 2119 episcopi mortaliter peccant si ea quae eis superfluunt de bonis | |
| 53 | 2120 ecclesiasticis, pauperibus non largiantur.</p><p title="II-II q. 185 a. 7 s. c."><a name="46394"><span class="ref">[46394] IIª-IIae, q. 185 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2121 contra est quod plures episcopi ea quae supersunt non largiuntur |
| 2122 pauperibus, sed expendere videntur laudabiliter ad reditus | |
| 53 | 2123 Ecclesiae ampliandos.</p><p title="II-II q. 185 a. 7 co."><a name="46395"><span class="ref">[46395] IIª-IIae, q. 185 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2124 dicendum quod aliter est dicendum de propriis bonis, quae episcopi |
| 2125 possidere possunt, et de bonis ecclesiasticis. Nam propriorum | |
| 2126 bonorum verum dominium habent. Unde ex ipsa rerum conditione non | |
| 2127 obligantur ut eas aliis conferant, sed possunt vel sibi retinere, | |
| 2128 vel aliis pro libitu elargiri. Possunt tamen in earum dispensatione | |
| 2129 peccare, vel propter inordinationem affectus, per quam contingit | |
| 2130 quod vel sibi plura conferant quam oporteat; vel etiam aliis non | |
| 2131 subveniant secundum quod requirit debitum caritatis. Non tamen | |
| 2132 tenetur ad restitutionem, quia huiusmodi res sunt eius dominio | |
| 2133 deputatae. Sed ecclesiasticorum bonorum sunt dispensatores vel | |
| 2134 procuratores, dicit enim Augustinus, ad Bonifacium, <i>si privatum | |
| 2135 possidemus quod nobis sufficiat, non illa nostra sunt, sed illorum | |
| 2136 quorum procurationem gerimus, non proprietatem nobis usurpatione | |
| 2137 damnabili vindicemus</i>. Ad dispensatorem autem requiritur bona | |
| 2138 fides, secundum illud I ad Cor. IV, <i>hic iam quaeritur inter | |
| 2139 dispensatores ut fidelis quis inveniatur</i>. Sunt autem bona | |
| 2140 ecclesiastica non solum in usus pauperum, sed etiam ad cultum | |
| 2141 divinum et necessitates ministrorum expendenda. Unde dicitur XII, | |
| 2142 qu. II, <i>de reditibus Ecclesiae vel oblatione fidelium, sola | |
| 2143 episcopo ex his una portio emittatur; duae ecclesiasticis fabricis | |
| 2144 et erogationi pauperum profuturae a presbytero, sub periculo sui | |
| 2145 ordinis, ministrentur; ultima clericis, pro singulorum meritis, | |
| 2146 dividatur</i>. Si ergo distincta sint bona quae debent in usum | |
| 2147 episcopi cedere, ab his quae sunt pauperibus et ministris et cultui | |
| 2148 Ecclesiae eroganda; et aliquid sibi retinuerit episcopus de his | |
| 2149 quae sunt pauperibus eroganda, vel in usum ministrorum aut in | |
| 2150 cultum divinum expendenda, non est dubium quod contra fidem | |
| 2151 dispensationis agit, et mortaliter peccat, et ad restitutionem | |
| 2152 tenetur. De his autem quae sunt specialiter suo usui deputata, | |
| 2153 videtur esse eadem ratio quae est de propriis bonis, ut scilicet | |
| 2154 propter immoderatum affectum et usum peccet quidem, si immoderata | |
| 2155 sibi retineat, et aliis non subveniat sicut requirit debitum | |
| 2156 caritatis. Si vero non sint praedicta bona distincta, eorum | |
| 2157 distributio fidei eius committitur. Et si quidem in modico deficiat | |
| 2158 vel superabundet, potest hoc fieri absque bonae fidei detrimento, | |
| 2159 quia non potest homo in talibus punctaliter accipere illud quod | |
| 2160 fieri oportet. Si vero sit multus excessus, non potest latere, unde | |
| 2161 videtur bonae fidei repugnare. Et ideo non est absque peccato | |
| 2162 mortali, dicitur enim Matth. XXIV, quod, si dixerit malus servus in | |
| 2163 corde suo, moram facit dominus meus venire, quod pertinet ad divini | |
| 2164 iudicii contemptum; et coeperit percutere conservos suos, quod | |
| 2165 pertinet ad superbiam; manducet autem et bibat cum ebriosis, quod | |
| 2166 pertinet ad luxuriam, veniet dominus servi illius in die qua non | |
| 2167 sperat, et dividet eum, scilicet a societate bonorum, et partem | |
| 53 | 2168 eius ponet cum hypocritis, scilicet in Inferno.</p><p title="II-II q. 185 a. 7 ad 1"><a name="46396"><span class="ref">[46396] IIª-IIae, q. 185 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2169 ergo dicendum quod verbum illud Ambrosii non solum est referendum |
| 2170 ad dispensationem ecclesiasticarum rerum, sed quorumcumque bonorum | |
| 2171 ex quibus tenetur aliquis, debito caritatis, providere necessitatem | |
| 2172 patientibus. Non tamen potest determinari quando sit ista | |
| 2173 necessitas quae ad peccatum mortale obliget, sicut nec cetera | |
| 2174 particularia quae in humanis actibus considerantur. Horum enim | |
| 53 | 2175 determinatio relinquitur humanae prudentiae.</p><p title="II-II q. 185 a. 7 ad 2"><a name="46397"><span class="ref">[46397] IIª-IIae, q. 185 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2176 secundum dicendum quod bona Ecclesiarum non sunt solum expendenda |
| 2177 in usus pauperum, sed etiam in alios usus, ut dictum est. Et ideo | |
| 2178 si de eo quod usui episcopi vel alicuius clerici est deputatum, | |
| 2179 velit aliquis sibi subtrahere et consanguineis vel aliis dare, non | |
| 2180 peccat, dummodo id faciat moderate, idest, ut non indigeant, non | |
| 2181 autem ut ditiores inde fiant. Unde Ambrosius dicit, in libro de | |
| 2182 Offic., <i>est approbanda liberalitas, ut proximos seminis tui ne | |
| 2183 despicias, si egere cognoscas, non tamen ut illi ditiores fieri | |
| 53 | 2184 velint ex eo quod tu potes conferre inopibus</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 7 ad 3"><a name="46398"><span class="ref">[46398] IIª-IIae, q. 185 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2185 dicendum quod non omnia bona Ecclesiarum sunt pauperibus largienda, |
| 2186 nisi forte in articulo necessitatis, in quo etiam, pro redemptione | |
| 2187 captivorum et aliis necessitatibus pauperum, vasa cultui divino | |
| 2188 dicata distrahuntur, ut Ambrosius dicit. Et in tali necessitate | |
| 2189 peccaret clericus si vellet de rebus Ecclesiae vivere, dummodo | |
| 53 | 2190 haberet patrimonialia bona, de quibus vivere possit.</p><p title="II-II q. 185 a. 7 ad 4"><a name="46399"><span class="ref">[46399] IIª-IIae, q. 185 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2191 dicendum quod bona Ecclesiarum usibus pauperum deservire debent. Et |
| 2192 ideo si quis, necessitate non imminente providendi pauperibus, de | |
| 2193 his quae superfluunt ex proventibus Ecclesiae possessiones emat, | |
| 2194 vel in thesauro reponat in futurum utilitati Ecclesiae et | |
| 2195 necessitatibus pauperum, laudabiliter facit. Si vero necessitas | |
| 2196 immineat pauperibus erogandi, superflua cura est et inordinata ut | |
| 2197 aliquis in futurum conservet, quod dominus prohibet, Matth. VI, | |
| 53 | 2198 dicens, nolite solliciti esse in crastinum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 185 a. 8 arg. 1"><a name="46400"><span class="ref">[46400] IIª-IIae, q. 185 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2199 octavum sic proceditur. Videtur quod religiosi qui promoventur in |
| 2200 episcopos, non teneantur ad observantias regulares. Dicitur enim | |
| 2201 XVIII, qu. I, quod <i>monachum canonica electio a iugo regulae | |
| 2202 monasticae professionis absolvit, et sacra ordinatio de monacho | |
| 2203 episcopum facit</i>. Sed observantiae regulares pertinent ad iugum | |
| 2204 regulae. Ergo religiosi qui in episcopum assumuntur, non tenentur | |
| 53 | 2205 ad observantias regulares.</p><p title="II-II q. 185 a. 8 arg. 2"><a name="46401"><span class="ref">[46401] IIª-IIae, q. 185 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2206 Praeterea, ille qui ab inferiori ad superiorem gradum ascendit, non |
| 2207 videtur teneri ad ea quae sunt inferioris gradus, sicut supra | |
| 2208 dictum est quod religiosus non tenetur ad observanda vota quae in | |
| 2209 saeculo fecit. Sed religiosus qui assumitur ad episcopatum, | |
| 2210 ascendit ad aliquid maius, ut supra habitum est. Ergo videtur quod | |
| 2211 non obligetur episcopus ad ea quae tenebatur observare in statu | |
| 53 | 2212 religionis.</p><p title="II-II q. 185 a. 8 arg. 3"><a name="46402"><span class="ref">[46402] IIª-IIae, q. 185 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2213 Praeterea, maxime religiosi obligari videntur ad obedientiam, et ad |
| 2214 hoc quod sine proprio vivant. Sed religiosi qui assumuntur ad | |
| 2215 episcopatum, non tenentur obedire praelatis suarum religionum, quia | |
| 2216 sunt eis superiores. Nec etiam videntur teneri ad paupertatem, | |
| 2217 quia, sicut in decreto supra inducto dicitur, <i>quem sacra | |
| 2218 ordinatio de monacho episcopum facit, velut legitimus heres, | |
| 2219 paternam sibi hereditatem iure vindicandi potestatem habeat</i>. | |
| 2220 Interdum etiam conceditur eis testamenta conficere. Ergo multo | |
| 53 | 2221 minus tenentur ad alias observantias regulares.</p><p title="II-II q. 185 a. 8 s. c."><a name="46403"><span class="ref">[46403] IIª-IIae, q. 185 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2222 contra est quod dicitur in decretis, XVI, qu. I, <i>de monachis qui |
| 2223 diu morantes in monasteriis, si postea ad clericatus ordines | |
| 2224 pervenerint, statuimus non debere eos a priori proposito | |
| 53 | 2225 discedere</i>.</p><p title="II-II q. 185 a. 8 co."><a name="46404"><span class="ref">[46404] IIª-IIae, q. 185 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2226 dicendum quod, sicut supra dictum est, status religionis ad |
| 2227 perfectionem pertinet quasi quaedam via in perfectionem tendendi, | |
| 2228 status autem episcopalis ad perfectionem pertinet tanquam quoddam | |
| 2229 perfectionis magisterium. Unde status religionis comparatur ad | |
| 2230 statum episcopalem sicut disciplina ad magisterium, et dispositio | |
| 2231 ad perfectionem. Dispositio autem non tollitur, perfectione | |
| 2232 adveniente, nisi forte quantum ad id in quo perfectioni repugnat; | |
| 2233 quantum autem ad id quod perfectioni congruit, magis confirmatur. | |
| 2234 Sicut discipulo, cum ad magisterium pervenerit, non congruit quod | |
| 2235 sit auditor, congruit tamen sibi quod legat et meditetur, etiam | |
| 2236 magis quam ante. Sic igitur dicendum est quod, si qua sunt in | |
| 2237 regularibus observantiis quae non impediant pontificale officium, | |
| 2238 sed magis valeant ad perfectionis custodiam, sicut est continentia, | |
| 2239 paupertas et alia huiusmodi, ad haec remanet religiosus, etiam | |
| 2240 factus episcopus, obligatus; et per consequens, ad portandum | |
| 2241 habitum suae religionis, qui est huius obligationis signum. Si qua | |
| 2242 vero sunt in observantiis regularibus quae officio pontificali | |
| 2243 repugnent, sicut est solitudo, silentium, et aliquae abstinentiae | |
| 2244 vel vigiliae graves, ex quibus impotens corpore redderetur ad | |
| 2245 exequendum pontificale officium, ad huiusmodi observanda non | |
| 2246 tenetur. In aliis tamen potest dispensatione uti, secundum quod | |
| 2247 requirit necessitas personae vel officii, vel conditio hominum cum | |
| 2248 quibus vivit, per modum quo etiam praelati religionum in talibus | |
| 53 | 2249 secum dispensant.</p><p title="II-II q. 185 a. 8 ad 1"><a name="46405"><span class="ref">[46405] IIª-IIae, q. 185 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2250 ergo dicendum quod ille qui fit de monacho episcopus, absolvitur a |
| 2251 iugo monasticae professionis, non quantum ad omnia, sed quantum ad | |
| 53 | 2252 illa quae officio pontificali repugnant, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 185 a. 8 ad 2"><a name="46406"><span class="ref">[46406] IIª-IIae, q. 185 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2253 secundum dicendum quod vota saecularis vitae se habent ad vota |
| 2254 religionis sicut particulare ad universale, ut supra habitum est. | |
| 2255 Sed vota religionis se habent ad pontificalem dignitatem sicut | |
| 2256 dispositio ad perfectionem. Particulare autem superfluit, habito | |
| 2257 universali, sed dispositio adhuc necessaria est, perfectione | |
| 53 | 2258 obtenta.</p><p title="II-II q. 185 a. 8 ad 3"><a name="46407"><span class="ref">[46407] IIª-IIae, q. 185 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2259 dicendum quod hoc est per accidens quod episcopi religiosi obedire |
| 2260 praelatis suarum religionum non tenentur, quia sibi subditi esse | |
| 2261 desierunt, sicut et ipsi praelati religionum. Manet tamen adhuc | |
| 2262 obligatio voti virtualiter, ita scilicet quod, si eis legitime | |
| 2263 aliquis praeficeretur, obedire tenerentur, inquantum tenentur | |
| 2264 obedire statutis regulae per modum praedictum, et suis | |
| 2265 superioribus, si quos habent. Proprium autem nullo modo habere | |
| 2266 possunt. Non enim hereditatem paternam vindicant quasi propriam, | |
| 2267 sed quasi Ecclesiae debitam. Unde ibidem subditur quod, <i>postquam | |
| 2268 episcopus ordinatur, ad altare ad quod sanctificatur, quod | |
| 2269 acquirere potuit restituat</i>. Testamentum autem nullo modo facere | |
| 2270 potest, quia sola dispensatio ei committitur rerum | |
| 2271 ecclesiasticarum, quae morte finitur, ex qua incipit testamentum | |
| 2272 valere, ut apostolus dicit, ad Heb. IX. Si tamen ex concessione | |
| 2273 Papae testamentum faciat, non intelligitur ex proprio facere | |
| 2274 testamentum, sed apostolica auctoritate intelligitur esse ampliata | |
| 2275 potestas suae dispensationis, ut eius dispensatio possit valere | |
| 53 | 2276 post mortem.</p></div></div><div class="q" id="q186"><h2>Quaestio 186</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 186 pr."><a name="46408"><span class="ref">[46408] IIª-IIae, q. 186 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2277 considerandum est de his quae pertinent ad statum religionis. Circa |
| 2278 quod occurrit quadruplex consideratio, quarum prima est de his in | |
| 2279 quibus principaliter consistit religionis status; secunda, de his | |
| 2280 quae religiosis licite convenire possunt; tertia, de distinctione | |
| 2281 religionum; quarta, de religionis ingressu. Circa primum quaeruntur | |
| 2282 decem. Primo, utrum religiosorum status sit perfectus. Secundo, | |
| 2283 utrum religiosi teneantur ad omnia consilia. Tertio, utrum | |
| 2284 voluntaria paupertas requiratur ad religionem. Quarto, utrum | |
| 2285 requiratur continentia. Quinto, utrum requiratur obedientia. Sexto, | |
| 2286 utrum requiratur quod haec cadant sub voto. Septimo, de | |
| 2287 sufficientia horum votorum. Octavo, de comparatione eorum ad | |
| 2288 invicem. Nono, utrum religiosus semper mortaliter peccet quando | |
| 2289 transgreditur statutum suae regulae. Decimo, utrum, ceteris | |
| 2290 paribus, in eodem genere peccati plus peccet religiosus quam | |
| 53 | 2291 saecularis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 186 a. 1 arg. 1"><a name="46409"><span class="ref">[46409] IIª-IIae, q. 186 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2292 primum sic proceditur. Videtur quod religio non importet statum |
| 2293 perfectionis. Illud enim quod est de necessitate salutis, non | |
| 2294 videtur ad statum perfectionis pertinere. Sed religio est de | |
| 2295 necessitate salutis, quia per eam uni vero Deo religamur, sicut | |
| 2296 Augustinus dicit in libro de vera Relig.; vel religio dicitur ex eo | |
| 2297 quod Deum reeligimus, quem amiseramus negligentes, ut Augustinus | |
| 2298 dicit in X de Civ. Dei. Ergo videtur quod religio non nominet | |
| 53 | 2299 perfectionis statum.</p><p title="II-II q. 186 a. 1 arg. 2"><a name="46410"><span class="ref">[46410] IIª-IIae, q. 186 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2300 Praeterea, religio, secundum Tullium, est quae <i>naturae divinae |
| 2301 cultum et caeremoniam affert</i>. Sed afferre Deo cultum et | |
| 2302 caeremoniam magis videtur pertinere ad ministeria sacrorum ordinum | |
| 2303 quam ad diversitatem statuum, ut ex supra dictis patet. Ergo | |
| 53 | 2304 videtur quod religio non nominet perfectionis statum.</p><p title="II-II q. 186 a. 1 arg. 3"><a name="46411"><span class="ref">[46411] IIª-IIae, q. 186 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2305 Praeterea, status perfectionis distinguitur contra statum |
| 2306 incipientium et proficientium. Sed etiam in religione sunt aliqui | |
| 2307 incipientes et aliqui proficientes. Ergo religio non nominat | |
| 53 | 2308 perfectionis statum.</p><p title="II-II q. 186 a. 1 arg. 4"><a name="46412"><span class="ref">[46412] IIª-IIae, q. 186 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2309 Praeterea, religio videtur esse poenitentiae locus, dicitur enim in |
| 2310 decretis, VII, qu. I, <i>praecipit sancta synodus ut quicumque de | |
| 2311 pontificali dignitate ad monachorum vitam et poenitentiae | |
| 2312 descenderit locum, nunquam ad pontificatum resurgat</i>. Sed locus | |
| 2313 poenitentiae opponitur statui perfectionis, unde Dionysius, VI cap. | |
| 2314 Eccles. Hier., ponit poenitentes in infimo loco, scilicet inter | |
| 2315 purgandos. Ergo videtur quod religio non sit status | |
| 53 | 2316 perfectionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 1 s. c."><a name="46413"><span class="ref">[46413] IIª-IIae, q. 186 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2317 contra est quod in collationibus patrum, dicit abbas Moyses, de |
| 2318 religiosis loquens, <i>ieiuniorum inediam, vigilias, labores, | |
| 2319 corporis nuditatem, lectionem, ceterasque virtutes debere nos | |
| 2320 suscipere noverimus, ut ad perfectionem caritatis istis gradibus | |
| 2321 possimus conscendere</i>. Sed ea quae ad humanos actus pertinent, | |
| 2322 ab intentione finis speciem et nomen recipiunt. Ergo religiosi | |
| 2323 pertinent ad statum perfectionis. Dionysius etiam, VI cap. Eccles. | |
| 2324 Hier., dicit <i>eos qui nominantur Dei famuli, ex Dei puro servitio | |
| 53 | 2325 et famulatu uniri ad amabilem perfectionem</i>.</p><p title="II-II q. 186 a. 1 co."><a name="46414"><span class="ref">[46414] IIª-IIae, q. 186 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2326 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, id quod communiter |
| 2327 multis convenit, antonomastice attribuitur ei cui per excellentiam | |
| 2328 convenit, sicut nomen fortitudinis vindicat sibi illa virtus quae | |
| 2329 circa difficillima firmitatem animi servat, et temperantiae nomen | |
| 2330 vindicat sibi illa virtus quae temperat maximas delectationes. | |
| 2331 Religio autem, ut supra habitum est, est quaedam virtus per quam | |
| 2332 aliquis ad Dei servitium et cultum aliquid exhibet. Et ideo | |
| 2333 antonomastice religiosi dicuntur illi qui se totaliter mancipant | |
| 2334 divino servitio, quasi holocaustum Deo offerentes. Unde Gregorius | |
| 2335 dicit, super Ezech., <i>sunt quidam qui nihil sibimetipsis | |
| 2336 reservant, sed sensum, linguam, vitam atque substantiam quam | |
| 2337 perceperunt, omnipotenti Deo immolant</i>. In hoc autem perfectio | |
| 2338 hominis consistit quod totaliter Deo inhaereat, sicut ex supra | |
| 2339 dictis patet. Et secundum hoc, religio perfectionis statum | |
| 53 | 2340 nominat.</p><p title="II-II q. 186 a. 1 ad 1"><a name="46415"><span class="ref">[46415] IIª-IIae, q. 186 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2341 ergo dicendum quod exhibere aliqua ad cultum Dei est de necessitate |
| 2342 salutis, sed quod aliquis totaliter se et sua divino cultui | |
| 53 | 2343 deputet, ad perfectionem pertinet.</p><p title="II-II q. 186 a. 1 ad 2"><a name="46416"><span class="ref">[46416] IIª-IIae, q. 186 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2344 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de virtute |
| 2345 religionis ageretur, ad religionem pertinent non solum oblationes | |
| 2346 sacrificiorum, et alia huiusmodi quae sunt religioni propria, sed | |
| 2347 etiam actus omnium virtutum, secundum quod referuntur ad Dei | |
| 2348 servitium et honorem, efficiuntur actus religionis. Et secundum | |
| 2349 hoc, si aliquis totam vitam suam divino servitio deputet, tota vita | |
| 2350 sua ad religionem pertinebit. Et secundum hoc, ex vita religiosa | |
| 53 | 2351 quam ducunt, religiosi dicuntur qui sunt in statu perfectionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 1 ad 3"><a name="46417"><span class="ref">[46417] IIª-IIae, q. 186 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2352 dicendum quod, sicut dictum est, religio nominat statum |
| 2353 perfectionis ex intentione finis. Unde non oportet quod quicumque | |
| 2354 est in religione, iam sit perfectus, sed quod ad perfectionem | |
| 2355 tendat. Unde super illud Matth. XIX, si vis perfectus esse etc., | |
| 2356 dicit Origenes quod <i>ille qui mutavit pro divitiis paupertatem ut | |
| 2357 fiat perfectus, non in ipso tempore quo tradiderit bona sua | |
| 2358 pauperibus, fiet omnino perfectus, sed ex illa die incipiet | |
| 2359 speculatio Dei adducere eum ad omnes virtutes</i>. Et hoc modo in | |
| 2360 religione non omnes sunt perfecti, sed quidam incipientes, quidam | |
| 53 | 2361 proficientes.</p><p title="II-II q. 186 a. 1 ad 4"><a name="46418"><span class="ref">[46418] IIª-IIae, q. 186 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2362 dicendum quod religionis status principaliter est institutus ad |
| 2363 perfectionem adipiscendam per quaedam exercitia quibus tolluntur | |
| 2364 impedimenta perfectae caritatis. Sublatis autem impedimentis | |
| 2365 perfectae caritatis, multo magis exciduntur occasiones peccati, per | |
| 2366 quod totaliter tollitur caritas. Unde, cum ad poenitentem pertineat | |
| 2367 causas peccatorum excidere, ex consequenti status religionis est | |
| 2368 convenientissimus poenitentiae locus. Unde in decretis, XXXIII, qu. | |
| 2369 II, cap. admonere, consulitur cuidam qui uxorem occiderat, ut | |
| 2370 potius monasterium ingrediatur, quod dicit esse melius et levius, | |
| 53 | 2371 quam poenitentiam publicam agat remanendo in saeculo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 186 a. 2 arg. 1"><a name="46419"><span class="ref">[46419] IIª-IIae, q. 186 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2372 secundum sic proceditur. Videtur quod quilibet religiosus teneatur |
| 2373 ad omnia consilia. Quicumque enim profitetur statum aliquem, | |
| 2374 tenetur ad ea quae illi statui conveniunt. Sed quilibet religiosus | |
| 2375 profitetur statum perfectionis. Ergo quilibet religiosus tenetur ad | |
| 53 | 2376 omnia consilia, quae ad perfectionis statum pertinent.</p><p title="II-II q. 186 a. 2 arg. 2"><a name="46420"><span class="ref">[46420] IIª-IIae, q. 186 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2377 Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., quod <i>ille qui praesens |
| 2378 saeculum deserit et agit bona quae valet, quasi iam Aegypto | |
| 2379 derelicto, sacrificium praebet in eremo</i>. Sed deserere saeculum | |
| 2380 specialiter pertinet ad religiosos. Ergo etiam eorum est agere | |
| 2381 omnia bona quae valent. Et ita videtur quod quilibet eorum teneatur | |
| 53 | 2382 ad omnia consilia implenda.</p><p title="II-II q. 186 a. 2 arg. 3"><a name="46421"><span class="ref">[46421] IIª-IIae, q. 186 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2383 Praeterea, si non requiritur ad statum perfectionis quod aliquis |
| 2384 omnia consilia impleat, sufficiens esse videtur si quaedam consilia | |
| 2385 impleat. Sed hoc falsum est, quia multi in saeculari vita | |
| 2386 existentes aliqua consilia implent, ut patet de his qui | |
| 2387 continentiam servant. Ergo videtur quod quilibet religiosus, qui | |
| 2388 est in statu perfectionis, teneatur ad omnia quae sunt | |
| 53 | 2389 perfectionis. Huiusmodi autem sunt omnia consilia.</p><p title="II-II q. 186 a. 2 s. c."><a name="46422"><span class="ref">[46422] IIª-IIae, q. 186 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2390 contra, ad ea quae sunt supererogationis non tenetur aliquis nisi |
| 2391 ex propria obligatione. Sed quilibet religiosus obligat se ad | |
| 2392 aliqua determinata, quidam ad haec, quidam ad illa. Non ergo omnes | |
| 53 | 2393 tenentur ad omnia.</p><p title="II-II q. 186 a. 2 co."><a name="46423"><span class="ref">[46423] IIª-IIae, q. 186 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2394 dicendum quod ad perfectionem aliquid pertinet tripliciter. Uno |
| 2395 modo, essentialiter. Et sic, sicut supra dictum est, ad | |
| 2396 perfectionem pertinet perfecta observantia praeceptorum caritatis. | |
| 2397 Alio modo ad perfectionem pertinet aliquid consequenter sicut illa | |
| 2398 quae consequuntur ex perfectione caritatis, puta quod aliquis | |
| 2399 maledicenti benedicat et alia huiusmodi impleat, quae, etsi | |
| 2400 secundum praeparationem animi sint in praecepto, ut scilicet | |
| 2401 impleantur quando necessitas requirit, tamen ex superabundantia | |
| 2402 caritatis procedit quod etiam extra necessitatem quandoque talia | |
| 2403 impleantur. Tertio modo pertinet aliquid ad perfectionem | |
| 2404 instrumentaliter et dispositive, sicut paupertas, continentia, | |
| 2405 abstinentia et alia huiusmodi. Dictum est autem quod ipsa perfectio | |
| 2406 caritatis est finis status religionis, status autem religionis est | |
| 2407 quaedam disciplina vel exercitium ad perfectionem perveniendi. Ad | |
| 2408 quam quidem aliqui pervenire nituntur exercitiis diversis, sicut | |
| 2409 etiam medicus ad sanandum uti potest diversis medicamentis. | |
| 2410 Manifestum est autem quod illi qui operatur ad finem, non ex | |
| 2411 necessitate convenit quod iam assecutus sit finem, sed requiritur | |
| 2412 quod per aliquam viam tendat in finem. Et ideo ille qui statum | |
| 2413 religionis assumit, non tenetur habere perfectam caritatem, sed | |
| 2414 tenetur ad hoc tendere et operam dare ut habeat caritatem | |
| 2415 perfectam. Et eadem ratione, non tenetur ad hoc quod illa impleat | |
| 2416 quae perfectionem caritatis consequuntur, tenetur autem ut ad ea | |
| 2417 implenda intendat. Contra quod facit contemnens. Unde non peccat si | |
| 2418 ea praetermittat, sed si ea contemnat. Similiter etiam non tenetur | |
| 2419 ad omnia exercitia quibus ad perfectionem pervenitur, sed ad illa | |
| 2420 determinate quae sunt ei taxata secundum regulam quam professus | |
| 53 | 2421 est.</p><p title="II-II q. 186 a. 2 ad 1"><a name="46424"><span class="ref">[46424] IIª-IIae, q. 186 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2422 ergo dicendum quod ille qui transit ad religionem, non profitetur |
| 2423 se esse perfectum, sed profitetur se adhibere studium ad | |
| 2424 perfectionem consequendam, sicut etiam ille qui intrat scholas, non | |
| 2425 profitetur se scientem, sed profitetur se studentem ad scientiam | |
| 2426 acquirendam. Unde sicut Augustinus dicit, VIII de Civ. Dei, | |
| 2427 Pythagoras noluit profiteri se sapientem, sed sapientiae amatorem. | |
| 2428 Et ideo religiosus non est transgressor professionis si non sit | |
| 53 | 2429 perfectus, sed solum si contemnat ad perfectionem tendere.</p><p title="II-II q. 186 a. 2 ad 2"><a name="46425"><span class="ref">[46425] IIª-IIae, q. 186 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2430 secundum dicendum quod, sicut diligere Deum ex toto corde tenentur |
| 2431 omnes, est tamen aliqua perfectionis totalitas quae sine peccato | |
| 2432 praetermitti non potest, aliqua autem quae sine peccato | |
| 2433 praetermittitur, dum tamen desit contemptus, ut supra dictum est, | |
| 2434 ita etiam omnes, tam religiosi quam saeculares, tenentur | |
| 2435 aliqualiter facere quidquid boni possunt, omnibus enim communiter | |
| 2436 dicitur, Eccle. IX, <i>quidquid potest manus tua, instanter | |
| 2437 operare</i>; est tamen aliquis modus hoc praeceptum implendi quo | |
| 2438 peccatum vitatur, si scilicet homo faciat quod potest secundum quod | |
| 2439 requirit conditio sui status; dummodo contemptus non adsit agendi | |
| 2440 meliora, per quem animus obfirmatur contra spiritualem | |
| 53 | 2441 profectum.</p><p title="II-II q. 186 a. 2 ad 3"><a name="46426"><span class="ref">[46426] IIª-IIae, q. 186 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2442 dicendum quod quaedam consilia sunt quae si praetermitterentur, |
| 2443 tota vita hominis implicaretur negotiis saecularibus, puta si | |
| 2444 aliquis haberet proprium, vel matrimonio uteretur, aut aliquid | |
| 2445 huiusmodi faceret quod pertinet ad essentialia religionis vota. Et | |
| 2446 ideo ad omnia talia consilia observanda religiosi tenentur. Sunt | |
| 2447 autem quaedam consilia de quibusdam particularibus melioribus | |
| 2448 actibus, quae praetermitti possunt absque hoc quod vita hominis | |
| 2449 saecularibus actibus implicetur. Unde non oportet quod ad omnia | |
| 53 | 2450 talia religiosi teneantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 186 a. 3 arg. 1"><a name="46427"><span class="ref">[46427] IIª-IIae, q. 186 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2451 tertium sic proceditur. Videtur quod paupertas non requiratur ad |
| 2452 perfectionem religionis. Non enim videtur ad statum perfectionis | |
| 2453 pertinere illud quod illicite fit. Sed quod homo omnia sua | |
| 2454 relinquat, videtur esse illicitum, apostolus enim, II ad Cor. VIII, | |
| 2455 dat formam fidelibus eleemosynas faciendi, dicens, <i>si voluntas | |
| 2456 prompta est, secundum id quod habet, accepta est, idest, ut | |
| 2457 necessaria retineatis</i>; et postea subdit, <i>non ut aliis sit | |
| 2458 remissio, vobis autem tribulatio</i>, Glossa, idest, paupertas. Et | |
| 2459 super illud I ad Tim. VI, habentes alimenta et quibus tegamur, | |
| 2460 dicit Glossa, <i>etsi nihil intulerimus vel ablaturi simus, non | |
| 2461 tamen omnino abiicienda sunt haec temporalia</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 2462 voluntaria paupertas non requiratur ad perfectionem religionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 arg. 2"><a name="46428"><span class="ref">[46428] IIª-IIae, q. 186 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2463 Praeterea, quicumque se exponit periculo, peccat. Sed ille qui, |
| 2464 omnibus suis relictis, voluntariam paupertatem sectatur, exponit se | |
| 2465 periculo, et spirituali, secundum illud Prov. XXX, <i>ne forte, | |
| 2466 egestate compulsus, furer et periurem nomen Dei mei</i>, et Eccli. | |
| 2467 XXVII, propter inopiam multi perierunt; et etiam corporali, dicitur | |
| 2468 enim Eccle. VII, <i>sicut protegit sapientia, sic protegit et | |
| 2469 pecunia</i>. Et philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>videtur | |
| 2470 quaedam perditio ipsius hominis esse corruptio divitiarum, quia per | |
| 2471 has homo vivit</i>. Ergo videtur quod voluntaria paupertas non | |
| 53 | 2472 requiratur ad perfectionem religiosae vitae.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 arg. 3"><a name="46429"><span class="ref">[46429] IIª-IIae, q. 186 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2473 Praeterea, virtus in medio consistit, ut dicitur in II Ethic. Sed |
| 2474 ille qui omnia dimittit per voluntariam paupertatem, non videtur in | |
| 2475 medio consistere, sed magis in extremo. Ergo non agit virtuose. Et | |
| 53 | 2476 ita hoc non pertinet ad vitae perfectionem.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 arg. 4"><a name="46430"><span class="ref">[46430] IIª-IIae, q. 186 a. 3 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2477 Praeterea, ultima perfectio hominis in beatitudine consistit. Sed |
| 2478 divitiae conferunt ad beatitudinem, dicitur enim Eccli. XXXI, | |
| 2479 <i>beatus est dives qui inventus est sine macula</i>. Et | |
| 2480 philosophus dicit, in I Ethic., quod divitiae organice deserviunt | |
| 2481 ad felicitatem. Ergo voluntaria paupertas non requiritur ad | |
| 53 | 2482 perfectionem religionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 arg. 5"><a name="46431"><span class="ref">[46431] IIª-IIae, q. 186 a. 3 arg. 5</span></a> |
| 28 | 2483 Praeterea, status episcoporum est perfectior quam status |
| 2484 religionis. Sed episcopi possunt proprium habere, ut supra habitum | |
| 53 | 2485 est. Ergo et religiosi.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 arg. 6"><a name="46432"><span class="ref">[46432] IIª-IIae, q. 186 a. 3 arg. 6</span></a> |
| 28 | 2486 Praeterea, dare eleemosynam est opus maxime Deo acceptum, et, sicut |
| 2487 Chrysostomus dicit, <i>medicamentum quod maxime in poenitentia | |
| 2488 operatur</i>. Sed paupertas excludit eleemosynarum largitionem. | |
| 2489 Ergo videtur quod paupertas ad perfectionem religionis non | |
| 53 | 2490 pertineat.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 s. c."><a name="46433"><span class="ref">[46433] IIª-IIae, q. 186 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2491 contra est quod Gregorius dicit, VIII Moral., <i>sunt nonnulli |
| 2492 iustorum qui, ad comprehendendum culmen perfectionis accincti, dum | |
| 2493 altiora interius appetunt, exterius cuncta derelinquunt</i>. Sed | |
| 2494 accingi ad comprehendendum culmen perfectionis proprie pertinet ad | |
| 2495 religiosos, ut dictum est. Ergo eis competit ut per voluntariam | |
| 53 | 2496 paupertatem cuncta exterius derelinquant.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 co."><a name="46434"><span class="ref">[46434] IIª-IIae, q. 186 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2497 dicendum quod, sicut supra dictum est, status religionis est |
| 2498 quoddam exercitium et disciplina per quam pervenitur ad | |
| 2499 perfectionem caritatis. Ad quod quidem necessarium est quod aliquis | |
| 2500 affectum suum totaliter abstrahat a rebus mundanis, dicit enim | |
| 2501 Augustinus, in X Confess., ad Deum loquens, <i>minus te amat qui | |
| 2502 tecum aliquid amat quod non propter te amat</i>. Unde et in libro | |
| 2503 octogintatrium quaest., dicit Augustinus quod <i>nutrimentum | |
| 2504 caritatis est imminutio cupiditatis, perfectio, nulla | |
| 2505 cupiditas</i>. Ex hoc autem quod aliquis res mundanas possidet, | |
| 2506 allicitur animus eius ad earum amorem. Unde Augustinus dicit, in | |
| 2507 epistola ad Paulinum et Therasiam, quod <i>terrena diliguntur | |
| 2508 arctius adepta quam concupita. Nam unde iuvenis ille tristis | |
| 2509 discessit, nisi quia magnas habebat divitias? Aliud est enim nolle | |
| 2510 incorporare quae desunt, aliud iam incorporata divellere, illa enim | |
| 2511 velut extranea repudiantur; ista velut membra praeciduntur</i>. Et | |
| 2512 Chrysostomus dicit, super Matth., quod <i>appositio divitiarum | |
| 2513 maiorem accendit flammam, et vehementior fit cupido</i>. Et inde | |
| 2514 est quod ad perfectionem caritatis acquirendam, primum fundamentum | |
| 2515 est voluntaria paupertas, ut aliquis absque proprio vivat, dicente | |
| 2516 domino, Matth. XIX, <i>si vis perfectus esse, vade et vende omnia | |
| 53 | 2517 quae habes et da pauperibus, et veni, sequere me</i>.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 ad 1"><a name="46435"><span class="ref">[46435] IIª-IIae, q. 186 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2518 ergo dicendum quod, sicut Glossa ibidem subdit, <i>non ideo dixit |
| 2519 apostolus (scilicet, ut vobis non sit tribulatio, idest paupertas), | |
| 2520 quin melius esset, sed infirmis timet, quos sic dare monet ut | |
| 2521 egestatem non patiantur</i>. Unde similiter etiam ex Glossa alia | |
| 2522 non est intelligendum quod non liceat omnia temporalia abiicere, | |
| 2523 sed quod hoc non ex necessitate requiritur. Unde et Ambrosius | |
| 2524 dicit, in I de Offic., <i>dominus non vult</i>, scilicet ex | |
| 2525 necessitate praecepti, <i>simul effundi opes, sed dispensari, nisi | |
| 2526 forte ut Eliseus boves suos occidit et pavit pauperes ex eo quod | |
| 53 | 2527 habuit, ut nulla cura teneretur domestica</i>.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 ad 2"><a name="46436"><span class="ref">[46436] IIª-IIae, q. 186 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2528 secundum dicendum quod ille qui omnia sua dimittit propter |
| 2529 Christum, non exponit se periculo, neque spirituali neque | |
| 2530 corporali. Spirituale enim periculum ex paupertate provenit quando | |
| 2531 non est voluntaria, quia ex affectu aggregandi pecunias, quem | |
| 2532 patiuntur illi qui involuntarie sunt pauperes, incidit homo in | |
| 2533 multa peccata; secundum illud I ad Tim. ult., <i>qui volunt divites | |
| 2534 fieri, incidunt in tentationem et in laqueum Diaboli</i>. Iste | |
| 2535 autem affectus deponitur ab his qui voluntariam paupertatem | |
| 2536 sequuntur, magis autem dominatur in his qui divitias possident, ut | |
| 2537 ex dictis patet. Corporale etiam periculum non imminet illis qui, | |
| 2538 intentione sequendi Christum, omnia sua relinquunt, divinae | |
| 2539 providentiae se committentes. Unde Augustinus dicit, in libro de | |
| 2540 Serm. Dom. in monte, <i>quaerentibus regnum Dei et iustitiam eius | |
| 53 | 2541 non debet subesse sollicitudo ne necessaria desint</i>.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 ad 3"><a name="46437"><span class="ref">[46437] IIª-IIae, q. 186 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2542 dicendum quod medium virtutis, secundum philosophum, in II Ethic., |
| 2543 accipitur secundum rationem rectam, non secundum quantitatem rei. | |
| 2544 Et ideo quidquid potest fieri secundum rationem rectam, non est | |
| 2545 vitiosum ex magnitudine quantitatis, sed magis virtuosum. Esset | |
| 2546 autem praeter rationem rectam si quis omnia sua consumeret in | |
| 2547 intemperantiam, vel absque utilitate. Est autem secundum rationem | |
| 2548 rectam quod aliquis divitias abiiciat ut contemplationi sapientiae | |
| 2549 vacet, quod etiam philosophi quidam fecisse leguntur. Dicit enim | |
| 2550 Hieronymus, in epistola ad Paulinum, <i>Crates ille Thebanus, homo | |
| 2551 quondam ditissimus, cum ad philosophandum Athenas pergeret, magnum | |
| 2552 auri pondus abiecit, nec putavit se posse simul divitias et | |
| 2553 virtutes possidere</i>. Unde multo magis secundum rationem rectam | |
| 2554 est ut homo omnia sua relinquat ad hoc quod Christum perfecte | |
| 2555 sequatur. Unde Hieronymus dicit, in epistola ad rusticum monachum, | |
