comparison summa/latin/sth4084.html @ 53:d777cc3962f2

div-wrapped
author ht
date Mon, 28 Dec 2009 13:00:58 +0000
parents 544e12f679ad
children 03759e5c1080
comparison
equal deleted inserted replaced
52:f02dd65775b6 53:d777cc3962f2
1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> 2 <!DOCTYPE html
3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd">
4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA">
4 <head> 5 <head>
5 <meta name="generator" content= 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/>
6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/>
7 <meta http-equiv="Content-Type" content= 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/>
8 "text/html; charset=us-ascii" /> 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/>
9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/>
10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> 11 <meta content="Latin" name="language"/>
11 <meta name="keywords" content= 12 <meta content="public" name="security"/>
12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/>
13 <meta name="language" content="Latin" /> 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/>
14 <meta name="security" content="public" /> 15 <meta content="" name="abstract"/>
15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/>
16 <meta name="author" content="Enrique Alarc&oacute;n" /> 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/>
17 <meta name="abstract" content="" /> 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIIª q.
18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type=
19 "text/css" />
20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type=
21 "text/css" />
22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, III&ordf; q.
23 84-90</title> 19 84-90</title>
24 </head> 20 </head>
25 <body> 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">tertia pars a quaestione LXXXIV ad quaestionem
26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> 22 XC</div><div class="centro">
27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> 23 <table summary="Imago" align="center">
28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div>
29 <div class="uno">Summa Theologiae</div>
30 <div class="dos">tertia pars a quaestione LXXXIV ad quaestionem
31 XC</div>
32 <br />
33 <div class="centro">
34 <table align="center" summary="Imago">
35 <tr> 24 <tr>
36 <th><img src="icons/bene180.jpg" width="204" height="180" border= 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Sassetta depictus" border="0" height="180" width="204" src="icons/bene180.jpg"/></th>
37 "0" alt="Thomas de Aquino a Sassetta depictus" align=
38 "middle" /></th>
39 </tr> 26 </tr>
40 </table> 27 </table>
41 <br /> 28 <br/>
42 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1906 editum<br /> 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1906 editum<br/>
43 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias
44 magneticas<br /> 31 magneticas<br/>
45 denuo recognovit Enrique Alarc&oacute;n atque instruxit<br /> 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/>
46 <br /></span><br /> 33 <br/></span><br/>
47 <hr /> 34 <hr/>
48 <br /> 35 <br/>
49 <p><a href="sth4083.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" 36 <p><a href="sth4083.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a>  
50 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> &nbsp; 37 <a href="iopera.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p>
51 <a href="iopera.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript">
52 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> 39 //
53 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> 40 &lt;!--
54 //<![CDATA[
55 <!--
56 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000
57 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} 42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}}
58 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); 43 document.write('&lt;FORM NAME="selecter"&gt;&lt;SELECT NAME="select1"&gt;');
59 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); 44 document.write('&lt;OPTION VALUE="none"&gt;INDEX');
60 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); 45 document.write('&lt;OPTION VALUE="none"&gt;------------------------------------------------');
61 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); 46 document.write('&lt;OPTION VALUE="index.html"&gt;Corpus Thomisticum');
62 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); 47 document.write('&lt;OPTION VALUE="iopera.html"&gt;Opera omnia');
63 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); 48 document.write('&lt;OPTION VALUE="zbiblia.html"&gt;Bibliographia Thomistica');
64 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); 49 document.write('&lt;OPTION VALUE="none"&gt;------------------------------------------------');
65 document.write('<OPTION VALUE="#51204">III&ordf; q. 84 pr.'); 50 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51204"&gt;III&amp;ordf; q. 84 pr.');
66 document.write('<OPTION VALUE="#51205">III&ordf; q. 84 a. 1 arg. 1'); 51 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51205"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 1 arg. 1');
67 document.write('<OPTION VALUE="#51206">III&ordf; q. 84 a. 1 arg. 2'); 52 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51206"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 1 arg. 2');
68 document.write('<OPTION VALUE="#51207">III&ordf; q. 84 a. 1 arg. 3'); 53 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51207"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 1 arg. 3');
69 document.write('<OPTION VALUE="#51208">III&ordf; q. 84 a. 1 s. c.'); 54 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51208"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 1 s. c.');
70 document.write('<OPTION VALUE="#51209">III&ordf; q. 84 a. 1 co.'); 55 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51209"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 1 co.');
71 document.write('<OPTION VALUE="#51210">III&ordf; q. 84 a. 1 ad 1'); 56 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51210"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 1 ad 1');
72 document.write('<OPTION VALUE="#51211">III&ordf; q. 84 a. 1 ad 2'); 57 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51211"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 1 ad 2');
73 document.write('<OPTION VALUE="#51212">III&ordf; q. 84 a. 1 ad 3'); 58 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51212"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 1 ad 3');
74 document.write('<OPTION VALUE="#51213">III&ordf; q. 84 a. 2 arg. 1'); 59 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51213"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 2 arg. 1');
75 document.write('<OPTION VALUE="#51214">III&ordf; q. 84 a. 2 arg. 2'); 60 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51214"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 2 arg. 2');
76 document.write('<OPTION VALUE="#51215">III&ordf; q. 84 a. 2 arg. 3'); 61 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51215"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 2 arg. 3');
77 document.write('<OPTION VALUE="#51216">III&ordf; q. 84 a. 2 s. c.'); 62 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51216"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 2 s. c.');
78 document.write('<OPTION VALUE="#51217">III&ordf; q. 84 a. 2 co.'); 63 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51217"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 2 co.');
79 document.write('<OPTION VALUE="#51218">III&ordf; q. 84 a. 2 ad 1'); 64 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51218"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 2 ad 1');
80 document.write('<OPTION VALUE="#51219">III&ordf; q. 84 a. 2 ad 2'); 65 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51219"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 2 ad 2');
81 document.write('<OPTION VALUE="#51220">III&ordf; q. 84 a. 2 ad 3'); 66 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51220"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 2 ad 3');
82 document.write('<OPTION VALUE="#51221">III&ordf; q. 84 a. 3 arg. 1'); 67 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51221"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 arg. 1');
83 document.write('<OPTION VALUE="#51222">III&ordf; q. 84 a. 3 arg. 2'); 68 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51222"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 arg. 2');
84 document.write('<OPTION VALUE="#51223">III&ordf; q. 84 a. 3 arg. 3'); 69 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51223"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 arg. 3');
85 document.write('<OPTION VALUE="#51224">III&ordf; q. 84 a. 3 arg. 4'); 70 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51224"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 arg. 4');
86 document.write('<OPTION VALUE="#51225">III&ordf; q. 84 a. 3 arg. 5'); 71 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51225"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 arg. 5');
87 document.write('<OPTION VALUE="#51226">III&ordf; q. 84 a. 3 s. c.'); 72 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51226"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 s. c.');
88 document.write('<OPTION VALUE="#51227">III&ordf; q. 84 a. 3 co.'); 73 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51227"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 co.');
89 document.write('<OPTION VALUE="#51228">III&ordf; q. 84 a. 3 ad 1'); 74 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51228"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 ad 1');
90 document.write('<OPTION VALUE="#51229">III&ordf; q. 84 a. 3 ad 2'); 75 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51229"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 ad 2');
91 document.write('<OPTION VALUE="#51230">III&ordf; q. 84 a. 3 ad 3'); 76 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51230"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 ad 3');
92 document.write('<OPTION VALUE="#51231">III&ordf; q. 84 a. 3 ad 4'); 77 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51231"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 ad 4');
93 document.write('<OPTION VALUE="#51232">III&ordf; q. 84 a. 3 ad 5'); 78 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51232"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 3 ad 5');
94 document.write('<OPTION VALUE="#51233">III&ordf; q. 84 a. 4 arg. 1'); 79 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51233"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 4 arg. 1');
95 document.write('<OPTION VALUE="#51234">III&ordf; q. 84 a. 4 arg. 2'); 80 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51234"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 4 arg. 2');
96 document.write('<OPTION VALUE="#51235">III&ordf; q. 84 a. 4 arg. 3'); 81 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51235"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 4 arg. 3');
97 document.write('<OPTION VALUE="#51236">III&ordf; q. 84 a. 4 s. c.'); 82 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51236"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 4 s. c.');
98 document.write('<OPTION VALUE="#51237">III&ordf; q. 84 a. 4 co.'); 83 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51237"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 4 co.');
99 document.write('<OPTION VALUE="#51238">III&ordf; q. 84 a. 4 ad 1'); 84 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51238"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 4 ad 1');
100 document.write('<OPTION VALUE="#51239">III&ordf; q. 84 a. 4 ad 2'); 85 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51239"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 4 ad 2');
101 document.write('<OPTION VALUE="#51240">III&ordf; q. 84 a. 4 ad 3'); 86 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51240"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 4 ad 3');
102 document.write('<OPTION VALUE="#51241">III&ordf; q. 84 a. 5 arg. 1'); 87 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51241"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 5 arg. 1');
103 document.write('<OPTION VALUE="#51242">III&ordf; q. 84 a. 5 arg. 2'); 88 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51242"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 5 arg. 2');
104 document.write('<OPTION VALUE="#51243">III&ordf; q. 84 a. 5 arg. 3'); 89 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51243"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 5 arg. 3');
105 document.write('<OPTION VALUE="#51244">III&ordf; q. 84 a. 5 s. c.'); 90 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51244"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 5 s. c.');
106 document.write('<OPTION VALUE="#51245">III&ordf; q. 84 a. 5 co.'); 91 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51245"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 5 co.');
107 document.write('<OPTION VALUE="#51246">III&ordf; q. 84 a. 5 ad 1'); 92 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51246"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 5 ad 1');
108 document.write('<OPTION VALUE="#51247">III&ordf; q. 84 a. 5 ad 2'); 93 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51247"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 5 ad 2');
109 document.write('<OPTION VALUE="#51248">III&ordf; q. 84 a. 5 ad 3'); 94 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51248"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 5 ad 3');
110 document.write('<OPTION VALUE="#51249">III&ordf; q. 84 a. 6 arg. 1'); 95 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51249"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 6 arg. 1');
111 document.write('<OPTION VALUE="#51250">III&ordf; q. 84 a. 6 arg. 2'); 96 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51250"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 6 arg. 2');
112 document.write('<OPTION VALUE="#51251">III&ordf; q. 84 a. 6 arg. 3'); 97 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51251"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 6 arg. 3');
113 document.write('<OPTION VALUE="#51252">III&ordf; q. 84 a. 6 s. c.'); 98 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51252"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 6 s. c.');
114 document.write('<OPTION VALUE="#51253">III&ordf; q. 84 a. 6 co.'); 99 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51253"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 6 co.');
115 document.write('<OPTION VALUE="#51254">III&ordf; q. 84 a. 6 ad 1'); 100 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51254"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 6 ad 1');
116 document.write('<OPTION VALUE="#51255">III&ordf; q. 84 a. 6 ad 2'); 101 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51255"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 6 ad 2');
117 document.write('<OPTION VALUE="#51256">III&ordf; q. 84 a. 6 ad 3'); 102 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51256"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 6 ad 3');
118 document.write('<OPTION VALUE="#51257">III&ordf; q. 84 a. 7 arg. 1'); 103 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51257"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 7 arg. 1');
119 document.write('<OPTION VALUE="#51258">III&ordf; q. 84 a. 7 arg. 2'); 104 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51258"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 7 arg. 2');
120 document.write('<OPTION VALUE="#51259">III&ordf; q. 84 a. 7 arg. 3'); 105 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51259"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 7 arg. 3');
121 document.write('<OPTION VALUE="#51260">III&ordf; q. 84 a. 7 arg. 4'); 106 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51260"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 7 arg. 4');
122 document.write('<OPTION VALUE="#51261">III&ordf; q. 84 a. 7 s. c.'); 107 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51261"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 7 s. c.');
123 document.write('<OPTION VALUE="#51262">III&ordf; q. 84 a. 7 co.'); 108 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51262"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 7 co.');
124 document.write('<OPTION VALUE="#51263">III&ordf; q. 84 a. 7 ad 1'); 109 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51263"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 7 ad 1');
125 document.write('<OPTION VALUE="#51264">III&ordf; q. 84 a. 7 ad 2'); 110 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51264"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 7 ad 2');
126 document.write('<OPTION VALUE="#51265">III&ordf; q. 84 a. 7 ad 3'); 111 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51265"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 7 ad 3');
127 document.write('<OPTION VALUE="#51266">III&ordf; q. 84 a. 7 ad 4'); 112 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51266"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 7 ad 4');
128 document.write('<OPTION VALUE="#51267">III&ordf; q. 84 a. 8 arg. 1'); 113 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51267"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 8 arg. 1');
129 document.write('<OPTION VALUE="#51268">III&ordf; q. 84 a. 8 arg. 2'); 114 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51268"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 8 arg. 2');
130 document.write('<OPTION VALUE="#51269">III&ordf; q. 84 a. 8 arg. 3'); 115 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51269"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 8 arg. 3');
131 document.write('<OPTION VALUE="#51270">III&ordf; q. 84 a. 8 s. c.'); 116 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51270"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 8 s. c.');
132 document.write('<OPTION VALUE="#51271">III&ordf; q. 84 a. 8 co.'); 117 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51271"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 8 co.');
133 document.write('<OPTION VALUE="#51272">III&ordf; q. 84 a. 8 ad 1'); 118 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51272"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 8 ad 1');
134 document.write('<OPTION VALUE="#51273">III&ordf; q. 84 a. 8 ad 2'); 119 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51273"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 8 ad 2');
135 document.write('<OPTION VALUE="#51274">III&ordf; q. 84 a. 8 ad 3'); 120 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51274"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 8 ad 3');
136 document.write('<OPTION VALUE="#51275">III&ordf; q. 84 a. 9 arg. 1'); 121 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51275"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 9 arg. 1');
137 document.write('<OPTION VALUE="#51276">III&ordf; q. 84 a. 9 arg. 2'); 122 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51276"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 9 arg. 2');
138 document.write('<OPTION VALUE="#51277">III&ordf; q. 84 a. 9 arg. 3'); 123 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51277"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 9 arg. 3');
139 document.write('<OPTION VALUE="#51278">III&ordf; q. 84 a. 9 s. c.'); 124 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51278"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 9 s. c.');
140 document.write('<OPTION VALUE="#51279">III&ordf; q. 84 a. 9 co.'); 125 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51279"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 9 co.');
141 document.write('<OPTION VALUE="#51280">III&ordf; q. 84 a. 9 ad 1'); 126 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51280"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 9 ad 1');
142 document.write('<OPTION VALUE="#51281">III&ordf; q. 84 a. 9 ad 2'); 127 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51281"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 9 ad 2');
143 document.write('<OPTION VALUE="#51282">III&ordf; q. 84 a. 9 ad 3'); 128 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51282"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 9 ad 3');
144 document.write('<OPTION VALUE="#51283">III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 1'); 129 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51283"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 arg. 1');
145 document.write('<OPTION VALUE="#51284">III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 2'); 130 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51284"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 arg. 2');
146 document.write('<OPTION VALUE="#51285">III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 3'); 131 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51285"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 arg. 3');
147 document.write('<OPTION VALUE="#51286">III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 4'); 132 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51286"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 arg. 4');
148 document.write('<OPTION VALUE="#51287">III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 5'); 133 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51287"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 arg. 5');
149 document.write('<OPTION VALUE="#51288">III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 6'); 134 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51288"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 arg. 6');
150 document.write('<OPTION VALUE="#51289">III&ordf; q. 84 a. 10 s. c.'); 135 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51289"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 s. c.');
151 document.write('<OPTION VALUE="#51290">III&ordf; q. 84 a. 10 co.'); 136 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51290"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 co.');
152 document.write('<OPTION VALUE="#51291">III&ordf; q. 84 a. 10 ad 1'); 137 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51291"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 ad 1');
153 document.write('<OPTION VALUE="#51292">III&ordf; q. 84 a. 10 ad 2'); 138 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51292"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 ad 2');
154 document.write('<OPTION VALUE="#51293">III&ordf; q. 84 a. 10 ad 3'); 139 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51293"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 ad 3');
155 document.write('<OPTION VALUE="#51294">III&ordf; q. 84 a. 10 ad 4'); 140 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51294"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 ad 4');
156 document.write('<OPTION VALUE="#51295">III&ordf; q. 84 a. 10 ad 5'); 141 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51295"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 ad 5');
157 document.write('<OPTION VALUE="#51296">III&ordf; q. 84 a. 10 ad 6'); 142 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51296"&gt;III&amp;ordf; q. 84 a. 10 ad 6');
158 document.write('<OPTION VALUE="#51297">III&ordf; q. 85 pr.'); 143 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51297"&gt;III&amp;ordf; q. 85 pr.');
159 document.write('<OPTION VALUE="#51298">III&ordf; q. 85 a. 1 arg. 1'); 144 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51298"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 1 arg. 1');
160 document.write('<OPTION VALUE="#51299">III&ordf; q. 85 a. 1 arg. 2'); 145 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51299"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 1 arg. 2');
161 document.write('<OPTION VALUE="#51300">III&ordf; q. 85 a. 1 arg. 3'); 146 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51300"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 1 arg. 3');
162 document.write('<OPTION VALUE="#51301">III&ordf; q. 85 a. 1 s. c.'); 147 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51301"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 1 s. c.');
163 document.write('<OPTION VALUE="#51302">III&ordf; q. 85 a. 1 co.'); 148 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51302"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 1 co.');
164 document.write('<OPTION VALUE="#51303">III&ordf; q. 85 a. 1 ad 1'); 149 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51303"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 1 ad 1');
165 document.write('<OPTION VALUE="#51304">III&ordf; q. 85 a. 1 ad 2'); 150 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51304"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 1 ad 2');
166 document.write('<OPTION VALUE="#51305">III&ordf; q. 85 a. 1 ad 3'); 151 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51305"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 1 ad 3');
167 document.write('<OPTION VALUE="#51306">III&ordf; q. 85 a. 2 arg. 1'); 152 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51306"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 2 arg. 1');
168 document.write('<OPTION VALUE="#51307">III&ordf; q. 85 a. 2 arg. 2'); 153 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51307"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 2 arg. 2');
169 document.write('<OPTION VALUE="#51308">III&ordf; q. 85 a. 2 arg. 3'); 154 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51308"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 2 arg. 3');
170 document.write('<OPTION VALUE="#51309">III&ordf; q. 85 a. 2 s. c.'); 155 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51309"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 2 s. c.');
171 document.write('<OPTION VALUE="#51310">III&ordf; q. 85 a. 2 co.'); 156 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51310"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 2 co.');
172 document.write('<OPTION VALUE="#51311">III&ordf; q. 85 a. 2 ad 1'); 157 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51311"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 2 ad 1');
173 document.write('<OPTION VALUE="#51312">III&ordf; q. 85 a. 2 ad 2'); 158 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51312"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 2 ad 2');
174 document.write('<OPTION VALUE="#51313">III&ordf; q. 85 a. 2 ad 3'); 159 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51313"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 2 ad 3');
175 document.write('<OPTION VALUE="#51314">III&ordf; q. 85 a. 3 arg. 1'); 160 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51314"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 3 arg. 1');
176 document.write('<OPTION VALUE="#51315">III&ordf; q. 85 a. 3 arg. 2'); 161 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51315"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 3 arg. 2');
177 document.write('<OPTION VALUE="#51316">III&ordf; q. 85 a. 3 arg. 3'); 162 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51316"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 3 arg. 3');
178 document.write('<OPTION VALUE="#51317">III&ordf; q. 85 a. 3 arg. 4'); 163 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51317"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 3 arg. 4');
179 document.write('<OPTION VALUE="#51318">III&ordf; q. 85 a. 3 s. c.'); 164 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51318"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 3 s. c.');
180 document.write('<OPTION VALUE="#51319">III&ordf; q. 85 a. 3 co.'); 165 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51319"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 3 co.');
181 document.write('<OPTION VALUE="#51320">III&ordf; q. 85 a. 3 ad 1'); 166 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51320"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 3 ad 1');
182 document.write('<OPTION VALUE="#51321">III&ordf; q. 85 a. 3 ad 2'); 167 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51321"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 3 ad 2');
183 document.write('<OPTION VALUE="#51322">III&ordf; q. 85 a. 3 ad 3'); 168 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51322"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 3 ad 3');
184 document.write('<OPTION VALUE="#51323">III&ordf; q. 85 a. 3 ad 4'); 169 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51323"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 3 ad 4');
185 document.write('<OPTION VALUE="#51324">III&ordf; q. 85 a. 4 arg. 1'); 170 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51324"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 4 arg. 1');
186 document.write('<OPTION VALUE="#51325">III&ordf; q. 85 a. 4 arg. 2'); 171 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51325"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 4 arg. 2');
187 document.write('<OPTION VALUE="#51326">III&ordf; q. 85 a. 4 arg. 3'); 172 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51326"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 4 arg. 3');
188 document.write('<OPTION VALUE="#51327">III&ordf; q. 85 a. 4 arg. 4'); 173 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51327"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 4 arg. 4');
189 document.write('<OPTION VALUE="#51328">III&ordf; q. 85 a. 4 s. c.'); 174 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51328"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 4 s. c.');
190 document.write('<OPTION VALUE="#51329">III&ordf; q. 85 a. 4 co.'); 175 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51329"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 4 co.');
191 document.write('<OPTION VALUE="#51330">III&ordf; q. 85 a. 4 ad 1'); 176 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51330"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 4 ad 1');
192 document.write('<OPTION VALUE="#51331">III&ordf; q. 85 a. 4 ad 2'); 177 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51331"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 4 ad 2');
193 document.write('<OPTION VALUE="#51332">III&ordf; q. 85 a. 4 ad 3'); 178 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51332"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 4 ad 3');
194 document.write('<OPTION VALUE="#51333">III&ordf; q. 85 a. 4 ad 4'); 179 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51333"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 4 ad 4');
195 document.write('<OPTION VALUE="#51334">III&ordf; q. 85 a. 5 arg. 1'); 180 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51334"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 5 arg. 1');
196 document.write('<OPTION VALUE="#51335">III&ordf; q. 85 a. 5 arg. 2'); 181 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51335"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 5 arg. 2');
197 document.write('<OPTION VALUE="#51336">III&ordf; q. 85 a. 5 arg. 3'); 182 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51336"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 5 arg. 3');
198 document.write('<OPTION VALUE="#51337">III&ordf; q. 85 a. 5 s. c.'); 183 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51337"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 5 s. c.');
199 document.write('<OPTION VALUE="#51338">III&ordf; q. 85 a. 5 co.'); 184 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51338"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 5 co.');
200 document.write('<OPTION VALUE="#51339">III&ordf; q. 85 a. 5 ad 1'); 185 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51339"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 5 ad 1');
201 document.write('<OPTION VALUE="#51340">III&ordf; q. 85 a. 5 ad 2'); 186 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51340"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 5 ad 2');
202 document.write('<OPTION VALUE="#51341">III&ordf; q. 85 a. 5 ad 3'); 187 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51341"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 5 ad 3');
203 document.write('<OPTION VALUE="#51342">III&ordf; q. 85 a. 6 arg. 1'); 188 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51342"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 6 arg. 1');
204 document.write('<OPTION VALUE="#51343">III&ordf; q. 85 a. 6 arg. 2'); 189 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51343"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 6 arg. 2');
205 document.write('<OPTION VALUE="#51344">III&ordf; q. 85 a. 6 arg. 3'); 190 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51344"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 6 arg. 3');
206 document.write('<OPTION VALUE="#51345">III&ordf; q. 85 a. 6 s. c.'); 191 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51345"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 6 s. c.');
207 document.write('<OPTION VALUE="#51346">III&ordf; q. 85 a. 6 co.'); 192 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51346"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 6 co.');
208 document.write('<OPTION VALUE="#51347">III&ordf; q. 85 a. 6 ad 1'); 193 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51347"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 6 ad 1');
209 document.write('<OPTION VALUE="#51348">III&ordf; q. 85 a. 6 ad 2'); 194 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51348"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 6 ad 2');
210 document.write('<OPTION VALUE="#51349">III&ordf; q. 85 a. 6 ad 3'); 195 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51349"&gt;III&amp;ordf; q. 85 a. 6 ad 3');
211 document.write('<OPTION VALUE="#51350">III&ordf; q. 86 pr.'); 196 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51350"&gt;III&amp;ordf; q. 86 pr.');
212 document.write('<OPTION VALUE="#51351">III&ordf; q. 86 a. 1 arg. 1'); 197 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51351"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 1 arg. 1');
213 document.write('<OPTION VALUE="#51352">III&ordf; q. 86 a. 1 arg. 2'); 198 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51352"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 1 arg. 2');
214 document.write('<OPTION VALUE="#51353">III&ordf; q. 86 a. 1 arg. 3'); 199 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51353"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 1 arg. 3');
215 document.write('<OPTION VALUE="#51354">III&ordf; q. 86 a. 1 s. c.'); 200 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51354"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 1 s. c.');
216 document.write('<OPTION VALUE="#51355">III&ordf; q. 86 a. 1 co.'); 201 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51355"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 1 co.');
217 document.write('<OPTION VALUE="#51356">III&ordf; q. 86 a. 1 ad 1'); 202 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51356"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 1 ad 1');
218 document.write('<OPTION VALUE="#51357">III&ordf; q. 86 a. 1 ad 2'); 203 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51357"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 1 ad 2');
219 document.write('<OPTION VALUE="#51358">III&ordf; q. 86 a. 1 ad 3'); 204 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51358"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 1 ad 3');
220 document.write('<OPTION VALUE="#51359">III&ordf; q. 86 a. 2 arg. 1'); 205 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51359"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 2 arg. 1');
221 document.write('<OPTION VALUE="#51360">III&ordf; q. 86 a. 2 arg. 2'); 206 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51360"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 2 arg. 2');
222 document.write('<OPTION VALUE="#51361">III&ordf; q. 86 a. 2 arg. 3'); 207 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51361"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 2 arg. 3');
223 document.write('<OPTION VALUE="#51362">III&ordf; q. 86 a. 2 s. c.'); 208 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51362"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 2 s. c.');
224 document.write('<OPTION VALUE="#51363">III&ordf; q. 86 a. 2 co.'); 209 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51363"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 2 co.');
225 document.write('<OPTION VALUE="#51364">III&ordf; q. 86 a. 2 ad 1'); 210 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51364"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 2 ad 1');
226 document.write('<OPTION VALUE="#51365">III&ordf; q. 86 a. 2 ad 2'); 211 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51365"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 2 ad 2');
227 document.write('<OPTION VALUE="#51366">III&ordf; q. 86 a. 2 ad 3'); 212 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51366"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 2 ad 3');
228 document.write('<OPTION VALUE="#51367">III&ordf; q. 86 a. 3 arg. 1'); 213 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51367"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 arg. 1');
229 document.write('<OPTION VALUE="#51368">III&ordf; q. 86 a. 3 arg. 2'); 214 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51368"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 arg. 2');
230 document.write('<OPTION VALUE="#51369">III&ordf; q. 86 a. 3 arg. 3'); 215 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51369"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 arg. 3');
231 document.write('<OPTION VALUE="#51370">III&ordf; q. 86 a. 3 arg. 4'); 216 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51370"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 arg. 4');
232 document.write('<OPTION VALUE="#51371">III&ordf; q. 86 a. 3 arg. 5'); 217 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51371"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 arg. 5');
233 document.write('<OPTION VALUE="#51372">III&ordf; q. 86 a. 3 s. c.'); 218 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51372"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 s. c.');
234 document.write('<OPTION VALUE="#51373">III&ordf; q. 86 a. 3 co.'); 219 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51373"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 co.');
235 document.write('<OPTION VALUE="#51374">III&ordf; q. 86 a. 3 ad 1'); 220 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51374"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 ad 1');
236 document.write('<OPTION VALUE="#51375">III&ordf; q. 86 a. 3 ad 2'); 221 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51375"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 ad 2');
237 document.write('<OPTION VALUE="#51376">III&ordf; q. 86 a. 3 ad 3'); 222 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51376"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 ad 3');
238 document.write('<OPTION VALUE="#51377">III&ordf; q. 86 a. 3 ad 4'); 223 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51377"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 ad 4');
239 document.write('<OPTION VALUE="#51378">III&ordf; q. 86 a. 3 ad 5'); 224 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51378"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 3 ad 5');
240 document.write('<OPTION VALUE="#51379">III&ordf; q. 86 a. 4 arg. 1'); 225 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51379"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 4 arg. 1');
241 document.write('<OPTION VALUE="#51380">III&ordf; q. 86 a. 4 arg. 2'); 226 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51380"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 4 arg. 2');
242 document.write('<OPTION VALUE="#51381">III&ordf; q. 86 a. 4 arg. 3'); 227 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51381"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 4 arg. 3');
243 document.write('<OPTION VALUE="#51382">III&ordf; q. 86 a. 4 s. c.'); 228 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51382"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 4 s. c.');
244 document.write('<OPTION VALUE="#51383">III&ordf; q. 86 a. 4 co.'); 229 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51383"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 4 co.');
245 document.write('<OPTION VALUE="#51384">III&ordf; q. 86 a. 4 ad 1'); 230 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51384"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 4 ad 1');
246 document.write('<OPTION VALUE="#51385">III&ordf; q. 86 a. 4 ad 2'); 231 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51385"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 4 ad 2');
247 document.write('<OPTION VALUE="#51386">III&ordf; q. 86 a. 4 ad 3'); 232 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51386"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 4 ad 3');
248 document.write('<OPTION VALUE="#51387">III&ordf; q. 86 a. 5 arg. 1'); 233 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51387"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 5 arg. 1');
249 document.write('<OPTION VALUE="#51388">III&ordf; q. 86 a. 5 arg. 2'); 234 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51388"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 5 arg. 2');
250 document.write('<OPTION VALUE="#51389">III&ordf; q. 86 a. 5 arg. 3'); 235 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51389"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 5 arg. 3');
251 document.write('<OPTION VALUE="#51390">III&ordf; q. 86 a. 5 s. c.'); 236 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51390"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 5 s. c.');
252 document.write('<OPTION VALUE="#51391">III&ordf; q. 86 a. 5 co.'); 237 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51391"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 5 co.');
253 document.write('<OPTION VALUE="#51392">III&ordf; q. 86 a. 5 ad 1'); 238 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51392"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 5 ad 1');
254 document.write('<OPTION VALUE="#51393">III&ordf; q. 86 a. 5 ad 2'); 239 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51393"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 5 ad 2');
255 document.write('<OPTION VALUE="#51394">III&ordf; q. 86 a. 5 ad 3'); 240 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51394"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 5 ad 3');
256 document.write('<OPTION VALUE="#51395">III&ordf; q. 86 a. 6 arg. 1'); 241 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51395"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 6 arg. 1');
257 document.write('<OPTION VALUE="#51396">III&ordf; q. 86 a. 6 arg. 2'); 242 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51396"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 6 arg. 2');
258 document.write('<OPTION VALUE="#51397">III&ordf; q. 86 a. 6 arg. 3'); 243 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51397"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 6 arg. 3');
259 document.write('<OPTION VALUE="#51398">III&ordf; q. 86 a. 6 s. c.'); 244 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51398"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 6 s. c.');
260 document.write('<OPTION VALUE="#51399">III&ordf; q. 86 a. 6 co.'); 245 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51399"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 6 co.');
261 document.write('<OPTION VALUE="#51400">III&ordf; q. 86 a. 6 ad 1'); 246 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51400"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 6 ad 1');
262 document.write('<OPTION VALUE="#51401">III&ordf; q. 86 a. 6 ad 2'); 247 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51401"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 6 ad 2');
263 document.write('<OPTION VALUE="#51402">III&ordf; q. 86 a. 6 ad 3'); 248 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51402"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 6 ad 3');
264 document.write('<OPTION VALUE="#51403">III&ordf; q. 86 a. 6 ad 4'); 249 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51403"&gt;III&amp;ordf; q. 86 a. 6 ad 4');
265 document.write('<OPTION VALUE="#51404">III&ordf; q. 87 pr.'); 250 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51404"&gt;III&amp;ordf; q. 87 pr.');
266 document.write('<OPTION VALUE="#51405">III&ordf; q. 87 a. 1 arg. 1'); 251 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51405"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 1 arg. 1');
267 document.write('<OPTION VALUE="#51406">III&ordf; q. 87 a. 1 arg. 2'); 252 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51406"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 1 arg. 2');
268 document.write('<OPTION VALUE="#51407">III&ordf; q. 87 a. 1 arg. 3'); 253 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51407"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 1 arg. 3');
269 document.write('<OPTION VALUE="#51408">III&ordf; q. 87 a. 1 s. c.'); 254 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51408"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 1 s. c.');
270 document.write('<OPTION VALUE="#51409">III&ordf; q. 87 a. 1 co.'); 255 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51409"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 1 co.');
271 document.write('<OPTION VALUE="#51410">III&ordf; q. 87 a. 1 ad 1'); 256 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51410"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 1 ad 1');
272 document.write('<OPTION VALUE="#51411">III&ordf; q. 87 a. 1 ad 2'); 257 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51411"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 1 ad 2');
273 document.write('<OPTION VALUE="#51412">III&ordf; q. 87 a. 1 ad 3'); 258 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51412"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 1 ad 3');
274 document.write('<OPTION VALUE="#51413">III&ordf; q. 87 a. 2 arg. 1'); 259 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51413"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 2 arg. 1');
275 document.write('<OPTION VALUE="#51414">III&ordf; q. 87 a. 2 arg. 2'); 260 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51414"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 2 arg. 2');
276 document.write('<OPTION VALUE="#51415">III&ordf; q. 87 a. 2 arg. 3'); 261 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51415"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 2 arg. 3');
277 document.write('<OPTION VALUE="#51416">III&ordf; q. 87 a. 2 s. c.'); 262 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51416"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 2 s. c.');
278 document.write('<OPTION VALUE="#51417">III&ordf; q. 87 a. 2 co.'); 263 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51417"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 2 co.');
279 document.write('<OPTION VALUE="#51418">III&ordf; q. 87 a. 2 ad 1'); 264 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51418"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 2 ad 1');
280 document.write('<OPTION VALUE="#51419">III&ordf; q. 87 a. 2 ad 2'); 265 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51419"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 2 ad 2');
281 document.write('<OPTION VALUE="#51420">III&ordf; q. 87 a. 2 ad 3'); 266 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51420"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 2 ad 3');
282 document.write('<OPTION VALUE="#51421">III&ordf; q. 87 a. 3 arg. 1'); 267 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51421"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 3 arg. 1');
283 document.write('<OPTION VALUE="#51422">III&ordf; q. 87 a. 3 arg. 2'); 268 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51422"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 3 arg. 2');
284 document.write('<OPTION VALUE="#51423">III&ordf; q. 87 a. 3 arg. 3'); 269 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51423"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 3 arg. 3');
285 document.write('<OPTION VALUE="#51424">III&ordf; q. 87 a. 3 s. c.'); 270 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51424"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 3 s. c.');
286 document.write('<OPTION VALUE="#51425">III&ordf; q. 87 a. 3 co.'); 271 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51425"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 3 co.');
287 document.write('<OPTION VALUE="#51426">III&ordf; q. 87 a. 3 ad 1'); 272 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51426"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 3 ad 1');
288 document.write('<OPTION VALUE="#51427">III&ordf; q. 87 a. 3 ad 2'); 273 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51427"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 3 ad 2');
289 document.write('<OPTION VALUE="#51428">III&ordf; q. 87 a. 3 ad 3'); 274 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51428"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 3 ad 3');
290 document.write('<OPTION VALUE="#51429">III&ordf; q. 87 a. 4 arg. 1'); 275 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51429"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 4 arg. 1');
291 document.write('<OPTION VALUE="#51430">III&ordf; q. 87 a. 4 arg. 2'); 276 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51430"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 4 arg. 2');
292 document.write('<OPTION VALUE="#51431">III&ordf; q. 87 a. 4 arg. 3'); 277 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51431"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 4 arg. 3');
293 document.write('<OPTION VALUE="#51432">III&ordf; q. 87 a. 4 s. c.'); 278 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51432"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 4 s. c.');
294 document.write('<OPTION VALUE="#51433">III&ordf; q. 87 a. 4 co.'); 279 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51433"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 4 co.');
295 document.write('<OPTION VALUE="#51434">III&ordf; q. 87 a. 4 ad 1'); 280 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51434"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 4 ad 1');
296 document.write('<OPTION VALUE="#51435">III&ordf; q. 87 a. 4 ad 2'); 281 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51435"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 4 ad 2');
297 document.write('<OPTION VALUE="#51436">III&ordf; q. 87 a. 4 ad 3'); 282 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51436"&gt;III&amp;ordf; q. 87 a. 4 ad 3');
298 document.write('<OPTION VALUE="#51437">III&ordf; q. 88 pr.'); 283 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51437"&gt;III&amp;ordf; q. 88 pr.');
299 document.write('<OPTION VALUE="#51438">III&ordf; q. 88 a. 1 arg. 1'); 284 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51438"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 arg. 1');
300 document.write('<OPTION VALUE="#51439">III&ordf; q. 88 a. 1 arg. 2'); 285 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51439"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 arg. 2');
301 document.write('<OPTION VALUE="#51440">III&ordf; q. 88 a. 1 arg. 3'); 286 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51440"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 arg. 3');
302 document.write('<OPTION VALUE="#51441">III&ordf; q. 88 a. 1 arg. 4'); 287 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51441"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 arg. 4');
303 document.write('<OPTION VALUE="#51442">III&ordf; q. 88 a. 1 s. c. 1'); 288 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51442"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 s. c. 1');
304 document.write('<OPTION VALUE="#51443">III&ordf; q. 88 a. 1 s. c. 2'); 289 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51443"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 s. c. 2');
305 document.write('<OPTION VALUE="#51444">III&ordf; q. 88 a. 1 co.'); 290 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51444"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 co.');
306 document.write('<OPTION VALUE="#51445">III&ordf; q. 88 a. 1 ad 1'); 291 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51445"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 ad 1');
307 document.write('<OPTION VALUE="#51446">III&ordf; q. 88 a. 1 ad 2'); 292 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51446"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 ad 2');
308 document.write('<OPTION VALUE="#51447">III&ordf; q. 88 a. 1 ad 3'); 293 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51447"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 ad 3');
309 document.write('<OPTION VALUE="#51448">III&ordf; q. 88 a. 1 ad 4'); 294 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51448"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 1 ad 4');
310 document.write('<OPTION VALUE="#51449">III&ordf; q. 88 a. 2 arg. 1'); 295 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51449"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 2 arg. 1');
311 document.write('<OPTION VALUE="#51450">III&ordf; q. 88 a. 2 arg. 2'); 296 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51450"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 2 arg. 2');
312 document.write('<OPTION VALUE="#51451">III&ordf; q. 88 a. 2 arg. 3'); 297 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51451"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 2 arg. 3');
313 document.write('<OPTION VALUE="#51452">III&ordf; q. 88 a. 2 s. c.'); 298 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51452"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 2 s. c.');
314 document.write('<OPTION VALUE="#51453">III&ordf; q. 88 a. 2 co.'); 299 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51453"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 2 co.');
315 document.write('<OPTION VALUE="#51454">III&ordf; q. 88 a. 2 ad 1'); 300 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51454"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 2 ad 1');
316 document.write('<OPTION VALUE="#51455">III&ordf; q. 88 a. 2 ad 2'); 301 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51455"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 2 ad 2');
317 document.write('<OPTION VALUE="#51456">III&ordf; q. 88 a. 2 ad 3'); 302 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51456"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 2 ad 3');
318 document.write('<OPTION VALUE="#51457">III&ordf; q. 88 a. 3 arg. 1'); 303 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51457"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 3 arg. 1');
319 document.write('<OPTION VALUE="#51458">III&ordf; q. 88 a. 3 arg. 2'); 304 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51458"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 3 arg. 2');
320 document.write('<OPTION VALUE="#51459">III&ordf; q. 88 a. 3 arg. 3'); 305 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51459"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 3 arg. 3');
321 document.write('<OPTION VALUE="#51460">III&ordf; q. 88 a. 3 s. c.'); 306 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51460"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 3 s. c.');
322 document.write('<OPTION VALUE="#51461">III&ordf; q. 88 a. 3 co.'); 307 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51461"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 3 co.');
323 document.write('<OPTION VALUE="#51462">III&ordf; q. 88 a. 3 ad 1'); 308 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51462"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 3 ad 1');
324 document.write('<OPTION VALUE="#51463">III&ordf; q. 88 a. 3 ad 2'); 309 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51463"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 3 ad 2');
325 document.write('<OPTION VALUE="#51464">III&ordf; q. 88 a. 3 ad 3'); 310 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51464"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 3 ad 3');
326 document.write('<OPTION VALUE="#51465">III&ordf; q. 88 a. 4 arg. 1'); 311 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51465"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 4 arg. 1');
327 document.write('<OPTION VALUE="#51466">III&ordf; q. 88 a. 4 arg. 2'); 312 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51466"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 4 arg. 2');
328 document.write('<OPTION VALUE="#51467">III&ordf; q. 88 a. 4 arg. 3'); 313 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51467"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 4 arg. 3');
329 document.write('<OPTION VALUE="#51468">III&ordf; q. 88 a. 4 s. c.'); 314 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51468"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 4 s. c.');
330 document.write('<OPTION VALUE="#51469">III&ordf; q. 88 a. 4 co.'); 315 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51469"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 4 co.');
331 document.write('<OPTION VALUE="#51470">III&ordf; q. 88 a. 4 ad 1'); 316 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51470"&gt;III&amp;ordf; q. 88 a. 4 ad 1');
332 document.write('<OPTION VALUE="#51471">III&ordf; q. 89 pr.'); 317 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51471"&gt;III&amp;ordf; q. 89 pr.');
333 document.write('<OPTION VALUE="#51472">III&ordf; q. 89 a. 1 arg. 1'); 318 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51472"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 1 arg. 1');
334 document.write('<OPTION VALUE="#51473">III&ordf; q. 89 a. 1 arg. 2'); 319 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51473"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 1 arg. 2');
335 document.write('<OPTION VALUE="#51474">III&ordf; q. 89 a. 1 arg. 3'); 320 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51474"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 1 arg. 3');
336 document.write('<OPTION VALUE="#51475">III&ordf; q. 89 a. 1 s. c.'); 321 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51475"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 1 s. c.');
337 document.write('<OPTION VALUE="#51476">III&ordf; q. 89 a. 1 co.'); 322 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51476"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 1 co.');
338 document.write('<OPTION VALUE="#51477">III&ordf; q. 89 a. 1 ad 1'); 323 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51477"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 1 ad 1');
339 document.write('<OPTION VALUE="#51478">III&ordf; q. 89 a. 1 ad 2'); 324 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51478"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 1 ad 2');
340 document.write('<OPTION VALUE="#51479">III&ordf; q. 89 a. 1 ad 3'); 325 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51479"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 1 ad 3');
341 document.write('<OPTION VALUE="#51480">III&ordf; q. 89 a. 2 arg. 1'); 326 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51480"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 2 arg. 1');
342 document.write('<OPTION VALUE="#51481">III&ordf; q. 89 a. 2 arg. 2'); 327 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51481"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 2 arg. 2');
343 document.write('<OPTION VALUE="#51482">III&ordf; q. 89 a. 2 arg. 3'); 328 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51482"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 2 arg. 3');
344 document.write('<OPTION VALUE="#51483">III&ordf; q. 89 a. 2 s. c.'); 329 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51483"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 2 s. c.');
345 document.write('<OPTION VALUE="#51484">III&ordf; q. 89 a. 2 co.'); 330 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51484"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 2 co.');
346 document.write('<OPTION VALUE="#51485">III&ordf; q. 89 a. 2 ad 1'); 331 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51485"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 2 ad 1');
347 document.write('<OPTION VALUE="#51486">III&ordf; q. 89 a. 2 ad 2'); 332 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51486"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 2 ad 2');
348 document.write('<OPTION VALUE="#51487">III&ordf; q. 89 a. 2 ad 3'); 333 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51487"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 2 ad 3');
349 document.write('<OPTION VALUE="#51488">III&ordf; q. 89 a. 2 ad 4'); 334 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51488"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 2 ad 4');
350 document.write('<OPTION VALUE="#51489">III&ordf; q. 89 a. 3 arg. 1'); 335 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51489"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 3 arg. 1');
351 document.write('<OPTION VALUE="#51490">III&ordf; q. 89 a. 3 arg. 2'); 336 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51490"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 3 arg. 2');
352 document.write('<OPTION VALUE="#51491">III&ordf; q. 89 a. 3 arg. 3'); 337 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51491"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 3 arg. 3');
353 document.write('<OPTION VALUE="#51492">III&ordf; q. 89 a. 3 s. c.'); 338 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51492"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 3 s. c.');
354 document.write('<OPTION VALUE="#51493">III&ordf; q. 89 a. 3 co.'); 339 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51493"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 3 co.');
355 document.write('<OPTION VALUE="#51494">III&ordf; q. 89 a. 3 ad 1'); 340 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51494"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 3 ad 1');
356 document.write('<OPTION VALUE="#51495">III&ordf; q. 89 a. 3 ad 2'); 341 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51495"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 3 ad 2');
357 document.write('<OPTION VALUE="#51496">III&ordf; q. 89 a. 3 ad 3'); 342 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51496"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 3 ad 3');
358 document.write('<OPTION VALUE="#51497">III&ordf; q. 89 a. 4 arg. 1'); 343 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51497"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 4 arg. 1');
359 document.write('<OPTION VALUE="#51498">III&ordf; q. 89 a. 4 arg. 2'); 344 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51498"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 4 arg. 2');
360 document.write('<OPTION VALUE="#51499">III&ordf; q. 89 a. 4 arg. 3'); 345 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51499"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 4 arg. 3');
361 document.write('<OPTION VALUE="#51500">III&ordf; q. 89 a. 4 s. c.'); 346 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51500"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 4 s. c.');
362 document.write('<OPTION VALUE="#51501">III&ordf; q. 89 a. 4 co.'); 347 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51501"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 4 co.');
363 document.write('<OPTION VALUE="#51502">III&ordf; q. 89 a. 4 ad 1'); 348 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51502"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 4 ad 1');
364 document.write('<OPTION VALUE="#51503">III&ordf; q. 89 a. 4 ad 2'); 349 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51503"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 4 ad 2');
365 document.write('<OPTION VALUE="#51504">III&ordf; q. 89 a. 4 ad 3'); 350 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51504"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 4 ad 3');
366 document.write('<OPTION VALUE="#51505">III&ordf; q. 89 a. 5 arg. 1'); 351 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51505"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 5 arg. 1');
367 document.write('<OPTION VALUE="#51506">III&ordf; q. 89 a. 5 arg. 2'); 352 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51506"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 5 arg. 2');
368 document.write('<OPTION VALUE="#51507">III&ordf; q. 89 a. 5 arg. 3'); 353 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51507"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 5 arg. 3');
369 document.write('<OPTION VALUE="#51508">III&ordf; q. 89 a. 5 s. c.'); 354 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51508"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 5 s. c.');
370 document.write('<OPTION VALUE="#51509">III&ordf; q. 89 a. 5 co.'); 355 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51509"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 5 co.');
371 document.write('<OPTION VALUE="#51510">III&ordf; q. 89 a. 5 ad 1'); 356 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51510"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 5 ad 1');
372 document.write('<OPTION VALUE="#51511">III&ordf; q. 89 a. 5 ad 2'); 357 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51511"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 5 ad 2');
373 document.write('<OPTION VALUE="#51512">III&ordf; q. 89 a. 5 ad 3'); 358 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51512"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 5 ad 3');
374 document.write('<OPTION VALUE="#51513">III&ordf; q. 89 a. 6 arg. 1'); 359 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51513"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 6 arg. 1');
375 document.write('<OPTION VALUE="#51514">III&ordf; q. 89 a. 6 arg. 2'); 360 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51514"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 6 arg. 2');
376 document.write('<OPTION VALUE="#51515">III&ordf; q. 89 a. 6 arg. 3'); 361 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51515"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 6 arg. 3');
377 document.write('<OPTION VALUE="#51516">III&ordf; q. 89 a. 6 s. c.'); 362 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51516"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 6 s. c.');
378 document.write('<OPTION VALUE="#51517">III&ordf; q. 89 a. 6 co.'); 363 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51517"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 6 co.');
379 document.write('<OPTION VALUE="#51518">III&ordf; q. 89 a. 6 ad 1'); 364 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51518"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 6 ad 1');
380 document.write('<OPTION VALUE="#51519">III&ordf; q. 89 a. 6 ad 2'); 365 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51519"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 6 ad 2');
381 document.write('<OPTION VALUE="#51520">III&ordf; q. 89 a. 6 ad 3'); 366 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51520"&gt;III&amp;ordf; q. 89 a. 6 ad 3');
382 document.write('<OPTION VALUE="#51521">III&ordf; q. 90 pr.'); 367 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51521"&gt;III&amp;ordf; q. 90 pr.');
383 document.write('<OPTION VALUE="#51522">III&ordf; q. 90 a. 1 arg. 1'); 368 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51522"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 1 arg. 1');
384 document.write('<OPTION VALUE="#51523">III&ordf; q. 90 a. 1 arg. 2'); 369 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51523"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 1 arg. 2');
385 document.write('<OPTION VALUE="#51524">III&ordf; q. 90 a. 1 arg. 3'); 370 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51524"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 1 arg. 3');
386 document.write('<OPTION VALUE="#51525">III&ordf; q. 90 a. 1 s. c.'); 371 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51525"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 1 s. c.');
387 document.write('<OPTION VALUE="#51526">III&ordf; q. 90 a. 1 co.'); 372 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51526"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 1 co.');
388 document.write('<OPTION VALUE="#51527">III&ordf; q. 90 a. 1 ad 1'); 373 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51527"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 1 ad 1');
389 document.write('<OPTION VALUE="#51528">III&ordf; q. 90 a. 1 ad 2'); 374 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51528"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 1 ad 2');
390 document.write('<OPTION VALUE="#51529">III&ordf; q. 90 a. 1 ad 3'); 375 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51529"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 1 ad 3');
391 document.write('<OPTION VALUE="#51530">III&ordf; q. 90 a. 2 arg. 1'); 376 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51530"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 arg. 1');
392 document.write('<OPTION VALUE="#51531">III&ordf; q. 90 a. 2 arg. 2'); 377 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51531"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 arg. 2');
393 document.write('<OPTION VALUE="#51532">III&ordf; q. 90 a. 2 arg. 3'); 378 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51532"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 arg. 3');
394 document.write('<OPTION VALUE="#51533">III&ordf; q. 90 a. 2 arg. 4'); 379 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51533"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 arg. 4');
395 document.write('<OPTION VALUE="#51534">III&ordf; q. 90 a. 2 s. c.'); 380 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51534"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 s. c.');
396 document.write('<OPTION VALUE="#51535">III&ordf; q. 90 a. 2 co.'); 381 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51535"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 co.');
397 document.write('<OPTION VALUE="#51536">III&ordf; q. 90 a. 2 ad 1'); 382 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51536"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 ad 1');
398 document.write('<OPTION VALUE="#51537">III&ordf; q. 90 a. 2 ad 2'); 383 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51537"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 ad 2');
399 document.write('<OPTION VALUE="#51538">III&ordf; q. 90 a. 2 ad 3'); 384 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51538"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 ad 3');
400 document.write('<OPTION VALUE="#51539">III&ordf; q. 90 a. 2 ad 4'); 385 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51539"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 ad 4');
401 document.write('<OPTION VALUE="#51540">III&ordf; q. 90 a. 2 ad 5'); 386 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51540"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 2 ad 5');
402 document.write('<OPTION VALUE="#51541">III&ordf; q. 90 a. 3 arg. 1'); 387 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51541"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 3 arg. 1');
403 document.write('<OPTION VALUE="#51542">III&ordf; q. 90 a. 3 arg. 2'); 388 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51542"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 3 arg. 2');
404 document.write('<OPTION VALUE="#51543">III&ordf; q. 90 a. 3 arg. 3'); 389 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51543"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 3 arg. 3');
405 document.write('<OPTION VALUE="#51544">III&ordf; q. 90 a. 3 s. c.'); 390 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51544"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 3 s. c.');
406 document.write('<OPTION VALUE="#51545">III&ordf; q. 90 a. 3 co.'); 391 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51545"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 3 co.');
407 document.write('<OPTION VALUE="#51546">III&ordf; q. 90 a. 3 ad 1'); 392 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51546"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 3 ad 1');
408 document.write('<OPTION VALUE="#51547">III&ordf; q. 90 a. 3 ad 2'); 393 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51547"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 3 ad 2');
409 document.write('<OPTION VALUE="#51548">III&ordf; q. 90 a. 3 ad 3'); 394 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51548"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 3 ad 3');
410 document.write('<OPTION VALUE="#51549">III&ordf; q. 90 a. 4 arg. 1'); 395 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51549"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 4 arg. 1');
411 document.write('<OPTION VALUE="#51550">III&ordf; q. 90 a. 4 arg. 2'); 396 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51550"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 4 arg. 2');
412 document.write('<OPTION VALUE="#51551">III&ordf; q. 90 a. 4 arg. 3'); 397 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51551"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 4 arg. 3');
413 document.write('<OPTION VALUE="#51552">III&ordf; q. 90 a. 4 s. c.'); 398 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51552"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 4 s. c.');
414 document.write('<OPTION VALUE="#51553">III&ordf; q. 90 a. 4 co.'); 399 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51553"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 4 co.');
415 document.write('<OPTION VALUE="#51554">III&ordf; q. 90 a. 4 ad 1'); 400 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51554"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 4 ad 1');
416 document.write('<OPTION VALUE="#51555">III&ordf; q. 90 a. 4 ad 2'); 401 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51555"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 4 ad 2');
417 document.write('<OPTION VALUE="#51556">III&ordf; q. 90 a. 4 ad 3'); 402 document.write('&lt;OPTION VALUE="#51556"&gt;III&amp;ordf; q. 90 a. 4 ad 3');
418 document.write('<\/SELECT>'); 403 document.write('&lt;\/SELECT&gt;');
419 document.write('<BR><BR>'); 404 document.write('&lt;BR&gt;&lt;BR&gt;');
420 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); 405 document.write('&lt;INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()"&gt;');
421 document.write('<\/FORM>'); 406 document.write('&lt;\/FORM&gt;');
422 // --> 407 // --&gt;
423 //]]> 408 //
424 </script><br /> 409 </script><br/>
425 <hr /> 410 <hr/>
426 <br /></div> 411 <br/></div><div class="q" id="q84"><h2>Quaestio 84</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 84 pr."><a name="51204"><span class="ref">[51204]
427 <div class="D">Quaestio 84</div> 412 IIIª q. 84 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de
428 <div class="G">Prooemium</div>
429 <p title="III q. 84 pr."><a name="51204"><span class="ref">[51204]
430 III&ordf; q. 84 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de
431 sacramento poenitentiae. Circa quod primo considerandum est de ipsa 413 sacramento poenitentiae. Circa quod primo considerandum est de ipsa
432 poenitentia; secundo, de effectu ipsius; tertio, de partibus eius; 414 poenitentia; secundo, de effectu ipsius; tertio, de partibus eius;
433 quarto, de suscipientibus hoc sacramentum; quinto, de potestate 415 quarto, de suscipientibus hoc sacramentum; quinto, de potestate
434 ministrorum; sexto, de solemni ritu huius sacramenti. Circa primum 416 ministrorum; sexto, de solemni ritu huius sacramenti. Circa primum
435 duo sunt consideranda, primo, de poenitentia secundum quod est 417 duo sunt consideranda, primo, de poenitentia secundum quod est
438 sacramentum. Secundo, de propria materia eius. Tertio, de forma 420 sacramentum. Secundo, de propria materia eius. Tertio, de forma
439 ipsius. Quarto, utrum impositio manus requiratur ad hoc 421 ipsius. Quarto, utrum impositio manus requiratur ad hoc
440 sacramentum. Quinto, utrum hoc sacramentum sit de necessitate 422 sacramentum. Quinto, utrum hoc sacramentum sit de necessitate
441 salutis. Sexto, de ordine eius ad alia sacramenta. Septimo, de 423 salutis. Sexto, de ordine eius ad alia sacramenta. Septimo, de
442 institutione eius. Octavo, de duratione ipsius. Nono, de 424 institutione eius. Octavo, de duratione ipsius. Nono, de
443 continuitate eius. Decimo, utrum possit iterari.</p> 425 continuitate eius. Decimo, utrum possit iterari.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 84 a. 1 arg. 1"><a name="51205"><span class="ref">[51205] IIIª q. 84 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
444 <br />
445 <div class="E">Articulus 1</div>
446 <p title="III q. 84 a. 1 arg. 1"><a name="51205"><span class=
447 "ref">[51205] III&ordf; q. 84 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
448 proceditur. Videtur quod poenitentia non sit sacramentum. Gregorius 426 proceditur. Videtur quod poenitentia non sit sacramentum. Gregorius
449 enim dicit, et habetur in decretis, I, qu. I, <i>sacramenta sunt 427 enim dicit, et habetur in decretis, I, qu. I, <i>sacramenta sunt
450 Baptisma, chrisma, corpus et sanguis Christi, quae ob id sacramenta 428 Baptisma, chrisma, corpus et sanguis Christi, quae ob id sacramenta
451 dicuntur quia sub tegumento corporalium rerum divina virtus 429 dicuntur quia sub tegumento corporalium rerum divina virtus
452 secretius operatur salutem</i>. Sed hoc non contingit in 430 secretius operatur salutem</i>. Sed hoc non contingit in
453 poenitentia, quia non adhibentur aliquae res corporales sub quibus 431 poenitentia, quia non adhibentur aliquae res corporales sub quibus
454 divina virtus operetur salutem. Ergo poenitentia non est 432 divina virtus operetur salutem. Ergo poenitentia non est
455 sacramentum.</p> 433 sacramentum.</p><p title="III q. 84 a. 1 arg. 2"><a name="51206"><span class="ref">[51206] IIIª q. 84 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
456 <p title="III q. 84 a. 1 arg. 2"><a name="51206"><span class=
457 "ref">[51206] III&ordf; q. 84 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
458 sacramenta Ecclesiae a ministris Christi exhibentur, secundum illud 434 sacramenta Ecclesiae a ministris Christi exhibentur, secundum illud
459 I Cor. IV, <i>sic nos existimet homo ut ministros Christi et 435 I Cor. IV, <i>sic nos existimet homo ut ministros Christi et
460 dispensatores mysteriorum Dei</i>. Sed poenitentia non exhibetur a 436 dispensatores mysteriorum Dei</i>. Sed poenitentia non exhibetur a
461 ministris Christi, sed interius a Deo hominibus inspiratur, 437 ministris Christi, sed interius a Deo hominibus inspiratur,
462 secundum illud Ierem. XXXI, <i>postquam convertisti me, egi 438 secundum illud Ierem. XXXI, <i>postquam convertisti me, egi
463 poenitentiam</i>. Ergo videtur quod poenitentia non sit 439 poenitentiam</i>. Ergo videtur quod poenitentia non sit
464 sacramentum.</p> 440 sacramentum.</p><p title="III q. 84 a. 1 arg. 3"><a name="51207"><span class="ref">[51207] IIIª q. 84 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, in
465 <p title="III q. 84 a. 1 arg. 3"><a name="51207"><span class=
466 "ref">[51207] III&ordf; q. 84 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, in
467 sacramentis de quibus supra diximus, est aliquid quod est 441 sacramentis de quibus supra diximus, est aliquid quod est
468 sacramentum tantum, aliquid quod est res et sacramentum, aliquid 442 sacramentum tantum, aliquid quod est res et sacramentum, aliquid
469 vero quod est res tantum, ut ex praemissis patet. Sed hoc non 443 vero quod est res tantum, ut ex praemissis patet. Sed hoc non
470 invenitur in poenitentia. Ergo poenitentia non est sacramentum.</p> 444 invenitur in poenitentia. Ergo poenitentia non est sacramentum.</p><p title="III q. 84 a. 1 s. c."><a name="51208"><span class="ref">[51208] IIIª q. 84 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
471 <p title="III q. 84 a. 1 s. c."><a name="51208"><span class=
472 "ref">[51208] III&ordf; q. 84 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
473 quod, sicut Baptismus adhibetur ad purificandum a peccato, ita et 445 quod, sicut Baptismus adhibetur ad purificandum a peccato, ita et
474 poenitentia, unde et Petrus dixit Simoni, Act. VIII, 446 poenitentia, unde et Petrus dixit Simoni, Act. VIII,
475 <i>poenitentiam age ab hac nequitia tua</i>. Sed Baptismus est 447 <i>poenitentiam age ab hac nequitia tua</i>. Sed Baptismus est
476 sacramentum, ut supra dictum est. Ergo pari ratione et 448 sacramentum, ut supra dictum est. Ergo pari ratione et
477 poenitentia.</p> 449 poenitentia.</p><p title="III q. 84 a. 1 co."><a name="51209"><span class="ref">[51209] IIIª q. 84 a. 1 co.</span></a> Respondeo
478 <p title="III q. 84 a. 1 co."><a name="51209"><span class=
479 "ref">[51209] III&ordf; q. 84 a. 1 co.</span></a> Respondeo
480 dicendum quod, sicut Gregorius dicit, in capite supra dicto, 450 dicendum quod, sicut Gregorius dicit, in capite supra dicto,
481 <i>sacramentum est in aliqua celebratione, cum res gesta ita fit ut 451 <i>sacramentum est in aliqua celebratione, cum res gesta ita fit ut
482 aliquid significative accipiamus quod sancte accipiendum est</i>. 452 aliquid significative accipiamus quod sancte accipiendum est</i>.
483 Manifestum est autem quod in poenitentia ita res gesta fit quod 453 Manifestum est autem quod in poenitentia ita res gesta fit quod
484 aliquid sanctum significatur, tam ex parte peccatoris poenitentis, 454 aliquid sanctum significatur, tam ex parte peccatoris poenitentis,
485 quam ex parte sacerdotis absolventis, nam peccator poenitens per ea 455 quam ex parte sacerdotis absolventis, nam peccator poenitens per ea
486 quae agit et dicit, significat cor suum a peccato recessisse; 456 quae agit et dicit, significat cor suum a peccato recessisse;
487 similiter etiam sacerdos per ea quae agit et dicit circa 457 similiter etiam sacerdos per ea quae agit et dicit circa
488 poenitentem, significat opus Dei remittentis peccatum. Unde 458 poenitentem, significat opus Dei remittentis peccatum. Unde
489 manifestum est quod poenitentia quae in Ecclesia agitur, est 459 manifestum est quod poenitentia quae in Ecclesia agitur, est
490 sacramentum.</p> 460 sacramentum.</p><p title="III q. 84 a. 1 ad 1"><a name="51210"><span class="ref">[51210] IIIª q. 84 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
491 <p title="III q. 84 a. 1 ad 1"><a name="51210"><span class=
492 "ref">[51210] III&ordf; q. 84 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
493 dicendum quod nomine corporalium rerum intelliguntur large etiam 461 dicendum quod nomine corporalium rerum intelliguntur large etiam
494 ipsi exteriores actus sensibiles, qui ita se habent in hoc 462 ipsi exteriores actus sensibiles, qui ita se habent in hoc
495 sacramento sicut aqua in Baptismo vel chrisma in confirmatione. Est 463 sacramento sicut aqua in Baptismo vel chrisma in confirmatione. Est
496 autem attendendum quod in illis sacramentis in quibus confertur 464 autem attendendum quod in illis sacramentis in quibus confertur
497 excellens gratia, quae superabundat omnem facultatem humani actus, 465 excellens gratia, quae superabundat omnem facultatem humani actus,
505 dispositive se habent ad sacramenta. In illis autem sacramentis 473 dispositive se habent ad sacramenta. In illis autem sacramentis
506 quae habent effectum correspondentem humanis actibus, ipsi actus 474 quae habent effectum correspondentem humanis actibus, ipsi actus
507 humani sensibiles sunt loco materiae, ut accidit in poenitentia et 475 humani sensibiles sunt loco materiae, ut accidit in poenitentia et
508 matrimonio. Sicut etiam in medicinis corporalibus quaedam sunt res 476 matrimonio. Sicut etiam in medicinis corporalibus quaedam sunt res
509 exterius adhibitae, sicut emplastra et electuaria; quaedam vero 477 exterius adhibitae, sicut emplastra et electuaria; quaedam vero
510 sunt actus sanandorum, puta exercitationes quaedam.</p> 478 sunt actus sanandorum, puta exercitationes quaedam.</p><p title="III q. 84 a. 1 ad 2"><a name="51211"><span class="ref">[51211] IIIª q. 84 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
511 <p title="III q. 84 a. 1 ad 2"><a name="51211"><span class=
512 "ref">[51211] III&ordf; q. 84 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
513 dicendum quod in sacramentis quae habent corporalem materiam, 479 dicendum quod in sacramentis quae habent corporalem materiam,
514 oportet quod illa materia adhibeatur a ministro Ecclesiae, qui 480 oportet quod illa materia adhibeatur a ministro Ecclesiae, qui
515 gerit personam Christi, in signum quod excellentia virtutis in 481 gerit personam Christi, in signum quod excellentia virtutis in
516 sacramento operantis est a Christo. In sacramento autem 482 sacramento operantis est a Christo. In sacramento autem
517 poenitentiae, sicut dictum est, sunt actus humani pro materia, qui 483 poenitentiae, sicut dictum est, sunt actus humani pro materia, qui
518 proveniunt ex inspiratione interna. Unde materia non adhibetur a 484 proveniunt ex inspiratione interna. Unde materia non adhibetur a
519 ministro, sed a Deo interius operante, sed complementum sacramenti 485 ministro, sed a Deo interius operante, sed complementum sacramenti
520 exhibet minister, dum poenitentem absolvit.</p> 486 exhibet minister, dum poenitentem absolvit.</p><p title="III q. 84 a. 1 ad 3"><a name="51212"><span class="ref">[51212] IIIª q. 84 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
521 <p title="III q. 84 a. 1 ad 3"><a name="51212"><span class=
522 "ref">[51212] III&ordf; q. 84 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
523 dicendum quod etiam in poenitentia est aliquid quod est sacramentum 487 dicendum quod etiam in poenitentia est aliquid quod est sacramentum
524 tantum, scilicet actus exercitus tam per peccatorem poenitentem, 488 tantum, scilicet actus exercitus tam per peccatorem poenitentem,
525 quam etiam per sacerdotem absolventem. Res autem et sacramentum est 489 quam etiam per sacerdotem absolventem. Res autem et sacramentum est
526 poenitentia interior peccatoris. Res autem tantum et non 490 poenitentia interior peccatoris. Res autem tantum et non
527 sacramentum est remissio peccati. Quorum primum totum simul sumptum 491 sacramentum est remissio peccati. Quorum primum totum simul sumptum
528 est causa secundi; primum autem et secundum sunt causa tertii.</p> 492 est causa secundi; primum autem et secundum sunt causa tertii.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 84 a. 2 arg. 1"><a name="51213"><span class="ref">[51213] IIIª q. 84 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
529 <br />
530 <div class="E">Articulus 2</div>
531 <p title="III q. 84 a. 2 arg. 1"><a name="51213"><span class=
532 "ref">[51213] III&ordf; q. 84 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
533 sic proceditur. Videtur quod peccata non sint propria materia huius 493 sic proceditur. Videtur quod peccata non sint propria materia huius
534 sacramenti. Materia enim in aliis sacramentis per aliqua verba 494 sacramenti. Materia enim in aliis sacramentis per aliqua verba
535 sanctificatur, et sanctificata effectum sacramenti operatur. 495 sanctificatur, et sanctificata effectum sacramenti operatur.
536 Peccata autem non possunt sanctificari, eo quod contrariantur 496 Peccata autem non possunt sanctificari, eo quod contrariantur
537 effectui sacramenti, qui est gratia remittens peccata. Ergo peccata 497 effectui sacramenti, qui est gratia remittens peccata. Ergo peccata
538 non sunt materia propria huius sacramenti.</p> 498 non sunt materia propria huius sacramenti.</p><p title="III q. 84 a. 2 arg. 2"><a name="51214"><span class="ref">[51214] IIIª q. 84 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
539 <p title="III q. 84 a. 2 arg. 2"><a name="51214"><span class=
540 "ref">[51214] III&ordf; q. 84 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
541 Augustinus dicit, in libro de poenitentia, <i>nullus potest 499 Augustinus dicit, in libro de poenitentia, <i>nullus potest
542 inchoare novam vitam nisi eum veteris vitae poeniteat</i>. Sed ad 500 inchoare novam vitam nisi eum veteris vitae poeniteat</i>. Sed ad
543 vetustatem vitae pertinent non solum peccata, sed etiam 501 vetustatem vitae pertinent non solum peccata, sed etiam
544 poenalitates praesentis vitae. Non ergo peccata sunt propria 502 poenalitates praesentis vitae. Non ergo peccata sunt propria
545 materia poenitentiae.</p> 503 materia poenitentiae.</p><p title="III q. 84 a. 2 arg. 3"><a name="51215"><span class="ref">[51215] IIIª q. 84 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
546 <p title="III q. 84 a. 2 arg. 3"><a name="51215"><span class=
547 "ref">[51215] III&ordf; q. 84 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
548 peccatorum quoddam est originale, quoddam mortale, quoddam veniale. 504 peccatorum quoddam est originale, quoddam mortale, quoddam veniale.
549 Sed poenitentiae sacramentum non ordinatur contra originale 505 Sed poenitentiae sacramentum non ordinatur contra originale
550 peccatum, quod tollitur per Baptismum; neque etiam contra veniale, 506 peccatum, quod tollitur per Baptismum; neque etiam contra veniale,
551 quod tollitur per tunsionem pectoris, et aquam benedictam, et alia 507 quod tollitur per tunsionem pectoris, et aquam benedictam, et alia
552 huiusmodi. Ergo peccata non sunt propria materia poenitentiae.</p> 508 huiusmodi. Ergo peccata non sunt propria materia poenitentiae.</p><p title="III q. 84 a. 2 s. c."><a name="51216"><span class="ref">[51216] IIIª q. 84 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
553 <p title="III q. 84 a. 2 s. c."><a name="51216"><span class=
554 "ref">[51216] III&ordf; q. 84 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
555 quod apostolus dicit, II Cor. XII, <i>non egerunt poenitentiam 509 quod apostolus dicit, II Cor. XII, <i>non egerunt poenitentiam
556 super immunditia et fornicatione et impudicitia quam 510 super immunditia et fornicatione et impudicitia quam
557 gesserunt</i>.</p> 511 gesserunt</i>.</p><p title="III q. 84 a. 2 co."><a name="51217"><span class="ref">[51217] IIIª q. 84 a. 2 co.</span></a> Respondeo
558 <p title="III q. 84 a. 2 co."><a name="51217"><span class=
559 "ref">[51217] III&ordf; q. 84 a. 2 co.</span></a> Respondeo
560 dicendum quod duplex est materia, scilicet proxima et remota, sicut 512 dicendum quod duplex est materia, scilicet proxima et remota, sicut
561 statuae proxima materia est metallum, remota vero aqua. Dictum est 513 statuae proxima materia est metallum, remota vero aqua. Dictum est
562 autem quod proxima materia huius sacramenti sunt actus poenitentis, 514 autem quod proxima materia huius sacramenti sunt actus poenitentis,
563 cuius materia sunt peccata, de quibus dolet, et quae confitetur, et 515 cuius materia sunt peccata, de quibus dolet, et quae confitetur, et
564 pro quibus satisfacit. Unde relinquitur quod remota materia 516 pro quibus satisfacit. Unde relinquitur quod remota materia
565 poenitentiae sunt peccata, non attentanda, sed detestanda et 517 poenitentiae sunt peccata, non attentanda, sed detestanda et
566 destruenda.</p> 518 destruenda.</p><p title="III q. 84 a. 2 ad 1"><a name="51218"><span class="ref">[51218] IIIª q. 84 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
567 <p title="III q. 84 a. 2 ad 1"><a name="51218"><span class=
568 "ref">[51218] III&ordf; q. 84 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
569 dicendum quod ratio illa procedit de proxima materia 519 dicendum quod ratio illa procedit de proxima materia
570 sacramenti.</p> 520 sacramenti.</p><p title="III q. 84 a. 2 ad 2"><a name="51219"><span class="ref">[51219] IIIª q. 84 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
571 <p title="III q. 84 a. 2 ad 2"><a name="51219"><span class=
572 "ref">[51219] III&ordf; q. 84 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
573 dicendum quod vetus et mortalis vita est obiectum poenitentiae, non 521 dicendum quod vetus et mortalis vita est obiectum poenitentiae, non
574 ratione poenae, sed ratione culpae annexae.</p> 522 ratione poenae, sed ratione culpae annexae.</p><p title="III q. 84 a. 2 ad 3"><a name="51220"><span class="ref">[51220] IIIª q. 84 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
575 <p title="III q. 84 a. 2 ad 3"><a name="51220"><span class=
576 "ref">[51220] III&ordf; q. 84 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
577 dicendum quod poenitentia quodammodo est de quolibet peccatorum 523 dicendum quod poenitentia quodammodo est de quolibet peccatorum
578 genere, non tamen eodem modo. Nam de peccato actuali mortali est 524 genere, non tamen eodem modo. Nam de peccato actuali mortali est
579 poenitentia proprie et principaliter, proprie quidem, quia proprie 525 poenitentia proprie et principaliter, proprie quidem, quia proprie
580 dicimur poenitere de his quae nostra voluntate commisimus; 526 dicimur poenitere de his quae nostra voluntate commisimus;
581 principaliter autem, quia ad deletionem peccati mortalis hoc 527 principaliter autem, quia ad deletionem peccati mortalis hoc
588 peractum; nisi forte inquantum voluntas Adae reputatur nostra, 534 peractum; nisi forte inquantum voluntas Adae reputatur nostra,
589 secundum modum loquendi quo apostolus dicit, Rom. V, <i>in quo 535 secundum modum loquendi quo apostolus dicit, Rom. V, <i>in quo
590 omnes peccaverunt</i>. Inquantum tamen accipitur poenitentia large 536 omnes peccaverunt</i>. Inquantum tamen accipitur poenitentia large
591 pro quacumque detestatione rei praeteritae, potest dici poenitentia 537 pro quacumque detestatione rei praeteritae, potest dici poenitentia
592 de peccato originali, sicut loquitur Augustinus in libro de 538 de peccato originali, sicut loquitur Augustinus in libro de
593 poenitentia.</p> 539 poenitentia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 84 a. 3 arg. 1"><a name="51221"><span class="ref">[51221] IIIª q. 84 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
594 <br />
595 <div class="E">Articulus 3</div>
596 <p title="III q. 84 a. 3 arg. 1"><a name="51221"><span class=
597 "ref">[51221] III&ordf; q. 84 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
598 proceditur. Videtur quod haec non sit forma huius sacramenti, ego 540 proceditur. Videtur quod haec non sit forma huius sacramenti, ego
599 te absolvo. Formae enim sacramentorum ex institutione Christi et 541 te absolvo. Formae enim sacramentorum ex institutione Christi et
600 usu Ecclesiae habentur. Sed Christus non legitur hanc formam 542 usu Ecclesiae habentur. Sed Christus non legitur hanc formam
601 instituisse. Neque etiam in communi usu habetur, quinimmo in 543 instituisse. Neque etiam in communi usu habetur, quinimmo in
602 quibusdam absolutionibus quae in Ecclesia publice fiunt, sicut in 544 quibusdam absolutionibus quae in Ecclesia publice fiunt, sicut in
603 prima et completorio et in cena domini, absolvens non utitur 545 prima et completorio et in cena domini, absolvens non utitur
604 oratione indicativa, ut dicat, ego vos absolvo, sed oratione 546 oratione indicativa, ut dicat, ego vos absolvo, sed oratione
605 deprecativa, cum dicit, misereatur vestri omnipotens Deus, vel, 547 deprecativa, cum dicit, misereatur vestri omnipotens Deus, vel,
606 absolutionem tribuat vobis omnipotens Deus. Ergo haec non est forma 548 absolutionem tribuat vobis omnipotens Deus. Ergo haec non est forma
607 huius sacramenti, ego te absolvo.</p> 549 huius sacramenti, ego te absolvo.</p><p title="III q. 84 a. 3 arg. 2"><a name="51222"><span class="ref">[51222] IIIª q. 84 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, Leo
608 <p title="III q. 84 a. 3 arg. 2"><a name="51222"><span class=
609 "ref">[51222] III&ordf; q. 84 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, Leo
610 Papa dicit, <i>indulgentia Dei nisi supplicationibus sacerdotum 550 Papa dicit, <i>indulgentia Dei nisi supplicationibus sacerdotum
611 nequit obtineri</i>. Loquitur autem de indulgentia Dei quae 551 nequit obtineri</i>. Loquitur autem de indulgentia Dei quae
612 praestatur poenitentibus. Ergo forma huius sacramenti debet esse 552 praestatur poenitentibus. Ergo forma huius sacramenti debet esse
613 per modum deprecationis.</p> 553 per modum deprecationis.</p><p title="III q. 84 a. 3 arg. 3"><a name="51223"><span class="ref">[51223] IIIª q. 84 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
614 <p title="III q. 84 a. 3 arg. 3"><a name="51223"><span class=
615 "ref">[51223] III&ordf; q. 84 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
616 idem est absolvere a peccato quod peccatum remittere. Sed <i>solus 554 idem est absolvere a peccato quod peccatum remittere. Sed <i>solus
617 Deus peccatum remittit, qui etiam solus interius a peccato 555 Deus peccatum remittit, qui etiam solus interius a peccato
618 mundat</i>, ut Augustinus dicit, super Ioan. Ergo videtur quod 556 mundat</i>, ut Augustinus dicit, super Ioan. Ergo videtur quod
619 solus Deus a peccato absolvat. Non ergo debet dicere sacerdos, ego 557 solus Deus a peccato absolvat. Non ergo debet dicere sacerdos, ego
620 te absolvo, sicut non dicit, ego tibi peccata remitto.</p> 558 te absolvo, sicut non dicit, ego tibi peccata remitto.</p><p title="III q. 84 a. 3 arg. 4"><a name="51224"><span class="ref">[51224] IIIª q. 84 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea,
621 <p title="III q. 84 a. 3 arg. 4"><a name="51224"><span class=
622 "ref">[51224] III&ordf; q. 84 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea,
623 sicut dominus dedit potestatem discipulis absolvendi a peccatis, 559 sicut dominus dedit potestatem discipulis absolvendi a peccatis,
624 ita etiam dedit eis potestatem curandi infirmitates, scilicet <i>ut 560 ita etiam dedit eis potestatem curandi infirmitates, scilicet <i>ut
625 Daemonia eiicerent et ut languores curarent</i>, ut habetur Matth. 561 Daemonia eiicerent et ut languores curarent</i>, ut habetur Matth.
626 X et Luc. IX. Sed sanando infirmos apostoli non utebantur his 562 X et Luc. IX. Sed sanando infirmos apostoli non utebantur his
627 verbis, ego te sano, sed, sanet te dominus Iesus Christus. Ergo 563 verbis, ego te sano, sed, sanet te dominus Iesus Christus. Ergo
628 videtur quod sacerdotes, habentes potestatem apostolis a Christo 564 videtur quod sacerdotes, habentes potestatem apostolis a Christo
629 traditam, non debeant uti hac forma verborum, ego te absolvo, sed, 565 traditam, non debeant uti hac forma verborum, ego te absolvo, sed,
630 absolutionem praebeat tibi Christus.</p> 566 absolutionem praebeat tibi Christus.</p><p title="III q. 84 a. 3 arg. 5"><a name="51225"><span class="ref">[51225] IIIª q. 84 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea,
631 <p title="III q. 84 a. 3 arg. 5"><a name="51225"><span class=
632 "ref">[51225] III&ordf; q. 84 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea,
633 quidam hac forma utentes sic eam exponunt, <i>ego te absolvo, 567 quidam hac forma utentes sic eam exponunt, <i>ego te absolvo,
634 idest, absolutum ostendo</i>. Sed neque hoc sacerdos facere potest, 568 idest, absolutum ostendo</i>. Sed neque hoc sacerdos facere potest,
635 nisi ei divinitus reveletur. Unde, ut legitur Matth. XVI, antequam 569 nisi ei divinitus reveletur. Unde, ut legitur Matth. XVI, antequam
636 Petro diceretur, <i>quodcumque solveris super terram, erit</i> 570 Petro diceretur, <i>quodcumque solveris super terram, erit</i>
637 etc., dictum est ei, <i>beatus es, Simon Bar Iona, quia caro et 571 etc., dictum est ei, <i>beatus es, Simon Bar Iona, quia caro et
638 sanguis non revelavit tibi, sed pater meus, qui in caelis est</i>. 572 sanguis non revelavit tibi, sed pater meus, qui in caelis est</i>.
639 Ergo videtur quod sacerdos cui non est facta revelatio, 573 Ergo videtur quod sacerdos cui non est facta revelatio,
640 praesumptuose dicat, ego te absolvo, etiam si exponatur, idest, 574 praesumptuose dicat, ego te absolvo, etiam si exponatur, idest,
641 absolutum ostendo.</p> 575 absolutum ostendo.</p><p title="III q. 84 a. 3 s. c."><a name="51226"><span class="ref">[51226] IIIª q. 84 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
642 <p title="III q. 84 a. 3 s. c."><a name="51226"><span class=
643 "ref">[51226] III&ordf; q. 84 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
644 quod, sicut dominus dixit discipulis, Matth. ult., <i>euntes, 576 quod, sicut dominus dixit discipulis, Matth. ult., <i>euntes,
645 docete omnes gentes, baptizantes eos</i>, ita dixit Petro, Matth. 577 docete omnes gentes, baptizantes eos</i>, ita dixit Petro, Matth.
646 XVI, <i>quodcumque solveris</i>. Sed sacerdos, auctoritate illorum 578 XVI, <i>quodcumque solveris</i>. Sed sacerdos, auctoritate illorum
647 verborum Christi fretus, dicit, ego te baptizo. Ergo, eadem 579 verborum Christi fretus, dicit, ego te baptizo. Ergo, eadem
648 auctoritate, dicere debet in hoc sacramento, ego te absolvo.</p> 580 auctoritate, dicere debet in hoc sacramento, ego te absolvo.</p><p title="III q. 84 a. 3 co."><a name="51227"><span class="ref">[51227] IIIª q. 84 a. 3 co.</span></a> Respondeo
649 <p title="III q. 84 a. 3 co."><a name="51227"><span class=
650 "ref">[51227] III&ordf; q. 84 a. 3 co.</span></a> Respondeo
651 dicendum quod in qualibet re perfectio attribuitur formae. Dictum 581 dicendum quod in qualibet re perfectio attribuitur formae. Dictum
652 est autem supra quod hoc sacramentum perficitur per ea quae sunt ex 582 est autem supra quod hoc sacramentum perficitur per ea quae sunt ex
653 parte sacerdotis. Unde oportet quod ea quae sunt ex parte 583 parte sacerdotis. Unde oportet quod ea quae sunt ex parte
654 poenitentis, sive sint verba sive facta, sint quaedam materia huius 584 poenitentis, sive sint verba sive facta, sint quaedam materia huius
655 sacramenti, ea vero quae sunt ex parte sacerdotis, se habent per 585 sacramenti, ea vero quae sunt ex parte sacerdotis, se habent per
668 dicuntur esse materia poenitentiae, ut ex supra dictis patet. Talis 598 dicuntur esse materia poenitentiae, ut ex supra dictis patet. Talis
669 autem remotio significatur a sacerdote cum dicitur, ego te absolvo, 599 autem remotio significatur a sacerdote cum dicitur, ego te absolvo,
670 nam peccata sunt quaedam vincula, secundum illud Proverb. V, 600 nam peccata sunt quaedam vincula, secundum illud Proverb. V,
671 <i>iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum 601 <i>iniquitates suae capiunt impium, et funibus peccatorum suorum
672 quisque constringitur</i>. Unde patet quod haec est 602 quisque constringitur</i>. Unde patet quod haec est
673 convenientissima forma huius sacramenti, ego te absolvo.</p> 603 convenientissima forma huius sacramenti, ego te absolvo.</p><p title="III q. 84 a. 3 ad 1"><a name="51228"><span class="ref">[51228] IIIª q. 84 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
674 <p title="III q. 84 a. 3 ad 1"><a name="51228"><span class=
675 "ref">[51228] III&ordf; q. 84 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
676 dicendum quod ista forma sumitur ex ipsis verbis Christi quibus 604 dicendum quod ista forma sumitur ex ipsis verbis Christi quibus
677 Petro dixit, <i>quodcumque solveris super terram</i>, et cetera. Et 605 Petro dixit, <i>quodcumque solveris super terram</i>, et cetera. Et
678 tali forma utitur Ecclesia in sacramentali absolutione. Huiusmodi 606 tali forma utitur Ecclesia in sacramentali absolutione. Huiusmodi
679 autem absolutiones in publico factae non sunt sacramentales, sed 607 autem absolutiones in publico factae non sunt sacramentales, sed
680 sunt orationes quaedam ordinatae ad remissionem venialium 608 sunt orationes quaedam ordinatae ad remissionem venialium
682 misereatur tui omnipotens Deus, vel, absolutionem et remissionem 610 misereatur tui omnipotens Deus, vel, absolutionem et remissionem
683 tribuat tibi Deus, quia per haec verba sacerdos absolutionem non 611 tribuat tibi Deus, quia per haec verba sacerdos absolutionem non
684 significat fieri, sed petit ut fiat. Praemittitur tamen etiam in 612 significat fieri, sed petit ut fiat. Praemittitur tamen etiam in
685 sacramentali absolutione talis oratio, ne impediatur effectus 613 sacramentali absolutione talis oratio, ne impediatur effectus
686 sacramenti ex parte poenitentis, cuius actus materialiter se habent 614 sacramenti ex parte poenitentis, cuius actus materialiter se habent
687 in hoc sacramento, non autem in Baptismo vel in confirmatione.</p> 615 in hoc sacramento, non autem in Baptismo vel in confirmatione.</p><p title="III q. 84 a. 3 ad 2"><a name="51229"><span class="ref">[51229] IIIª q. 84 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
688 <p title="III q. 84 a. 3 ad 2"><a name="51229"><span class=
689 "ref">[51229] III&ordf; q. 84 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
690 dicendum quod verbum Leonis Papae est intelligendum quantum ad 616 dicendum quod verbum Leonis Papae est intelligendum quantum ad
691 deprecationem quae praemittitur absolutioni. Non autem removet quin 617 deprecationem quae praemittitur absolutioni. Non autem removet quin
692 sacerdotes absolvant.</p> 618 sacerdotes absolvant.</p><p title="III q. 84 a. 3 ad 3"><a name="51230"><span class="ref">[51230] IIIª q. 84 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
693 <p title="III q. 84 a. 3 ad 3"><a name="51230"><span class=
694 "ref">[51230] III&ordf; q. 84 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
695 dicendum quod solus Deus per auctoritatem et a peccato absolvit et 619 dicendum quod solus Deus per auctoritatem et a peccato absolvit et
696 peccata remittit. Sacerdotes autem utrumque faciunt per 620 peccata remittit. Sacerdotes autem utrumque faciunt per
697 ministerium, inquantum scilicet verba sacerdotis in hoc sacramento 621 ministerium, inquantum scilicet verba sacerdotis in hoc sacramento
698 instrumentaliter operantur, sicut etiam in aliis sacramentis; nam 622 instrumentaliter operantur, sicut etiam in aliis sacramentis; nam
699 virtus divina est quae interius operatur in omnibus sacramentalibus 623 virtus divina est quae interius operatur in omnibus sacramentalibus
708 aliquid quod pertineat ad primam auctoritatem Dei, scilicet ut 632 aliquid quod pertineat ad primam auctoritatem Dei, scilicet ut
709 dicatur, <i>ego te absolvo in nomine patris et filii et spiritus 633 dicatur, <i>ego te absolvo in nomine patris et filii et spiritus
710 sancti</i>, vel, per virtutem passionis Christi, vel, auctoritate 634 sancti</i>, vel, per virtutem passionis Christi, vel, auctoritate
711 Dei, sicut Dionysius exponit, XIII cap. Caelest. Hier. Quia tamen 635 Dei, sicut Dionysius exponit, XIII cap. Caelest. Hier. Quia tamen
712 hoc non est determinatum ex verbis Christi, sicut in Baptismo, 636 hoc non est determinatum ex verbis Christi, sicut in Baptismo,
713 talis appositio relinquitur arbitrio sacerdotis.</p> 637 talis appositio relinquitur arbitrio sacerdotis.</p><p title="III q. 84 a. 3 ad 4"><a name="51231"><span class="ref">[51231] IIIª q. 84 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum
714 <p title="III q. 84 a. 3 ad 4"><a name="51231"><span class=
715 "ref">[51231] III&ordf; q. 84 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum
716 dicendum quod apostolis non est data potestas ut ipsi sanarent 638 dicendum quod apostolis non est data potestas ut ipsi sanarent
717 infirmos, sed ut ad eorum orationem infirmi sanarentur. Est autem 639 infirmos, sed ut ad eorum orationem infirmi sanarentur. Est autem
718 eis collata potestas operandi instrumentaliter, sive 640 eis collata potestas operandi instrumentaliter, sive
719 ministerialiter, in sacramentis. Et ideo magis possunt in formis 641 ministerialiter, in sacramentis. Et ideo magis possunt in formis
720 sacramentalibus exprimere actum suum quam in sanationibus 642 sacramentalibus exprimere actum suum quam in sanationibus
721 infirmitatum. In quibus tamen non semper utebantur modo 643 infirmitatum. In quibus tamen non semper utebantur modo
722 deprecativo, sed quandoque etiam modo indicativo et imperativo, 644 deprecativo, sed quandoque etiam modo indicativo et imperativo,
723 sicut Act. III legitur quod Petrus dixit claudo, <i>quod habeo, hoc 645 sicut Act. III legitur quod Petrus dixit claudo, <i>quod habeo, hoc
724 tibi do. In nomine Iesu Christi, surge et ambula</i>.</p> 646 tibi do. In nomine Iesu Christi, surge et ambula</i>.</p><p title="III q. 84 a. 3 ad 5"><a name="51232"><span class="ref">[51232] IIIª q. 84 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum
725 <p title="III q. 84 a. 3 ad 5"><a name="51232"><span class=
726 "ref">[51232] III&ordf; q. 84 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum
727 dicendum quod ista expositio, <i>ego te absolvo, idest, absolutum 647 dicendum quod ista expositio, <i>ego te absolvo, idest, absolutum
728 ostendo</i>, quantum ad aliquid quidem vera est, non tamen est 648 ostendo</i>, quantum ad aliquid quidem vera est, non tamen est
729 perfecta. Sacramenta enim novae legis non solum significant, sed 649 perfecta. Sacramenta enim novae legis non solum significant, sed
730 etiam faciunt quod significant. Unde sicut sacerdos, baptizando 650 etiam faciunt quod significant. Unde sicut sacerdos, baptizando
731 aliquem, ostendit hominem interius ablutum per verba et facta, non 651 aliquem, ostendit hominem interius ablutum per verba et facta, non
740 caelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum</i>. Unde nec 660 caelorum non dubitatur fieri remissio peccatorum</i>. Unde nec
741 sacerdos indiget speciali revelatione sibi facta, sed sufficit 661 sacerdos indiget speciali revelatione sibi facta, sed sufficit
742 generalis revelatio fidei, per quam remittuntur peccata. Unde 662 generalis revelatio fidei, per quam remittuntur peccata. Unde
743 revelatio fidei dicitur Petro facta fuisse. Esset autem perfectior 663 revelatio fidei dicitur Petro facta fuisse. Esset autem perfectior
744 expositio, ego te absolvo, idest, sacramentum absolutionis tibi 664 expositio, ego te absolvo, idest, sacramentum absolutionis tibi
745 impendo.</p> 665 impendo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 84 a. 4 arg. 1"><a name="51233"><span class="ref">[51233] IIIª q. 84 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
746 <br />
747 <div class="E">Articulus 4</div>
748 <p title="III q. 84 a. 4 arg. 1"><a name="51233"><span class=
749 "ref">[51233] III&ordf; q. 84 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
750 proceditur. Videtur quod impositio manuum sacerdotis requiratur ad 666 proceditur. Videtur quod impositio manuum sacerdotis requiratur ad
751 hoc sacramentum. Dicitur enim Marc. ult., <i>super aegros manus 667 hoc sacramentum. Dicitur enim Marc. ult., <i>super aegros manus
752 imponent, et bene habebunt</i>. Aegri autem spiritualiter sunt 668 imponent, et bene habebunt</i>. Aegri autem spiritualiter sunt
753 peccatores, qui recipiunt bonam habitudinem per hoc sacramentum. 669 peccatores, qui recipiunt bonam habitudinem per hoc sacramentum.