| 53 | 2556 <i>nudum Christum nudus sequere</i>.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 ad 4"><a name="46438"><span class="ref">[46438] IIª-IIae, q. 186 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2557 dicendum quod duplex est beatitudo sive felicitas, una quidem |
| 2558 perfecta, quam expectamus in futura vita; alia autem imperfecta, | |
| 2559 secundum quam aliqui dicuntur in hac vita beati. Praesentis autem | |
| 2560 vitae felicitas est duplex, una quidem secundum vitam activam, alia | |
| 2561 vero secundum vitam contemplativam, ut patet per philosophum, in X | |
| 2562 Ethic. Ad felicitatem igitur vitae activae, quae consistit in | |
| 2563 exterioribus operationibus, divitiae instrumentaliter coadiuvant, | |
| 2564 quia, ut philosophus dicit, in I Ethic. <i>multa operamur per | |
| 2565 amicos, per divitias et per civilem potentiam, sicut per quaedam | |
| 2566 organa</i>. Ad felicitatem autem contemplativae vitae non multum | |
| 2567 operantur, sed magis impediunt, inquantum sua sollicitudine | |
| 2568 impediunt animi quietem, quae maxime necessaria est contemplanti. | |
| 2569 Et hoc est quod philosophus dicit, in X Ethic., quod <i>ad actiones | |
| 2570 multis opus est, speculanti vero nullo talium</i>, scilicet | |
| 2571 exteriorum bonorum, <i>ad operationem necessitas, sed impedimenta | |
| 2572 sunt ad speculationem</i>. Ad futuram vero beatitudinem ordinatur | |
| 2573 aliquis per caritatem. Et quia voluntaria paupertas est efficax | |
| 2574 exercitium perveniendi ad perfectam caritatem, ideo multum valet ad | |
| 2575 caelestem beatitudinem consequendam, unde et dominus, Matth. XIX, | |
| 2576 dicit, <i>vade et vende omnia quae habes et da pauperibus, et | |
| 2577 habebis thesaurum in caelo</i>. Divitiae autem habitae per se | |
| 2578 quidem natae sunt perfectionem caritatis impedire, principaliter | |
| 2579 alliciendo animum et distrahendo unde dicitur, Matth. XIII, quod | |
| 2580 sollicitudo saeculi et fallacia divitiarum suffocat verbum Dei; | |
| 2581 quia, ut Gregorius dicit, <i>dum bonum desiderium ad cor intrare | |
| 2582 non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant</i>. Et ideo | |
| 2583 difficile est caritatem inter divitias conservare. Unde dominus | |
| 2584 dicit, Matth. XIX, quod <i>dives difficile intrabit in regnum | |
| 2585 caelorum</i>. Quod quidem intelligendum est de eo qui actu habet | |
| 2586 divitias, nam de eo qui affectum in divitiis ponit, dicit hoc esse | |
| 2587 impossibile, secundum expositionem Chrisostomi, cum subdit, | |
| 2588 <i>facilius est camelum per foramen acus transire quam divitem | |
| 2589 intrare in regnum caelorum</i>. Et ideo non simpliciter dives | |
| 2590 dicitur esse beatus, sed, <i>qui inventus est sine macula et post | |
| 2591 aurum non abiit</i>. Et hoc, quia rem difficilem fecit, unde | |
| 2592 subditur, <i>quis est hic. Et laudabimus eum? Fecit enim mirabilia | |
| 2593 in vita sua</i>, ut scilicet, inter divitias positus, divitias non | |
| 53 | 2594 amaret.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 ad 5"><a name="46439"><span class="ref">[46439] IIª-IIae, q. 186 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2595 dicendum quod status episcopalis non ordinatur ad perfectionem |
| 2596 adipiscendam, sed potius ut ex perfectione quam quis habet, alios | |
| 2597 gubernet, non solum ministrando spiritualia, sed etiam temporalia. | |
| 2598 Quod pertinet ad vitam activam, in qua multa operanda occurrunt | |
| 2599 instrumentaliter per divitias, ut dictum est. Et ideo ab episcopis, | |
| 2600 qui profitentur gubernationem gregis Christi, non exigitur quod | |
| 2601 proprio careant, sicut exigitur a religiosis, qui profitentur | |
| 53 | 2602 disciplinam perfectionis acquirendae.</p><p title="II-II q. 186 a. 3 ad 6"><a name="46440"><span class="ref">[46440] IIª-IIae, q. 186 a. 3 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 2603 dicendum quod abrenuntiatio propriarum divitiarum comparatur ad |
| 2604 eleemosynarum largitionem sicut universale ad particulare, et | |
| 2605 holocaustum ad sacrificium. Unde Gregorius dicit, super Ezech., | |
| 2606 quod <i>illi qui ex possessis rebus subsidia egentibus ministrant, | |
| 2607 in bonis quae faciunt sacrificium offerunt, quia aliquid Deo | |
| 2608 immolant, et aliquid sibi reservant, qui vero nihil sibi reservant, | |
| 2609 offerunt holocaustum, quod est maius sacrificio</i>. Unde etiam | |
| 2610 Hieronymus, contra Vigilant., dicit, <i>quod autem asserit eos | |
| 2611 melius facere qui utantur rebus suis et paulatim fructus | |
| 2612 possessionum pauperibus dividant, non a me eis, sed a Deo | |
| 2613 respondetur, si vis perfectus esse,</i> et cetera. Et postea | |
| 2614 subdit, <i>iste quem tu laudas, secundus et tertius gradus est, | |
| 2615 quem et nos recipimus, dummodo sciamus prima secundis et tertiis | |
| 2616 praeferenda</i>. Et ideo, ad excludendum errorem Vigilantii, | |
| 2617 dicitur in libro de ecclesiasticis dogmatibus, <i>bonum est | |
| 2618 facultates cum dispensatione pauperibus erogare, melius est, pro | |
| 2619 intentione sequendi dominum, insimul donare, et, absolutum | |
| 53 | 2620 sollicitudine, egere cum Christo</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 186 a. 4 arg. 1"><a name="46441"><span class="ref">[46441] IIª-IIae, q. 186 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2621 quartum sic proceditur. Videtur quod perpetua continentia non |
| 2622 requiratur ad perfectionem religionis. Omnis enim Christianae vitae | |
| 2623 perfectio ab apostolis Christi coepit. Sed apostoli continentiam | |
| 2624 non videntur servasse, ut patet de Petro, qui socrum legitur | |
| 2625 habuisse, Matth. VIII. Ergo videtur quod ad perfectionem religionis | |
| 53 | 2626 non requiratur perpetua continentia.</p><p title="II-II q. 186 a. 4 arg. 2"><a name="46442"><span class="ref">[46442] IIª-IIae, q. 186 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2627 Praeterea, primum perfectionis exemplar nobis in Abraham |
| 2628 ostenditur, cui dominus dixit, Gen. XVII, <i>ambula coram me, et | |
| 2629 esto perfectus</i>. Sed exemplatum non oportet quod excedat | |
| 2630 exemplar. Ergo non requiritur ad perfectionem religionis perpetua | |
| 53 | 2631 continentia.</p><p title="II-II q. 186 a. 4 arg. 3"><a name="46443"><span class="ref">[46443] IIª-IIae, q. 186 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2632 Praeterea, illud quod requiritur ad perfectionem religionis, in |
| 2633 omni religione invenitur. Sunt autem aliqui religiosi qui uxoribus | |
| 2634 utuntur. Non ergo religionis perfectio exigit perpetuam | |
| 53 | 2635 continentiam.</p><p title="II-II q. 186 a. 4 s. c."><a name="46444"><span class="ref">[46444] IIª-IIae, q. 186 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2636 contra est quod apostolus dicit, II ad Cor. VII, <i>mundemus nos ab |
| 2637 omni inquinamento carnis et spiritus, perficientes sanctificationem | |
| 2638 nostram in timore Dei</i>. Sed munditia carnis et spiritus | |
| 2639 conservatur per continentiam, dicitur enim I ad Cor. VII, <i>mulier | |
| 2640 innupta et virgo cogitat quae domini sunt, ut sit sancta corpore et | |
| 53 | 2641 spiritu</i>. Ergo perfectio religionis requirit continentiam.</p><p title="II-II q. 186 a. 4 co."><a name="46445"><span class="ref">[46445] IIª-IIae, q. 186 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2642 dicendum quod ad statum religionis requiritur subtractio eorum per |
| 2643 quae homo impeditur ne totaliter feratur ad Dei servitium. Usus | |
| 2644 autem carnalis copulae retrahit animum ne totaliter feratur in Dei | |
| 2645 servitium, dupliciter. Uno modo, propter vehementiam delectationis, | |
| 2646 ex cuius frequenti experientia augetur concupiscentia, ut etiam | |
| 2647 philosophus dicit, in III Ethic. Et inde est quod usus venereorum | |
| 2648 retrahit animam ab illa perfecta intentione tendendi in Deum. Et | |
| 2649 hoc est quod Augustinus dicit, in I Soliloq., <i>nihil esse sentio | |
| 2650 quod magis ex arce deiiciat animum virilem quam blandimenta | |
| 2651 feminae, corporumque ille contactus sine quo uxor haberi non | |
| 2652 potest</i>. Alio modo, propter sollicitudinem quam ingerit homini | |
| 2653 de gubernatione uxoris et filiorum, et rerum temporalium quae ad | |
| 2654 eorum sustentationem sufficiant. Unde apostolus dicit quod <i>qui | |
| 2655 sine uxore est, sollicitus est quae sunt domini, quomodo placeat | |
| 2656 Deo, qui autem cum uxore est, sollicitus est quae sunt mundi, | |
| 2657 quomodo placeat uxori</i>. Et ideo continentia perpetua requiritur | |
| 2658 ad perfectionem religionis, sicut et voluntaria paupertas. Unde | |
| 2659 sicut damnatus est Vigilantius, qui adaequavit divitias paupertati; | |
| 2660 ita damnatus est Iovinianus, qui adaequavit matrimonium | |
| 53 | 2661 virginitati.</p><p title="II-II q. 186 a. 4 ad 1"><a name="46446"><span class="ref">[46446] IIª-IIae, q. 186 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2662 ergo dicendum quod perfectio non solum paupertatis, sed etiam |
| 2663 continentiae, introducta est per Christum, qui dicit, Matth. XIX, | |
| 2664 <i>sunt eunuchi qui castraverunt seipsos propter regnum | |
| 2665 caelorum</i>, et postea subdit, qui potest capere, capiat. Et ne | |
| 2666 alicui spes perveniendi ad perfectionem tolleretur, assumpsit ad | |
| 2667 perfectionis statum etiam illos quos invenit matrimonio iunctos. | |
| 2668 Non autem poterat absque iniuria fieri quod viri uxores desererent, | |
| 2669 sicut absque iniuria fiebat quod homines divitias relinquerent. Et | |
| 2670 ideo Petrum, quem invenit matrimonio iunctum, non separavit ab | |
| 53 | 2671 uxore. Ioannem tamen nubere volentem a nuptiis revocavit.</p><p title="II-II q. 186 a. 4 ad 2"><a name="46447"><span class="ref">[46447] IIª-IIae, q. 186 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2672 secundum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de bono |
| 2673 Coniug., <i>melior est castitas caelibum quam castitas nuptiarum, | |
| 2674 quarum Abraham unam habebat in usu, ambas in habitu. Caste quippe | |
| 2675 coniugaliter vixit, esse autem castus sine coniugio potuit, sed | |
| 2676 tunc non oportuit</i>. Nec tamen quia antiqui patres perfectionem | |
| 2677 animi simul cum divitiis et matrimonio habuerunt, quod ad | |
| 2678 magnitudinem virtutis pertinebat, propter hoc infirmiores quique | |
| 2679 debent praesumere se tantae virtutis esse ut cum divitiis et | |
| 2680 matrimonio possint ad perfectionem pervenire, sicut nec aliquis | |
| 2681 praesumit hostes inermis invadere quia Samson cum mandibula asini | |
| 2682 multos hostium peremit. Nam illi patres, si tempus fuisset | |
| 2683 continentiae et paupertatis servandae, studiosius hoc | |
| 53 | 2684 implessent.</p><p title="II-II q. 186 a. 4 ad 3"><a name="46448"><span class="ref">[46448] IIª-IIae, q. 186 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2685 dicendum quod illi modi vivendi secundum quos homines matrimonio |
| 2686 utuntur, non sunt simpliciter et absolute loquendo religiones, sed | |
| 2687 secundum quid, inquantum scilicet in aliquo participant quaedam | |
| 53 | 2688 quae ad statum religionis pertinent.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 186 a. 5 arg. 1"><a name="46449"><span class="ref">[46449] IIª-IIae, q. 186 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2689 quintum sic proceditur. Videtur quod obedientia non pertineat ad |
| 2690 perfectionem religionis. Illa enim videntur ad perfectionem | |
| 2691 religionis pertinere quae sunt supererogationis, ad quae non omnes | |
| 2692 tenentur. Sed ad obediendum praelatis suis omnes tenentur, secundum | |
| 2693 illud apostoli, Hebr. ult., <i>obedite praepositis vestris, et | |
| 2694 subiacete eis</i>. Ergo videtur quod obedientia non pertineat ad | |
| 53 | 2695 perfectionem religionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 arg. 2"><a name="46450"><span class="ref">[46450] IIª-IIae, q. 186 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2696 Praeterea, obedientia proprie pertinere videtur ad eos qui debent |
| 2697 regi sensu alieno, quod est indiscretorum. Sed apostolus dicit, ad | |
| 2698 Heb. V, quod <i>perfectorum est solidus cibus, qui pro consuetudine | |
| 2699 exercitatos habent sensus ad discretionem boni et mali</i>. Ergo | |
| 53 | 2700 videtur quod obedientia non pertineat ad statum perfectorum.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 arg. 3"><a name="46451"><span class="ref">[46451] IIª-IIae, q. 186 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2701 Praeterea, si obedientia requireretur ad perfectionem religionis, |
| 2702 oporteret quod omnibus religiosis conveniret. Non autem omnibus | |
| 2703 convenit, sunt enim quidam religiosi solitariam vitam agentes, qui | |
| 2704 non habent superiores, quibus obediant. Praelati etiam religionum | |
| 2705 ad obedientiam non videntur teneri. Ergo obedientia non videtur | |
| 53 | 2706 pertinere ad perfectionem religionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 arg. 4"><a name="46452"><span class="ref">[46452] IIª-IIae, q. 186 a. 5 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2707 Praeterea, si votum obedientiae ad religionem requireretur, |
| 2708 consequens esset quod religiosi tenerentur praelatis suis in | |
| 2709 omnibus obedire, sicut et per votum continentiae tenentur ab | |
| 2710 omnibus venereis abstinere. Sed non tenentur obedire in omnibus, ut | |
| 2711 supra habitum est, cum de virtute obedientiae ageretur. Ergo votum | |
| 53 | 2712 obedientiae non requiritur ad religionem.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 arg. 5"><a name="46453"><span class="ref">[46453] IIª-IIae, q. 186 a. 5 arg. 5</span></a> |
| 28 | 2713 Praeterea, illa servitia sunt Deo maxime accepta quae liberaliter |
| 2714 et non ex necessitate fiunt, secundum illud II ad Cor. IX, <i>non | |
| 2715 ex tristitia aut ex necessitate</i>. Sed illa quae ex obedientia | |
| 2716 fiunt, fiunt ex necessitate praecepti. Ergo laudabilius fiunt bona | |
| 2717 opera quae quis propria sponte facit. Votum ergo obedientiae non | |
| 2718 competit religioni, per quam homines quaerunt ad meliora | |
| 53 | 2719 promoveri.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 s. c."><a name="46454"><span class="ref">[46454] IIª-IIae, q. 186 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2720 contra, perfectio religionis maxime consistit in imitatione |
| 2721 Christi, secundum illud Matth. XIX, <i>si vis perfectus esse, vade | |
| 2722 et vende omnia quae habes et da pauperibus, et veni, sequere | |
| 2723 me</i>. Sed in Christo maxime commendatur obedientia, secundum | |
| 2724 illud Philip. II, factus est obediens usque ad mortem. Ergo videtur | |
| 53 | 2725 quod obedientia pertineat ad perfectionem religionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 co."><a name="46455"><span class="ref">[46455] IIª-IIae, q. 186 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2726 dicendum quod, sicut supra dictum est, status religionis est |
| 2727 quaedam disciplina vel exercitium tendendi in perfectionem. | |
| 2728 Quicumque autem instruuntur vel exercitantur ut perveniant ad | |
| 2729 aliquem finem, oportet quod directionem alicuius sequantur, | |
| 2730 secundum cuius arbitrium instruantur vel exercitentur, quasi | |
| 2731 discipuli sub magistro. Et ideo oportet quod religiosi, in his quae | |
| 2732 pertinent ad religiosam vitam, alicuius instructioni et imperio | |
| 2733 subdantur. Unde et VII, qu. I, dicitur, <i>monachorum vita | |
| 2734 subiectionis habet verbum et discipulatus</i>. Imperio autem et | |
| 2735 instructioni alterius subiicitur homo per obedientiam. Et ideo | |
| 53 | 2736 obedientia requiritur ad religionis perfectionem.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 ad 1"><a name="46456"><span class="ref">[46456] IIª-IIae, q. 186 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2737 ergo dicendum quod obedire praelatis in his quae pertinent ad |
| 2738 necessitatem virtutis, non est supererogationis, sed omnibus | |
| 2739 commune, sed obedire in his quae pertinent ad exercitium | |
| 2740 perfectionis, pertinet proprie ad religiosos. Et comparatur ista | |
| 2741 obedientia ad aliam sicut universale ad particulare. Illi enim qui | |
| 2742 in saeculo vivunt, aliquid sibi retinent et aliquid Deo largiuntur, | |
| 2743 et secundum hoc obedientiae praelatorum subduntur. Illi vero qui | |
| 2744 vivunt in religione, totaliter se et sua tribuunt Deo, ut ex supra | |
| 53 | 2745 dictis patet. Unde obedientia eorum est universalis.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 ad 2"><a name="46457"><span class="ref">[46457] IIª-IIae, q. 186 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2746 secundum dicendum quod, sicut philosophus dicit, in II Ethic., |
| 2747 homines exercitantes se in operibus perveniunt ad aliquos habitus, | |
| 2748 quos cum acquisierint, eosdem actus maxime possunt operari. Sic | |
| 2749 igitur obediendo illi qui non sunt perfectionem adepti, ad | |
| 2750 perfectionem perveniunt. Illi autem qui iam sunt perfectionem | |
| 2751 adepti, maxime prompti sunt ad obediendum, non quasi indigentes | |
| 2752 dirigi ad perfectionem acquirendam; sed quasi per hoc se | |
| 53 | 2753 conservantes in eo quod ad perfectionem pertinet.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 ad 3"><a name="46458"><span class="ref">[46458] IIª-IIae, q. 186 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2754 dicendum quod subiectio religiosorum principaliter attenditur ad |
| 2755 episcopos, qui comparantur ad eos sicut perfectores ad perfectos, | |
| 2756 ut patet per Dionysium, VI cap. Eccles. Hier., ubi etiam dicit quod | |
| 2757 <i>monachorum ordo pontificum consummativis virtutibus mancipatur, | |
| 2758 et divinis eorum illuminationibus edocetur</i>. Unde ab episcoporum | |
| 2759 obedientia nec eremitae, nec etiam praelati religionum excusantur. | |
| 2760 Et si a dioecesanis episcopis totaliter vel in parte sunt exempti, | |
| 2761 obligantur tamen ad obediendum summo pontifici, non solum in his | |
| 2762 quae sunt communia aliis, sed etiam in his quae specialiter | |
| 53 | 2763 pertinent ad disciplinam religionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 ad 4"><a name="46459"><span class="ref">[46459] IIª-IIae, q. 186 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2764 dicendum quod votum obedientiae ad religionem pertinens se extendit |
| 2765 ad dispositionem totius humanae vitae. Et secundum hoc, votum | |
| 2766 obedientiae habet quandam universalitatem, licet non se extendat ad | |
| 2767 omnes particulares actus; quorum quidam ad religionem non | |
| 2768 pertinent, quia non sunt de rebus pertinentibus ad dilectionem Dei | |
| 2769 et proximi, sicut confricatio barbae vel levatio festucae de terra | |
| 2770 et similia, quae non cadunt sub voto vel sub obedientia; quidam | |
| 2771 vero etiam contrariantur religioni. Nec est simile de voto | |
| 2772 continentiae, per quam excluduntur actus omnino perfectioni | |
| 53 | 2773 religionis contrarii.</p><p title="II-II q. 186 a. 5 ad 5"><a name="46460"><span class="ref">[46460] IIª-IIae, q. 186 a. 5 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2774 dicendum quod necessitas coactionis facit involuntarium, et ideo |
| 2775 excludit rationem laudis et meriti. Sed necessitas consequens | |
| 2776 obedientiam non est necessitas coactionis, sed liberae voluntatis, | |
| 2777 inquantum homo vult obedire, licet forte non vellet illud quod | |
| 2778 mandatur, secundum se consideratum, implere. Et ideo, quia | |
| 2779 necessitati aliqua faciendi quae secundum se non placent, per votum | |
| 2780 obedientiae homo se subiicit propter Deum; ex hoc ipso ea quae | |
| 2781 facit sunt Deo magis accepta, etiam si sint minora, quia nihil | |
| 2782 maius homo potest Deo dare quam quod propriam voluntatem propter | |
| 2783 ipsum alterius voluntati subiiciat. Unde in collationibus patrum | |
| 2784 dicitur <i>deterrimum genus monachorum esse Sarabaitas, qui, suas | |
| 2785 necessitates curantes, absoluti a seniorum iugo, habent libertatem | |
| 2786 agendi quod libitum fuerit, et tamen magis quam hi qui in coenobiis | |
| 53 | 2787 degunt, in operibus diebus ac noctibus consumuntur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 186 a. 6 arg. 1"><a name="46461"><span class="ref">[46461] IIª-IIae, q. 186 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2788 sextum sic proceditur. Videtur quod non requiratur ad perfectionem |
| 2789 religionis quod praedicta tria, scilicet paupertas, continentia et | |
| 2790 obedientia, cadant sub voto. Disciplina enim perfectionis | |
| 2791 assumendae ex traditione domini est accepta. Sed dominus, dans | |
| 2792 formam perfectionis, Matth. XIX, dixit, <i>si vis perfectus esse, | |
| 2793 vade et vende omnia quae habes et da pauperibus</i>, nulla mentione | |
| 2794 facta de voto. Ergo videtur quod votum non requiratur ad | |
| 53 | 2795 disciplinam religionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 6 arg. 2"><a name="46462"><span class="ref">[46462] IIª-IIae, q. 186 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2796 Praeterea, votum consistit in quadam promissione Deo facta, unde |
| 2797 Eccle. V, cum dixisset sapiens, <i>si quid vovisti Deo, ne moreris | |
| 2798 reddere</i>, statim subdit, <i>displicet enim ei infidelis et | |
| 2799 stulta promissio</i>. Sed ubi est exhibitio rei, non requiritur | |
| 2800 promissio. Ergo sufficit ad perfectionem religionis quod aliquis | |
| 53 | 2801 servet paupertatem, continentiam et obedientiam, absque voto.</p><p title="II-II q. 186 a. 6 arg. 3"><a name="46463"><span class="ref">[46463] IIª-IIae, q. 186 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2802 Praeterea, Augustinus dicit, ad Pollentium, de Adulterin. Coniug., |
| 2803 <i>ea sunt in nostris officiis gratiora quae, cum liceret nobis | |
| 2804 etiam non impendere, tamen causa dilectionis impendimus</i>. Sed ea | |
| 2805 quae fiunt sine voto, licet non impendere, quod non licet de his | |
| 2806 quae fiunt cum voto. Ergo videtur gratius esse Deo si quis | |
| 2807 paupertatem, continentiam et obedientiam absque voto servaret. Non | |
| 53 | 2808 ergo votum requiritur ad perfectionem religionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 6 s. c."><a name="46464"><span class="ref">[46464] IIª-IIae, q. 186 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2809 contra est quod in veteri lege Nazaraei cum voto sanctificabantur, |
| 2810 secundum illud Num. VI, <i>vir sive mulier cum fecerit votum ut | |
| 2811 sanctificetur, et se voluerit domino consecrare,</i> et cetera. Per | |
| 2812 eos autem significantur illi qui ad perfectionis summam pertingunt, | |
| 2813 ut dicit Glossa Gregorii ibidem. Ergo votum requiritur ad statum | |
| 53 | 2814 perfectionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 6 co."><a name="46465"><span class="ref">[46465] IIª-IIae, q. 186 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2815 dicendum quod ad religiosos pertinet quod sint in statu |
| 2816 perfectionis, sicut ex supra dictis patet. Ad statum autem | |
| 2817 perfectionis requiritur obligatio ad ea quae sunt perfectionis. | |
| 2818 Quae quidem Deo fit per votum. Manifestum est autem ex praemissis | |
| 2819 quod ad perfectionem Christianae vitae pertinet paupertas, | |
| 2820 continentia et obedientia. Et ideo religionis status requirit ut ad | |
| 2821 haec tria aliquis voto obligetur. Unde Gregorius dicit, super | |
| 2822 Ezech., <i>cum quis omne quod habet, omne quod vivit, omne quod | |
| 2823 sapit, omnipotenti Deo voverit, holocaustum est</i>, quod quidem | |
| 2824 pertinere postea dicit ad eos <i>qui praesens saeculum | |
| 53 | 2825 deserunt</i>.</p><p title="II-II q. 186 a. 6 ad 1"><a name="46466"><span class="ref">[46466] IIª-IIae, q. 186 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2826 ergo dicendum quod ad perfectionem vitae dominus pertinere dixit |
| 2827 quod aliquis eum sequatur, non qualitercumque, sed ut ulterius | |
| 2828 retro non abiret, unde ipse dicit, Luc. IX, <i>nemo mittens manum | |
| 2829 ad aratrum et respiciens retro, aptus est regno Dei</i>. Et quamvis | |
| 2830 quidam de discipulis eius retrorsum abierint, tamen Petrus, loco | |
| 2831 aliorum, domino interroganti, <i>nunquid et vos vultis abire? | |
| 2832 Respondit, domine, ad quem ibimus?</i> Unde et Augustinus dicit, in | |
| 2833 libro de consensu Evangelist., quod, <i>sicut Matthaeus et Marcus | |
| 2834 narrant, Petrus et Andreas, non subductis ad terram navibus, | |
| 2835 tanquam causa redeundi, secuti sunt eum, sed tanquam iubentem ut | |
| 2836 sequerentur</i>. Haec autem immobilitas sequelae Christi firmatur | |
| 53 | 2837 per votum. Et ideo votum requiritur ad perfectionem religionis.</p><p title="II-II q. 186 a. 6 ad 2"><a name="46467"><span class="ref">[46467] IIª-IIae, q. 186 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2838 secundum dicendum quod perfectio religionis requirit, sicut |
| 2839 Gregorius dicit, ut aliquis omne quod vivit Deo exhibeat. Sed homo | |
| 2840 non potest totam vitam suam actu Deo exhibere, quia non est tota | |
| 2841 simul, sed successive agitur. Unde non aliter homo potest totam | |
| 53 | 2842 vitam Deo exhibere nisi per voti obligationem.</p><p title="II-II q. 186 a. 6 ad 3"><a name="46468"><span class="ref">[46468] IIª-IIae, q. 186 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2843 dicendum quod inter alia quae licet nobis non impendere, est etiam |
| 2844 propria libertas, quam homo ceteris rebus cariorem habet. Unde cum | |
| 2845 aliquis propria sponte voto sibi adimit libertatem abstinendi ab | |
| 2846 his quae ad Dei servitium pertinent, hoc fit Deo acceptissimum. | |
| 2847 Unde Augustinus dicit, in epistola ad Armentarium et Paulinam, | |
| 2848 <i>non te vovisse poeniteat, immo gaude iam tibi non licere quod | |
| 2849 cum tuo detrimento licuisset. Felix necessitas quae in meliora | |
| 53 | 2850 compellit</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 186 a. 7 arg. 1"><a name="46469"><span class="ref">[46469] IIª-IIae, q. 186 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2851 septimum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter dicatur in his |
| 2852 tribus votis consistere religionis perfectionem. Perfectio enim | |
| 2853 vitae magis consistit in interioribus quam in exterioribus actibus, | |
| 2854 secundum illud Rom. XIV, <i>non est regnum Dei esca et potus, sed | |
| 2855 iustitia et pax et gaudium in spiritu sancto</i>. Sed per votum | |
| 2856 religionis aliquis obligatur ad ea quae sunt perfectionis. Ergo | |
| 2857 magis deberent ad religionem pertinere vota interiorum actuum, puta | |
| 2858 contemplationis, dilectionis Dei et proximi, et aliorum huiusmodi, | |
| 2859 quam votum paupertatis, continentiae et obedientiae, quae pertinent | |
| 53 | 2860 ad exteriores actus.</p><p title="II-II q. 186 a. 7 arg. 2"><a name="46470"><span class="ref">[46470] IIª-IIae, q. 186 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2861 Praeterea, praedicta tria cadunt sub voto religionis inquantum |
| 2862 pertinent ad quoddam exercitium tendendi in perfectionem. Sed multa | |
| 2863 alia sunt in quibus religiosi exercitantur, sicut abstinentia, | |
| 2864 vigiliae et alia huiusmodi. Ergo videtur quod inconvenienter ista | |
| 2865 tria vota dicantur essentialiter ad statum perfectionis | |
| 53 | 2866 pertinere.</p><p title="II-II q. 186 a. 7 arg. 3"><a name="46471"><span class="ref">[46471] IIª-IIae, q. 186 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2867 Praeterea, per votum obedientiae aliquis obligatur ad omnia |
| 2868 implenda, secundum praeceptum superioris, quae ad exercitium | |
| 2869 perfectionis pertinent. Ergo sufficit votum obedientiae, absque | |
| 53 | 2870 aliis duobus votis.</p><p title="II-II q. 186 a. 7 arg. 4"><a name="46472"><span class="ref">[46472] IIª-IIae, q. 186 a. 7 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2871 Praeterea, ad exteriora bona pertinent non solum divitiae, sed |
| 2872 etiam honores. Si ergo per votum paupertatis religiosi terrenas | |
| 2873 divitias abdicant, debet esse etiam aliud votum per quod honores | |
| 53 | 2874 mundanos contemnant.</p><p title="II-II q. 186 a. 7 s. c."><a name="46473"><span class="ref">[46473] IIª-IIae, q. 186 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2875 contra est quod dicitur extra, de statu monachorum, quod |
| 2876 <i>custodia castitatis et abdicatio proprietatis sunt annexa | |
| 53 | 2877 regulae monachali</i>.</p><p title="II-II q. 186 a. 7 co."><a name="46474"><span class="ref">[46474] IIª-IIae, q. 186 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2878 dicendum quod religionis status potest considerari tripliciter, uno |
| 2879 modo, secundum quod est quoddam exercitium tendendi in perfectionem | |
| 2880 caritatis; alio modo, secundum quod quietat humanum animum ab | |
| 2881 exterioribus sollicitudinibus, secundum illud I ad Cor. VII, volo | |
| 2882 vos sine sollicitudine esse; tertio modo, secundum quod est quoddam | |
| 2883 holocaustum, per quod aliquis totaliter se et sua offert Deo. Et | |
| 2884 secundum hoc, ex his tribus votis integratur religionis status. | |
| 2885 Primo enim, quantum ad exercitium perfectionis, requiritur quod | |
| 2886 aliquis a se removeat illa per quae posset impediri ne totaliter | |
| 2887 eius affectus tendat in Deum, in quo consistit perfectio caritatis. | |
| 2888 Huiusmodi autem sunt tria. Primo quidem, cupiditas exteriorum | |
| 2889 bonorum. Quae tollitur per votum paupertatis. Secundum autem est | |
| 2890 concupiscentia sensibilium delectationum, inter quas praecellunt | |
| 2891 delectationes venereae. Quae excluduntur per votum continentiae. | |
| 2892 Tertium autem est inordinatio voluntatis humanae. Quae excluditur | |
| 2893 per votum obedientiae. Similiter autem sollicitudinis saecularis | |
| 2894 inquietudo praecipue ingeritur homini circa tria. Primo quidem, | |
| 2895 circa dispensationem exteriorum rerum. Et haec sollicitudo per | |
| 2896 votum paupertatis homini aufertur. Secundo, circa gubernationem | |
| 2897 uxoris et filiorum. Quae amputatur per votum continentiae. Tertio, | |
| 2898 circa dispositionem propriorum actuum. Quae amputatur per votum | |
| 2899 obedientiae, quo aliquis se alterius dispositioni committit. | |
| 2900 Similiter etiam holocaustum est cum aliquis totum quod habet, | |
| 2901 offert Deo, ut Gregorius dicit, super Ezech. Habet autem homo | |
| 2902 triplex bonum, secundum philosophum, in I Ethic. Primo quidem, | |
| 2903 exteriorum rerum. Quas quidem totaliter aliquis Deo offert per | |
| 2904 votum voluntariae paupertatis. Secundo autem, bonum proprii | |
| 2905 corporis. Quod aliquis praecipue offert Deo per votum continentiae, | |
| 2906 quo abrenuntiat maximis delectationibus corporis. Tertium autem | |
| 2907 bonum est animae. Quod aliquis totaliter Deo offert per | |
| 2908 obedientiam, qua aliquis offert Deo propriam voluntatem, per quam | |
| 2909 homo utitur omnibus potentiis et habitibus animae. Et ideo | |
| 53 | 2910 convenienter ex tribus votis status religionis integratur.</p><p title="II-II q. 186 a. 7 ad 1"><a name="46475"><span class="ref">[46475] IIª-IIae, q. 186 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2911 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, status religionis |
| 2912 ordinatur sicut ad finem ad perfectionem caritatis, ad quam | |
| 2913 pertinent omnes interiores actus virtutum, quarum mater est | |
| 2914 caritas, secundum illud I ad Cor. XIII, caritas patiens est, | |
| 2915 benigna est, et cetera. Et ideo interiores actus virtutum, puta | |
| 2916 humilitatis, patientiae et huiusmodi, non cadunt sub voto | |
| 53 | 2917 religionis, quod ordinatur ad ipsos sicut ad finem.</p><p title="II-II q. 186 a. 7 ad 2"><a name="46476"><span class="ref">[46476] IIª-IIae, q. 186 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2918 secundum dicendum quod omnes aliae religionum observantiae |
| 2919 ordinantur ad praedicta tria principalia vota. Nam si qua sunt | |
| 2920 instituta in religionibus ad procurandum victum, puta labor, | |
| 2921 mendicitas vel alia huiusmodi, referuntur ad paupertatem, ad cuius | |
| 2922 conservationem religiosi per hos modos victum suum procurant. Alia | |
| 2923 vero, quibus corpus maceratur, sicut vigiliae, ieiunia et si qua | |
| 2924 sunt huiusmodi, directe ordinantur ad votum continentiae | |
| 2925 observandum. Si qua vero sunt in religionibus instituta pertinentia | |
| 2926 ad humanos actus, quibus aliquis ordinatur ad religionis finem, | |
| 2927 scilicet ad dilectionem Dei et proximi, puta lectio, oratio, | |
| 2928 visitatio infirmorum, vel si quid aliud est huiusmodi, | |
| 2929 comprehenduntur sub voto obedientiae, quod pertinet ad voluntatem, | |
| 2930 quae secundum dispositionem alterius suos actus ordinat in finem. | |
| 2931 Determinatio autem habitus pertinet ad omnia tria vota, tanquam | |
| 2932 signum obligationis. Unde habitus regularis simul datur, vel | |
| 53 | 2933 benedicitur, cum professione.</p><p title="II-II q. 186 a. 7 ad 3"><a name="46477"><span class="ref">[46477] IIª-IIae, q. 186 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2934 dicendum quod per obedientiam aliquis offert Deo suam voluntatem, |
| 2935 cui etsi subiiciantur omnia humana, quaedam tamen sunt quae | |
| 2936 specialiter sibi tantum subduntur, scilicet actiones humanae, nam | |
| 2937 passiones pertinent etiam ad appetitum sensitivum. Et ideo ad | |
| 2938 cohibendum passiones carnalium delectationum et exteriorum | |
| 2939 appetibilium impedientes perfectionem vitae, necessarium fuit votum | |
| 2940 continentiae et paupertatis, sed ad disponendum actiones proprias | |
| 2941 secundum quod requirit perfectionis status, requiritur votum | |
| 53 | 2942 obedientiae.</p><p title="II-II q. 186 a. 7 ad 4"><a name="46478"><span class="ref">[46478] IIª-IIae, q. 186 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2943 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in IV Ethic., honor proprie |
| 2944 et secundum veritatem non debetur nisi virtuti, sed quia exteriora | |
| 2945 bona instrumentaliter deserviunt ad quosdam actus virtutum, ex | |
| 2946 consequenti etiam eorum excellentiae honor aliquis exhibetur; et | |
| 2947 praecipue a vulgo, quod solam excellentiam exteriorem recognoscit. | |
| 2948 Honorem igitur qui a Deo et sanctis viris hominibus exhibetur | |
| 2949 propter virtutem, prout dicitur in Psalmo, <i>mihi autem nimis | |
| 2950 honorati sunt amici tui, Deus</i>, non competit religiosis | |
| 2951 abrenuntiare, qui ad perfectionem virtutis tendunt. Honori autem | |
| 2952 qui exhibetur exteriori excellentiae, abrenuntiant ex hoc ipso quod | |
| 2953 saecularem vitam derelinquunt. Unde ad hoc non requiritur speciale | |
| 53 | 2954 votum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 186 a. 8 arg. 1"><a name="46479"><span class="ref">[46479] IIª-IIae, q. 186 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2955 octavum sic proceditur. Videtur quod votum obedientiae non sit |
| 2956 potissimum inter tria vota religionis. Perfectio enim religiosae | |
| 2957 vitae a Christo sumpsit exordium. Sed Christus specialiter dedit | |
| 2958 consilium de paupertate, non autem invenitur dedisse consilium de | |
| 2959 obedientia. Ergo votum paupertatis est potius quam votum | |
| 53 | 2960 obedientiae.</p><p title="II-II q. 186 a. 8 arg. 2"><a name="46480"><span class="ref">[46480] IIª-IIae, q. 186 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2961 Praeterea, Eccli. XXVI dicitur quod <i>omnis ponderatio non est |
| 2962 digna animae continentis</i>. Sed votum dignioris rei est | |
| 2963 eminentius. Ergo votum continentiae est eminentius quam votum | |
| 53 | 2964 obedientiae.</p><p title="II-II q. 186 a. 8 arg. 3"><a name="46481"><span class="ref">[46481] IIª-IIae, q. 186 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2965 Praeterea, quanto aliquod votum est potius, tanto videtur esse |
| 2966 magis indispensabile. Sed vota paupertatis et continentiae <i>sunt | |
| 2967 adeo annexa regulae monachali ut contra ea nec summus pontifex | |
| 2968 possit licentiam indulgere</i>, sicut dicit quaedam decretalis, de | |
| 2969 statu monachorum, qui tamen potest indulgere ut religiosus non | |
| 2970 obediat suo praelato. Ergo videtur quod votum obedientiae sit minus | |
| 53 | 2971 voto paupertatis et continentiae.</p><p title="II-II q. 186 a. 8 s. c."><a name="46482"><span class="ref">[46482] IIª-IIae, q. 186 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2972 contra est quod Gregorius dicit, XXXV Moral., <i>obedientia |
| 2973 victimis iure praeponitur, quia per victimas aliena caro, per | |
| 2974 obedientiam vero voluntas propria mactatur</i>. Sed vota religionis | |
| 2975 sunt quaedam holocausta, sicut supra dictum est. Ergo votum | |
| 53 | 2976 obedientiae est praecipuum inter omnia religionis vota.</p><p title="II-II q. 186 a. 8 co."><a name="46483"><span class="ref">[46483] IIª-IIae, q. 186 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2977 dicendum quod votum obedientiae est praecipuum inter tria vota |
| 2978 religionis. Et hoc, triplici ratione. Primo quidem, quia per votum | |
| 2979 obedientiae aliquid maius homo offert Deo, scilicet ipsam | |
| 2980 voluntatem, quae est potior quam corpus proprium, quod offert homo | |
| 2981 Deo per continentiam; et quam res exteriores, quas offert homo Deo | |
| 2982 per votum paupertatis. Unde illud quod fit ex obedientia, est magis | |
| 2983 Deo acceptum quam id quod fit per propriam voluntatem, secundum | |
| 2984 quod Hieronymus dicit, ad rusticum monachum, <i>ad illud tendit | |
| 2985 oratio, ut doceam te non tuo arbitrio dimittendum</i>; et post | |
| 2986 pauca, <i>non facias quod vis, comedas quod iuberis, habeas quantum | |
| 2987 acceperis, vestiaris quod datur</i>. Unde et ieiunium non redditur | |
| 2988 Deo acceptum cum propria voluntate, secundum illud Isaiae LVIII, | |
| 2989 <i>ecce, in diebus ieiunii vestri invenitur voluntas vestra</i>. | |
| 2990 Secundo, quia votum obedientiae continet sub se alia vota, sed non | |
| 2991 convertitur. Nam religiosus etsi teneatur ex voto continentiam | |
| 2992 servare et paupertatem, tamen haec etiam sub obedientia cadunt, ad | |
| 2993 quam pertinent multa alia praeter continentiam et paupertatem. | |
| 2994 Tertio, quia votum obedientiae proprie se extendit ad actus | |