754 Ergo in hoc sacramento est manus impositio facienda.</p> 670 Ergo in hoc sacramento est manus impositio facienda.</p><p title="III q. 84 a. 4 arg. 2"><a name="51234"><span class="ref">[51234] IIIª q. 84 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, in
755 <p title="III q. 84 a. 4 arg. 2"><a name="51234"><span class=
756 "ref">[51234] III&ordf; q. 84 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, in
757 sacramento poenitentiae recuperat homo spiritum sanctum amissum, 671 sacramento poenitentiae recuperat homo spiritum sanctum amissum,
758 unde ex persona poenitentis dicitur in Psalmo, <i>redde mihi 672 unde ex persona poenitentis dicitur in Psalmo, <i>redde mihi
759 laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me</i>. Sed 673 laetitiam salutaris tui, et spiritu principali confirma me</i>. Sed
760 spiritus sanctus datur per impositionem manuum, legitur enim Act. 674 spiritus sanctus datur per impositionem manuum, legitur enim Act.
761 VIII, quod <i>apostoli imponebant manus super illos, et accipiebant 675 VIII, quod <i>apostoli imponebant manus super illos, et accipiebant
762 spiritum sanctum</i>; et Matth. XIX dicitur quod <i>oblati sunt 676 spiritum sanctum</i>; et Matth. XIX dicitur quod <i>oblati sunt
763 domino parvuli ut eis manus imponeret</i>. Ergo in hoc sacramento 677 domino parvuli ut eis manus imponeret</i>. Ergo in hoc sacramento
764 est manus impositio facienda.</p> 678 est manus impositio facienda.</p><p title="III q. 84 a. 4 arg. 3"><a name="51235"><span class="ref">[51235] IIIª q. 84 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
765 <p title="III q. 84 a. 4 arg. 3"><a name="51235"><span class=
766 "ref">[51235] III&ordf; q. 84 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
767 verba sacerdotis in hoc sacramento non sunt maioris efficaciae quam 679 verba sacerdotis in hoc sacramento non sunt maioris efficaciae quam
768 in aliis sacramentis. Sed in aliis sacramentis non sufficiunt verba 680 in aliis sacramentis. Sed in aliis sacramentis non sufficiunt verba
769 ministri, nisi aliquem actum exerceret, sicut in Baptismo, simul 681 ministri, nisi aliquem actum exerceret, sicut in Baptismo, simul
770 cum hoc quod dicit sacerdos, ego te baptizo, requiritur corporalis 682 cum hoc quod dicit sacerdos, ego te baptizo, requiritur corporalis
771 ablutio. Ergo etiam, simul cum hoc quod dicit sacerdos, ego te 683 ablutio. Ergo etiam, simul cum hoc quod dicit sacerdos, ego te
772 absolvo, oportet quod aliquem actum exerceat circa poenitentem, 684 absolvo, oportet quod aliquem actum exerceat circa poenitentem,
773 imponendo ei manus.</p> 685 imponendo ei manus.</p><p title="III q. 84 a. 4 s. c."><a name="51236"><span class="ref">[51236] IIIª q. 84 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
774 <p title="III q. 84 a. 4 s. c."><a name="51236"><span class=
775 "ref">[51236] III&ordf; q. 84 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
776 quod dominus dixit Petro, <i>quodcumque solveris super terram, 686 quod dominus dixit Petro, <i>quodcumque solveris super terram,
777 erit</i> etc., nullam mentionem de manus impositione faciens. Neque 687 erit</i> etc., nullam mentionem de manus impositione faciens. Neque
778 etiam cum omnibus apostolis simul dixit, <i>quorum remiseritis 688 etiam cum omnibus apostolis simul dixit, <i>quorum remiseritis
779 peccata, remittuntur eis</i>. Non ergo ad hoc sacramentum 689 peccata, remittuntur eis</i>. Non ergo ad hoc sacramentum
780 requiritur impositio manuum.</p> 690 requiritur impositio manuum.</p><p title="III q. 84 a. 4 co."><a name="51237"><span class="ref">[51237] IIIª q. 84 a. 4 co.</span></a> Respondeo
781 <p title="III q. 84 a. 4 co."><a name="51237"><span class=
782 "ref">[51237] III&ordf; q. 84 a. 4 co.</span></a> Respondeo
783 dicendum quod impositio manuum in sacramentis Ecclesiae fit ad 691 dicendum quod impositio manuum in sacramentis Ecclesiae fit ad
784 designandum aliquem copiosum effectum gratiae, quo illi quibus 692 designandum aliquem copiosum effectum gratiae, quo illi quibus
785 manus imponitur, quodammodo continuantur per quandam similitudinem 693 manus imponitur, quodammodo continuantur per quandam similitudinem
786 ministris, in quibus copia esse debet. Et ideo manus impositio fit 694 ministris, in quibus copia esse debet. Et ideo manus impositio fit
787 in sacramento confirmationis, in quo confertur plenitudo spiritus 695 in sacramento confirmationis, in quo confertur plenitudo spiritus
790 dicitur, <i>resuscites gratiam Dei quae est in te per impositionem 698 dicitur, <i>resuscites gratiam Dei quae est in te per impositionem
791 manuum mearum</i>. Sacramentum autem poenitentiae non ordinatur ad 699 manuum mearum</i>. Sacramentum autem poenitentiae non ordinatur ad
792 consequendum aliquam excellentiam gratiae, sed ad remissionem 700 consequendum aliquam excellentiam gratiae, sed ad remissionem
793 peccatorum. Et ideo ad hoc sacramentum non requiritur impositio, 701 peccatorum. Et ideo ad hoc sacramentum non requiritur impositio,
794 sicut etiam nec ad Baptismum, in quo tamen fit plenior remissio 702 sicut etiam nec ad Baptismum, in quo tamen fit plenior remissio
795 peccatorum.</p> 703 peccatorum.</p><p title="III q. 84 a. 4 ad 1"><a name="51238"><span class="ref">[51238] IIIª q. 84 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
796 <p title="III q. 84 a. 4 ad 1"><a name="51238"><span class=
797 "ref">[51238] III&ordf; q. 84 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
798 dicendum quod illa manus impositio non est sacramentalis, sed 704 dicendum quod illa manus impositio non est sacramentalis, sed
799 ordinatur ad miracula facienda, ut scilicet per contactum manus 705 ordinatur ad miracula facienda, ut scilicet per contactum manus
800 hominis sanctificati etiam corporalis infirmitas tollatur. Sicut 706 hominis sanctificati etiam corporalis infirmitas tollatur. Sicut
801 etiam legitur de domino, Marci VI, quod <i>infirmos impositis 707 etiam legitur de domino, Marci VI, quod <i>infirmos impositis
802 manibus curavit</i>; et Matth. VIII legitur quod per contactum 708 manibus curavit</i>; et Matth. VIII legitur quod per contactum
803 leprosum mundavit.</p> 709 leprosum mundavit.</p><p title="III q. 84 a. 4 ad 2"><a name="51239"><span class="ref">[51239] IIIª q. 84 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
804 <p title="III q. 84 a. 4 ad 2"><a name="51239"><span class=
805 "ref">[51239] III&ordf; q. 84 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
806 dicendum quod non quaelibet acceptio spiritus sancti requirit manus 710 dicendum quod non quaelibet acceptio spiritus sancti requirit manus
807 impositionem, quia etiam in Baptismo accipit homo spiritum sanctum, 711 impositionem, quia etiam in Baptismo accipit homo spiritum sanctum,
808 nec tamen fit ibi manus impositio. Sed acceptio spiritus sancti cum 712 nec tamen fit ibi manus impositio. Sed acceptio spiritus sancti cum
809 plenitudine requirit manus impositionem, quod pertinet ad 713 plenitudine requirit manus impositionem, quod pertinet ad
810 confirmationem.</p> 714 confirmationem.</p><p title="III q. 84 a. 4 ad 3"><a name="51240"><span class="ref">[51240] IIIª q. 84 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
811 <p title="III q. 84 a. 4 ad 3"><a name="51240"><span class=
812 "ref">[51240] III&ordf; q. 84 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
813 dicendum quod in sacramentis quae perficiuntur in usu materiae, 715 dicendum quod in sacramentis quae perficiuntur in usu materiae,
814 minister habet aliquem corporalem actum exercere circa eum qui 716 minister habet aliquem corporalem actum exercere circa eum qui
815 suscipit sacramentum, sicut in Baptismo et confirmatione et extrema 717 suscipit sacramentum, sicut in Baptismo et confirmatione et extrema
816 unctione. Sed hoc sacramentum non consistit in usu alicuius 718 unctione. Sed hoc sacramentum non consistit in usu alicuius
817 materiae exterius appositae, sed loco materiae se habent ea quae 719 materiae exterius appositae, sed loco materiae se habent ea quae
820 sola verba sacerdotis absolventis super poenitentem perficiunt 722 sola verba sacerdotis absolventis super poenitentem perficiunt
821 absolutionis sacramentum. Et si aliquis actus corporalis esset ex 723 absolutionis sacramentum. Et si aliquis actus corporalis esset ex
822 parte sacerdotis, non minus competeret crucesignatio, quae 724 parte sacerdotis, non minus competeret crucesignatio, quae
823 adhibetur in Eucharistia, quam manus impositio, in signum quod per 725 adhibetur in Eucharistia, quam manus impositio, in signum quod per
824 sanguinem crucis Christi remittuntur peccata. Et tamen non est de 726 sanguinem crucis Christi remittuntur peccata. Et tamen non est de
825 necessitate sacramenti, sicut nec de necessitate Eucharistiae.</p> 727 necessitate sacramenti, sicut nec de necessitate Eucharistiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 84 a. 5 arg. 1"><a name="51241"><span class="ref">[51241] IIIª q. 84 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
826 <br />
827 <div class="E">Articulus 5</div>
828 <p title="III q. 84 a. 5 arg. 1"><a name="51241"><span class=
829 "ref">[51241] III&ordf; q. 84 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
830 proceditur. Videtur quod hoc sacramentum non sit de necessitate 728 proceditur. Videtur quod hoc sacramentum non sit de necessitate
831 salutis. Quia super illud Psalmi, <i>qui seminant in lacrimis</i> 729 salutis. Quia super illud Psalmi, <i>qui seminant in lacrimis</i>
832 etc., dicit Glossa, <i>noli esse tristis, si adsit tibi bona 730 etc., dicit Glossa, <i>noli esse tristis, si adsit tibi bona
833 voluntas, unde metitur pax</i>. Sed tristitia est de ratione 731 voluntas, unde metitur pax</i>. Sed tristitia est de ratione
834 poenitentiae, secundum illud II Cor. VII, <i>quae secundum Deum est 732 poenitentiae, secundum illud II Cor. VII, <i>quae secundum Deum est
835 tristitia, poenitentiam in salutem stabilem operatur</i>. Ergo bona 733 tristitia, poenitentiam in salutem stabilem operatur</i>. Ergo bona
836 voluntas, sine poenitentia, sufficit ad salutem.</p> 734 voluntas, sine poenitentia, sufficit ad salutem.</p><p title="III q. 84 a. 5 arg. 2"><a name="51242"><span class="ref">[51242] IIIª q. 84 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
837 <p title="III q. 84 a. 5 arg. 2"><a name="51242"><span class=
838 "ref">[51242] III&ordf; q. 84 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
839 Proverb. X dicitur, <i>universa delicta operit caritas</i>; et 735 Proverb. X dicitur, <i>universa delicta operit caritas</i>; et
840 infra, XV, <i>per misericordiam et fidem purgantur peccata</i>. Sed 736 infra, XV, <i>per misericordiam et fidem purgantur peccata</i>. Sed
841 hoc sacramentum non est nisi ad purgandum peccata. Ergo, habendo 737 hoc sacramentum non est nisi ad purgandum peccata. Ergo, habendo
842 caritatem et fidem et misericordiam, potest quisque salutem 738 caritatem et fidem et misericordiam, potest quisque salutem
843 consequi, etiam sine poenitentiae sacramento.</p> 739 consequi, etiam sine poenitentiae sacramento.</p><p title="III q. 84 a. 5 arg. 3"><a name="51243"><span class="ref">[51243] IIIª q. 84 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
844 <p title="III q. 84 a. 5 arg. 3"><a name="51243"><span class=
845 "ref">[51243] III&ordf; q. 84 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
846 sacramenta Ecclesiae initium habent ab institutione Christi. Sed, 740 sacramenta Ecclesiae initium habent ab institutione Christi. Sed,
847 sicut legitur Ioan. VIII, Christus mulierem adulteram absolvit 741 sicut legitur Ioan. VIII, Christus mulierem adulteram absolvit
848 absque poenitentia. Ergo videtur quod poenitentia non sit de 742 absque poenitentia. Ergo videtur quod poenitentia non sit de
849 necessitate salutis.</p> 743 necessitate salutis.</p><p title="III q. 84 a. 5 s. c."><a name="51244"><span class="ref">[51244] IIIª q. 84 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
850 <p title="III q. 84 a. 5 s. c."><a name="51244"><span class=
851 "ref">[51244] III&ordf; q. 84 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
852 quod dominus dicit, Luc. XIII, <i>si poenitentiam non egeritis, 744 quod dominus dicit, Luc. XIII, <i>si poenitentiam non egeritis,
853 omnes simul peribitis</i>.</p> 745 omnes simul peribitis</i>.</p><p title="III q. 84 a. 5 co."><a name="51245"><span class="ref">[51245] IIIª q. 84 a. 5 co.</span></a> Respondeo
854 <p title="III q. 84 a. 5 co."><a name="51245"><span class=
855 "ref">[51245] III&ordf; q. 84 a. 5 co.</span></a> Respondeo
856 dicendum quod aliquid est necessarium ad salutem dupliciter, uno 746 dicendum quod aliquid est necessarium ad salutem dupliciter, uno
857 modo, absolute; alio modo, ex suppositione. Absolute quidem 747 modo, absolute; alio modo, ex suppositione. Absolute quidem
858 necessarium est illud sine quo nullus salutem consequi potest, 748 necessarium est illud sine quo nullus salutem consequi potest,
859 sicut gratia Christi, et sacramentum Baptismi, per quod aliquis in 749 sicut gratia Christi, et sacramentum Baptismi, per quod aliquis in
860 Christo renascitur. Ex suppositione autem est necessarium 750 Christo renascitur. Ex suppositione autem est necessarium
869 simul cum opere poenitentis, qui cooperatur gratiae ad 759 simul cum opere poenitentis, qui cooperatur gratiae ad
870 destructionem peccati, sicut enim dicit Augustinus, super Ioan., 760 destructionem peccati, sicut enim dicit Augustinus, super Ioan.,
871 <i>qui creavit te sine te, non iustificabit te sine te</i>. Unde 761 <i>qui creavit te sine te, non iustificabit te sine te</i>. Unde
872 patet quod sacramentum poenitentiae est necessarium ad salutem post 762 patet quod sacramentum poenitentiae est necessarium ad salutem post
873 peccatum, sicut medicatio corporalis postquam homo in morbum 763 peccatum, sicut medicatio corporalis postquam homo in morbum
874 periculosum inciderit.</p> 764 periculosum inciderit.</p><p title="III q. 84 a. 5 ad 1"><a name="51246"><span class="ref">[51246] IIIª q. 84 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
875 <p title="III q. 84 a. 5 ad 1"><a name="51246"><span class=
876 "ref">[51246] III&ordf; q. 84 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
877 dicendum quod Glossa illa videtur intelligenda de eo cui adest bona 765 dicendum quod Glossa illa videtur intelligenda de eo cui adest bona
878 voluntas sine interpolatione quae fit per peccatum, tales autem non 766 voluntas sine interpolatione quae fit per peccatum, tales autem non
879 habent tristitiae causam. Sed ex quo bona voluntas tollitur per 767 habent tristitiae causam. Sed ex quo bona voluntas tollitur per
880 peccatum, non potest restitui sine tristitia, qua quis dolet de 768 peccatum, non potest restitui sine tristitia, qua quis dolet de
881 peccato praeterito, quod pertinet ad poenitentiam.</p> 769 peccato praeterito, quod pertinet ad poenitentiam.</p><p title="III q. 84 a. 5 ad 2"><a name="51247"><span class="ref">[51247] IIIª q. 84 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
882 <p title="III q. 84 a. 5 ad 2"><a name="51247"><span class=
883 "ref">[51247] III&ordf; q. 84 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
884 dicendum quod ex quo aliquis peccatum incurrit, caritas et fides et 770 dicendum quod ex quo aliquis peccatum incurrit, caritas et fides et
885 misericordia non liberant hominem a peccato sine poenitentia. 771 misericordia non liberant hominem a peccato sine poenitentia.
886 Requirit enim caritas quod homo doleat de offensa in amicum 772 Requirit enim caritas quod homo doleat de offensa in amicum
887 commissa, et quod amico homo reconciliari studeat. Requirit etiam 773 commissa, et quod amico homo reconciliari studeat. Requirit etiam
888 ipsa fides ut per virtutem passionis Christi, quae in sacramentis 774 ipsa fides ut per virtutem passionis Christi, quae in sacramentis
889 Ecclesiae operatur, quaerat iustificari a peccatis. Requirit etiam 775 Ecclesiae operatur, quaerat iustificari a peccatis. Requirit etiam
890 ipsa misericordia ordinata ut homo subveniat poenitendo suae 776 ipsa misericordia ordinata ut homo subveniat poenitendo suae
891 miseriae, quam per peccatum incurrit, secundum illud Proverb. XIV, 777 miseriae, quam per peccatum incurrit, secundum illud Proverb. XIV,
892 <i>miseros facit populos peccatum</i>, unde et Eccli. XXX dicitur, 778 <i>miseros facit populos peccatum</i>, unde et Eccli. XXX dicitur,
893 <i>miserere animae tuae placens Deo</i>.</p> 779 <i>miserere animae tuae placens Deo</i>.</p><p title="III q. 84 a. 5 ad 3"><a name="51248"><span class="ref">[51248] IIIª q. 84 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
894 <p title="III q. 84 a. 5 ad 3"><a name="51248"><span class=
895 "ref">[51248] III&ordf; q. 84 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
896 dicendum quod ad potestatem excellentiae, quam solus Christus 780 dicendum quod ad potestatem excellentiae, quam solus Christus
897 habuit, ut supra dictum est, pertinuit quod Christus effectum 781 habuit, ut supra dictum est, pertinuit quod Christus effectum
898 sacramenti poenitentiae, qui est remissio peccatorum, contulit 782 sacramenti poenitentiae, qui est remissio peccatorum, contulit
899 mulieri adulterae sine poenitentiae sacramento, licet non sine 783 mulieri adulterae sine poenitentiae sacramento, licet non sine
900 interiori poenitentia, quam ipse in ea per gratiam est 784 interiori poenitentia, quam ipse in ea per gratiam est
901 operatus.</p> 785 operatus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 84 a. 6 arg. 1"><a name="51249"><span class="ref">[51249] IIIª q. 84 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
902 <br />
903 <div class="E">Articulus 6</div>
904 <p title="III q. 84 a. 6 arg. 1"><a name="51249"><span class=
905 "ref">[51249] III&ordf; q. 84 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
906 proceditur. Videtur quod poenitentia non sit secunda tabula post 786 proceditur. Videtur quod poenitentia non sit secunda tabula post
907 naufragium. Quia super illud Isaiae III, <i>peccatum suum sicut 787 naufragium. Quia super illud Isaiae III, <i>peccatum suum sicut
908 Sodoma praedicaverunt</i>, dicit Glossa, <i>secunda tabula post 788 Sodoma praedicaverunt</i>, dicit Glossa, <i>secunda tabula post
909 naufragium est peccata abscondere</i>. Poenitentia autem non 789 naufragium est peccata abscondere</i>. Poenitentia autem non
910 abscondit peccata, sed magis ea revelat. Ergo poenitentia non est 790 abscondit peccata, sed magis ea revelat. Ergo poenitentia non est
911 secunda tabula.</p> 791 secunda tabula.</p><p title="III q. 84 a. 6 arg. 2"><a name="51250"><span class="ref">[51250] IIIª q. 84 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
912 <p title="III q. 84 a. 6 arg. 2"><a name="51250"><span class=
913 "ref">[51250] III&ordf; q. 84 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
914 fundamentum in aedificio non tenet secundum, sed primum locum. 792 fundamentum in aedificio non tenet secundum, sed primum locum.
915 Poenitentia autem in spirituali aedificio est fundamentum, secundum 793 Poenitentia autem in spirituali aedificio est fundamentum, secundum
916 illud Heb. VI, <i>non rursum iacientes fundamentum poenitentiae ab 794 illud Heb. VI, <i>non rursum iacientes fundamentum poenitentiae ab
917 operibus mortuis</i>. Unde et praecedit ipsum Baptismum, secundum 795 operibus mortuis</i>. Unde et praecedit ipsum Baptismum, secundum
918 illud Act. II, <i>poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque 796 illud Act. II, <i>poenitentiam agite, et baptizetur unusquisque
919 vestrum</i>. Ergo poenitentia non debet dici secunda tabula.</p> 797 vestrum</i>. Ergo poenitentia non debet dici secunda tabula.</p><p title="III q. 84 a. 6 arg. 3"><a name="51251"><span class="ref">[51251] IIIª q. 84 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
920 <p title="III q. 84 a. 6 arg. 3"><a name="51251"><span class=
921 "ref">[51251] III&ordf; q. 84 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
922 omnia sacramenta sunt quaedam tabulae, idest remedia contra 798 omnia sacramenta sunt quaedam tabulae, idest remedia contra
923 peccatum. Sed poenitentia non tenet secundum locum inter 799 peccatum. Sed poenitentia non tenet secundum locum inter
924 sacramenta, sed magis quartum, ut ex supra dictis patet. Ergo 800 sacramenta, sed magis quartum, ut ex supra dictis patet. Ergo
925 poenitentia non debet dici secunda tabula post naufragium.</p> 801 poenitentia non debet dici secunda tabula post naufragium.</p><p title="III q. 84 a. 6 s. c."><a name="51252"><span class="ref">[51252] IIIª q. 84 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est
926 <p title="III q. 84 a. 6 s. c."><a name="51252"><span class=
927 "ref">[51252] III&ordf; q. 84 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est
928 quod Hieronymus dicit quod <i>secunda tabula post naufragium est 802 quod Hieronymus dicit quod <i>secunda tabula post naufragium est
929 poenitentia</i>.</p> 803 poenitentia</i>.</p><p title="III q. 84 a. 6 co."><a name="51253"><span class="ref">[51253] IIIª q. 84 a. 6 co.</span></a> Respondeo
930 <p title="III q. 84 a. 6 co."><a name="51253"><span class=
931 "ref">[51253] III&ordf; q. 84 a. 6 co.</span></a> Respondeo
932 dicendum quod id quod est per se, naturaliter prius est eo quod est 804 dicendum quod id quod est per se, naturaliter prius est eo quod est
933 per accidens, sicut et substantia prior est accidente. Sacramenta 805 per accidens, sicut et substantia prior est accidente. Sacramenta
934 autem quaedam per se ordinantur ad salutem hominis, sicut 806 autem quaedam per se ordinantur ad salutem hominis, sicut
935 Baptismus, qui est spiritualis generatio, et confirmatio, quae est 807 Baptismus, qui est spiritualis generatio, et confirmatio, quae est
936 spirituale augmentum, et Eucharistia, quae est spirituale 808 spirituale augmentum, et Eucharistia, quae est spirituale
946 Nam primum remedium mare transeuntibus est ut conserventur in navi 818 Nam primum remedium mare transeuntibus est ut conserventur in navi
947 integra, secundum autem remedium est, post navim fractam, ut 819 integra, secundum autem remedium est, post navim fractam, ut
948 aliquis tabulae adhaereat. Ita etiam primum remedium in mari huius 820 aliquis tabulae adhaereat. Ita etiam primum remedium in mari huius
949 vitae est quod homo integritatem servet, secundum autem remedium 821 vitae est quod homo integritatem servet, secundum autem remedium
950 est, si per peccatum integritatem perdiderit, quod per poenitentiam 822 est, si per peccatum integritatem perdiderit, quod per poenitentiam
951 redeat.</p> 823 redeat.</p><p title="III q. 84 a. 6 ad 1"><a name="51254"><span class="ref">[51254] IIIª q. 84 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
952 <p title="III q. 84 a. 6 ad 1"><a name="51254"><span class=
953 "ref">[51254] III&ordf; q. 84 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
954 dicendum quod abscondere peccata contingit dupliciter. Uno modo, 824 dicendum quod abscondere peccata contingit dupliciter. Uno modo,
955 dum ipsa peccata fiunt. Est autem peius peccare publice quam 825 dum ipsa peccata fiunt. Est autem peius peccare publice quam
956 occulte, tum quia peccator publicus videtur ex contemptu maiori 826 occulte, tum quia peccator publicus videtur ex contemptu maiori
957 peccare; tum etiam quia peccat cum scandalo aliorum. Et ideo est 827 peccare; tum etiam quia peccat cum scandalo aliorum. Et ideo est
958 quoddam remedium in peccatis quod aliquis in occulto peccet. Et 828 quoddam remedium in peccatis quod aliquis in occulto peccet. Et
961 sicut per poenitentiam; sed quia per hoc peccatum fit minus. Alio 831 sicut per poenitentiam; sed quia per hoc peccatum fit minus. Alio
962 modo, aliquis abscondit peccatum prius factum per negligentiam 832 modo, aliquis abscondit peccatum prius factum per negligentiam
963 confessionis. Et hoc contrariatur poenitentiae. Et sic abscondere 833 confessionis. Et hoc contrariatur poenitentiae. Et sic abscondere
964 peccatum non est secunda tabula, sed magis contrarium tabulae, 834 peccatum non est secunda tabula, sed magis contrarium tabulae,
965 dicitur enim Proverb. XXVIII, <i>qui abscondit scelera sua, non 835 dicitur enim Proverb. XXVIII, <i>qui abscondit scelera sua, non
966 dirigetur</i>.</p> 836 dirigetur</i>.</p><p title="III q. 84 a. 6 ad 2"><a name="51255"><span class="ref">[51255] IIIª q. 84 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
967 <p title="III q. 84 a. 6 ad 2"><a name="51255"><span class=
968 "ref">[51255] III&ordf; q. 84 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
969 dicendum quod poenitentia non potest dici fundamentum spiritualis 837 dicendum quod poenitentia non potest dici fundamentum spiritualis
970 aedificii simpliciter, idest in prima aedificatione, sed est 838 aedificii simpliciter, idest in prima aedificatione, sed est
971 fundamentum in secunda reaedificatione, quae fit post destructionem 839 fundamentum in secunda reaedificatione, quae fit post destructionem
972 peccati; nam primo redeuntibus ad Deum occurrit poenitentia. 840 peccati; nam primo redeuntibus ad Deum occurrit poenitentia.
973 Apostolus tamen ibi loquitur de fundamento spiritualis doctrinae. 841 Apostolus tamen ibi loquitur de fundamento spiritualis doctrinae.
974 Poenitentia autem quae Baptismum praecedit, non est poenitentiae 842 Poenitentia autem quae Baptismum praecedit, non est poenitentiae
975 sacramentum.</p> 843 sacramentum.</p><p title="III q. 84 a. 6 ad 3"><a name="51256"><span class="ref">[51256] IIIª q. 84 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
976 <p title="III q. 84 a. 6 ad 3"><a name="51256"><span class=
977 "ref">[51256] III&ordf; q. 84 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
978 dicendum quod tria praecedentia sacramenta pertinent ad navem 844 dicendum quod tria praecedentia sacramenta pertinent ad navem
979 integram, idest ad statum integritatis, respectu cuius poenitentia 845 integram, idest ad statum integritatis, respectu cuius poenitentia
980 dicitur secunda tabula.</p> 846 dicitur secunda tabula.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 84 a. 7 arg. 1"><a name="51257"><span class="ref">[51257] IIIª q. 84 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum
981 <br />
982 <div class="E">Articulus 7</div>
983 <p title="III q. 84 a. 7 arg. 1"><a name="51257"><span class=
984 "ref">[51257] III&ordf; q. 84 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum
985 sic proceditur. Videtur quod hoc sacramentum non fuerit 847 sic proceditur. Videtur quod hoc sacramentum non fuerit
986 convenienter institutum in nova lege. Ea enim quae sunt de iure 848 convenienter institutum in nova lege. Ea enim quae sunt de iure
987 naturali, institutione non indigent. Sed poenitere de malis quae 849 naturali, institutione non indigent. Sed poenitere de malis quae
988 quis gessit, est de iure naturali, non enim potest aliquis bonum 850 quis gessit, est de iure naturali, non enim potest aliquis bonum
989 diligere quin de contrario doleat. Ergo non est poenitentia 851 diligere quin de contrario doleat. Ergo non est poenitentia
990 convenienter instituta in nova lege.</p> 852 convenienter instituta in nova lege.</p><p title="III q. 84 a. 7 arg. 2"><a name="51258"><span class="ref">[51258] IIIª q. 84 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea,
991 <p title="III q. 84 a. 7 arg. 2"><a name="51258"><span class=
992 "ref">[51258] III&ordf; q. 84 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea,
993 illud quod fuit in veteri lege, instituendum non fuit. Sed etiam in 853 illud quod fuit in veteri lege, instituendum non fuit. Sed etiam in
994 veteri lege fuit poenitentia, unde et dominus conqueritur, Ierem. 854 veteri lege fuit poenitentia, unde et dominus conqueritur, Ierem.
995 VIII, dicens, <i>nullus est qui agat poenitentiam super peccato 855 VIII, dicens, <i>nullus est qui agat poenitentiam super peccato
996 suo, dicens, quid feci?</i> Ergo poenitentia non debuit institui in 856 suo, dicens, quid feci?</i> Ergo poenitentia non debuit institui in
997 nova lege.</p> 857 nova lege.</p><p title="III q. 84 a. 7 arg. 3"><a name="51259"><span class="ref">[51259] IIIª q. 84 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea,
998 <p title="III q. 84 a. 7 arg. 3"><a name="51259"><span class=
999 "ref">[51259] III&ordf; q. 84 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea,
1000 poenitentia consequenter se habet ad Baptismum, cum sit secunda 858 poenitentia consequenter se habet ad Baptismum, cum sit secunda
1001 tabula, ut supra dictum est. Sed poenitentia videtur a domino 859 tabula, ut supra dictum est. Sed poenitentia videtur a domino
1002 instituta ante Baptismum, nam in principio praedicationis suae 860 instituta ante Baptismum, nam in principio praedicationis suae
1003 legitur dominus dixisse, Matth. IV, <i>poenitentiam agite, 861 legitur dominus dixisse, Matth. IV, <i>poenitentiam agite,
1004 appropinquabit enim regnum caelorum</i>. Ergo hoc sacramentum non 862 appropinquabit enim regnum caelorum</i>. Ergo hoc sacramentum non
1005 fuit convenienter institutum in nova lege.</p> 863 fuit convenienter institutum in nova lege.</p><p title="III q. 84 a. 7 arg. 4"><a name="51260"><span class="ref">[51260] IIIª q. 84 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea,
1006 <p title="III q. 84 a. 7 arg. 4"><a name="51260"><span class=
1007 "ref">[51260] III&ordf; q. 84 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea,
1008 sacramenta novae legis institutionem habent a Christo, ex cuius 864 sacramenta novae legis institutionem habent a Christo, ex cuius
1009 virtute operantur, ut supra dictum est. Sed Christus non videtur 865 virtute operantur, ut supra dictum est. Sed Christus non videtur
1010 instituisse hoc sacramentum, cum ipse non sit usus eo, sicut aliis 866 instituisse hoc sacramentum, cum ipse non sit usus eo, sicut aliis
1011 sacramentis quae ipse instituit. Ergo hoc sacramentum non fuit 867 sacramentis quae ipse instituit. Ergo hoc sacramentum non fuit
1012 convenienter institutum in nova lege.</p> 868 convenienter institutum in nova lege.</p><p title="III q. 84 a. 7 s. c."><a name="51261"><span class="ref">[51261] IIIª q. 84 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est
1013 <p title="III q. 84 a. 7 s. c."><a name="51261"><span class=
1014 "ref">[51261] III&ordf; q. 84 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est
1015 quod dominus dicit, Luc. ult., <i>oportebat Christum pati, et 869 quod dominus dicit, Luc. ult., <i>oportebat Christum pati, et
1016 resurgere a mortuis die tertia, et praedicari in nomine eius 870 resurgere a mortuis die tertia, et praedicari in nomine eius
1017 poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes</i>.</p> 871 poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes gentes</i>.</p><p title="III q. 84 a. 7 co."><a name="51262"><span class="ref">[51262] IIIª q. 84 a. 7 co.</span></a> Respondeo
1018 <p title="III q. 84 a. 7 co."><a name="51262"><span class=
1019 "ref">[51262] III&ordf; q. 84 a. 7 co.</span></a> Respondeo
1020 dicendum quod, sicut dictum est, in hoc sacramento actus 872 dicendum quod, sicut dictum est, in hoc sacramento actus
1021 poenitentis se habet sicut materia; id autem quod est ex parte 873 poenitentis se habet sicut materia; id autem quod est ex parte
1022 sacerdotis, qui operatur ut minister Christi, se habet ut formale 874 sacerdotis, qui operatur ut minister Christi, se habet ut formale
1023 et completivum sacramenti. Materia vero, etiam in aliis 875 et completivum sacramenti. Materia vero, etiam in aliis
1024 sacramentis, praeexistit a natura, ut aqua, vel ab aliqua arte, ut 876 sacramentis, praeexistit a natura, ut aqua, vel ab aliqua arte, ut
1038 resurrectionem, Luc. ult., ubi dixit quod <i>oportebat praedicari 890 resurrectionem, Luc. ult., ubi dixit quod <i>oportebat praedicari
1039 in nomine eius poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes 891 in nomine eius poenitentiam et remissionem peccatorum in omnes
1040 gentes</i>, praemisso de passione et resurrectione, virtute enim 892 gentes</i>, praemisso de passione et resurrectione, virtute enim
1041 nominis Iesu Christi patientis et resurgentis hoc sacramentum 893 nominis Iesu Christi patientis et resurgentis hoc sacramentum
1042 efficaciam habet ad remissionem peccatorum. Et sic patet 894 efficaciam habet ad remissionem peccatorum. Et sic patet
1043 convenienter hoc sacramentum in nova lege fuisse institutum.</p> 895 convenienter hoc sacramentum in nova lege fuisse institutum.</p><p title="III q. 84 a. 7 ad 1"><a name="51263"><span class="ref">[51263] IIIª q. 84 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1044 <p title="III q. 84 a. 7 ad 1"><a name="51263"><span class=
1045 "ref">[51263] III&ordf; q. 84 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1046 dicendum quod de iure naturali est quod aliquis poeniteat de malis 896 dicendum quod de iure naturali est quod aliquis poeniteat de malis
1047 quae fecit, quantum ad hoc quod doleat se fecisse, et doloris 897 quae fecit, quantum ad hoc quod doleat se fecisse, et doloris
1048 remedium quaerat per aliquem modum, et quod etiam aliqua signa 898 remedium quaerat per aliquem modum, et quod etiam aliqua signa
1049 doloris ostendat, sicut Ninivitae fecerunt, ut legitur Ionae III. 899 doloris ostendat, sicut Ninivitae fecerunt, ut legitur Ionae III.
1050 In quibus tamen aliquid fuit adiunctum fidei quam ceperant ex 900 In quibus tamen aliquid fuit adiunctum fidei quam ceperant ex
1051 praedicatione Ionae, ut scilicet hoc agerent sub spe veniae 901 praedicatione Ionae, ut scilicet hoc agerent sub spe veniae
1052 consequendae a Deo, secundum illud quod legitur ibi, <i>quis scit 902 consequendae a Deo, secundum illud quod legitur ibi, <i>quis scit
1053 si convertatur et ignoscat Deus, et revertatur a furore irae suae, 903 si convertatur et ignoscat Deus, et revertatur a furore irae suae,
1054 et non peribimus?</i> Sed, sicut alia quae sunt de iure naturali 904 et non peribimus?</i> Sed, sicut alia quae sunt de iure naturali
1055 determinationem acceperunt ex institutione legis divinae, ut in 905 determinationem acceperunt ex institutione legis divinae, ut in
1056 secunda parte dictum est, ita etiam et poenitentia.</p> 906 secunda parte dictum est, ita etiam et poenitentia.</p><p title="III q. 84 a. 7 ad 2"><a name="51264"><span class="ref">[51264] IIIª q. 84 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum
1057 <p title="III q. 84 a. 7 ad 2"><a name="51264"><span class=
1058 "ref">[51264] III&ordf; q. 84 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum
1059 dicendum quod ea quae sunt iuris naturalis diversimode 907 dicendum quod ea quae sunt iuris naturalis diversimode
1060 determinationem accipiunt in veteri et nova lege, secundum quod 908 determinationem accipiunt in veteri et nova lege, secundum quod
1061 congruit imperfectioni veteris legis et perfectioni novae. Unde et 909 congruit imperfectioni veteris legis et perfectioni novae. Unde et
1062 poenitentia in veteri lege aliquam determinationem habuit. Quantum 910 poenitentia in veteri lege aliquam determinationem habuit. Quantum
1063 quidem ad dolorem, ut esset magis in corde quam in exterioribus 911 quidem ad dolorem, ut esset magis in corde quam in exterioribus
1075 consequetur</i>. Nondum autem instituta erat potestas clavium, quae 923 consequetur</i>. Nondum autem instituta erat potestas clavium, quae
1076 a passione Christi derivatur. Et per consequens nondum erat 924 a passione Christi derivatur. Et per consequens nondum erat
1077 institutum quod aliquis doleret de peccato cum proposito 925 institutum quod aliquis doleret de peccato cum proposito
1078 subiiciendi se per confessionem et satisfactionem clavibus 926 subiiciendi se per confessionem et satisfactionem clavibus
1079 Ecclesiae, sub spe consequendae veniae virtute passionis 927 Ecclesiae, sub spe consequendae veniae virtute passionis
1080 Christi.</p> 928 Christi.</p><p title="III q. 84 a. 7 ad 3"><a name="51265"><span class="ref">[51265] IIIª q. 84 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium
1081 <p title="III q. 84 a. 7 ad 3"><a name="51265"><span class=
1082 "ref">[51265] III&ordf; q. 84 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium
1083 dicendum quod, si quis recte consideret ea quae dominus dixit de 929 dicendum quod, si quis recte consideret ea quae dominus dixit de
1084 necessitate Baptismi, Ioan. III, tempore praecesserunt ea quae 930 necessitate Baptismi, Ioan. III, tempore praecesserunt ea quae
1085 dixit, Matth. IV, de necessitate poenitentiae. Nam id quod dixit 931 dixit, Matth. IV, de necessitate poenitentiae. Nam id quod dixit
1086 Nicodemo de Baptismo, fuit ante incarcerationem Ioannis, de quo 932 Nicodemo de Baptismo, fuit ante incarcerationem Ioannis, de quo
1087 postea subditur quod baptizabat, illud vero quod de poenitentia 933 postea subditur quod baptizabat, illud vero quod de poenitentia
1088 dixit, Matth. IV, fuit post incarcerationem Ioannis. Si tamen prius 934 dixit, Matth. IV, fuit post incarcerationem Ioannis. Si tamen prius
1089 ad poenitentiam induxisset quam ad Baptismum, hoc ideo esset quia 935 ad poenitentiam induxisset quam ad Baptismum, hoc ideo esset quia
1090 ante Baptismum etiam requiritur quaedam poenitentia, sicut et 936 ante Baptismum etiam requiritur quaedam poenitentia, sicut et
1091 Petrus dixit, Act. II, <i>poenitentiam agite, et baptizetur 937 Petrus dixit, Act. II, <i>poenitentiam agite, et baptizetur
1092 unusquisque vestrum</i>.</p> 938 unusquisque vestrum</i>.</p><p title="III q. 84 a. 7 ad 4"><a name="51266"><span class="ref">[51266] IIIª q. 84 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum
1093 <p title="III q. 84 a. 7 ad 4"><a name="51266"><span class=
1094 "ref">[51266] III&ordf; q. 84 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum
1095 dicendum quod Christus non est usus Baptismo quem ipse instituit, 939 dicendum quod Christus non est usus Baptismo quem ipse instituit,
1096 sed est baptizatus Baptismo Ioannis, ut supra dictum est. Sed nec 940 sed est baptizatus Baptismo Ioannis, ut supra dictum est. Sed nec
1097 active usus est suo ministerio, quia ipse non baptizabat 941 active usus est suo ministerio, quia ipse non baptizabat
1098 communiter, sed discipuli eius, ut dicitur Ioan. IV; quamvis 942 communiter, sed discipuli eius, ut dicitur Ioan. IV; quamvis
1099 credendum videtur quod discipulos baptizaverit, ut Augustinus 943 credendum videtur quod discipulos baptizaverit, ut Augustinus
1103 sacramentum aliis praeberet, quia, ad ostendendum misericordiam et 947 sacramentum aliis praeberet, quia, ad ostendendum misericordiam et
1104 virtutem suam, effectum huius sacramenti sine sacramento praebebat, 948 virtutem suam, effectum huius sacramenti sine sacramento praebebat,
1105 ut supra dictum est. Sacramentum autem Eucharistiae et ipse 949 ut supra dictum est. Sacramentum autem Eucharistiae et ipse
1106 sumpsit, et aliis dedit. Tum ad commendandam excellentiam huius 950 sumpsit, et aliis dedit. Tum ad commendandam excellentiam huius
1107 sacramenti. Tum quia hoc sacramentum est memoriale suae passionis, 951 sacramenti. Tum quia hoc sacramentum est memoriale suae passionis,
1108 inquantum Christus est sacerdos et hostia.</p> 952 inquantum Christus est sacerdos et hostia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 84 a. 8 arg. 1"><a name="51267"><span class="ref">[51267] IIIª q. 84 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic
1109 <br />
1110 <div class="E">Articulus 8</div>
1111 <p title="III q. 84 a. 8 arg. 1"><a name="51267"><span class=
1112 "ref">[51267] III&ordf; q. 84 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic
1113 proceditur. Videtur quod poenitentia non debeat durare usque ad 953 proceditur. Videtur quod poenitentia non debeat durare usque ad
1114 finem vitae. Poenitentia enim ordinatur ad deletionem peccati. Sed 954 finem vitae. Poenitentia enim ordinatur ad deletionem peccati. Sed
1115 poenitens statim consequitur remissionem peccatorum, secundum illud 955 poenitens statim consequitur remissionem peccatorum, secundum illud
1116 Ezech. XVIII, <i>si poenitentiam egerit impius ab omnibus peccatis 956 Ezech. XVIII, <i>si poenitentiam egerit impius ab omnibus peccatis
1117 suis quae operatus est, vita vivet et non morietur</i>. Ergo non 957 suis quae operatus est, vita vivet et non morietur</i>. Ergo non
1118 oportet ulterius poenitentiam protendi.</p> 958 oportet ulterius poenitentiam protendi.</p><p title="III q. 84 a. 8 arg. 2"><a name="51268"><span class="ref">[51268] IIIª q. 84 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea,
1119 <p title="III q. 84 a. 8 arg. 2"><a name="51268"><span class=
1120 "ref">[51268] III&ordf; q. 84 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea,
1121 agere poenitentiam pertinet ad statum incipientium. Sed homo de hoc 959 agere poenitentiam pertinet ad statum incipientium. Sed homo de hoc
1122 statu debet procedere ad statum proficientium, et ulterius ad 960 statu debet procedere ad statum proficientium, et ulterius ad
1123 statum perfectorum. Ergo non debet homo poenitentiam agere usque ad 961 statum perfectorum. Ergo non debet homo poenitentiam agere usque ad
1124 finem vitae.</p> 962 finem vitae.</p><p title="III q. 84 a. 8 arg. 3"><a name="51269"><span class="ref">[51269] IIIª q. 84 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea,
1125 <p title="III q. 84 a. 8 arg. 3"><a name="51269"><span class=
1126 "ref">[51269] III&ordf; q. 84 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea,
1127 sicut in aliis sacramentis homo debet conservare statuta Ecclesiae, 963 sicut in aliis sacramentis homo debet conservare statuta Ecclesiae,
1128 ita et in hoc sacramento. Sed secundum canones determinata sunt 964 ita et in hoc sacramento. Sed secundum canones determinata sunt
1129 tempora poenitendi, ut scilicet ille qui hoc vel illud peccatum 965 tempora poenitendi, ut scilicet ille qui hoc vel illud peccatum
1130 commiserit, tot annis poeniteat. Ergo videtur quod non sit 966 commiserit, tot annis poeniteat. Ergo videtur quod non sit
1131 poenitentia extendenda usque ad finem vitae.</p> 967 poenitentia extendenda usque ad finem vitae.</p><p title="III q. 84 a. 8 s. c."><a name="51270"><span class="ref">[51270] IIIª q. 84 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est
1132 <p title="III q. 84 a. 8 s. c."><a name="51270"><span class=
1133 "ref">[51270] III&ordf; q. 84 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est
1134 quod dicit Augustinus, in libro de poenitentia, <i>quid restat 968 quod dicit Augustinus, in libro de poenitentia, <i>quid restat
1135 nobis nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur, deficit 969 nobis nisi dolere in vita? Ubi enim dolor finitur, deficit
1136 poenitentia. Si vero poenitentia finitur, quid derelinquitur de 970 poenitentia. Si vero poenitentia finitur, quid derelinquitur de
1137 venia?</i></p> 971 venia?</i></p><p title="III q. 84 a. 8 co."><a name="51271"><span class="ref">[51271] IIIª q. 84 a. 8 co.</span></a> Respondeo
1138 <p title="III q. 84 a. 8 co."><a name="51271"><span class=
1139 "ref">[51271] III&ordf; q. 84 a. 8 co.</span></a> Respondeo
1140 dicendum quod duplex est poenitentia, scilicet interior, et 972 dicendum quod duplex est poenitentia, scilicet interior, et
1141 exterior. Interior quidem poenitentia est qua quis dolet de peccato 973 exterior. Interior quidem poenitentia est qua quis dolet de peccato
1142 commisso. Et talis poenitentia debet durare usque ad finem vitae. 974 commisso. Et talis poenitentia debet durare usque ad finem vitae.