| 2995 propinquos fini religionis. Quanto autem aliquid propinquius est | |
| 2996 fini, tanto melius est. Et inde etiam est quod votum obedientiae | |
| 2997 est religioni essentialius. Si enim aliquis, absque voto | |
| 2998 obedientiae, voluntariam paupertatem et continentiam etiam voto | |
| 2999 servet, non propter hoc pertinet ad statum religionis, qui | |
| 3000 praefertur etiam ipsi virginitati ex voto observatae; dicit enim | |
| 3001 Augustinus, in libro de Virginitat., <i>nemo, quantum puto, ausus | |
| 53 | 3002 fuerit virginitatem praeferre monasterio</i>.</p><p title="II-II q. 186 a. 8 ad 1"><a name="46484"><span class="ref">[46484] IIª-IIae, q. 186 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3003 ergo dicendum quod consilium obedientiae includitur in ipsa Christi |
| 3004 sequela, qui enim obedit, sequitur alterius voluntatem. Et ideo | |
| 3005 magis pertinet ad perfectionem quam votum paupertatis, quia, ut | |
| 3006 Hieronymus dicit, super Matth., id quod perfectionis est addidit | |
| 53 | 3007 Petrus, cum dixit, et secuti sumus te.</p><p title="II-II q. 186 a. 8 ad 2"><a name="46485"><span class="ref">[46485] IIª-IIae, q. 186 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3008 secundum dicendum quod ex verbo illo non habetur quod continentia |
| 3009 praeferatur omnibus aliis actibus virtuosis, sed coniugali | |
| 3010 castitati; vel etiam exterioribus divitiis auri et argenti, quae | |
| 3011 pondere mensurantur. Vel per continentiam intelligitur | |
| 53 | 3012 universaliter abstinentia ab omni malo, ut supra habitum est.</p><p title="II-II q. 186 a. 8 ad 3"><a name="46486"><span class="ref">[46486] IIª-IIae, q. 186 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3013 dicendum quod Papa in voto obedientiae non potest sic cum religioso |
| 3014 dispensare ut nulli praelato teneatur obedire in his quae ad | |
| 3015 perfectionem vitae pertinent, non enim potest eum a sua obedientia | |
| 3016 eximere. Potest tamen eum eximere ab inferioris praelati | |
| 53 | 3017 subiectione. Quod non est in voto obedientiae dispensare.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="II-II q. 186 a. 9 arg. 1"><a name="46487"><span class="ref">[46487] IIª-IIae, q. 186 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 3018 sic proceditur. Videtur quod religiosus semper peccet mortaliter |
| 3019 transgrediendo ea quae sunt in regula. Facere enim contra votum est | |
| 3020 peccatum damnabile, ut patet per id quod apostolus dicit, I ad Tim. | |
| 3021 V, quod <i>viduae quae volunt nubere. Damnationem habent, quia | |
| 3022 primam fidem irritam fecerunt</i>. Sed religiosi voto professionis | |
| 3023 ad regulam adstringuntur. Ergo peccant mortaliter transgrediendo ea | |
| 53 | 3024 quae in regula continentur.</p><p title="II-II q. 186 a. 9 arg. 2"><a name="46488"><span class="ref">[46488] IIª-IIae, q. 186 a. 9 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3025 Praeterea, regula imponitur religioso sicut lex quaedam. Sed ille |
| 3026 qui transgreditur praeceptum legis, peccat mortaliter. Ergo videtur | |
| 3027 quod monachus transgrediens ea quae sunt in regula, peccet | |
| 53 | 3028 mortaliter.</p><p title="II-II q. 186 a. 9 arg. 3"><a name="46489"><span class="ref">[46489] IIª-IIae, q. 186 a. 9 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3029 Praeterea, contemptus inducit peccatum mortale. Sed quicumque |
| 3030 frequenter aliquid iterat quod non debet facere, videtur ex | |
| 3031 contemptu peccare. Ergo videtur quod, si religiosus frequenter | |
| 53 | 3032 transgrediatur id quod est in regula, peccet mortaliter.</p><p title="II-II q. 186 a. 9 s. c."><a name="46490"><span class="ref">[46490] IIª-IIae, q. 186 a. 9 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3033 contra est quod status religionis est securior quam status |
| 3034 saecularis vitae, unde Gregorius, in principio Moral., comparat | |
| 3035 vitam saecularem mari fluctuanti, vitam autem religionis portui | |
| 3036 tranquillo. Sed si quaelibet transgressio eorum quae in regula | |
| 3037 continentur, religiosum obligaret ad peccatum mortale, status | |
| 3038 religionis esset periculosissimus, propter multitudinem | |
| 3039 observantiarum. Non ergo quaelibet transgressio eorum quae in | |
| 53 | 3040 regula continentur, est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 186 a. 9 co."><a name="46491"><span class="ref">[46491] IIª-IIae, q. 186 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3041 dicendum quod in regula continetur aliquid dupliciter, sicut ex |
| 3042 dictis patet. Uno modo, sicut finis regulae, puta ea quae pertinent | |
| 3043 ad actus virtutum. Et horum transgressio, quantum ad ea quae cadunt | |
| 3044 communiter sub praecepto, obligat ad mortale. Quantum vero ad ea | |
| 3045 quae excedunt communiter necessitatem praecepti, non obligat ad | |
| 3046 mortale, nisi propter contemptum, quia, sicut supra dictum est, | |
| 3047 religiosus non tenetur esse perfectus. Sed ad perfectionem tendere, | |
| 3048 cui contrariatur perfectionis contemptus. Alio modo continetur | |
| 3049 aliquid in regula pertinens ad exterius exercitium, sicut sunt | |
| 3050 omnes exteriores observantiae. Inter quas sunt quaedam ad quas | |
| 3051 obligatur religiosus ex voto professionis. Votum autem professionis | |
| 3052 respicit principaliter tria praedicta, scilicet paupertatem, | |
| 3053 continentiam et obedientiam, alia vero omnia ad haec ordinantur. Et | |
| 3054 ideo transgressio horum trium obligat ad mortale. Aliorum autem | |
| 3055 transgressio non obligat ad mortale, nisi vel propter contemptum | |
| 3056 regulae, quia hoc directe contrariaretur professioni, per quam | |
| 3057 aliquis vovit regularem vitam, vel propter praeceptum, sive | |
| 3058 oretenus a praelato factum sive in regula expressum, quia hoc esset | |
| 53 | 3059 facere contra obedientiae votum.</p><p title="II-II q. 186 a. 9 ad 1"><a name="46492"><span class="ref">[46492] IIª-IIae, q. 186 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3060 ergo dicendum quod ille qui profitetur regulam, non vovet servare |
| 3061 omnia quae sunt in regula, sed vovet regularem vitam quae | |
| 3062 essentialiter consistit in tribus praedictis. Unde et in quibusdam | |
| 3063 religionibus cautius aliqui profitentur, non quidem regulam, sed, | |
| 3064 vivere secundum regulam, idest, tendere ad hoc quod aliquis mores | |
| 3065 suos informet secundum regulam sicut secundum quoddam exemplar. Et | |
| 3066 hoc tollitur per contemptum. In quibusdam autem religionibus, adhuc | |
| 3067 cautius profitentur obedientiam secundum regulam, ita quod | |
| 3068 professioni non contrariatur nisi id quod est contra praeceptum | |
| 3069 regulae. Transgressio vero vel omissio aliorum obligat solum ad | |
| 3070 peccatum veniale. Quia, sicut dictum est, huiusmodi sunt | |
| 3071 dispositiones ad principalia vota, peccatum autem veniale est | |
| 3072 dispositio ad mortale, ut supra dictum est, inquantum impedit ea | |
| 3073 quibus aliquis disponitur ad observanda principalia praecepta legis | |
| 3074 Christi, quae sunt praecepta caritatis. In aliqua tamen religione, | |
| 3075 scilicet ordinis fratrum praedicatorum, transgressio talis vel | |
| 3076 omissio ex suo genere non obligat ad culpam neque mortalem neque | |
| 3077 venialem, sed solum ad poenam taxatam sustinendam, quia per hunc | |
| 3078 modum ad talia observanda obligantur. Qui tamen possent venialiter | |
| 3079 vel mortaliter peccare ex negligentia vel libidine, seu | |
| 53 | 3080 contemptu.</p><p title="II-II q. 186 a. 9 ad 2"><a name="46493"><span class="ref">[46493] IIª-IIae, q. 186 a. 9 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3081 secundum dicendum quod non omnia quae continentur in lege traduntur |
| 3082 per modum praecepti, sed quaedam proponuntur per modum ordinationis | |
| 3083 cuiusdam, vel statuti obligantis ad certam poenam, sicut in lege | |
| 3084 civili non facit semper dignum poena mortis corporalis transgressio | |
| 3085 legalis statuti. Ita nec in lege Ecclesiae omnes ordinationes vel | |
| 3086 statuta obligant ad mortale. Et similiter nec omnia statuta | |
| 53 | 3087 regulae.</p><p title="II-II q. 186 a. 9 ad 3"><a name="46494"><span class="ref">[46494] IIª-IIae, q. 186 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3088 dicendum quod tunc committit aliquis vel transgreditur ex |
| 3089 contemptu, quando voluntas eius renuit subiici ordinationi legis | |
| 3090 vel regulae, et ex hoc procedit ad faciendum contra legem vel | |
| 3091 regulam. Quando autem e converso, propter aliquam particularem | |
| 3092 causam, puta concupiscentiam vel iram, inducitur ad aliquid | |
| 3093 faciendum contra statuta legis vel regulae, non peccat ex | |
| 3094 contemptu, sed ex aliqua alia causa, etiam si frequenter ex eadem | |
| 3095 causa, vel alia simili, peccatum iteret. Sicut etiam Augustinus | |
| 3096 dicit, in libro de natura et gratia, quod non omnia peccata | |
| 3097 committuntur ex contemptu superbiae. Frequentia tamen peccati | |
| 3098 dispositive inducit ad contemptum, secundum illud Prov. XVIII, | |
| 53 | 3099 <i>impius, cum in profundum venerit, contemnit</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="II-II q. 186 a. 10 arg. 1"><a name="46495"><span class="ref">[46495] IIª-IIae, q. 186 a. 10 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3100 decimum sic proceditur. Videtur quod religiosus eodem genere |
| 3101 peccati non gravius peccet quam saecularis. Dicitur enim II | |
| 3102 Paralip. XXX, <i>dominus bonus propitiabitur cunctis qui in toto | |
| 3103 corde requirunt dominum Deum patrum suorum, et non imputabitur eis | |
| 3104 quod minus sanctificati sunt</i>. Sed magis videntur religiosi ex | |
| 3105 toto corde dominum Deum patrum suorum sequi quam saeculares, qui ex | |
| 3106 parte se et sua Deo dant et ex parte sibi reservant, ut Gregorius | |
| 3107 dicit, super Ezech. Ergo videtur quod minus imputetur eis si in | |
| 53 | 3108 aliquo a sanctificatione deficiant.</p><p title="II-II q. 186 a. 10 arg. 2"><a name="46496"><span class="ref">[46496] IIª-IIae, q. 186 a. 10 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3109 Praeterea, ex hoc quod aliquis bona opera facit, minus contra |
| 3110 peccata eius Deus irascitur, dicitur enim II Paralip. XIX, <i>impio | |
| 3111 praebes auxilium, et his qui oderunt dominum amicitia iungeris, et | |
| 3112 idcirco iram quidem domini merebaris, sed bona opera inventa sunt | |
| 3113 in te</i>. Religiosi autem plura bona opera faciunt quam | |
| 3114 saeculares. Ergo, si aliqua peccata faciunt, minus contra eos Deus | |
| 53 | 3115 irascitur.</p><p title="II-II q. 186 a. 10 arg. 3"><a name="46497"><span class="ref">[46497] IIª-IIae, q. 186 a. 10 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3116 Praeterea, praesens vita sine peccato non transigitur, secundum |
| 3117 illud Iac. III, in multis offendimus omnes. Si ergo peccata | |
| 3118 religiosorum essent graviora peccatis saecularium, sequeretur quod | |
| 3119 religiosi essent peioris conditionis quam saeculares. Et sic non | |
| 53 | 3120 esset sanum consilium ad religionem transire.</p><p title="II-II q. 186 a. 10 s. c."><a name="46498"><span class="ref">[46498] IIª-IIae, q. 186 a. 10 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3121 contra est quod de maiori malo magis esset dolendum. Sed de |
| 3122 peccatis eorum qui sunt in statu sanctitatis et perfectionis, | |
| 3123 maxime videtur esse dolendum, dicitur enim Ierem. XXIII, contritum | |
| 3124 est cor meum in medio mei; et postea subdit, <i>propheta namque et | |
| 3125 sacerdos polluti sunt, et in domo mea vidi malum eorum</i>. Ergo | |
| 3126 religiosi, et alii qui sunt in statu perfectionis, ceteris paribus, | |
| 53 | 3127 gravius peccant.</p><p title="II-II q. 186 a. 10 co."><a name="46499"><span class="ref">[46499] IIª-IIae, q. 186 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3128 dicendum quod peccatum quod a religiosis committitur, potest esse |
| 3129 gravius peccato saecularium eiusdem speciei, tripliciter. Uno modo, | |
| 3130 si sit contra votum religionis, puta si religiosus fornicetur vel | |
| 3131 furetur, quia fornicando facit contra votum continentiae, et | |
| 3132 furando facit contra votum paupertatis, et non solum contra | |
| 3133 praeceptum divinae legis. Secundo, si ex contemptu peccet, quia ex | |
| 3134 hoc videtur esse magis ingratus divinis beneficiis, quibus est | |
| 3135 sublimatus ad statum perfectionis. Sicut apostolus dicit, Heb. X, | |
| 3136 quod fidelis graviora meretur supplicia, ex hoc quod, peccando, | |
| 3137 filium Dei conculcat per contemptum. Unde et dominus conqueritur, | |
| 3138 Ierem. XI, <i>quid est quod dilectus meus in domo mea facit scelera | |
| 3139 multa?</i> Tertio modo, peccatum religiosi potest esse maius | |
| 3140 propter scandalum, quia ad vitam eius plures respiciunt. Unde | |
| 3141 dicitur Ierem. XXIII, <i>in prophetis Ierusalem vidi similitudinem | |
| 3142 adulterii et iter mendacii, et confortaverunt manus pessimorum, ut | |
| 3143 non converteretur unusquisque a malitia sua</i>. Si vero religiosus | |
| 3144 non ex contemptu, sed ex infirmitate vel ignorantia, aliquod | |
| 3145 peccatum quod non est contra votum suae professionis, committit | |
| 3146 absque scandalo, puta in occulto, levius peccat eodem genere | |
| 3147 peccati quam saecularis. Quia peccatum eius, si sit leve, quasi | |
| 3148 absorbetur ex multis bonis operibus quae facit. Et si sit mortale, | |
| 3149 facilius ab eo resurgit. Primo quidem, propter intentionem quam | |
| 3150 habet erectam ad Deum, quae, etsi ad horam intercipiatur, de facili | |
| 3151 ad pristina reparatur. Unde super illud Psalmi, cum ceciderit non | |
| 3152 collidetur, dicit Origenes, <i>iniustus si peccaverit, non | |
| 3153 poenitet, et peccatum suum emendare nescit. Iustus autem scit | |
| 3154 emendare, scit corrigere, sicut ille qui dixerat, nescio hominem, | |
| 3155 paulo post, cum respectus fuisset a domino, flere coepit | |
| 3156 amarissime; et ille qui de tecto mulierem viderat et concupierat | |
| 3157 eam, dicere novit, peccavi et malum coram te feci</i>. Iuvatur | |
| 3158 etiam sociis ad resurgendum, secundum illud Eccle. IV, <i>si unus | |
| 3159 ceciderit, ab altero fulcietur. Vae soli, quia, si ceciderit, non | |
| 53 | 3160 habet sublevantem</i>.</p><p title="II-II q. 186 a. 10 ad 1"><a name="46500"><span class="ref">[46500] IIª-IIae, q. 186 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3161 ergo dicendum quod auctoritas illa loquitur de his quae per |
| 3162 infirmitatem vel ignorantiam committuntur, non autem de his quae | |
| 53 | 3163 committuntur per contemptum.</p><p title="II-II q. 186 a. 10 ad 2"><a name="46501"><span class="ref">[46501] IIª-IIae, q. 186 a. 10 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3164 secundum dicendum quod Iosaphat etiam, cui verba illa dicuntur, non |
| 3165 ex malitia, sed ex quadam infirmitate humanae affectionis | |
| 53 | 3166 peccavit.</p><p title="II-II q. 186 a. 10 ad 3"><a name="46502"><span class="ref">[46502] IIª-IIae, q. 186 a. 10 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 3167 tertium dicendum quod iusti non de facili peccant ex contemptu sed |
| 3168 quandoque labuntur in aliquod peccatum ex ignorantia vel | |
| 3169 infirmitate, a quo de facili relevantur. Si autem ad hoc perveniant | |
| 3170 quod ex contemptu peccent, efficiuntur pessimi et maxime | |
| 3171 incorrigibiles, secundum illud Ierem. II, <i>confregisti iugum, | |
| 3172 diripuisti vincula, dixisti, non serviam. In omni colle sublimi, et | |
| 3173 sub omni ligno frondoso, tu prosternebaris meretrix</i>. Unde | |
| 3174 Augustinus dicit, in epistola ad plebem Hipponens., <i>ex quo Deo | |
| 3175 servire coepi, quomodo difficile sum expertus meliores quam qui in | |
| 3176 monasteriis profecerunt, ita non sum expertus peiores quam qui in | |
| 53 | 3177 monasteriis ceciderunt</i>.</p></div></div><div class="q" id="q187"><h2>Quaestio 187</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 187 pr."><a name="46503"><span class="ref">[46503] IIª-IIae, q. 187 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 3178 considerandum est de his quae competunt religiosis. Et circa hoc |
| 3179 quaeruntur sex. Primo, utrum liceat eis docere, praedicare, et alia | |
| 3180 huiusmodi facere. Secundo, utrum liceat eis de negotiis | |
| 3181 saecularibus se intromittere. Tertio, utrum teneantur manibus | |
| 3182 operari. Quarto, utrum liceat eis de eleemosynis vivere. Quinto, | |
| 3183 utrum liceat eis mendicare. Sexto, utrum liceat eis vestimenta | |
| 53 | 3184 ceteris viliora deferre.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 187 a. 1 arg. 1"><a name="46504"><span class="ref">[46504] IIª-IIae, q. 187 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3185 primum sic proceditur. Videtur quod religiosis non liceat docere, |
| 3186 praedicare, et alia huiusmodi facere. Dicitur enim VII, qu. I, in | |
| 3187 quodam statuto Constantinopolitanae synodi, <i>monachorum vita | |
| 3188 subiectionis habet verbum et discipulatus, non docendi, vel | |
| 3189 praesidendi, vel pascendi alios</i>. Hieronymus etiam dicit, ad | |
| 3190 Riparium et desiderium, <i>monachus non doctoris, sed plangentis | |
| 3191 habet officium</i>. Leo etiam Papa dicit, ut habetur XVI, qu. I, | |
| 3192 <i>praeter domini sacerdotes, nullus audeat praedicare, sive | |
| 3193 monachus sive laicus ille sit qui cuiuslibet scientiae nomine | |
| 3194 gloriatur</i>. Sed non licet transgredi proprium officium et | |
| 3195 statutum Ecclesiae. Ergo videtur quod religiosis non liceat docere, | |
| 53 | 3196 praedicare, et alia huiusmodi facere.</p><p title="II-II q. 187 a. 1 arg. 2"><a name="46505"><span class="ref">[46505] IIª-IIae, q. 187 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3197 Praeterea, in statuto Nicaenae synodi, quod ponitur XVI, qu. I, sic |
| 3198 dicitur, <i>firmiter et indissolubiliter omnibus praecipimus, ut | |
| 3199 aliquis monachus poenitentiam nemini tribuat, nisi invicem sibi, ut | |
| 3200 iustum est. Mortuum non sepeliat, nisi monachum secum in monasterio | |
| 3201 commorantem, vel si fortuito quemcumque advenientium fratrum ibi | |
| 3202 mori contigerit</i>. Sed sicut ista pertinent ad officium | |
| 3203 clericorum, ita etiam praedicare et docere. Ergo, cum alia sit | |
| 3204 causa monachi, et alia clerici, sicut Hieronymus dicit, ad | |
| 3205 Heliodorum; videtur quod non liceat religiosis praedicare et | |
| 53 | 3206 docere, et alia huiusmodi facere.</p><p title="II-II q. 187 a. 1 arg. 3"><a name="46506"><span class="ref">[46506] IIª-IIae, q. 187 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3207 Praeterea, Gregorius dicit, in Regist., <i>nemo potest |
| 3208 ecclesiasticis obsequiis deservire, et in monastica regula ordinate | |
| 3209 persistere</i>, et habetur XVI, qu. I. Sed monachi tenentur in | |
| 3210 monastica regula ordinate persistere. Ergo videtur quod non possint | |
| 3211 ecclesiasticis obsequiis deservire. Docere autem et praedicare | |
| 3212 pertinent ad ecclesiastica obsequia. Ergo videtur quod non liceat | |
| 53 | 3213 eis praedicare aut docere, aut aliquid huiusmodi facere.</p><p title="II-II q. 187 a. 1 s. c."><a name="46507"><span class="ref">[46507] IIª-IIae, q. 187 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3214 contra est quod Gregorius dicit, et habetur causa et quaestione |
| 3215 eadem, <i>ex auctoritate huius decreti, quod apostolico moderamine | |
| 3216 et pietatis officio a nobis est constitutum, sacerdotibus monachis, | |
| 3217 apostolorum figuram tenentibus, liceat praedicare, baptizare, | |
| 3218 communionem dare, pro peccatoribus orare, poenitentiam imponere, | |
| 53 | 3219 atque peccata solvere</i>.</p><p title="II-II q. 187 a. 1 co."><a name="46508"><span class="ref">[46508] IIª-IIae, q. 187 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3220 dicendum quod aliquid dicitur non licere alicui dupliciter. Uno |
| 3221 modo, quia habet in se quod contrariatur ei quod dicitur non | |
| 3222 licere, sicut nulli homini licet peccare, quia habet in se quilibet | |
| 3223 homo rationem et obligationem ad legem Dei, quibus contrariatur | |
| 3224 peccatum. Et hoc modo dicitur alicui non licere praedicare vel | |
| 3225 docere, vel aliquid huiusmodi facere, quia habet in se aliquid quod | |
| 3226 his repugnat, vel ratione praecepti, sicut his qui sunt | |
| 3227 irregulares, ex statuto Ecclesiae, non licet ascendere ad sacros | |
| 3228 ordines; vel propter peccatum, secundum illud Psalmi, <i>peccatori | |
| 3229 autem dixit Deus, quare tu enarras iustitias meas?</i> Hoc autem | |
| 3230 modo, non est illicitum religiosis praedicare, docere, et alia | |
| 3231 huiusmodi facere. Tum quia ex voto vel praecepto regulae non | |
| 3232 obligantur ad hoc quod ab his abstineant. Tum etiam quia non | |
| 3233 redduntur ad haec minus idonei ex aliquo peccato commisso, sed | |
| 3234 magis idonei, ex exercitio sanctitatis quod assumpserunt. Stultum | |
| 3235 autem est dicere ut per hoc quod aliquis in sanctitate promovetur, | |
| 3236 efficiatur minus idoneus ad spiritualia officia exercenda. Et ideo | |
| 3237 stulta est quorundam opinio dicentium quod ipse status religionis | |
| 3238 impedimentum affert talia exequendi. Quorum errorem Bonifacius Papa | |
| 3239 rationibus supra dictis excludit, dicens, ut habetur XVI, qu. I, | |
| 3240 <i>sunt nonnulli, nullo dogmate fulti, audacissimo quidem zelo | |
| 3241 magis amaritudinis quam dilectionis inflammati, asserentes | |
| 3242 monachos, quia mundo mortui sunt et Deo vivunt, sacerdotalis | |
| 3243 officii potentia indignos. Sed omnino labuntur</i>. Quod ostendit, | |
| 3244 primo quidem, quia non contrariatur regulae, subdit enim, <i>neque | |
| 3245 enim beatus Benedictus, monachorum praeceptor almificus, | |
| 3246 huiuscemodi rei aliquo modo fuit interdictor</i>. Et similiter nec | |
| 3247 in aliis regulis hoc prohibetur. Secundo improbat praedictum | |
| 3248 errorem ex idoneitate monachorum, cum in fine capituli subdit, | |
| 3249 <i>quanto quisque est excellentior, tanto et in illis</i>, scilicet | |
| 3250 spiritualibus operibus, <i>potentior</i>. Alio modo dicitur aliquid | |
| 3251 non licere alicui, non propter contrarium quod habeat, sed propter | |
| 3252 hoc quod ei deficit unde illud possit, sicut diacono non licet | |
| 3253 Missam celebrare, quia non habet ordinem sacerdotalem; et | |
| 3254 presbytero non licet sententiam ferre, quia non habet episcopalem | |
| 3255 auctoritatem. In quibus tamen est distinguendum. Quia ea quae sunt | |
| 3256 ordinis, committi non possunt nisi ei qui ordinem habet, sicut | |
| 3257 diacono non potest committi quod celebret Missam, nisi fiat | |
| 3258 sacerdos. Ea vero quae sunt iurisdictionis, committi possunt eis | |
| 3259 qui non habent ordinariam iurisdictionem, sicut prolatio sententiae | |
| 3260 committitur ab episcopo simplici sacerdoti. Et hoc modo dicitur non | |
| 3261 licere monachis et aliis religiosis praedicare, docere, et alia | |
| 3262 huiusmodi facere, quia status religionis non dat eis potestatem | |
| 3263 haec faciendi. Possunt tamen ista facere si ordinem accipiant vel | |
| 3264 ordinariam iurisdictionem, aut etiam si eis committantur ea quae | |
| 53 | 3265 sunt iurisdictionis.</p><p title="II-II q. 187 a. 1 ad 1"><a name="46509"><span class="ref">[46509] IIª-IIae, q. 187 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3266 ergo dicendum quod ex verbis illis habetur quod monachi, ex hoc |
| 3267 quod sunt monachi, non nanciscuntur potestatem talia faciendi, non | |
| 3268 autem quod ex hoc quod sunt monachi, habeant aliquid contrarium | |
| 53 | 3269 executioni talium actuum.</p><p title="II-II q. 187 a. 1 ad 2"><a name="46510"><span class="ref">[46510] IIª-IIae, q. 187 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3270 secundum dicendum quod illud etiam statutum Nicaeni Concilii |
| 3271 praecipit ut monachi non usurpent sibi, ex hoc quod sunt monachi, | |
| 3272 potestatem huiusmodi actus exercendi. Non autem prohibet quin ista | |
| 53 | 3273 possint eis committi.</p><p title="II-II q. 187 a. 1 ad 3"><a name="46511"><span class="ref">[46511] IIª-IIae, q. 187 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3274 dicendum quod ista duo se non compatiuntur, quod aliquis ordinariam |
| 3275 curam ecclesiasticorum officiorum habeat, et monasticam regulam in | |
| 3276 monasterio servet. Per hoc tamen non excluditur quin monachi et | |
| 3277 alii religiosi possint interdum circa ecclesiastica officia | |
| 3278 occupari ex commissione praelatorum qui ordinariam curam habent, et | |
| 3279 praecipue illi quorum religiones ad hoc sunt specialiter | |
| 53 | 3280 institutae, ut infra dicetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 187 a. 2 arg. 1"><a name="46512"><span class="ref">[46512] IIª-IIae, q. 187 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3281 secundum sic proceditur. Videtur quod religiosis non liceat |
| 3282 saecularia negotia tractare. Dicitur enim in praedicto decreto | |
| 3283 Bonifacii Papae quod <i>beatus Benedictus eos saecularium | |
| 3284 negotiorum edixit expertes fore. Quod quidem apostolicis | |
| 3285 documentis, et omnium sanctorum patrum institutis, non solum | |
| 3286 monachis, sed etiam canonicis omnibus imperatur</i>, secundum illud | |
| 3287 II ad Tim. II, <i>nemo militans Deo implicat se saecularibus | |
| 3288 negotiis</i>. Sed omnibus religiosis imminet quod militent Deo. | |
| 53 | 3289 Ergo non licet eis saecularia negotia exercere.</p><p title="II-II q. 187 a. 2 arg. 2"><a name="46513"><span class="ref">[46513] IIª-IIae, q. 187 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3290 Praeterea, I ad Thessal. IV, dicit apostolus, <i>operam detis ut |
| 3291 quieti sitis, et ut negotium vestrum agatis</i>, Glossa, | |
| 3292 <i>dimissis alienis, quod vobis utile est in emendationem | |
| 3293 vitae</i>. Sed religiosi specialiter assumunt studium emendationis | |
| 53 | 3294 vitae. Ergo non debent saecularia negotia exercere.</p><p title="II-II q. 187 a. 2 arg. 3"><a name="46514"><span class="ref">[46514] IIª-IIae, q. 187 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3295 Praeterea, super illud Matth. I, <i>ecce qui mollibus vestiuntur in |
| 3296 domibus regum sunt</i>, dicit Hieronymus, <i>ex hoc ostendit | |
| 3297 rigidam vitam et austeram praedicationem vitare debere aulas regum, | |
| 3298 et mollium hominum palatia declinare</i>. Sed necessitas | |
| 3299 saecularium negotiorum ingerit hominem ad frequentandum regum | |
| 3300 palatia. Ergo non licet religiosis aliqua negotia saecularia | |
| 53 | 3301 pertractare.</p><p title="II-II q. 187 a. 2 s. c."><a name="46515"><span class="ref">[46515] IIª-IIae, q. 187 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3302 contra est quod apostolus dicit, Rom. ult., <i>commendo vobis |
| 3303 Phoeben, sororem nostram</i>, et postea subdit, <i>et assistatis ei | |
| 53 | 3304 in quocumque negotio vestri indiguerit</i>.</p><p title="II-II q. 187 a. 2 co."><a name="46516"><span class="ref">[46516] IIª-IIae, q. 187 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3305 dicendum quod, sicut supra dictum est, status religionis est |
| 3306 ordinatus ad perfectionem caritatis consequendam. Ad quam quidem | |
| 3307 principaliter pertinet Dei dilectio, secundario autem dilectio | |
| 3308 proximi. Et ideo religiosi praecipue et propter se debent intendere | |
| 3309 ad hoc quod Deo vacent. Si autem necessitas proximis immineat, | |
| 3310 eorum negotia ex caritate agere debent, secundum illud Galat. VI, | |
| 3311 <i>alter alterius onera portate, et sic adimplebitis legem | |
| 3312 Christi</i>, quia et in hoc ipso quod proximis serviunt propter | |
| 3313 Deum, dilectioni divinae obsequuntur. Unde dicitur Iac. I, | |
| 3314 <i>religio munda et immaculata apud Deum et patrem haec est, | |
| 3315 visitare pupillos et viduas in tribulatione eorum</i>, Glossa, | |
| 3316 idest, <i>succurrere eis qui carent praesidio in tempore | |
| 3317 necessitatis</i>. Est ergo dicendum quod causa cupiditatis | |
| 3318 saecularia negotia gerere nec monachis nec clericis licet. Causa | |
| 3319 vero caritatis se negotiis saecularibus, cum debita moderatione, | |
| 3320 ingerere possunt, secundum superioris licentiam, et ministrando et | |
| 3321 dirigendo. Unde dicitur in decretis, dist. LXXXVIII, <i>decrevit | |
| 3322 sancta synodus nullum deinceps clericum aut possessiones conducere, | |
| 3323 aut negotiis saecularibus se permiscere, nisi propter curam | |
| 3324 pupillorum aut orphanorum aut viduarum, aut si forte episcopus | |
| 3325 civitatis ecclesiasticarum rerum sollicitudinem eum habere | |
| 3326 praecipiat</i>. Eadem autem ratio est de religiosis et clericis, | |
| 3327 quia utrisque similiter negotia saecularia interdicuntur, ut dictum | |
| 53 | 3328 est.</p><p title="II-II q. 187 a. 2 ad 1"><a name="46517"><span class="ref">[46517] IIª-IIae, q. 187 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3329 ergo dicendum quod monachis interdicuntur tractare saecularia |
| 53 | 3330 negotia propter cupiditatem, non autem propter caritatem.</p><p title="II-II q. 187 a. 2 ad 2"><a name="46518"><span class="ref">[46518] IIª-IIae, q. 187 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3331 secundum dicendum quod non est curiositas, sed caritas, si propter |
| 53 | 3332 necessitatem aliquis se negotiis immisceat.</p><p title="II-II q. 187 a. 2 ad 3"><a name="46519"><span class="ref">[46519] IIª-IIae, q. 187 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3333 dicendum quod frequentare palatia regum propter delicias vel |
| 3334 gloriam vel cupiditatem, non competit religiosis, sed ea adire | |
| 3335 propter pias causas competit eis. Unde dicitur IV Reg. IV, quod | |
| 3336 Eliseus dixit ad mulierem, <i>nunquid habes negotium, et vis ut | |
| 3337 loquar regi vel principi militiae?</i> Similiter etiam convenit | |
| 3338 religiosis adire regum palatia ad eos arguendos et dirigendos, | |
| 53 | 3339 sicut Ioannes Baptista arguebat Herodem, ut dicitur Matth. XIV.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 187 a. 3 arg. 1"><a name="46520"><span class="ref">[46520] IIª-IIae, q. 187 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3340 tertium sic proceditur. Videtur quod religiosi manibus operari |
| 3341 teneantur. Non enim excusantur religiosi ab observantia | |
| 3342 praeceptorum. Sed operari manibus est in praecepto, secundum illud | |
| 3343 I ad Thess. IV, <i>operemini manibus vestris, sicut praecepimus | |
| 3344 vobis</i>. Unde et Augustinus, in libro de operibus Monach., dicit, | |
| 3345 <i>ceterum quis ferat homines contumaces</i>, idest religiosos non | |
| 3346 operantes, de quibus ibi loquitur, <i>saluberrimis apostoli monitis | |
| 3347 resistentes, non sicut infirmiores tolerari, sed sicut sanctiores | |
| 3348 praedicari?</i> Ergo videtur quod religiosi teneantur manibus | |
| 53 | 3349 operari.</p><p title="II-II q. 187 a. 3 arg. 2"><a name="46521"><span class="ref">[46521] IIª-IIae, q. 187 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3350 Praeterea, II ad Thess. III, super illud, si quis non vult operari, |
| 3351 nec manducet, dicit Glossa, <i>dicunt quidam de operibus | |
| 3352 spiritualibus hoc apostolum praecepisse non de opere corporali, in | |
| 3353 quo agricolae vel opifices laborant</i>; et infra, <i>sed superfluo | |
| 3354 conantur et sibi et ceteris caliginem adducere, ut quod utiliter | |
| 3355 caritas monet, non solum facere nolint, sed nec etiam | |
| 3356 intelligere</i>; et infra, <i>vult servos Dei corporaliter operari | |
| 3357 unde vivant</i>. Sed praecipue religiosi servi Dei nominantur, | |
| 3358 utpote se totaliter divino servitio mancipantes, sicut patet per | |
| 3359 Dionysium, VI cap. Eccles. Hier. Ergo videtur quod teneantur | |
| 53 | 3360 manibus operari.</p><p title="II-II q. 187 a. 3 arg. 3"><a name="46522"><span class="ref">[46522] IIª-IIae, q. 187 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3361 Praeterea, Augustinus dicit, in libro de operibus Monach., <i>quid |
| 3362 agant qui operari corporaliter nolunt, scire desidero. Orationibus, | |
| 3363 inquiunt, et Psalmis, et lectionibus et verbo Dei</i>. Sed quod per | |
| 3364 ista non excusentur, ostendit per singula. Nam primo, de oratione | |
| 3365 dicit, <i>citius exauditur una obedientis oratio quam decem millia | |
| 3366 contemptoris</i>, illos contemptores intelligens et indignos | |
| 3367 exaudiri, qui manibus non operantur. Secundo, de divinis laudibus | |
| 3368 subdit, <i>cantica vero divina cantare etiam manibus operantes | |
| 3369 facile possunt</i>. Tertio, subiungit de lectione, <i>qui autem se | |
| 3370 dicunt vacare lectioni, nonne illic inveniunt quod praecipit | |
| 3371 apostolus? Quae est ergo ista perversitas, lectioni nolle | |
| 3372 obtemperare, dum vult ei vacare?</i> Quarto, subiungit de | |
| 3373 praedicatione, <i>si autem alicui sermo erogandus est, et ita | |
| 3374 occupat ut manibus operari non vacet, nunquid hoc omnes in | |
| 3375 monasterio possunt? Quando ergo non omnes possunt, cur sub hoc | |
| 3376 obtentu omnes vacare volunt? Quanquam, si omnes possent, | |
| 3377 vicissitudine facere deberent, non solum ut ceteri necessariis | |
| 3378 operibus occuparentur, sed etiam quia sufficit ut multis | |
| 3379 audientibus unus loquatur</i>. Ergo videtur quod religiosi non | |
| 3380 debent cessare ab opere manuali propter huiusmodi opera spiritualia | |
| 53 | 3381 quibus vacant.</p><p title="II-II q. 187 a. 3 arg. 4"><a name="46523"><span class="ref">[46523] IIª-IIae, q. 187 a. 3 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3382 Praeterea, Luc. XII, super illud, vendite quae possidetis etc., |
| 3383 dicit Glossa, <i>non tantum cibos vestros communicate pauperibus, | |
| 3384 sed etiam vendite possessiones vestras, ut, omnibus vestris semel | |
| 3385 pro domino spretis, postea labore manuum operemini unde vivatis vel | |
| 3386 eleemosynam faciatis</i>. Sed ad religiosos pertinet proprie omnia | |
| 3387 sua relinquere. Ergo videtur quod etiam eorum sit de labore manuum | |
| 53 | 3388 suarum vivere et eleemosynas facere.</p><p title="II-II q. 187 a. 3 arg. 5"><a name="46524"><span class="ref">[46524] IIª-IIae, q. 187 a. 3 arg. 5</span></a> |
| 28 | 3389 Praeterea, religiosi praecipue videntur teneri apostolorum vitam |
| 3390 imitari, quia statum perfectionis profitentur. Sed apostoli manibus | |
| 3391 propriis laborabant, secundum illud I ad Cor. IV, laboramus | |
| 3392 operantes manibus nostris. Ergo videtur quod religiosi teneantur | |
| 53 | 3393 manibus operari.</p><p title="II-II q. 187 a. 3 s. c."><a name="46525"><span class="ref">[46525] IIª-IIae, q. 187 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3394 contra, ad praecepta observanda quae communiter omnibus |
| 3395 proponuntur, eodem modo tenentur religiosi et saeculares. Sed | |
| 3396 praeceptum de opere manuali communiter omnibus proponitur, ut patet | |
| 3397 II ad Thess. III, <i>subtrahatis vos ab omni fratre ambulante | |
| 3398 inordinate</i>, etc. (fratrem autem nominat quemlibet Christianum, | |
| 3399 sicut et I ad Cor. VII, si quis frater habet uxorem infidelem, | |
| 3400 etc.); et ibidem dicitur, si quis non vult operari, nec manducet. | |
| 3401 Non ergo religiosi magis tenentur manibus operari quam | |
| 53 | 3402 saeculares.</p><p title="II-II q. 187 a. 3 co."><a name="46526"><span class="ref">[46526] IIª-IIae, q. 187 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3403 dicendum quod labor manualis ad quatuor ordinatur. Primo quidem, et |
| 3404 principaliter, ad victum quaerendum. Unde primo homini dictum est, | |
| 3405 <i>in sudore vultus tui vesceris pane tuo</i>. Et in Psalmo, | |
| 3406 labores manuum tuarum quia manducabis, et cetera. Secundo, | |
| 3407 ordinatur ad tollendum otium, ex quo multa mala oriuntur. Unde | |
| 3408 dicitur Eccli. XXXIII, <i>mittes servum in operationem, ne vacet, | |
| 3409 multam enim malitiam docuit otiositas</i>. Tertio, ordinatur ad | |
| 3410 concupiscentiae refrenationem, inquantum per hoc maceratur corpus. | |
| 3411 Unde II ad Cor. VI, dicitur, <i>in laboribus, in ieiuniis, in | |
| 3412 vigiliis, in castitate</i>. Quarto autem, ordinatur ad eleemosynas | |
| 3413 faciendas. Unde dicitur, ad Ephes. IV, <i>qui furabatur, iam non | |
| 3414 furetur, magis autem laboret, operando manibus suis quod bonum est, | |
| 3415 ut habeat unde tribuat necessitatem patienti</i>. Secundum ergo | |
| 3416 quod labor manualis ordinatur ad victum quaerendum, cadit sub | |
| 3417 necessitate praecepti prout est necessarium ad talem finem, quod | |
| 3418 enim ordinatur ad finem, a fine necessitatem habet; ut scilicet in | |
| 3419 tantum sit necessarium in quantum sine eo finis esse non potest. Et | |
| 3420 ideo qui non habet aliunde unde possit vivere, tenetur manibus | |
| 3421 operari, cuiuscumque sit conditionis. Et hoc significant verba | |
| 3422 apostoli dicentis, <i>qui non vult operari, nec manducet</i>, quasi | |
| 3423 diceret, ea necessitate tenetur aliquis ad manibus operandum, qua | |
| 3424 tenetur ad manducandum. Unde si quis absque manducatione posset | |
| 3425 vitam transigere, non teneretur manibus operari. Et eadem ratio est | |
| 3426 de illis qui habent alias unde licite vivere possint. Non enim | |
| 3427 intelligitur aliquis posse facere quod non licite facere potest. | |
| 3428 Unde et apostolus non invenitur opus manuum praecepisse nisi ad | |
| 3429 excludendum peccatum eorum qui illicite victum acquirebant. Nam | |
| 3430 primo quidem praecepit apostolus opus manuale ad evitandum furtum, | |
| 3431 ut patet ad Ephes. IV, <i>qui furabatur, iam non furetur, magis | |
| 3432 autem laboret operando manibus suis</i>. Secundo, ad vitandum | |
| 3433 cupiditatem alienarum rerum, unde dicit, I ad Thess. IV, | |
| 3434 <i>operemini manibus vestris, sicut praecepimus vobis, ut honeste | |
| 3435 ambuletis ad illos qui foris sunt</i>. Tertio, ad evitandum turpia | |
| 3436 negotia, ex quibus aliqui victum acquirunt, unde II ad Thess. III, | |
| 3437 dicit, <i>cum essemus apud vos, hoc denuntiabamus vobis, quoniam si | |
| 3438 quis non vult operari, non manducet. Audivimus enim quosdam inter | |
| 3439 vos ambulare inquiete, nihil operantes, sed curiose agentes</i>, | |
| 3440 Glossa, qui foeda cura necessaria sibi provident. <i>His autem qui | |
| 3441 huiusmodi sunt, denuntiamus et obsecramus ut cum silentio operantes | |
| 3442 panem suum manducent</i>. Unde Hieronymus dicit, super Epist. ad | |
| 3443 Galat., quod apostolus hoc dixit non tam officio docentis quam | |
| 3444 vitio gentis. Sciendum tamen quod sub opere manuali intelliguntur | |
| 3445 omnia humana officia ex quibus homines licite victum lucrantur, | |
| 3446 sive manibus, sive pedibus, sive lingua fiant, vigiles enim et | |
| 3447 cursores, et alia huiusmodi de suo labore viventes, intelliguntur | |
| 3448 de operibus manuum vivere. Quia enim manus est organum organorum, | |
| 3449 per opus manuum omnis operatio intelligitur de qua aliquis potest | |
| 3450 licite victum lucrari. Secundum autem quod opus manuale ordinatur | |
| 3451 ad otium tollendum, vel ad corporis macerationem, non cadit sub | |
| 3452 necessitate praecepti secundum se consideratum, quia multis aliis | |
| 3453 modis potest vel caro macerari, vel etiam otium tolli, quam per | |
| 3454 opus manuale. Maceratur enim caro per ieiunia et vigilias. Et otium | |
| 3455 tollitur per meditationes sanctarum Scripturarum et laudes divinas, | |
| 3456 unde super illud Psalmi, defecerunt oculi mei in eloquium tuum, | |
| 3457 dicit Glossa, <i>non est otiosus qui verbo Dei tantum studet, nec | |
| 3458 pluris est qui extra operatur quam qui studium cognoscendae | |
| 3459 veritatis exercet</i>. Et ideo propter has causas religiosi non | |
| 3460 tenentur ad opera manualia, sicut nec saeculares, nisi forte ad | |
| 3461 haec per statuta sui ordinis obligentur; sicut Hieronymus dicit, in | |
| 3462 epistola ad rusticum monachum, <i>Aegyptiorum monasteria hunc | |
| 3463 tenent morem, ut nullum absque opere aut labore suscipiant, non tam | |
| 3464 propter victus necessitatem quam propter animae salutem, ne | |
| 3465 vagentur perniciosis cogitationibus</i>. Inquantum vero opus | |
| 3466 manuale ordinatur ad eleemosynas faciendas, non cadit sub | |
| 3467 necessitate praecepti, nisi forte in aliquo casu in quo ex | |
| 3468 necessitate aliquis eleemosynas facere teneretur, et non posset | |
| 3469 alias habere unde pauperibus subveniret. In quo casu obligarentur | |
| 53 | 3470 similiter religiosi et saeculares ad opera manualia exequenda.</p><p title="II-II q. 187 a. 3 ad 1"><a name="46527"><span class="ref">[46527] IIª-IIae, q. 187 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3471 ergo dicendum quod illud praeceptum quod ab apostolo proponitur, |
| 3472 est de iure naturali. Unde super illud II ad Thess. III <i>ut | |
| 3473 subtrahatis vos ab omni fratre inordinate ambulante</i>, dicit | |
| 3474 Glossa, <i>aliter quam ordo naturae exigit</i>, loquitur autem ibi | |
| 3475 de his qui ab opere manuali cessabant. Unde et natura manus homini | |
| 3476 dedit loco armorum et tegumentorum, quae aliis animalibus tribuit, | |
| 3477 ut scilicet per manus haec et omnia necessaria conquirant. Ex quo | |
| 3478 patet quod communiter ad hoc praeceptum tenentur et religiosi et | |
| 3479 saeculares, sicut ad omnia alia legis naturalis praecepta. Non | |
| 3480 tamen peccant quicumque manibus non operantur. Quia ad illa | |
| 3481 praecepta legis naturae quae pertinent ad bonum multorum, non | |
| 3482 tenentur singuli, sed sufficit quod unus vacet huic officio, alius | |
| 3483 alii, puta quod quidam sint opifices, quidam agricolae, quidam | |
| 3484 iudices, quidam doctores, et sic de aliis; secundum illud apostoli, | |
| 3485 I ad Cor. XII. <i>Si totum corpus oculus, ubi auditus? Et si totum | |
| 53 | 3486 auditus, ubi odoratus?</i></p><p title="II-II q. 187 a. 3 ad 2"><a name="46528"><span class="ref">[46528] IIª-IIae, q. 187 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3487 secundum dicendum quod Glossa illa sumitur ab Augustino, in libro |
| 3488 de operibus Monach., in quo loquitur contra monachos quosdam qui | |
| 3489 dicebant non esse licitum servis Dei manibus operari, propter hoc | |
| 3490 quod dominus dicit, Matth. VI, <i>nolite solliciti esse animae | |
| 3491 vestrae, quid manducetis</i>. Nec tamen per haec verba inducitur | |
| 3492 necessitas religiosis manibus operandi, si habent aliunde unde | |
| 3493 vivere possint. Quod patet per hoc quod subdit, <i>vult servos Dei | |
| 3494 corporaliter operari unde vivant</i>. Hoc autem non magis pertinet | |
| 3495 ad religiosos quam ad saeculares. Quod patet ex duobus. Primo | |
| 3496 quidem, ex ipso modo loquendi quo apostolus utitur, dicens, | |
| 3497 <i>subtrahatis vos ab omni fratre ambulante inordinate</i>. Fratres | |
| 3498 enim omnes Christianos vocat, nondum enim erant tunc temporis | |
| 3499 religiones institutae. Secundo, quia religiosi non tenentur ad alia | |
| 3500 quam saeculares nisi propter regulae professionem. Et ideo, si in | |
| 3501 statutis regulae non contineatur aliquid de opere manuali, non | |
| 53 | 3502 tenentur aliter ad operandum manibus religiosi quam saeculares.</p><p title="II-II q. 187 a. 3 ad 3"><a name="46529"><span class="ref">[46529] IIª-IIae, q. 187 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3503 dicendum quod illis operibus spiritualibus quae ibi tangit |
| 3504 Augustinus, potest aliquis vocare dupliciter, uno modo, quasi | |
| 3505 deserviens utilitati communi; alio modo, quasi insistens utilitati | |
| 3506 privatae. Illi ergo qui praedictis spiritualibus operibus publice | |
| 3507 vacant, excusantur per huiusmodi opera spiritualia ab opere | |
| 3508 manuali, duplici ratione. Primo quidem, quia oportet eos totaliter | |
| 3509 esse occupatos circa huiusmodi opera. Secundo, quia huiusmodi opera | |
| 3510 exercentibus debetur subministratio victus ab his quorum utilitati | |
| 3511 deserviunt. Illi vero qui praedictis operibus non quasi publicis, | |
| 3512 sed quasi privatis vacant, nec oportet quod per huiusmodi opera a | |
| 3513 manualibus operibus abstrahantur, nec etiam fit eis debitum ut de | |
| 3514 stipendiis fidelium vivant. Et de talibus loquitur Augustinus. Quod | |
| 3515 enim dicit, <i>cantica divina decantare manibus operantes | |
| 3516 possunt</i>, exemplo opificum, qui fabulis linguas dant cum tamen | |
| 3517 manus ab opere non recedant, manifestum est quod non potest | |
| 3518 intelligi de his qui horas canonicas in Ecclesia decantant; sed | |
| 3519 intelligitur de his qui Psalmos vel hymnos dicunt quasi privatas | |
| 3520 orationes. Similiter quod dicit de lectione et oratione, referendum | |
| 3521 est ad orationes et lectiones privatas, quas etiam laici interdum | |
| 3522 faciunt, non autem ad illos qui publicas orationes in Ecclesia | |
| 3523 faciunt, vel etiam publicas lectiones in scholis legunt. Unde non | |
| 3524 dicit, qui dicunt se vacare doctrinae vel instructioni, sed, qui | |
| 3525 dicunt se vacare lectioni. Similiter autem de praedicatione | |
| 3526 loquitur, non quae fit publice ad populum, sed quae specialiter fit | |
| 3527 ad unum vel paucos per modum privatae admonitionis. Unde signanter | |
| 3528 dicit, si alicui sermo erogandus est, nam, sicut Glossa dicit, I ad | |
| 3529 Cor. II, <i>sermo est qui privatim fit, praedicatio quae fit in | |
| 53 | 3530 communi</i>.</p><p title="II-II q. 187 a. 3 ad 4"><a name="46530"><span class="ref">[46530] IIª-IIae, q. 187 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3531 dicendum quod illi qui omnia propter Deum spernunt, tenentur |
| 3532 manibus operari quando non habent alias unde vivant, vel unde | |
| 3533 eleemosynas faciant in casu in quo facere eleemosynam cadit sub | |
| 3534 praecepto, non autem aliter, ut dictum est. Et secundum hoc | |
| 53 | 3535 loquitur Glossa inducta.</p><p title="II-II q. 187 a. 3 ad 5"><a name="46531"><span class="ref">[46531] IIª-IIae, q. 187 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 3536 dicendum quod hoc quod apostoli manibus laboraverunt, quandoque |
| 3537 quidem fuit necessitatis, quandoque vero supererogationis. | |
| 3538 Necessitatis quidem, quando ab aliis victum invenire non poterant, | |
| 3539 unde super illud I ad Cor. IV, <i>laboramus operantes manibus | |
| 3540 nostris, dicit Glossa</i>, quia nemo dat nobis. Supererogationis | |
| 3541 autem, ut patet per id quod habetur I ad Cor. IX, ubi dicit | |
| 3542 apostolus quod <i>non usus est potestate quam habebat vivendi de | |
| 3543 Evangelio</i>. Hac autem supererogatione utebatur apostolus tribus | |
| 3544 de causis. Primo quidem, ut occasionem praedicandi auferret | |
| 3545 pseudoapostolis, qui propter sola temporalia praedicabant. Unde | |
| 3546 dicit, II ad Cor. XI, <i>quod autem facio, et faciam, ut amputem | |
| 3547 eorum occasionem,</i> et cetera. Secundo, ad evitandum gravamen | |
| 3548 eorum quibus praedicabat. Unde dicit, II ad Cor. XII, <i>quid minus | |
| 3549 habuistis prae ceteris Ecclesiis, nisi quod ego ipse non gravavi | |
| 3550 vos?</i> Tertio, ad dandum exemplum operandi otiosis. Unde II ad | |
| 3551 Thess. III, dicit, <i>nocte et die operantes, ut formam daremus | |
| 3552 vobis ad imitandum nos</i>. Quod tamen apostolus non faciebat in | |
| 3553 locis in quibus habebat facultatem quotidie praedicandi, sicut | |
| 3554 Athenis, ut Augustinus dicit, in libro de operibus monachorum. Non | |
| 3555 autem propter hoc religiosi tenentur apostolum in hoc imitari, cum | |
| 3556 non teneantur ad omnes supererogationes. Unde nec alii apostoli | |
| 53 | 3557 manibus operabantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 187 a. 4 arg. 1"><a name="46532"><span class="ref">[46532] IIª-IIae, q. 187 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3558 quartum sic proceditur. Videtur quod religiosis non liceat de |
| 3559 eleemosynis vivere. Apostolus enim, I ad Tim. V, praecipit ut | |
| 3560 viduae quae possunt aliunde sustentari, non vivant de eleemosynis | |
| 3561 Ecclesiae, ut Ecclesia sufficiat illis quae vere viduae sunt. Et | |
| 3562 Hieronymus dicit, ad Damasum Papam, quod <i>qui bonis parentum et | |
| 3563 opibus sustentari possunt, si quod pauperum est accipiunt, | |
| 3564 sacrilegium profecto committunt, et per abusionem talium iudicium | |
| 3565 sibi manducant et bibunt</i>. Sed religiosi possunt de labore | |
| 3566 manuum sustentari, si sint validi. Ergo videtur quod peccent | |
| 53 | 3567 eleemosynas pauperum comedendo.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 arg. 2"><a name="46533"><span class="ref">[46533] IIª-IIae, q. 187 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3568 Praeterea, vivere de sumptibus fidelium est merces deputata |
| 3569 praedicantibus Evangelium pro suo labore vel opere, secundum illud | |
| 3570 Matth. X, dignus est operarius cibo suo. Sed praedicare Evangelium | |
| 3571 non pertinet ad religiosos, sed maxime ad praelatos, qui sunt | |
| 3572 pastores et doctores. Ergo religiosi non possunt licite vivere de | |
| 53 | 3573 eleemosynis fidelium.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 arg. 3"><a name="46534"><span class="ref">[46534] IIª-IIae, q. 187 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3574 Praeterea, religiosi sunt in statu perfectionis. Sed perfectius est |
| 3575 dare eleemosynas quam accipere, dicitur enim Act. XX, beatius est | |
| 3576 magis dare quam accipere. Ergo non debent de eleemosynis vivere, | |
| 53 | 3577 sed magis ex operibus manuum suarum eleemosynas dare.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 arg. 4"><a name="46535"><span class="ref">[46535] IIª-IIae, q. 187 a. 4 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3578 Praeterea, ad religiosos pertinet impedimenta virtutis et |
| 3579 occasiones peccati vitare. Sed acceptio eleemosynarum praebet | |
| 3580 occasionem peccati, et impedit virtutis actum. Unde super illud II | |
| 3581 ad Thess. ult., ut nosmetipsos formam daremus vobis etc., dicit | |
| 3582 Glossa, <i>qui frequenter ad alienam mensam comedit otio deditus, | |
| 3583 aduletur necesse est pascenti se</i>. Dicitur etiam Exod. XXIII, | |
| 3584 <i>ne accipias munera, quae excaecant prudentes et mutant verba | |
| 3585 iustorum</i>. Et Prov. XXII dicitur, qui accipit mutuum, servus est | |
| 3586 faenerantis, quod est religioni contrarium, unde super illud II ad | |
| 3587 Thess. III, ut nosmetipsos formam daremus etc., dicit Glossa, | |
| 3588 <i>religio nostra ad libertatem homines advocat</i>. Ergo videtur | |
| 53 | 3589 quod religiosi non debeant de eleemosynis vivere.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 arg. 5"><a name="46536"><span class="ref">[46536] IIª-IIae, q. 187 a. 4 arg. 5</span></a> |
| 28 | 3590 Praeterea, religiosi praecipue tenentur imitari apostolorum |
| 3591 perfectionem, unde apostolus dicit, ad Philipp. III, <i>quicumque | |
| 3592 perfecti sumus, hoc sentiamus</i>. Sed apostolus nolebat vivere de | |
| 3593 sumptibus fidelium, ut occasionem auferret pseudoapostolis, sicut | |
| 3594 ipse dicit, II ad Cor. XI, et ne scandalum poneretur infirmis, ut | |
| 3595 patet I ad Cor. IX. Ergo videtur quod propter easdem causas | |
| 3596 religiosi debeant abstinere ne de eleemosynis vivant. Unde et | |
| 3597 Augustinus dicit, in libro de operibus Monach., <i>amputetis | |
| 3598 occasionem turpium nundinarum, quibus existimatio vestra laeditur | |
| 3599 et infirmis offendiculum ponitur, et ostendite hominibus non vos in | |
| 3600 otio facilem victum, sed per angustam et arctam viam regnum Dei | |
| 53 | 3601 quaerere</i>.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 s. c."><a name="46537"><span class="ref">[46537] IIª-IIae, q. 187 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3602 contra est quod, sicut Gregorius dicit, in libro Dialog., beatus |
| 3603 Benedictus tribus annis, in specu permanens, de his quae a Romano | |
| 3604 monacho ministrabantur, refectus est, postquam domum parentesque | |
| 3605 reliquerat. Et tamen, validus corpore existens, non legitur de | |
| 3606 labore manuum victum quaesivisse. Ergo religiosi licite possunt de | |
| 53 | 3607 eleemosynis vivere.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 co."><a name="46538"><span class="ref">[46538] IIª-IIae, q. 187 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3608 dicendum quod unicuique licet vivere de eo quod suum est vel sibi |
| 3609 debitum. Fit autem aliquid alicuius ex liberalitate donantis. Et | |
| 3610 ideo religiosi et clerici quorum monasteriis vel Ecclesiis, ex | |
| 3611 munificentia principum vel quorumcumque fidelium sunt facultates | |
| 3612 collatae ex quibus sustententur, possunt de eis vivere licite, | |
| 3613 absque hoc quod manibus laborent. Et tamen certum est eos de | |
| 3614 eleemosynis vivere. Unde et similiter, si aliqua mobilia religiosis | |
| 3615 a fidelibus conferantur, possunt de eis licite vivere, stultum est | |
| 3616 enim dicere quod aliquis in eleemosynam possit accipere magnas | |
| 3617 possessiones, non autem panem vel parvam pecuniam. Sed quia | |
| 3618 huiusmodi beneficia religiosis videntur esse collata ad hoc quod | |
| 3619 liberius religiosis actibus insistere possint, quorum cupiunt se | |
| 3620 fore participes qui temporalia subministrant, redderetur eis usus | |
| 3621 praedictorum donorum illicitus si ab actibus religiosis | |
| 3622 desisterent, quia sic, quantum est de se, defraudarent intentionem | |
| 3623 eorum qui talia beneficia contulerunt. Debitum autem est aliquid | |
| 3624 alicui dupliciter. Uno modo, propter necessitatem, quae facit omnia | |
| 3625 communia, ut Ambrosius dicit. Et ideo, si religiosi necessitatem | |
| 3626 patiantur, licite possunt de eleemosynis vivere. Quae quidem | |
| 3627 necessitas potest esse, primo quidem, propter corporis | |
| 3628 infirmitatem, ex qua contingit quod non possint sibi labore manuum | |
| 3629 victum quaerere. Secundo, si illud quod ex opere manuali | |
| 3630 conquirunt, eis ad victum non sufficiat. Unde Augustinus dicit, in | |
| 3631 libro de operibus Monach., quod <i>bona opera fidelium subsidio | |
| 3632 supplendorum necessariorum deesse non debent illis servis Dei qui | |
| 3633 manibus operantur, ut horae quibus ad expediendum animum ita | |
| 3634 vacatur ut illa corporalia opera geri non possint, non opprimant | |
| 3635 egestate</i>. Tertio, propter pristinam conversationem eorum qui | |
| 3636 non consueverunt manibus laborare. Unde Augustinus dicit, in libro | |
| 3637 de operibus Monach., quod <i>si habebant aliquid in saeculo quo | |
| 3638 facile sine opificio sustentarent istam vitam, quod, conversi ad | |
| 3639 Deum, indigentibus dispertiti sunt; et credenda est eorum | |
| 3640 infirmitas, et ferenda. Solent enim tales, languidius educati, | |
| 3641 laborem operum corporalium sustinere non posse</i>. Alio modo | |
| 3642 efficitur aliquid alicui debitum ex eo quod ipse exhibet, sive sit | |
| 3643 aliquid temporale sive spirituale, secundum illud I ad Cor. IX, | |
| 3644 <i>si nos vobis spiritualia seminavimus, non magnum est si carnalia | |
| 3645 vestra metamus</i>. Et secundum hoc, quadrupliciter possunt | |
| 3646 religiosi de eleemosynis vivere quasi sibi debitis. Primo, si | |
| 3647 praedicent auctoritate praelatorum. Secundo, si sint ministri | |
| 3648 altaris. Quia, ut dicitur I ad Cor. IX, <i>qui altari deserviunt, | |
| 3649 cum altari participantur, ita et dominus ordinavit his qui | |
| 3650 Evangelium denuntiant, de Evangelio vivere</i>. Et Augustinus | |
| 3651 dicit, in libro de operibus Monach., <i>si Evangelistae sunt, | |
| 3652 fateor, habent</i> (potestatem vivendi de sumptibus fidelium), | |
| 3653 <i>si ministri altaris, dispensatores sacramentorum, bene sibi | |
| 3654 istam non arrogant, sed plane vindicant potestatem</i>. Et hoc | |
| 3655 ideo, quia sacramentum altaris, ubicumque agatur, commune est toti | |
| 3656 populo fidelium. Tertio, si insistant studio sacrae Scripturae ad | |
| 3657 communem utilitatem totius Ecclesiae. Unde Hieronymus dicit, contra | |
| 3658 Vigilantium, <i>haec in Iudaea usque hodie perseverat consuetudo, | |
| 3659 non solum apud nos sed etiam apud Hebraeos, ut qui in lege domini | |
| 3660 meditantur die ac nocte, et patrem non habent in terra nisi solum | |
| 3661 Deum, totius orbis foveantur ministeriis</i>. Quarto, si bona | |
| 3662 temporalia quae habebant monasterio largiuntur, possunt de | |
| 3663 eleemosynis monasterio factis vivere. Unde Augustinus dicit, in | |
| 3664 libro de operibus Monach., quod <i>his qui, relicta vel distributa | |
| 3665 sive ampla sive qualicumque opulentia, inter pauperes Christi pia | |
| 3666 et salubri humilitate numerari volunt, vicem sustentandae vitae | |
| 3667 eorum res ipsa communis et fraterna caritas debet. Qui laudabiliter | |
| 3668 agunt si manibus operentur. Quod si nolint, quis audeat eos cogere? | |
| 3669 Nec est attendendum</i>, ut ibidem subditur, <i>in quibus | |
| 3670 monasteriis vel in quo loco indigentibus fratribus quisquis hoc | |
| 3671 quod habebat impenderit, omnium enim Christianorum una respublica | |
| 3672 est</i>. Si vero aliqui sint religiosi qui absque necessitate et | |
| 3673 utilitate quam afferant, velint otiosi de eleemosynis quae dantur | |
| 3674 pauperibus vivere, hoc est eis illicitum. Unde Augustinus dicit, in | |
| 3675 libro de operibus Monach., <i>plerumque ad professionem servitutis | |
| 3676 Dei ex conditione servili aliqui veniunt, et ex vita rusticana, et | |
| 3677 ex opificum exercitatione et plebeio labore, de quibus non apparet | |
| 3678 utrum ex proposito servitutis Dei venerint, an, vitam inopem et | |
| 3679 laboriosam fugientes, vacui pasci atque vestiri velint, et insuper | |
| 3680 honorari a quibus contemni conterique consueverunt. Tales ergo se, | |
| 3681 quominus operentur, de infirmitate corporis excusare non possunt, | |
| 3682 praeteritae quippe vitae consuetudine convincuntur</i>. Et postea | |
| 3683 subdit, <i>si nolunt operari, nec manducent. Neque propterea ad | |
| 3684 pietatem divites humiliantur, ut pauperes ad superbiam extollantur, | |
| 3685 nullo enim modo decet ut in ea vita ubi senatores fiunt laboriosi, | |
| 3686 fiant opifices otiosi; et quo veniunt, relictis deliciis suis, qui | |
| 53 | 3687 fuerunt praediorum domini, ibi sint rustici delicati</i>.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 ad 1"><a name="46539"><span class="ref">[46539] IIª-IIae, q. 187 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3688 ergo dicendum quod auctoritates illae sunt intelligendae tempore |
| 3689 necessitatis, quando scilicet non posset aliter pauperibus | |
| 3690 subveniri. Tunc enim tenerentur non solum ab eleemosynis | |
| 3691 accipiendis desistere, sed etiam sua, si qua haberent, largiri ad | |
| 53 | 3692 pauperum sustentationem.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 ad 2"><a name="46540"><span class="ref">[46540] IIª-IIae, q. 187 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3693 secundum dicendum quod praelatis competit praedicatio ex officio, |
| 3694 religiosis autem potest competere ex commissione. Et ita, cum | |
| 3695 laborent in agro dominico, possunt exinde vivere, secundum illud II | |
| 3696 ad Tim. II, <i>laborantem agricolam oportet primum de fructibus | |
| 3697 percipere</i>; ubi dicit Glossa, scilicet praedicatorem, <i>qui in | |
| 3698 agro Ecclesiae ligone verbi Dei excolit corda auditorum</i>. | |
| 3699 Possunt etiam de eleemosynis vivere qui praedicatoribus ministrant. | |
| 3700 Unde super illud Rom. XV, <i>si spiritualium eorum participes facti | |
| 3701 sunt gentiles</i>, debent et in carnalibus ministrare eis, dicit | |
| 3702 Glossa, <i>scilicet Iudaeis, qui miserunt praedicatores ab | |
| 3703 Hierosolymis</i>. Et tamen sunt etiam aliae causae ex quibus alicui | |
| 53 | 3704 debetur ut de sumptibus fidelium vivat, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 ad 3"><a name="46541"><span class="ref">[46541] IIª-IIae, q. 187 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3705 dicendum quod, ceteris paribus, dare est perfectius quam accipere. |
| 3706 Et tamen dare vel relinquere omnia sua pro Christo, et modica | |
| 3707 accipere ad sustentationem vitae, melius est quam dare | |
| 53 | 3708 particulariter aliqua pauperibus, ut ex supra dictis patet.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 ad 4"><a name="46542"><span class="ref">[46542] IIª-IIae, q. 187 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3709 dicendum quod accipere munera ad divitias augmentandas, vel |
| 3710 accipere victum ab alio sibi non debitum absque utilitate et | |
| 3711 necessitate, praestat occasionem peccati. Quod non habet locum in | |
| 53 | 3712 religiosis, ut ex supra dictis patet.</p><p title="II-II q. 187 a. 4 ad 5"><a name="46543"><span class="ref">[46543] IIª-IIae, q. 187 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 3713 dicendum quod, quando apparet manifesta necessitas et utilitas |
| 3714 propter quam aliqui religiosi de eleemosynis vivunt absque opere | |
| 3715 manuali, non scandalizantur ex hoc infirmi, sed malitiosi, more | |
| 3716 Pharisaeorum, quorum scandalum contemnendum dominus docet, Matth. | |
| 3717 XV. Sed si non esset evidens necessitas et utilitas, posset exinde | |
| 3718 generari scandalum infirmis, quod esset vitandum. Idem tamen | |
| 3719 scandalum imminere potest de his qui facultatibus communibus otiosi | |
| 53 | 3720 utuntur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 187 a. 5 arg. 1"><a name="46544"><span class="ref">[46544] IIª-IIae, q. 187 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3721 quintum sic proceditur. Videtur quod religiosis non liceat |
| 3722 mendicare. Dicit enim Augustinus, in libro de operibus Monach., | |
| 3723 <i>tam multos hypocritas sub habitu monachorum usquequaque | |
| 3724 dispersit callidissimus hostis, circueuntes provincias</i>, et | |
| 3725 postea subdit, <i>omnes petunt, omnes exigunt aut sumptus lucrosae | |
| 3726 egestatis, aut simulatae pretium sanctitatis</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 3727 vita religiosorum mendicantium sit reprobanda.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 arg. 2"><a name="46545"><span class="ref">[46545] IIª-IIae, q. 187 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3728 Praeterea, I ad Thess. IV dicitur, <i>operemini manibus vestris, |
| 3729 sicut praecepimus vobis, ut honeste ambuletis ad eos qui foris | |
| 3730 sunt, et nullius aliquid desideretis</i>, ubi Glossa dicit, <i>ideo | |
| 3731 opus est agendum, et non otiandum, quia honestum est, et quasi lux, | |
| 3732 ad infideles, et non desiderabitis rem alterius, nedum rogetis vel | |
| 3733 tollatis aliquid</i>. Et II ad Thess. III, super illud, si quis non | |
| 3734 vult operari etc., dicit, <i>vult servos Dei corporaliter operari | |
| 3735 unde vivant, ut non compellantur egestate necessaria petere</i>. | |
| 3736 Sed hoc est mendicare. Ergo videtur quod illicitum sit, | |
| 53 | 3737 praetermisso opere manuali, mendicare.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 arg. 3"><a name="46546"><span class="ref">[46546] IIª-IIae, q. 187 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3738 Praeterea, illud quod est in lege prohibitum et iustitiae |
| 3739 contrarium, non competit religiosis. Sed mendicare est prohibitum | |
| 3740 in lege divina, dicitur enim Deut. XV, <i>omnino indigens et | |
| 3741 mendicus non erit inter vos</i>; et in Psalmo, <i>non vidi iustum | |
| 3742 derelictum, nec semen eius quaerens panem</i>. Sed secundum iura | |
| 3743 civilia punitur validus mendicans, ut habetur codice, de validis | |
| 53 | 3744 mendicantibus. Ergo non competit religiosis mendicare.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 arg. 4"><a name="46547"><span class="ref">[46547] IIª-IIae, q. 187 a. 5 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3745 Praeterea, verecundia est de turpi, ut Damascenus dicit. Sed |
| 3746 Ambrosius dicit, in libro de Offic., quod <i>verecundia petendi | |
| 3747 ingenuos prodit natales</i>. Ergo mendicare est turpe. Non ergo | |
| 53 | 3748 religiosis competit.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 arg. 5"><a name="46548"><span class="ref">[46548] IIª-IIae, q. 187 a. 5 arg. 5</span></a> |
| 28 | 3749 Praeterea, maxime de eleemosynis vivere competit praedicantibus |
| 3750 Evangelium, secundum domini statutum, ut supra dictum est. Eis | |
| 3751 tamen non competit mendicare, quia super illud II ad Tim. II, | |
| 3752 laborantem agricolam etc., dicit Glossa, <i>vult apostolus quod | |
| 3753 Evangelista intelligat quod necessaria sumere ab eis in quibus | |
| 3754 laborat, non est mendicitas, sed potestas</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 3755 religiosis non competat mendicare.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 s. c."><a name="46549"><span class="ref">[46549] IIª-IIae, q. 187 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3756 contra est quod religiosis competit vivere ad imitationem Christi. |
| 3757 Sed Christus mendicavit, secundum illud Psalmi, ego autem mendicus | |
| 3758 sum et pauper; ubi dicit Glossa, <i>hoc dicit Christus de se ex | |
| 3759 forma servi</i>; et infra, <i>mendicus est qui ab alio petit, et | |
| 3760 pauper est qui sibi non sufficit</i>. Et in alio Psalmo, ego egenus | |
| 3761 et pauper sum, ubi dicit Glossa, <i>ego sum egenus, idest petens; | |
| 3762 et pauper, idest insufficiens mihi, quia mundanas copias non | |
| 3763 habeo</i>. Et Hieronymus dicit, in quadam epistola, cave ne, domino | |
| 3764 tuo mendicante, scilicet Christo, alienas divitias congeras. Ergo | |
| 53 | 3765 conveniens est religiosis mendicare.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 co."><a name="46550"><span class="ref">[46550] IIª-IIae, q. 187 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3766 dicendum quod circa mendicitatem duo possunt considerari. Unum |
| 3767 quidem ex parte actus ipsius mendicationis, quae habet quandam | |
| 3768 abiectionem sibi coniunctam, illi enim videntur abiectissimi inter | |
| 3769 homines esse qui non solum sunt pauperes, sed in tantum sunt | |
| 3770 egentes quod necesse habent ab aliis victum acquirere. Et secundum | |
| 3771 hoc, causa humilitatis aliqui laudabiliter mendicant, sicut et alia | |
| 3772 assumunt quae ad abiectionem quandam pertinent, quasi | |
| 3773 efficacissimam medicinam contra superbiam, quam vel in seipsis, vel | |
| 3774 etiam in aliis per exemplum exstinguere volunt. Sicut enim | |
| 3775 infirmitas quae est ex superexcessu caloris, efficacissime sanatur | |
| 3776 per ea quae in frigiditate excedunt; ita etiam pronitas ad | |
| 3777 superbiam efficacissime curatur per ea quae multum abiecta | |
| 3778 videntur. Et ideo dicitur in decretis, de Poenit., dist. II, cap. | |
| 3779 <i>si quis semel, exercitia humilitatis sunt, si quis se vilioribus | |
| 3780 officiis subdat, et ministeriis indignioribus tradat, ita namque | |
| 3781 arrogantiae et humanae gloriae vitium curari poterit</i>. Unde | |
| 3782 Hieronymus, in epistola ad Oceanum, commendat Fabiolam de hoc quod | |
| 3783 optabat ut, <i>suis divitiis pariter effusis pro Christo, stipes | |
| 3784 acciperet</i>. Quod etiam beatus Alexius perfecit, qui, omnibus | |
| 3785 suis propter Christum dimissis, gaudebat se etiam a servis suis | |
| 3786 eleemosynas accepisse. Et de beato Arsenio legitur, in vitis | |
| 3787 patrum, quod gratias egit de hoc quod, necessitate cogente, | |
| 3788 oportuit eum eleemosynam petere. Unde et in poenitentiam pro | |
| 3789 gravibus culpis iniungitur aliquibus ut peregrinentur mendicantes. | |
| 3790 Sed quia humilitas, sicut et ceterae virtutes, absque discretione | |
| 3791 esse non debet, ita oportet discrete mendicitatem ad humiliationem | |
| 3792 assumere, ut ex hoc homo notam cupiditatis non incurrat, vel | |
| 3793 cuiuscumque alterius indecentis. Alio modo potest considerari | |
| 3794 mendicitas ex parte eius quod quis mendicando acquirit. Et sic ad | |
| 3795 mendicandum potest homo ex duobus induci. Uno modo, ex cupiditate | |
| 3796 habendi divitias vel victum otiosum. Et talis mendicitas est | |
| 3797 illicita. Alio modo, ex necessitate vel utilitate. Ex necessitate | |
| 3798 quidem, sicut cum aliquis non potest aliunde habere unde vivat, | |
| 3799 nisi mendicet. Ex utilitate autem, sicut cum aliquis intendit ad | |
| 3800 aliquid utile perficiendum quod sine eleemosynis fidelium facere | |
| 3801 non potest, sicut petuntur eleemosynae pro constructione pontis vel | |
| 3802 Ecclesiae, vel quibuscumque aliis operibus quae vergunt in | |
| 3803 utilitatem communem; sicut scholares, ut possint vacare studio | |
| 3804 sapientiae. Et hoc modo mendicitas est licita, sicut saecularibus, | |
| 53 | 3805 ita et religiosis.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 ad 1"><a name="46551"><span class="ref">[46551] IIª-IIae, q. 187 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3806 ergo dicendum quod Augustinus ibi loquitur expresse de his qui ex |
| 53 | 3807 cupiditate mendicant.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 ad 2"><a name="46552"><span class="ref">[46552] IIª-IIae, q. 187 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3808 secundum dicendum quod prima Glossa loquitur de petitione quae fit |
| 3809 ex cupiditate, ut patet ex verbis apostoli. Secunda autem Glossa | |
| 3810 loquitur de illis qui absque omni utilitate quam faciant, | |
| 3811 necessaria petunt ut otiosi vivant. Non autem otiose vivit qui | |
| 53 | 3812 qualitercumque utiliter vivit.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 ad 3"><a name="46553"><span class="ref">[46553] IIª-IIae, q. 187 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3813 dicendum quod ex illo praecepto legis divinae non prohibetur alicui |
| 3814 mendicare, sed prohibetur divitibus ne tam tenaces sint ut propter | |
| 3815 hoc aliqui egestate mendicare cogantur. Lex autem civilis imponit | |
| 3816 poenam validis mendicantibus qui non propter utilitatem vel | |
| 53 | 3817 necessitatem mendicant.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 ad 4"><a name="46554"><span class="ref">[46554] IIª-IIae, q. 187 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3818 dicendum quod duplex est turpitudo, una inhonestatis; alia |
| 3819 exterioris defectus, sicut turpe est homini esse infirmum vel | |
| 3820 pauperem. Et talem turpitudinem habet mendicitas. Unde non pertinet | |
| 53 | 3821 ad culpam, sed ad humilitatem pertinere potest, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 187 a. 5 ad 5"><a name="46555"><span class="ref">[46555] IIª-IIae, q. 187 a. 5 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 3822 dicendum quod praedicantibus ex debito debetur victus ab his quibus |
| 3823 praedicant. Si tamen non quasi sibi debitum, sed quasi gratis | |
| 3824 dandum mendicando petere velint, ad maiorem utilitatem | |
| 53 | 3825 pertinet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 187 a. 6 arg. 1"><a name="46556"><span class="ref">[46556] IIª-IIae, q. 187 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3826 sextum sic proceditur. Videtur quod non liceat religiosis |
| 3827 vilioribus vestibus uti quam ceteris. Quia secundum apostolum, I ad | |
| 3828 Thess. ult., ab omni specie mala abstinere debemus. Sed vilitas | |
| 3829 vestium habet speciem mali. Dicit enim dominus, Matth. VII, | |
| 3830 <i>attendite a falsis prophetis, qui veniunt ad vos in vestimentis | |
| 3831 ovium</i>. Et super illud Apoc. VI, ecce equus pallidus etc., dicit | |
| 3832 Glossa, <i>videns Diabolus nec per apertas tribulationes nec per | |
| 3833 apertas haereses se posse proficere, praemittit falsos fratres, qui | |
| 3834 sub habitu religionis obtinent naturam nigri et rufi equi, | |
| 3835 pervertendo fidem</i>. Ergo videtur quod religiosi non debeant | |
| 53 | 3836 vilibus vestibus uti.</p><p title="II-II q. 187 a. 6 arg. 2"><a name="46557"><span class="ref">[46557] IIª-IIae, q. 187 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3837 Praeterea, Hieronymus dicit, ad Nepotianum, <i>vestes pullas</i>, |
| 3838 idest nigras, <i>aeque vita ut candidas. Ornatus et sordes pari | |
| 3839 modo fugiendi sunt, quia alterum delicias, alterum gloriam | |
| 3840 redolet</i>. Ergo videtur quod, cum inanis gloria sit gravius | |
| 3841 peccatum quam deliciarum usus, quod religiosi, qui debent ad | |
| 3842 perfectiora tendere, magis debent vitare vestes viles quam | |
| 53 | 3843 pretiosas.</p><p title="II-II q. 187 a. 6 arg. 3"><a name="46558"><span class="ref">[46558] IIª-IIae, q. 187 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3844 Praeterea, religiosi maxime intendere debent operibus poenitentiae. |
| 3845 Sed in operibus poenitentiae non est utendum exterioribus signis | |
| 3846 tristitiae, sed magis signis laetitiae, dicit enim dominus, Matth. | |
| 3847 VI, <i>cum ieiunatis, nolite fieri, sicut hypocritae, tristes</i>; | |
| 3848 et postea subdit, <i>tu autem cum ieiunas, unge caput tuum et | |
| 3849 faciem tuam lava</i>. Quod exponens Augustinus, in libro de Serm. | |
| 3850 Dom. in monte, dicit, <i>in hoc capitulo maxime animadvertendum est | |
| 3851 non in solo rerum corporearum nitore atque pompa, sed etiam in | |
| 3852 ipsis sordibus luctuosis esse posse iactantiam, et eo | |
| 3853 periculosiorem, quo sub nomine servitutis Dei decipit</i>. Ergo | |
| 53 | 3854 videtur quod religiosi non debeant vilioribus vestibus indui.</p><p title="II-II q. 187 a. 6 s. c."><a name="46559"><span class="ref">[46559] IIª-IIae, q. 187 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3855 contra est quod, Heb. XI, apostolus dicit, circuierunt in melotis, |
| 3856 in pellibus caprinis, Glossa, ut Elias et alii. Et in decretis, | |
| 3857 XXI, qu. IV, dicitur, <i>si inventi fuerint deridentes eos qui | |
| 3858 vilibus et religiosis vestibus amicti sunt, corrigantur. Priscis | |
| 3859 enim temporibus omnis sacratus vir cum mediocri ac vili veste | |
| 53 | 3860 conversabatur</i>.</p><p title="II-II q. 187 a. 6 co."><a name="46560"><span class="ref">[46560] IIª-IIae, q. 187 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3861 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in III de Doct. Christ., in |
| 3862 omnibus exterioribus rebus non usus rerum, sed libido utentis in | |
| 3863 culpa est ad quam discernendam, attendendum est quod habitus vilis | |
| 3864 vel incultus dupliciter potest considerari. Uno modo, prout est | |
| 3865 signum quoddam dispositionis vel status humani, quia, ut dicitur | |
| 3866 Eccli. XIX, amictus hominis annuntiat de eo, et secundum hoc, | |
| 3867 vilitas habitus est quandoque signum tristitiae. Unde et homines in | |
| 3868 tristitia existentes solent vilioribus vestibus uti, sicut e | |
| 3869 contrario in tempore solemnitatis et gaudii utuntur cultioribus | |
| 3870 vestimentis. Unde et poenitentes vilibus vestibus induuntur, ut | |
| 3871 patet Ionae III, de rege, qui indutus est sacco; et III Reg. XXI, | |
| 3872 de Achab, qui operuit Cilicio carnem suam. Quandoque vero est | |
| 3873 signum contemptus divitiarum et mundani fastus unde Hieronymus | |
| 3874 dicit, ad rusticum monachum, <i>sordes vestium candidae mentis | |
| 3875 indicia sunt, vilis tunica contemptum saeculi probat. Ita dumtaxat | |
| 3876 ne animus tumeat, ne habitus sermoque dissentiant</i>. Et secundum | |
| 3877 utrumque horum, competit religiosis vilitas vestium, quia religio | |
| 3878 est status poenitentiae et contemptus mundanae gloriae. Sed quod | |
| 3879 aliquis velit hoc aliis significare, contingit propter tria. Uno | |
| 3880 modo, ad sui humiliationem, sicut enim ex splendore vestium animus | |
| 3881 hominis elevatur, ita ex humilitate vestium humiliatur. Unde de | |
| 3882 Achab, qui carnem suam Cilicio induit, dixit dominus ad Eliam, | |
| 3883 nonne vidisti Achab humiliatum coram me, ut habetur III Reg. XXI. | |
| 3884 Alio modo, propter exemplum aliorum. Unde super illud Matth. III, | |
| 3885 habebat vestimentum de pilis camelorum etc., dicit Glossa, <i>qui | |
| 3886 poenitentiam praedicat, habitum poenitentiae praetendit</i>. Tertio | |
| 3887 modo, propter inanem gloriam, sicut Augustinus dicit quod <i>in | |
| 3888 ipsis sordibus luctuosis potest esse iactantia</i>. Duobus ergo | |
| 3889 primis modis, laudabile est abiectis vestibus uti, tertio vero | |
| 3890 modo, est vitiosum. Alio autem modo potest considerari habitus | |
| 3891 vilis et incultus secundum quod procedit ex avaritia vel ex | |