1143 Semper enim debet homini displicere quod peccavit, si enim ei 975 Semper enim debet homini displicere quod peccavit, si enim ei
1144 placeret peccasse, iam ex hoc ipso peccatum incurreret, et fructus 976 placeret peccasse, iam ex hoc ipso peccatum incurreret, et fructus
1149 <i>oblivioni traditae sunt angustiae priores</i>. Poenitentia vero 981 <i>oblivioni traditae sunt angustiae priores</i>. Poenitentia vero
1150 exterior est qua quis exteriora signa doloris ostendit, et 982 exterior est qua quis exteriora signa doloris ostendit, et
1151 verbotenus confitetur peccata sua sacerdoti absolventi, et iuxta 983 verbotenus confitetur peccata sua sacerdoti absolventi, et iuxta
1152 eius arbitrium satisfacit. Et talis poenitentia non oportet quod 984 eius arbitrium satisfacit. Et talis poenitentia non oportet quod
1153 duret usque ad finem vitae, sed usque ad determinatum tempus, 985 duret usque ad finem vitae, sed usque ad determinatum tempus,
1154 secundum mensuram peccati.</p> 986 secundum mensuram peccati.</p><p title="III q. 84 a. 8 ad 1"><a name="51272"><span class="ref">[51272] IIIª q. 84 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1155 <p title="III q. 84 a. 8 ad 1"><a name="51272"><span class=
1156 "ref">[51272] III&ordf; q. 84 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1157 dicendum quod vera poenitentia non solum removet peccata 987 dicendum quod vera poenitentia non solum removet peccata
1158 praeterita, sed etiam praeservat eum a peccatis futuris. Quamvis 988 praeterita, sed etiam praeservat eum a peccatis futuris. Quamvis
1159 igitur homo in primo instanti verae poenitentiae remissionem 989 igitur homo in primo instanti verae poenitentiae remissionem
1160 consequatur praeteritorum peccatorum, oportet tamen in homine 990 consequatur praeteritorum peccatorum, oportet tamen in homine
1161 perseverare poenitentiam, ne iterum incidat in peccatum.</p> 991 perseverare poenitentiam, ne iterum incidat in peccatum.</p><p title="III q. 84 a. 8 ad 2"><a name="51273"><span class="ref">[51273] IIIª q. 84 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum
1162 <p title="III q. 84 a. 8 ad 2"><a name="51273"><span class=
1163 "ref">[51273] III&ordf; q. 84 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum
1164 dicendum quod agere poenitentiam interiorem simul et exteriorem 992 dicendum quod agere poenitentiam interiorem simul et exteriorem
1165 pertinet ad statum incipientium, qui scilicet de novo redeunt a 993 pertinet ad statum incipientium, qui scilicet de novo redeunt a
1166 peccato. Sed poenitentia interior habet locum etiam in 994 peccato. Sed poenitentia interior habet locum etiam in
1167 proficientibus et perfectis, secundum illud Psalmi, <i>ascensiones 995 proficientibus et perfectis, secundum illud Psalmi, <i>ascensiones
1168 in corde suo disposuit in valle lacrimarum</i>. Unde et ipse Paulus 996 in corde suo disposuit in valle lacrimarum</i>. Unde et ipse Paulus
1169 dicebat, I Cor. XV, <i>non sum dignus vocari apostolus, quoniam 997 dicebat, I Cor. XV, <i>non sum dignus vocari apostolus, quoniam
1170 persecutus sum Ecclesiam Dei</i>.</p> 998 persecutus sum Ecclesiam Dei</i>.</p><p title="III q. 84 a. 8 ad 3"><a name="51274"><span class="ref">[51274] IIIª q. 84 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium
1171 <p title="III q. 84 a. 8 ad 3"><a name="51274"><span class=
1172 "ref">[51274] III&ordf; q. 84 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium
1173 dicendum quod illa tempora praefiguntur poenitentibus quantum ad 999 dicendum quod illa tempora praefiguntur poenitentibus quantum ad
1174 actionem exterioris poenitentiae.</p> 1000 actionem exterioris poenitentiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="III q. 84 a. 9 arg. 1"><a name="51275"><span class="ref">[51275] IIIª q. 84 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic
1175 <br />
1176 <div class="E">Articulus 9</div>
1177 <p title="III q. 84 a. 9 arg. 1"><a name="51275"><span class=
1178 "ref">[51275] III&ordf; q. 84 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic
1179 proceditur. Videtur quod poenitentia non possit esse continua. 1001 proceditur. Videtur quod poenitentia non possit esse continua.
1180 Dicitur enim Ierem. XXXI, <i>quiescat vox tua a ploratu, et oculi 1002 Dicitur enim Ierem. XXXI, <i>quiescat vox tua a ploratu, et oculi
1181 tui a lacrimis</i>. Sed hoc esse non posset si poenitentia 1003 tui a lacrimis</i>. Sed hoc esse non posset si poenitentia
1182 continuaretur, quae consistit in ploratu et lacrimis. Ergo 1004 continuaretur, quae consistit in ploratu et lacrimis. Ergo
1183 poenitentia non potest continuari.</p> 1005 poenitentia non potest continuari.</p><p title="III q. 84 a. 9 arg. 2"><a name="51276"><span class="ref">[51276] IIIª q. 84 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, de
1184 <p title="III q. 84 a. 9 arg. 2"><a name="51276"><span class=
1185 "ref">[51276] III&ordf; q. 84 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, de
1186 quolibet bono opere debet homo gaudere, secundum illud Psalmi, 1006 quolibet bono opere debet homo gaudere, secundum illud Psalmi,
1187 <i>servite domino in laetitia</i>. Sed agere poenitentiam est bonum 1007 <i>servite domino in laetitia</i>. Sed agere poenitentiam est bonum
1188 opus. Ergo de hoc ipso debet homo gaudere. Sed <i>non potest homo 1008 opus. Ergo de hoc ipso debet homo gaudere. Sed <i>non potest homo
1189 simul tristari et gaudere</i>, ut patet per philosophum, IX Ethic. 1009 simul tristari et gaudere</i>, ut patet per philosophum, IX Ethic.
1190 Ergo non potest esse quod poenitens simul tristetur de peccatis 1010 Ergo non potest esse quod poenitens simul tristetur de peccatis
1191 praeteritis, quod pertinet ad rationem poenitentiae.</p> 1011 praeteritis, quod pertinet ad rationem poenitentiae.</p><p title="III q. 84 a. 9 arg. 3"><a name="51277"><span class="ref">[51277] IIIª q. 84 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, II
1192 <p title="III q. 84 a. 9 arg. 3"><a name="51277"><span class=
1193 "ref">[51277] III&ordf; q. 84 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, II
1194 ad Cor. II, apostolus dicit, <i>consolemini</i>, scilicet 1012 ad Cor. II, apostolus dicit, <i>consolemini</i>, scilicet
1195 poenitentem, <i>ne forte abundantiori tristitia absorbeatur qui est 1013 poenitentem, <i>ne forte abundantiori tristitia absorbeatur qui est
1196 huiusmodi</i>. Sed consolatio depellit tristitiam, quae pertinet ad 1014 huiusmodi</i>. Sed consolatio depellit tristitiam, quae pertinet ad
1197 rationem poenitentiae. Ergo poenitentia non debet esse 1015 rationem poenitentiae. Ergo poenitentia non debet esse
1198 continua.</p> 1016 continua.</p><p title="III q. 84 a. 9 s. c."><a name="51278"><span class="ref">[51278] IIIª q. 84 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est
1199 <p title="III q. 84 a. 9 s. c."><a name="51278"><span class=
1200 "ref">[51278] III&ordf; q. 84 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est
1201 quod Augustinus dicit, in libro de poenitentia, <i>dolor in 1017 quod Augustinus dicit, in libro de poenitentia, <i>dolor in
1202 poenitentia continue custodiatur</i>.</p> 1018 poenitentia continue custodiatur</i>.</p><p title="III q. 84 a. 9 co."><a name="51279"><span class="ref">[51279] IIIª q. 84 a. 9 co.</span></a> Respondeo
1203 <p title="III q. 84 a. 9 co."><a name="51279"><span class=
1204 "ref">[51279] III&ordf; q. 84 a. 9 co.</span></a> Respondeo
1205 dicendum quod poenitere dicitur dupliciter, scilicet secundum 1019 dicendum quod poenitere dicitur dupliciter, scilicet secundum
1206 actum, et secundum habitum. Actu quidem impossibile est quod homo 1020 actum, et secundum habitum. Actu quidem impossibile est quod homo
1207 continue poeniteat, quia necesse est quod actus poenitentis, sive 1021 continue poeniteat, quia necesse est quod actus poenitentis, sive
1208 interior sive exterior, interpoletur, ad minus somno et aliis quae 1022 interior sive exterior, interpoletur, ad minus somno et aliis quae
1209 ad necessitatem corporis pertinent. Alio modo dicitur poenitere 1023 ad necessitatem corporis pertinent. Alio modo dicitur poenitere
1210 secundum habitum. Et sic oportet quod homo continue poeniteat, et 1024 secundum habitum. Et sic oportet quod homo continue poeniteat, et
1211 quantum ad hoc quod homo nunquam aliquid contrarium faciat 1025 quantum ad hoc quod homo nunquam aliquid contrarium faciat
1212 poenitentiae, per quod habitualis dispositio poenitentis tollatur; 1026 poenitentiae, per quod habitualis dispositio poenitentis tollatur;
1213 et quantum ad hoc quod debet in proposito gerere quod semper sibi 1027 et quantum ad hoc quod debet in proposito gerere quod semper sibi
1214 peccata praeterita displiceant.</p> 1028 peccata praeterita displiceant.</p><p title="III q. 84 a. 9 ad 1"><a name="51280"><span class="ref">[51280] IIIª q. 84 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1215 <p title="III q. 84 a. 9 ad 1"><a name="51280"><span class=
1216 "ref">[51280] III&ordf; q. 84 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1217 dicendum quod ploratus et lacrimae ad actum exterioris poenitentiae 1029 dicendum quod ploratus et lacrimae ad actum exterioris poenitentiae
1218 pertinent, qui non solum non debet esse continuus, sed nec etiam 1030 pertinent, qui non solum non debet esse continuus, sed nec etiam
1219 oportet quod duret usque ad finem vitae, ut dictum est. Unde et 1031 oportet quod duret usque ad finem vitae, ut dictum est. Unde et
1220 signanter ibi subditur quod est merces operi tuo. Est autem merces 1032 signanter ibi subditur quod est merces operi tuo. Est autem merces
1221 operis poenitentis plena remissio peccati et quantum ad culpam et 1033 operis poenitentis plena remissio peccati et quantum ad culpam et
1222 quantum ad poenam, post cuius consecutionem non est necesse quod 1034 quantum ad poenam, post cuius consecutionem non est necesse quod
1223 homo ulterius exteriorem poenitentiam agat. Per hoc tamen non 1035 homo ulterius exteriorem poenitentiam agat. Per hoc tamen non
1224 excluditur continuitas poenitentiae qualis dicta est.</p> 1036 excluditur continuitas poenitentiae qualis dicta est.</p><p title="III q. 84 a. 9 ad 2"><a name="51281"><span class="ref">[51281] IIIª q. 84 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum
1225 <p title="III q. 84 a. 9 ad 2"><a name="51281"><span class=
1226 "ref">[51281] III&ordf; q. 84 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum
1227 dicendum quod de dolore et gaudio dupliciter loqui possumus. Uno 1037 dicendum quod de dolore et gaudio dupliciter loqui possumus. Uno
1228 modo, secundum quod sunt passiones appetitus sensitivi. Et sic 1038 modo, secundum quod sunt passiones appetitus sensitivi. Et sic
1229 nullo modo possunt esse simul, eo quod sunt omnino contrariae, vel 1039 nullo modo possunt esse simul, eo quod sunt omnino contrariae, vel
1230 ex parte obiecti, puta cum sunt de eodem; vel saltem ex parte motus 1040 ex parte obiecti, puta cum sunt de eodem; vel saltem ex parte motus
1231 cordis, nam gaudium est cum dilatatione cordis, tristitia vero cum 1041 cordis, nam gaudium est cum dilatatione cordis, tristitia vero cum
1244 displicere quod peccavit, et placere quod hoc ei displicet cum spe 1054 displicere quod peccavit, et placere quod hoc ei displicet cum spe
1245 veniae, ita quod ipsa tristitia sit materia gaudii. Unde et 1055 veniae, ita quod ipsa tristitia sit materia gaudii. Unde et
1246 Augustinus dicit, in libro de poenitentia, <i>semper doleat 1056 Augustinus dicit, in libro de poenitentia, <i>semper doleat
1247 poenitens, et de dolore gaudeat</i>. Si tamen tristitia nullo modo 1057 poenitens, et de dolore gaudeat</i>. Si tamen tristitia nullo modo
1248 compateretur sibi gaudium, per hoc non tolleretur habitualis 1058 compateretur sibi gaudium, per hoc non tolleretur habitualis
1249 continuitas poenitentiae, sed actualis.</p> 1059 continuitas poenitentiae, sed actualis.</p><p title="III q. 84 a. 9 ad 3"><a name="51282"><span class="ref">[51282] IIIª q. 84 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium
1250 <p title="III q. 84 a. 9 ad 3"><a name="51282"><span class=
1251 "ref">[51282] III&ordf; q. 84 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium
1252 dicendum quod, secundum philosophum, in II Ethic., ad virtutem 1060 dicendum quod, secundum philosophum, in II Ethic., ad virtutem
1253 pertinet tenere medium in passionibus. Tristitia autem quae in 1061 pertinet tenere medium in passionibus. Tristitia autem quae in
1254 appetitu poenitentis sensitivo consequitur ex displicentia 1062 appetitu poenitentis sensitivo consequitur ex displicentia
1255 voluntatis, passio quaedam est. Unde moderanda est secundum 1063 voluntatis, passio quaedam est. Unde moderanda est secundum
1256 virtutem, et eius superfluitas est vitiosa, quia inducit in 1064 virtutem, et eius superfluitas est vitiosa, quia inducit in
1257 desperationem. Quod significat apostolus ibidem dicens, <i>ne 1065 desperationem. Quod significat apostolus ibidem dicens, <i>ne
1258 maiori tristitia absorbeatur qui eiusmodi est</i>. Et sic 1066 maiori tristitia absorbeatur qui eiusmodi est</i>. Et sic
1259 consolatio de qua ibi apostolus loquitur, est moderativa 1067 consolatio de qua ibi apostolus loquitur, est moderativa
1260 tristitiae, non autem totaliter ablativa.</p> 1068 tristitiae, non autem totaliter ablativa.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="III q. 84 a. 10 arg. 1"><a name="51283"><span class="ref">[51283] IIIª q. 84 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum
1261 <br />
1262 <div class="E">Articulus 10</div>
1263 <p title="III q. 84 a. 10 arg. 1"><a name="51283"><span class=
1264 "ref">[51283] III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum
1265 sic proceditur. Videtur quod sacramentum poenitentiae non debeat 1069 sic proceditur. Videtur quod sacramentum poenitentiae non debeat
1266 iterari. Dicit enim apostolus, Heb. VI, <i>impossibile est eos qui 1070 iterari. Dicit enim apostolus, Heb. VI, <i>impossibile est eos qui
1267 semel illuminati sunt, et gustaverunt donum caeleste, et participes 1071 semel illuminati sunt, et gustaverunt donum caeleste, et participes
1268 facti sunt spiritus sancti, et prolapsi sunt, rursus renovari ad 1072 facti sunt spiritus sancti, et prolapsi sunt, rursus renovari ad
1269 poenitentiam</i>. Sed quicumque poenituerunt, sunt illuminati, et 1073 poenitentiam</i>. Sed quicumque poenituerunt, sunt illuminati, et
1270 acceperunt donum spiritus sancti. Ergo quicumque peccat post 1074 acceperunt donum spiritus sancti. Ergo quicumque peccat post
1271 poenitentiam, non potest iterato poenitere.</p> 1075 poenitentiam, non potest iterato poenitere.</p><p title="III q. 84 a. 10 arg. 2"><a name="51284"><span class="ref">[51284] IIIª q. 84 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea,
1272 <p title="III q. 84 a. 10 arg. 2"><a name="51284"><span class=
1273 "ref">[51284] III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea,
1274 Ambrosius dicit, in libro de poenitentia, <i>reperiuntur qui 1076 Ambrosius dicit, in libro de poenitentia, <i>reperiuntur qui
1275 saepius agendam poenitentiam putant. Qui luxuriantur in Christo. 1077 saepius agendam poenitentiam putant. Qui luxuriantur in Christo.
1276 Nam, si vere poenitentiam agerent, iterandam postea non putarent, 1078 Nam, si vere poenitentiam agerent, iterandam postea non putarent,
1277 quia, sicut unum est Baptisma, ita una poenitentia</i>. Sed 1079 quia, sicut unum est Baptisma, ita una poenitentia</i>. Sed
1278 Baptismus non iteratur. Ergo nec poenitentia.</p> 1080 Baptismus non iteratur. Ergo nec poenitentia.</p><p title="III q. 84 a. 10 arg. 3"><a name="51285"><span class="ref">[51285] IIIª q. 84 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea,
1279 <p title="III q. 84 a. 10 arg. 3"><a name="51285"><span class=
1280 "ref">[51285] III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea,
1281 miracula quibus dominus infirmitates corporales sanavit, 1081 miracula quibus dominus infirmitates corporales sanavit,
1282 significant sanationes spiritualium infirmitatum, quibus scilicet 1082 significant sanationes spiritualium infirmitatum, quibus scilicet
1283 homines liberantur a peccatis. Sed non legitur quod dominus aliquem 1083 homines liberantur a peccatis. Sed non legitur quod dominus aliquem
1284 caecum bis illuminaverit, vel aliquem leprosum bis mundaverit, aut 1084 caecum bis illuminaverit, vel aliquem leprosum bis mundaverit, aut
1285 aliquem mortuum bis suscitaverit. Ergo videtur quod nec alicui 1085 aliquem mortuum bis suscitaverit. Ergo videtur quod nec alicui
1286 peccatori bis per poenitentiam veniam largiatur.</p> 1086 peccatori bis per poenitentiam veniam largiatur.</p><p title="III q. 84 a. 10 arg. 4"><a name="51286"><span class="ref">[51286] IIIª q. 84 a. 10 arg. 4</span></a> Praeterea,
1287 <p title="III q. 84 a. 10 arg. 4"><a name="51286"><span class=
1288 "ref">[51286] III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 4</span></a> Praeterea,
1289 Gregorius dicit, in homilia Quadragesimae, <i>poenitentia est 1087 Gregorius dicit, in homilia Quadragesimae, <i>poenitentia est
1290 anteacta peccata deflere, et flenda iterum non committere</i>. Et 1088 anteacta peccata deflere, et flenda iterum non committere</i>. Et
1291 Isidorus dicit, in libro de summo bono, <i>irrisor est, et non 1089 Isidorus dicit, in libro de summo bono, <i>irrisor est, et non
1292 poenitens, qui adhuc agit quod poenitet</i>. Si ergo aliquis vere 1090 poenitens, qui adhuc agit quod poenitet</i>. Si ergo aliquis vere
1293 poeniteat, iterum non peccabit. Ergo non potest quod poenitentia 1091 poeniteat, iterum non peccabit. Ergo non potest quod poenitentia
1294 iteretur.</p> 1092 iteretur.</p><p title="III q. 84 a. 10 arg. 5"><a name="51287"><span class="ref">[51287] IIIª q. 84 a. 10 arg. 5</span></a> Praeterea,
1295 <p title="III q. 84 a. 10 arg. 5"><a name="51287"><span class=
1296 "ref">[51287] III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 5</span></a> Praeterea,
1297 sicut Baptismus habet efficaciam ex passione Christi, ita et 1093 sicut Baptismus habet efficaciam ex passione Christi, ita et
1298 poenitentia. Sed Baptismus non iteratur, propter unitatem passionis 1094 poenitentia. Sed Baptismus non iteratur, propter unitatem passionis
1299 et mortis Christi. Ergo pari ratione et poenitentia non 1095 et mortis Christi. Ergo pari ratione et poenitentia non
1300 iteratur.</p> 1096 iteratur.</p><p title="III q. 84 a. 10 arg. 6"><a name="51288"><span class="ref">[51288] IIIª q. 84 a. 10 arg. 6</span></a> Praeterea,
1301 <p title="III q. 84 a. 10 arg. 6"><a name="51288"><span class=
1302 "ref">[51288] III&ordf; q. 84 a. 10 arg. 6</span></a> Praeterea,
1303 Gregorius dicit, <i>facilitas veniae incentivum praebet 1097 Gregorius dicit, <i>facilitas veniae incentivum praebet
1304 delinquendi</i>. Si ergo Deus frequenter veniam praebet per 1098 delinquendi</i>. Si ergo Deus frequenter veniam praebet per
1305 poenitentiam, videtur quod ipse incentivum praebeat hominibus 1099 poenitentiam, videtur quod ipse incentivum praebeat hominibus
1306 delinquendi, et sic videtur delectari in peccatis. Quod eius 1100 delinquendi, et sic videtur delectari in peccatis. Quod eius
1307 bonitati non congruit. Non ergo potest poenitentia iterari.</p> 1101 bonitati non congruit. Non ergo potest poenitentia iterari.</p><p title="III q. 84 a. 10 s. c."><a name="51289"><span class="ref">[51289] IIIª q. 84 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra est
1308 <p title="III q. 84 a. 10 s. c."><a name="51289"><span class=
1309 "ref">[51289] III&ordf; q. 84 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra est
1310 quod homo inducitur ad misericordiam exemplo divinae misericordiae, 1102 quod homo inducitur ad misericordiam exemplo divinae misericordiae,
1311 secundum illud Luc. VI, <i>estote misericordes, sicut et pater 1103 secundum illud Luc. VI, <i>estote misericordes, sicut et pater
1312 vester misericors est</i>. Sed dominus hanc misericordiam 1104 vester misericors est</i>. Sed dominus hanc misericordiam
1313 discipulis imponit, ut saepius remittant fratribus contra se 1105 discipulis imponit, ut saepius remittant fratribus contra se
1314 peccantibus, unde, sicut dicitur Matth. XVIII, Petro quaerenti, 1106 peccantibus, unde, sicut dicitur Matth. XVIII, Petro quaerenti,
1315 <i>quoties peccaverit in me frater meus, dimittam ei usque 1107 <i>quoties peccaverit in me frater meus, dimittam ei usque
1316 septies?</i> Respondit Iesus, <i>non dico tibi usque septies, sed 1108 septies?</i> Respondit Iesus, <i>non dico tibi usque septies, sed
1317 usque septuagesies septies</i>. Ergo etiam Deus saepius per 1109 usque septuagesies septies</i>. Ergo etiam Deus saepius per
1318 poenitentiam veniam peccantibus praebet, praesertim cum doceat nos 1110 poenitentiam veniam peccantibus praebet, praesertim cum doceat nos
1319 petere, <i>dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus 1111 petere, <i>dimitte nobis debita nostra sicut et nos dimittimus
1320 debitoribus nostris</i>.</p> 1112 debitoribus nostris</i>.</p><p title="III q. 84 a. 10 co."><a name="51290"><span class="ref">[51290] IIIª q. 84 a. 10 co.</span></a> Respondeo
1321 <p title="III q. 84 a. 10 co."><a name="51290"><span class=
1322 "ref">[51290] III&ordf; q. 84 a. 10 co.</span></a> Respondeo
1323 dicendum quod circa poenitentiam erraverunt quidam dicentes non 1113 dicendum quod circa poenitentiam erraverunt quidam dicentes non
1324 posse hominem per poenitentiam secundo consequi veniam peccatorum. 1114 posse hominem per poenitentiam secundo consequi veniam peccatorum.
1325 Quorum quidam, scilicet Novatiani, hoc in tantum extenderunt quod 1115 Quorum quidam, scilicet Novatiani, hoc in tantum extenderunt quod
1326 dixerunt post primam poenitentiam quae agitur in Baptismo, 1116 dixerunt post primam poenitentiam quae agitur in Baptismo,
1327 peccantes non posse per poenitentiam iterato restitui. Alii vero 1117 peccantes non posse per poenitentiam iterato restitui. Alii vero
1350 <i>maior est iniquitas mea quam ut veniam merear</i>. Et ideo 1140 <i>maior est iniquitas mea quam ut veniam merear</i>. Et ideo
1351 misericordia Dei peccantibus per poenitentiam veniam praebet absque 1141 misericordia Dei peccantibus per poenitentiam veniam praebet absque
1352 ullo termino. Unde dicitur II Paralip. ult., <i>immensa et 1142 ullo termino. Unde dicitur II Paralip. ult., <i>immensa et
1353 investigabilis misericordia promissionis tuae super malitias 1143 investigabilis misericordia promissionis tuae super malitias
1354 hominum</i>. Unde manifestum est quod poenitentia est pluries 1144 hominum</i>. Unde manifestum est quod poenitentia est pluries
1355 iterabilis.</p> 1145 iterabilis.</p><p title="III q. 84 a. 10 ad 1"><a name="51291"><span class="ref">[51291] IIIª q. 84 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1356 <p title="III q. 84 a. 10 ad 1"><a name="51291"><span class=
1357 "ref">[51291] III&ordf; q. 84 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1358 dicendum quod, quia apud Iudaeos erant secundum legem quaedam 1146 dicendum quod, quia apud Iudaeos erant secundum legem quaedam
1359 lavacra instituta, quibus pluries se ab immunditiis purgabant, 1147 lavacra instituta, quibus pluries se ab immunditiis purgabant,
1360 credebant aliqui Iudaeorum quod etiam per lavacrum Baptismi aliquis 1148 credebant aliqui Iudaeorum quod etiam per lavacrum Baptismi aliquis
1361 pluries purificari possit. Ad quod excludendum, apostolus scribit 1149 pluries purificari possit. Ad quod excludendum, apostolus scribit
1362 Hebraeis quod impossibile est eos qui semel sunt illuminati, 1150 Hebraeis quod impossibile est eos qui semel sunt illuminati,
1363 scilicet per Baptismum, rursum renovari ad poenitentiam, scilicet 1151 scilicet per Baptismum, rursum renovari ad poenitentiam, scilicet
1364 per Baptismum, qui est <i>lavacrum regenerationis et renovationis 1152 per Baptismum, qui est <i>lavacrum regenerationis et renovationis
1365 spiritus sancti</i>, ut dicitur ad Tit. III. Et rationem assignat 1153 spiritus sancti</i>, ut dicitur ad Tit. III. Et rationem assignat
1366 ex hoc quod per Baptismum homo Christo commoritur, unde sequitur, 1154 ex hoc quod per Baptismum homo Christo commoritur, unde sequitur,
1367 <i>rursum crucifigentes in semetipsis filium Dei</i>.</p> 1155 <i>rursum crucifigentes in semetipsis filium Dei</i>.</p><p title="III q. 84 a. 10 ad 2"><a name="51292"><span class="ref">[51292] IIIª q. 84 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum
1368 <p title="III q. 84 a. 10 ad 2"><a name="51292"><span class=
1369 "ref">[51292] III&ordf; q. 84 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum
1370 dicendum quod Ambrosius loquitur de poenitentia solemni, quae in 1156 dicendum quod Ambrosius loquitur de poenitentia solemni, quae in
1371 Ecclesia non iteratur, ut infra dicetur.</p> 1157 Ecclesia non iteratur, ut infra dicetur.</p><p title="III q. 84 a. 10 ad 3"><a name="51293"><span class="ref">[51293] IIIª q. 84 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium
1372 <p title="III q. 84 a. 10 ad 3"><a name="51293"><span class=
1373 "ref">[51293] III&ordf; q. 84 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium
1374 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de poenitentia, 1158 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de poenitentia,
1375 <i>multos caecos in diverso tempore dominus illuminavit, et multos 1159 <i>multos caecos in diverso tempore dominus illuminavit, et multos
1376 debiles confortavit, ostendens in diversis illis eadem saepe 1160 debiles confortavit, ostendens in diversis illis eadem saepe
1377 peccata dimitti, ut quem prius sanavit leprosum, alio tempore 1161 peccata dimitti, ut quem prius sanavit leprosum, alio tempore
1378 illuminat caecum. Ideo enim tot sanavit caecos, claudos et aridos, 1162 illuminat caecum. Ideo enim tot sanavit caecos, claudos et aridos,
1379 ne desperet saepe peccator. Ideo non scribitur aliquem nisi semel 1163 ne desperet saepe peccator. Ideo non scribitur aliquem nisi semel
1380 sanasse, ut quisque timeat se iungi peccato. Medicum se vocat, et 1164 sanasse, ut quisque timeat se iungi peccato. Medicum se vocat, et
1381 non sanis, sed male habentibus opportunum, sed qualis hic medicus 1165 non sanis, sed male habentibus opportunum, sed qualis hic medicus
1382 qui malum iteratum nesciret curare? Medicorum enim est centies 1166 qui malum iteratum nesciret curare? Medicorum enim est centies
1383 infirmum centies curare. Qui ceteris minor esset, si alii 1167 infirmum centies curare. Qui ceteris minor esset, si alii
1384 possibilia ignoraret</i>.</p> 1168 possibilia ignoraret</i>.</p><p title="III q. 84 a. 10 ad 4"><a name="51294"><span class="ref">[51294] IIIª q. 84 a. 10 ad 4</span></a> Ad quartum
1385 <p title="III q. 84 a. 10 ad 4"><a name="51294"><span class=
1386 "ref">[51294] III&ordf; q. 84 a. 10 ad 4</span></a> Ad quartum
1387 dicendum quod poenitere est anteacta peccata deflere et flenda non 1169 dicendum quod poenitere est anteacta peccata deflere et flenda non
1388 committere simul dum flet, vel actu vel proposito. Ille enim est 1170 committere simul dum flet, vel actu vel proposito. Ille enim est
1389 irrisor et non poenitens qui, simul dum poenitet, agit quod 1171 irrisor et non poenitens qui, simul dum poenitet, agit quod
1390 poenitet, proponit enim iterum se facturum quod gessit, vel etiam 1172 poenitet, proponit enim iterum se facturum quod gessit, vel etiam
1391 actualiter peccat eodem vel alio genere peccati. Quod autem aliquis 1173 actualiter peccat eodem vel alio genere peccati. Quod autem aliquis
1392 postea peccat, vel actu vel proposito, non excludit quin prima 1174 postea peccat, vel actu vel proposito, non excludit quin prima
1393 poenitentia vera fuerit. Nunquam enim veritas prioris actus 1175 poenitentia vera fuerit. Nunquam enim veritas prioris actus
1394 excluditur per actum contrarium subsequentem, sicut enim vere 1176 excluditur per actum contrarium subsequentem, sicut enim vere
1395 cucurrit qui postea sedet, ita vere poenituit qui postea 1177 cucurrit qui postea sedet, ita vere poenituit qui postea
1396 peccat.</p> 1178 peccat.</p><p title="III q. 84 a. 10 ad 5"><a name="51295"><span class="ref">[51295] IIIª q. 84 a. 10 ad 5</span></a> Ad quintum
1397 <p title="III q. 84 a. 10 ad 5"><a name="51295"><span class=
1398 "ref">[51295] III&ordf; q. 84 a. 10 ad 5</span></a> Ad quintum
1399 dicendum quod Baptismus habet virtutem ex passione Christi sicut 1179 dicendum quod Baptismus habet virtutem ex passione Christi sicut
1400 quaedam spiritualis regeneratio, cum spirituali morte praecedentis 1180 quaedam spiritualis regeneratio, cum spirituali morte praecedentis
1401 vitae. Statutum est autem hominibus semel mori, et semel nasci. Et 1181 vitae. Statutum est autem hominibus semel mori, et semel nasci. Et
1402 ideo semel tantum debet homo baptizari. Sed poenitentia habet 1182 ideo semel tantum debet homo baptizari. Sed poenitentia habet
1403 virtutem ex passione Christi sicut spiritualis medicatio, quae 1183 virtutem ex passione Christi sicut spiritualis medicatio, quae
1404 frequenter iterari potest.</p> 1184 frequenter iterari potest.</p><p title="III q. 84 a. 10 ad 6"><a name="51296"><span class="ref">[51296] IIIª q. 84 a. 10 ad 6</span></a> Ad sextum
1405 <p title="III q. 84 a. 10 ad 6"><a name="51296"><span class=
1406 "ref">[51296] III&ordf; q. 84 a. 10 ad 6</span></a> Ad sextum
1407 dicendum quod Augustinus, in libro de poenitentia, dicit quod 1185 dicendum quod Augustinus, in libro de poenitentia, dicit quod
1408 <i>constat Deo multum displicere peccata, qui semper praesto est ea 1186 <i>constat Deo multum displicere peccata, qui semper praesto est ea
1409 destruere, ne solvatur quod creavit, ne corrumpatur quod 1187 destruere, ne solvatur quod creavit, ne corrumpatur quod
1410 amavit</i>, scilicet per desperationem.</p> 1188 amavit</i>, scilicet per desperationem.</p></div></div><div class="q" id="q85"><h2>Quaestio 85</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 85 pr."><a name="51297"><span class="ref">[51297]
1411 <br /> 1189 IIIª q. 85 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
1412 <div class="D">Quaestio 85</div>
1413 <div class="G">Prooemium</div>
1414 <p title="III q. 85 pr."><a name="51297"><span class="ref">[51297]
1415 III&ordf; q. 85 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
1416 poenitentia secundum quod est virtus. Et circa hoc quaeruntur sex. 1190 poenitentia secundum quod est virtus. Et circa hoc quaeruntur sex.
1417 Primo, utrum poenitentia sit virtus. Secundo, utrum sit virtus 1191 Primo, utrum poenitentia sit virtus. Secundo, utrum sit virtus
1418 specialis. Tertio, sub qua specie virtutis contineatur. Quarto, de 1192 specialis. Tertio, sub qua specie virtutis contineatur. Quarto, de
1419 subiecto eius. Quinto, de causa ipsius. Sexto, de ordine eius ad 1193 subiecto eius. Quinto, de causa ipsius. Sexto, de ordine eius ad
1420 alias virtutes.</p> 1194 alias virtutes.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 85 a. 1 arg. 1"><a name="51298"><span class="ref">[51298] IIIª q. 85 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
1421 <br />
1422 <div class="E">Articulus 1</div>
1423 <p title="III q. 85 a. 1 arg. 1"><a name="51298"><span class=
1424 "ref">[51298] III&ordf; q. 85 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
1425 proceditur. Videtur quod poenitentia non sit virtus. Poenitentia 1195 proceditur. Videtur quod poenitentia non sit virtus. Poenitentia
1426 enim est quoddam sacramentum aliis sacramentis connumeratum, ut ex 1196 enim est quoddam sacramentum aliis sacramentis connumeratum, ut ex
1427 supra dictis patet. Sed nullum aliud sacramentorum est virtus. Ergo 1197 supra dictis patet. Sed nullum aliud sacramentorum est virtus. Ergo
1428 neque poenitentia est virtus.</p> 1198 neque poenitentia est virtus.</p><p title="III q. 85 a. 1 arg. 2"><a name="51299"><span class="ref">[51299] IIIª q. 85 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
1429 <p title="III q. 85 a. 1 arg. 2"><a name="51299"><span class=
1430 "ref">[51299] III&ordf; q. 85 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
1431 secundum philosophum, in IV Ethic., verecundia non est virtus, tum 1199 secundum philosophum, in IV Ethic., verecundia non est virtus, tum
1432 quia est passio habens corporalem immutationem; tum etiam quia non 1200 quia est passio habens corporalem immutationem; tum etiam quia non
1433 est dispositio perfecti, cum sit de turpi acto, quod non habet 1201 est dispositio perfecti, cum sit de turpi acto, quod non habet
1434 locum in homine virtuoso. Sed similiter poenitentia est quaedam 1202 locum in homine virtuoso. Sed similiter poenitentia est quaedam
1435 passio habens corporalem immutationem, scilicet ploratum, sicut 1203 passio habens corporalem immutationem, scilicet ploratum, sicut
1436 Gregorius dicit quod <i>poenitere est peccata praeterita 1204 Gregorius dicit quod <i>poenitere est peccata praeterita
1437 plangere</i>. Est etiam de turpibus factis, scilicet de peccatis, 1205 plangere</i>. Est etiam de turpibus factis, scilicet de peccatis,
1438 quae non habent locum in homine virtuoso. Ergo poenitentia non est 1206 quae non habent locum in homine virtuoso. Ergo poenitentia non est
1439 virtus.</p> 1207 virtus.</p><p title="III q. 85 a. 1 arg. 3"><a name="51300"><span class="ref">[51300] IIIª q. 85 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
1440 <p title="III q. 85 a. 1 arg. 3"><a name="51300"><span class=
1441 "ref">[51300] III&ordf; q. 85 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
1442 secundum philosophum, in IV Ethic., <i>nullus est stultus eorum qui 1208 secundum philosophum, in IV Ethic., <i>nullus est stultus eorum qui
1443 sunt secundum virtutem</i>. Sed stultum videtur dolere de commisso 1209 sunt secundum virtutem</i>. Sed stultum videtur dolere de commisso
1444 praeterito, quod non potest non esse, quod tamen pertinet ad 1210 praeterito, quod non potest non esse, quod tamen pertinet ad
1445 poenitentiam. Ergo poenitentia non est virtus.</p> 1211 poenitentiam. Ergo poenitentia non est virtus.</p><p title="III q. 85 a. 1 s. c."><a name="51301"><span class="ref">[51301] IIIª q. 85 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
1446 <p title="III q. 85 a. 1 s. c."><a name="51301"><span class=
1447 "ref">[51301] III&ordf; q. 85 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
1448 quod praecepta legis dantur de actibus virtutum, quia legislator 1212 quod praecepta legis dantur de actibus virtutum, quia legislator
1449 intendit cives facere virtuosos, ut dicitur in II Ethic. Sed 1213 intendit cives facere virtuosos, ut dicitur in II Ethic. Sed
1450 praeceptum divinae legis est de poenitentia, secundum illud Matth. 1214 praeceptum divinae legis est de poenitentia, secundum illud Matth.
1451 III, poenitentiam agite, et cetera. Ergo poenitentia est 1215 III, poenitentiam agite, et cetera. Ergo poenitentia est
1452 virtus.</p> 1216 virtus.</p><p title="III q. 85 a. 1 co."><a name="51302"><span class="ref">[51302] IIIª q. 85 a. 1 co.</span></a> Respondeo
1453 <p title="III q. 85 a. 1 co."><a name="51302"><span class=
1454 "ref">[51302] III&ordf; q. 85 a. 1 co.</span></a> Respondeo
1455 dicendum quod, sicut ex dictis patet, poenitere est de aliquo a se 1217 dicendum quod, sicut ex dictis patet, poenitere est de aliquo a se
1456 prius facto dolere. Dictum est autem supra quod dolor vel tristitia 1218 prius facto dolere. Dictum est autem supra quod dolor vel tristitia
1457 dupliciter dicitur. Uno modo, secundum quod est passio quaedam 1219 dupliciter dicitur. Uno modo, secundum quod est passio quaedam
1458 appetitus sensitivi. Et quantum ad hoc, poenitentia non est virtus, 1220 appetitus sensitivi. Et quantum ad hoc, poenitentia non est virtus,
1459 sed passio alio modo, secundum quod consistit in voluntate. Et hoc 1221 sed passio alio modo, secundum quod consistit in voluntate. Et hoc
1463 Pertinet autem ad rationem rectam quod aliquis doleat de quo 1225 Pertinet autem ad rationem rectam quod aliquis doleat de quo
1464 dolendum est. Quod quidem observatur in poenitentia de qua nunc 1226 dolendum est. Quod quidem observatur in poenitentia de qua nunc
1465 loquimur, nam poenitens assumit moderatum dolorem de peccatis 1227 loquimur, nam poenitens assumit moderatum dolorem de peccatis
1466 praeteritis, cum intentione removendi ea. Unde manifestum est quod 1228 praeteritis, cum intentione removendi ea. Unde manifestum est quod
1467 poenitentia de qua nunc loquimur, vel est virtus, vel actus 1229 poenitentia de qua nunc loquimur, vel est virtus, vel actus
1468 virtutis.</p> 1230 virtutis.</p><p title="III q. 85 a. 1 ad 1"><a name="51303"><span class="ref">[51303] IIIª q. 85 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1469 <p title="III q. 85 a. 1 ad 1"><a name="51303"><span class=
1470 "ref">[51303] III&ordf; q. 85 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1471 dicendum quod, sicut dictum est, in sacramento poenitentiae 1231 dicendum quod, sicut dictum est, in sacramento poenitentiae
1472 materialiter se habent actus humani, quod non contingit in Baptismo 1232 materialiter se habent actus humani, quod non contingit in Baptismo
1473 vel confirmatione. Et ideo, cum virtus sit principium alicuius 1233 vel confirmatione. Et ideo, cum virtus sit principium alicuius
1474 actus, potius poenitentia est virtus, vel cum virtute, quam 1234 actus, potius poenitentia est virtus, vel cum virtute, quam
1475 Baptismus vel confirmatio.</p> 1235 Baptismus vel confirmatio.</p><p title="III q. 85 a. 1 ad 2"><a name="51304"><span class="ref">[51304] IIIª q. 85 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
1476 <p title="III q. 85 a. 1 ad 2"><a name="51304"><span class=
1477 "ref">[51304] III&ordf; q. 85 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
1478 dicendum quod poenitentia, secundum quod est passio, non est 1236 dicendum quod poenitentia, secundum quod est passio, non est
1479 virtus, ut dictum est. Sic autem habet corporalem transmutationem 1237 virtus, ut dictum est. Sic autem habet corporalem transmutationem
1480 adiunctam. Est autem virtus secundum quod habet ex parte voluntatis 1238 adiunctam. Est autem virtus secundum quod habet ex parte voluntatis
1481 electionem rectam. Quod tamen magis potest dici de poenitentia quam 1239 electionem rectam. Quod tamen magis potest dici de poenitentia quam
1482 de verecundia. Nam verecundia respicit turpe factum ut praesens, 1240 de verecundia. Nam verecundia respicit turpe factum ut praesens,
1483 poenitentia vero respicit turpe factum ut praeteritum. Est autem 1241 poenitentia vero respicit turpe factum ut praeteritum. Est autem
1484 contra perfectionem virtutis quod aliquis in praesenti habeat turpe 1242 contra perfectionem virtutis quod aliquis in praesenti habeat turpe
1485 factum, de quo oporteat eum verecundari. Non autem est contra 1243 factum, de quo oporteat eum verecundari. Non autem est contra
1486 perfectionem virtutis quod aliquis prius commiserit turpia facta, 1244 perfectionem virtutis quod aliquis prius commiserit turpia facta,
1487 de quibus oporteat eum poenitere, cum ex vitioso fiat aliquis 1245 de quibus oporteat eum poenitere, cum ex vitioso fiat aliquis
1488 virtuosus.</p> 1246 virtuosus.</p><p title="III q. 85 a. 1 ad 3"><a name="51305"><span class="ref">[51305] IIIª q. 85 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
1489 <p title="III q. 85 a. 1 ad 3"><a name="51305"><span class=
1490 "ref">[51305] III&ordf; q. 85 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
1491 dicendum quod dolere de eo quod prius factum est cum hac intentione 1247 dicendum quod dolere de eo quod prius factum est cum hac intentione
1492 conandi ad hoc quod factum non fuerit, esset stultum. Hoc autem non 1248 conandi ad hoc quod factum non fuerit, esset stultum. Hoc autem non
1493 intendit poenitens, sed dolor eius est displicentia seu reprobatio 1249 intendit poenitens, sed dolor eius est displicentia seu reprobatio
1494 facti praeteriti cum intentione removendi sequelam ipsius, scilicet 1250 facti praeteriti cum intentione removendi sequelam ipsius, scilicet
1495 offensam Dei et reatum poenae. Et hoc non est stultum.</p> 1251 offensam Dei et reatum poenae. Et hoc non est stultum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 85 a. 2 arg. 1"><a name="51306"><span class="ref">[51306] IIIª q. 85 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
1496 <br />
1497 <div class="E">Articulus 2</div>
1498 <p title="III q. 85 a. 2 arg. 1"><a name="51306"><span class=
1499 "ref">[51306] III&ordf; q. 85 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
1500 sic proceditur. Videtur quod poenitentia non sit specialis virtus. 1252 sic proceditur. Videtur quod poenitentia non sit specialis virtus.