| 53 | 3892 negligentia. Et sic etiam ad vitium pertinet.</p><p title="II-II q. 187 a. 6 ad 1"><a name="46561"><span class="ref">[46561] IIª-IIae, q. 187 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3893 ergo dicendum quod vilitas vestium de se non habet speciem mali, |
| 3894 immo potius speciem boni, scilicet contemptus mundanae gloriae. Et | |
| 3895 inde est quod mali sub vilitate vestium suam malitiam occultant. | |
| 3896 Unde Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, quod <i>non | |
| 3897 ideo debent oves odisse vestimentum suum, quod plerumque illo se | |
| 53 | 3898 occultant lupi</i>.</p><p title="II-II q. 187 a. 6 ad 2"><a name="46562"><span class="ref">[46562] IIª-IIae, q. 187 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3899 secundum dicendum quod Hieronymus ibi loquitur de vestibus vilibus |
| 53 | 3900 quae deferuntur propter humanam gloriam.</p><p title="II-II q. 187 a. 6 ad 3"><a name="46563"><span class="ref">[46563] IIª-IIae, q. 187 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3901 dicendum quod, secundum doctrinam domini, in operibus sanctitatis |
| 3902 nihil homines facere debent propter apparentiam. Quod praecipue | |
| 3903 contingit quando aliquis aliquid novum facit. Unde Chrysostomus | |
| 3904 dicit, super Matth., <i>orans nihil novum faciat quod aspiciant | |
| 3905 homines, vel clamando, vel pectus percutiendo, vel manus | |
| 3906 expandendo</i>, quia scilicet ex ipsa novitate homines reddunt | |
| 3907 intentos ad considerandum. Nec tamen omnis novitas intentos faciens | |
| 3908 homines ad considerandum, reprehensibilis est. Potest enim et bene | |
| 3909 et male fieri. Unde Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in | |
| 3910 monte, quod <i>qui in professione Christianitatis inusitato | |
| 3911 squalore ac sordibus intentos in se oculos hominum facit, cum id | |
| 3912 voluntate faciat, non necessitate patiatur, ceteris eius operibus | |
| 3913 potest cognosci utrum hoc contemptu superflui cultus, an ambitione | |
| 3914 aliqua faciat</i>. Maxime autem videntur hoc non ex ambitione | |
| 3915 facere religiosi, qui habitum vilem deferunt quasi signum suae | |
| 53 | 3916 professionis, qua contemptum mundi profitentur.</p></div></div><div class="q" id="q188"><h2>Quaestio 188</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 188 pr."><a name="46564"><span class="ref">[46564] IIª-IIae, q. 188 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 3917 considerandum est de differentia religionum. Et circa hoc |
| 3918 quaeruntur octo. Primo, utrum sint diversae religiones, vel una | |
| 3919 tantum. Secundo, utrum aliqua religio institui possit ad opera | |
| 3920 vitae activae. Tertio, utrum aliqua religio institui possit ad | |
| 3921 bella gerenda. Quarto, utrum possit institui aliqua religio ad | |
| 3922 praedicandum, et huiusmodi opera exercenda. Quinto, utrum possit | |
| 3923 aliqua religio institui ad studium scientiae. Sexto, utrum religio | |
| 3924 quae ordinatur ad vitam contemplativam, sit potior ea quae | |
| 3925 ordinatur ad vitam activam. Septimo, utrum habere aliquid in | |
| 3926 communi diminuat de perfectione religionis. Octavo, utrum religio | |
| 53 | 3927 solitariorum sit praeferenda religioni in societate viventium.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 188 a. 1 arg. 1"><a name="46565"><span class="ref">[46565] IIª-IIae, q. 188 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3928 primum sic proceditur. Videtur quod non sit nisi una tantum |
| 3929 religio. In eo enim quod totaliter et perfecte habetur, diversitas | |
| 3930 esse non potest, propter quod, non potest esse nisi unum primum | |
| 3931 summum bonum, ut in primo habitum est. Sed sicut Gregorius dicit, | |
| 3932 super Ezech., <i>cum quis omne quod habet, omne quod vivit, omne | |
| 3933 quod sapit, omnipotenti Deo voverit, holocaustum est</i>, sine quo | |
| 3934 religio esse non dicitur. Ergo videtur quod non sint multae | |
| 53 | 3935 religiones, sed una tantum.</p><p title="II-II q. 188 a. 1 arg. 2"><a name="46566"><span class="ref">[46566] IIª-IIae, q. 188 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3936 Praeterea, ea quae in essentialibus conveniunt, non diversificantur |
| 3937 nisi per accidens. Sed sine tribus votis essentialibus religioni | |
| 3938 non est aliqua religio, ut supra habitum est. Ergo videtur quod | |
| 53 | 3939 religiones specie non diversificentur, sed solum per accidens.</p><p title="II-II q. 188 a. 1 arg. 3"><a name="46567"><span class="ref">[46567] IIª-IIae, q. 188 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3940 Praeterea, status perfectionis competit et religiosis et episcopis, |
| 3941 ut supra habitum est. Sed episcopatus non diversificatur specie, | |
| 3942 sed est ubique unus, unde Hieronymus dicit, ad Evandrum episcopum, | |
| 3943 <i>ubicumque fuerit episcopus, sive Romae sive Eugubio sive | |
| 3944 Constantinopoli sive Rhegio, eiusdem meriti est, eiusdem et | |
| 53 | 3945 sacerdotii</i>. Ergo, pari ratione, una sola est religio.</p><p title="II-II q. 188 a. 1 arg. 4"><a name="46568"><span class="ref">[46568] IIª-IIae, q. 188 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3946 Praeterea, ab Ecclesia tollendum est omne id quod confusionem |
| 3947 inducere potest. Sed ex diversitate religionis videtur quaedam | |
| 3948 confusio posse induci in populo Christiano, ut decretalis quaedam | |
| 3949 dicit, quae habetur de statu monachorum et canonicorum regularium. | |
| 53 | 3950 Ergo videtur quod non debeant esse diversae religiones.</p><p title="II-II q. 188 a. 1 s. c."><a name="46569"><span class="ref">[46569] IIª-IIae, q. 188 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3951 contra est quod in Psalmo describitur ad ornatum reginae pertinere |
| 53 | 3952 quod sit circumamicta varietate.</p><p title="II-II q. 188 a. 1 co."><a name="46570"><span class="ref">[46570] IIª-IIae, q. 188 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3953 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, status religionis est |
| 3954 quoddam exercitium quo aliquis exercetur ad perfectionem caritatis. | |
| 3955 Sunt autem diversa caritatis opera quibus homo vacare potest, sunt | |
| 3956 etiam diversi modi exercitiorum. Et ideo religiones distingui | |
| 3957 possunt dupliciter. Uno modo, secundum diversitatem eorum ad quae | |
| 3958 ordinantur, sicut si una religio ordinetur ad peregrinos hospitio | |
| 3959 suscipiendos, et alia ad visitandos vel redimendos captivos. Alio | |
| 3960 modo, potest esse diversitas religionum secundum diversitatem | |
| 3961 exercitiorum, puta quod in una religione castigatur corpus per | |
| 3962 abstinentias ciborum, in alia per exercitium operum manualium, vel | |
| 3963 per nuditatem, vel per aliquid aliud huiusmodi. Sed quia finis est | |
| 3964 potissimum in unoquoque, maior est religionum diversitas quae | |
| 3965 attenditur secundum diversos fines ad quos religiones ordinantur, | |
| 53 | 3966 quam quae attenditur secundum diversa exercitia.</p><p title="II-II q. 188 a. 1 ad 1"><a name="46571"><span class="ref">[46571] IIª-IIae, q. 188 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3967 ergo dicendum quod hoc est commune in omni religione, quod aliquis |
| 3968 totaliter se debet praebere ad serviendum Deo. Unde ex hac parte | |
| 3969 non est diversitas inter religiones, ut scilicet in una religione | |
| 3970 aliquis retineat aliquid sui, et in alia aliud. Est autem | |
| 3971 diversitas secundum diversa in quibus homo potest Deo servire, et | |
| 53 | 3972 secundum quod ad hoc se potest homo diversimode disponere.</p><p title="II-II q. 188 a. 1 ad 2"><a name="46572"><span class="ref">[46572] IIª-IIae, q. 188 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3973 secundum dicendum quod tria essentialia vota religionis pertinent |
| 3974 ad exercitium religionis sicut quaedam principalia ad quae omnia | |
| 3975 alia reducuntur, ut supra dictum est. Ad observandum autem | |
| 3976 unumquodque eorum diversimode aliquis se disponere potest, puta ad | |
| 3977 votum continentiae servandum se disponit aliquis per loci | |
| 3978 solitudinem, per abstinentiam, per mutuam societatem, et per multa | |
| 3979 alia huiusmodi. Et secundum hoc patet quod communitas essentialium | |
| 3980 votorum compatitur diversitatem religionis, tum propter diversas | |
| 3981 dispositiones; tum etiam propter diversos fines, ut ex supra dictis | |
| 53 | 3982 patet.</p><p title="II-II q. 188 a. 1 ad 3"><a name="46573"><span class="ref">[46573] IIª-IIae, q. 188 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3983 dicendum quod in his quae ad perfectionem pertinent, episcopus se |
| 3984 habet per modum agentis, religiosi autem per modum patientis, ut | |
| 3985 supra dictum est. Agens autem, etiam in naturalibus, quanto est | |
| 3986 superius, tanto est magis unum, ea vero quae patiuntur, sunt | |
| 3987 diversa. Unde rationabiliter est unus episcopalis status, | |
| 53 | 3988 religiones vero diversae.</p><p title="II-II q. 188 a. 1 ad 4"><a name="46574"><span class="ref">[46574] IIª-IIae, q. 188 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3989 dicendum quod confusio opponitur distinctioni et ordini. Sic ergo |
| 3990 ex multitudine religionum induceretur confusio, si ad idem et eodem | |
| 3991 modo diversae religiones essent, absque utilitate et necessitate. | |
| 3992 Unde, ut hoc non fiat, salubriter institutum est ne nova religio, | |
| 53 | 3993 nisi auctoritate summi pontificis, instituatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 188 a. 2 arg. 1"><a name="46575"><span class="ref">[46575] IIª-IIae, q. 188 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3994 secundum sic proceditur. Videtur quod nulla religio institui debeat |
| 3995 ad opera activae vitae. Omnis enim religio pertinet ad perfectionis | |
| 3996 statum, ut ex supra dictis patet. Sed perfectio religiosi status | |
| 3997 consistit in contemplatione divinorum, dicit enim Dionysius, VI | |
| 3998 cap. Eccles. Hier., quod <i>nominantur ex Dei puro servitio et | |
| 3999 famulatu, et indivisibili et singulari vita uniente eos | |
| 4000 indivisibilium sanctis convolutionibus</i>, idest | |
| 4001 contemplationibus, <i>ad deiformem unitatem et amabilem Deo | |
| 4002 perfectionem</i>. Ergo videtur quod nulla religio institui possit | |
| 53 | 4003 ad opera activae vitae.</p><p title="II-II q. 188 a. 2 arg. 2"><a name="46576"><span class="ref">[46576] IIª-IIae, q. 188 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4004 <i>Praeterea, idem iudicium videtur esse de monachis et de |
| 4005 canonicis regularibus</i>, ut habetur extra, de postulando, ex | |
| 4006 parte, et de statu Monach., quod Dei timorem, dicitur quod <i>a | |
| 4007 sanctorum monachorum consortio non putantur seiuncti</i>. Et eadem | |
| 4008 ratio videtur esse de omnibus aliis religiosis. Sed monachorum | |
| 4009 religio est instituta ad vitam contemplativam, unde Hieronymus | |
| 4010 dicit, ad Paulinum, <i>si cupis esse quod diceris, monachus, idest | |
| 4011 solus, quid facis in urbibus?</i> Et idem habetur extra, de | |
| 4012 Renunt., nisi cum pridem; et de regularibus, licet quibusdam. Ergo | |
| 4013 videtur quod omnis religio ordinetur ad vitam contemplativam, et | |
| 53 | 4014 nulla ad activam.</p><p title="II-II q. 188 a. 2 arg. 3"><a name="46577"><span class="ref">[46577] IIª-IIae, q. 188 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4015 Praeterea, vita activa ad praesens saeculum pertinet. Sed omnes |
| 4016 religiosi saeculum deserere dicuntur, unde Gregorius dicit, super | |
| 4017 Ezech., <i>qui praesens saeculum deserit et agit bona quae valet, | |
| 4018 quasi iam Aegypto derelicto, sacrificium praebet in eremo</i>. Ergo | |
| 53 | 4019 videtur quod nulla religio possit ordinari ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 188 a. 2 s. c."><a name="46578"><span class="ref">[46578] IIª-IIae, q. 188 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4020 contra est quod dicitur Iac. I, <i>religio munda et immaculata apud |
| 4021 Deum et patrem haec est, visitare pupillos et viduas in | |
| 4022 tribulatione eorum</i>. Sed hoc pertinet ad vitam activam. Ergo | |
| 53 | 4023 convenienter religio potest ordinari ad vitam activam.</p><p title="II-II q. 188 a. 2 co."><a name="46579"><span class="ref">[46579] IIª-IIae, q. 188 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4024 dicendum quod, sicut supra dictum est, religionis status ordinatur |
| 4025 ad perfectionem caritatis, quae se extendit ad dilectionem Dei et | |
| 4026 proximi. Ad dilectionem autem Dei directe pertinet vita | |
| 4027 contemplativa, quae soli Deo vacare desiderat, ad dilectionem autem | |
| 4028 proximi pertinet vita activa, quae deservit necessitatibus | |
| 4029 proximorum. Et sicut ex caritate diligitur proximus propter Deum, | |
| 4030 ita etiam obsequium delatum in proximos redundat in Deum, secundum | |
| 4031 illud Matth. XXV, <i>quod uni ex minimis meis fecistis, mihi | |
| 4032 fecistis</i>. Unde et huiusmodi obsequia proximis facta, inquantum | |
| 4033 ad Deum referuntur, dicuntur esse sacrificia quaedam, secundum | |
| 4034 illud Heb. ult., <i>beneficentiae et communionis nolite oblivisci, | |
| 4035 talibus enim hostiis promeretur Deus</i>. Et quia ad religionem | |
| 4036 proprie pertinet sacrificium Deo offerre, ut supra habitum est, | |
| 4037 consequens est quod convenienter religiones quaedam ad opera vitae | |
| 4038 activae ordinantur. Unde et in collationibus patrum, abbas | |
| 4039 Nesteros, distinguens diversa religionum studia, dicit, <i>quidam | |
| 4040 summam intentionis suae erga eremi secreta et cordis constituunt | |
| 4041 puritatem; quidam erga institutionem fratrum et coenobiorum curam; | |
| 4042 quosdam xenodochii, idest hospitalitatis, delectat | |
| 53 | 4043 obsequium</i>.</p><p title="II-II q. 188 a. 2 ad 1"><a name="46580"><span class="ref">[46580] IIª-IIae, q. 188 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4044 ergo dicendum quod Dei servitium et famulatus salvatur etiam in |
| 4045 operibus vitae activae, quibus aliquis servit proximo propter Deum, | |
| 4046 sicut dictum est. In quibus etiam salvatur singularitas vitae, non | |
| 4047 quantum ad hoc quod homo cum hominibus non conversetur; sed quantum | |
| 4048 ad hoc quod homo singulariter his intendat quae ad divinum | |
| 4049 obsequium spectant. Et dum religiosi operibus vitae activae | |
| 4050 insistunt intuitu Dei, consequens est quod in eis actio ex | |
| 4051 contemplatione divinorum derivetur. Unde non privantur omnino | |
| 53 | 4052 fructu contemplativae vitae.</p><p title="II-II q. 188 a. 2 ad 2"><a name="46581"><span class="ref">[46581] IIª-IIae, q. 188 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4053 secundum dicendum quod eadem est ratio de monachis et omnibus aliis |
| 4054 religiosis quantum ad ea quae sunt communia omni religioni, puta | |
| 4055 quod totaliter se dedicent divinis obsequiis, et quod essentialia | |
| 4056 religionis vota observent, et quod a saecularibus negotiis se | |
| 4057 abstineant. Sed non oportet similitudinem esse quantum ad alia quae | |
| 4058 sunt propria monasticae professioni, quae specialiter ad vitam | |
| 4059 contemplativam ordinantur. Unde in praeinducta decretali de | |
| 4060 postulando non dicitur simpliciter quod sit idem iudicium de | |
| 4061 canonicis regularibus quod de monachis, sed, quantum ad supradicta, | |
| 4062 scilicet quod in forensibus causis officio advocationis non | |
| 4063 utantur. Et in decretali inducta de statu monachorum, postquam | |
| 4064 praemiserat quod non putantur a consortio monachorum seiuncti | |
| 4065 canonici regulares, subditur, regulae tamen inserviunt laxiori. Ex | |
| 53 | 4066 quo patet quod non ad omnia tenentur ad quae monachi.</p><p title="II-II q. 188 a. 2 ad 3"><a name="46582"><span class="ref">[46582] IIª-IIae, q. 188 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4067 dicendum quod dupliciter aliquis potest esse in saeculo, uno modo, |
| 4068 per praesentiam corporalem; alio modo, per mentis affectum. Unde et | |
| 4069 discipulis suis dominus dicit, ego elegi vos de mundo, de quibus | |
| 4070 tamen ad patrem loquitur dicens, hi in mundo sunt, et ego ad te | |
| 4071 venio. Quamvis igitur religiosi qui circa opera activae vitae | |
| 4072 occupantur, sint in saeculo secundum praesentiam corporalem, non | |
| 4073 tamen sunt in saeculo quantum ad mentis affectum, quia in | |
| 4074 exterioribus occupantur non quasi quaerentes aliquid in mundo, sed | |
| 4075 solum propter divinum obsequium; utuntur enim hoc mundo tanquam non | |
| 4076 utentes, ut dicitur I ad Cor. VII. Unde et Iac. I, postquam dictum | |
| 4077 est quod religio munda et immaculata est visitare pupillos et | |
| 4078 viduas, subditur, et immaculatum se custodire ab hoc saeculo, ut | |
| 53 | 4079 scilicet affectu in rebus saeculi non detineatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 188 a. 3 arg. 1"><a name="46583"><span class="ref">[46583] IIª-IIae, q. 188 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4080 tertium sic proceditur. Videtur quod nulla religio ordinari possit |
| 4081 ad militandum. Omnis enim religio pertinet ad statum perfectionis. | |
| 4082 Sed ad perfectionem vitae Christianae pertinet quod dominus dicit, | |
| 4083 Matth. V, <i>ego dico vobis, non resistere malo, sed si quis | |
| 4084 percusserit te in unam maxillam, praebe ei et alteram</i>, quod | |
| 4085 repugnat officio militari. Ergo nulla religio potest institui ad | |
| 53 | 4086 militandum.</p><p title="II-II q. 188 a. 3 arg. 2"><a name="46584"><span class="ref">[46584] IIª-IIae, q. 188 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4087 Praeterea, gravior est compugnatio corporalium praeliorum quam |
| 4088 concertationes verborum quae in advocationibus fiunt. Sed | |
| 4089 religiosis interdicitur officio advocationis uti, ut patet in | |
| 4090 decretali de postulando supra inducta. Ergo videtur quod multo | |
| 53 | 4091 minus aliqua religio possit institui ad militandum.</p><p title="II-II q. 188 a. 3 arg. 3"><a name="46585"><span class="ref">[46585] IIª-IIae, q. 188 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4092 Praeterea, status religionis est status poenitentiae, ut supra |
| 4093 dictum est. Sed poenitentibus, secundum iura, interdicitur militia, | |
| 4094 dicitur enim in decretis, de Poenit., dist. V, <i>contrarium omnino | |
| 4095 est ecclesiasticis regulis, post poenitentiae actionem, redire ad | |
| 4096 militiam saecularem</i>. Ergo nulla religio congrue institui potest | |
| 53 | 4097 ad militandum.</p><p title="II-II q. 188 a. 3 arg. 4"><a name="46586"><span class="ref">[46586] IIª-IIae, q. 188 a. 3 arg. 4</span></a> |
| 28 | 4098 Praeterea, nulla religio institui potest ad aliquid iniustum. Sed |
| 4099 sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., <i>iustum bellum est quod | |
| 4100 ex edicto imperiali geritur</i>. Cum igitur religiosi sint quaedam | |
| 4101 privatae personae, videtur quod non liceat eis bellum gerere. Et | |
| 53 | 4102 ita ad hoc non potest institui aliqua religio.</p><p title="II-II q. 188 a. 3 s. c."><a name="46587"><span class="ref">[46587] IIª-IIae, q. 188 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4103 contra est quod Augustinus dicit, ad Bonifacium, <i>noli existimare |
| 4104 neminem Deo placere posse qui armis bellicis ministrat. In his erat | |
| 4105 sanctus David, cui dominus magnum testimonium perhibuit</i>. Sed ad | |
| 4106 hoc sunt institutae religiones ut homines Deo placeant. Ergo nihil | |
| 53 | 4107 prohibet aliquam religionem institui ad militandum.</p><p title="II-II q. 188 a. 3 co."><a name="46588"><span class="ref">[46588] IIª-IIae, q. 188 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4108 dicendum quod, sicut dictum est, religio institui potest non solum |
| 4109 ad opera contemplativae vitae, sed etiam ad opera vitae activae, | |
| 4110 inquantum pertinent ad subventionem proximorum et obsequium Dei, | |
| 4111 non autem inquantum pertinent ad aliquid mundanum tenendum. Potest | |
| 4112 autem officium militare ordinari ad subventionem proximorum, non | |
| 4113 solum quantum ad privatas personas, sed etiam quantum ad totius | |
| 4114 reipublicae defensionem, unde de Iuda Machabaeo dicitur, I Machab. | |
| 4115 III, quod <i>praeliabatur praelium Israel cum laetitia, et | |
| 4116 dilatavit gloriam populo suo</i>. Ordinari etiam potest ad | |
| 4117 conservationem divini cultus, unde ibidem subditur Iudam dixisse, | |
| 4118 <i>nos pugnabimus pro animabus nostris et legibus nostris</i>; et | |
| 4119 infra, XIII, dicit Simon, <i>vos scitis quanta ego et fratres mei | |
| 4120 et domus patris mei fecimus pro legibus et pro sanctis praelia</i>. | |
| 4121 Unde convenienter institui potest aliqua religio ad militandum, non | |
| 4122 quidem propter aliquid mundanum, sed propter defensionem divini | |
| 4123 cultus et publicae salutis; vel etiam pauperum et oppressorum, | |
| 4124 secundum illud Psalmi, <i>eripite pauperem, et egenum de manu | |
| 53 | 4125 peccatoris liberate</i>.</p><p title="II-II q. 188 a. 3 ad 1"><a name="46589"><span class="ref">[46589] IIª-IIae, q. 188 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4126 ergo dicendum quod aliquis potest non resistere malo dupliciter. |
| 4127 Uno modo, condonando propriam iniuriam. Et sic potest ad | |
| 4128 perfectionem pertinere, quando ita fieri expedit ad salutem | |
| 4129 aliorum. Alio modo, tolerando patienter iniurias aliorum. Et hoc ad | |
| 4130 imperfectionem pertinet, vel etiam ad vitium, si aliquis potest | |
| 4131 convenienter iniurianti resistere. Unde Ambrosius dicit, in libro | |
| 4132 de Offic., <i>fortitudo quae bello tuetur a barbaris patriam, vel | |
| 4133 domi defendit infirmos, vel a latronibus socios, plena iustitia | |
| 4134 est</i>. Sicut etiam ibidem dicit dominus, <i>quae tua sunt, ne | |
| 4135 repetas</i>, et tamen, si aliquis non repeteret ea quae sunt | |
| 4136 aliorum, si ad eum pertineat, peccaret. Homo enim laudabiliter | |
| 4137 donat sua, non autem aliena. Et multo minus ea quae sunt Dei, non | |
| 4138 sunt negligenda, quia, ut Chrysostomus dicit, super Matth., | |
| 53 | 4139 <i>iniurias Dei dissimulare nimis est impium</i>.</p><p title="II-II q. 188 a. 3 ad 2"><a name="46590"><span class="ref">[46590] IIª-IIae, q. 188 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4140 secundum dicendum quod exercere advocationis officium propter |
| 4141 aliquid mundanum, repugnat omni religioni, non autem si hoc aliquis | |
| 4142 exerceat, secundum dispositionem sui praelati, pro monasterio suo, | |
| 4143 ut in eadem decretali subditur. Neque etiam pro defensione pauperum | |
| 4144 aut viduarum, unde in decretis, dist. LXXXVIII, dicitur, | |
| 4145 <i>decrevit sancta synodus nullum deinceps clericum aut | |
| 4146 possessiones conducere, aut negotiis saecularibus se permiscere, | |
| 4147 nisi propter curam pupillorum,</i> et cetera. Et similiter militare | |
| 4148 propter aliquid mundanum est omni religioni contrarium, non autem | |
| 53 | 4149 militare propter obsequium Dei.</p><p title="II-II q. 188 a. 3 ad 3"><a name="46591"><span class="ref">[46591] IIª-IIae, q. 188 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4150 dicendum quod militia saecularis interdicitur poenitentibus, sed |
| 4151 militia quae est propter Dei obsequium, imponitur alicui in | |
| 4152 poenitentiam; sicut patet de his quibus iniungitur ut militent in | |
| 53 | 4153 subsidium terrae sanctae.</p><p title="II-II q. 188 a. 3 ad 4"><a name="46592"><span class="ref">[46592] IIª-IIae, q. 188 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 4154 dicendum quod religio non sic instituitur ad militandum quod |
| 4155 religiosis propria auctoritate liceat bella gerere, sed solum | |
| 53 | 4156 auctoritate principum vel Ecclesiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 188 a. 4 arg. 1"><a name="46593"><span class="ref">[46593] IIª-IIae, q. 188 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4157 quartum sic proceditur. Videtur quod nulla religio possit institui |
| 4158 ad praedicandum vel confessiones audiendum. Dicitur enim VII, qu. | |
| 4159 I, <i>monachorum vita subiectionis habet verbum et discipulatus, | |
| 4160 non docendi vel praesidendi vel pascendi alios</i>, et eadem ratio | |
| 4161 esse videtur de aliis religiosis. Sed praedicare et confessiones | |
| 4162 audire est pascere vel docere alios. Non ergo ad hoc aliqua religio | |
| 53 | 4163 potest institui.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 arg. 2"><a name="46594"><span class="ref">[46594] IIª-IIae, q. 188 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4164 Praeterea, illud ad quod religio instituitur, videtur esse maxime |
| 4165 proprium religioni, ut supra dictum est. Sed praedicti actus non | |
| 4166 sunt proprii religiosorum, sed potius praelatorum. Non ergo ad | |
| 53 | 4167 huiusmodi actus potest aliqua religio institui.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 arg. 3"><a name="46595"><span class="ref">[46595] IIª-IIae, q. 188 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4168 Praeterea, inconveniens videtur quod auctoritas praedicandi et |
| 4169 confessiones audiendi infinitis hominibus committatur. Sed non est | |
| 4170 certus numerus eorum qui in religione aliqua recipiuntur. Ergo | |
| 4171 inconveniens est quod aliqua religio instituatur ad actus | |
| 53 | 4172 praedictos.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 arg. 4"><a name="46596"><span class="ref">[46596] IIª-IIae, q. 188 a. 4 arg. 4</span></a> |
| 28 | 4173 Praeterea, praedicatoribus debetur victus a fidelibus Christi, ut |
| 4174 patet I ad Cor. IX. Si ergo committitur praedicationis officium | |
| 4175 alicui religioni ad hoc institutae, sequetur quod fideles Christi | |
| 4176 teneantur ad exhibendum sumptus infinitis personis, quod cedit in | |
| 4177 magnum eorum gravamen. Non ergo debet aliqua religio institui ad | |
| 53 | 4178 huiusmodi actus exercendos.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 arg. 5"><a name="46597"><span class="ref">[46597] IIª-IIae, q. 188 a. 4 arg. 5</span></a> |
| 28 | 4179 Praeterea, institutio Ecclesiae debet sequi institutionem Christi. |
| 4180 Sed Christus primo misit ad praedicandum duodecim apostolos, ut | |
| 4181 habetur Luc. IX; et postea misit septuagintaduos discipulos, ut | |
| 4182 habetur Luc. X; et sicut Glossa ibidem dicit, <i>apostolorum formam | |
| 4183 tenent episcopi, septuagintaduorum discipulorum minores | |
| 4184 presbyteri</i>, scilicet curati. Ergo, praeter episcopos et | |
| 4185 presbyteros parochiales, non debet aliqua religio institui ad | |
| 53 | 4186 praedicandum vel ad confessiones audiendum.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 s. c."><a name="46598"><span class="ref">[46598] IIª-IIae, q. 188 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4187 contra est quod in collationibus patrum, abbas Nesteros, de |
| 4188 diversitate religionum loquens, dicit, <i>quidam eligentes | |
| 4189 aegrotantium curam, alii intercessionem quae pro miseris atque | |
| 4190 oppressis impenditur exequentes, aut doctrinae instantes, aut | |
| 4191 eleemosynas pauperibus largientes, inter magnos ac summos viros, | |
| 4192 pro affectu suo ac pietate, viguerunt</i>. Ergo, sicut ad | |
| 4193 aegrotantium curam aliqua religio potest institui, ita etiam ad | |
| 53 | 4194 docendum populum per praedicationem et alia huiusmodi opera.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 co."><a name="46599"><span class="ref">[46599] IIª-IIae, q. 188 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4195 dicendum quod, sicut dictum est, convenienter religio institui |
| 4196 potest ad opera vitae activae, secundum quod ordinantur ad | |
| 4197 utilitatem proximorum, et ad obsequium Dei, et conservationem | |
| 4198 divini cultus. Magis autem procuratur utilitas proximorum per ea | |
| 4199 quae pertinent ad spiritualem animae salutem, quam per ea quae | |
| 4200 pertinent ad subveniendum corporali necessitati, quanto spiritualia | |
| 4201 corporalibus sunt potiora, unde supra dictum est quod eleemosynae | |
| 4202 spirituales sunt corporalibus potiores. Hoc etiam magis pertinet ad | |
| 4203 obsequium Dei, <i>cui nullum sacrificium est magis acceptum quam | |
| 4204 zelus animarum</i>, ut Gregorius dicit, super Ezech. Maius etiam | |
| 4205 est spiritualibus armis contra errores haereticorum et tentationes | |
| 4206 Daemonum fideles defendere, quam corporalibus armis populum fidelem | |
| 4207 tueri. Et ideo convenientissimum est ad praedicandum, et ad alia | |
| 4208 quae pertinent ad salutem animarum, aliquam religionem | |
| 53 | 4209 institui.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 ad 1"><a name="46600"><span class="ref">[46600] IIª-IIae, q. 188 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4210 ergo dicendum quod ille qui operatur ex virtute alterius, agit per |
| 4211 modum instrumenti. Minister autem est sicut instrumentum animatum, | |
| 4212 ut philosophus dicit, in I Polit. Unde quod aliquis auctoritate | |
| 4213 praelatorum praedicet, vel alia huiusmodi faciat, non supergreditur | |
| 53 | 4214 discipulatus vel subiectionis gradum, qui competit religiosis.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 ad 2"><a name="46601"><span class="ref">[46601] IIª-IIae, q. 188 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4215 secundum dicendum quod, sicut religiones aliquae instituuntur ad |
| 4216 militandum, non quidem ut militent auctoritate propria, sed | |
| 4217 auctoritate principum vel Ecclesiae, quibus ex officio competit, | |
| 4218 sicut dictum est; ita etiam religiones instituuntur ad praedicandum | |
| 4219 et confessiones audiendum, non quidem propria auctoritate, sed | |
| 4220 auctoritate praelatorum superiorum et inferiorum, ad quos ex | |
| 4221 officio pertinet. Et ita subvenire praelatis in tali ministerio est | |
| 53 | 4222 huiusmodi religionis proprium.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 ad 3"><a name="46602"><span class="ref">[46602] IIª-IIae, q. 188 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4223 dicendum quod a praelatis non conceditur talibus religiosis ut |
| 4224 quilibet indifferenter possit praedicare vel confessiones audire, | |
| 4225 sed secundum moderationem eorum qui huiusmodi religionibus | |
| 53 | 4226 praeficiuntur; vel secundum taxationem ipsorum praelatorum.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 ad 4"><a name="46603"><span class="ref">[46603] IIª-IIae, q. 188 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 4227 dicendum quod plebs fidelis non tenetur ex debito iuris ad sumptus |
| 4228 ministrandos nisi ordinariis praelatis, qui propter hoc decimas et | |
| 4229 oblationes fidelium recipiunt et alios ecclesiasticos reditus. Sed | |
| 4230 si aliqui gratis in huiusmodi actibus velint fidelibus ministrare, | |
| 4231 non potestative ab eis sumptus exigentes, non propter hoc gravantur | |
| 4232 fideles, quia et ipsi possunt liberaliter recompensare temporalem | |
| 4233 subventionem, ad quam, etsi non teneantur ex debito iuris, tenentur | |
| 4234 tamen ex debito caritatis; non autem ita quod eis sit tribulatio, | |
| 4235 aliis autem remissio, ut dicitur II ad Cor. VIII. Si tamen non | |
| 4236 invenirentur qui gratis se huiusmodi obsequiis manciparent, | |
| 4237 tenerentur ordinarii praelati, si ipsi non sufficerent alios ad hoc | |
| 53 | 4238 idoneos quaerere, quibus sumptus ipsi ministrarent.</p><p title="II-II q. 188 a. 4 ad 5"><a name="46604"><span class="ref">[46604] IIª-IIae, q. 188 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 4239 dicendum quod formam septuagintaduorum discipulorum non solum |
| 4240 tenent presbyteri curati, sed quicumque alii minoris ordinis | |
| 4241 episcopis in eorum officio subserviant. Non enim legitur quod | |
| 4242 septuagintaduobus discipulis dominus aliquas determinatas parochias | |
| 4243 assignaret, sed quod <i>mittebat eos ante faciem suam in omnem | |
| 4244 civitatem et locum quo erat ipse venturus</i>. Opportunum autem | |
| 4245 fuit ut, praeter ordinarios praelatos, alii assumerentur ad | |
| 4246 huiusmodi officia, propter multitudinem fidelis populi, et | |
| 4247 difficultatem inveniendi sufficientes personas distribuendas | |
| 4248 singulis plebibus. Sicut etiam et religiones ad militandum necesse | |
| 4249 fuit institui, propter defectum saecularium principum ad | |
| 53 | 4250 resistendum infidelibus in aliquibus terris.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 188 a. 5 arg. 1"><a name="46605"><span class="ref">[46605] IIª-IIae, q. 188 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4251 quintum sic proceditur. Videtur quod non sit instituenda aliqua |
| 4252 religio ad studendum. Dicitur enim in Psalmo, <i>quoniam non | |
| 4253 cognovi litteraturam, introibo in potentias domini</i>, Glossa, | |
| 4254 idest, in virtutem Christianam. Sed perfectio Christianae virtutis | |
| 4255 maxime videtur ad religiosos pertinere. Ergo eorum non est studio | |
| 53 | 4256 litterarum insistere.</p><p title="II-II q. 188 a. 5 arg. 2"><a name="46606"><span class="ref">[46606] IIª-IIae, q. 188 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4257 Praeterea, illud quod est dissensionis principium, religiosis non |
| 4258 competit, qui in unitatem pacis congregantur. Sed studium | |
| 4259 dissensionem inducit, unde et in philosophis subsecuta est | |
| 4260 diversitas sectarum. Unde et Hieronymus, super Epist. ad Tit., | |
| 4261 dicit, <i>antequam, Diaboli instinctu, studia in religione fierent, | |
| 4262 et diceretur in populis, ego sum Pauli, ego Apollo, ego Cephae,</i> | |
| 4263 et cetera. Ergo videtur quod nulla religio debeat institui ad | |
| 53 | 4264 studendum.</p><p title="II-II q. 188 a. 5 arg. 3"><a name="46607"><span class="ref">[46607] IIª-IIae, q. 188 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4265 Praeterea, professio Christianae religionis differre debet a |
| 4266 professione gentilium. Sed apud gentiles aliqui philosophiam | |
| 4267 profitebantur. Et nunc etiam aliqui saeculares dicuntur aliquarum | |
| 4268 scientiarum professores. Non ergo religiosis competit studium | |
| 53 | 4269 litterarum.</p><p title="II-II q. 188 a. 5 s. c."><a name="46608"><span class="ref">[46608] IIª-IIae, q. 188 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4270 contra est quod Hieronymus, in epistola ad Paulinum, invitat eum ad |
| 4271 discendum in statu monastico, dicens, <i>discamus in terris quorum | |
| 4272 scientia nobis perseverat in caelis</i>. Et infra, <i>quidquid | |
| 53 | 4273 quaesieris, tecum scire conabor</i>.</p><p title="II-II q. 188 a. 5 co."><a name="46609"><span class="ref">[46609] IIª-IIae, q. 188 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4274 dicendum quod, sicut dictum est, religio potest ordinari ad vitam |
| 4275 activam, et ad vitam contemplativam. Inter opera autem vitae | |
| 4276 activae, principaliora sunt illa quae ordinantur directe ad salutem | |
| 4277 animarum, sicut praedicare et alia huiusmodi. Competit ergo studium | |
| 4278 litterarum religioni tripliciter. Primo quidem, quantum ad id quod | |
| 4279 est proprium contemplativae vitae. Ad quam studium litterarum | |
| 4280 dupliciter adiuvat. Uno modo, directe coadiuvando ad contemplandum, | |
| 4281 illuminando scilicet intellectum. Vita enim contemplativa de qua | |
| 4282 nunc loquimur, principaliter ordinatur ad considerationem | |
| 4283 divinorum, ut supra habitum est, in qua dirigitur homo ad | |
| 4284 considerandum divina. Unde in laudem viri iusti dicitur in Psalmo, | |
| 4285 quod in lege domini meditabitur die ac nocte. Et Eccli. XXXIX | |
| 4286 dicitur, <i>sapientiam antiquorum exquiret sapiens, et in prophetis | |
| 4287 vacabit</i>. Alio modo, studium litterarum iuvat contemplativam | |
| 4288 vitam indirecte removendo contemplationis pericula, scilicet | |
| 4289 errores, qui in contemplatione divinorum frequenter accidunt his | |
| 4290 qui Scripturas ignorant, sicut in collationibus patrum legitur quod | |
| 4291 abbas Serapion, propter simplicitatem, incidit in errorem | |
| 4292 Anthropomorphitarum, idest eorum qui Deum habere humanam formam | |
| 4293 arbitrantur. Unde dicit Gregorius, in VI Moral., quod <i>nonnulli, | |
| 4294 dum plus exquirunt contemplando quam capiunt, usque ad perversa | |
| 4295 dogmata erumpunt, et dum veritatis esse discipuli humiliter | |
| 4296 negligunt, magistri errorum fiunt</i>. Et propter hoc dicitur | |
| 4297 Eccle. II, <i>cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam, | |
| 4298 ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque | |
| 4299 stultitiam</i>. Secundo, necessarium est studium litterarum | |
| 4300 religioni institutae ad praedicandum et ad alia huiusmodi | |
| 4301 exercendum. Unde apostolus dicit, Tit. I, de episcopo, ad cuius | |
| 4302 officium huiusmodi actus pertinent, <i>amplectentem eum qui | |
| 4303 secundum doctrinam est fidelem sermonem, ut potens sit exhortari in | |
| 4304 doctrina sana, et eos qui contradicunt arguere</i>. Nec obstat quod | |
| 4305 apostoli absque studio litterarum ad praedicandum sunt missi, quia, | |
| 4306 ut Hieronymus dicit, in epistola ad Paulinum, <i>quidquid aliis | |
| 4307 exercitatio et quotidiana in lege meditatio tribuere solet, illis | |
| 4308 spiritus sanctus suggerebat</i>. Tertio, studium litterarum | |
| 4309 religioni congruit quantum ad id quod est omni religioni commune. | |
| 4310 Valet enim ad vitandum carnis lasciviam. Unde Hieronymus dicit, ad | |
| 4311 rusticum monachum, <i>ama Scripturarum studia, et carnis vitia non | |
| 4312 amabis</i>. Avertit enim animum a cogitatione lasciviae, et carnem | |
| 4313 macerat, propter studii laborem, secundum illud Eccli. XXXI, | |
| 4314 vigilia honestatis tabefaciet carnes. Valet etiam ad auferendum | |
| 4315 cupiditatem divitiarum. Unde Sap. VII dicitur, <i>divitias nihil | |
| 4316 esse dixi in comparatione illius</i>. Et I Machab. XII dicitur, | |
| 4317 <i>nos autem nullo horum indiguimus</i>, scilicet exteriorum | |
| 4318 subsidiorum, <i>habentes solatio sanctos libros qui in manibus | |
| 4319 nostris sunt</i>. Valet etiam ad obedientiae documentum. Unde | |
| 4320 Augustinus dicit, in libro de operibus Monach., <i>quae est ista | |
| 4321 perversitas, lectioni nolle obtemperare, dum vult ei vacare?</i> Et | |
| 4322 ideo manifestum est quod congrue potest institui religio ad studium | |
| 53 | 4323 litterarum.</p><p title="II-II q. 188 a. 5 ad 1"><a name="46610"><span class="ref">[46610] IIª-IIae, q. 188 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4324 ergo dicendum quod Glossa ibi exponit de littera veteris legis, de |
| 4325 qua apostolus dicit, II ad Cor. III, littera occidit. Unde non | |
| 4326 cognoscere litteraturam est non approbare litteralem circumcisionem | |
| 53 | 4327 et ceteras carnales observantias.</p><p title="II-II q. 188 a. 5 ad 2"><a name="46611"><span class="ref">[46611] IIª-IIae, q. 188 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4328 secundum dicendum quod studium ad scientiam ordinatur, quae sine |
| 4329 caritate inflat, et per consequens dissensiones facit, secundum | |
| 4330 illud Prov. XIII, inter superbos semper sunt iurgia; sed cum | |
| 4331 caritate aedificat, et concordiam parit. Unde I ad Cor. I, | |
| 4332 apostolus, cum dixisset, <i>divites facti estis in omni verbo et in | |
| 4333 omni scientia</i>, postmodum subdit, <i>idipsum dicatis omnes, et | |
| 4334 non sint in vobis schismata</i>. Hieronymus tamen non loquitur ibi | |
| 4335 de studiis litterarum, sed de studiis dissensionum, quae per | |
| 53 | 4336 haereticos et schismaticos intraverunt in religione Christiana.</p><p title="II-II q. 188 a. 5 ad 3"><a name="46612"><span class="ref">[46612] IIª-IIae, q. 188 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4337 dicendum quod philosophi profitebantur studia litterarum quantum ad |
| 4338 saeculares doctrinas. Sed religiosis competit principaliter | |
| 4339 intendere studio litterarum pertinentium ad doctrinam quae secundum | |
| 4340 pietatem est, ut dicitur Tit. I. Aliis autem doctrinis intendere | |
| 4341 non pertinet ad religiosos, quorum tota vita divinis obsequiis | |
| 4342 mancipatur, nisi inquantum ordinantur ad sacram doctrinam. Unde | |
| 4343 Augustinus dicit, in fine musicae, <i>nos, dum negligendos esse non | |
| 4344 aestimamus quos haeretici rationum et scientiae fallaci | |
| 4345 pollicitatione decipiunt, tardius incedimus consideratione ipsarum | |
| 4346 viarum. Quod tamen facere non auderemus, nisi multos pios Ecclesiae | |
| 4347 filios, eadem refellendorum haereticorum necessitate, fecisse | |
| 53 | 4348 videremus</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 188 a. 6 arg. 1"><a name="46613"><span class="ref">[46613] IIª-IIae, q. 188 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4349 sextum sic proceditur. Videtur quod religio quae vacat vitae |
| 4350 contemplativae, non sit potior ea quae vacat operationibus vitae | |
| 4351 activae. Dicitur enim extra, de regularibus et Transeunt. ad | |
| 4352 Relig., cap. licet, <i>sicut maius bonum minori bono praeponitur, | |
| 4353 ita communis utilitas speciali utilitati praefertur, et in hoc casu | |
| 4354 recte praeponitur doctrina silentio, sollicitudo contemplationi, et | |
| 4355 labor quieti</i>. Sed religio est melior quae ad maius bonum | |
| 4356 ordinatur. Ergo videtur quod religiones quae ordinantur ad vitam | |
| 4357 activam, sint potiores illis quae ordinantur ad vitam | |
| 53 | 4358 contemplativam.</p><p title="II-II q. 188 a. 6 arg. 2"><a name="46614"><span class="ref">[46614] IIª-IIae, q. 188 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4359 Praeterea, omnis religio ordinatur ad perfectionem caritatis, ut |
| 4360 supra habitum est. Sed super illud Heb. XII, nondum usque ad | |
| 4361 sanguinem restitistis, dicit Glossa, <i>perfectior in hac vita | |
| 4362 dilectio nulla est ea ad quam sancti martyres pervenerunt, qui | |
| 4363 contra peccatum usque ad sanguinem certaverunt</i>. Certare autem | |
| 4364 usque ad sanguinem competit religionibus quae ad militiam | |
| 4365 ordinantur, quae tamen pertinent ad vitam activam. Ergo videtur | |
| 53 | 4366 quod huiusmodi religiones sint potissimae.</p><p title="II-II q. 188 a. 6 arg. 3"><a name="46615"><span class="ref">[46615] IIª-IIae, q. 188 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4367 Praeterea, tanto videtur esse aliqua religio perfectior, quanto est |
| 4368 arctior. Sed nihil prohibet aliquas religiones ad vitam activam | |
| 4369 ordinatas esse arctioris observantiae quam illae quae ordinantur ad | |
| 53 | 4370 vitam contemplativam. Ergo sunt potiores.</p><p title="II-II q. 188 a. 6 s. c."><a name="46616"><span class="ref">[46616] IIª-IIae, q. 188 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4371 contra est quod dominus, Luc. X, dicit optimam partem esse Mariae, |
| 53 | 4372 per quam vita contemplativa significatur.</p><p title="II-II q. 188 a. 6 co."><a name="46617"><span class="ref">[46617] IIª-IIae, q. 188 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4373 dicendum quod, sicut supra dictum est, differentia unius religionis |
| 4374 ad aliam principaliter quidem attenditur ex parte finis, secundario | |
| 4375 autem ex parte exercitii. Et quia non potest aliquid dici altero | |
| 4376 potius nisi secundum id in quo ab eo differt, ideo excellentia | |
| 4377 unius religionis super aliam principaliter quidem attenditur | |
| 4378 secundum religionis finem, secundario autem secundum exercitium. | |
| 4379 Diversimode tamen secundum utrumque comparatio attenditur, nam | |
| 4380 comparatio quae est secundum finem est absoluta, eo quod finis | |
| 4381 propter se quaeritur; comparatio autem quae est secundum | |
| 4382 exercitium, est respectiva, quia exercitium non quaeritur propter | |
| 4383 se, sed propter finem. Et ideo illa religio alteri praefertur quae | |
| 4384 ordinatur ad finem absolute potiorem, vel quia est maius bonum; vel | |
| 4385 quia ad plura bona ordinatur. Si vero sit finis idem, secundario | |
| 4386 attenditur praeeminentia religionis, non secundum quantitatem | |
| 4387 exercitii, sed secundum proportionem eius ad finem intentum. Unde | |
| 4388 et in collationibus patrum introducitur sententia beati Antonii, | |
| 4389 qui praetulit discretionem, per quam aliquis omnia moderatur, et | |
| 4390 ieiuniis et vigiliis et omnibus huiusmodi observantiis. Sic ergo | |
| 4391 dicendum est quod opus vitae activae est duplex. Unum quidem quod | |
| 4392 ex plenitudine contemplationis derivatur, sicut doctrina et | |
| 4393 praedicatio. Unde et Gregorius dicit, in V Homil. super Ezech., | |
| 4394 quod <i>de perfectis viris post contemplationem suam redeuntibus | |
| 4395 dicitur, memoriam suavitatis tuae eructabunt</i>. Et hoc praefertur | |
| 4396 simplici contemplationi. Sicut enim maius est illuminare quam | |
| 4397 lucere solum, ita maius est contemplata aliis tradere quam solum | |
| 4398 contemplari. Aliud autem est opus activae vitae quod totaliter | |
| 4399 consistit in occupatione exteriori, sicut eleemosynas dare, | |
| 4400 hospites recipere, et alia huiusmodi. Quae sunt minora operibus | |
| 4401 contemplationis, nisi forte in casu necessitatis, ut ex supra | |
| 4402 dictis patet. Sic ergo summum gradum in religionibus tenent quae | |
| 4403 ordinantur ad docendum et praedicandum. Quae et propinquissimae | |
| 4404 sunt perfectioni episcoporum, sicut et in aliis rebus <i>fines | |
| 4405 primorum coniunguntur principiis secundorum</i>, ut Dionysius | |
| 4406 dicit, VII cap. de Div. Nom. Secundum autem gradum tenent illae | |
| 4407 quae ordinantur ad contemplationem. Tertius est earum quae | |
| 4408 occupantur circa exteriores actiones. In singulis autem horum | |
| 4409 graduum potest attendi praeeminentia secundum quod una religio | |
| 4410 ordinatur ad altiorem actum in eodem genere, sicut inter opera | |
| 4411 activae, potius est redimere captivos quam recipere hospites; et in | |
| 4412 operibus contemplativae, potior est oratio quam lectio. Potest | |
| 4413 etiam attendi praeeminentia, si una earum ad plura horum ordinetur | |
| 4414 quam alia, vel si convenientiora statuta habeat ad finem propositum | |
| 53 | 4415 consequendum.</p><p title="II-II q. 188 a. 6 ad 1"><a name="46618"><span class="ref">[46618] IIª-IIae, q. 188 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4416 ergo dicendum quod decretalis illa loquitur de vita activa prout |
| 53 | 4417 ordinatur ad salutem animarum.</p><p title="II-II q. 188 a. 6 ad 2"><a name="46619"><span class="ref">[46619] IIª-IIae, q. 188 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4418 secundum dicendum quod religiones quae instituuntur propter |
| 4419 militiam, directius ordinantur ad hoc quod effundant sanguinem | |
| 4420 hostium, quam ad hoc quod eorum sanguis fundatur, quod proprie | |
| 4421 martyribus competit. Nihil tamen prohibet huiusmodi religiosos in | |
| 4422 aliquo casu meritum martyrii consequi, et in hoc praeferri aliis | |
| 4423 religiosis, sicut et opera activa interdum in aliquo casu | |
| 53 | 4424 praeferuntur contemplationi.</p><p title="II-II q. 188 a. 6 ad 3"><a name="46620"><span class="ref">[46620] IIª-IIae, q. 188 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4425 dicendum quod arctitudo observantiarum non est id quod praecipue in |
| 4426 religione commendatur, ut beatus Antonius dicit. Et Isaiae LVIII | |
| 4427 dicitur, <i>nunquid hoc est ieiunium quod elegi, per diem affligere | |
| 4428 animam suam?</i> Assumitur tamen in religione ut necessaria ad | |
| 4429 carnis macerationem, quae, si sine discretione fit, periculum | |
| 4430 deficiendi habet annexum, sicut beatus Antonius dicit. Et ideo non | |
| 4431 est potior religio ex hoc quod habet arctiores observantias, sed ex | |
| 4432 hoc quod ex maiori discretione sunt eius observantiae ordinatae ad | |
| 4433 finem religionis. Sicut ad continentiam efficacius ordinatur | |
| 4434 maceratio carnis per abstinentiam cibi et potus, quae pertinent ad | |
| 4435 famem et sitim, quam per subtractionem vestium, quae pertinent ad | |
| 53 | 4436 frigus et nuditatem; et quam per corporalem laborem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 188 a. 7 arg. 1"><a name="46621"><span class="ref">[46621] IIª-IIae, q. 188 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4437 septimum sic proceditur. Videtur quod habere aliquid in communi |
| 4438 diminuat perfectionem religionis. Dicit enim dominus, Matth. XIX, | |
| 4439 <i>si vis perfectus esse, vade et vende omnia quae habes et da | |
| 4440 pauperibus</i>, ex quo patet quod carere mundanis divitiis | |
| 4441 pertineat ad perfectionem vitae Christianae. Sed illi qui habent | |
| 4442 aliquid in communi, non carent mundanis divitiis. Ergo videtur quod | |
| 53 | 4443 non attingant omnino ad perfectionem Christianae vitae.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 arg. 2"><a name="46622"><span class="ref">[46622] IIª-IIae, q. 188 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4444 Praeterea, ad perfectionem consiliorum pertinet ut homo mundana |
| 4445 sollicitudine careat, unde et apostolus, I ad Cor. VII, dans | |
| 4446 consilium de virginitate, dicit, <i>volo vos sine sollicitudine | |
| 4447 esse</i>. Sed ad sollicitudinem praesentis vitae pertinet quod | |
| 4448 aliqui reservent sibi aliquid in futurum, quam quidem | |
| 4449 sollicitudinem dominus discipulis prohibet, Matth. VI, dicens, | |
| 4450 nolite solliciti esse in crastinum. Ergo videtur quod habere | |
| 53 | 4451 aliquid in communi diminuat perfectionem Christianae vitae.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 arg. 3"><a name="46623"><span class="ref">[46623] IIª-IIae, q. 188 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4452 Praeterea, divitiae communes quodammodo pertinent ad singulos qui |
| 4453 sunt in communitate, unde Hieronymus, ad Heliodorum episcopum, | |
| 4454 dicit de quibusdam, <i>sunt ditiores monachi quam fuerant | |
| 4455 saeculares; possident opes sub Christo paupere, quas sub locuplete | |
| 4456 Diabolo non habuerant; suspirat eos Ecclesia divites, quos tenuit | |
| 4457 mundus ante mendicos</i>. Sed quod aliquis habeat divitias proprias | |
| 4458 derogat perfectioni religionis. Ergo etiam perfectioni religionis | |
| 53 | 4459 derogat quod aliquid in communi habeatur.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 arg. 4"><a name="46624"><span class="ref">[46624] IIª-IIae, q. 188 a. 7 arg. 4</span></a> |
| 28 | 4460 Praeterea, Gregorius narrat, in III Dialog., de quodam sanctissimo |
| 4461 viro Isaac, quod, <i>cum ei discipuli humiliter innuerent ut pro | |
| 4462 usu monasterii possessiones quae offerebantur acciperet, ille, | |
| 4463 sollicitus suae paupertatis custos, fortem sententiam tenebat, | |
| 4464 dicens, monachus qui in terra possessiones quaerit, monachus non | |
| 4465 est</i>. Quod intelligitur de communibus possessionibus, quae pro | |
| 4466 communi usu monasterii ei offerebantur. Ergo videtur quod habere | |
| 53 | 4467 aliquid in communi tollat perfectionem religionis.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 arg. 5"><a name="46625"><span class="ref">[46625] IIª-IIae, q. 188 a. 7 arg. 5</span></a> |
| 28 | 4468 Praeterea, dominus, perfectionem religionis discipulis tradens, |
| 4469 Matth. X, dicit <i>nolite possidere aurum neque argentum, neque | |
| 4470 pecuniam in zonis vestris, non peram in via</i>, per quod, ut | |
| 4471 Hieronymus dicit, <i>arguit philosophos qui vulgo appellantur | |
| 4472 Bactroperitae, quod, contemptores saeculi et omnia pro nihilo | |
| 4473 ducentes, cellarium secum vehant</i>. Ergo videtur quod reservare | |
| 4474 aliquid, sive in proprio sive in communi, diminuat perfectionem | |
| 53 | 4475 religionis.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 s. c."><a name="46626"><span class="ref">[46626] IIª-IIae, q. 188 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4476 contra est quod prosper dicit, in libro de vita Contempl., et |
| 4477 habetur XII, qu. I, <i>satis ostenditur et propria debere propter | |
| 4478 perfectionem contemni, et sine impedimento perfectionis, Ecclesiae | |
| 53 | 4479 posse facultates, quae sunt profecto communia, possidere</i>.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 co."><a name="46627"><span class="ref">[46627] IIª-IIae, q. 188 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4480 dicendum quod, sicut supra dictum est, perfectio non consistit |
| 4481 essentialiter in paupertate, sed in Christi sequela, secundum illud | |
| 4482 Hieronymi super Matth., <i>quia non sufficit omnia relinquere, | |
| 4483 addidit Petrus quod perfectum est</i>, idest, secuti sumus te, | |
| 4484 paupertas autem est sicut instrumentum vel exercitium perveniendi | |
| 4485 ad perfectionem. Unde in collationibus patrum, abbas Moyses dicit, | |
| 4486 <i>ieiunia, vigiliae, meditatio Scripturarum, nuditas, ac privatio | |
| 4487 omnium facultatum, non perfectio, sed perfectionis instrumenta | |
| 4488 sunt</i> est autem privatio omnium facultatum, sive paupertas, | |
| 4489 perfectionis instrumentum, inquantum per remotionem divitiarum | |
| 4490 tolluntur quaedam caritatis impedimenta. Quae sunt praecipue tria. | |
| 4491 Quorum primum est sollicitudo, quam secum divitiae afferunt. Unde | |
| 4492 dominus dicit, Matth. XIII, <i>qui autem est seminatus in spinis, | |
| 4493 hic est qui verbum audit, et sollicitudo saeculi istius et fallacia | |
| 4494 divitiarum suffocat verbum</i> secundum autem est divitiarum amor, | |
| 4495 qui ex divitiis possessis augetur. Unde Hieronymus dicit, super | |
| 4496 Matth., quod <i>quia divitiae habitae difficile contemnuntur, non | |
| 4497 dixit dominus, Matth. XIX, impossibile est divitem intrare in | |
| 4498 regnum caelorum, sed, difficile</i>. Tertium autem est inanis | |
| 4499 gloria vel elatio, quae ex divitiis nascitur, secundum illud | |
| 4500 Psalmi, <i>qui confidunt in virtute sua, et in multitudine | |
| 4501 divitiarum suarum gloriantur</i>. Horum ergo trium primum a | |
| 4502 divitiis separari non potest totaliter, sive sint magnae sive | |
| 4503 parvae, necesse est enim hominem aliqualiter sollicitari de | |
| 4504 acquirendis vel conservandis exterioribus rebus. Sed si res | |
| 4505 exteriores non quaerantur vel habeantur nisi in modica quantitate, | |
| 4506 quantum sufficiunt ad simplicem victum, talis sollicitudo non | |
| 4507 multum impedit hominem. Unde nec perfectioni repugnat Christianae | |
| 4508 vitae. Non enim omnis sollicitudo a domino interdicitur, sed | |
| 4509 superflua et nociva, unde super illud Matth. VI, <i>nolite | |
| 4510 solliciti esse animae vestrae, quid manducetis</i>, etc., dicit | |
| 4511 Augustinus, in libro de Serm. Dom. in monte, <i>non hoc dicit, ut | |
| 4512 ista non procurent quantum necessitatis est, sed ut non ista | |
| 4513 intueantur, et propter ista faciant quidquid in Evangelii | |
| 4514 praedicatione facere iubentur</i>. Sed abundans divitiarum | |
| 4515 possessio abundantiorem sollicitudinem ingerit, per quam animus | |
| 4516 hominis multum distrahitur et impeditur, ne totaliter feratur in | |
| 4517 Dei obsequium. Alia vero duo, scilicet amor divitiarum et elatio | |
| 4518 seu gloriatio de divitiis, non consequuntur nisi abundantes | |
| 4519 divitias. Differt tamen circa hoc utrum divitiae, abundantes vel | |
| 4520 moderatae, in proprio vel in communi habeantur. Nam sollicitudo | |
| 4521 quae circa proprias divitias adhibetur, pertinet ad amorem | |
| 4522 privatum, quo quis se temporaliter amat, sed sollicitudo quae | |
| 4523 adhibetur circa res communes, pertinet ad amorem caritatis, quae | |
| 4524 non quaerit quae sua sunt, sed communibus intendit. Et quia religio | |
| 4525 ad perfectionem caritatis ordinatur, quam perficit amor Dei usque | |
| 4526 ad contemptum sui; habere aliquid proprium repugnat perfectioni | |
| 4527 religionis. Sed sollicitudo quae adhibetur circa bona communia, | |
| 4528 pertinere potest ad caritatem, licet etiam per hoc impediri possit | |
| 4529 aliquis altior caritatis actus, puta contemplationis divinae aut | |
| 4530 instructionis proximorum. Ex quo patet quod habere superabundantes | |
| 4531 divitias in communi, sive in rebus mobilibus sive immobilibus, est | |
| 4532 impedimentum perfectionis, licet non totaliter excludat eam. Habere | |
| 4533 autem de rebus exterioribus in communi, sive mobilibus sive | |
| 4534 immobilibus, quantum sufficit ad simplicem victum, perfectionem | |
| 4535 religionis non impedit, si consideretur paupertas in comparatione | |
| 4536 ad communem finem religionum, qui est vacare divinis obsequiis. Si | |
| 4537 autem consideretur per comparationem ad speciales fines religionum, | |
| 4538 sic, praesupposito tali fine, paupertas maior vel minor est | |
| 4539 religioni accommoda, et tanto erit unaquaeque religio secundum | |
| 4540 paupertatem perfectior, quanto habet paupertatem magis | |
| 4541 proportionatam suo fini. Manifestum est enim quod ad exteriora et | |
| 4542 corporalia opera vitae activae indiget homo copia exteriorum rerum, | |
| 4543 ad contemplationem autem pauca requiruntur. Unde philosophus dicit, | |
| 4544 in X Ethic., quod <i>ad actiones multis opus est, et quanto utique | |
| 4545 maiores sunt et meliores, pluribus, speculanti autem nullo talium | |
| 4546 ad operationem necessitas</i> sed solis necessariis indiget; alia | |
| 4547 vero impedimenta sunt ad speculationem. Sic igitur patet quod | |
| 4548 religio quae ordinatur ad actiones corporales activae vitae, puta | |
| 4549 ad militandum vel ad hospitalitatem sectandam, imperfecta esset si | |
| 4550 communibus careret divitiis. Religiones autem quae ad | |
| 4551 contemplativam vitam ordinantur, tanto perfectiores sunt, quanto | |
| 4552 eorum paupertas minorem eis sollicitudinem temporalium ingerit. | |
| 4553 Tanto autem sollicitudo temporalium rerum magis impedit religionem, | |
| 4554 quanto sollicitudo spiritualium maior ad religionem requiritur. | |
| 4555 Manifestum est autem quod maiorem sollicitudinem spiritualium | |
| 4556 requirit religio quae est instituta ad contemplandum et contemplata | |
| 4557 aliis tradendum per doctrinam et praedicationem, quam illa quae est | |
| 4558 instituta ad contemplandum tantum. Unde talem religionem decet | |
| 4559 paupertas talis quae minimam sollicitudinem ingerat. Manifestum est | |
| 4560 autem quod minimam sollicitudinem ingerit conservare res usui | |
| 4561 hominum necessarias, tempore congruo procuratas. Et ideo tribus | |
| 4562 gradibus religionum supra positis triplex gradus paupertatis | |
| 4563 competit. Nam illis religionibus quae ordinantur ad corporales | |
| 4564 actiones activae vitae, competit habere abundantiam divitiarum | |
| 4565 communium. Illis autem religionibus quae sunt ordinatae ad | |
| 4566 contemplandum, magis competit habere possessiones moderatas, nisi | |
| 4567 simul oporteat tales religiosos, per se vel per alios, | |
| 4568 hospitalitatem tenere et pauperibus subvenire. Illis autem quae | |
| 4569 ordinantur ad contemplata aliis tradendum, competit vitam habere | |
| 4570 maxime ab exterioribus sollicitudinibus expeditam. Quod quidem fit | |
| 4571 dum modica quae sunt necessaria vitae, congruo tempore procurata, | |
| 4572 conservantur. Et hoc dominus, paupertatis institutor, docuit suo | |
| 4573 exemplo, habebat enim loculos, Iudae commissos, in quibus | |
| 4574 recondebantur ei oblata, ut habetur Ioan. XII. Nec obstat quod | |
| 4575 Hieronymus dicit, super Matth., <i>si quis obiicere voluerit, | |
| 4576 quomodo Iudas in loculis pecuniam portabat? Respondebimus, quia rem | |
| 4577 pauperum in usus suos convertere nefas putavit</i>, scilicet | |
| 4578 solvendo tributum, quia inter illos pauperes praecipui erant eius | |
| 4579 discipuli, in quorum necessitates pecunia loculorum Christi | |
| 4580 expendebatur. Dicitur enim Ioan. IV, quod <i>discipuli abierant in | |
| 4581 civitatem ut cibos emerent</i>, et Ioan. XIII dicitur quod | |
| 4582 <i>discipuli putabant, quia loculos habebat Iudas, quod dixisset ei | |
| 4583 Iesus, eme quae opus sunt nobis ad diem festum; aut ut egenis | |
| 4584 aliquid daret</i>. Ex quo patet quod conservare pecuniam, aut | |
| 4585 quascumque alias res communes, ad sustentationem religiosorum | |
| 4586 congregationis eiusdem, vel quorumcumque aliorum pauperum, est | |
| 4587 conforme perfectioni, quam Christus docuit suo exemplo. Sed et | |
| 4588 discipuli, post resurrectionem, a quibus omnis religio sumpsit | |
| 4589 originem, pretia praediorum conservabant, et distribuebant | |
| 53 | 4590 unicuique prout cuique opus erat.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 ad 1"><a name="46628"><span class="ref">[46628] IIª-IIae, q. 188 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4591 ergo dicendum quod, sicut dictum est, ex illo verbo domini non |
| 4592 intelligitur quod ipsa paupertas sit perfectio, sed perfectionis | |
| 4593 instrumentum, et, sicut ostensum est, minimum inter tria | |
| 4594 principalia instrumenta perfectionis; nam votum continentiae | |
| 4595 praeeminet voto paupertatis, et votum obedientiae praefertur | |
| 4596 utrique. Quia vero instrumentum non propter se quaeritur, sed | |
| 4597 propter finem, non tanto aliquid fit melius quanto maius est | |
| 4598 instrumentum, sed quanto magis est fini proportionatum, sicut | |
| 4599 medicus non tanto magis sanat quanto maiorem dat medicinam, sed | |
| 4600 quanto medicina est magis proportionata morbo. Sic igitur non | |
| 4601 oportet quod religio tanto sit perfectior quanto maiorem habet | |
| 4602 paupertatem, sed quanto eius paupertas est magis proportionata | |
| 4603 communi fini et speciali. Et si daretur quod excessus paupertatis | |
| 4604 faceret religionem perfectiorem secundum hoc quod est pauperior, | |
| 4605 non tamen faceret eam perfectiorem simpliciter posset enim esse | |
| 4606 quod alia religio excederet in his quae pertinent ad continentiam | |
| 4607 et obedientiam, et sic esset simpliciter perfectior, quia quod in | |
| 53 | 4608 melioribus excedit, est simpliciter melius.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 ad 2"><a name="46629"><span class="ref">[46629] IIª-IIae, q. 188 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4609 secundum dicendum quod per hoc quod dominus dicit, nolite solliciti |
| 4610 esse in crastinum, non intelligitur quod nihil reservetur in | |
| 4611 futurum. Hoc enim periculosum esse beatus Antonius, in | |
| 4612 collationibus patrum, ostendit, dicens quod <i>privationem omnium | |
| 4613 facultatum ita sectantes ut ex ipsis nec unius quidem diei victum | |
| 4614 sibimet, unumve denarium superesse paterentur</i>, et alia | |
| 4615 huiusmodi facientes, <i>ita vidimus repente deceptos ut arreptum | |
| 4616 opus non potuerint congruo exitu terminare</i>. Et ut Augustinus | |
| 4617 dicit, in libro de operibus Monach., si hoc verbum domini, nolite | |
| 4618 solliciti esse in crastinum, ita intelligatur ut nihil in crastinum | |
| 4619 reponatur, <i>non poterunt ista servare qui se per multos dies a | |
| 4620 conspectu hominum separatos includunt, viventes in magna intentione | |
| 4621 orationum</i>. Et postea subdit, <i>an forte, quo sunt sanctiores, | |
| 4622 eo sunt volucribus dissimiliores?</i> Et postea subdit, <i>si enim | |
| 4623 urgeantur ex Evangelio ut nihil reponant in crastinum, respondent, | |
| 4624 cur ergo ipse dominus loculos habuit, ubi pecuniam collectam | |
| 4625 reponeret? Cur tanto ante, fame imminente, frumenta sanctis | |
| 4626 patribus missa sunt? Cur apostoli indigentiae sanctorum necessaria | |
| 4627 procurarunt?</i> Quod ergo dicitur, nolite solliciti esse in | |
| 4628 crastinum, secundum Hieronymum, sic exponitur, <i>sufficit nobis | |
| 4629 praesentis temporis cogitatio, futura, quae incerta sunt, Deo | |
| 4630 relinquamus</i>. Secundum Chrysostomum, sic, <i>sufficit labor quem | |
| 4631 pateris propter necessaria, noli de superfluis laborare</i>. | |
| 4632 Secundum Augustinum, sic, <i>cum aliquid boni operamur, non | |
| 4633 temporalia, quae significantur per crastinum, sed aeterna | |
| 53 | 4634 cogitemus</i>.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 ad 3"><a name="46630"><span class="ref">[46630] IIª-IIae, q. 188 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4635 dicendum quod verbum Hieronymi habet locum ubi sunt superabundantes |
| 4636 divitiae quae habentur quasi propriae, vel per quarum abusum etiam | |
| 4637 singuli de communitate superbiunt et lasciviunt. Non autem habet | |
| 4638 locum in divitiis moderatis communiter conservatis ad solam | |
| 4639 sustentationem vitae, qua singuli indigent, eadem enim est ratio | |
| 4640 quod singuli utantur his quae pertinent ad necessaria vitae, et | |
| 53 | 4641 quod communiter conserventur.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 ad 4"><a name="46631"><span class="ref">[46631] IIª-IIae, q. 188 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 4642 dicendum quod Isaac possessiones renuebat recipere, quia timebat ne |
| 4643 per hoc ad superfluas divitias veniretur, per quarum abusum | |
| 4644 impediretur religionis perfectio. Unde Gregorius ibidem subdit, | |
| 4645 <i>sic metuebat paupertatem suae securitatis perdere, sicut avari | |
| 4646 divites solent perituras divitias custodire</i>. Non autem legitur | |
| 4647 quod renuerit recipere aliqua necessaria ad vitae sustentationem | |
| 53 | 4648 communiter conservanda.</p><p title="II-II q. 188 a. 7 ad 5"><a name="46632"><span class="ref">[46632] IIª-IIae, q. 188 a. 7 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 4649 dicendum quod philosophus, in I Polit., dicit panem et vinum et |
| 4650 alia huiusmodi esse divitias naturales, pecunias vero divitias | |
| 4651 artificiales. Et inde est quod quidam philosophi nolebant uti | |
| 4652 pecunia, sed aliis rebus, quasi secundum naturam viventes. Et ideo | |
| 4653 Hieronymus, ibidem, per sententiam domini, qui similiter utrumque | |
| 4654 interdicit, ostendit quod in idem redit habere pecuniam, et alias | |
| 4655 res necessarias vitae. Et tamen, licet dominus huiusmodi non | |
| 4656 portari in via ab his qui ad praedicandum mittebantur, ordinaverit, | |
| 4657 non tamen ea in communi conservari prohibuit. Qualiter tamen illa | |
| 53 | 4658 verba domini sint intelligenda, supra ostensum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 188 a. 8 arg. 1"><a name="46633"><span class="ref">[46633] IIª-IIae, q. 188 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4659 octavum sic proceditur. Videtur quod perfectior sit religio in |
| 4660 societate viventium quam agentium solitariam vitam. Dicitur enim | |
| 4661 Eccle. IV, <i>melius est duos esse quam unum, habent enim | |
| 4662 emolumentum societatis suae</i>. Ergo videtur perfectior esse | |
| 53 | 4663 religio in societate viventium.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 arg. 2"><a name="46634"><span class="ref">[46634] IIª-IIae, q. 188 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4664 Praeterea, Matth. XVIII dicitur, <i>ubi fuerint duo vel tres |
| 4665 congregati in nomine meo, ibi sum ego in medio eorum</i>. Sed nihil | |
| 4666 potest esse melius quam Christi societas. Ergo videtur quod vivere | |
| 53 | 4667 in congregatione sit melius quam ducere solitariam vitam.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 arg. 3"><a name="46635"><span class="ref">[46635] IIª-IIae, q. 188 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4668 Praeterea, inter alia religionis vota, votum obedientiae |
| 4669 excellentius est, et humilitas est maxime Deo accepta. Sed | |
| 4670 obedientia et humilitas magis observatur in communi conversatione | |
| 4671 quam in solitudine. Dicit enim Hieronymus, in epistola ad rusticum | |
| 4672 monachum, <i>in solitudine cito subrepit superbia, dormit quando | |
| 4673 voluerit, facit quod voluerit</i>. E contrario autem ipse docet eum | |
| 4674 qui in societate vivit, dicens, <i>non facias quod vis, comedas | |
| 4675 quod iuberis, habeas quantum acceperis, subiiciaris cui non vis, | |
| 4676 servias fratribus, praepositum monasterii timeas ut Deum, diligas | |
| 4677 ut parentem</i>. Ergo videtur quod religio viventium in societate | |
| 53 | 4678 sit perfectior ea quae solitariam vitam agit.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 arg. 4"><a name="46636"><span class="ref">[46636] IIª-IIae, q. 188 a. 8 arg. 4</span></a> |
| 28 | 4679 Praeterea, dominus dicit, Luc. XI, <i>nemo accendit lucernam et in |
| 4680 abscondito ponit, neque sub modio</i>. Sed illi qui solitariam | |
| 4681 vitam agunt, videntur esse in abscondito positi, nihil utilitatis | |
| 4682 hominibus afferentes. Ergo videtur quod eorum religio non sit | |
| 53 | 4683 perfectior.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 arg. 5"><a name="46637"><span class="ref">[46637] IIª-IIae, q. 188 a. 8 arg. 5</span></a> |
| 28 | 4684 Praeterea, id quod est contra naturam hominis, non videtur ad |
| 4685 perfectionem virtutis pertinere. Sed homo naturaliter est animal | |
| 4686 sociale, ut philosophus dicit, in I Polit. Ergo videtur quod agere | |
| 53 | 4687 solitariam vitam non sit perfectius quam agere vitam socialem.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 s. c."><a name="46638"><span class="ref">[46638] IIª-IIae, q. 188 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4688 contra est quod Augustinus, in libro de operibus Monach., illos |
| 4689 sanctiores esse dicit qui, <i>a conspectu hominum separati, nulli | |
| 4690 ad se praebent accessum, viventes in magna intentione | |
| 53 | 4691 orationum</i>.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 co."><a name="46639"><span class="ref">[46639] IIª-IIae, q. 188 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4692 dicendum quod solitudo, sicut et paupertas, non est ipsa essentia |
| 4693 perfectionis, sed perfectionis instrumentum, unde in collationibus | |
| 4694 patrum, dicit abbas Moyses quod pro puritate cordis, solitudo | |
| 4695 sectanda est, sicut et ieiunia et alia huiusmodi. Manifestum est | |
| 4696 autem quod solitudo non est instrumentum congruum actioni, sed | |
| 4697 contemplationi, secundum illud Osee II, <i>ducam eam in | |
| 4698 solitudinem, et loquar ad cor eius</i>. Unde non congruit | |
| 4699 religionibus quae sunt ordinatae ad opera vitae activae, sive | |
| 4700 corporalia sive spiritualia, nisi forte ad tempus, exemplo Christi | |
| 4701 qui, ut dicitur Luc. VI, <i>exiit in montem orare et erat | |
| 4702 pernoctans in oratione Dei</i>. Competit autem religionibus quae | |
| 4703 sunt ad contemplationem ordinatae. Considerandum tamen est quod id | |
| 4704 quod est solitarium, debet esse sibi per se sufficiens. Hoc autem | |
| 4705 est cui nihil deest, quod pertinet ad rationem perfecti. Et ideo | |
| 4706 solitudo competit contemplanti qui iam ad perfectum pervenit. Quod | |
| 4707 quidem contingit dupliciter. Uno modo, ex solo divino munere, sicut | |
| 4708 patet de Ioanne Baptista, <i>qui fuit repletus spiritu sancto adhuc | |
| 4709 ex utero matris suae</i>; unde et cum adhuc puer esset, erat in | |
| 4710 desertis, ut dicitur Luc. I. Alio modo, per exercitium virtuosi | |
| 4711 actus, secundum illud Heb. V, <i>perfectorum est solidus cibus, | |
| 4712 eorum qui pro consuetudine exercitatos habent sensus ad | |
| 4713 discretionem boni et mali</i>. Ad exercitium autem huiusmodi | |
| 4714 iuvatur homo ex aliorum societate, dupliciter. Uno modo, quantum ad | |
| 4715 intellectum, ut instruatur in his quae sunt contemplanda, unde | |
| 4716 Hieronymus dicit, ad rusticum monachum, <i>mihi placet ut habeas | |
| 4717 sacrum contubernium, nec ipse te doceas</i>. Secundo, quantum ad | |
| 4718 affectum, ut scilicet noxiae affectiones hominis reprimantur | |
| 4719 exemplo et correctione aliorum, quia ut dicit Gregorius, XXX | |
| 4720 Moral., super illud, cui dedi in solitudine domum, <i>quid prodest | |
| 4721 solitudo corporis, si solitudo defuerit cordis?</i> Et ideo vita | |
| 4722 socialis necessaria est ad exercitium perfectionis, solitudo autem | |
| 4723 competit iam perfectis. Unde Hieronymus dicit, ad rusticum | |
| 4724 monachum, <i>solitariam vitam comprehendimus minime, quam semper | |
| 4725 laudabimus, sed de ludo monasteriorum huiusmodi volumus egredi | |
| 4726 milites quos rudimenta non terreant, qui specimen conversationis | |
| 4727 suae multo tempore dederint</i>. Sicut igitur id quod iam perfectum | |
| 4728 est, praeeminet ei quod ad perfectionem exercetur; ita vita | |
| 4729 solitariorum, si debite assumatur, praeeminet vitae sociali. Si | |
| 4730 autem absque praecedenti exercitio talis vita assumatur, est | |
| 4731 periculosissima, nisi per divinam gratiam suppleatur quod in aliis | |
| 4732 per exercitium acquiritur, sicut patet de beatis Antonio et | |
| 53 | 4733 Benedicto.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 ad 1"><a name="46640"><span class="ref">[46640] IIª-IIae, q. 188 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4734 ergo dicendum quod Salomon ostendit melius esse quod sint duo simul |
| 4735 quam unus, propter auxilium quod unus habet ab alio, vel ad | |
| 4736 sublevandum vel ad fovendum vel ad spiritualiter calefaciendum. Quo | |
| 53 | 4737 quidem auxilio iam non indigent qui sunt perfectionem assecuti.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 ad 2"><a name="46641"><span class="ref">[46641] IIª-IIae, q. 188 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4738 secundum dicendum quod, sicut dicitur I Ioan. IV, <i>qui manet in |
| 4739 caritate, in Deo manet, et Deus in eo</i>. Sicut ergo Christus est | |
| 4740 in medio eorum qui sibi invicem per dilectionem proximi sociantur, | |
| 4741 ita habitat in corde eius qui divinae contemplationi insistit per | |
| 53 | 4742 dilectionem Dei.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 ad 3"><a name="46642"><span class="ref">[46642] IIª-IIae, q. 188 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4743 dicendum quod actu obedire est necessarium his qui indigent |
| 4744 exerceri secundum directionem aliorum ad perfectionem capiendam. | |
| 4745 Sed illi qui iam perfecti sunt, spiritu Dei sufficienter aguntur, | |
| 4746 ut non indigeant actu aliis obedire. Habent tamen obedientiam in | |
| 53 | 4747 praeparatione animi.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 ad 4"><a name="46643"><span class="ref">[46643] IIª-IIae, q. 188 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 4748 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in XIX de Civ. Dei, <i>a |
| 4749 studio cognoscendae veritatis nemo prohibetur, quod ad laudabile | |
| 4750 pertinet otium</i>. Quod autem aliquis super candelabrum ponatur, | |
| 4751 non pertinet ad ipsum, sed ad eius superiores. Quae sarcina si non | |
| 4752 imponatur, ut Augustinus ibidem subdit, contemplandae veritati | |
| 4753 vacandum est, ad quam plurimum valet solitudo. Et tamen illi qui | |
| 4754 solitariam vitam agunt, multum utiles sunt generi humano. Unde | |
| 4755 Augustinus dicit, in libro de moribus Ecclesiae, de his loquens, | |
| 4756 <i>pane solo, qui eis per certa intervalla temporum affertur, et | |
| 4757 aqua contenti, desertissimas terras incolunt, perfruentes colloquio | |
| 4758 Dei, cui puris mentibus inhaeserunt. Videntur autem nonnullis res | |
| 4759 humanas plus quam oporteret deseruisse, non intelligentibus quantum | |
| 4760 nobis eorum animus in orationibus prosit, et vita ad exemplum, | |
| 53 | 4761 quorum corpora videre non sinimur</i>.</p><p title="II-II q. 188 a. 8 ad 5"><a name="46644"><span class="ref">[46644] IIª-IIae, q. 188 a. 8 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 4762 dicendum quod homo potest solitarius vivere dupliciter. Uno modo, |
| 4763 quasi societatem humanam non ferens propter animi saevitiam, et hoc | |
| 4764 est bestiale. Alio modo, per hoc quod totaliter divinis rebus | |
| 4765 inhaeret, et hoc est supra hominem. Et ideo philosophus dicit, in I | |
| 4766 Polit., quod ille qui aliis non communicat, est bestia aut Deus, | |
| 53 | 4767 idest divinus vir.</p></div></div><div class="q" id="q189"><h2>Quaestio 189</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 189 pr."><a name="46645"><span class="ref">[46645] IIª-IIae, q. 189 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 4768 considerandum est de ingressu religionis. Et circa hoc quaeruntur |
| 4769 decem. Primo, utrum illi qui non sunt exercitati in observantia | |
| 4770 praeceptorum, debeant religionem ingredi. Secundo, utrum liceat | |
| 4771 aliquos voto obligare ad religionis ingressum. Tertio, utrum illi | |