1501 Eiusdem enim rationis videtur esse gaudere de bonis prius actis, et 1253 Eiusdem enim rationis videtur esse gaudere de bonis prius actis, et
1502 dolere de malis perpetratis. Sed gaudium de bono prius facto non 1254 dolere de malis perpetratis. Sed gaudium de bono prius facto non
1503 est specialis virtus, sed est quidam affectus laudabilis ex 1255 est specialis virtus, sed est quidam affectus laudabilis ex
1504 caritate proveniens, ut patet per Augustinum, XIV de Civ. Dei, unde 1256 caritate proveniens, ut patet per Augustinum, XIV de Civ. Dei, unde
1505 et apostolus, I Cor. XIII, dicit quod <i>caritas non gaudet super 1257 et apostolus, I Cor. XIII, dicit quod <i>caritas non gaudet super
1506 iniquitate, congaudet autem veritati</i>. Ergo pari ratione 1258 iniquitate, congaudet autem veritati</i>. Ergo pari ratione
1507 poenitentia, quae est dolor de peccatis praeteritis, non est 1259 poenitentia, quae est dolor de peccatis praeteritis, non est
1508 specialis virtus, sed est quidam affectus ex caritate 1260 specialis virtus, sed est quidam affectus ex caritate
1509 proveniens.</p> 1261 proveniens.</p><p title="III q. 85 a. 2 arg. 2"><a name="51307"><span class="ref">[51307] IIIª q. 85 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
1510 <p title="III q. 85 a. 2 arg. 2"><a name="51307"><span class=
1511 "ref">[51307] III&ordf; q. 85 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
1512 quaelibet virtus specialis habet materiam specialem, quia habitus 1262 quaelibet virtus specialis habet materiam specialem, quia habitus
1513 distinguuntur per actus, et actus per obiecta. Sed poenitentia non 1263 distinguuntur per actus, et actus per obiecta. Sed poenitentia non
1514 habet materiam specialem, sunt enim eius materia peccata praeterita 1264 habet materiam specialem, sunt enim eius materia peccata praeterita
1515 circa quamcumque materiam. Ergo poenitentia non est specialis 1265 circa quamcumque materiam. Ergo poenitentia non est specialis
1516 virtus.</p> 1266 virtus.</p><p title="III q. 85 a. 2 arg. 3"><a name="51308"><span class="ref">[51308] IIIª q. 85 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
1517 <p title="III q. 85 a. 2 arg. 3"><a name="51308"><span class=
1518 "ref">[51308] III&ordf; q. 85 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
1519 nihil expellitur nisi a suo contrario. Sed poenitentia expellit 1267 nihil expellitur nisi a suo contrario. Sed poenitentia expellit
1520 omnia peccata. Ergo contrariatur omnibus peccatis. Non est ergo 1268 omnia peccata. Ergo contrariatur omnibus peccatis. Non est ergo
1521 specialis virtus.</p> 1269 specialis virtus.</p><p title="III q. 85 a. 2 s. c."><a name="51309"><span class="ref">[51309] IIIª q. 85 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
1522 <p title="III q. 85 a. 2 s. c."><a name="51309"><span class=
1523 "ref">[51309] III&ordf; q. 85 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
1524 quod de ea datur speciale legis praeceptum, ut supra habitum 1270 quod de ea datur speciale legis praeceptum, ut supra habitum
1525 est.</p> 1271 est.</p><p title="III q. 85 a. 2 co."><a name="51310"><span class="ref">[51310] IIIª q. 85 a. 2 co.</span></a> Respondeo
1526 <p title="III q. 85 a. 2 co."><a name="51310"><span class=
1527 "ref">[51310] III&ordf; q. 85 a. 2 co.</span></a> Respondeo
1528 dicendum quod, sicut in secunda parte habitum est, species habituum 1272 dicendum quod, sicut in secunda parte habitum est, species habituum
1529 distinguuntur secundum species actuum, et ideo ubi occurrit 1273 distinguuntur secundum species actuum, et ideo ubi occurrit
1530 specialis actus laudabilis, ibi necesse est ponere specialem 1274 specialis actus laudabilis, ibi necesse est ponere specialem
1531 habitum virtutis. Manifestum est autem quod in poenitentia 1275 habitum virtutis. Manifestum est autem quod in poenitentia
1532 invenitur specialis ratio actus laudabilis, scilicet operari ad 1276 invenitur specialis ratio actus laudabilis, scilicet operari ad
1533 destructionem peccati praeteriti inquantum est Dei offensa, quod 1277 destructionem peccati praeteriti inquantum est Dei offensa, quod
1534 non pertinet ad rationem alterius virtutis. Unde necesse est ponere 1278 non pertinet ad rationem alterius virtutis. Unde necesse est ponere
1535 quod poenitentia sit specialis virtus.</p> 1279 quod poenitentia sit specialis virtus.</p><p title="III q. 85 a. 2 ad 1"><a name="51311"><span class="ref">[51311] IIIª q. 85 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1536 <p title="III q. 85 a. 2 ad 1"><a name="51311"><span class=
1537 "ref">[51311] III&ordf; q. 85 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1538 dicendum quod a caritate derivatur aliquis actus dupliciter. Uno 1280 dicendum quod a caritate derivatur aliquis actus dupliciter. Uno
1539 modo, sicut ab ea elicitus. Et talis actus virtuosus non requirit 1281 modo, sicut ab ea elicitus. Et talis actus virtuosus non requirit
1540 aliam virtutem praeter caritatem, sicut diligere bonum et gaudere 1282 aliam virtutem praeter caritatem, sicut diligere bonum et gaudere
1541 de eo, et tristari de opposito. Alio modo aliquis actus a caritate 1283 de eo, et tristari de opposito. Alio modo aliquis actus a caritate
1542 procedit quasi a caritate imperatus. Et sic, quia ipsa imperat 1284 procedit quasi a caritate imperatus. Et sic, quia ipsa imperat
1544 caritate procedens potest etiam ad aliam virtutem specialem 1286 caritate procedens potest etiam ad aliam virtutem specialem
1545 pertinere. Si ergo in actu poenitentis consideretur sola 1287 pertinere. Si ergo in actu poenitentis consideretur sola
1546 displicentia peccati praeteriti, hoc immediate ad caritatem 1288 displicentia peccati praeteriti, hoc immediate ad caritatem
1547 pertinet, sicut et gaudere de bonis praeteritis. Sed intentio 1289 pertinet, sicut et gaudere de bonis praeteritis. Sed intentio
1548 operandi ad deletionem peccati praeteriti requirit specialem 1290 operandi ad deletionem peccati praeteriti requirit specialem
1549 virtutem sub caritate.</p> 1291 virtutem sub caritate.</p><p title="III q. 85 a. 2 ad 2"><a name="51312"><span class="ref">[51312] IIIª q. 85 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
1550 <p title="III q. 85 a. 2 ad 2"><a name="51312"><span class=
1551 "ref">[51312] III&ordf; q. 85 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
1552 dicendum quod poenitentia habet quidem realiter generalem materiam, 1292 dicendum quod poenitentia habet quidem realiter generalem materiam,
1553 inquantum respicit omnia peccata, sed tamen sub ratione speciali, 1293 inquantum respicit omnia peccata, sed tamen sub ratione speciali,
1554 inquantum sunt emendabilia per actum hominis cooperantis Deo ad 1294 inquantum sunt emendabilia per actum hominis cooperantis Deo ad
1555 suam iustificationem.</p> 1295 suam iustificationem.</p><p title="III q. 85 a. 2 ad 3"><a name="51313"><span class="ref">[51313] IIIª q. 85 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
1556 <p title="III q. 85 a. 2 ad 3"><a name="51313"><span class=
1557 "ref">[51313] III&ordf; q. 85 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
1558 dicendum quod quaelibet virtus specialis expellit habitum vitii 1296 dicendum quod quaelibet virtus specialis expellit habitum vitii
1559 oppositi, sicut albedo expellit nigredinem ab eodem subiecto. Sed 1297 oppositi, sicut albedo expellit nigredinem ab eodem subiecto. Sed
1560 poenitentia expellit omne peccatum effective, inquantum operatur ad 1298 poenitentia expellit omne peccatum effective, inquantum operatur ad
1561 destructionem peccati, prout est remissibile ex divina gratia 1299 destructionem peccati, prout est remissibile ex divina gratia
1562 homine cooperante. Unde non sequitur quod sit virtus generalis.</p> 1300 homine cooperante. Unde non sequitur quod sit virtus generalis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 85 a. 3 arg. 1"><a name="51314"><span class="ref">[51314] IIIª q. 85 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
1563 <br />
1564 <div class="E">Articulus 3</div>
1565 <p title="III q. 85 a. 3 arg. 1"><a name="51314"><span class=
1566 "ref">[51314] III&ordf; q. 85 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
1567 proceditur. Videtur quod virtus poenitentiae non sit species 1301 proceditur. Videtur quod virtus poenitentiae non sit species
1568 iustitiae. Iustitia enim non est virtus theologica sed moralis, ut 1302 iustitiae. Iustitia enim non est virtus theologica sed moralis, ut
1569 in secunda parte patet. Poenitentia autem videtur virtus esse 1303 in secunda parte patet. Poenitentia autem videtur virtus esse
1570 theologica, quia habet Deum pro obiecto, satisfacit enim Deo, cui 1304 theologica, quia habet Deum pro obiecto, satisfacit enim Deo, cui
1571 etiam reconciliat peccatorem. Ergo videtur quod poenitentia non sit 1305 etiam reconciliat peccatorem. Ergo videtur quod poenitentia non sit
1572 pars iustitiae.</p> 1306 pars iustitiae.</p><p title="III q. 85 a. 3 arg. 2"><a name="51315"><span class="ref">[51315] IIIª q. 85 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
1573 <p title="III q. 85 a. 3 arg. 2"><a name="51315"><span class=
1574 "ref">[51315] III&ordf; q. 85 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
1575 iustitia, cum sit virtus moralis, consistit in medio. Sed 1307 iustitia, cum sit virtus moralis, consistit in medio. Sed
1576 poenitentia non consistit in medio, sed in quodam excessu, secundum 1308 poenitentia non consistit in medio, sed in quodam excessu, secundum
1577 illud Ierem. VI, <i>luctum unigeniti fac tibi, planctum amarum</i>. 1309 illud Ierem. VI, <i>luctum unigeniti fac tibi, planctum amarum</i>.
1578 Ergo poenitentia non est species iustitiae.</p> 1310 Ergo poenitentia non est species iustitiae.</p><p title="III q. 85 a. 3 arg. 3"><a name="51316"><span class="ref">[51316] IIIª q. 85 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
1579 <p title="III q. 85 a. 3 arg. 3"><a name="51316"><span class=
1580 "ref">[51316] III&ordf; q. 85 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
1581 duae sunt species iustitiae, ut dicitur in V Ethic., scilicet 1311 duae sunt species iustitiae, ut dicitur in V Ethic., scilicet
1582 distributiva et commutativa. Sed sub neutra videtur poenitentia 1312 distributiva et commutativa. Sed sub neutra videtur poenitentia
1583 contineri. Ergo videtur quod poenitentia non sit species 1313 contineri. Ergo videtur quod poenitentia non sit species
1584 iustitiae.</p> 1314 iustitiae.</p><p title="III q. 85 a. 3 arg. 4"><a name="51317"><span class="ref">[51317] IIIª q. 85 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea,
1585 <p title="III q. 85 a. 3 arg. 4"><a name="51317"><span class=
1586 "ref">[51317] III&ordf; q. 85 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea,
1587 super illud Luc. VI, <i>beati qui nunc fletis</i>, dicit Glossa, 1315 super illud Luc. VI, <i>beati qui nunc fletis</i>, dicit Glossa,
1588 <i>ecce prudentia, per quam ostenditur quam haec terrena sint 1316 <i>ecce prudentia, per quam ostenditur quam haec terrena sint
1589 misera, et quam beata caelestia</i>. Sed flere est actus 1317 misera, et quam beata caelestia</i>. Sed flere est actus
1590 poenitentiae. Ergo poenitentia magis est prudentiae quam 1318 poenitentiae. Ergo poenitentia magis est prudentiae quam
1591 iustitiae.</p> 1319 iustitiae.</p><p title="III q. 85 a. 3 s. c."><a name="51318"><span class="ref">[51318] IIIª q. 85 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
1592 <p title="III q. 85 a. 3 s. c."><a name="51318"><span class=
1593 "ref">[51318] III&ordf; q. 85 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
1594 quod Augustinus dicit, in libro de poenitentia, <i>poenitentia est 1320 quod Augustinus dicit, in libro de poenitentia, <i>poenitentia est
1595 quaedam dolentis vindicta, semper puniens in se quod dolet se 1321 quaedam dolentis vindicta, semper puniens in se quod dolet se
1596 commisisse</i>. Sed facere vindictam pertinet ad iustitiam, unde 1322 commisisse</i>. Sed facere vindictam pertinet ad iustitiam, unde
1597 Tullius, in sua rhetorica, ponit vindicativam unam speciem 1323 Tullius, in sua rhetorica, ponit vindicativam unam speciem
1598 iustitiae. Ergo videtur quod poenitentia sit species iustitiae.</p> 1324 iustitiae. Ergo videtur quod poenitentia sit species iustitiae.</p><p title="III q. 85 a. 3 co."><a name="51319"><span class="ref">[51319] IIIª q. 85 a. 3 co.</span></a> Respondeo
1599 <p title="III q. 85 a. 3 co."><a name="51319"><span class=
1600 "ref">[51319] III&ordf; q. 85 a. 3 co.</span></a> Respondeo
1601 dicendum quod, sicut supra dictum est, poenitentia non habet quod 1325 dicendum quod, sicut supra dictum est, poenitentia non habet quod
1602 sit virtus specialis ex hoc solo quod dolet de malo perpetrato, ad 1326 sit virtus specialis ex hoc solo quod dolet de malo perpetrato, ad
1603 hoc enim sufficeret caritas, sed ex eo quod poenitens dolet de 1327 hoc enim sufficeret caritas, sed ex eo quod poenitens dolet de
1604 peccato commisso inquantum est offensa Dei, cum emendationis 1328 peccato commisso inquantum est offensa Dei, cum emendationis
1605 proposito. Emendatio autem offensae contra aliquem commissae fit 1329 proposito. Emendatio autem offensae contra aliquem commissae fit
1623 secundum illud Psalmi, <i>sicut oculi servorum in manibus dominorum 1347 secundum illud Psalmi, <i>sicut oculi servorum in manibus dominorum
1624 suorum, ita oculi nostri ad dominum Deum nostrum, donec misereatur 1348 suorum, ita oculi nostri ad dominum Deum nostrum, donec misereatur
1625 nostri</i>; et sicut filius ad patrem, secundum illud Luc. XV, 1349 nostri</i>; et sicut filius ad patrem, secundum illud Luc. XV,
1626 <i>pater, peccavi in caelum et coram te</i>; et sicut uxor ad 1350 <i>pater, peccavi in caelum et coram te</i>; et sicut uxor ad
1627 virum, secundum illud Ierem. III, <i>fornicata es cum amatoribus 1351 virum, secundum illud Ierem. III, <i>fornicata es cum amatoribus
1628 multis, tamen revertere ad me, dicit dominus</i>.</p> 1352 multis, tamen revertere ad me, dicit dominus</i>.</p><p title="III q. 85 a. 3 ad 1"><a name="51320"><span class="ref">[51320] IIIª q. 85 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1629 <p title="III q. 85 a. 3 ad 1"><a name="51320"><span class=
1630 "ref">[51320] III&ordf; q. 85 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1631 dicendum quod, sicut in V Ethic. dicitur, iustitia est ad alterum. 1353 dicendum quod, sicut in V Ethic. dicitur, iustitia est ad alterum.
1632 Ille autem ad quem est iustitia, non dicitur esse materia 1354 Ille autem ad quem est iustitia, non dicitur esse materia
1633 iustitiae, sed magis res quae distribuuntur vel commutantur. Unde 1355 iustitiae, sed magis res quae distribuuntur vel commutantur. Unde
1634 et materia poenitentiae non est Deus, sed actus humani quibus Deus 1356 et materia poenitentiae non est Deus, sed actus humani quibus Deus
1635 offenditur vel placatur, sed Deus se habet sicut ille ad quem est 1357 offenditur vel placatur, sed Deus se habet sicut ille ad quem est
1636 iustitia. Ex quo patet quod poenitentia non est virtus theologica, 1358 iustitia. Ex quo patet quod poenitentia non est virtus theologica,
1637 quia non habet Deum pro materia vel pro obiecto.</p> 1359 quia non habet Deum pro materia vel pro obiecto.</p><p title="III q. 85 a. 3 ad 2"><a name="51321"><span class="ref">[51321] IIIª q. 85 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
1638 <p title="III q. 85 a. 3 ad 2"><a name="51321"><span class=
1639 "ref">[51321] III&ordf; q. 85 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
1640 dicendum quod medium iustitiae est aequalitas quae constituitur 1360 dicendum quod medium iustitiae est aequalitas quae constituitur
1641 inter illos inter quos est iustitia, ut dicitur in V Ethic. In 1361 inter illos inter quos est iustitia, ut dicitur in V Ethic. In
1642 quibusdam autem non potest perfecta aequalitas constitui, propter 1362 quibusdam autem non potest perfecta aequalitas constitui, propter
1643 alterius excellentiam, sicut inter filium et patrem, inter hominem 1363 alterius excellentiam, sicut inter filium et patrem, inter hominem
1644 et Deum, ut philosophus dicit, in VIII Ethic. Unde in talibus ille 1364 et Deum, ut philosophus dicit, in VIII Ethic. Unde in talibus ille
1645 qui est deficiens, debet facere quidquid potest, nec tamen hoc erit 1365 qui est deficiens, debet facere quidquid potest, nec tamen hoc erit
1646 sufficiens, sed solum secundum acceptationem superioris. Et hoc 1366 sufficiens, sed solum secundum acceptationem superioris. Et hoc
1647 significatur per excessum qui attribuitur poenitentiae.</p> 1367 significatur per excessum qui attribuitur poenitentiae.</p><p title="III q. 85 a. 3 ad 3"><a name="51322"><span class="ref">[51322] IIIª q. 85 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
1648 <p title="III q. 85 a. 3 ad 3"><a name="51322"><span class=
1649 "ref">[51322] III&ordf; q. 85 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
1650 dicendum quod, sicut est commutatio quaedam in beneficiis, cum 1368 dicendum quod, sicut est commutatio quaedam in beneficiis, cum
1651 scilicet aliquis pro beneficio recepto gratiam rependit, ita etiam 1369 scilicet aliquis pro beneficio recepto gratiam rependit, ita etiam
1652 est commutatio in offensis, cum aliquis pro offensa in alterum 1370 est commutatio in offensis, cum aliquis pro offensa in alterum
1653 commissa vel invitus punitur, quod pertinet ad vindicativam 1371 commissa vel invitus punitur, quod pertinet ad vindicativam
1654 iustitiam; vel voluntarie recompensat emendam, quod pertinet ad 1372 iustitiam; vel voluntarie recompensat emendam, quod pertinet ad
1655 poenitentiam, quae respicit personam peccatoris sicut iustitia 1373 poenitentiam, quae respicit personam peccatoris sicut iustitia
1656 vindicativa personam iudicis. Unde manifestum est quod utraque sub 1374 vindicativa personam iudicis. Unde manifestum est quod utraque sub
1657 iustitia commutativa continetur.</p> 1375 iustitia commutativa continetur.</p><p title="III q. 85 a. 3 ad 4"><a name="51323"><span class="ref">[51323] IIIª q. 85 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum
1658 <p title="III q. 85 a. 3 ad 4"><a name="51323"><span class=
1659 "ref">[51323] III&ordf; q. 85 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum
1660 dicendum quod poenitentia, licet directe sit species iustitiae, 1376 dicendum quod poenitentia, licet directe sit species iustitiae,
1661 comprehendit tamen quodammodo ea quae pertinent ad omnes virtutes. 1377 comprehendit tamen quodammodo ea quae pertinent ad omnes virtutes.
1662 Inquantum enim est iustitia quaedam hominis ad Deum, oportet quod 1378 Inquantum enim est iustitia quaedam hominis ad Deum, oportet quod
1663 participet ea quae sunt virtutum theologicarum, quae habent Deum 1379 participet ea quae sunt virtutum theologicarum, quae habent Deum
1664 pro obiecto. Unde poenitentia est cum fide passionis Christi, per 1380 pro obiecto. Unde poenitentia est cum fide passionis Christi, per
1669 quod iustitiae est, sed etiam ea quae sunt temperantiae et 1385 quod iustitiae est, sed etiam ea quae sunt temperantiae et
1670 fortitudinis, inquantum scilicet ea quae delectationem causant ad 1386 fortitudinis, inquantum scilicet ea quae delectationem causant ad
1671 temperantiam pertinentem, vel terrorem incutiunt, quem fortitudo 1387 temperantiam pertinentem, vel terrorem incutiunt, quem fortitudo
1672 moderatur, in commutationem iustitiae veniunt. Et secundum hoc ad 1388 moderatur, in commutationem iustitiae veniunt. Et secundum hoc ad
1673 iustitiam pertinet et abstinere a delectabilibus, quod pertinet ad 1389 iustitiam pertinet et abstinere a delectabilibus, quod pertinet ad
1674 temperantiam; et sustinere dura, quod pertinet ad fortitudinem.</p> 1390 temperantiam; et sustinere dura, quod pertinet ad fortitudinem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 85 a. 4 arg. 1"><a name="51324"><span class="ref">[51324] IIIª q. 85 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
1675 <br />
1676 <div class="E">Articulus 4</div>
1677 <p title="III q. 85 a. 4 arg. 1"><a name="51324"><span class=
1678 "ref">[51324] III&ordf; q. 85 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
1679 proceditur. Videtur quod subiectum poenitentiae non sit proprie 1391 proceditur. Videtur quod subiectum poenitentiae non sit proprie
1680 voluntas. Poenitentia enim est tristitiae species. Sed tristitia 1392 voluntas. Poenitentia enim est tristitiae species. Sed tristitia
1681 est in concupiscibili, sicut et gaudium. Ergo poenitentia est in 1393 est in concupiscibili, sicut et gaudium. Ergo poenitentia est in
1682 concupiscibili.</p> 1394 concupiscibili.</p><p title="III q. 85 a. 4 arg. 2"><a name="51325"><span class="ref">[51325] IIIª q. 85 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
1683 <p title="III q. 85 a. 4 arg. 2"><a name="51325"><span class=
1684 "ref">[51325] III&ordf; q. 85 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
1685 poenitentia est vindicta quaedam, ut Augustinus dicit, in libro de 1395 poenitentia est vindicta quaedam, ut Augustinus dicit, in libro de
1686 poenitentia. Sed vindicta videtur ad irascibilem pertinere, quia 1396 poenitentia. Sed vindicta videtur ad irascibilem pertinere, quia
1687 ira est appetitus vindictae. Ergo videtur quod poenitentia sit in 1397 ira est appetitus vindictae. Ergo videtur quod poenitentia sit in
1688 irascibili.</p> 1398 irascibili.</p><p title="III q. 85 a. 4 arg. 3"><a name="51326"><span class="ref">[51326] IIIª q. 85 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
1689 <p title="III q. 85 a. 4 arg. 3"><a name="51326"><span class=
1690 "ref">[51326] III&ordf; q. 85 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
1691 praeteritum est proprium obiectum memoriae, secundum philosophum, 1399 praeteritum est proprium obiectum memoriae, secundum philosophum,
1692 in libro de memoria. Sed poenitentia est de praeterito, ut dictum 1400 in libro de memoria. Sed poenitentia est de praeterito, ut dictum
1693 est. Ergo poenitentia est in memoria sicuti in subiecto.</p> 1401 est. Ergo poenitentia est in memoria sicuti in subiecto.</p><p title="III q. 85 a. 4 arg. 4"><a name="51327"><span class="ref">[51327] IIIª q. 85 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea,
1694 <p title="III q. 85 a. 4 arg. 4"><a name="51327"><span class=
1695 "ref">[51327] III&ordf; q. 85 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea,
1696 nihil agit ubi non est. Sed poenitentia excludit peccata ab omnibus 1402 nihil agit ubi non est. Sed poenitentia excludit peccata ab omnibus
1697 viribus animae. Ergo poenitentia est in qualibet vi animae, et non 1403 viribus animae. Ergo poenitentia est in qualibet vi animae, et non
1698 in voluntate tantum.</p> 1404 in voluntate tantum.</p><p title="III q. 85 a. 4 s. c."><a name="51328"><span class="ref">[51328] IIIª q. 85 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra,
1699 <p title="III q. 85 a. 4 s. c."><a name="51328"><span class=
1700 "ref">[51328] III&ordf; q. 85 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra,
1701 poenitentia est sacrificium quoddam, secundum illud Psalmi, 1405 poenitentia est sacrificium quoddam, secundum illud Psalmi,
1702 <i>sacrificium Deo spiritus contribulatus</i>. Sed offerre 1406 <i>sacrificium Deo spiritus contribulatus</i>. Sed offerre
1703 sacrificium est actus voluntatis, secundum illud Psalmi, 1407 sacrificium est actus voluntatis, secundum illud Psalmi,
1704 <i>voluntarie sacrificabo tibi</i>. Ergo poenitentia est in 1408 <i>voluntarie sacrificabo tibi</i>. Ergo poenitentia est in
1705 voluntate.</p> 1409 voluntate.</p><p title="III q. 85 a. 4 co."><a name="51329"><span class="ref">[51329] IIIª q. 85 a. 4 co.</span></a> Respondeo
1706 <p title="III q. 85 a. 4 co."><a name="51329"><span class=
1707 "ref">[51329] III&ordf; q. 85 a. 4 co.</span></a> Respondeo
1708 dicendum quod de poenitentia dupliciter loqui possumus. Uno modo, 1410 dicendum quod de poenitentia dupliciter loqui possumus. Uno modo,
1709 secundum quod est passio quaedam. Et sic, cum sit species 1411 secundum quod est passio quaedam. Et sic, cum sit species
1710 tristitiae, est in concupiscibili sicut in subiecto. Alio modo, 1412 tristitiae, est in concupiscibili sicut in subiecto. Alio modo,
1711 secundum quod est virtus. Et sic, sicut dictum est, est species 1413 secundum quod est virtus. Et sic, sicut dictum est, est species
1712 iustitiae. Iustitia autem, ut in secunda parte dictum est, habet 1414 iustitiae. Iustitia autem, ut in secunda parte dictum est, habet
1713 pro subiecto appetitum rationis, qui est voluntas. Unde manifestum 1415 pro subiecto appetitum rationis, qui est voluntas. Unde manifestum
1714 est quod poenitentia, secundum quod est virtus, est in voluntate 1416 est quod poenitentia, secundum quod est virtus, est in voluntate
1715 sicut in subiecto. Et proprius eius actus est propositum emendandi 1417 sicut in subiecto. Et proprius eius actus est propositum emendandi
1716 Deo quod contra eum commissum est.</p> 1418 Deo quod contra eum commissum est.</p><p title="III q. 85 a. 4 ad 1"><a name="51330"><span class="ref">[51330] IIIª q. 85 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1717 <p title="III q. 85 a. 4 ad 1"><a name="51330"><span class=
1718 "ref">[51330] III&ordf; q. 85 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1719 dicendum quod ratio illa procedit de poenitentia secundum quod est 1419 dicendum quod ratio illa procedit de poenitentia secundum quod est
1720 passio.</p> 1420 passio.</p><p title="III q. 85 a. 4 ad 2"><a name="51331"><span class="ref">[51331] IIIª q. 85 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
1721 <p title="III q. 85 a. 4 ad 2"><a name="51331"><span class=
1722 "ref">[51331] III&ordf; q. 85 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
1723 dicendum quod vindictam expetere ex passione de alio pertinet ad 1421 dicendum quod vindictam expetere ex passione de alio pertinet ad
1724 irascibilem. Sed appetere vel facere vindictam ex ratione de se vel 1422 irascibilem. Sed appetere vel facere vindictam ex ratione de se vel
1725 de alio, pertinet ad voluntatem.</p> 1423 de alio, pertinet ad voluntatem.</p><p title="III q. 85 a. 4 ad 3"><a name="51332"><span class="ref">[51332] IIIª q. 85 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
1726 <p title="III q. 85 a. 4 ad 3"><a name="51332"><span class=
1727 "ref">[51332] III&ordf; q. 85 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
1728 dicendum quod memoria est vis apprehensiva praeteriti. Poenitentia 1424 dicendum quod memoria est vis apprehensiva praeteriti. Poenitentia
1729 autem non pertinet ad vim apprehensivam, sed ad appetitivam, quae 1425 autem non pertinet ad vim apprehensivam, sed ad appetitivam, quae
1730 praesupponit actum apprehensivae. Unde poenitentia non est in 1426 praesupponit actum apprehensivae. Unde poenitentia non est in
1731 memoria, sed supponit eam.</p> 1427 memoria, sed supponit eam.</p><p title="III q. 85 a. 4 ad 4"><a name="51333"><span class="ref">[51333] IIIª q. 85 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum
1732 <p title="III q. 85 a. 4 ad 4"><a name="51333"><span class=
1733 "ref">[51333] III&ordf; q. 85 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum
1734 dicendum quod voluntas, sicut in prima parte habitum est, movet 1428 dicendum quod voluntas, sicut in prima parte habitum est, movet
1735 omnes alias potentias animae. Et ideo non est inconveniens si 1429 omnes alias potentias animae. Et ideo non est inconveniens si
1736 poenitentia, in voluntate existens, aliquid in singulis potentiis 1430 poenitentia, in voluntate existens, aliquid in singulis potentiis
1737 animae operatur.</p> 1431 animae operatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 85 a. 5 arg. 1"><a name="51334"><span class="ref">[51334] IIIª q. 85 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
1738 <br />
1739 <div class="E">Articulus 5</div>
1740 <p title="III q. 85 a. 5 arg. 1"><a name="51334"><span class=
1741 "ref">[51334] III&ordf; q. 85 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
1742 proceditur. Videtur quod principium poenitentiae non sit ex timore. 1432 proceditur. Videtur quod principium poenitentiae non sit ex timore.
1743 Poenitentia enim incipit in displicentia peccatorum. Sed hoc 1433 Poenitentia enim incipit in displicentia peccatorum. Sed hoc
1744 pertinet ad caritatem, ut supra dictum est. Ergo poenitentia magis 1434 pertinet ad caritatem, ut supra dictum est. Ergo poenitentia magis
1745 oritur ex amore quam ex timore.</p> 1435 oritur ex amore quam ex timore.</p><p title="III q. 85 a. 5 arg. 2"><a name="51335"><span class="ref">[51335] IIIª q. 85 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, ad
1746 <p title="III q. 85 a. 5 arg. 2"><a name="51335"><span class=
1747 "ref">[51335] III&ordf; q. 85 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, ad
1748 poenitentiam homines provocantur per expectationem regni caelestis, 1436 poenitentiam homines provocantur per expectationem regni caelestis,
1749 secundum illud Matth. IV, <i>poenitentiam agite, appropinquabit 1437 secundum illud Matth. IV, <i>poenitentiam agite, appropinquabit
1750 enim regnum caelorum</i>. Sed regnum caelorum est obiectum spei. 1438 enim regnum caelorum</i>. Sed regnum caelorum est obiectum spei.
1751 Ergo poenitentia magis procedit ex spe quam ex timore.</p> 1439 Ergo poenitentia magis procedit ex spe quam ex timore.</p><p title="III q. 85 a. 5 arg. 3"><a name="51336"><span class="ref">[51336] IIIª q. 85 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
1752 <p title="III q. 85 a. 5 arg. 3"><a name="51336"><span class=
1753 "ref">[51336] III&ordf; q. 85 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
1754 timor est interior actus hominis. Poenitentia autem non videtur 1440 timor est interior actus hominis. Poenitentia autem non videtur
1755 esse ex opere hominis, sed ex opere Dei, secundum illud Ierem. 1441 esse ex opere hominis, sed ex opere Dei, secundum illud Ierem.
1756 XXXI, <i>postquam convertisti me, egi poenitentiam</i>. Ergo 1442 XXXI, <i>postquam convertisti me, egi poenitentiam</i>. Ergo
1757 poenitentia non procedit ex timore.</p> 1443 poenitentia non procedit ex timore.</p><p title="III q. 85 a. 5 s. c."><a name="51337"><span class="ref">[51337] IIIª q. 85 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
1758 <p title="III q. 85 a. 5 s. c."><a name="51337"><span class=
1759 "ref">[51337] III&ordf; q. 85 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
1760 quod Isaiae XXVI dicitur, <i>sicut quae concipit, cum 1444 quod Isaiae XXVI dicitur, <i>sicut quae concipit, cum
1761 appropinquaverit ad partum, dolens clamat in doloribus suis, sic 1445 appropinquaverit ad partum, dolens clamat in doloribus suis, sic
1762 facti sumus</i>, scilicet per poenitentiam, et postea subditur, 1446 facti sumus</i>, scilicet per poenitentiam, et postea subditur,
1763 secundum aliam litteram, <i>a timore tuo, domine, concepimus, et 1447 secundum aliam litteram, <i>a timore tuo, domine, concepimus, et
1764 parturivimus, et peperimus spiritum salutis</i>, idest poenitentiae 1448 parturivimus, et peperimus spiritum salutis</i>, idest poenitentiae
1765 salutaris, ut per praemissa patet. Ergo poenitentia procedit ex 1449 salutaris, ut per praemissa patet. Ergo poenitentia procedit ex
1766 timore.</p> 1450 timore.</p><p title="III q. 85 a. 5 co."><a name="51338"><span class="ref">[51338] IIIª q. 85 a. 5 co.</span></a> Respondeo
1767 <p title="III q. 85 a. 5 co."><a name="51338"><span class=
1768 "ref">[51338] III&ordf; q. 85 a. 5 co.</span></a> Respondeo
1769 dicendum quod de poenitentia loqui possumus dupliciter. Uno modo, 1451 dicendum quod de poenitentia loqui possumus dupliciter. Uno modo,
1770 quantum ad habitum. Et sic immediate a Deo infunditur, sine nobis 1452 quantum ad habitum. Et sic immediate a Deo infunditur, sine nobis
1771 principaliter operantibus, non tamen sine nobis dispositive 1453 principaliter operantibus, non tamen sine nobis dispositive
1772 cooperantibus per aliquos actus. Alio modo possumus loqui de 1454 cooperantibus per aliquos actus. Alio modo possumus loqui de
1773 poenitentia quantum ad actus quibus Deo operanti in poenitentia 1455 poenitentia quantum ad actus quibus Deo operanti in poenitentia
1781 displicet secundum seipsum, et non iam propter supplicia. Sextus 1463 displicet secundum seipsum, et non iam propter supplicia. Sextus
1782 actus est motus timoris filialis, quo, propter reverentiam Dei, 1464 actus est motus timoris filialis, quo, propter reverentiam Dei,
1783 aliquis emendam Deo voluntarius offert. Sic igitur patet quod actus 1465 aliquis emendam Deo voluntarius offert. Sic igitur patet quod actus
1784 poenitentiae a timore servili procedit sicut a primo motu affectus 1466 poenitentiae a timore servili procedit sicut a primo motu affectus
1785 ad hoc ordinante, a timore autem filiali sicut ab immediato et 1467 ad hoc ordinante, a timore autem filiali sicut ab immediato et
1786 proximo principio.</p> 1468 proximo principio.</p><p title="III q. 85 a. 5 ad 1"><a name="51339"><span class="ref">[51339] IIIª q. 85 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1787 <p title="III q. 85 a. 5 ad 1"><a name="51339"><span class=
1788 "ref">[51339] III&ordf; q. 85 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1789 dicendum quod peccatum prius incipit homini displicere, maxime 1469 dicendum quod peccatum prius incipit homini displicere, maxime
1790 peccatori, propter supplicia, quae respicit timor servilis, quam 1470 peccatori, propter supplicia, quae respicit timor servilis, quam
1791 propter Dei offensam vel peccati turpitudinem, quod pertinet ad 1471 propter Dei offensam vel peccati turpitudinem, quod pertinet ad
1792 caritatem.</p> 1472 caritatem.</p><p title="III q. 85 a. 5 ad 2"><a name="51340"><span class="ref">[51340] IIIª q. 85 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
1793 <p title="III q. 85 a. 5 ad 2"><a name="51340"><span class=
1794 "ref">[51340] III&ordf; q. 85 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
1795 dicendum quod in regno caelorum appropinquante intelligitur 1473 dicendum quod in regno caelorum appropinquante intelligitur
1796 adventus regis non solum praemiantis, sed etiam punientis. Unde et, 1474 adventus regis non solum praemiantis, sed etiam punientis. Unde et,
1797 Matth. III, Ioannes Baptista dicebat, <i>progenies viperarum, quis 1475 Matth. III, Ioannes Baptista dicebat, <i>progenies viperarum, quis
1798 demonstravit vobis fugere a ventura ira?</i></p> 1476 demonstravit vobis fugere a ventura ira?</i></p><p title="III q. 85 a. 5 ad 3"><a name="51341"><span class="ref">[51341] IIIª q. 85 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
1799 <p title="III q. 85 a. 5 ad 3"><a name="51341"><span class=
1800 "ref">[51341] III&ordf; q. 85 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
1801 dicendum quod etiam ipse motus timoris procedit ex actu Dei 1477 dicendum quod etiam ipse motus timoris procedit ex actu Dei
1802 convertentis cor, unde dicitur Deuteron. V, <i>quis det eos talem 1478 convertentis cor, unde dicitur Deuteron. V, <i>quis det eos talem
1803 habere mentem ut timeant me?</i> Et ideo per hoc quod poenitentia a 1479 habere mentem ut timeant me?</i> Et ideo per hoc quod poenitentia a
1804 timore procedit, non excluditur quin procedat ex actu Dei 1480 timore procedit, non excluditur quin procedat ex actu Dei
1805 convertentis cor.</p> 1481 convertentis cor.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 85 a. 6 arg. 1"><a name="51342"><span class="ref">[51342] IIIª q. 85 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
1806 <br />
1807 <div class="E">Articulus 6</div>
1808 <p title="III q. 85 a. 6 arg. 1"><a name="51342"><span class=
1809 "ref">[51342] III&ordf; q. 85 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
1810 proceditur. Videtur quod poenitentia sit prima virtutum. Quia super 1482 proceditur. Videtur quod poenitentia sit prima virtutum. Quia super
1811 illud Matth. III, <i>poenitentiam agite</i>, dicit Glossa, <i>prima 1483 illud Matth. III, <i>poenitentiam agite</i>, dicit Glossa, <i>prima
1812 virtus est per poenitentiam punire veterem hominem et vitia 1484 virtus est per poenitentiam punire veterem hominem et vitia
1813 odire</i>.</p> 1485 odire</i>.</p><p title="III q. 85 a. 6 arg. 2"><a name="51343"><span class="ref">[51343] IIIª q. 85 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
1814 <p title="III q. 85 a. 6 arg. 2"><a name="51343"><span class=
1815 "ref">[51343] III&ordf; q. 85 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
1816 recedere a termino prius esse videtur quam accedere ad terminum. 1486 recedere a termino prius esse videtur quam accedere ad terminum.
1817 Sed omnes aliae virtutes pertinere videntur ad accessum ad 1487 Sed omnes aliae virtutes pertinere videntur ad accessum ad
1818 terminum, quia per omnes homo ordinatur ad bonum agendum. 1488 terminum, quia per omnes homo ordinatur ad bonum agendum.