| 4772 qui voto obligantur ad religionis ingressum, teneantur votum | |
| 4773 implere. Quarto, utrum illi qui vovent religionem intrare, | |
| 4774 teneantur ibi perpetuo remanere. Quinto, utrum pueri sint | |
| 4775 recipiendi in religione. Sexto, utrum propter parentum obsequium | |
| 4776 aliqui debeant retrahi a religionis ingressu. Septimo, utrum | |
| 4777 presbyteri curati vel archidiaconi possint ad religionem transire | |
| 4778 octavo, utrum de una religione possit aliquis transire ad aliam. | |
| 4779 Nono, utrum aliquis debeat alios inducere ad religionis ingressum. | |
| 4780 Decimo, utrum requiratur magna deliberatio cum consanguineis et | |
| 53 | 4781 amicis ad religionis ingressum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 189 a. 1 arg. 1"><a name="46646"><span class="ref">[46646] IIª-IIae, q. 189 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4782 primum sic proceditur. Videtur quod non debeant religionem ingredi |
| 4783 nisi qui sunt in praeceptis exercitati. Dominus enim consilium | |
| 4784 perfectionis dedit adolescenti qui dixerat se praecepta a iuventute | |
| 4785 servasse. Sed a Christo sumpsit initium omnis religio. Ergo videtur | |
| 4786 quod non sunt ad religionem admittendi nisi qui sunt in praeceptis | |
| 53 | 4787 exercitati.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 arg. 2"><a name="46647"><span class="ref">[46647] IIª-IIae, q. 189 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4788 Praeterea, Gregorius dicit, super Ezech., <i>nemo repente fit |
| 4789 summus, sed in bona conversatione a minimis quis inchoat, ut ad | |
| 4790 magna perveniat</i>. Sed magna sunt consilia, quae pertinent ad | |
| 4791 perfectionem vitae, minora autem sunt praecepta, quae pertinent ad | |
| 4792 communem iustitiam. Ergo videtur quod non debent aliqui, ad | |
| 4793 observantiam consiliorum, religionem intrare, nisi prius fuerint in | |
| 53 | 4794 praeceptis exercitati.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 arg. 3"><a name="46648"><span class="ref">[46648] IIª-IIae, q. 189 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4795 Praeterea, sicut sacri ordines habent quandam excellentiam in |
| 4796 Ecclesia, ita et status religionis. Sed sicut Gregorius scribit | |
| 4797 Siagrio episcopo, et habetur in decretis, dist. XLVIII, <i>ordinate | |
| 4798 ad ordines accedendum est, nam casum appetit qui ad summi loci | |
| 4799 fastigia, postpositis gradibus, per abrupta quaerit ascensum. | |
| 4800 Scimus enim quod aedificati parietes non prius tignorum pondus | |
| 4801 accipiunt, nisi a novitatis suae humore siccentur, ne, si ante | |
| 4802 pondera quam solidentur accipiant, cunctam simul fabricam | |
| 4803 deponant</i>. Ergo videtur quod non debent aliqui ad religionem | |
| 53 | 4804 transire nisi in praeceptis exercitati.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 arg. 4"><a name="46649"><span class="ref">[46649] IIª-IIae, q. 189 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 4805 Praeterea, super illud Psalmi, sicut ablactatus super matre sua, |
| 4806 dicit Glossa, <i>in utero matris Ecclesiae primo concipimur, dum | |
| 4807 fidei rudimentis instruimur; deinde in lucem edimur, dum per | |
| 4808 Baptismum regeneramur; deinde quasi manibus Ecclesiae portamur et | |
| 4809 lacte nutrimur, cum post Baptismum bonis operibus informamur et | |
| 4810 lacte spiritualis doctrinae nutrimur, proficiendo donec, iam | |
| 4811 grandiusculi, a lacte matris accedamus ad mensam patris; idest, a | |
| 4812 simplici doctrina, ubi praedicatur verbum caro factum, accedamus ad | |
| 4813 verbum patris in principio apud Deum</i>. Et postea subdit quod | |
| 4814 <i>nuper baptizati in sabbato sancto, quasi manibus Ecclesiae | |
| 4815 gestantur et lacte nutriuntur usque ad Pentecosten, quo tempore | |
| 4816 nulla difficilia indicuntur, non ieiunatur, non media nocte | |
| 4817 surgitur, postea, spiritu Paraclito confirmati, quasi ablactati, | |
| 4818 incipiunt ieiunare et alia difficilia servare. Multi vero hunc | |
| 4819 ordinem pervertunt, ut haeretici et schismatici, se ante tempus a | |
| 4820 lacte separantes, unde exstinguuntur</i>. Sed hunc ordinem | |
| 4821 pervertere videntur illi qui religionem intrant, vel alios ad | |
| 4822 intrandum inducunt, antequam sint in faciliori observantia | |
| 4823 praeceptorum exercitati. Ergo videtur quod sint haeretici vel | |
| 53 | 4824 schismatici.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 arg. 5"><a name="46650"><span class="ref">[46650] IIª-IIae, q. 189 a. 1 arg. 5</span></a> |
| 28 | 4825 Praeterea, a prioribus ad posteriora est transeundum. Sed praecepta |
| 4826 sunt priora consiliis, quia sunt communiora, utpote a quibus non | |
| 4827 convertitur consequentia essendi, quicumque enim servat consilia, | |
| 4828 servat praecepta, sed non convertitur. Congruus autem ordo est ut a | |
| 4829 prioribus ad posteriora transeatur. Ergo non debet aliquis transire | |
| 4830 ad observantiam consiliorum in religione, nisi prius sit | |
| 53 | 4831 exercitatus in praeceptis.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 s. c."><a name="46651"><span class="ref">[46651] IIª-IIae, q. 189 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4832 contra est quod dominus Matthaeum publicanum, qui in observantia |
| 4833 praeceptorum exercitatus non erat, advocavit ad consiliorum | |
| 4834 observantiam, dicitur enim Luc. V, quod, relictis omnibus, secutus | |
| 4835 est eum. Ergo non est necessarium quod ante aliquis exerceatur in | |
| 4836 observantia praeceptorum quam transeat ad perfectionem | |
| 53 | 4837 consiliorum.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 co."><a name="46652"><span class="ref">[46652] IIª-IIae, q. 189 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4838 dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, status religionis est |
| 4839 quoddam spirituale exercitium ad consequendum perfectionem | |
| 4840 caritatis, quod quidem fit inquantum per religionis observantias | |
| 4841 auferuntur impedimenta perfectae caritatis. Haec autem sunt quae | |
| 4842 implicant affectum hominis ad terrena. Per hoc autem quod affectus | |
| 4843 hominis implicatur ad terrena, non solum impeditur perfectio | |
| 4844 caritatis, sed interdum etiam ipsa caritas perditur, dum per | |
| 4845 inordinatam conversionem ad bona temporalia homo avertitur ab | |
| 4846 incommutabili bono mortaliter peccando. Unde patet quod religionis | |
| 4847 observantiae, sicut tollunt impedimenta perfectae caritatis, ita | |
| 4848 etiam tollunt occasiones peccandi, sicut patet quod per ieiunium et | |
| 4849 vigilias et obedientiam et alia huiusmodi, retrahitur homo a | |
| 4850 peccatis gulae et luxuriae, et a quibuscumque aliis peccatis. Et | |
| 4851 ideo ingredi religionem non solum expedit his qui sunt exercitati | |
| 4852 in praeceptis, ut ad maiorem perfectionem perveniant, sed etiam his | |
| 4853 qui non sunt exercitati, ut facilius peccata vitent et perfectionem | |
| 53 | 4854 assequantur.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 ad 1"><a name="46653"><span class="ref">[46653] IIª-IIae, q. 189 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4855 ergo dicendum quod Hieronymus dicit, super Matth., <i>mentitus est |
| 4856 adolescens dicens, haec omnia servavi a iuventute mea. Si enim quod | |
| 4857 positum est in mandatis, diliges proximum tuum sicut teipsum, opere | |
| 4858 complesset, quomodo postea, audiens, vade et vende omnia quae habes | |
| 4859 et da pauperibus, tristis recessit?</i> Sed intelligendum est eum | |
| 4860 mentitum esse quantum ad perfectam observantiam huius praecepti. | |
| 4861 Unde Origenes, super Matth., dicit quod <i>scriptum est in | |
| 4862 Evangelio secundum Hebraeos, quod cum dominus dixisset ei, vade et | |
| 4863 vende omnia quae habes, coepit dives scalpere caput suum. Et dixit | |
| 4864 ad eum dominus, quomodo dicis, feci legem et prophetas? Est in | |
| 4865 lege, diliges proximum tuum sicut teipsum, et ecce, multi fratres | |
| 4866 tui, filii Abrahae, amicti sunt stercore, morientes prae fame; et | |
| 4867 domus tua plena est multis bonis, et non egreditur aliquid omnino | |
| 4868 ex ea ad eos. Itaque dominus, redarguens eum, dicit, si vis | |
| 4869 perfectus esse, et cetera. Impossibile est enim implere mandatum | |
| 4870 quod dicit, diliges proximum tuum sicut teipsum, et esse divitem, | |
| 4871 et maxime, tantas possessiones habere</i>. Quod est intelligendum | |
| 4872 de perfecta impletione huius praecepti. Imperfecte autem et communi | |
| 4873 modo verum est eum observasse praecepta. Perfectio enim | |
| 4874 principaliter in observantia praeceptorum caritatis consistit, ut | |
| 4875 supra habitum est. Ut ergo dominus ostenderet perfectionem | |
| 4876 consiliorum utilem esse et innocentibus et peccatoribus, non solum | |
| 4877 vocavit adolescentem innocentem, sed etiam Matthaeum peccatorem. Et | |
| 4878 tamen Matthaeus secutus est vocantem, non autem adolescens, quia | |
| 4879 facilius convertuntur ad religionem peccatores quam illi qui de sua | |
| 4880 innocentia praesumunt, quibus dicit dominus, Matth. XXI, | |
| 53 | 4881 <i>publicani et meretrices praecedunt vos in regnum Dei</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 ad 2"><a name="46654"><span class="ref">[46654] IIª-IIae, q. 189 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4882 secundum dicendum quod summum et infimum tripliciter accipi potest. |
| 4883 Uno modo, in eodem statu et in eodem homine. Et sic manifestum est | |
| 4884 quod nemo repente fit summus, quia unusquisque recte vivens toto | |
| 4885 tempore vitae suae proficit, ut ad summum perveniat. Alio modo, per | |
| 4886 comparationem ad diversos status. Et sic non oportet ut quicumque | |
| 4887 vult ad superiorem statum pervenire, a minori incipiat, sicut non | |
| 4888 oportet ut qui vult esse clericus, prius in laicali vita | |
| 4889 exerceatur. Tertio modo, quantum ad diversas personas. Et sic | |
| 4890 manifestum est quod unus statim incipit, non solum ab altiori | |
| 4891 statu, sed etiam ab altiori gradu sanctitatis quam sit summum ad | |
| 4892 quod alius pervenit per totam vitam suam. Unde Gregorius dicit, in | |
| 4893 II Dialog., <i>omnes cognoscant, Benedictus puer conversationis | |
| 53 | 4894 gratiam a quanta perfectione coepisset</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 ad 3"><a name="46655"><span class="ref">[46655] IIª-IIae, q. 189 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4895 dicendum quod, sicut supra dictum est, sacri ordines praeexigunt |
| 4896 sanctitatem, sed status religionis est exercitium quoddam ad | |
| 4897 sanctitatem assequendam. Unde pondus ordinum imponendum est | |
| 4898 parietibus iam per sanctitatem desiccatis, sed pondus religionis | |
| 53 | 4899 desiccat parietes, idest homines, ab humore vitiorum.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 ad 4"><a name="46656"><span class="ref">[46656] IIª-IIae, q. 189 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 4900 dicendum quod, sicut manifeste ex verbis illius Glossae apparet, |
| 4901 principaliter loquitur de ordine doctrinae, prout transeundum est a | |
| 4902 facilioribus ad difficiliora. Unde quod dicit haereticos et | |
| 4903 schismaticos hunc ordinem pervertere, manifestum est ex sequentibus | |
| 4904 ad ordinem doctrinae pertinere. Sequitur enim, hic vero se | |
| 4905 servasse, scilicet praedictum ordinem, <i>dicit, constringens se | |
| 4906 maledicto, sic, quasi, non modo in aliis fui humilis, sed etiam in | |
| 4907 scientia. Quia humiliter sentiebam, prius nutritus lacte, quod est | |
| 4908 verbum caro factum, ut sic crescerem ad panem Angelorum, idest ad | |
| 4909 verbum quod est in principio apud Deum</i>. Exemplum autem quod in | |
| 4910 medio interponitur, quod noviter baptizatis non indicitur ieiunium | |
| 4911 usque ad Pentecosten, ostendit quod non sunt ex necessitate ad | |
| 4912 difficilia cogendi antequam per spiritum sanctum interius ad hoc | |
| 4913 instigentur ut difficilia propria voluntate assumant. Unde et post | |
| 4914 Pentecosten, post receptionem spiritus sancti, ieiunium celebrat | |
| 4915 Ecclesia. Spiritus autem sanctus, sicut Ambrosius dicit, super | |
| 4916 Luc., <i>non arcetur aetatibus, non finitur morte, non excluditur | |
| 4917 alvo</i>. Et Gregorius dicit, in homilia Pentecostes, <i>implet | |
| 4918 citharaedum puerum, et Psalmistam facit, implet puerum abstinentem, | |
| 4919 et iudicem senum facit</i>. Et postea subdit, <i>nulla ad discendum | |
| 4920 mora agitur, omne quod voluerit, mox ut tetigerit mentem, | |
| 4921 docet</i>. Et sicut dicitur Eccle. VIII, <i>non est in hominis | |
| 4922 ditione prohibere spiritum</i>. Et apostolus, I ad Thess. V, monet, | |
| 4923 spiritum nolite extinguere. Et Act. VII, contra quosdam dicitur, | |
| 53 | 4924 <i>vos semper spiritui sancto restitistis</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 1 ad 5"><a name="46657"><span class="ref">[46657] IIª-IIae, q. 189 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 4925 dicendum quod praeceptorum quaedam sunt principalia, quae sunt |
| 4926 fines et praeceptorum et consiliorum, scilicet praecepta caritatis. | |
| 4927 Ad quae consilia ordinantur, non ita quod sine consiliis servari | |
| 4928 non possint, sed ut per consilia perfectius observentur. Alia vero | |
| 4929 sunt praecepta secundaria, quae ordinantur ad praecepta caritatis | |
| 4930 ut sine quibus caritatis praecepta observari non possunt omnino. | |
| 4931 Sic igitur perfecta observantia praeceptorum caritatis praecedit | |
| 4932 intentione consilia, sed interdum tempore sequitur. Hic est enim | |
| 4933 ordo finis respectu eorum quae sunt ad finem. Observantia vero | |
| 4934 praeceptorum caritatis secundum communem modum, et similiter alia | |
| 4935 praecepta, comparantur ad consilia sicut commune ad proprium, quia | |
| 4936 observantia praeceptorum potest esse sine consiliis, sed non | |
| 4937 convertitur. Sic ergo observantia praeceptorum communiter sumpta, | |
| 4938 praecedit naturae ordine consilia, non tamen oportet quod tempore, | |
| 4939 quia non est aliquid prius in genere quam sit in aliqua specierum. | |
| 4940 Observantia vero praeceptorum sine consiliis ordinatur ad | |
| 4941 observantiam praeceptorum cum consiliis sicut species imperfecta ad | |
| 4942 perfectam, sicut animal irrationale ad rationale. Perfectum autem | |
| 4943 est naturaliter prius imperfecto, natura enim, ut Boetius dicit, a | |
| 4944 perfectis sumit initium. Nec tamen oportet quod prius observentur | |
| 4945 praecepta sine consiliis et postea cum consiliis, sicut non oportet | |
| 4946 quod aliquis prius sit asinus quam sit homo, vel quod prius sit | |
| 4947 coniugatus quam sit virgo. Et similiter non oportet quod aliquis | |
| 4948 prius servet praecepta in saeculo quam transeat ad religionem, | |
| 4949 praesertim quia conversatio saecularis non disponit ad perfectionem | |
| 53 | 4950 religionis, sed magis impedit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 189 a. 2 arg. 1"><a name="46658"><span class="ref">[46658] IIª-IIae, q. 189 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 4951 secundum sic proceditur. Videtur quod non debeant aliqui voto |
| 4952 obligari ad religionis ingressum. Per professionem enim aliquis | |
| 4953 voto religioni adstringitur. Sed ante professionem conceditur annus | |
| 4954 probationis, secundum regulam beati Benedicti, et secundum statutum | |
| 4955 Innocentii IV, qui etiam prohibuit, ante annum probationis | |
| 4956 completum, eos per professionem religioni adstringi. Ergo videtur | |
| 4957 quod multo minus adhuc in saeculo existentes debeant voto ad | |
| 53 | 4958 religionem obligari.</p><p title="II-II q. 189 a. 2 arg. 2"><a name="46659"><span class="ref">[46659] IIª-IIae, q. 189 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 4959 Praeterea, Gregorius dicit, in registro, et habetur in decretis, |
| 4960 dist. XLV, quod <i>Iudaei, non vi, sed libera voluntate ut | |
| 4961 convertantur suadendi sunt</i>. Sed implere id quod vovetur, | |
| 4962 necessitatis est. Ergo non sunt aliqui obligandi ad religionis | |
| 53 | 4963 ingressum.</p><p title="II-II q. 189 a. 2 arg. 3"><a name="46660"><span class="ref">[46660] IIª-IIae, q. 189 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 4964 Praeterea, nullus debet alteri praebere occasionem ruinae, unde |
| 4965 Exod. XXI dicitur, <i>si quis aperuerit cisternam, cecideritque bos | |
| 4966 vel asinus in eam, dominus cisternae reddet pretium iumentorum</i>. | |
| 4967 Sed ex hoc quod aliqui obligantur ad religionem per votum, | |
| 4968 frequenter aliqui ruunt in desperationem et in diversa peccata. | |
| 4969 Ergo videtur quod non sint aliqui ad religionis ingressum voto | |
| 53 | 4970 obligandi.</p><p title="II-II q. 189 a. 2 s. c."><a name="46661"><span class="ref">[46661] IIª-IIae, q. 189 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 4971 contra est quod in Psalmo dicitur, vovete, et reddite domino Deo |
| 4972 vestro, ubi dicit Glossa quod <i>quaedam sunt vota propria | |
| 4973 singulorum, ut castitas, virginitas et huiusmodi, ad haec ergo | |
| 4974 vovenda nos invitat</i>. Sed Scriptura sacra non invitat nisi ad id | |
| 4975 quod est melius. Ergo melius est quod aliquis voto se obliget ad | |
| 53 | 4976 religionis ingressum.</p><p title="II-II q. 189 a. 2 co."><a name="46662"><span class="ref">[46662] IIª-IIae, q. 189 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4977 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de voto ageretur, unum |
| 4978 et idem opus ex voto factum est laudabilius quam si sine voto fiat. | |
| 4979 Tum quia vovere est actus religionis, quae habet quandam | |
| 4980 excellentiam inter virtutes. Tum quia per votum firmatur voluntas | |
| 4981 hominis ad bonum faciendum, et sicut peccatum est gravius ex hoc | |
| 4982 quod procedit ex voluntate obstinata in malum, ita bonum opus est | |
| 4983 laudabilius ex hoc quod procedit ex voluntate confirmata in bonum | |
| 4984 per votum. Et ideo obligari voto ad religionis ingressum est | |
| 53 | 4985 secundum se laudabile.</p><p title="II-II q. 189 a. 2 ad 1"><a name="46663"><span class="ref">[46663] IIª-IIae, q. 189 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 4986 ergo dicendum quod duplex est religionis votum. Unum solemne, quod |
| 4987 hominem facit monachum vel alterius religionis fratrem, quod | |
| 4988 vocatur professio. Et tale votum debet praecedere annus | |
| 4989 probationis, ut probat obiectio. Aliud autem est votum simplex, ex | |
| 4990 quo aliquis non fit monachus vel religiosus, sed solum obligatus ad | |
| 4991 religionis ingressum. Et ante tale votum non oportet praecedere | |
| 53 | 4992 probationis annum.</p><p title="II-II q. 189 a. 2 ad 2"><a name="46664"><span class="ref">[46664] IIª-IIae, q. 189 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 4993 secundum dicendum quod auctoritas illa Gregorii intelligitur de |
| 4994 violentia absoluta. Necessitas autem quae ex obligatione voti | |
| 4995 requiritur, non est necessitas absoluta, sed necessitas ex fine, | |
| 4996 quia scilicet, post votum, non potest aliquis finem salutis | |
| 4997 consequi nisi impleat votum. Talis autem necessitas non est | |
| 4998 vitanda, quinimmo, ut Augustinus dicit, ad Armentarium et Paulinam, | |
| 53 | 4999 <i>felix est necessitas quae ad meliora transmittit</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 2 ad 3"><a name="46665"><span class="ref">[46665] IIª-IIae, q. 189 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5000 dicendum quod vovere religionis ingressum est quaedam confirmatio |
| 5001 voluntatis ad meliora. Et ideo, quantum est de se, non dat homini | |
| 5002 occasionem ruinae, sed magis subtrahit. Sed si aliquis voti | |
| 5003 transgressor gravius ruat, hoc non derogat bonitati voti, sicut nec | |
| 5004 derogat bonitati Baptismi quod aliqui post Baptismum gravius | |
| 53 | 5005 peccant.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 189 a. 3 arg. 1"><a name="46666"><span class="ref">[46666] IIª-IIae, q. 189 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 5006 tertium sic proceditur. Videtur quod ille qui obligatus est voto ad |
| 5007 religionis ingressum, non teneatur intrare. Dicitur enim in | |
| 5008 decretis, XVII, qu. II, <i>Consaldus presbyter, quondam | |
| 5009 infirmitatis passione pressus, monachum se fieri promisit, non | |
| 5010 tamen monasterio aut abbati se tradidit, nec promissionem scripsit, | |
| 5011 sed beneficium Ecclesiae in manu advocati refutavit, ac postquam | |
| 5012 convaluit, monachum se negavit fieri</i>. Et postea subdit, | |
| 5013 <i>iudicamus ut praefatus presbyter beneficium et altaria recipiat | |
| 5014 et quiete retineat</i>. Hoc autem non esset, si teneretur | |
| 5015 religionem intrare. Ergo videtur quod non teneatur aliquis implere | |
| 53 | 5016 votum quo se ad religionis ingressum obligavit.</p><p title="II-II q. 189 a. 3 arg. 2"><a name="46667"><span class="ref">[46667] IIª-IIae, q. 189 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 5017 Praeterea, nullus tenetur facere id quod non est in sua potestate. |
| 5018 Sed quod aliquis religionem ingrediatur, non est in potestate | |
| 5019 ipsius, sed requiritur ad hoc assensus eorum ad quos debet | |
| 5020 transire. Ergo videtur quod non teneatur aliquis implere votum quo | |
| 53 | 5021 se ad religionis ingressum obligavit.</p><p title="II-II q. 189 a. 3 arg. 3"><a name="46668"><span class="ref">[46668] IIª-IIae, q. 189 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 5022 Praeterea, per votum minus utile non potest derogari voto magis |
| 5023 utili. Sed per impletionem voti religionis impediri posset impletio | |
| 5024 voti crucis in subsidium terrae sanctae, quod videtur esse utilius, | |
| 5025 quia per hoc votum consequitur homo remissionem peccatorum. Ergo | |
| 5026 videtur quod votum quo quis se obligavit ad religionis ingressum, | |
| 53 | 5027 non sit ex necessitate implendum.</p><p title="II-II q. 189 a. 3 s. c."><a name="46669"><span class="ref">[46669] IIª-IIae, q. 189 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 5028 contra est quod dicitur Eccle. V, <i>si quid vovisti Deo, ne |
| 5029 moreris reddere, displicet enim Deo infidelis et stulta | |
| 5030 promissio</i>. Et super illud Psalmi, vovete et reddite domino Deo | |
| 5031 vestro, dicit Glossa, <i>vovere voluntati consulitur, sed post voti | |
| 53 | 5032 promissionem, redditio necessario exigitur</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 3 co."><a name="46670"><span class="ref">[46670] IIª-IIae, q. 189 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5033 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de voto ageretur, votum |
| 5034 est promissio Deo facta de his quae ad Deum pertinent. Ut autem | |
| 5035 Gregorius dicit, in epistola ad Bonifacium, <i>si inter homines | |
| 5036 solent bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto magis | |
| 5037 ista pollicitatio quam cum Deo pepigit, solvi sine vindicta non | |
| 5038 poterit</i>. Et ideo ad implendum id quod homo vovit, ex | |
| 5039 necessitate tenetur, dummodo sit aliquid quod ad Deum pertineat. | |
| 5040 Manifestum est autem quod ingressus religionis maxime ad Deum | |
| 5041 pertinet, quia per hoc homo totaliter se mancipat divinis | |
| 5042 obsequiis, ut ex supra dictis patet. Unde relinquitur quod ille qui | |
| 5043 se obligat ad religionis ingressum, teneatur religionem ingredi, | |
| 5044 secundum quod se voto obligare intendit, ita scilicet quod, si | |
| 5045 intendit se absolute obligare, tenetur quam citius poterit ingredi, | |
| 5046 legitimo impedimento cessante; si autem ad certum tempus, vel sub | |
| 5047 certa conditione, tenetur religionem ingredi tempore adveniente, | |
| 53 | 5048 vel conditione existente.</p><p title="II-II q. 189 a. 3 ad 1"><a name="46671"><span class="ref">[46671] IIª-IIae, q. 189 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 5049 ergo dicendum quod ille presbyter non fecerat votum solemne, sed |
| 5050 simplex. Unde non erat monachus effectus, ut cogi deberet de iure | |
| 5051 in monasterio remanere et Ecclesiam dimittere. Tamen in foro | |
| 5052 conscientiae esset sibi consulendum quod, omnibus dimissis, | |
| 5053 religionem intraret. Unde extra, de voto et voti Redempt., cap. per | |
| 5054 tuas, consulitur episcopo Gratianopolitano, qui post votum | |
| 5055 religionis episcopatum assumpserat, voto non impleto, ut, <i>si | |
| 5056 suam sanare desideraret conscientiam, regimen Ecclesiae resignaret, | |
| 53 | 5057 et redderet altissimo vota sua</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 3 ad 2"><a name="46672"><span class="ref">[46672] IIª-IIae, q. 189 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 5058 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de voto |
| 5059 ageretur, ille qui se voto obligavit ad certae religionis | |
| 5060 ingressum, tenetur facere quantum in se est ut in illa religione | |
| 5061 recipiatur. Et si quidem intendit se simpliciter ad religionem | |
| 5062 obligare, si non recipitur in una religione, tenetur ire ad aliam. | |
| 5063 Si vero intendit se obligare specialiter ad unam solum, non tenetur | |
| 53 | 5064 nisi secundum modum suae obligationis.</p><p title="II-II q. 189 a. 3 ad 3"><a name="46673"><span class="ref">[46673] IIª-IIae, q. 189 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5065 dicendum quod votum religionis, cum sit perpetuum, est maius quam |
| 5066 votum peregrinationis terrae sanctae, quod est temporale. Et sicut | |
| 5067 Alexander III dicit, et habetur extra, de voto et voti Redempt., | |
| 5068 <i>reus fracti voti aliquatenus non habetur qui temporale obsequium | |
| 5069 in perpetuam noscitur religionis observantiam commutare</i>. | |
| 5070 Rationabiliter autem dici potest quod etiam per ingressum | |
| 5071 religionis aliquis consequatur remissionem omnium peccatorum. Si | |
| 5072 enim aliquibus eleemosynis factis homo potest statim satisfacere de | |
| 5073 peccatis suis, secundum illud Dan. IV, peccata tua eleemosynis | |
| 5074 redime; multo magis in satisfactionem pro omnibus peccatis sufficit | |
| 5075 quod aliquis se totaliter divinis obsequiis mancipet per religionis | |
| 5076 ingressum, quae excedit omne genus satisfactionis, etiam publicae | |
| 5077 poenitentiae, ut habetur in decretis, XXXIII Caus., qu. II, cap. | |
| 5078 admonere; sicut etiam holocaustum excedit sacrificium, ut Gregorius | |
| 5079 dicit, super Ezech. Unde in vitis patrum legitur quod eandem | |
| 5080 gratiam consequuntur religionem ingredientes quam consequuntur | |
| 5081 baptizati. Si tamen non absolverentur per hoc ab omni reatu poenae, | |
| 5082 nihilominus ingressus religionis utilior est quam peregrinatio | |
| 5083 terrae sanctae quantum ad promotionem in bonum, quae praeponderat | |
| 53 | 5084 absolutioni a poena.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 189 a. 4 arg. 1"><a name="46674"><span class="ref">[46674] IIª-IIae, q. 189 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 5085 quartum sic proceditur. Videtur quod ille qui vovet religionem |
| 5086 ingredi, teneatur perpetuo in religione permanere. Melius est enim | |
| 5087 religionem non ingredi quam post ingressum exire, secundum illud II | |
| 5088 Pet. II, <i>melius erat illis veritatem non cognoscere quam post | |
| 5089 agnitam retroire</i>. Et Luc. IX dicitur, <i>nemo mittens manum ad | |
| 5090 aratrum et aspiciens retro, aptus est regno Dei</i>. Sed ille qui | |
| 5091 voto se obligavit ad religionis ingressum, tenetur ingredi, ut | |
| 53 | 5092 dictum est. Ergo etiam tenetur perpetuo remanere.</p><p title="II-II q. 189 a. 4 arg. 2"><a name="46675"><span class="ref">[46675] IIª-IIae, q. 189 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 5093 Praeterea, quilibet debet vitare id ex quo scandalum sequitur et |
| 5094 aliis datur malum exemplum. Sed ex hoc quod aliquis, post | |
| 5095 religionis ingressum, egreditur et ad saeculum redit, malum | |
| 5096 exemplum et scandalum aliis generatur, qui retrahuntur ab ingressu | |
| 5097 et provocantur ad exitum. Ergo videtur quod ille qui ingreditur | |
| 5098 religionem ut votum impleat quod prius fecit, teneatur ibi perpetuo | |
| 53 | 5099 remanere.</p><p title="II-II q. 189 a. 4 arg. 3"><a name="46676"><span class="ref">[46676] IIª-IIae, q. 189 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 5100 Praeterea, votum religionis reputatur votum perpetuum, et ideo |
| 5101 temporalibus votis praefertur, ut dictum est. Hoc autem non esset, | |
| 5102 si aliquis, voto religionis emisso, ingrederetur cum proposito | |
| 5103 exeundi. Videtur ergo quod ille qui vovet religionis ingressum, | |
| 53 | 5104 teneatur in religione etiam perpetuo remanere.</p><p title="II-II q. 189 a. 4 s. c."><a name="46677"><span class="ref">[46677] IIª-IIae, q. 189 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 5105 contra est, quia votum professionis, propter hoc quod obligat |
| 5106 hominem ad hoc quod perpetuo in religione remaneat, praeexigit | |
| 5107 annum probationis, qui non praeexigitur ad votum simplex quo | |
| 5108 aliquis se obligat ad religionis ingressum. Ergo videtur quod ille | |
| 5109 qui vovet religionem intrare, propter hoc non teneatur ibi perpetuo | |
| 53 | 5110 remanere.</p><p title="II-II q. 189 a. 4 co."><a name="46678"><span class="ref">[46678] IIª-IIae, q. 189 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5111 dicendum quod obligatio voti ex voluntate procedit, nam vovere |
| 5112 voluntatis est, ut Augustinus dicit. In tantum ergo fertur | |
| 5113 obligatio voti in quantum se extendit voluntas et intentio | |
| 5114 voventis. Si igitur vovens intendit se obligare non solum ad | |
| 5115 ingressum religionis, sed ad perpetuo remanendum, tenetur perpetuo | |
| 5116 remanere. Si autem intendit se obligare ad ingressum religionis | |
| 5117 causa experiendi, cum libertate remanendi vel non remanendi, | |
| 5118 manifestum est quod remanere non tenetur. Si vero in vovendo | |
| 5119 simpliciter de ingressu religionis cogitavit, absque hoc quod | |
| 5120 cogitaret de libertate exitus vel de perpetuitate remanendi, | |
| 5121 videtur obligari ad ingressum secundum formam iuris communis, quae | |
| 5122 est ut ingredientibus detur probationis annus. Unde non tenetur | |
| 53 | 5123 perpetuo in religione remanere.</p><p title="II-II q. 189 a. 4 ad 1"><a name="46679"><span class="ref">[46679] IIª-IIae, q. 189 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 5124 ergo dicendum quod melius est intrare religionem animo probandi, |
| 5125 quam penitus non intrare, quia per hoc disponitur ad perpetuo | |
| 5126 remanendum. Nec tamen intelligitur aliquis retro ire vel aspicere, | |
| 5127 nisi quando praetermittit id ad quod se obligavit. Alioquin | |
| 5128 quicumque per aliquod tempus facit aliquod bonum opus, si non | |
| 5129 semper id faciat, esset ineptus regno Dei, quod patet esse | |
| 53 | 5130 falsum.</p><p title="II-II q. 189 a. 4 ad 2"><a name="46680"><span class="ref">[46680] IIª-IIae, q. 189 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 5131 secundum dicendum quod ille qui religionem ingreditur, si exeat, |
| 5132 praesertim ex aliqua rationabili causa, non generat scandalum nec | |
| 5133 dat malum exemplum. Et si alius scandalizatur, erit scandalum | |
| 5134 passivum ex parte eius, non autem scandalum activum ex parte | |
| 5135 exeuntis, quia fecit quod licitum erat ei facere, et quod | |
| 5136 expediebat propter rationabilem causam, puta infirmitatem aut | |
| 53 | 5137 debilitatem aut aliquid huiusmodi.</p><p title="II-II q. 189 a. 4 ad 3"><a name="46681"><span class="ref">[46681] IIª-IIae, q. 189 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5138 dicendum quod ille qui intrat ut statim exeat, non videtur |
| 5139 satisfacere voto suo, quia ipse in vovendo hoc non intendit. Et | |
| 5140 ideo tenetur mutare propositum, ut saltem velit experiri an ei | |
| 5141 expediat in religione remanere. Non autem tenetur ad perpetuo | |
| 53 | 5142 remanendum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 189 a. 5 arg. 1"><a name="46682"><span class="ref">[46682] IIª-IIae, q. 189 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 5143 quintum sic proceditur. Videtur quod pueri non sint recipiendi in |
| 5144 religione. Quia extra, de regularibus et Transeunt. ad Relig., | |
| 5145 dicitur, <i>nullus tondeatur, nisi legitima aetate et spontanea | |
| 5146 voluntate</i>. Sed pueri non videntur habere legitimam aetatem nec | |
| 5147 spontaneam voluntatem, quia non habent perfecte usum rationis. Ergo | |
| 53 | 5148 videtur quod non sint in religione recipiendi.</p><p title="II-II q. 189 a. 5 arg. 2"><a name="46683"><span class="ref">[46683] IIª-IIae, q. 189 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 5149 Praeterea, status religionis videtur esse status poenitentiae, unde |
| 5150 et religio dicitur a religando vel reeligendo, ut Augustinus dicit, | |
| 5151 X de Civ. Dei. Sed pueris non convenit poenitentia. Ergo videtur | |
| 53 | 5152 quod non debeant religionem intrare.</p><p title="II-II q. 189 a. 5 arg. 3"><a name="46684"><span class="ref">[46684] IIª-IIae, q. 189 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 5153 Praeterea, sicut aliquis obligatur iuramento, ita et voto. Sed |
| 5154 pueri, ante annos quatuordecim, non debent obligari iuramento, ut | |
| 5155 habetur in decretis, XXII Caus., qu. V, cap. pueri, et cap. | |
| 53 | 5156 honestum. Ergo videtur quod nec etiam sint voto obligandi.</p><p title="II-II q. 189 a. 5 arg. 4"><a name="46685"><span class="ref">[46685] IIª-IIae, q. 189 a. 5 arg. 4</span></a> |
| 28 | 5157 Praeterea, illicitum videtur esse obligare aliquem tali obligatione |
| 5158 quae posset iuste irritari. Sed si aliqui impuberes obligant se | |
| 5159 religioni, possunt retrahi a parentibus vel tutoribus, dicitur enim | |
| 5160 in decretis, XX Caus., qu. II, quod <i>puella si ante duodecim | |
| 5161 aetatis annos sponte sua sacrum velamen assumpserit, possunt statim | |
| 5162 parentes eius vel tutores id factum irritum facere, si | |
| 5163 voluerint</i>. Illicitum est ergo pueros, praesertim ante | |
| 53 | 5164 pubertatis annos, ad religionem recipere vel obligare.</p><p title="II-II q. 189 a. 5 s. c."><a name="46686"><span class="ref">[46686] IIª-IIae, q. 189 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 5165 contra est quod dominus, Matth. XIX, dicit, <i>sinite parvulos, et |
| 5166 nolite eos prohibere venire ad me</i>. Quod exponens Origenes, | |
| 5167 super Matth., dicit quod <i>discipuli Iesu, priusquam discant | |
| 5168 rationem iustitiae, reprehendunt eos qui pueros et infantes | |
| 5169 offerunt Christo, dominus autem exhortatur discipulos suos | |
| 5170 condescendere utilitatibus puerorum. Hoc ergo attendere debemus, | |
| 5171 ne, aestimatione sapientiae excellentioris, contemnamus, quasi | |
| 5172 magni, pusillos Ecclesiae, prohibentes pueros venire ad | |
| 53 | 5173 Iesum</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 5 co."><a name="46687"><span class="ref">[46687] IIª-IIae, q. 189 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5174 dicendum quod, sicut supra dictum est, duplex est religionis votum. |
| 5175 Unum simplex, quod consistit in sola promissione Deo facta, quae ex | |
| 5176 interiori mentis deliberatione procedit. Et hoc votum habet | |
| 5177 efficaciam ex iure divino. Quae tamen dupliciter tolli potest. Uno | |
| 5178 modo, per defectum deliberationis, ut patet in furiosis, quorum | |
| 5179 vota non sunt obligatoria, ut habetur extra, de regularibus et | |
| 5180 Transeunt. ad Relig., cap. sicut tenor. Et eadem est ratio de | |
| 5181 pueris qui nondum habent debitum usum rationis, per quem sunt doli | |
| 5182 capaces, quem quidem pueri habent, ut frequentius, circa | |
| 5183 quartumdecimum annum, puellae vero circa duodecimum, qui dicuntur | |
| 5184 anni pubertatis. In quibusdam tamen anticipatur, et in quibusdam | |
| 5185 tardatur, secundum diversam dispositionem naturae. Alio modo | |
| 5186 impeditur efficacia simplicis voti, si aliquis Deo voveat quod non | |
| 5187 est propriae potestatis, puta si servus, etiam usum rationis | |
| 5188 habens, voveat se religionem intrare, aut etiam ordinetur, | |
| 5189 ignorante domino; potest enim hoc dominus revocare, ut habetur in | |
| 5190 decretis, dist. LIV, cap. si servus. Et quia puer vel puella, infra | |
| 5191 pubertatis annos, naturaliter sunt in potestate patris quantum ad | |
| 5192 dispositionem suae vitae, poterit pater votum eorum revocare vel | |
| 5193 acceptare, si sibi placuerit, ut expresse dicitur de muliere, Num. | |
| 5194 XXX. Sic igitur si puer, ante annos pubertatis, simplex votum | |
| 5195 emittat, antequam habeat plenum usum rationis, non obligatur ex | |
| 5196 voto. Si autem habeat usum rationis ante annos pubertatis, | |
| 5197 obligatur quidem quantum in se est, ex suo voto, tamen potest | |
| 5198 obligatio removeri per auctoritatem patris, in cuius potestate | |
| 5199 adhuc existit; quia ordinatio legis, qua unus homo subditur alteri, | |
| 5200 respicit id quod in pluribus accidit. Si vero annos pubertatis | |
| 5201 excedat, non potest revocari auctoritate parentum; si tamen nondum | |
| 5202 haberet plenum usum rationis, non obligaretur quoad Deum. Aliud | |
| 5203 autem est votum solemne, quod facit monachum vel religiosum. Quod | |
| 5204 quidem subditur ordinationi Ecclesiae, propter solemnitatem quam | |
| 5205 habet annexam. Et quia Ecclesia respicit id quod in pluribus est, | |
| 5206 professio ante tempus pubertatis facta, quantumcumque aliquis | |
| 5207 habeat usum rationis plenum, ut sit doli capax, non habet suum | |
| 5208 effectum, ut faciat profitentem esse iam religiosum. Et tamen, | |
| 5209 licet ante annos pubertatis profiteri non possint, possunt tamen, | |
| 5210 cum voluntate parentum, in religione recipi ut nutriantur ibidem, | |
| 5211 sicut de Ioanne Baptista legitur, Luc. I, quod <i>puer crescebat, | |
| 5212 et confortabatur spiritu, et erat in desertis</i>. Unde, sicut | |
| 5213 Gregorius dicit, in II Dialog., <i>beato Benedicto Romani nobiles | |
| 5214 suos filios omnipotenti Deo nutriendos dare coeperunt</i>. Quod est | |
| 5215 valde expediens, secundum illud Thren. III, <i>bonum est viro cum | |