1819 Poenitentia autem videtur ordinari ad recessum a malo. Ergo 1489 Poenitentia autem videtur ordinari ad recessum a malo. Ergo
1820 poenitentia videtur prior esse omnibus aliis virtutibus.</p> 1490 poenitentia videtur prior esse omnibus aliis virtutibus.</p><p title="III q. 85 a. 6 arg. 3"><a name="51344"><span class="ref">[51344] IIIª q. 85 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
1821 <p title="III q. 85 a. 6 arg. 3"><a name="51344"><span class=
1822 "ref">[51344] III&ordf; q. 85 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
1823 ante poenitentiam est peccatum in anima. Sed simul cum peccato 1491 ante poenitentiam est peccatum in anima. Sed simul cum peccato
1824 nulla virtus animae inest. Ergo nulla virtus est ante poenitentiam, 1492 nulla virtus animae inest. Ergo nulla virtus est ante poenitentiam,
1825 sed ipsa videtur esse prima, quae aliis aditum aperit excludendo 1493 sed ipsa videtur esse prima, quae aliis aditum aperit excludendo
1826 peccatum.</p> 1494 peccatum.</p><p title="III q. 85 a. 6 s. c."><a name="51345"><span class="ref">[51345] IIIª q. 85 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est
1827 <p title="III q. 85 a. 6 s. c."><a name="51345"><span class=
1828 "ref">[51345] III&ordf; q. 85 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est
1829 quod poenitentia procedit ex fide, spe et caritate, sicut iam 1495 quod poenitentia procedit ex fide, spe et caritate, sicut iam
1830 dictum est. Non ergo poenitentia est prima virtutum.</p> 1496 dictum est. Non ergo poenitentia est prima virtutum.</p><p title="III q. 85 a. 6 co."><a name="51346"><span class="ref">[51346] IIIª q. 85 a. 6 co.</span></a> Respondeo
1831 <p title="III q. 85 a. 6 co."><a name="51346"><span class=
1832 "ref">[51346] III&ordf; q. 85 a. 6 co.</span></a> Respondeo
1833 dicendum quod in virtutibus non attenditur ordo temporis quantum ad 1497 dicendum quod in virtutibus non attenditur ordo temporis quantum ad
1834 habitus, quia, cum virtutes sint connexae, ut in secunda parte 1498 habitus, quia, cum virtutes sint connexae, ut in secunda parte
1835 habitum est, omnes simul incipiunt esse in anima. Sed dicitur una 1499 habitum est, omnes simul incipiunt esse in anima. Sed dicitur una
1836 earum esse prior altera ordine naturae, qui consideratur ex ordine 1500 earum esse prior altera ordine naturae, qui consideratur ex ordine
1837 actuum, secundum scilicet quod actus unius virtutis praesupponit 1501 actuum, secundum scilicet quod actus unius virtutis praesupponit
1854 ordine naturae videntur esse aliae virtutes priores, sicut quod est 1518 ordine naturae videntur esse aliae virtutes priores, sicut quod est
1855 per se prius est eo quod est per accidens, nam aliae virtutes per 1519 per se prius est eo quod est per accidens, nam aliae virtutes per
1856 se videntur esse necessariae ad bonum hominis, poenitentia autem 1520 se videntur esse necessariae ad bonum hominis, poenitentia autem
1857 supposito quodam, scilicet peccato praeexistenti; sicut etiam 1521 supposito quodam, scilicet peccato praeexistenti; sicut etiam
1858 dictum est circa ordinem sacramenti poenitentiae ad alia sacramenta 1522 dictum est circa ordinem sacramenti poenitentiae ad alia sacramenta
1859 praedicta.</p> 1523 praedicta.</p><p title="III q. 85 a. 6 ad 1"><a name="51347"><span class="ref">[51347] IIIª q. 85 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1860 <p title="III q. 85 a. 6 ad 1"><a name="51347"><span class=
1861 "ref">[51347] III&ordf; q. 85 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1862 dicendum quod Glossa illa loquitur quantum ad hoc quod actus 1524 dicendum quod Glossa illa loquitur quantum ad hoc quod actus
1863 poenitentiae primus est tempore inter actus aliarum virtutum.</p> 1525 poenitentiae primus est tempore inter actus aliarum virtutum.</p><p title="III q. 85 a. 6 ad 2"><a name="51348"><span class="ref">[51348] IIIª q. 85 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
1864 <p title="III q. 85 a. 6 ad 2"><a name="51348"><span class=
1865 "ref">[51348] III&ordf; q. 85 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
1866 dicendum quod in motibus successivis recedere a termino est prius 1526 dicendum quod in motibus successivis recedere a termino est prius
1867 tempore quam pervenire ad terminum; et prius natura quantum est ex 1527 tempore quam pervenire ad terminum; et prius natura quantum est ex
1868 parte subiecti, sive secundum ordinem causae materialis. Sed 1528 parte subiecti, sive secundum ordinem causae materialis. Sed
1869 secundum ordinem causae agentis et finalis, prius est pervenire ad 1529 secundum ordinem causae agentis et finalis, prius est pervenire ad
1870 terminum, hoc enim est quod primo agens intendit. Et hic ordo 1530 terminum, hoc enim est quod primo agens intendit. Et hic ordo
1871 praecipue attenditur in actibus animae, ut dicitur in II 1531 praecipue attenditur in actibus animae, ut dicitur in II
1872 physicorum.</p> 1532 physicorum.</p><p title="III q. 85 a. 6 ad 3"><a name="51349"><span class="ref">[51349] IIIª q. 85 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
1873 <p title="III q. 85 a. 6 ad 3"><a name="51349"><span class=
1874 "ref">[51349] III&ordf; q. 85 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
1875 dicendum quod poenitentia aperit aditum virtutibus expellendo 1533 dicendum quod poenitentia aperit aditum virtutibus expellendo
1876 peccatum per virtutem fidei et caritatis, quae sunt naturaliter 1534 peccatum per virtutem fidei et caritatis, quae sunt naturaliter
1877 priores. Ita tamen aperit eis aditum quod ipsae simul intrant cum 1535 priores. Ita tamen aperit eis aditum quod ipsae simul intrant cum
1878 ipsa, nam in iustificatione impii simul cum motu liberi arbitrii in 1536 ipsa, nam in iustificatione impii simul cum motu liberi arbitrii in
1879 Deum et in peccatum, est remissio culpae et infusio gratiae, cum 1537 Deum et in peccatum, est remissio culpae et infusio gratiae, cum
1880 qua simul infunduntur omnes virtutes, ut in secunda parte habitum 1538 qua simul infunduntur omnes virtutes, ut in secunda parte habitum
1881 est.</p> 1539 est.</p></div></div><div class="q" id="q86"><h2>Quaestio 86</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 86 pr."><a name="51350"><span class="ref">[51350]
1882 <br /> 1540 IIIª q. 86 pr.</span></a> Deinde considerandum est de effectu
1883 <div class="D">Quaestio 86</div>
1884 <div class="G">Prooemium</div>
1885 <p title="III q. 86 pr."><a name="51350"><span class="ref">[51350]
1886 III&ordf; q. 86 pr.</span></a> Deinde considerandum est de effectu
1887 poenitentiae. Et primo, quantum ad remissionem peccatorum 1541 poenitentiae. Et primo, quantum ad remissionem peccatorum
1888 mortalium; secundo, quantum ad remissionem peccatorum venialium; 1542 mortalium; secundo, quantum ad remissionem peccatorum venialium;
1889 tertio, quantum ad reditum peccatorum dimissorum; quarto, quantum 1543 tertio, quantum ad reditum peccatorum dimissorum; quarto, quantum
1890 ad restitutionem virtutum. Circa primum quaeruntur sex. Primo, 1544 ad restitutionem virtutum. Circa primum quaeruntur sex. Primo,
1891 utrum peccata mortalia per poenitentiam auferantur. Secundo, utrum 1545 utrum peccata mortalia per poenitentiam auferantur. Secundo, utrum
1892 possint sine poenitentia tolli. Tertio, utrum possit remitti unum 1546 possint sine poenitentia tolli. Tertio, utrum possit remitti unum
1893 sine alio. Quarto, utrum poenitentia auferat culpam remanente 1547 sine alio. Quarto, utrum poenitentia auferat culpam remanente
1894 reatu. Quinto, utrum remaneant reliquiae peccatorum. Sexto, utrum 1548 reatu. Quinto, utrum remaneant reliquiae peccatorum. Sexto, utrum
1895 auferre peccatum sit effectus poenitentiae inquantum est virtus, 1549 auferre peccatum sit effectus poenitentiae inquantum est virtus,
1896 vel inquantum est sacramentum.</p> 1550 vel inquantum est sacramentum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 86 a. 1 arg. 1"><a name="51351"><span class="ref">[51351] IIIª q. 86 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
1897 <br />
1898 <div class="E">Articulus 1</div>
1899 <p title="III q. 86 a. 1 arg. 1"><a name="51351"><span class=
1900 "ref">[51351] III&ordf; q. 86 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
1901 proceditur. Videtur quod per poenitentiam non removeantur omnia 1551 proceditur. Videtur quod per poenitentiam non removeantur omnia
1902 peccata. Dicit enim apostolus, Heb. XII, quod <i>Esau non invenit 1552 peccata. Dicit enim apostolus, Heb. XII, quod <i>Esau non invenit
1903 locum poenitentiae, quamvis cum lacrimis inquisisset eam</i>, 1553 locum poenitentiae, quamvis cum lacrimis inquisisset eam</i>,
1904 Glossa, <i>idest, non invenit locum veniae et benedictionis per 1554 Glossa, <i>idest, non invenit locum veniae et benedictionis per
1905 poenitentiam</i>. Et II Machab. IX dicitur de Antiocho, <i>orabat 1555 poenitentiam</i>. Et II Machab. IX dicitur de Antiocho, <i>orabat
1906 scelestus ille dominum, a quo non erat misericordiam 1556 scelestus ille dominum, a quo non erat misericordiam
1907 consecuturus</i>. Non ergo videtur quod per poenitentiam omnia 1557 consecuturus</i>. Non ergo videtur quod per poenitentiam omnia
1908 peccata tollantur.</p> 1558 peccata tollantur.</p><p title="III q. 86 a. 1 arg. 2"><a name="51352"><span class="ref">[51352] IIIª q. 86 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
1909 <p title="III q. 86 a. 1 arg. 2"><a name="51352"><span class=
1910 "ref">[51352] III&ordf; q. 86 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
1911 dicit Augustinus, in libro de sermone Dom. in monte, quod <i>tanta 1559 dicit Augustinus, in libro de sermone Dom. in monte, quod <i>tanta
1912 est labes illius peccati (scilicet, cum post agnitionem Dei per 1560 est labes illius peccati (scilicet, cum post agnitionem Dei per
1913 gratiam Christi, oppugnat aliquis fraternitatem, et adversus ipsam 1561 gratiam Christi, oppugnat aliquis fraternitatem, et adversus ipsam
1914 gratiam invidiae facibus agitatur), ut deprecandi humilitatem 1562 gratiam invidiae facibus agitatur), ut deprecandi humilitatem
1915 subire non possit, etiam si peccatum suum mala conscientia 1563 subire non possit, etiam si peccatum suum mala conscientia
1916 agnoscere et annuntiare cogatur</i>. Non ergo omne peccatum potest 1564 agnoscere et annuntiare cogatur</i>. Non ergo omne peccatum potest
1917 per poenitentiam tolli.</p> 1565 per poenitentiam tolli.</p><p title="III q. 86 a. 1 arg. 3"><a name="51353"><span class="ref">[51353] IIIª q. 86 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
1918 <p title="III q. 86 a. 1 arg. 3"><a name="51353"><span class=
1919 "ref">[51353] III&ordf; q. 86 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
1920 dominus dicit, Matth. XII, <i>qui dixerit contra spiritum sanctum 1566 dominus dicit, Matth. XII, <i>qui dixerit contra spiritum sanctum
1921 verbum, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro</i>. 1567 verbum, non remittetur ei neque in hoc saeculo neque in futuro</i>.
1922 Non ergo omne peccatum remitti potest per poenitentiam.</p> 1568 Non ergo omne peccatum remitti potest per poenitentiam.</p><p title="III q. 86 a. 1 s. c."><a name="51354"><span class="ref">[51354] IIIª q. 86 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
1923 <p title="III q. 86 a. 1 s. c."><a name="51354"><span class=
1924 "ref">[51354] III&ordf; q. 86 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
1925 quod dicitur Ezech. XVIII, <i>omnium iniquitatum eius quas operatus 1569 quod dicitur Ezech. XVIII, <i>omnium iniquitatum eius quas operatus
1926 est, non recordabor amplius</i>.</p> 1570 est, non recordabor amplius</i>.</p><p title="III q. 86 a. 1 co."><a name="51355"><span class="ref">[51355] IIIª q. 86 a. 1 co.</span></a> Respondeo
1927 <p title="III q. 86 a. 1 co."><a name="51355"><span class=
1928 "ref">[51355] III&ordf; q. 86 a. 1 co.</span></a> Respondeo
1929 dicendum quod hoc quod aliquod peccatum per poenitentiam tolli non 1571 dicendum quod hoc quod aliquod peccatum per poenitentiam tolli non
1930 possit, posset contingere dupliciter, uno modo, quia aliquis de 1572 possit, posset contingere dupliciter, uno modo, quia aliquis de
1931 peccato poenitere non posset; alio modo, quia poenitentia non 1573 peccato poenitere non posset; alio modo, quia poenitentia non
1932 posset delere peccatum. Et primo quidem modo, non possunt deleri 1574 posset delere peccatum. Et primo quidem modo, non possunt deleri
1933 peccata Daemonum, et etiam hominum damnatorum, quia affectus eorum 1575 peccata Daemonum, et etiam hominum damnatorum, quia affectus eorum
1953 quod Deus delere non vellet. Secundo, quia hoc derogaret virtuti 1595 quod Deus delere non vellet. Secundo, quia hoc derogaret virtuti
1954 passionis Christi, per quam poenitentia operatur, sicut et cetera 1596 passionis Christi, per quam poenitentia operatur, sicut et cetera
1955 sacramenta, cum scriptum sit, I Ioan. II, <i>ipse est propitiatio 1597 sacramenta, cum scriptum sit, I Ioan. II, <i>ipse est propitiatio
1956 pro peccatis nostris, non solum nostris, sed etiam totius 1598 pro peccatis nostris, non solum nostris, sed etiam totius
1957 mundi</i>. Unde simpliciter dicendum est quod omne peccatum in hac 1599 mundi</i>. Unde simpliciter dicendum est quod omne peccatum in hac
1958 vita per poenitentiam deleri potest.</p> 1600 vita per poenitentiam deleri potest.</p><p title="III q. 86 a. 1 ad 1"><a name="51356"><span class="ref">[51356] IIIª q. 86 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1959 <p title="III q. 86 a. 1 ad 1"><a name="51356"><span class=
1960 "ref">[51356] III&ordf; q. 86 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1961 dicendum quod Esau non vere poenituit. Quod patet ex hoc quod 1601 dicendum quod Esau non vere poenituit. Quod patet ex hoc quod
1962 dixit, <i>venient dies luctus patris mei, et occidam Iacob fratrem 1602 dixit, <i>venient dies luctus patris mei, et occidam Iacob fratrem
1963 meum</i>. Similiter etiam nec Antiochus vere poenituit. Dolebat 1603 meum</i>. Similiter etiam nec Antiochus vere poenituit. Dolebat
1964 enim de culpa praeterita non propter offensam Dei, sed propter 1604 enim de culpa praeterita non propter offensam Dei, sed propter
1965 infirmitatem corporalem quam patiebatur.</p> 1605 infirmitatem corporalem quam patiebatur.</p><p title="III q. 86 a. 1 ad 2"><a name="51357"><span class="ref">[51357] IIIª q. 86 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
1966 <p title="III q. 86 a. 1 ad 2"><a name="51357"><span class=
1967 "ref">[51357] III&ordf; q. 86 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
1968 dicendum quod illud verbum Augustini sic est intelligendum, tanta 1606 dicendum quod illud verbum Augustini sic est intelligendum, tanta
1969 est labes illius peccati ut deprecandi humilitatem subire non 1607 est labes illius peccati ut deprecandi humilitatem subire non
1970 possit, scilicet, de facili, secundum quod dicitur ille non posse 1608 possit, scilicet, de facili, secundum quod dicitur ille non posse
1971 sanari qui non potest de facili sanari. Potest tamen hoc fieri per 1609 sanari qui non potest de facili sanari. Potest tamen hoc fieri per
1972 virtutem divinae gratiae, quae etiam interdum in profundum maris 1610 virtutem divinae gratiae, quae etiam interdum in profundum maris
1973 convertit, ut dicitur in Psalmo.</p> 1611 convertit, ut dicitur in Psalmo.</p><p title="III q. 86 a. 1 ad 3"><a name="51358"><span class="ref">[51358] IIIª q. 86 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
1974 <p title="III q. 86 a. 1 ad 3"><a name="51358"><span class=
1975 "ref">[51358] III&ordf; q. 86 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
1976 dicendum quod illud verbum vel blasphemia contra spiritum sanctum 1612 dicendum quod illud verbum vel blasphemia contra spiritum sanctum
1977 est finalis impoenitentia, ut Augustinus dicit, in libro de verbis 1613 est finalis impoenitentia, ut Augustinus dicit, in libro de verbis
1978 domini, quae penitus irremissibilis est, quia post finem huius 1614 domini, quae penitus irremissibilis est, quia post finem huius
1979 vitae non est remissio peccatorum. Vel, si intelligatur per 1615 vitae non est remissio peccatorum. Vel, si intelligatur per
1980 blasphemiam spiritus sancti peccatum quod fit ex certa malitia, vel 1616 blasphemiam spiritus sancti peccatum quod fit ex certa malitia, vel
1981 etiam ipsa blasphemia spiritus sancti, dicitur non remitti, 1617 etiam ipsa blasphemia spiritus sancti, dicitur non remitti,
1982 scilicet de facili, quia tale non habet in se causam excusationis; 1618 scilicet de facili, quia tale non habet in se causam excusationis;
1983 vel quia pro tali peccato punitur aliquis et in hoc saeculo et in 1619 vel quia pro tali peccato punitur aliquis et in hoc saeculo et in
1984 futuro; ut in secunda parte expositum est.</p> 1620 futuro; ut in secunda parte expositum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 86 a. 2 arg. 1"><a name="51359"><span class="ref">[51359] IIIª q. 86 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
1985 <br />
1986 <div class="E">Articulus 2</div>
1987 <p title="III q. 86 a. 2 arg. 1"><a name="51359"><span class=
1988 "ref">[51359] III&ordf; q. 86 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
1989 sic proceditur. Videtur quod sine poenitentia peccatum remitti 1621 sic proceditur. Videtur quod sine poenitentia peccatum remitti
1990 possit. Non enim est minor virtus Dei circa adultos quam circa 1622 possit. Non enim est minor virtus Dei circa adultos quam circa
1991 pueros. Sed pueris peccata dimittit sine poenitentia. Ergo etiam et 1623 pueros. Sed pueris peccata dimittit sine poenitentia. Ergo etiam et
1992 adultis.</p> 1624 adultis.</p><p title="III q. 86 a. 2 arg. 2"><a name="51360"><span class="ref">[51360] IIIª q. 86 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
1993 <p title="III q. 86 a. 2 arg. 2"><a name="51360"><span class=
1994 "ref">[51360] III&ordf; q. 86 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
1995 Deus virtutem suam sacramentis non alligavit. Sed poenitentia est 1625 Deus virtutem suam sacramentis non alligavit. Sed poenitentia est
1996 quoddam sacramentum. Ergo virtute divina possunt peccata sine 1626 quoddam sacramentum. Ergo virtute divina possunt peccata sine
1997 poenitentia dimitti.</p> 1627 poenitentia dimitti.</p><p title="III q. 86 a. 2 arg. 3"><a name="51361"><span class="ref">[51361] IIIª q. 86 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
1998 <p title="III q. 86 a. 2 arg. 3"><a name="51361"><span class=
1999 "ref">[51361] III&ordf; q. 86 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
2000 maior est misericordia Dei quam misericordia hominis. Sed homo 1628 maior est misericordia Dei quam misericordia hominis. Sed homo
2001 interdum remittit offensam suam homini etiam non poenitenti, unde 1629 interdum remittit offensam suam homini etiam non poenitenti, unde
2002 et ipse dominus mandat, Matth. V, <i>diligite inimicos vestros, 1630 et ipse dominus mandat, Matth. V, <i>diligite inimicos vestros,
2003 benefacite his qui oderunt vos</i>. Ergo multo magis Deus dimittit 1631 benefacite his qui oderunt vos</i>. Ergo multo magis Deus dimittit
2004 offensam suam hominibus non poenitentibus.</p> 1632 offensam suam hominibus non poenitentibus.</p><p title="III q. 86 a. 2 s. c."><a name="51362"><span class="ref">[51362] IIIª q. 86 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
2005 <p title="III q. 86 a. 2 s. c."><a name="51362"><span class=
2006 "ref">[51362] III&ordf; q. 86 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
2007 quod dominus dicit, Ierem. XVIII, <i>si poenitentiam egerit gens 1633 quod dominus dicit, Ierem. XVIII, <i>si poenitentiam egerit gens
2008 illa a malo quod fecit, agam et ego poenitentiam a malo quod 1634 illa a malo quod fecit, agam et ego poenitentiam a malo quod
2009 cogitavi ut facerem ei</i>. Et sic e converso videtur quod, si homo 1635 cogitavi ut facerem ei</i>. Et sic e converso videtur quod, si homo
2010 poenitentiam non agat, quod Deus ei non remittat offensam.</p> 1636 poenitentiam non agat, quod Deus ei non remittat offensam.</p><p title="III q. 86 a. 2 co."><a name="51363"><span class="ref">[51363] IIIª q. 86 a. 2 co.</span></a> Respondeo
2011 <p title="III q. 86 a. 2 co."><a name="51363"><span class=
2012 "ref">[51363] III&ordf; q. 86 a. 2 co.</span></a> Respondeo
2013 dicendum quod impossibile est peccatum actuale mortale sine 1637 dicendum quod impossibile est peccatum actuale mortale sine
2014 poenitentia remitti, loquendo de poenitentia quae est virtus. Cum 1638 poenitentia remitti, loquendo de poenitentia quae est virtus. Cum
2015 enim peccatum sit Dei offensa, eo modo Deus peccatum remittit quo 1639 enim peccatum sit Dei offensa, eo modo Deus peccatum remittit quo
2016 remittit offensam in se commissam. Offensa autem directe opponitur 1640 remittit offensam in se commissam. Offensa autem directe opponitur
2017 gratiae, ex hoc enim dicitur aliquis alteri esse offensus, quod 1641 gratiae, ex hoc enim dicitur aliquis alteri esse offensus, quod
2036 solventis. Sine quo potest Deus peccatum remittere, sicut remisit 1660 solventis. Sine quo potest Deus peccatum remittere, sicut remisit
2037 Christus mulieri adulterae, ut legitur Ioan. VIII, et peccatrici, 1661 Christus mulieri adulterae, ut legitur Ioan. VIII, et peccatrici,
2038 ut legitur Luc. VII. Quibus tamen non remisit peccata sine virtute 1662 ut legitur Luc. VII. Quibus tamen non remisit peccata sine virtute
2039 poenitentiae; nam, sicut Gregorius dicit, in homilia, per gratiam 1663 poenitentiae; nam, sicut Gregorius dicit, in homilia, per gratiam
2040 traxit intus, scilicet ad poenitentiam, <i>quam per misericordiam 1664 traxit intus, scilicet ad poenitentiam, <i>quam per misericordiam
2041 suscepit foris</i>.</p> 1665 suscepit foris</i>.</p><p title="III q. 86 a. 2 ad 1"><a name="51364"><span class="ref">[51364] IIIª q. 86 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2042 <p title="III q. 86 a. 2 ad 1"><a name="51364"><span class=
2043 "ref">[51364] III&ordf; q. 86 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2044 dicendum quod in pueris non est nisi peccatum originale, quod non 1666 dicendum quod in pueris non est nisi peccatum originale, quod non
2045 consistit in actuali deordinatione voluntatis, sed in quadam 1667 consistit in actuali deordinatione voluntatis, sed in quadam
2046 habituali deordinatione naturae, ut in secunda parte habitum est. 1668 habituali deordinatione naturae, ut in secunda parte habitum est.
2047 Et ideo remittitur eis peccatum cum habituali immutatione per 1669 Et ideo remittitur eis peccatum cum habituali immutatione per
2048 infusionem gratiae et virtutum, non autem cum actuali. Sed adulto 1670 infusionem gratiae et virtutum, non autem cum actuali. Sed adulto
2049 in quo sunt actualia peccata, quae consistunt in deordinatione 1671 in quo sunt actualia peccata, quae consistunt in deordinatione
2050 actuali voluntatis, non remittuntur peccata, etiam in Baptismo, 1672 actuali voluntatis, non remittuntur peccata, etiam in Baptismo,
2051 sine actuali immutatione voluntatis, quod fit per poenitentiam.</p> 1673 sine actuali immutatione voluntatis, quod fit per poenitentiam.</p><p title="III q. 86 a. 2 ad 2"><a name="51365"><span class="ref">[51365] IIIª q. 86 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
2052 <p title="III q. 86 a. 2 ad 2"><a name="51365"><span class=
2053 "ref">[51365] III&ordf; q. 86 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
2054 dicendum quod ratio illa procedit de poenitentia secundum quod est 1674 dicendum quod ratio illa procedit de poenitentia secundum quod est
2055 sacramentum.</p> 1675 sacramentum.</p><p title="III q. 86 a. 2 ad 3"><a name="51366"><span class="ref">[51366] IIIª q. 86 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
2056 <p title="III q. 86 a. 2 ad 3"><a name="51366"><span class=
2057 "ref">[51366] III&ordf; q. 86 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
2058 dicendum quod misericordia Dei est maioris virtutis quam 1676 dicendum quod misericordia Dei est maioris virtutis quam
2059 misericordia hominis in hoc, quod immutat voluntatem hominis ad 1677 misericordia hominis in hoc, quod immutat voluntatem hominis ad
2060 poenitendum, quod misericordia hominis facere non potest.</p> 1678 poenitendum, quod misericordia hominis facere non potest.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 86 a. 3 arg. 1"><a name="51367"><span class="ref">[51367] IIIª q. 86 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
2061 <br />
2062 <div class="E">Articulus 3</div>
2063 <p title="III q. 86 a. 3 arg. 1"><a name="51367"><span class=
2064 "ref">[51367] III&ordf; q. 86 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
2065 proceditur. Videtur quod possit per poenitentiam unum peccatum sine 1679 proceditur. Videtur quod possit per poenitentiam unum peccatum sine
2066 alio remitti. Dicitur enim Amos IV, <i>plui super unam civitatem, 1680 alio remitti. Dicitur enim Amos IV, <i>plui super unam civitatem,
2067 et super alteram non plui, pars una compluta est, et pars super 1681 et super alteram non plui, pars una compluta est, et pars super
2068 quam non plui, aruit</i>. Quod exponens Gregorius, super Ezech., 1682 quam non plui, aruit</i>. Quod exponens Gregorius, super Ezech.,
2069 dicit, <i>cum ille qui proximum odit ab aliis vitiis se corrigit, 1683 dicit, <i>cum ille qui proximum odit ab aliis vitiis se corrigit,
2070 una et eadem civitas ex parte compluitur, et ex parte arida manet, 1684 una et eadem civitas ex parte compluitur, et ex parte arida manet,
2071 quia sunt qui, cum quaedam vitia resecant, in aliis graviter 1685 quia sunt qui, cum quaedam vitia resecant, in aliis graviter
2072 perdurant</i>. Ergo potest unum peccatum per poenitentiam remitti 1686 perdurant</i>. Ergo potest unum peccatum per poenitentiam remitti
2073 sine alio.</p> 1687 sine alio.</p><p title="III q. 86 a. 3 arg. 2"><a name="51368"><span class="ref">[51368] IIIª q. 86 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
2074 <p title="III q. 86 a. 3 arg. 2"><a name="51368"><span class=
2075 "ref">[51368] III&ordf; q. 86 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
2076 Ambrosius dicit, super beati immaculati, <i>prima consolatio est, 1688 Ambrosius dicit, super beati immaculati, <i>prima consolatio est,
2077 quia non obliviscitur misereri Deus, secunda per punitionem, ubi, 1689 quia non obliviscitur misereri Deus, secunda per punitionem, ubi,
2078 et si fides desit, poena satisfacit et relevat</i>. Potest ergo 1690 et si fides desit, poena satisfacit et relevat</i>. Potest ergo
2079 aliquis relevari ab aliquo peccato manente peccato 1691 aliquis relevari ab aliquo peccato manente peccato
2080 infidelitatis.</p> 1692 infidelitatis.</p><p title="III q. 86 a. 3 arg. 3"><a name="51369"><span class="ref">[51369] IIIª q. 86 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
2081 <p title="III q. 86 a. 3 arg. 3"><a name="51369"><span class=
2082 "ref">[51369] III&ordf; q. 86 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
2083 eorum quae non necesse est esse simul, unum potest auferri sine 1693 eorum quae non necesse est esse simul, unum potest auferri sine
2084 alio. Sed peccata, ut in secunda parte habitum est, non sunt 1694 alio. Sed peccata, ut in secunda parte habitum est, non sunt
2085 connexa, et ita unum eorum potest esse sine alio. Ergo unum eorum 1695 connexa, et ita unum eorum potest esse sine alio. Ergo unum eorum
2086 potest remitti sine alio per poenitentiam.</p> 1696 potest remitti sine alio per poenitentiam.</p><p title="III q. 86 a. 3 arg. 4"><a name="51370"><span class="ref">[51370] IIIª q. 86 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea,
2087 <p title="III q. 86 a. 3 arg. 4"><a name="51370"><span class=
2088 "ref">[51370] III&ordf; q. 86 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea,
2089 peccata sunt debita quae nobis relaxari petimus cum dicimus in 1697 peccata sunt debita quae nobis relaxari petimus cum dicimus in
2090 oratione dominica, dimitte nobis debita nostra. Sed homo quandoque 1698 oratione dominica, dimitte nobis debita nostra. Sed homo quandoque
2091 dimittit debitum unum sine alio. Ergo etiam Deus per poenitentiam 1699 dimittit debitum unum sine alio. Ergo etiam Deus per poenitentiam
2092 dimittit unum peccatum sine alio.</p> 1700 dimittit unum peccatum sine alio.</p><p title="III q. 86 a. 3 arg. 5"><a name="51371"><span class="ref">[51371] IIIª q. 86 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, per
2093 <p title="III q. 86 a. 3 arg. 5"><a name="51371"><span class=
2094 "ref">[51371] III&ordf; q. 86 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, per
2095 dilectionem Dei relaxantur hominibus peccata, secundum illud Ierem. 1701 dilectionem Dei relaxantur hominibus peccata, secundum illud Ierem.
2096 XXXI, <i>in caritate perpetua dilexi te, ideo attraxi te 1702 XXXI, <i>in caritate perpetua dilexi te, ideo attraxi te
2097 miserans</i>. Sed nihil prohibet quin Deus diligat hominem quantum 1703 miserans</i>. Sed nihil prohibet quin Deus diligat hominem quantum
2098 ad unum, et sit ei offensus quantum ad aliud, sicut peccatorem 1704 ad unum, et sit ei offensus quantum ad aliud, sicut peccatorem
2099 diligit quantum ad naturam, odit autem quantum ad culpam. Ergo 1705 diligit quantum ad naturam, odit autem quantum ad culpam. Ergo
2100 videtur possibile quod Deus per poenitentiam remittat unum peccatum 1706 videtur possibile quod Deus per poenitentiam remittat unum peccatum
2101 sine alio.</p> 1707 sine alio.</p><p title="III q. 86 a. 3 s. c."><a name="51372"><span class="ref">[51372] IIIª q. 86 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
2102 <p title="III q. 86 a. 3 s. c."><a name="51372"><span class=
2103 "ref">[51372] III&ordf; q. 86 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
2104 quod Augustinus dicit, in libro de poenitentia, <i>sunt plures quos 1708 quod Augustinus dicit, in libro de poenitentia, <i>sunt plures quos
2105 poenitet peccasse, sed non omnino, reservantes sibi quaedam in 1709 poenitet peccasse, sed non omnino, reservantes sibi quaedam in
2106 quibus delectentur, non animadvertentes dominum simul mutum et 1710 quibus delectentur, non animadvertentes dominum simul mutum et
2107 surdum a Daemonio liberasse, per hoc docens nos nunquam nisi de 1711 surdum a Daemonio liberasse, per hoc docens nos nunquam nisi de
2108 omnibus sanari</i>.</p> 1712 omnibus sanari</i>.</p><p title="III q. 86 a. 3 co."><a name="51373"><span class="ref">[51373] IIIª q. 86 a. 3 co.</span></a> Respondeo
2109 <p title="III q. 86 a. 3 co."><a name="51373"><span class=
2110 "ref">[51373] III&ordf; q. 86 a. 3 co.</span></a> Respondeo
2111 dicendum quod impossibile est per poenitentiam unum peccatum sine 1713 dicendum quod impossibile est per poenitentiam unum peccatum sine
2112 alio remitti. Primo quidem, quia peccatum remittitur inquantum 1714 alio remitti. Primo quidem, quia peccatum remittitur inquantum
2113 tollitur Dei offensa per gratiam, unde in secunda parte habitum est 1715 tollitur Dei offensa per gratiam, unde in secunda parte habitum est
2114 quod nullum peccatum potest remitti sine gratia. Omne autem 1716 quod nullum peccatum potest remitti sine gratia. Omne autem
2115 peccatum mortale contrariatur gratiae, et excludit eam. Unde 1717 peccatum mortale contrariatur gratiae, et excludit eam. Unde
2125 sequitur quod impossibile sit unum peccatum remitti sine alio. 1727 sequitur quod impossibile sit unum peccatum remitti sine alio.
2126 Tertio, quia hoc esset contra perfectionem misericordiae Dei, cuius 1728 Tertio, quia hoc esset contra perfectionem misericordiae Dei, cuius
2127 perfecta sunt opera, ut dicitur Deut. XXXII. Unde cuius miseretur, 1729 perfecta sunt opera, ut dicitur Deut. XXXII. Unde cuius miseretur,
2128 totaliter miseretur. Et hoc est quod Augustinus dicit, in libro de 1730 totaliter miseretur. Et hoc est quod Augustinus dicit, in libro de
2129 poenitentia, <i>quaedam impietas infidelitatis est ab illo qui 1731 poenitentia, <i>quaedam impietas infidelitatis est ab illo qui
2130 iustus et iustitia est, dimidiam sperare veniam</i>.</p> 1732 iustus et iustitia est, dimidiam sperare veniam</i>.</p><p title="III q. 86 a. 3 ad 1"><a name="51374"><span class="ref">[51374] IIIª q. 86 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2131 <p title="III q. 86 a. 3 ad 1"><a name="51374"><span class=
2132 "ref">[51374] III&ordf; q. 86 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2133 dicendum quod verbum illud Gregorii non est intelligendum quantum 1733 dicendum quod verbum illud Gregorii non est intelligendum quantum
2134 ad remissionem culpae, sed quantum ad cessationem ab actu, quia 1734 ad remissionem culpae, sed quantum ad cessationem ab actu, quia
2135 interdum ille qui plura peccata consuevit committere, deserit unum, 1735 interdum ille qui plura peccata consuevit committere, deserit unum,
2136 non tamen aliud. Quod quidem fit auxilio divino, quod tamen non 1736 non tamen aliud. Quod quidem fit auxilio divino, quod tamen non
2137 pertingit usque ad remissionem culpae.</p> 1737 pertingit usque ad remissionem culpae.</p><p title="III q. 86 a. 3 ad 2"><a name="51375"><span class="ref">[51375] IIIª q. 86 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
2138 <p title="III q. 86 a. 3 ad 2"><a name="51375"><span class=
2139 "ref">[51375] III&ordf; q. 86 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
2140 dicendum quod in verbo illo Ambrosii fides non potest accipi qua 1738 dicendum quod in verbo illo Ambrosii fides non potest accipi qua
2141 creditur in Christum, quia, ut Augustinus dicit, super illud Ioan. 1739 creditur in Christum, quia, ut Augustinus dicit, super illud Ioan.
2142 XV, <i>si non venissem et locutus eis non fuissem, peccatum non 1740 XV, <i>si non venissem et locutus eis non fuissem, peccatum non
2143 haberent</i>, scilicet infidelitatis, <i>hoc enim est peccatum quo 1741 haberent</i>, scilicet infidelitatis, <i>hoc enim est peccatum quo
2144 tenentur cuncta peccata</i>. Sed accipitur fides pro conscientia, 1742 tenentur cuncta peccata</i>. Sed accipitur fides pro conscientia,
2145 quia interdum per poenas quas quis patienter sustinet, consequitur 1743 quia interdum per poenas quas quis patienter sustinet, consequitur
2146 remissionem peccati cuius conscientiam non habet.</p> 1744 remissionem peccati cuius conscientiam non habet.</p><p title="III q. 86 a. 3 ad 3"><a name="51376"><span class="ref">[51376] IIIª q. 86 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
2147 <p title="III q. 86 a. 3 ad 3"><a name="51376"><span class=
2148 "ref">[51376] III&ordf; q. 86 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
2149 dicendum quod peccata, quamvis non sint connexa quantum ad 1745 dicendum quod peccata, quamvis non sint connexa quantum ad
2150 conversionem ad bonum commutabile, sunt tamen connexa quantum ad 1746 conversionem ad bonum commutabile, sunt tamen connexa quantum ad
2151 aversionem a bono incommutabili, in qua conveniunt omnia peccata 1747 aversionem a bono incommutabili, in qua conveniunt omnia peccata
2152 mortalia. Et ex hac parte habent rationem offensae, quam oportet 1748 mortalia. Et ex hac parte habent rationem offensae, quam oportet
2153 per poenitentiam tolli.</p> 1749 per poenitentiam tolli.</p><p title="III q. 86 a. 3 ad 4"><a name="51377"><span class="ref">[51377] IIIª q. 86 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum
2154 <p title="III q. 86 a. 3 ad 4"><a name="51377"><span class=
2155 "ref">[51377] III&ordf; q. 86 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum
2156 dicendum quod debitum exterioris rei, puta pecuniae, non 1750 dicendum quod debitum exterioris rei, puta pecuniae, non
2157 contrariatur amicitiae, ex qua debitum remittitur. Et ideo potest 1751 contrariatur amicitiae, ex qua debitum remittitur. Et ideo potest
2158 unum dimitti sine alio. Sed debitum culpae contrariatur amicitiae. 1752 unum dimitti sine alio. Sed debitum culpae contrariatur amicitiae.
2159 Et ideo una culpa vel offensa non remittitur sine altera. Ridiculum 1753 Et ideo una culpa vel offensa non remittitur sine altera. Ridiculum
2160 etiam videretur quod aliquis ab homine veniam peteret de una 1754 etiam videretur quod aliquis ab homine veniam peteret de una
2161 offensa et non de alia.</p> 1755 offensa et non de alia.</p><p title="III q. 86 a. 3 ad 5"><a name="51378"><span class="ref">[51378] IIIª q. 86 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum
2162 <p title="III q. 86 a. 3 ad 5"><a name="51378"><span class=
2163 "ref">[51378] III&ordf; q. 86 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum
2164 dicendum quod dilectio qua Deus diligit hominis naturam, non 1756 dicendum quod dilectio qua Deus diligit hominis naturam, non
2165 ordinatur ad bonum gloriae, a qua impeditur homo per quodlibet 1757 ordinatur ad bonum gloriae, a qua impeditur homo per quodlibet
2166 mortale peccatum. Sed dilectio gratiae, per quam fit remissio 1758 mortale peccatum. Sed dilectio gratiae, per quam fit remissio
2167 peccati mortalis, ordinat hominem ad vitam aeternam, secundum illud 1759 peccati mortalis, ordinat hominem ad vitam aeternam, secundum illud
2168 Rom. VI, <i>gratia Dei vita aeterna</i>. Unde non est similis 1760 Rom. VI, <i>gratia Dei vita aeterna</i>. Unde non est similis
2169 ratio.</p> 1761 ratio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 86 a. 4 arg. 1"><a name="51379"><span class="ref">[51379] IIIª q. 86 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
2170 <br />
2171 <div class="E">Articulus 4</div>
2172 <p title="III q. 86 a. 4 arg. 1"><a name="51379"><span class=
2173 "ref">[51379] III&ordf; q. 86 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
2174 proceditur. Videtur quod, remissa culpa per poenitentiam, non 1762 proceditur. Videtur quod, remissa culpa per poenitentiam, non
2175 remaneat reatus poenae. Remota enim causa, removetur effectus. Sed 1763 remaneat reatus poenae. Remota enim causa, removetur effectus. Sed
2176 culpa est causa reatus poenae, ideo enim est aliquis dignus poena 1764 culpa est causa reatus poenae, ideo enim est aliquis dignus poena
2177 quia culpam commisit. Ergo, remissa culpa, non potest remanere 1765 quia culpam commisit. Ergo, remissa culpa, non potest remanere
2178 reatus poenae.</p> 1766 reatus poenae.</p><p title="III q. 86 a. 4 arg. 2"><a name="51380"><span class="ref">[51380] IIIª q. 86 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
2179 <p title="III q. 86 a. 4 arg. 2"><a name="51380"><span class=
2180 "ref">[51380] III&ordf; q. 86 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
2181 sicut apostolus dicit, Rom. V, donum Christi est efficacius quam 1767 sicut apostolus dicit, Rom. V, donum Christi est efficacius quam
2182 peccatum. Sed peccando homo simul incurrit culpam et poenae reatum. 1768 peccatum. Sed peccando homo simul incurrit culpam et poenae reatum.
2183 Ergo multo magis per donum gratiae simul remittitur culpa et 1769 Ergo multo magis per donum gratiae simul remittitur culpa et
2184 tollitur poenae reatus.</p> 1770 tollitur poenae reatus.</p><p title="III q. 86 a. 4 arg. 3"><a name="51381"><span class="ref">[51381] IIIª q. 86 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
2185 <p title="III q. 86 a. 4 arg. 3"><a name="51381"><span class=
2186 "ref">[51381] III&ordf; q. 86 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
2187 remissio peccatorum fit in poenitentia per virtutem passionis 1771 remissio peccatorum fit in poenitentia per virtutem passionis
2188 Christi, secundum illud Rom. III, <i>quem proposuit Deus 1772 Christi, secundum illud Rom. III, <i>quem proposuit Deus
2189 propitiatorem per fidem in sanguine ipsius, propter remissionem 1773 propitiatorem per fidem in sanguine ipsius, propter remissionem
2190 praecedentium delictorum</i>. Sed passio Christi sufficienter est 1774 praecedentium delictorum</i>. Sed passio Christi sufficienter est
2191 satisfactoria pro omnibus peccatis, ut supra habitum est. Non ergo 1775 satisfactoria pro omnibus peccatis, ut supra habitum est. Non ergo
2192 post remissionem culpae remanet aliquis reatus poenae.</p> 1776 post remissionem culpae remanet aliquis reatus poenae.</p><p title="III q. 86 a. 4 s. c."><a name="51382"><span class="ref">[51382] IIIª q. 86 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
2193 <p title="III q. 86 a. 4 s. c."><a name="51382"><span class=
2194 "ref">[51382] III&ordf; q. 86 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
2195 quod, II Reg. XII, dicitur quod, cum David poenitens dixisset ad 1777 quod, II Reg. XII, dicitur quod, cum David poenitens dixisset ad
2196 Nathan, peccavi domino, dixit Nathan ad illum, <i>dominus quoque 1778 Nathan, peccavi domino, dixit Nathan ad illum, <i>dominus quoque
2197 transtulit peccatum tuum, non morieris. Veruntamen filius qui natus 1779 transtulit peccatum tuum, non morieris. Veruntamen filius qui natus
2198 est tibi, morte morietur</i>, quod fuit in poenam praecedentis 1780 est tibi, morte morietur</i>, quod fuit in poenam praecedentis
2199 peccati, ut ibidem dicitur. Ergo, remissa culpa, remanet reatus 1781 peccati, ut ibidem dicitur. Ergo, remissa culpa, remanet reatus
2200 alicuius poenae.</p> 1782 alicuius poenae.</p><p title="III q. 86 a. 4 co."><a name="51383"><span class="ref">[51383] IIIª q. 86 a. 4 co.</span></a> Respondeo
2201 <p title="III q. 86 a. 4 co."><a name="51383"><span class=
2202 "ref">[51383] III&ordf; q. 86 a. 4 co.</span></a> Respondeo
2203 dicendum quod, sicut in secunda parte habitum est, in peccato 1783 dicendum quod, sicut in secunda parte habitum est, in peccato
2204 mortali sunt duo, scilicet aversio ab incommutabili bono, et 1784 mortali sunt duo, scilicet aversio ab incommutabili bono, et
2205 conversio ad commutabile bonum inordinata. Ex parte igitur 1785 conversio ad commutabile bonum inordinata. Ex parte igitur
2206 aversionis ab incommutabili bono, consequitur peccatum mortale 1786 aversionis ab incommutabili bono, consequitur peccatum mortale
2207 reatus poenae aeternae, ut qui contra aeternum bonum peccavit, in 1787 reatus poenae aeternae, ut qui contra aeternum bonum peccavit, in
2218 commutabile sine aversione a Deo, sicut est in peccatis venialibus, 1798 commutabile sine aversione a Deo, sicut est in peccatis venialibus,
2219 non debetur peccato poena aeterna, sed temporalis. Quando igitur 1799 non debetur peccato poena aeterna, sed temporalis. Quando igitur
2220 per gratiam remittitur culpa, tollitur aversio animae a Deo, 1800 per gratiam remittitur culpa, tollitur aversio animae a Deo,
2221 inquantum per gratiam anima Deo coniungitur. Unde et per consequens 1801 inquantum per gratiam anima Deo coniungitur. Unde et per consequens
2222 simul tollitur reatus poenae aeternae. Potest tamen remanere reatus 1802 simul tollitur reatus poenae aeternae. Potest tamen remanere reatus
2223 alicuius poenae temporalis.</p> 1803 alicuius poenae temporalis.</p><p title="III q. 86 a. 4 ad 1"><a name="51384"><span class="ref">[51384] IIIª q. 86 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2224 <p title="III q. 86 a. 4 ad 1"><a name="51384"><span class=
2225 "ref">[51384] III&ordf; q. 86 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2226 dicendum quod culpa mortalis utrumque habet, et aversionem a Deo et 1804 dicendum quod culpa mortalis utrumque habet, et aversionem a Deo et
2227 conversionem ad bonum creatum, sed, sicut in secunda parte habitum 1805 conversionem ad bonum creatum, sed, sicut in secunda parte habitum
2228 est, aversio a Deo est ibi sicut formale, conversio autem ad bonum 1806 est, aversio a Deo est ibi sicut formale, conversio autem ad bonum
2229 creatum est ibi sicut materiale. Remoto autem formali cuiuscumque 1807 creatum est ibi sicut materiale. Remoto autem formali cuiuscumque
2230 rei, tollitur species, sicut, remoto rationali, tollitur species 1808 rei, tollitur species, sicut, remoto rationali, tollitur species
2231 humana. Et ideo ex hoc ipso dicitur culpa mortalis remitti, quod 1809 humana. Et ideo ex hoc ipso dicitur culpa mortalis remitti, quod
2232 per gratiam tollitur aversio mentis a Deo, simul cum reatu poenae 1810 per gratiam tollitur aversio mentis a Deo, simul cum reatu poenae
2233 aeternae. Remanet tamen id quod est materiale, scilicet inordinata 1811 aeternae. Remanet tamen id quod est materiale, scilicet inordinata
2234 conversio ad bonum creatum. Pro qua debetur reatus poenae 1812 conversio ad bonum creatum. Pro qua debetur reatus poenae
2235 temporalis.</p> 1813 temporalis.</p><p title="III q. 86 a. 4 ad 2"><a name="51385"><span class="ref">[51385] IIIª q. 86 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
2236 <p title="III q. 86 a. 4 ad 2"><a name="51385"><span class=
2237 "ref">[51385] III&ordf; q. 86 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
2238 dicendum quod, sicut in secunda parte habitum est, ad gratiam 1814 dicendum quod, sicut in secunda parte habitum est, ad gratiam
2239 pertinet operari in homine iustificando a peccato, et cooperari 1815 pertinet operari in homine iustificando a peccato, et cooperari
2240 homini ad recte operandum. Remissio igitur culpae et reatus poenae 1816 homini ad recte operandum. Remissio igitur culpae et reatus poenae
2241 aeternae pertinet ad gratiam operantem, sed remissio reatus poenae 1817 aeternae pertinet ad gratiam operantem, sed remissio reatus poenae
2242 temporalis pertinet ad gratiam cooperantem, inquantum scilicet 1818 temporalis pertinet ad gratiam cooperantem, inquantum scilicet
2243 homo, cum auxilio divinae gratiae, patienter poenas tolerando, 1819 homo, cum auxilio divinae gratiae, patienter poenas tolerando,
2244 absolvitur etiam a reatu poenae temporalis. Sicut igitur prius est 1820 absolvitur etiam a reatu poenae temporalis. Sicut igitur prius est
2245 effectus gratiae operantis quam cooperantis, ita etiam prius est 1821 effectus gratiae operantis quam cooperantis, ita etiam prius est
2246 remissio culpae et poenae aeternae quam plena absolutio a poena 1822 remissio culpae et poenae aeternae quam plena absolutio a poena
2247 temporali, utrumque enim est a gratia, sed primum a gratia sola, 1823 temporali, utrumque enim est a gratia, sed primum a gratia sola,
2248 secundum ex gratia et ex libero arbitrio.</p> 1824 secundum ex gratia et ex libero arbitrio.</p><p title="III q. 86 a. 4 ad 3"><a name="51386"><span class="ref">[51386] IIIª q. 86 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
2249 <p title="III q. 86 a. 4 ad 3"><a name="51386"><span class=
2250 "ref">[51386] III&ordf; q. 86 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
2251 dicendum est quod passio Christi de se sufficiens est ad tollendum 1825 dicendum est quod passio Christi de se sufficiens est ad tollendum
2252 omnem reatum poenae non solum aeternae, sed etiam temporalis, et 1826 omnem reatum poenae non solum aeternae, sed etiam temporalis, et
2253 secundum modum quo homo participat virtutem passionis Christi, 1827 secundum modum quo homo participat virtutem passionis Christi,
2254 percipit etiam absolutionem a reatu poenae. In Baptismo autem homo 1828 percipit etiam absolutionem a reatu poenae. In Baptismo autem homo
2255 participat totaliter virtutem passionis Christi, utpote per aquam 1829 participat totaliter virtutem passionis Christi, utpote per aquam
2258 reatus totius poenae. In poenitentia vero consequitur virtutem 1832 reatus totius poenae. In poenitentia vero consequitur virtutem
2259 passionis Christi secundum modum propriorum actuum, qui sunt 1833 passionis Christi secundum modum propriorum actuum, qui sunt
2260 materia poenitentiae, sicut aqua Baptismi, ut supra dictum est. Et 1834 materia poenitentiae, sicut aqua Baptismi, ut supra dictum est. Et
2261 ideo non statim per primum actum poenitentiae, quo remittitur 1835 ideo non statim per primum actum poenitentiae, quo remittitur
2262 culpa, solvitur reatus totius poenae, sed completis omnibus 1836 culpa, solvitur reatus totius poenae, sed completis omnibus
2263 poenitentiae actibus.</p> 1837 poenitentiae actibus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 86 a. 5 arg. 1"><a name="51387"><span class="ref">[51387] IIIª q. 86 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
2264 <br />
2265 <div class="E">Articulus 5</div>
2266 <p title="III q. 86 a. 5 arg. 1"><a name="51387"><span class=
2267 "ref">[51387] III&ordf; q. 86 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
2268 proceditur. Videtur quod, remissa culpa mortali, tollantur omnes 1838 proceditur. Videtur quod, remissa culpa mortali, tollantur omnes
2269 reliquiae peccati. Dicit enim Augustinus, in libro de poenitentia, 1839 reliquiae peccati. Dicit enim Augustinus, in libro de poenitentia,
2270 <i>nunquam dominus aliquem sanavit quem omnino non liberavit, totum 1840 <i>nunquam dominus aliquem sanavit quem omnino non liberavit, totum
2271 enim hominem sanavit in sabbato, quia corpus ab omni infirmitate, 1841 enim hominem sanavit in sabbato, quia corpus ab omni infirmitate,
2272 et animam ab omni contagione</i>. Sed reliquiae peccati pertinent 1842 et animam ab omni contagione</i>. Sed reliquiae peccati pertinent
2273 ad infirmitatem peccati. Ergo non videtur possibile quod, remissa 1843 ad infirmitatem peccati. Ergo non videtur possibile quod, remissa
2274 culpa, remaneant reliquiae peccati.</p> 1844 culpa, remaneant reliquiae peccati.</p><p title="III q. 86 a. 5 arg. 2"><a name="51388"><span class="ref">[51388] IIIª q. 86 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
2275 <p title="III q. 86 a. 5 arg. 2"><a name="51388"><span class=
2276 "ref">[51388] III&ordf; q. 86 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
2277 secundum Dionysium, IV cap. de Div. Nom., bonum est efficacius quam 1845 secundum Dionysium, IV cap. de Div. Nom., bonum est efficacius quam
2278 malum, quia malum non agit nisi in virtute boni. Sed homo peccando 1846 malum, quia malum non agit nisi in virtute boni. Sed homo peccando
2279 simul totam infectionem peccati contrahit. Ergo multo magis 1847 simul totam infectionem peccati contrahit. Ergo multo magis
2280 poenitendo liberatur etiam ab omnibus peccati reliquiis.</p> 1848 poenitendo liberatur etiam ab omnibus peccati reliquiis.</p><p title="III q. 86 a. 5 arg. 3"><a name="51389"><span class="ref">[51389] IIIª q. 86 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
2281 <p title="III q. 86 a. 5 arg. 3"><a name="51389"><span class=
2282 "ref">[51389] III&ordf; q. 86 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
2283 opus Dei est efficacius quam opus hominis. Sed per exercitium 1849 opus Dei est efficacius quam opus hominis. Sed per exercitium
2284 humanorum operum ad bonum tolluntur reliquiae peccati contrarii. 1850 humanorum operum ad bonum tolluntur reliquiae peccati contrarii.
2285 Ergo multo magis tolluntur per remissionem culpae, quae est opus 1851 Ergo multo magis tolluntur per remissionem culpae, quae est opus
2286 Dei.</p> 1852 Dei.</p><p title="III q. 86 a. 5 s. c."><a name="51390"><span class="ref">[51390] IIIª q. 86 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
2287 <p title="III q. 86 a. 5 s. c."><a name="51390"><span class=
2288 "ref">[51390] III&ordf; q. 86 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
2289 quod Marci VIII legitur quod caecus illuminatus a domino, primo 1853 quod Marci VIII legitur quod caecus illuminatus a domino, primo
2290 restitutus est ad imperfectum visum, unde ait, <i>video homines 1854 restitutus est ad imperfectum visum, unde ait, <i>video homines
2291 velut arbores ambulare</i>; deinde restitutus est perfecte, ita ut 1855 velut arbores ambulare</i>; deinde restitutus est perfecte, ita ut
2292 videret clare omnia. Illuminatio autem caeci significat 1856 videret clare omnia. Illuminatio autem caeci significat
2293 liberationem peccatoris. Post primam ergo remissionem culpae, qua 1857 liberationem peccatoris. Post primam ergo remissionem culpae, qua
2294 peccator restituitur ad visum spiritualem, adhuc remanent in eo 1858 peccator restituitur ad visum spiritualem, adhuc remanent in eo
2295 reliquiae aliquae peccati praeteriti.</p> 1859 reliquiae aliquae peccati praeteriti.</p><p title="III q. 86 a. 5 co."><a name="51391"><span class="ref">[51391] IIIª q. 86 a. 5 co.</span></a> Respondeo
2296 <p title="III q. 86 a. 5 co."><a name="51391"><span class=
2297 "ref">[51391] III&ordf; q. 86 a. 5 co.</span></a> Respondeo
2298 dicendum quod peccatum mortale ex parte conversionis inordinatae ad 1860 dicendum quod peccatum mortale ex parte conversionis inordinatae ad
2299 bonum commutabile quandam dispositionem causat in anima; vel etiam 1861 bonum commutabile quandam dispositionem causat in anima; vel etiam
2300 habitum, si actus frequenter iteretur. Sicut autem dictum est, 1862 habitum, si actus frequenter iteretur. Sicut autem dictum est,
2301 culpa mortalis peccati remittitur inquantum tollitur per gratiam 1863 culpa mortalis peccati remittitur inquantum tollitur per gratiam
2302 aversio mentis a Deo. Sublato autem eo quod est ex parte 1864 aversio mentis a Deo. Sublato autem eo quod est ex parte
2305 prius dictum est. Et ideo nihil prohibet quin remissa culpa, 1867 prius dictum est. Et ideo nihil prohibet quin remissa culpa,
2306 remaneant dispositiones ex praecedentibus actibus causatae, quae 1868 remaneant dispositiones ex praecedentibus actibus causatae, quae
2307 dicuntur peccati reliquiae. Remanent tamen debilitatae et 1869 dicuntur peccati reliquiae. Remanent tamen debilitatae et
2308 diminutae, ita quod homini non dominentur. Et hoc magis per modum 1870 diminutae, ita quod homini non dominentur. Et hoc magis per modum
2309 dispositionum quam per modum habituum, sicut etiam remanet fomes 1871 dispositionum quam per modum habituum, sicut etiam remanet fomes
2310 post Baptismum.</p> 1872 post Baptismum.</p><p title="III q. 86 a. 5 ad 1"><a name="51392"><span class="ref">[51392] IIIª q. 86 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2311 <p title="III q. 86 a. 5 ad 1"><a name="51392"><span class=
2312 "ref">[51392] III&ordf; q. 86 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2313 dicendum quod Deus totum hominem perfecte curat, sed quandoque 1873 dicendum quod Deus totum hominem perfecte curat, sed quandoque
2314 subito, sicut socrum Petri statim restituit perfectae sanitati, ita 1874 subito, sicut socrum Petri statim restituit perfectae sanitati, ita
2315 ut surgens ministraret ei, ut legitur Luc. IV; quandoque autem 1875 ut surgens ministraret ei, ut legitur Luc. IV; quandoque autem
2316 successive, sicut dictum est de caeco illuminato, Marci VIII. Et 1876 successive, sicut dictum est de caeco illuminato, Marci VIII. Et
2317 ita etiam spiritualiter quandoque tanta commotione convertit cor 1877 ita etiam spiritualiter quandoque tanta commotione convertit cor
2318 hominis ut subito perfecte consequatur sanitatem spiritualem, non 1878 hominis ut subito perfecte consequatur sanitatem spiritualem, non
2319 solum remissa culpa, sed sublatis omnibus peccati reliquiis, ut 1879 solum remissa culpa, sed sublatis omnibus peccati reliquiis, ut
2320 patet de Magdalena, Luc. VII. Quandoque autem prius remittit culpam 1880 patet de Magdalena, Luc. VII. Quandoque autem prius remittit culpam
2321 per gratiam operantem, et postea per gratiam cooperantem successive 1881 per gratiam operantem, et postea per gratiam cooperantem successive
2322 tollit peccati reliquias.</p> 1882 tollit peccati reliquias.</p><p title="III q. 86 a. 5 ad 2"><a name="51393"><span class="ref">[51393] IIIª q. 86 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
2323 <p title="III q. 86 a. 5 ad 2"><a name="51393"><span class=
2324 "ref">[51393] III&ordf; q. 86 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
2325 dicendum quod peccatum etiam quandoque statim inducit debilem 1883 dicendum quod peccatum etiam quandoque statim inducit debilem
2326 dispositionem, utpote per unum actum causatam, quandoque autem 1884 dispositionem, utpote per unum actum causatam, quandoque autem
2327 fortiorem, causatam per multos actus.</p> 1885 fortiorem, causatam per multos actus.</p><p title="III q. 86 a. 5 ad 3"><a name="51394"><span class="ref">[51394] IIIª q. 86 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
2328 <p title="III q. 86 a. 5 ad 3"><a name="51394"><span class=
2329 "ref">[51394] III&ordf; q. 86 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
2330 dicendum quod uno actu humano non tolluntur omnes reliquiae 1886 dicendum quod uno actu humano non tolluntur omnes reliquiae
2331 peccati, quia, ut dicitur in praedicamentis, <i>pravus, ad meliores 1887 peccati, quia, ut dicitur in praedicamentis, <i>pravus, ad meliores
2332 exercitationes deductus, ad modicum aliquid proficiet, ut melior 1888 exercitationes deductus, ad modicum aliquid proficiet, ut melior
2333 sit</i>, multiplicato autem exercitio, ad hoc pervenit ut sit bonus 1889 sit</i>, multiplicato autem exercitio, ad hoc pervenit ut sit bonus
2334 virtute acquisita. Hoc autem multo efficacius facit divina gratia, 1890 virtute acquisita. Hoc autem multo efficacius facit divina gratia,
2335 sive uno sive pluribus actibus.</p> 1891 sive uno sive pluribus actibus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 86 a. 6 arg. 1"><a name="51395"><span class="ref">[51395] IIIª q. 86 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
2336 <br />
2337 <div class="E">Articulus 6</div>
2338 <p title="III q. 86 a. 6 arg. 1"><a name="51395"><span class=
2339 "ref">[51395] III&ordf; q. 86 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
2340 proceditur. Videtur quod remissio culpae non sit effectus 1892 proceditur. Videtur quod remissio culpae non sit effectus
2341 poenitentiae secundum quod est virtus. Dicitur enim poenitentia 1893 poenitentiae secundum quod est virtus. Dicitur enim poenitentia
2342 virtus secundum quod est principium humani actus. Sed humani actus 1894 virtus secundum quod est principium humani actus. Sed humani actus
2343 non operantur ad remissionem culpae, quae est effectus gratiae 1895 non operantur ad remissionem culpae, quae est effectus gratiae
2344 operantis. Ergo remissio culpae non est effectus poenitentiae 1896 operantis. Ergo remissio culpae non est effectus poenitentiae
2345 secundum quod est virtus.</p> 1897 secundum quod est virtus.</p><p title="III q. 86 a. 6 arg. 2"><a name="51396"><span class="ref">[51396] IIIª q. 86 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
2346 <p title="III q. 86 a. 6 arg. 2"><a name="51396"><span class=
2347 "ref">[51396] III&ordf; q. 86 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
2348 quaedam aliae virtutes sunt excellentiores poenitentia. Sed 1898 quaedam aliae virtutes sunt excellentiores poenitentia. Sed
2349 remissio culpae non dicitur effectus alicuius alterius virtutis. 1899 remissio culpae non dicitur effectus alicuius alterius virtutis.
2350 Ergo etiam non est effectus poenitentiae secundum quod est 1900 Ergo etiam non est effectus poenitentiae secundum quod est
2351 virtus.</p> 1901 virtus.</p><p title="III q. 86 a. 6 arg. 3"><a name="51397"><span class="ref">[51397] IIIª q. 86 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
2352 <p title="III q. 86 a. 6 arg. 3"><a name="51397"><span class=
2353 "ref">[51397] III&ordf; q. 86 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
2354 remissio culpae non est nisi ex virtute passionis Christi, secundum 1902 remissio culpae non est nisi ex virtute passionis Christi, secundum
2355 illud Heb. IX, <i>sine sanguinis effusione non fit remissio</i>. 1903 illud Heb. IX, <i>sine sanguinis effusione non fit remissio</i>.
2356 Sed poenitentia inquantum est sacramentum, operatur in virtute 1904 Sed poenitentia inquantum est sacramentum, operatur in virtute
2357 passionis Christi, sicut et cetera sacramenta, ut ex supra dictis 1905 passionis Christi, sicut et cetera sacramenta, ut ex supra dictis
2358 patet. Ergo remissio culpae non est effectus poenitentiae inquantum 1906 patet. Ergo remissio culpae non est effectus poenitentiae inquantum
2359 est virtus, sed inquantum est sacramentum.</p> 1907 est virtus, sed inquantum est sacramentum.</p><p title="III q. 86 a. 6 s. c."><a name="51398"><span class="ref">[51398] IIIª q. 86 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra,
2360 <p title="III q. 86 a. 6 s. c."><a name="51398"><span class=
2361 "ref">[51398] III&ordf; q. 86 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra,
2362 illud est proprie causa alicuius sine quo esse non potest, omnis 1908 illud est proprie causa alicuius sine quo esse non potest, omnis
2363 enim effectus dependet a sua causa. Sed remissio culpae potest esse 1909 enim effectus dependet a sua causa. Sed remissio culpae potest esse
2364 a Deo sine poenitentiae sacramento, non autem sine poenitentia 1910 a Deo sine poenitentiae sacramento, non autem sine poenitentia
2365 secundum quod est virtus, ut supra dictum est. Unde et ante 1911 secundum quod est virtus, ut supra dictum est. Unde et ante
2366 sacramenta novae legis poenitentibus Deus peccata remittebat. Ergo 1912 sacramenta novae legis poenitentibus Deus peccata remittebat. Ergo
2367 remissio culpae est effectus poenitentiae secundum quod est 1913 remissio culpae est effectus poenitentiae secundum quod est
2368 virtus.</p> 1914 virtus.</p><p title="III q. 86 a. 6 co."><a name="51399"><span class="ref">[51399] IIIª q. 86 a. 6 co.</span></a> Respondeo
2369 <p title="III q. 86 a. 6 co."><a name="51399"><span class=
2370 "ref">[51399] III&ordf; q. 86 a. 6 co.</span></a> Respondeo
2371 dicendum quod poenitentia est virtus secundum quod est principium 1915 dicendum quod poenitentia est virtus secundum quod est principium
2372 quorundam actuum humanorum. Actus autem humani qui sunt ex parte 1916 quorundam actuum humanorum. Actus autem humani qui sunt ex parte
2373 peccatoris, materialiter se habent in sacramento poenitentiae. Omne 1917 peccatoris, materialiter se habent in sacramento poenitentiae. Omne
2374 autem sacramentum producit effectum suum non solum virtute formae, 1918 autem sacramentum producit effectum suum non solum virtute formae,
2375 sed etiam virtute materiae, ex utroque enim est unum sacramentum, 1919 sed etiam virtute materiae, ex utroque enim est unum sacramentum,
2380 accipitur id quod est formale in hoc sacramento, ut supra dictum 1924 accipitur id quod est formale in hoc sacramento, ut supra dictum
2381 est; secundario autem ex vi actuum poenitentis pertinentium ad 1925 est; secundario autem ex vi actuum poenitentis pertinentium ad
2382 virtutem poenitentiae, tamen prout hi actus aliqualiter ordinantur 1926 virtutem poenitentiae, tamen prout hi actus aliqualiter ordinantur
2383 ad claves Ecclesiae. Et sic patet quod remissio culpae est effectus 1927 ad claves Ecclesiae. Et sic patet quod remissio culpae est effectus
2384 poenitentiae secundum quod est virtus, principalius tamen secundum 1928 poenitentiae secundum quod est virtus, principalius tamen secundum
2385 quod est sacramentum.</p> 1929 quod est sacramentum.</p><p title="III q. 86 a. 6 ad 1"><a name="51400"><span class="ref">[51400] IIIª q. 86 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2386 <p title="III q. 86 a. 6 ad 1"><a name="51400"><span class=
2387 "ref">[51400] III&ordf; q. 86 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2388 dicendum quod effectus gratiae operantis est iustificatio impii, ut 1930 dicendum quod effectus gratiae operantis est iustificatio impii, ut
2389 in secunda parte dictum est. In qua, ut ibidem dictum est, non 1931 in secunda parte dictum est. In qua, ut ibidem dictum est, non
2390 solum est gratiae infusio et remissio culpae, sed etiam motus 1932 solum est gratiae infusio et remissio culpae, sed etiam motus
2391 liberi arbitrii in Deum, qui est actus fidei formatae, et motus 1933 liberi arbitrii in Deum, qui est actus fidei formatae, et motus
2392 liberi arbitrii in peccatum, qui est actus poenitentiae. Hi tamen 1934 liberi arbitrii in peccatum, qui est actus poenitentiae. Hi tamen
2393 actus humani sunt ibi ut effectus gratiae operantis simul producti 1935 actus humani sunt ibi ut effectus gratiae operantis simul producti
2394 cum remissione culpae. Unde remissio culpae non fit sine actu 1936 cum remissione culpae. Unde remissio culpae non fit sine actu
2395 poenitentiae virtutis, licet sit effectus gratiae operantis.</p> 1937 poenitentiae virtutis, licet sit effectus gratiae operantis.</p><p title="III q. 86 a. 6 ad 2"><a name="51401"><span class="ref">[51401] IIIª q. 86 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
2396 <p title="III q. 86 a. 6 ad 2"><a name="51401"><span class=
2397 "ref">[51401] III&ordf; q. 86 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
2398 dicendum quod in iustificatione impii non solum est actus 1938 dicendum quod in iustificatione impii non solum est actus
2399 poenitentiae, sed etiam actus fidei, ut dictum est. Et ideo 1939 poenitentiae, sed etiam actus fidei, ut dictum est. Et ideo
2400 remissio culpae non ponitur effectus solum poenitentiae virtutis, 1940 remissio culpae non ponitur effectus solum poenitentiae virtutis,
2401 sed principalius fidei et caritatis.</p> 1941 sed principalius fidei et caritatis.</p><p title="III q. 86 a. 6 ad 3"><a name="51402"><span class="ref">[51402] IIIª q. 86 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
2402 <p title="III q. 86 a. 6 ad 3"><a name="51402"><span class=
2403 "ref">[51402] III&ordf; q. 86 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
2404 dicendum quod ad passionem Christi ordinatur actus poenitentiae 1942 dicendum quod ad passionem Christi ordinatur actus poenitentiae
2405 virtutis et per fidem et per ordinem ad claves Ecclesiae. Et ideo 1943 virtutis et per fidem et per ordinem ad claves Ecclesiae. Et ideo
2406 utroque modo causat remissionem culpae virtute passionis 1944 utroque modo causat remissionem culpae virtute passionis
2407 Christi.</p> 1945 Christi.</p><p title="III q. 86 a. 6 ad 4"><a name="51403"><span class="ref">[51403] IIIª q. 86 a. 6 ad 4</span></a> Ad id autem quod
2408 <p title="III q. 86 a. 6 ad 4"><a name="51403"><span class=
2409 "ref">[51403] III&ordf; q. 86 a. 6 ad 4</span></a> Ad id autem quod
2410 in contrarium obiicitur, dicendum est quod actus poenitentiae 1946 in contrarium obiicitur, dicendum est quod actus poenitentiae
2411 virtutis habet quod sine eo non possit fieri remissio culpae, 1947 virtutis habet quod sine eo non possit fieri remissio culpae,
2412 inquantum est inseparabilis effectus gratiae, per quam 1948 inquantum est inseparabilis effectus gratiae, per quam
2413 principaliter culpa remittitur, quae etiam operatur in omnibus 1949 principaliter culpa remittitur, quae etiam operatur in omnibus
2414 sacramentis. Et ideo per hoc non potest concludi nisi quod gratia 1950 sacramentis. Et ideo per hoc non potest concludi nisi quod gratia
2415 est principalior causa remissionis culpae quam poenitentiae 1951 est principalior causa remissionis culpae quam poenitentiae
2416 sacramentum. Sciendum tamen quod etiam in veteri lege et in lege 1952 sacramentum. Sciendum tamen quod etiam in veteri lege et in lege
2417 naturae erat aliqualiter sacramentum poenitentiae, ut supra dictum 1953 naturae erat aliqualiter sacramentum poenitentiae, ut supra dictum
2418 est.</p> 1954 est.</p></div></div><div class="q" id="q87"><h2>Quaestio 87</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 87 pr."><a name="51404"><span class="ref">[51404]
2419 <br /> 1955 IIIª q. 87 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
2420 <div class="D">Quaestio 87</div>
2421 <div class="G">Prooemium</div>
2422 <p title="III q. 87 pr."><a name="51404"><span class="ref">[51404]
2423 III&ordf; q. 87 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
2424 remissione venialium peccatorum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. 1956 remissione venialium peccatorum. Et circa hoc quaeruntur quatuor.
2425 Primo, utrum sine poenitentia peccatum veniale possit dimitti. 1957 Primo, utrum sine poenitentia peccatum veniale possit dimitti.
2426 Secundo, utrum possit dimitti sine gratiae infusione. Tertio, utrum 1958 Secundo, utrum possit dimitti sine gratiae infusione. Tertio, utrum
2427 peccata venialia remittantur per aspersionem aquae benedictae, et 1959 peccata venialia remittantur per aspersionem aquae benedictae, et
2428 tunsionem pectoris, et orationem dominicam, et alia huiusmodi. 1960 tunsionem pectoris, et orationem dominicam, et alia huiusmodi.
2429 Quarto, utrum veniale possit dimitti sine mortali.</p> 1961 Quarto, utrum veniale possit dimitti sine mortali.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 87 a. 1 arg. 1"><a name="51405"><span class="ref">[51405] IIIª q. 87 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
2430 <br />
2431 <div class="E">Articulus 1</div>
2432 <p title="III q. 87 a. 1 arg. 1"><a name="51405"><span class=
2433 "ref">[51405] III&ordf; q. 87 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
2434 proceditur. Videtur quod veniale peccatum possit remitti sine 1962 proceditur. Videtur quod veniale peccatum possit remitti sine
2435 poenitentia. Pertinet enim, ut supra dictum est, ad rationem verae 1963 poenitentia. Pertinet enim, ut supra dictum est, ad rationem verae
2436 poenitentiae quod non solum homo doleat de peccato praeterito, sed 1964 poenitentiae quod non solum homo doleat de peccato praeterito, sed
2437 etiam proponat cavere de futuro. Sed sine tali proposito peccata 1965 etiam proponat cavere de futuro. Sed sine tali proposito peccata
2438 venialia dimittuntur, cum certum sit homini quod sine peccatis 1966 venialia dimittuntur, cum certum sit homini quod sine peccatis
2439 venialibus praesentem vitam ducere non possit. Ergo peccata 1967 venialibus praesentem vitam ducere non possit. Ergo peccata
2440 venialia possunt remitti sine poenitentia.</p> 1968 venialia possunt remitti sine poenitentia.</p><p title="III q. 87 a. 1 arg. 2"><a name="51406"><span class="ref">[51406] IIIª q. 87 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
2441 <p title="III q. 87 a. 1 arg. 2"><a name="51406"><span class=
2442 "ref">[51406] III&ordf; q. 87 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
2443 poenitentia non est sine actuali displicentia peccatorum. Sed 1969 poenitentia non est sine actuali displicentia peccatorum. Sed
2444 peccata venialia possunt dimitti sine displicentia eorum, sicut 1970 peccata venialia possunt dimitti sine displicentia eorum, sicut
2445 patet in eo qui dormiens occideretur propter Christum; statim enim 1971 patet in eo qui dormiens occideretur propter Christum; statim enim
2446 evolaret, quod non contingit manentibus peccatis venialibus. Ergo 1972 evolaret, quod non contingit manentibus peccatis venialibus. Ergo
2447 peccata venialia possunt remitti sine poenitentia.</p> 1973 peccata venialia possunt remitti sine poenitentia.</p><p title="III q. 87 a. 1 arg. 3"><a name="51407"><span class="ref">[51407] IIIª q. 87 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
2448 <p title="III q. 87 a. 1 arg. 3"><a name="51407"><span class=
2449 "ref">[51407] III&ordf; q. 87 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
2450 peccata venialia opponuntur fervori caritatis, ut in secunda parte 1974 peccata venialia opponuntur fervori caritatis, ut in secunda parte
2451 dictum est. Sed unum oppositorum tollitur per aliud. Ergo per 1975 dictum est. Sed unum oppositorum tollitur per aliud. Ergo per
2452 fervorem caritatis, quem contingit esse sine actuali displicentia 1976 fervorem caritatis, quem contingit esse sine actuali displicentia
2453 peccati venialis, fit remissio peccatorum venialium.</p> 1977 peccati venialis, fit remissio peccatorum venialium.</p><p title="III q. 87 a. 1 s. c."><a name="51408"><span class="ref">[51408] IIIª q. 87 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
2454 <p title="III q. 87 a. 1 s. c."><a name="51408"><span class=
2455 "ref">[51408] III&ordf; q. 87 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
2456 quod Augustinus dicit, in libro de poenitentia, quod <i>est quaedam 1978 quod Augustinus dicit, in libro de poenitentia, quod <i>est quaedam
2457 poenitentia quae quotidie agitur in Ecclesia pro peccatis 1979 poenitentia quae quotidie agitur in Ecclesia pro peccatis
2458 venialibus</i>. Quae frustra esset si sine poenitentia peccata 1980 venialibus</i>. Quae frustra esset si sine poenitentia peccata
2459 venialia possunt dimitti.</p> 1981 venialia possunt dimitti.</p><p title="III q. 87 a. 1 co."><a name="51409"><span class="ref">[51409] IIIª q. 87 a. 1 co.</span></a> Respondeo
2460 <p title="III q. 87 a. 1 co."><a name="51409"><span class=
2461 "ref">[51409] III&ordf; q. 87 a. 1 co.</span></a> Respondeo
2462 dicendum quod remissio culpae, sicut dictum est, fit per 1982 dicendum quod remissio culpae, sicut dictum est, fit per
2463 coniunctionem ad Deum, a quo aliqualiter separat culpa. Sed haec 1983 coniunctionem ad Deum, a quo aliqualiter separat culpa. Sed haec
2464 separatio perfecte quidem fit per peccatum mortale, imperfecte 1984 separatio perfecte quidem fit per peccatum mortale, imperfecte
2465 autem per peccatum veniale, nam per peccatum mortale mens omnino a 1985 autem per peccatum veniale, nam per peccatum mortale mens omnino a
2466 Deo avertitur, utpote contra caritatem agens; per peccatum autem 1986 Deo avertitur, utpote contra caritatem agens; per peccatum autem
2481 displicentia, puta cum aliquis fertur hoc modo secundum affectum in 2001 displicentia, puta cum aliquis fertur hoc modo secundum affectum in
2482 Deum et res divinas ut quidquid ei occurrat quod eum ab hoc motu 2002 Deum et res divinas ut quidquid ei occurrat quod eum ab hoc motu
2483 retardaret, displiceret ei, et doleret se hoc commisisse, etiam si 2003 retardaret, displiceret ei, et doleret se hoc commisisse, etiam si
2484 actu de illo non cogitaret. Quod tamen non sufficit ad remissionem 2004 actu de illo non cogitaret. Quod tamen non sufficit ad remissionem
2485 peccati mortalis, nisi quantum ad peccata oblita post diligentem 2005 peccati mortalis, nisi quantum ad peccata oblita post diligentem
2486 inquisitionem.</p> 2006 inquisitionem.</p><p title="III q. 87 a. 1 ad 1"><a name="51410"><span class="ref">[51410] IIIª q. 87 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2487 <p title="III q. 87 a. 1 ad 1"><a name="51410"><span class=
2488 "ref">[51410] III&ordf; q. 87 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2489 dicendum quod homo in gratia constitutus potest vitare omnia 2007 dicendum quod homo in gratia constitutus potest vitare omnia
2490 peccata mortalia et singula; potest etiam vitare singula peccata 2008 peccata mortalia et singula; potest etiam vitare singula peccata
2491 venialia, sed non omnia; ut patet ex his quae in secunda parte 2009 venialia, sed non omnia; ut patet ex his quae in secunda parte
2492 dicta sunt. Et ideo poenitentia de peccatis mortalibus requirit 2010 dicta sunt. Et ideo poenitentia de peccatis mortalibus requirit
2493 quod homo proponat abstinere ab omnibus et singulis peccatis 2011 quod homo proponat abstinere ab omnibus et singulis peccatis
2495 quod proponat abstinere a singulis, non tamen ab omnibus, quia hoc 2013 quod proponat abstinere a singulis, non tamen ab omnibus, quia hoc
2496 infirmitas huius vitae non patitur. Debet tamen habere propositum 2014 infirmitas huius vitae non patitur. Debet tamen habere propositum
2497 se praeparandi ad peccata venialia minuenda, alioquin esset ei 2015 se praeparandi ad peccata venialia minuenda, alioquin esset ei
2498 periculum deficiendi, cum desereret appetitum proficiendi, seu 2016 periculum deficiendi, cum desereret appetitum proficiendi, seu
2499 tollendi impedimenta spiritualis profectus, quae sunt peccata 2017 tollendi impedimenta spiritualis profectus, quae sunt peccata
2500 venialia.</p> 2018 venialia.</p><p title="III q. 87 a. 1 ad 2"><a name="51411"><span class="ref">[51411] IIIª q. 87 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
2501 <p title="III q. 87 a. 1 ad 2"><a name="51411"><span class=
2502 "ref">[51411] III&ordf; q. 87 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
2503 dicendum quod passio pro Christo suscepta, sicut supra dictum est, 2019 dicendum quod passio pro Christo suscepta, sicut supra dictum est,
2504 obtinet vim Baptismi. Et ideo purgat ab omni culpa et mortali et 2020 obtinet vim Baptismi. Et ideo purgat ab omni culpa et mortali et
2505 veniali, nisi actualiter voluntatem peccato invenerit 2021 veniali, nisi actualiter voluntatem peccato invenerit
2506 inhaerentem.</p> 2022 inhaerentem.</p><p title="III q. 87 a. 1 ad 3"><a name="51412"><span class="ref">[51412] IIIª q. 87 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
2507 <p title="III q. 87 a. 1 ad 3"><a name="51412"><span class=
2508 "ref">[51412] III&ordf; q. 87 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
2509 dicendum quod fervor caritatis virtualiter implicat displicentiam 2023 dicendum quod fervor caritatis virtualiter implicat displicentiam
2510 venialium peccatorum, ut supra dictum est.</p> 2024 venialium peccatorum, ut supra dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 87 a. 2 arg. 1"><a name="51413"><span class="ref">[51413] IIIª q. 87 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
2511 <br />
2512 <div class="E">Articulus 2</div>
2513 <p title="III q. 87 a. 2 arg. 1"><a name="51413"><span class=
2514 "ref">[51413] III&ordf; q. 87 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
2515 sic proceditur. Videtur quod ad remissionem venialium peccatorum 2025 sic proceditur. Videtur quod ad remissionem venialium peccatorum
2516 requiratur gratiae infusio. Effectus enim non est sine propria 2026 requiratur gratiae infusio. Effectus enim non est sine propria
2517 causa. Sed propria causa remissionis peccatorum est gratia, non 2027 causa. Sed propria causa remissionis peccatorum est gratia, non
2518 enim ex meritis propriis hominis peccata propria remittuntur; unde 2028 enim ex meritis propriis hominis peccata propria remittuntur; unde
2519 dicitur Ephes. II, <i>Deus, qui dives est in misericordia, propter 2029 dicitur Ephes. II, <i>Deus, qui dives est in misericordia, propter
2520 nimiam caritatem qua dilexit nos, cum essemus mortui peccatis, 2030 nimiam caritatem qua dilexit nos, cum essemus mortui peccatis,
2521 convivificavit nos in Christo, cuius gratia salvati estis</i>. Ergo 2031 convivificavit nos in Christo, cuius gratia salvati estis</i>. Ergo
2522 peccata venialia non remittuntur sine gratiae infusione.</p> 2032 peccata venialia non remittuntur sine gratiae infusione.</p><p title="III q. 87 a. 2 arg. 2"><a name="51414"><span class="ref">[51414] IIIª q. 87 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
2523 <p title="III q. 87 a. 2 arg. 2"><a name="51414"><span class=
2524 "ref">[51414] III&ordf; q. 87 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
2525 peccata venialia non remittuntur sine poenitentia. Sed in 2033 peccata venialia non remittuntur sine poenitentia. Sed in
2526 poenitentia infunditur gratia, sicut et in aliis sacramentis novae 2034 poenitentia infunditur gratia, sicut et in aliis sacramentis novae
2527 legis. Ergo peccata venialia non remittuntur sine gratiae 2035 legis. Ergo peccata venialia non remittuntur sine gratiae
2528 infusione.</p> 2036 infusione.</p><p title="III q. 87 a. 2 arg. 3"><a name="51415"><span class="ref">[51415] IIIª q. 87 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
2529 <p title="III q. 87 a. 2 arg. 3"><a name="51415"><span class=
2530 "ref">[51415] III&ordf; q. 87 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
2531 peccatum veniale maculam quandam animae infert. Sed macula non 2037 peccatum veniale maculam quandam animae infert. Sed macula non
2532 aufertur nisi per gratiam, quae est spiritualis animae decor. Ergo 2038 aufertur nisi per gratiam, quae est spiritualis animae decor. Ergo
2533 videtur quod peccata venialia non remittantur sine gratiae 2039 videtur quod peccata venialia non remittantur sine gratiae
2534 infusione.</p> 2040 infusione.</p><p title="III q. 87 a. 2 s. c."><a name="51416"><span class="ref">[51416] IIIª q. 87 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
2535 <p title="III q. 87 a. 2 s. c."><a name="51416"><span class=
2536 "ref">[51416] III&ordf; q. 87 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
2537 quod peccatum veniale adveniens non tollit gratiam, neque etiam 2041 quod peccatum veniale adveniens non tollit gratiam, neque etiam
2538 diminuit eam, ut in secunda parte habitum est. Ergo, pari ratione, 2042 diminuit eam, ut in secunda parte habitum est. Ergo, pari ratione,
2539 ad hoc quod peccatum veniale remittatur, non requiritur novae 2043 ad hoc quod peccatum veniale remittatur, non requiritur novae
2540 gratiae infusio.</p> 2044 gratiae infusio.</p><p title="III q. 87 a. 2 co."><a name="51417"><span class="ref">[51417] IIIª q. 87 a. 2 co.</span></a> Respondeo
2541 <p title="III q. 87 a. 2 co."><a name="51417"><span class=
2542 "ref">[51417] III&ordf; q. 87 a. 2 co.</span></a> Respondeo
2543 dicendum quod unumquodque tollitur per suum oppositum. Peccatum 2045 dicendum quod unumquodque tollitur per suum oppositum. Peccatum
2544 autem veniale non contrariatur habituali gratiae vel caritati, sed 2046 autem veniale non contrariatur habituali gratiae vel caritati, sed
2545 retardat actum eius, inquantum nimis haeret homo bono creato, licet 2047 retardat actum eius, inquantum nimis haeret homo bono creato, licet
2546 non contra Deum, ut in secunda parte habitum est. Et ideo ad hoc 2048 non contra Deum, ut in secunda parte habitum est. Et ideo ad hoc
2547 quod peccatum tollatur, non requiritur aliqua habitualis gratia, 2049 quod peccatum tollatur, non requiritur aliqua habitualis gratia,
2548 sed sufficit aliquis motus gratiae vel caritatis ad eius 2050 sed sufficit aliquis motus gratiae vel caritatis ad eius
2549 remissionem. Quia tamen in habentibus usum liberi arbitrii, in 2051 remissionem. Quia tamen in habentibus usum liberi arbitrii, in
2550 quibus solum possunt esse peccata venialia, non contingit esse 2052 quibus solum possunt esse peccata venialia, non contingit esse
2551 infusionem gratiae sine actuali motu liberi arbitrii in Deum et in 2053 infusionem gratiae sine actuali motu liberi arbitrii in Deum et in
2552 peccatum; ideo, quandocumque de novo gratia infunditur, peccata 2054 peccatum; ideo, quandocumque de novo gratia infunditur, peccata
2553 venialia remittuntur.</p> 2055 venialia remittuntur.</p><p title="III q. 87 a. 2 ad 1"><a name="51418"><span class="ref">[51418] IIIª q. 87 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2554 <p title="III q. 87 a. 2 ad 1"><a name="51418"><span class=
2555 "ref">[51418] III&ordf; q. 87 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2556 dicendum quod etiam remissio peccatorum venialium est effectus 2056 dicendum quod etiam remissio peccatorum venialium est effectus
2557 gratiae, per actum scilicet quem de novo elicit, non autem per 2057 gratiae, per actum scilicet quem de novo elicit, non autem per
2558 aliquid habituale de novo animae infusum.</p> 2058 aliquid habituale de novo animae infusum.</p><p title="III q. 87 a. 2 ad 2"><a name="51419"><span class="ref">[51419] IIIª q. 87 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
2559 <p title="III q. 87 a. 2 ad 2"><a name="51419"><span class=
2560 "ref">[51419] III&ordf; q. 87 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
2561 dicendum quod veniale peccatum nunquam remittitur sine aliquali 2059 dicendum quod veniale peccatum nunquam remittitur sine aliquali
2562 actu poenitentiae virtutis, explicito scilicet vel implicito, ut 2060 actu poenitentiae virtutis, explicito scilicet vel implicito, ut
2563 supra dictum est. Potest tamen remitti veniale peccatum sine 2061 supra dictum est. Potest tamen remitti veniale peccatum sine
2564 poenitentiae sacramento, quod in absolutione sacerdotis formaliter 2062 poenitentiae sacramento, quod in absolutione sacerdotis formaliter
2565 perficitur, ut supra dictum est. Et ideo non sequitur quod ad 2063 perficitur, ut supra dictum est. Et ideo non sequitur quod ad
2566 remissionem venialis requiratur gratiae infusio, quae licet sit in 2064 remissionem venialis requiratur gratiae infusio, quae licet sit in
2567 quolibet sacramento, non tamen in quolibet actu virtutis.</p> 2065 quolibet sacramento, non tamen in quolibet actu virtutis.</p><p title="III q. 87 a. 2 ad 3"><a name="51420"><span class="ref">[51420] IIIª q. 87 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
2568 <p title="III q. 87 a. 2 ad 3"><a name="51420"><span class=
2569 "ref">[51420] III&ordf; q. 87 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
2570 dicendum quod, sicut in corpore contingit esse maculam dupliciter, 2066 dicendum quod, sicut in corpore contingit esse maculam dupliciter,
2571 uno modo per privationem eius quod requiritur ad decorem, puta 2067 uno modo per privationem eius quod requiritur ad decorem, puta
2572 debiti coloris aut debitae proportionis membrorum, alio modo per 2068 debiti coloris aut debitae proportionis membrorum, alio modo per
2573 superinductionem alicuius impedientis decorem, puta luti aut 2069 superinductionem alicuius impedientis decorem, puta luti aut
2574 pulveris; ita etiam in anima inducitur macula uno modo per 2070 pulveris; ita etiam in anima inducitur macula uno modo per
2575 privationem decoris gratiae per peccatum mortale, alio modo per 2071 privationem decoris gratiae per peccatum mortale, alio modo per
2576 inclinationem inordinatam affectus ad aliquid temporale; et hoc fit 2072 inclinationem inordinatam affectus ad aliquid temporale; et hoc fit
2577 per peccatum veniale. Et ideo ad tollendam maculam mortalis peccati 2073 per peccatum veniale. Et ideo ad tollendam maculam mortalis peccati
2578 requiritur infusio gratiae, sed ad tollendam maculam peccati 2074 requiritur infusio gratiae, sed ad tollendam maculam peccati
2579 venialis, requiritur aliquis actus procedens a gratia per quem 2075 venialis, requiritur aliquis actus procedens a gratia per quem
2580 removeatur inordinata adhaesio ad rem temporalem.</p> 2076 removeatur inordinata adhaesio ad rem temporalem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 87 a. 3 arg. 1"><a name="51421"><span class="ref">[51421] IIIª q. 87 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
2581 <br />
2582 <div class="E">Articulus 3</div>
2583 <p title="III q. 87 a. 3 arg. 1"><a name="51421"><span class=
2584 "ref">[51421] III&ordf; q. 87 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
2585 proceditur. Videtur quod peccata venialia non remittantur per 2077 proceditur. Videtur quod peccata venialia non remittantur per
2586 aspersionem aquae benedictae, et episcopalem benedictionem, et alia 2078 aspersionem aquae benedictae, et episcopalem benedictionem, et alia
2587 huiusmodi. Peccata enim venialia non remittuntur sine poenitentia, 2079 huiusmodi. Peccata enim venialia non remittuntur sine poenitentia,
2588 ut dictum est. Sed poenitentia per se sufficit ad remissionem 2080 ut dictum est. Sed poenitentia per se sufficit ad remissionem
2589 venialium peccatorum. Ergo ista nihil operantur ad huiusmodi 2081 venialium peccatorum. Ergo ista nihil operantur ad huiusmodi
2590 remissionem.</p> 2082 remissionem.</p><p title="III q. 87 a. 3 arg. 2"><a name="51422"><span class="ref">[51422] IIIª q. 87 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
2591 <p title="III q. 87 a. 3 arg. 2"><a name="51422"><span class=
2592 "ref">[51422] III&ordf; q. 87 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
2593 quodlibet istorum relationem habet ad unum peccatum veniale, et ad 2083 quodlibet istorum relationem habet ad unum peccatum veniale, et ad
2594 omnia. Si ergo per aliquod istorum remittitur peccatum veniale, 2084 omnia. Si ergo per aliquod istorum remittitur peccatum veniale,
2595 sequetur quod pari ratione remittantur omnia. Et ita per unam 2085 sequetur quod pari ratione remittantur omnia. Et ita per unam
2596 tunsionem pectoris, vel per unam aspersionem aquae benedictae, 2086 tunsionem pectoris, vel per unam aspersionem aquae benedictae,
2597 redderetur homo immunis ab omnibus peccatis venialibus. Quod 2087 redderetur homo immunis ab omnibus peccatis venialibus. Quod
2598 videtur inconveniens.</p> 2088 videtur inconveniens.</p><p title="III q. 87 a. 3 arg. 3"><a name="51423"><span class="ref">[51423] IIIª q. 87 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
2599 <p title="III q. 87 a. 3 arg. 3"><a name="51423"><span class=
2600 "ref">[51423] III&ordf; q. 87 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
2601 peccata venialia inducunt reatum alicuius poenae, licet temporalis, 2089 peccata venialia inducunt reatum alicuius poenae, licet temporalis,
2602 dicitur enim, I Cor. III, de eo qui <i>superaedificat lignum, 2090 dicitur enim, I Cor. III, de eo qui <i>superaedificat lignum,
2603 faenum et stipulam, quod salvus erit, sic tamen quasi per 2091 faenum et stipulam, quod salvus erit, sic tamen quasi per
2604 ignem</i>. Sed huiusmodi per quae dicitur peccatum veniale remitti, 2092 ignem</i>. Sed huiusmodi per quae dicitur peccatum veniale remitti,
2605 vel nullam vel minimam poenam in se habent. Ergo non sufficiunt ad 2093 vel nullam vel minimam poenam in se habent. Ergo non sufficiunt ad
2606 plenam remissionem venialium peccatorum.</p> 2094 plenam remissionem venialium peccatorum.</p><p title="III q. 87 a. 3 s. c."><a name="51424"><span class="ref">[51424] IIIª q. 87 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
2607 <p title="III q. 87 a. 3 s. c."><a name="51424"><span class=
2608 "ref">[51424] III&ordf; q. 87 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
2609 quod Augustinus dicit, in libro de poenitentia, quod pro levibus 2095 quod Augustinus dicit, in libro de poenitentia, quod pro levibus
2610 peccatis pectora nostra tundimus, <i>et dicimus, dimitte nobis 2096 peccatis pectora nostra tundimus, <i>et dicimus, dimitte nobis
2611 debita nostra</i>. Et ita videtur quod tunsio pectoris et oratio 2097 debita nostra</i>. Et ita videtur quod tunsio pectoris et oratio
2612 dominica causent remissionem peccatorum. Et eadem ratio videtur 2098 dominica causent remissionem peccatorum. Et eadem ratio videtur
2613 esse de aliis.</p> 2099 esse de aliis.</p><p title="III q. 87 a. 3 co."><a name="51425"><span class="ref">[51425] IIIª q. 87 a. 3 co.</span></a> Respondeo
2614 <p title="III q. 87 a. 3 co."><a name="51425"><span class=
2615 "ref">[51425] III&ordf; q. 87 a. 3 co.</span></a> Respondeo
2616 dicendum quod, sicut dictum est, ad remissionem venialis peccati 2100 dicendum quod, sicut dictum est, ad remissionem venialis peccati
2617 non requiritur novae gratiae infusio, sed sufficit aliquis actus 2101 non requiritur novae gratiae infusio, sed sufficit aliquis actus
2618 procedens ex gratia quo homo detestetur peccatum vel explicite, vel 2102 procedens ex gratia quo homo detestetur peccatum vel explicite, vel
2619 saltem implicite, sicut cum aliquis ferventer movetur in Deum. Et 2103 saltem implicite, sicut cum aliquis ferventer movetur in Deum. Et
2620 ideo triplici ratione aliqua causant remissionem venialium 2104 ideo triplici ratione aliqua causant remissionem venialium
2628 remissionem venialium peccatorum, nam in oratione dominica petimus, 2112 remissionem venialium peccatorum, nam in oratione dominica petimus,
2629 dimitte nobis debita nostra. Tertio, inquantum sunt cum aliquo motu 2113 dimitte nobis debita nostra. Tertio, inquantum sunt cum aliquo motu
2630 reverentiae in Deum et ad res divinas. Et hoc modo benedictio 2114 reverentiae in Deum et ad res divinas. Et hoc modo benedictio
2631 episcopalis, aspersio aquae benedictae, quaelibet sacramentalis 2115 episcopalis, aspersio aquae benedictae, quaelibet sacramentalis
2632 unctio, oratio in Ecclesia dedicata, et si qua alia sunt huiusmodi, 2116 unctio, oratio in Ecclesia dedicata, et si qua alia sunt huiusmodi,
2633 operantur ad remissionem peccatorum.</p> 2117 operantur ad remissionem peccatorum.</p><p title="III q. 87 a. 3 ad 1"><a name="51426"><span class="ref">[51426] IIIª q. 87 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2634 <p title="III q. 87 a. 3 ad 1"><a name="51426"><span class=
2635 "ref">[51426] III&ordf; q. 87 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2636 dicendum quod omnia ista causant remissionem peccatorum venialium 2118 dicendum quod omnia ista causant remissionem peccatorum venialium
2637 inquantum inclinant animam ad motum poenitentiae, qui est 2119 inquantum inclinant animam ad motum poenitentiae, qui est
2638 detestatio peccatorum, vel implicite vel explicite.</p> 2120 detestatio peccatorum, vel implicite vel explicite.</p><p title="III q. 87 a. 3 ad 2"><a name="51427"><span class="ref">[51427] IIIª q. 87 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
2639 <p title="III q. 87 a. 3 ad 2"><a name="51427"><span class=
2640 "ref">[51427] III&ordf; q. 87 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
2641 dicendum quod omnia ista, quantum est de se, operantur ad 2121 dicendum quod omnia ista, quantum est de se, operantur ad
2642 remissionem omnium venialium peccatorum. Potest tamen impediri 2122 remissionem omnium venialium peccatorum. Potest tamen impediri
2643 remissio quantum ad aliqua peccata venialia, quibus mens actualiter 2123 remissio quantum ad aliqua peccata venialia, quibus mens actualiter
2644 inhaeret, sicut etiam per fictionem impeditur aliquando effectus 2124 inhaeret, sicut etiam per fictionem impeditur aliquando effectus
2645 Baptismi.</p> 2125 Baptismi.</p><p title="III q. 87 a. 3 ad 3"><a name="51428"><span class="ref">[51428] IIIª q. 87 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
2646 <p title="III q. 87 a. 3 ad 3"><a name="51428"><span class=
2647 "ref">[51428] III&ordf; q. 87 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
2648 dicendum quod per praedicta tolluntur quidem peccata venialia 2126 dicendum quod per praedicta tolluntur quidem peccata venialia
2649 quantum ad culpam, tum virtute alicuius sanctificationis, tum etiam 2127 quantum ad culpam, tum virtute alicuius sanctificationis, tum etiam
2650 virtute caritatis, cuius motus per praedicta excitatur. Non autem 2128 virtute caritatis, cuius motus per praedicta excitatur. Non autem
2651 per quodlibet praedictorum semper tollitur totus reatus poenae, 2129 per quodlibet praedictorum semper tollitur totus reatus poenae,
2652 quia sic qui esset omnino immunis a peccato mortali, aspersus aqua 2130 quia sic qui esset omnino immunis a peccato mortali, aspersus aqua
2653 benedicta statim evolaret. Sed reatus poenae remittitur per 2131 benedicta statim evolaret. Sed reatus poenae remittitur per
2654 praedicta secundum motum fervoris in Deum, qui per praedicta 2132 praedicta secundum motum fervoris in Deum, qui per praedicta
2655 excitatur quandoque magis, quandoque minus.</p> 2133 excitatur quandoque magis, quandoque minus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 87 a. 4 arg. 1"><a name="51429"><span class="ref">[51429] IIIª q. 87 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
2656 <br />
2657 <div class="E">Articulus 4</div>
2658 <p title="III q. 87 a. 4 arg. 1"><a name="51429"><span class=
2659 "ref">[51429] III&ordf; q. 87 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
2660 proceditur. Videtur quod veniale peccatum possit remitti sine 2134 proceditur. Videtur quod veniale peccatum possit remitti sine
2661 mortali. Quia super illud Ioan. VIII, <i>qui sine peccato est 2135 mortali. Quia super illud Ioan. VIII, <i>qui sine peccato est
2662 vestrum, primus in illam lapidem mittat</i>, dicit quaedam Glossa 2136 vestrum, primus in illam lapidem mittat</i>, dicit quaedam Glossa
2663 quod <i>omnes illi erant in peccato mortali, venialia enim eis 2137 quod <i>omnes illi erant in peccato mortali, venialia enim eis
2664 dimittebantur per caeremonias</i>. Ergo veniale peccatum potest 2138 dimittebantur per caeremonias</i>. Ergo veniale peccatum potest
2665 remitti sine mortali.</p> 2139 remitti sine mortali.</p><p title="III q. 87 a. 4 arg. 2"><a name="51430"><span class="ref">[51430] IIIª q. 87 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, ad
2666 <p title="III q. 87 a. 4 arg. 2"><a name="51430"><span class=
2667 "ref">[51430] III&ordf; q. 87 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, ad
2668 remissionem peccati venialis non requiritur gratiae infusio. 2140 remissionem peccati venialis non requiritur gratiae infusio.