| 5216 portaverit iugum ab adolescentia sua</i>. Unde ex communi | |
| 5217 consuetudine pueri applicantur illis officiis vel artibus in quibus | |
| 53 | 5218 sunt vitam acturi.</p><p title="II-II q. 189 a. 5 ad 1"><a name="46688"><span class="ref">[46688] IIª-IIae, q. 189 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 5219 ergo dicendum quod legitima aetas ad hoc quod aliquis tondeatur cum |
| 5220 voto solemni religionis, est tempus pubertatis, in quo homo potest | |
| 5221 uti spontanea voluntate. Sed ante annos pubertatis potest esse | |
| 5222 legitima aetas ad hoc quod aliquis tondeatur in religione | |
| 53 | 5223 nutriendus.</p><p title="II-II q. 189 a. 5 ad 2"><a name="46689"><span class="ref">[46689] IIª-IIae, q. 189 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 5224 secundum dicendum quod religionis status principaliter ordinatur ad |
| 5225 perfectionem consequendam, ut supra habitum est. Et secundum hoc, | |
| 5226 convenit pueris, qui de facili imbuuntur. Ex consequenti autem | |
| 5227 dicitur esse status poenitentiae, inquantum per observantiam | |
| 5228 religionis peccatorum occasiones tolluntur, ut supra dictum | |
| 53 | 5229 est.</p><p title="II-II q. 189 a. 5 ad 3"><a name="46690"><span class="ref">[46690] IIª-IIae, q. 189 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5230 dicendum quod pueri, sicut non coguntur ad iurandum, ut canon |
| 5231 dicit, ita non coguntur ad vovendum. Si tamen voto vel iuramento se | |
| 5232 adstrinxerint ad aliquid faciendum, obligantur quoad Deum, si | |
| 5233 habeant usum rationis, licet non obligentur quoad Ecclesiam ante | |
| 53 | 5234 quatuordecim annos.</p><p title="II-II q. 189 a. 5 ad 4"><a name="46691"><span class="ref">[46691] IIª-IIae, q. 189 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 5235 dicendum quod Num. XXX non reprehenditur mulier in puellari aetate |
| 5236 constituta, si voveat absque consensu parentum, potest tamen | |
| 5237 revocari a parentibus. Ex quo patet quod non peccat vovendo, sed | |
| 5238 intelligitur se voto obligare quantum in se est, absque praeiudicio | |
| 53 | 5239 auctoritatis paternae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 189 a. 6 arg. 1"><a name="46692"><span class="ref">[46692] IIª-IIae, q. 189 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 5240 sextum sic proceditur. Videtur quod propter obsequium parentum |
| 5241 debeant aliqui retrahi ab ingressu religionis. Non enim licet | |
| 5242 praetermittere id quod est necessitatis, ut fiat id quod est | |
| 5243 liberum voluntati. Sed obsequi parentibus cadit sub necessitate | |
| 5244 praecepti quod datur de honoratione parentum, Exod. XX, unde et | |
| 5245 apostolus dicit, I ad Tim. V, <i>si qua vidua filios aut nepotes | |
| 5246 habet, discat primum domum suam regere, et mutuam vicem reddere | |
| 5247 parentibus</i>. Ingredi autem religionem est liberum voluntati. | |
| 5248 Ergo videtur quod non debeat aliquis praetermittere parentum | |
| 53 | 5249 obsequium propter religionis ingressum.</p><p title="II-II q. 189 a. 6 arg. 2"><a name="46693"><span class="ref">[46693] IIª-IIae, q. 189 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 5250 Praeterea, maior videtur esse subiectio filii ad parentes quam |
| 5251 servi ad dominum, quia filiatio est naturalis; servitus autem ex | |
| 5252 maledictione peccati, ut patet Gen. IX. Sed servus non potest | |
| 5253 praetermittere obsequium domini sui ut religionem ingrediatur aut | |
| 5254 sacrum ordinem assumat, sicut habetur in decretis, dist. LIV, si | |
| 5255 servus. Ergo multo minus filius potest obsequium patris | |
| 53 | 5256 praetermittere ut ingrediatur religionem.</p><p title="II-II q. 189 a. 6 arg. 3"><a name="46694"><span class="ref">[46694] IIª-IIae, q. 189 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 5257 Praeterea, maiori debito obligatur aliquis parentibus quam his |
| 5258 quibus debet pecuniam. Sed illi qui debent pecuniam aliquibus, non | |
| 5259 possunt religionem ingredi, dicit enim Gregorius, in Regist., et | |
| 5260 habetur in decretis, dist. LIII, quod <i>si hi qui sunt rationibus | |
| 5261 publicis obligati, quandoque monasterium petunt, nullo modo | |
| 5262 suscipiendi sunt, nisi prius a negotiis publicis fuerint | |
| 5263 absoluti</i>. Ergo videtur quod multo minus filii possunt | |
| 53 | 5264 religionem ingredi, praetermisso paterno obsequio.</p><p title="II-II q. 189 a. 6 s. c."><a name="46695"><span class="ref">[46695] IIª-IIae, q. 189 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 5265 contra est quod Matth. IV dicitur quod Iacobus et Ioannes, |
| 5266 <i>relictis retibus et patre, secuti sunt dominum. Ex quo</i>, ut | |
| 5267 Hilarius dicit, <i>docemur, Christum secuturi, et saecularis vitae | |
| 53 | 5268 sollicitudine et paternae domus consuetudine non teneri</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 6 co."><a name="46696"><span class="ref">[46696] IIª-IIae, q. 189 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5269 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de pietate ageretur, |
| 5270 parentes habent rationem principii, inquantum huiusmodi, et ideo | |
| 5271 per se eis convenit ut filiorum curam habeant. Et propter hoc, non | |
| 5272 liceret alicui filios habenti religionem ingredi, omnino | |
| 5273 praetermissa cura filiorum idest, non proviso qualiter educari | |
| 5274 possint, dicitur enim I ad Tim. V, quod <i>si quis suorum curam non | |
| 5275 habet, fidem negavit, et est infideli deterior</i>. Per accidens | |
| 5276 tamen parentibus convenit ut a filiis adiuventur, inquantum | |
| 5277 scilicet sunt in necessitate aliqua constituti. Et ideo dicendum | |
| 5278 est quod, parentibus in necessitate existentibus ita quod eis | |
| 5279 commode aliter quam per obsequium filiorum subveniri non possit, | |
| 5280 non licet filiis, praetermisso parentum obsequio, religionem | |
| 5281 intrare. Si vero non sint in tali necessitate ut filiorum obsequio | |
| 5282 multum indigeant, possunt, praetermisso parentum obsequio, filii | |
| 5283 religionem intrare, etiam contra praeceptum parentum, quia post | |
| 5284 annos pubertatis, quilibet ingenuus libertatem habet quantum ad ea | |
| 5285 quae pertinent ad dispositionem sui status, praesertim in his quae | |
| 5286 sunt divini obsequii; <i>et magis est obtemperandum patri | |
| 5287 spirituum, ut vivamus, quam parentibus carnis</i>, ut apostolus, | |
| 5288 Heb. XII, dicit. Unde dominus, ut legitur Matth. VIII et Luc. IX, | |
| 5289 reprehendit discipulum qui nolebat eum statim sequi intuitu | |
| 5290 paternae sepulturae, erant enim alii per quos illud opus impleri | |
| 53 | 5291 poterat, ut Chrysostomus dicit.</p><p title="II-II q. 189 a. 6 ad 1"><a name="46697"><span class="ref">[46697] IIª-IIae, q. 189 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 5292 ergo dicendum quod praeceptum de honoratione parentum non solum se |
| 5293 extendit ad corporalia obsequia, sed etiam ad spiritualia, et ad | |
| 5294 reverentiam exhibendam. Et ideo etiam illi qui sunt in religione | |
| 5295 implere possunt praeceptum de honoratione parentum, pro eis orando, | |
| 5296 et eis reverentiam et auxilium impendendo, secundum quod religiosos | |
| 5297 decet. Quia etiam illi qui in saeculo vivunt, diversimode parentes | |
| 53 | 5298 honorant, secundum eorum conditionem.</p><p title="II-II q. 189 a. 6 ad 2"><a name="46698"><span class="ref">[46698] IIª-IIae, q. 189 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 5299 secundum dicendum quod, quia servitus est in poenam peccati |
| 5300 inducta, ideo per servitutem aliquid adimitur homini quod alias ei | |
| 5301 competeret, ne scilicet libere de sua persona possit disponere, | |
| 5302 servus enim id quod est, domini est. Sed filius non patitur | |
| 5303 detrimentum ex hoc quod subiectus est patri, quin possit de sua | |
| 5304 persona libere disponere transferendo se ad obsequium Dei, quod | |
| 53 | 5305 maxime pertinet ad hominis bonum.</p><p title="II-II q. 189 a. 6 ad 3"><a name="46699"><span class="ref">[46699] IIª-IIae, q. 189 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5306 dicendum quod ille qui est obligatus ad aliquid certum, non potest |
| 5307 illud licite praetermittere, facultate exstante. Et ideo si aliquis | |
| 5308 sit obligatus ut alicui rationem ponat, vel ut certum debitum | |
| 5309 reddat, non potest hoc licite praetermittere ut religionem | |
| 5310 ingrediatur. Si tamen debeat aliquam pecuniam et non habeat unde | |
| 5311 reddat, tenetur facere quod potest, ut scilicet cedat bonis suis | |
| 5312 creditori. Propter pecuniam autem persona liberi hominis, secundum | |
| 5313 iura civilia, non obligatur, sed solum res, quia persona liberi | |
| 5314 hominis superat omnem aestimationem pecuniae. Unde potest licite, | |
| 5315 exhibitis rebus suis, religionem intrare, nec tenetur in saeculo | |
| 5316 remanere ut procuret unde debitum reddat. Filius autem non tenetur | |
| 5317 ad aliquod speciale debitum patri, nisi forte in casu necessitatis, | |
| 53 | 5318 ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 189 a. 7 arg. 1"><a name="46700"><span class="ref">[46700] IIª-IIae, q. 189 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 5319 septimum sic proceditur. Videtur quod presbyteri curati non possunt |
| 5320 licite religionem ingredi. Dicit enim Gregorius, in Pastoral., quod | |
| 5321 ille qui curam animarum suscipit, <i>terribiliter admonetur cum | |
| 5322 dicitur, fili mi, si spoponderis pro amico tuo, defixisti apud | |
| 5323 extraneum manum tuam</i>. Et subdit, <i>spondere namque pro amico | |
| 5324 est animam alienam in periculo suae conversationis accipere</i>. | |
| 5325 Sed ille qui obligatur homini pro aliquo debito, non potest intrare | |
| 5326 religionem nisi solvat id quod debet, si possit. Cum ergo sacerdos | |
| 5327 possit curam animarum agere, ad quam se obligavit in periculo | |
| 5328 animae suae, videtur quod non liceat ei, praetermissa cura | |
| 53 | 5329 animarum, religionem intrare.</p><p title="II-II q. 189 a. 7 arg. 2"><a name="46701"><span class="ref">[46701] IIª-IIae, q. 189 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 5330 Praeterea, quod uni licet, pari ratione omnibus similibus licet. |
| 5331 Sed si omnes presbyteri habentes curam animarum religionem | |
| 5332 intrarent, remanerent plebes absque cura pastorum, quod esset | |
| 5333 inconveniens. Ergo videtur quod presbyteri curati non possint | |
| 53 | 5334 licite religionem intrare.</p><p title="II-II q. 189 a. 7 arg. 3"><a name="46702"><span class="ref">[46702] IIª-IIae, q. 189 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 5335 Praeterea, inter actus ad quos religiones ordinantur, praecipui |
| 5336 sunt illi quibus aliquis contemplata aliis tradit. Huiusmodi autem | |
| 5337 actus competunt presbyteris curatis et archidiaconis, quibus ex | |
| 5338 officio competit praedicare et confessiones audire. Ergo videtur | |
| 5339 quod non liceat presbytero curato vel archidiacono transire ad | |
| 53 | 5340 religionem.</p><p title="II-II q. 189 a. 7 s. c."><a name="46703"><span class="ref">[46703] IIª-IIae, q. 189 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 5341 contra est quod in decretis, XIX Caus., qu. II, cap. duae sunt |
| 5342 leges, dicitur, <i>si quis clericorum in Ecclesia sua sub episcopo | |
| 5343 populum retinet et saeculariter vivit, si, afflatus spiritu sancto, | |
| 5344 in aliquo monasterio vel regulari canonica salvari se voluerit, | |
| 5345 etiam episcopo suo contradicente, eat liber, nostra | |
| 53 | 5346 auctoritate</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 7 co."><a name="46704"><span class="ref">[46704] IIª-IIae, q. 189 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5347 dicendum quod, sicut supra dictum est, obligatio voti perpetui |
| 5348 praefertur omni alii obligationi. Obligari autem voto perpetuo et | |
| 5349 solemni ad vacandum divinis obsequiis, competit proprie episcopis | |
| 5350 et religiosis. Presbyteri autem curati et archidiaconi non | |
| 5351 obligantur voto perpetuo et solemni ad curam animarum retinendam, | |
| 5352 sicut ad hoc obligantur episcopi. Unde episcopi <i>praesulatum non | |
| 5353 possunt deserere quacumque occasione, absque auctoritate Romani | |
| 5354 pontificis</i>, ut habetur extra, de regularibus et Transeuntib. ad | |
| 5355 Relig., cap. licet, archidiaconi autem et presbyteri curati possunt | |
| 5356 libere abrenuntiare episcopo curam eis commissam, absque speciali | |
| 5357 licentia Papae, qui solus potest in votis perpetuis dispensare. | |
| 5358 Unde manifestum est quod archidiaconis et presbyteris curatis licet | |
| 53 | 5359 ad religionem transire.</p><p title="II-II q. 189 a. 7 ad 1"><a name="46705"><span class="ref">[46705] IIª-IIae, q. 189 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 5360 ergo dicendum quod presbyteri curati et archidiaconi obligaverunt |
| 5361 se ad curam agendam subditorum quandiu retinent archidiaconatum vel | |
| 5362 parochiam. Non autem obligaverunt se ad hoc quod perpetuo | |
| 53 | 5363 archidiaconatum vel parochiam teneant.</p><p title="II-II q. 189 a. 7 ad 2"><a name="46706"><span class="ref">[46706] IIª-IIae, q. 189 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 5364 secundum dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, contra Vigilantium, |
| 5365 <i>quamvis a te linguae vipereae morsus saevissimos patiantur, | |
| 5366 scilicet religiosi, quibus argumentaris, et dicis, si omnes se | |
| 5367 clauserint et fuerint in solitudine, quis celebrabit Ecclesias? | |
| 5368 Quis saeculares homines lucrifaciet? Quis peccantes ad virtutes | |
| 5369 poterit exhortari? Hoc enim modo, si omnes tecum fatui sint, | |
| 5370 sapiens esse quis poterit? Et virginitas non erit approbanda, si | |
| 5371 enim virgines omnes fuerint et nuptiae non erunt, interibit genus | |
| 5372 humanum. Rara est virtus, nec a pluribus appetitur</i>. Patet ergo | |
| 5373 quod hic timor stultus est, puta, sicut si aliquis timeret haurire | |
| 53 | 5374 aquam, ne flumen deficeret.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 189 a. 8 arg. 1"><a name="46707"><span class="ref">[46707] IIª-IIae, q. 189 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 5375 octavum sic proceditur. Videtur quod non liceat de una religione |
| 5376 transire ad aliam, etiam arctiorem. Dicit enim apostolus, Heb. X, | |
| 5377 neque deserentes collectionem nostram, sicut est consuetudinis | |
| 5378 quibusdam, Glossa, <i>qui scilicet vel timore persecutionis cedunt, | |
| 5379 vel propria praesumptione a peccatoribus vel imperfectis, ut iusti | |
| 5380 videantur, recedunt</i>. Sed hoc videntur facere qui de una | |
| 5381 religione transeunt ad aliam perfectiorem. Ergo videtur hoc esse | |
| 53 | 5382 illicitum.</p><p title="II-II q. 189 a. 8 arg. 2"><a name="46708"><span class="ref">[46708] IIª-IIae, q. 189 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 5383 Praeterea, professio monachorum est arctior quam professio |
| 5384 regularium canonicorum, ut habetur extra, de statu Monach. et | |
| 5385 Canonic. Regul. cap. quod Dei timorem. Sed non licet alicui | |
| 5386 transire de statu canonicorum regularium ad statum monachorum, | |
| 5387 dicitur enim in decretis, XIX Caus., qu. III, <i>mandamus, et | |
| 5388 universaliter interdicimus, ne quis canonicus regulariter | |
| 5389 professus, nisi, quod absit, publice lapsus fuerit, monachus | |
| 5390 efficiatur</i>. Ergo videtur quod non liceat alicui transire de una | |
| 53 | 5391 religione ad aliam maiorem.</p><p title="II-II q. 189 a. 8 arg. 3"><a name="46709"><span class="ref">[46709] IIª-IIae, q. 189 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 5392 Praeterea, tandiu aliquis obligatur ad implendum quod vovit, |
| 5393 quandiu potest licite illud implere, sicut, si aliquis vovit | |
| 5394 continentiam servare, etiam post contractum matrimonium per verba | |
| 5395 de praesenti, ante carnalem copulam, tenetur implere votum, quia | |
| 5396 hoc potest facere religionem intrando. Si ergo aliquis licite | |
| 5397 potest de una religione transire ad aliam, tenebitur hoc facere, si | |
| 5398 ante hoc voverit existens in saeculo. Quod videtur esse | |
| 5399 inconveniens, quia ex hoc plerumque scandalum generari posset. Ergo | |
| 5400 non potest aliquis religiosus de una religione transire ad aliam | |
| 53 | 5401 arctiorem.</p><p title="II-II q. 189 a. 8 s. c."><a name="46710"><span class="ref">[46710] IIª-IIae, q. 189 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 5402 contra est quod dicitur in decretis, XX Caus., qu. IV, <i>virgines |
| 5403 sacrae si, pro lucro animae suae, propter districtiorem vitam, ad | |
| 5404 aliud monasterium pergere disposuerunt, ibique commanere | |
| 5405 decreverunt, synodus concedit</i>. Et eadem ratio videtur esse de | |
| 5406 quibuscumque religiosis. Ergo potest aliquis licite transire de una | |
| 53 | 5407 religione ad aliam.</p><p title="II-II q. 189 a. 8 co."><a name="46711"><span class="ref">[46711] IIª-IIae, q. 189 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5408 dicendum quod transire de religione ad religionem, nisi propter |
| 5409 magnam utilitatem vel necessitatem, non est laudabile. Tum quia ex | |
| 5410 hoc plerumque scandalizantur illi qui relinquuntur. Tum etiam quia | |
| 5411 facilius proficit aliquis in religione quam consuevit, quam in illa | |
| 5412 quam non consuevit, ceteris paribus. Unde in collationibus patrum | |
| 5413 abbas Nesteros dicit, <i>unicuique utile est ut secundum propositum | |
| 5414 quod elegit, summo studio ac diligentia ad operis arrepti | |
| 5415 perfectionem pervenire festinet, et nequaquam a sua, quam semel | |
| 5416 elegit, professione discedat</i>. Et postea, rationem assignans, | |
| 5417 subdit, <i>impossibile namque est unum eumdemque hominem simul | |
| 5418 universis fulciri virtutibus. Quas si quis voluerit pariter | |
| 5419 attentare, in id incidere eum necesse est ut, dum omnem sequitur, | |
| 5420 nullam integre consequatur</i>. Diversae enim religiones | |
| 5421 praeeminent secundum diversa virtutum opera. Potest tamen aliquis | |
| 5422 laudabiliter de una religione transire ad aliam, triplici ex causa. | |
| 5423 Primo quidem, zelo perfectioris religionis. Quae quidem | |
| 5424 excellentia, ut supra dictum est, non attenditur secundum solam | |
| 5425 arctitudinem, sed principaliter secundum id ad quod religio | |
| 5426 ordinatur; secundario vero secundum discretionem observantiarum | |
| 5427 debito fini proportionatarum. Secundo, propter declinationem | |
| 5428 religionis debita perfectione. Puta, si in aliqua religione altiori | |
| 5429 incipiant religiosi remissius vivere, laudabiliter transit aliquis | |
| 5430 ad religionem etiam minorem, si melius observetur, sicut in | |
| 5431 collationibus patrum dicit abbas Ioannes de seipso quod a vita | |
| 5432 solitaria, in qua professus fuerat, transiit ad minorem, scilicet | |
| 5433 eorum qui vivunt in societate, propter hoc quod vita eremitica | |
| 5434 coeperat declinare et laxius observari. Tertio, propter | |
| 5435 infirmitatem vel debilitatem, ex qua interdum provenit quod non | |
| 5436 potest aliquis arctioris religionis statuta servare, posset autem | |
| 5437 observare statuta religionis laxioris. Sed in his tribus casibus | |
| 5438 est differentia. Nam in primo casu, debet quidem, propter | |
| 5439 humilitatem, licentiam petere, quae tamen ei negari non potest, | |
| 5440 dummodo constet illam religionem esse altiorem; <i>si vero de hoc | |
| 5441 probabiliter dubitetur, est in hoc superioris iudicium | |
| 5442 requirendum</i>; ut habetur extra, de Regular. et Transeunt. ad | |
| 5443 Relig., cap. licet. Similiter requiritur superioris iudicium in | |
| 5444 secundo casu. In tertio vero casu est etiam dispensatio | |
| 53 | 5445 necessaria.</p><p title="II-II q. 189 a. 8 ad 1"><a name="46712"><span class="ref">[46712] IIª-IIae, q. 189 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 5446 ergo dicendum quod illi qui ad altiorem religionem transeunt, non |
| 5447 faciunt hoc praesumptuose, ut iusti videantur, sed devote, ut | |
| 53 | 5448 iustiores fiant.</p><p title="II-II q. 189 a. 8 ad 2"><a name="46713"><span class="ref">[46713] IIª-IIae, q. 189 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 5449 secundum dicendum quod utraque religio, scilicet monachorum et |
| 5450 canonicorum regularium, ordinatur ad opera vitae contemplativae. | |
| 5451 Inter quae praecipua sunt ea quae aguntur in divinis mysteriis, ad | |
| 5452 quae ordinatur directe ordo canonicorum regularium, quibus per se | |
| 5453 competit ut sint clerici religiosi. Sed ad religionem monachorum | |
| 5454 non per se competit quod sint clerici, ut habetur in decretis, XVI, | |
| 5455 qu. I. Et ideo, quamvis ordo monachorum sit arctioris observantiae, | |
| 5456 si monachi essent laici, liceret transire ab ordine monachorum ad | |
| 5457 ordinem canonicorum regularium, secundum illud Hieronymi, ad | |
| 5458 rusticum monachum, sic vive in monasterio ut clericus esse | |
| 5459 merearis, non autem e converso, ut habetur in decretis, XIX Caus., | |
| 5460 qu. III, in decreto inducto. Sed si monachi sint clerici sacris | |
| 5461 mysteriis obsequentes, habent id quod est canonicorum regularium | |
| 5462 cum maiori arctitudine. Et ideo transire licitum erit de ordine | |
| 5463 canonicorum regularium ad ordinem monachorum, petita tamen | |
| 53 | 5464 superioris licentia, ut dicitur XIX, qu. III, cap. statuimus.</p><p title="II-II q. 189 a. 8 ad 3"><a name="46714"><span class="ref">[46714] IIª-IIae, q. 189 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5465 dicendum quod votum solemne quo quis obligatur minori religioni, |
| 5466 est fortius quam votum simplex quo quis adstringitur maiori | |
| 5467 religioni, post votum enim simplex, si contraheret aliquis | |
| 5468 matrimonium, non dirimeretur, sicut post votum solemne. Et ideo | |
| 5469 ille qui iam professus est in minori religione, non tenetur implere | |
| 53 | 5470 votum simplex quod emisit de intrando maiorem religionem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="II-II q. 189 a. 9 arg. 1"><a name="46715"><span class="ref">[46715] IIª-IIae, q. 189 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 5471 sic proceditur. Videtur quod nullus debeat alios inducere ad |
| 5472 religionem intrandum. Mandat enim beatus Benedictus, in regula sua, | |
| 5473 quod <i>venientibus ad religionem non sit facilis praebendus | |
| 5474 ingressus, sed probandum est an spiritus a Deo sint</i>. Et hoc | |
| 5475 etiam docet Cassianus, in IV Lib. de institutis Coenob. Multo ergo | |
| 53 | 5476 minus licet aliquem ad religionem inducere.</p><p title="II-II q. 189 a. 9 arg. 2"><a name="46716"><span class="ref">[46716] IIª-IIae, q. 189 a. 9 arg. 2</span></a> |
| 28 | 5477 Praeterea, Matth. XXIII, dominus dicit, <i>vae vobis. Qui circuitis |
| 5478 mare et aridam ut faciatis unum proselytum, et, cum factus fuerit, | |
| 5479 facitis eum filium Gehennae duplo quam vos</i>. Sed hoc videntur | |
| 5480 facere qui homines ad religionem inducunt. Ergo videtur hoc esse | |
| 53 | 5481 vituperabile.</p><p title="II-II q. 189 a. 9 arg. 3"><a name="46717"><span class="ref">[46717] IIª-IIae, q. 189 a. 9 arg. 3</span></a> |
| 28 | 5482 Praeterea, nullus debet inducere aliquem ad id quod pertinet ad |
| 5483 eius detrimentum. Sed ille qui inducit aliquem ad religionem, | |
| 5484 quandoque ex hoc incurrit detrimentum, quia quandoque sunt obligati | |
| 5485 ad maiorem religionem. Ergo videtur quod non sit laudabile inducere | |
| 53 | 5486 aliquos ad religionem.</p><p title="II-II q. 189 a. 9 s. c."><a name="46718"><span class="ref">[46718] IIª-IIae, q. 189 a. 9 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 5487 contra est quod dicitur Exod. XXVI, cortina cortinam trahat. Debet |
| 53 | 5488 ergo unus homo alium trahere ad Dei obsequium.</p><p title="II-II q. 189 a. 9 co."><a name="46719"><span class="ref">[46719] IIª-IIae, q. 189 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5489 dicendum quod inducentes alios ad religionem non solum non peccant, |
| 5490 sed magnum praemium merentur, dicitur enim Iac. ult., <i>qui | |
| 5491 converti fecerit peccatorem ab errore viae suae, liberat animam | |
| 5492 eius a morte, et operit multitudinem peccatorum</i>; et Dan. XII | |
| 5493 dicitur, <i>qui ad iustitiam erudiunt plurimos, quasi stellae in | |
| 5494 perpetuas aeternitates</i>. Posset tamen contingere circa huiusmodi | |
| 5495 inductionem triplex inordinatio. Primo quidem, si violenter aliquis | |
| 5496 alium ad religionem cogeret, quod prohibetur, in decretis, XX, qu. | |
| 5497 III. Secundo, si aliquis simoniace alium ad religionem trahat, | |
| 5498 muneribus datis, ut prohibetur in decretis, qu. II, cap. quam pio. | |
| 5499 Nec tamen ad hoc pertinet si aliquis alicui pauperi necessaria | |
| 5500 ministret in saeculo, nutriens eum ad religionem, vel si, sine | |
| 5501 pacto, aliqua munuscula tribuat ad familiaritatem captandam. | |
| 5502 Tertio, si mendaciis eum alliciat. Imminet enim sic inducto | |
| 5503 periculum ne, cum se deceptum invenerit, retrocedat; et sic fiant | |
| 5504 novissima hominis illius peiora prioribus, ut dicitur Matth. | |
| 53 | 5505 XII.</p><p title="II-II q. 189 a. 9 ad 1"><a name="46720"><span class="ref">[46720] IIª-IIae, q. 189 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 5506 ergo dicendum quod illis qui ad religionem inducuntur, nihilominus |
| 5507 reservatur probationis tempus, in quo difficultates religionis | |
| 5508 experiuntur. Et sic non facilis aditus eis datur ad religionis | |
| 53 | 5509 ingressum.</p><p title="II-II q. 189 a. 9 ad 2"><a name="46721"><span class="ref">[46721] IIª-IIae, q. 189 a. 9 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 5510 secundum dicendum quod, secundum Hilarium, verbum illud domini |
| 5511 praenuntiativum fuit perversi studii Iudaeorum quo, post Christi | |
| 5512 praedicationem, gentiles vel etiam Christianos ad Iudaicum ritum | |
| 5513 trahendo, faciunt dupliciter Gehennae filios, quia scilicet et | |
| 5514 peccata pristina quae commiserunt, eis in Iudaismo non dimittuntur | |
| 5515 et nihilominus incurrunt Iudaicae perfidiae reatum. Et secundum | |
| 5516 hoc, non facit ad propositum. Secundum Hieronymum autem, hoc | |
| 5517 refertur ad Iudaeos etiam pro statu illo in quo legalia observari | |
| 5518 licebat, quantum ad hoc quod ille qui ab eis ad Iudaismum | |
| 5519 convertebatur, <i>dum esset gentilis, simpliciter errabat; videns | |
| 5520 autem magistrorum vitia, revertitur ad vomitum suum, et, gentilis | |
| 5521 factus, quasi praevaricator, maiori poena fit dignus</i>. Ex quo | |
| 5522 patet quod trahere alios ad cultum Dei, vel ad religionem, non | |
| 5523 vituperatur, sed hoc solum quod aliquis ei quem convertit det malum | |
| 53 | 5524 exemplum, unde peior efficiatur.</p><p title="II-II q. 189 a. 9 ad 3"><a name="46722"><span class="ref">[46722] IIª-IIae, q. 189 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5525 dicendum quod in maiori includitur minus. Et ideo ille qui est |
| 5526 obligatus voto vel iuramento ad ingressum minoris religionis, | |
| 5527 potest licite induci ad hoc quod ad maiorem religionem transeat, | |
| 5528 nisi sit aliquid speciale quod impediat, puta infirmitas, vel spes | |
| 5529 maioris profectus in minori religione. Ille vero qui est obligatus | |
| 5530 voto vel iuramento ad ingressum maioris religionis, non potest | |
| 5531 licite induci ad minorem religionem, nisi ex aliqua speciali causa | |
| 53 | 5532 evidenti, et hoc cum dispensatione superioris.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="II-II q. 189 a. 10 arg. 1"><a name="46723"><span class="ref">[46723] IIª-IIae, q. 189 a. 10 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 5533 decimum sic proceditur. Videtur quod non sit laudabile quod aliquis |
| 5534 religionem ingrediatur absque multorum consilio, et diuturna | |
| 5535 deliberatione praecedente. Dicitur enim I Ioan. IV, <i>nolite | |
| 5536 credere omni spiritui, sed probate spiritus, si ex Deo sunt</i>. | |
| 5537 Sed quandoque propositum religionis intrandae non est ex Deo, cum | |
| 5538 frequenter per exitum religionis dissolvatur; dicitur autem Act. V, | |
| 5539 <i>si est ex Deo consilium hoc aut opus, non poteritis dissolvere | |
| 5540 illud</i>. Ergo videtur quod, magna examinatione praecedente, | |
| 53 | 5541 debeant aliqui religionem intrare.</p><p title="II-II q. 189 a. 10 arg. 2"><a name="46724"><span class="ref">[46724] IIª-IIae, q. 189 a. 10 arg. 2</span></a> |
| 28 | 5542 Praeterea, Prov. XXV dicitur, causam tuam tracta cum amico tuo. Sed |
| 5543 maxime videtur hominis esse causa quae pertinet ad mutationem | |
| 5544 status. Ergo videtur quod non debeat aliquis religionem intrare, | |
| 53 | 5545 nisi prius cum amicis suis tractet.</p><p title="II-II q. 189 a. 10 arg. 3"><a name="46725"><span class="ref">[46725] IIª-IIae, q. 189 a. 10 arg. 3</span></a> |
| 28 | 5546 Praeterea, dominus, Luc. XIV, inducit similitudinem de homine qui |
| 5547 vult turrim aedificare, quod prius sedens computat sumptus qui sunt | |
| 5548 ei necessarii, si habeat ad perficiendum, ne insultetur ei, quia | |
| 5549 hic homo incoepit aedificare, et non potuit consummare. Sumptus | |
| 5550 autem ad turrim aedificandam, ut Augustinus dicit, in epistola ad | |
| 5551 Laetum, <i>nihil est aliud quam ut renuntiet unusquisque omnibus | |
| 5552 quae sunt eius</i>. Contingit autem quandoque quod hoc multi non | |
| 5553 possunt, et similiter alias religionis observantias portare, in | |
| 5554 cuius figura, I Reg. XVII dicitur quod <i>David non poterat | |
| 5555 incedere cum armis Saulis, quia non habebat usum</i>. Ergo videtur | |
| 5556 quod non debeat aliquis religionem intrare, nisi diuturna | |
| 53 | 5557 deliberatione praemissa, et multorum consilio habito.</p><p title="II-II q. 189 a. 10 s. c."><a name="46726"><span class="ref">[46726] IIª-IIae, q. 189 a. 10 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 5558 contra est quod dicitur Matth. IV, quod ad vocationem domini, |
| 5559 Petrus et Andreas, continuo, relictis retibus, secuti sunt eum. Ubi | |
| 5560 Chrysostomus dicit, super Matth., <i>talem obedientiam Christus | |
| 53 | 5561 quaerit a nobis ut neque instanti tempore remoremur</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 10 co."><a name="46727"><span class="ref">[46727] IIª-IIae, q. 189 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5562 dicendum quod diuturna deliberatio et multorum consilia requiruntur |
| 5563 in magnis et dubiis, ut philosophus dicit, in III Ethic., in his | |
| 5564 autem quae sunt certa et determinata, non requiritur consilium. | |
| 5565 Circa ingressum autem religionis tria possunt considerari. Primo | |
| 5566 quidem, ipse religionis ingressus secundum se. Et sic certum est | |
| 5567 quod ingressus religionis est melius bonum, et qui de hoc dubitat, | |
| 5568 quantum est in se, derogat Christo, qui hoc consilium dedit. Unde | |
| 5569 Augustinus dicit, in libro de Verb. Dom., vocat te oriens, idest | |
| 5570 Christus, et tu attendis occidentem, idest ad hominem mortalem et | |
| 5571 errare potentem. Alio modo potest considerari religionis ingressus | |
| 5572 per comparationem ad vires eius qui est religionem ingressurus. Et | |
| 5573 sic etiam non est locus dubitationis de ingressu religionis, quia | |
| 5574 illi qui religionem ingrediuntur, non confidunt sua virtute se | |
| 5575 posse subsistere, sed auxilio virtutis divinae; secundum illud | |
| 5576 Isaiae XL, <i>qui sperant in domino, mutabunt fortitudinem, | |
| 5577 assument pennas sicut aquilae, current et non laborabunt, | |
| 5578 ambulabunt et non deficient</i>. Si tamen sit aliquod speciale | |
| 5579 impedimentum, puta infirmitas corporalis vel onera debitorum, vel | |
| 5580 aliqua huiusmodi, in his requiritur deliberatio, et consilium cum | |
| 5581 his de quibus speratur quod prosint et non impediant. Unde dicitur | |
| 5582 Eccli. XXXVII, <i>cum viro irreligioso tracta de sanctitate, et cum | |
| 5583 iniusto de iustitia</i>, quasi dicat, non, unde sequitur, <i>non | |
| 5584 attendas his in omni consilio, sed cum viro sancto assiduus | |
| 5585 esto</i>. In quibus tamen non est diuturna deliberatio habenda. | |
| 5586 Unde Hieronymus dicit, in epistola ad Paulinum, <i>festina, quaeso, | |
| 5587 te, et haerenti in salo naviculae funem magis praecide quam | |
| 5588 solve</i>. Tertio autem potest considerari modus religionem | |
| 5589 intrandi, et quam religionem aliquis ingredi debeat. Et de talibus | |
| 53 | 5590 potest etiam haberi consilium cum his qui non impediant.</p><p title="II-II q. 189 a. 10 ad 1"><a name="46728"><span class="ref">[46728] IIª-IIae, q. 189 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 5591 ergo dicendum quod, cum dicitur, probate spiritus si ex Deo sunt, |
| 5592 locum habet in his quae dubia sunt utrum spiritus Dei sit. Sicut | |
| 5593 dubium potest esse his qui iam sunt in religione, utrum ille qui | |
| 5594 religioni se offert, spiritu Dei ducatur, an simulate accedat, et | |
| 5595 ideo debent accedentem probare, utrum divino spiritu moveatur. Sed | |
| 5596 illi qui ad religionem accedit, non potest esse dubium an | |
| 5597 propositum de ingressu religionis in corde eius exortum sit a | |
| 5598 spiritu Dei, cuius est ducere hominem in terram rectam. Nec propter | |
| 5599 hoc ostenditur non esse ex Deo, quod aliqui retrocedunt. Non enim | |
| 5600 omne quod est a Deo, est incorruptibile, alioquin, creaturae | |
| 5601 corruptibiles non essent ex Deo, ut Manichaei dicunt; neque etiam | |
| 5602 aliqui qui habent a Deo gratiam, possent illam amittere, quod etiam | |
| 5603 est haereticum. Sed consilium Dei est indissolubile, quo etiam | |
| 5604 corruptibilia et mutabilia facit, secundum illud Isaiae XLVI, | |
| 5605 <i>consilium meum stabit, et omnis voluntas mea fiet</i>. Et ideo | |
| 5606 propositum de ingressu religionis non indiget probatione utrum sit | |
| 5607 a Deo, quia certa discussione non egent, ut dicit Glossa, super | |
| 53 | 5608 illud I ad Thess. ult., omnia probate.</p><p title="II-II q. 189 a. 10 ad 2"><a name="46729"><span class="ref">[46729] IIª-IIae, q. 189 a. 10 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 5609 secundum dicendum quod, sicut caro concupiscit adversus spiritum, |
| 5610 ut dicitur Galat. V; ita etiam frequenter amici carnales | |
| 5611 adversantur profectui spirituali, secundum illud Mich. VII, | |
| 5612 <i>inimici hominis domestici eius</i>. Unde Cyrillus, exponens | |
| 5613 illud Luc. IX, permitte me renuntiare his qui domi sunt, dicit, | |
| 5614 <i>quaerere renuntiare his qui domi sunt, ostendit quod utcumque | |
| 5615 divisus sit, nam communicare proximis, et consulere nolentes aequa | |
| 5616 sapere, indicat adhuc utcumque languentem et recedentem. Propter | |
| 5617 quod, audit a domino, nemo, cum posuerit manum ad aratrum et | |
| 5618 aspexerit retro, habilis est ad regnum Dei. Aspicit enim retro qui | |
| 5619 dilationem quaerit occasione redeundi domum et cum propinquis | |
| 53 | 5620 conferendi</i>.</p><p title="II-II q. 189 a. 10 ad 3"><a name="46730"><span class="ref">[46730] IIª-IIae, q. 189 a. 10 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 5621 tertium dicendum quod per aedificationem turris significatur |
| 5622 perfectio Christianae vitae. Abrenuntiatio autem propriorum est | |
| 5623 sumptus ad aedificandam turrim. Nullus autem dubitat vel deliberat | |
| 5624 an velit habere sumptus, vel an possit turrim aedificare si sumptus | |
| 5625 habeat, sed hoc sub deliberatione ponitur, an aliquis sumptus | |
| 5626 habeat. Similiter sub deliberatione cadere non oportet utrum | |
| 5627 aliquis debeat abrenuntiare omnibus quae possidet, vel si, hoc | |
| 5628 faciendo, ad perfectionem pervenire possit. Sed hoc cadit sub | |
| 5629 deliberatione, utrum hoc quod facit, sit abrenuntiare omnibus quae | |
| 5630 possidet, quia nisi abrenuntiaverit, quod est sumptus habere, non | |
| 5631 potest, ut ibidem subditur, Christi esse discipulus, quod est | |
| 5632 turrim aedificare. Timor autem eorum qui trepidant an per | |
| 5633 religionis ingressum possint ad perfectionem pervenire, est | |
| 5634 irrationabilis; et multorum exemplo convincitur. Unde Augustinus | |
| 5635 dicit, VIII Confess., <i>aperiebatur ab ea parte qua intenderam | |
| 5636 faciem, et quo transire trepidabam, casta dignitas continentiae, | |
| 5637 honeste blandiens ut venirem neque dubitarem, et extendens ad me | |
| 5638 suscipiendum et amplectendum pias manus plenas gregibus bonorum | |
| 5639 exemplorum. Ibi tot pueri et puellae; ibi iuventus multa et omnis | |
| 5640 aetas, et graves viduae et virgines anus. Irridebat me irrisione | |
| 5641 exhortatoria, quasi diceret, tu non poteris quod isti et istae? An | |
| 5642 isti et istae in semetipsis possunt, et non in domino Deo suo? Quid | |
| 5643 in te stas, et non stas? Proiice te in eum. Noli metuere, non se | |
| 5644 subtrahet, ut cadas. Proiice te securus, et excipiet te et sanabit | |
| 5645 te</i>. Exemplum autem illud quod inducitur de David, non facit ad | |
| 5646 propositum. Quia arma Saulis, sicut Glossa dicit, sunt legis | |
| 5647 sacramenta, tanquam onerantia, religio autem est suave iugum | |
| 5648 Christi, quia, ut Gregorius dicit, in IV Moral., <i>quid grave | |
| 5649 mentis nostrae cervicibus imponit qui vitare omne desiderium quod | |
| 5650 perturbat praecipit, qui declinari laboriosa mundi huius itinera | |
| 5651 monet?</i> Quod quidem suave iugum super se tollentibus refectionem | |
| 5652 divinae fruitionis repromittit, et sempiternam requiem animarum. Ad | |
| 5653 quam nos perducat ipse qui promisit, Iesus Christus, dominus | |
| 53 | 5654 noster, qui est super omnia Deus benedictus in saecula. Amen.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 5655 <p><a href="sth3179.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 5656 <a href="sth4000.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 5657 <br/> | |
| 5658 <hr/> | |
| 5659 <br/> | |
| 5660 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 5661 hanc editionem<br/> | |
| 5662 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 5663 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 5664 </div></body> | |
| 5665 </html> |