2669 Requiritur autem ad remissionem mortalis. Ergo veniale peccatum 2141 Requiritur autem ad remissionem mortalis. Ergo veniale peccatum
2670 potest remitti sine mortali.</p> 2142 potest remitti sine mortali.</p><p title="III q. 87 a. 4 arg. 3"><a name="51431"><span class="ref">[51431] IIIª q. 87 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
2671 <p title="III q. 87 a. 4 arg. 3"><a name="51431"><span class=
2672 "ref">[51431] III&ordf; q. 87 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
2673 plus distat veniale peccatum a mortali quam ab alio veniali. Sed 2143 plus distat veniale peccatum a mortali quam ab alio veniali. Sed
2674 unum veniale potest dimitti sine alio, ut dictum est. Ergo veniale 2144 unum veniale potest dimitti sine alio, ut dictum est. Ergo veniale
2675 potest dimitti sine mortali.</p> 2145 potest dimitti sine mortali.</p><p title="III q. 87 a. 4 s. c."><a name="51432"><span class="ref">[51432] IIIª q. 87 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
2676 <p title="III q. 87 a. 4 s. c."><a name="51432"><span class=
2677 "ref">[51432] III&ordf; q. 87 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
2678 quod dicitur Matth. V, non exibis inde, scilicet de carcere, in 2146 quod dicitur Matth. V, non exibis inde, scilicet de carcere, in
2679 quem introducitur homo pro peccato mortali, donec reddas novissimum 2147 quem introducitur homo pro peccato mortali, donec reddas novissimum
2680 quadrantem, per quem significatur veniale peccatum. Ergo veniale 2148 quadrantem, per quem significatur veniale peccatum. Ergo veniale
2681 peccatum non remittitur sine mortali.</p> 2149 peccatum non remittitur sine mortali.</p><p title="III q. 87 a. 4 co."><a name="51433"><span class="ref">[51433] IIIª q. 87 a. 4 co.</span></a> Respondeo
2682 <p title="III q. 87 a. 4 co."><a name="51433"><span class=
2683 "ref">[51433] III&ordf; q. 87 a. 4 co.</span></a> Respondeo
2684 dicendum quod, sicut supra dictum est, remissio culpae cuiuscumque 2150 dicendum quod, sicut supra dictum est, remissio culpae cuiuscumque
2685 nunquam fit nisi per virtutem gratiae, quia, ut apostolus dicit, 2151 nunquam fit nisi per virtutem gratiae, quia, ut apostolus dicit,
2686 Rom. IV, ad gratiam Dei pertinet quod Deus alicui non imputat 2152 Rom. IV, ad gratiam Dei pertinet quod Deus alicui non imputat
2687 peccatum, quod Glossa ibi exponit de veniali. Ille autem qui est in 2153 peccatum, quod Glossa ibi exponit de veniali. Ille autem qui est in
2688 peccato mortali, caret gratia Dei. Unde nullum peccatum veniale 2154 peccato mortali, caret gratia Dei. Unde nullum peccatum veniale
2689 sibi remittitur.</p> 2155 sibi remittitur.</p><p title="III q. 87 a. 4 ad 1"><a name="51434"><span class="ref">[51434] IIIª q. 87 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2690 <p title="III q. 87 a. 4 ad 1"><a name="51434"><span class=
2691 "ref">[51434] III&ordf; q. 87 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2692 dicendum quod venialia ibi dicuntur irregularitates sive 2156 dicendum quod venialia ibi dicuntur irregularitates sive
2693 immunditiae quas contrahebant secundum legem.</p> 2157 immunditiae quas contrahebant secundum legem.</p><p title="III q. 87 a. 4 ad 2"><a name="51435"><span class="ref">[51435] IIIª q. 87 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
2694 <p title="III q. 87 a. 4 ad 2"><a name="51435"><span class=
2695 "ref">[51435] III&ordf; q. 87 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
2696 dicendum quod, licet ad remissionem peccati venialis non requiratur 2158 dicendum quod, licet ad remissionem peccati venialis non requiratur
2697 nova infusio habitualis gratiae, requiritur tamen aliquis gratiae 2159 nova infusio habitualis gratiae, requiritur tamen aliquis gratiae
2698 actus. Qui non potest esse in eo qui subiacet peccato mortali.</p> 2160 actus. Qui non potest esse in eo qui subiacet peccato mortali.</p><p title="III q. 87 a. 4 ad 3"><a name="51436"><span class="ref">[51436] IIIª q. 87 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
2699 <p title="III q. 87 a. 4 ad 3"><a name="51436"><span class=
2700 "ref">[51436] III&ordf; q. 87 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
2701 dicendum quod peccatum veniale non excludit omnem actum gratiae, 2161 dicendum quod peccatum veniale non excludit omnem actum gratiae,
2702 per quem possunt omnia peccata venialia dimitti. Sed peccatum 2162 per quem possunt omnia peccata venialia dimitti. Sed peccatum
2703 mortale excludit totaliter habitum gratiae, sine quo nullum 2163 mortale excludit totaliter habitum gratiae, sine quo nullum
2704 peccatum mortale vel veniale remittitur. Et ideo non est similis 2164 peccatum mortale vel veniale remittitur. Et ideo non est similis
2705 ratio.</p> 2165 ratio.</p></div></div><div class="q" id="q88"><h2>Quaestio 88</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 88 pr."><a name="51437"><span class="ref">[51437]
2706 <br /> 2166 IIIª q. 88 pr.</span></a> Deinde considerandum est de reditu
2707 <div class="D">Quaestio 88</div>
2708 <div class="G">Prooemium</div>
2709 <p title="III q. 88 pr."><a name="51437"><span class="ref">[51437]
2710 III&ordf; q. 88 pr.</span></a> Deinde considerandum est de reditu
2711 peccatorum post poenitentiam dimissorum. Et circa hoc quaeruntur 2167 peccatorum post poenitentiam dimissorum. Et circa hoc quaeruntur
2712 quatuor. Primo, utrum peccata per poenitentiam dimissa redeant 2168 quatuor. Primo, utrum peccata per poenitentiam dimissa redeant
2713 simpliciter per sequens peccatum. Secundo, utrum aliquo modo per 2169 simpliciter per sequens peccatum. Secundo, utrum aliquo modo per
2714 ingratitudinem redeant specialius secundum quaedam peccata. Tertio, 2170 ingratitudinem redeant specialius secundum quaedam peccata. Tertio,
2715 utrum redeant in aequali reatu. Quarto, utrum illa ingratitudo per 2171 utrum redeant in aequali reatu. Quarto, utrum illa ingratitudo per
2716 quam redeunt, sit speciale peccatum.</p> 2172 quam redeunt, sit speciale peccatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 88 a. 1 arg. 1"><a name="51438"><span class="ref">[51438] IIIª q. 88 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
2717 <br />
2718 <div class="E">Articulus 1</div>
2719 <p title="III q. 88 a. 1 arg. 1"><a name="51438"><span class=
2720 "ref">[51438] III&ordf; q. 88 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
2721 proceditur. Videtur quod peccata dimissa redeant per sequens 2173 proceditur. Videtur quod peccata dimissa redeant per sequens
2722 peccatum. Dicit enim Augustinus, in libro I de Baptismo, <i>redire 2174 peccatum. Dicit enim Augustinus, in libro I de Baptismo, <i>redire
2723 dimissa peccata ubi fraterna caritas non est, apertissime dominus 2175 dimissa peccata ubi fraterna caritas non est, apertissime dominus
2724 in Evangelio docet in illo servo a quo dimissum debitum dominus 2176 in Evangelio docet in illo servo a quo dimissum debitum dominus
2725 petiit eo quod ille conservo suo debitum nollet dimittere</i>. Sed 2177 petiit eo quod ille conservo suo debitum nollet dimittere</i>. Sed
2726 fraterna caritas tollitur per quodlibet peccatum mortale. Ergo per 2178 fraterna caritas tollitur per quodlibet peccatum mortale. Ergo per
2727 quodlibet sequens mortale peccatum redeunt peccata prius per 2179 quodlibet sequens mortale peccatum redeunt peccata prius per
2728 poenitentiam dimissa.</p> 2180 poenitentiam dimissa.</p><p title="III q. 88 a. 1 arg. 2"><a name="51439"><span class="ref">[51439] IIIª q. 88 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
2729 <p title="III q. 88 a. 1 arg. 2"><a name="51439"><span class=
2730 "ref">[51439] III&ordf; q. 88 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
2731 super illud Luc. XI, <i>revertar in domum meam unde exivi</i>, 2181 super illud Luc. XI, <i>revertar in domum meam unde exivi</i>,
2732 dicit Beda, <i>timendus est ille versiculus, non exponendus, ne 2182 dicit Beda, <i>timendus est ille versiculus, non exponendus, ne
2733 culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos vacantes 2183 culpa quam in nobis extinctam credebamus, per incuriam nos vacantes
2734 opprimat</i>. Hoc autem non esset nisi rediret. Ergo culpa per 2184 opprimat</i>. Hoc autem non esset nisi rediret. Ergo culpa per
2735 poenitentiam dimissa redit.</p> 2185 poenitentiam dimissa redit.</p><p title="III q. 88 a. 1 arg. 3"><a name="51440"><span class="ref">[51440] IIIª q. 88 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
2736 <p title="III q. 88 a. 1 arg. 3"><a name="51440"><span class=
2737 "ref">[51440] III&ordf; q. 88 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
2738 Ezech. XVIII dominus dicit, <i>si averterit se iustus a iustitia 2186 Ezech. XVIII dominus dicit, <i>si averterit se iustus a iustitia
2739 sua et fecerit iniquitatem, omnes iustitiae eius quas fecerat, non 2187 sua et fecerit iniquitatem, omnes iustitiae eius quas fecerat, non
2740 recordabuntur amplius</i>. Sed inter alias iustitias quas fecit, 2188 recordabuntur amplius</i>. Sed inter alias iustitias quas fecit,
2741 etiam praecedens poenitentia concurrit, cum supra dictum sit 2189 etiam praecedens poenitentia concurrit, cum supra dictum sit
2742 poenitentiam esse partem iustitiae. Ergo, postquam poenitens 2190 poenitentiam esse partem iustitiae. Ergo, postquam poenitens
2743 peccat, non imputatur ei praecedens poenitentia, per quam 2191 peccat, non imputatur ei praecedens poenitentia, per quam
2744 consecutus est veniam peccatorum. Redeunt ergo illa peccata.</p> 2192 consecutus est veniam peccatorum. Redeunt ergo illa peccata.</p><p title="III q. 88 a. 1 arg. 4"><a name="51441"><span class="ref">[51441] IIIª q. 88 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea,
2745 <p title="III q. 88 a. 1 arg. 4"><a name="51441"><span class=
2746 "ref">[51441] III&ordf; q. 88 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea,
2747 peccata praeterita per gratiam teguntur, ut patet per apostolum, 2193 peccata praeterita per gratiam teguntur, ut patet per apostolum,
2748 Rom. IV, inducentem illud Psalmi, <i>beati quorum remissae sunt 2194 Rom. IV, inducentem illud Psalmi, <i>beati quorum remissae sunt
2749 iniquitates et quorum tecta sunt peccata</i>. Sed per peccatum 2195 iniquitates et quorum tecta sunt peccata</i>. Sed per peccatum
2750 mortale sequens gratia tollitur. Ergo peccata quae fuerant prius 2196 mortale sequens gratia tollitur. Ergo peccata quae fuerant prius
2751 commissa, remanent detecta. Et ita videtur quod redeant.</p> 2197 commissa, remanent detecta. Et ita videtur quod redeant.</p><p title="III q. 88 a. 1 s. c. 1"><a name="51442"><span class="ref">[51442] IIIª q. 88 a. 1 s. c. 1</span></a> Sed contra
2752 <p title="III q. 88 a. 1 s. c. 1"><a name="51442"><span class=
2753 "ref">[51442] III&ordf; q. 88 a. 1 s. c. 1</span></a> Sed contra
2754 est quod apostolus dicit, Rom. XI, <i>sine poenitentia sunt dona 2198 est quod apostolus dicit, Rom. XI, <i>sine poenitentia sunt dona
2755 Dei, et vocatio</i>. Sed peccata poenitentis sunt remissa per donum 2199 Dei, et vocatio</i>. Sed peccata poenitentis sunt remissa per donum
2756 Dei. Ergo per peccatum sequens non redeunt dimissa peccata, quasi 2200 Dei. Ergo per peccatum sequens non redeunt dimissa peccata, quasi
2757 Deus de dono remissionis poeniteat.</p> 2201 Deus de dono remissionis poeniteat.</p><p title="III q. 88 a. 1 s. c. 2"><a name="51443"><span class="ref">[51443] IIIª q. 88 a. 1 s. c. 2</span></a> Praeterea,
2758 <p title="III q. 88 a. 1 s. c. 2"><a name="51443"><span class=
2759 "ref">[51443] III&ordf; q. 88 a. 1 s. c. 2</span></a> Praeterea,
2760 Augustinus dicit, in libro responsionum prosperi, <i>qui recedit a 2202 Augustinus dicit, in libro responsionum prosperi, <i>qui recedit a
2761 Christo et alienatus a gratia finit hanc vitam, quid nisi in 2203 Christo et alienatus a gratia finit hanc vitam, quid nisi in
2762 perditionem vadit? Sed non in id quod dimissum est recidit, nec pro 2204 perditionem vadit? Sed non in id quod dimissum est recidit, nec pro
2763 originali peccato damnabitur</i>.</p> 2205 originali peccato damnabitur</i>.</p><p title="III q. 88 a. 1 co."><a name="51444"><span class="ref">[51444] IIIª q. 88 a. 1 co.</span></a> Respondeo
2764 <p title="III q. 88 a. 1 co."><a name="51444"><span class=
2765 "ref">[51444] III&ordf; q. 88 a. 1 co.</span></a> Respondeo
2766 dicendum quod, sicut supra dictum est, in peccato mortali sunt duo, 2206 dicendum quod, sicut supra dictum est, in peccato mortali sunt duo,
2767 scilicet aversio a Deo, et conversio ad bonum creatum. Quidquid 2207 scilicet aversio a Deo, et conversio ad bonum creatum. Quidquid
2768 autem est aversionis in peccato mortali secundum se consideratum, 2208 autem est aversionis in peccato mortali secundum se consideratum,
2769 est commune omnibus peccatis mortalibus, quia per quodlibet 2209 est commune omnibus peccatis mortalibus, quia per quodlibet
2770 peccatum mortale homo avertitur a Deo. Unde et per consequens 2210 peccatum mortale homo avertitur a Deo. Unde et per consequens
2817 Sic igitur per peccatum sequens poenitentiam redit quodammodo 2257 Sic igitur per peccatum sequens poenitentiam redit quodammodo
2818 reatus peccatorum prius dimissorum, non inquantum causabatur ex 2258 reatus peccatorum prius dimissorum, non inquantum causabatur ex
2819 illis peccatis prius dimissis, sed inquantum causatur ex peccato 2259 illis peccatis prius dimissis, sed inquantum causatur ex peccato
2820 ultimo perpetrato, quod aggravatur ex peccatis prioribus. Et hoc 2260 ultimo perpetrato, quod aggravatur ex peccatis prioribus. Et hoc
2821 non est peccata dimissa redire simpliciter, sed secundum quid, 2261 non est peccata dimissa redire simpliciter, sed secundum quid,
2822 inquantum scilicet virtualiter in peccato sequenti continentur.</p> 2262 inquantum scilicet virtualiter in peccato sequenti continentur.</p><p title="III q. 88 a. 1 ad 1"><a name="51445"><span class="ref">[51445] IIIª q. 88 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2823 <p title="III q. 88 a. 1 ad 1"><a name="51445"><span class=
2824 "ref">[51445] III&ordf; q. 88 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2825 dicendum quod illud verbum Augustini videtur esse intelligendum de 2263 dicendum quod illud verbum Augustini videtur esse intelligendum de
2826 reditu peccatorum quantum ad reatum poenae aeternae in se 2264 reditu peccatorum quantum ad reatum poenae aeternae in se
2827 consideratum, quia scilicet post poenitentiam peccans incurrit 2265 consideratum, quia scilicet post poenitentiam peccans incurrit
2828 reatum poenae aeternae sicut et prius; non tamen omnino propter 2266 reatum poenae aeternae sicut et prius; non tamen omnino propter
2829 eandem rationem. Unde Augustinus, in libro de responsionibus 2267 eandem rationem. Unde Augustinus, in libro de responsionibus
2830 prosperi, cum dixisset quod <i>non in id quod remissum est recidit, 2268 prosperi, cum dixisset quod <i>non in id quod remissum est recidit,
2831 nec pro originali peccato damnabitur</i>, subdit, <i>qui tamen ea 2269 nec pro originali peccato damnabitur</i>, subdit, <i>qui tamen ea
2832 morte afficitur quae ei propter peccata dimissa debebatur</i>, quia 2270 morte afficitur quae ei propter peccata dimissa debebatur</i>, quia
2833 scilicet incurrit mortem aeternam, quam meruerat per peccata 2271 scilicet incurrit mortem aeternam, quam meruerat per peccata
2834 praeterita.</p> 2272 praeterita.</p><p title="III q. 88 a. 1 ad 2"><a name="51446"><span class="ref">[51446] IIIª q. 88 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
2835 <p title="III q. 88 a. 1 ad 2"><a name="51446"><span class=
2836 "ref">[51446] III&ordf; q. 88 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
2837 dicendum quod in illis verbis non intendit Beda dicere quod culpa 2273 dicendum quod in illis verbis non intendit Beda dicere quod culpa
2838 prius dimissa hominem opprimat per reditum praeteriti reatus, sed 2274 prius dimissa hominem opprimat per reditum praeteriti reatus, sed
2839 per iterationem actus.</p> 2275 per iterationem actus.</p><p title="III q. 88 a. 1 ad 3"><a name="51447"><span class="ref">[51447] IIIª q. 88 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
2840 <p title="III q. 88 a. 1 ad 3"><a name="51447"><span class=
2841 "ref">[51447] III&ordf; q. 88 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
2842 dicendum quod per sequens peccatum iustitiae priores oblivioni 2276 dicendum quod per sequens peccatum iustitiae priores oblivioni
2843 traduntur inquantum erant meritoriae vitae aeternae, non tamen 2277 traduntur inquantum erant meritoriae vitae aeternae, non tamen
2844 inquantum erant impeditivae peccati. Unde, si aliquis peccet 2278 inquantum erant impeditivae peccati. Unde, si aliquis peccet
2845 mortaliter postquam restituit debitum, non efficitur reus quasi 2279 mortaliter postquam restituit debitum, non efficitur reus quasi
2846 debitum non reddidisset. Et multo minus traditur oblivioni 2280 debitum non reddidisset. Et multo minus traditur oblivioni
2847 poenitentia prius acta quantum ad remissionem culpae, cum remissio 2281 poenitentia prius acta quantum ad remissionem culpae, cum remissio
2848 culpae magis sit opus Dei quam hominis.</p> 2282 culpae magis sit opus Dei quam hominis.</p><p title="III q. 88 a. 1 ad 4"><a name="51448"><span class="ref">[51448] IIIª q. 88 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum
2849 <p title="III q. 88 a. 1 ad 4"><a name="51448"><span class=
2850 "ref">[51448] III&ordf; q. 88 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum
2851 dicendum quod gratia simpliciter tollit maculam et reatum poenae 2283 dicendum quod gratia simpliciter tollit maculam et reatum poenae
2852 aeternae, tegit autem actus peccati praeteritos, ne scilicet 2284 aeternae, tegit autem actus peccati praeteritos, ne scilicet
2853 propter eos Deus hominem gratia privet et reum habeat poenae 2285 propter eos Deus hominem gratia privet et reum habeat poenae
2854 aeternae. Et quod gratia semel facit, perpetuo manet.</p> 2286 aeternae. Et quod gratia semel facit, perpetuo manet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 88 a. 2 arg. 1"><a name="51449"><span class="ref">[51449] IIIª q. 88 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
2855 <br />
2856 <div class="E">Articulus 2</div>
2857 <p title="III q. 88 a. 2 arg. 1"><a name="51449"><span class=
2858 "ref">[51449] III&ordf; q. 88 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
2859 sic proceditur. Videtur quod peccata dimissa non redeant per 2287 sic proceditur. Videtur quod peccata dimissa non redeant per
2860 ingratitudinem quae specialiter est secundum quatuor genera 2288 ingratitudinem quae specialiter est secundum quatuor genera
2861 peccatorum, scilicet secundum odium fraternum, apostasiam a fide, 2289 peccatorum, scilicet secundum odium fraternum, apostasiam a fide,
2862 contemptum confessionis, et dolorem de poenitentia habita, secundum 2290 contemptum confessionis, et dolorem de poenitentia habita, secundum
2863 quod quidam metrice dixerunt, <i>fratres odit, apostata fit, 2291 quod quidam metrice dixerunt, <i>fratres odit, apostata fit,
2865 Tanto enim est maior ingratitudo quanto gravius est peccatum quod 2293 Tanto enim est maior ingratitudo quanto gravius est peccatum quod
2866 quis contra Deum committit post beneficium remissionis peccatorum. 2294 quis contra Deum committit post beneficium remissionis peccatorum.
2867 Sed quaedam alia peccata sunt his graviora, sicut blasphemia contra 2295 Sed quaedam alia peccata sunt his graviora, sicut blasphemia contra
2868 Deum, et peccatum in spiritum sanctum. Ergo videtur quod peccata 2296 Deum, et peccatum in spiritum sanctum. Ergo videtur quod peccata
2869 dimissa non redeant magis secundum ingratitudinem commissam 2297 dimissa non redeant magis secundum ingratitudinem commissam
2870 secundum haec peccata, quam secundum alia.</p> 2298 secundum haec peccata, quam secundum alia.</p><p title="III q. 88 a. 2 arg. 2"><a name="51450"><span class="ref">[51450] IIIª q. 88 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
2871 <p title="III q. 88 a. 2 arg. 2"><a name="51450"><span class=
2872 "ref">[51450] III&ordf; q. 88 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
2873 Rabanus dicit, <i>nequam servum tradidit Deus tortoribus quoadusque 2299 Rabanus dicit, <i>nequam servum tradidit Deus tortoribus quoadusque
2874 redderet universum debitum, quia non solum peccata quae post 2300 redderet universum debitum, quia non solum peccata quae post
2875 Baptismum homo egit reputabuntur ei ad poenam, sed originalia, quae 2301 Baptismum homo egit reputabuntur ei ad poenam, sed originalia, quae
2876 ei sunt dimissa in Baptismo</i>. Sed etiam inter debita peccata 2302 ei sunt dimissa in Baptismo</i>. Sed etiam inter debita peccata
2877 venialia computantur, pro quibus dicimus, dimitte nobis debita 2303 venialia computantur, pro quibus dicimus, dimitte nobis debita
2878 nostra. Ergo ipsa etiam redeunt per ingratitudinem. Et pari ratione 2304 nostra. Ergo ipsa etiam redeunt per ingratitudinem. Et pari ratione
2879 videtur quod per peccata venialia redeant peccata prius dimissa, et 2305 videtur quod per peccata venialia redeant peccata prius dimissa, et
2880 non solum per praedicta peccata.</p> 2306 non solum per praedicta peccata.</p><p title="III q. 88 a. 2 arg. 3"><a name="51451"><span class="ref">[51451] IIIª q. 88 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
2881 <p title="III q. 88 a. 2 arg. 3"><a name="51451"><span class=
2882 "ref">[51451] III&ordf; q. 88 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
2883 tanto est maior ingratitudo quanto post maius beneficium acceptum 2307 tanto est maior ingratitudo quanto post maius beneficium acceptum
2884 aliquis peccat. Sed beneficium Dei est etiam ipsa innocentia, qua 2308 aliquis peccat. Sed beneficium Dei est etiam ipsa innocentia, qua
2885 peccatum vitamus, dicit enim Augustinus, in II Confess., <i>gratiae 2309 peccatum vitamus, dicit enim Augustinus, in II Confess., <i>gratiae
2886 tuae deputo quaecumque peccata non feci</i>. Maius autem donum est 2310 tuae deputo quaecumque peccata non feci</i>. Maius autem donum est
2887 innocentia quam etiam remissio omnium peccatorum. Ergo non minus 2311 innocentia quam etiam remissio omnium peccatorum. Ergo non minus
2888 est ingratus Deo qui primo peccat post innocentiam, quam qui peccat 2312 est ingratus Deo qui primo peccat post innocentiam, quam qui peccat
2889 post poenitentiam. Et ita videtur quod per ingratitudinem quae fit 2313 post poenitentiam. Et ita videtur quod per ingratitudinem quae fit
2890 secundum peccata praedicta, non maxime redeant peccata dimissa.</p> 2314 secundum peccata praedicta, non maxime redeant peccata dimissa.</p><p title="III q. 88 a. 2 s. c."><a name="51452"><span class="ref">[51452] IIIª q. 88 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
2891 <p title="III q. 88 a. 2 s. c."><a name="51452"><span class=
2892 "ref">[51452] III&ordf; q. 88 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
2893 quod Gregorius dicit, XVIII Moral., <i>ex dictis evangelicis 2315 quod Gregorius dicit, XVIII Moral., <i>ex dictis evangelicis
2894 constat quia, si quod in nos delinquitur ex corde non dimittimus, 2316 constat quia, si quod in nos delinquitur ex corde non dimittimus,
2895 et illud rursus exigetur quod nobis iam per poenitentiam dimissum 2317 et illud rursus exigetur quod nobis iam per poenitentiam dimissum
2896 fuisse gaudebamus</i>. Et ita propter odium fraternum specialiter 2318 fuisse gaudebamus</i>. Et ita propter odium fraternum specialiter
2897 peccata dimissa redeunt per ingratitudinem. Et eadem ratio videtur 2319 peccata dimissa redeunt per ingratitudinem. Et eadem ratio videtur
2898 de aliis.</p> 2320 de aliis.</p><p title="III q. 88 a. 2 co."><a name="51453"><span class="ref">[51453] IIIª q. 88 a. 2 co.</span></a> Respondeo
2899 <p title="III q. 88 a. 2 co."><a name="51453"><span class=
2900 "ref">[51453] III&ordf; q. 88 a. 2 co.</span></a> Respondeo
2901 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccata dimissa per 2321 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccata dimissa per
2902 poenitentiam redire dicuntur inquantum reatus eorum, ratione 2322 poenitentiam redire dicuntur inquantum reatus eorum, ratione
2903 ingratitudinis, virtualiter continetur in peccato sequenti. 2323 ingratitudinis, virtualiter continetur in peccato sequenti.
2904 Ingratitudo autem potest committi dupliciter. Uno modo, ex eo quod 2324 Ingratitudo autem potest committi dupliciter. Uno modo, ex eo quod
2905 aliquid fit contra beneficium. Et hoc modo per omne peccatum 2325 aliquid fit contra beneficium. Et hoc modo per omne peccatum
2921 poenitens proponat se subiicere clavibus Ecclesiae per 2341 poenitens proponat se subiicere clavibus Ecclesiae per
2922 confessionem, secundum illud Psalmi, <i>dixi, confitebor adversum 2342 confessionem, secundum illud Psalmi, <i>dixi, confitebor adversum
2923 me iniustitiam meam domino, et ut remisisti impietatem peccati 2343 me iniustitiam meam domino, et ut remisisti impietatem peccati
2924 mei</i>. Et contra hoc facit ille qui contemnit confiteri, secundum 2344 mei</i>. Et contra hoc facit ille qui contemnit confiteri, secundum
2925 quod proposuerat. Et ideo dicitur quod specialiter ingratitudo 2345 quod proposuerat. Et ideo dicitur quod specialiter ingratitudo
2926 horum peccatorum facit redire peccata prius dimissa.</p> 2346 horum peccatorum facit redire peccata prius dimissa.</p><p title="III q. 88 a. 2 ad 1"><a name="51454"><span class="ref">[51454] IIIª q. 88 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2927 <p title="III q. 88 a. 2 ad 1"><a name="51454"><span class=
2928 "ref">[51454] III&ordf; q. 88 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2929 dicendum quod hoc non dicitur specialiter de istis peccatis quia 2347 dicendum quod hoc non dicitur specialiter de istis peccatis quia
2930 sint ceteris graviora, sed quia directius opponuntur beneficio 2348 sint ceteris graviora, sed quia directius opponuntur beneficio
2931 remissionis peccatorum.</p> 2349 remissionis peccatorum.</p><p title="III q. 88 a. 2 ad 2"><a name="51455"><span class="ref">[51455] IIIª q. 88 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
2932 <p title="III q. 88 a. 2 ad 2"><a name="51455"><span class=
2933 "ref">[51455] III&ordf; q. 88 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
2934 dicendum quod etiam peccata venialia et peccatum originale redeunt 2350 dicendum quod etiam peccata venialia et peccatum originale redeunt
2935 modo praedicto, sicut et peccata mortalia, inquantum contemnitur 2351 modo praedicto, sicut et peccata mortalia, inquantum contemnitur
2936 Dei beneficium quo haec peccata sunt remissa. Non tamen per 2352 Dei beneficium quo haec peccata sunt remissa. Non tamen per
2937 peccatum veniale aliquis incurrit ingratitudinem, quia homo, 2353 peccatum veniale aliquis incurrit ingratitudinem, quia homo,
2938 peccando venialiter, non facit contra Deum, sed praeter ipsum. Et 2354 peccando venialiter, non facit contra Deum, sed praeter ipsum. Et
2939 ideo per peccata venialia nullo modo peccata dimissa redeunt.</p> 2355 ideo per peccata venialia nullo modo peccata dimissa redeunt.</p><p title="III q. 88 a. 2 ad 3"><a name="51456"><span class="ref">[51456] IIIª q. 88 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
2940 <p title="III q. 88 a. 2 ad 3"><a name="51456"><span class=
2941 "ref">[51456] III&ordf; q. 88 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
2942 dicendum quod beneficium aliquod habet pensari dupliciter. Uno 2356 dicendum quod beneficium aliquod habet pensari dupliciter. Uno
2943 modo, ex quantitate ipsius beneficii. Et secundum hoc, innocentia 2357 modo, ex quantitate ipsius beneficii. Et secundum hoc, innocentia
2944 est maius Dei beneficium quam poenitentia, quae dicitur secunda 2358 est maius Dei beneficium quam poenitentia, quae dicitur secunda
2945 tabula post naufragium. Alio modo potest pensari beneficium ex 2359 tabula post naufragium. Alio modo potest pensari beneficium ex
2946 parte recipientis, qui minus est dignus, et sic magis sibi fit 2360 parte recipientis, qui minus est dignus, et sic magis sibi fit
2947 gratia. Unde et ipse magis est ingratus si contemnat. Et hoc modo 2361 gratia. Unde et ipse magis est ingratus si contemnat. Et hoc modo
2948 beneficium remissionis culpae est maius, inquantum praestatur 2362 beneficium remissionis culpae est maius, inquantum praestatur
2949 totaliter indigno. Et ideo ex hoc sequitur maior ingratitudo.</p> 2363 totaliter indigno. Et ideo ex hoc sequitur maior ingratitudo.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 88 a. 3 arg. 1"><a name="51457"><span class="ref">[51457] IIIª q. 88 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
2950 <br />
2951 <div class="E">Articulus 3</div>
2952 <p title="III q. 88 a. 3 arg. 1"><a name="51457"><span class=
2953 "ref">[51457] III&ordf; q. 88 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
2954 proceditur. Videtur quod per ingratitudinem peccati sequentis 2364 proceditur. Videtur quod per ingratitudinem peccati sequentis
2955 consurgat tantus reatus quantus fuerat peccatorum prius dimissorum. 2365 consurgat tantus reatus quantus fuerat peccatorum prius dimissorum.
2956 Quia secundum magnitudinem peccati est magnitudo beneficii quo 2366 Quia secundum magnitudinem peccati est magnitudo beneficii quo
2957 peccatum remittitur; et per consequens magnitudo ingratitudinis qua 2367 peccatum remittitur; et per consequens magnitudo ingratitudinis qua
2958 hoc beneficium contemnitur. Sed secundum quantitatem ingratitudinis 2368 hoc beneficium contemnitur. Sed secundum quantitatem ingratitudinis
2959 est quantitas reatus consequentis. Ergo tantus reatus surgit ex 2369 est quantitas reatus consequentis. Ergo tantus reatus surgit ex
2960 ingratitudine sequentis peccati quantus fuit reatus omnium 2370 ingratitudine sequentis peccati quantus fuit reatus omnium
2961 praecedentium peccatorum.</p> 2371 praecedentium peccatorum.</p><p title="III q. 88 a. 3 arg. 2"><a name="51458"><span class="ref">[51458] IIIª q. 88 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
2962 <p title="III q. 88 a. 3 arg. 2"><a name="51458"><span class=
2963 "ref">[51458] III&ordf; q. 88 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
2964 magis peccat qui offendit Deum quam qui offendit hominem. Sed 2372 magis peccat qui offendit Deum quam qui offendit hominem. Sed
2965 servus manumissus ab aliquo domino reducitur in eandem servitutem a 2373 servus manumissus ab aliquo domino reducitur in eandem servitutem a
2966 qua prius fuerat liberatus, vel etiam in graviorem. Ergo multo 2374 qua prius fuerat liberatus, vel etiam in graviorem. Ergo multo
2967 magis ille qui contra Deum peccat post liberationem a peccato, 2375 magis ille qui contra Deum peccat post liberationem a peccato,
2968 reducitur in tantum reatum poenae quantum primo habuerat.</p> 2376 reducitur in tantum reatum poenae quantum primo habuerat.</p><p title="III q. 88 a. 3 arg. 3"><a name="51459"><span class="ref">[51459] IIIª q. 88 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
2969 <p title="III q. 88 a. 3 arg. 3"><a name="51459"><span class=
2970 "ref">[51459] III&ordf; q. 88 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
2971 Matth. XVIII dicitur quod iratus dominus tradidit eum, cui 2377 Matth. XVIII dicitur quod iratus dominus tradidit eum, cui
2972 replicantur peccata dimissa propter ingratitudinem, tortoribus, 2378 replicantur peccata dimissa propter ingratitudinem, tortoribus,
2973 quoadusque redderet universum debitum. Sed hoc non esset nisi 2379 quoadusque redderet universum debitum. Sed hoc non esset nisi
2974 consurgeret ex ingratitudine tantus reatus quantus fuit omnium 2380 consurgeret ex ingratitudine tantus reatus quantus fuit omnium
2975 praeteritorum peccatorum. Ergo aequalis reatus per ingratitudinem 2381 praeteritorum peccatorum. Ergo aequalis reatus per ingratitudinem
2976 redit.</p> 2382 redit.</p><p title="III q. 88 a. 3 s. c."><a name="51460"><span class="ref">[51460] IIIª q. 88 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
2977 <p title="III q. 88 a. 3 s. c."><a name="51460"><span class=
2978 "ref">[51460] III&ordf; q. 88 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
2979 quod dicitur Deuteron. XXV, <i>pro mensura peccati erit et plagarum 2383 quod dicitur Deuteron. XXV, <i>pro mensura peccati erit et plagarum
2980 modus</i>. Ex quo patet quod ex parvo peccato non consurgit magnus 2384 modus</i>. Ex quo patet quod ex parvo peccato non consurgit magnus
2981 reatus. Sed quandoque mortale peccatum sequens est multo minus 2385 reatus. Sed quandoque mortale peccatum sequens est multo minus
2982 quolibet peccatorum prius dimissorum. Non ergo ex peccato sequenti 2386 quolibet peccatorum prius dimissorum. Non ergo ex peccato sequenti
2983 redit tantus reatus quantus fuit peccatorum prius dimissorum.</p> 2387 redit tantus reatus quantus fuit peccatorum prius dimissorum.</p><p title="III q. 88 a. 3 co."><a name="51461"><span class="ref">[51461] IIIª q. 88 a. 3 co.</span></a> Respondeo
2984 <p title="III q. 88 a. 3 co."><a name="51461"><span class=
2985 "ref">[51461] III&ordf; q. 88 a. 3 co.</span></a> Respondeo
2986 dicendum quod quidam dixerunt quod ex peccato sequenti, propter 2388 dicendum quod quidam dixerunt quod ex peccato sequenti, propter
2987 ingratitudinem, consurgit tantus reatus quantus fuit reatus omnium 2389 ingratitudinem, consurgit tantus reatus quantus fuit reatus omnium
2988 peccatorum prius dimissorum, supra reatum proprium huius peccati. 2390 peccatorum prius dimissorum, supra reatum proprium huius peccati.
2989 Sed hoc non est necesse. Quia supra dictum est quod reatus 2391 Sed hoc non est necesse. Quia supra dictum est quod reatus
2990 praecedentium peccatorum non redit per peccatum sequens inquantum 2392 praecedentium peccatorum non redit per peccatum sequens inquantum
3010 maius. Unde manifestum est quod non est necesse quod propter 2412 maius. Unde manifestum est quod non est necesse quod propter
3011 ingratitudinem semper per peccatum sequens redeat tantus reatus 2413 ingratitudinem semper per peccatum sequens redeat tantus reatus
3012 quantus fuit praecedentium peccatorum, sed necesse est quod 2414 quantus fuit praecedentium peccatorum, sed necesse est quod
3013 proportionaliter, quanto peccata prius dimissa fuerunt plura et 2415 proportionaliter, quanto peccata prius dimissa fuerunt plura et
3014 maiora, tanto redeat maior reatus per qualecumque sequens peccatum 2416 maiora, tanto redeat maior reatus per qualecumque sequens peccatum
3015 mortale.</p> 2417 mortale.</p><p title="III q. 88 a. 3 ad 1"><a name="51462"><span class="ref">[51462] IIIª q. 88 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3016 <p title="III q. 88 a. 3 ad 1"><a name="51462"><span class=
3017 "ref">[51462] III&ordf; q. 88 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3018 dicendum quod beneficium remissionis culpae recipit quantitatem 2418 dicendum quod beneficium remissionis culpae recipit quantitatem
3019 absolutam secundum quantitatem peccatorum dimissorum. Sed peccatum 2419 absolutam secundum quantitatem peccatorum dimissorum. Sed peccatum
3020 ingratitudinis non recipit quantitatem absolutam secundum 2420 ingratitudinis non recipit quantitatem absolutam secundum
3021 quantitatem beneficii, sed secundum quantitatem contemptus vel 2421 quantitatem beneficii, sed secundum quantitatem contemptus vel
3022 offensae, ut dictum est. Et ideo ratio non sequitur.</p> 2422 offensae, ut dictum est. Et ideo ratio non sequitur.</p><p title="III q. 88 a. 3 ad 2"><a name="51463"><span class="ref">[51463] IIIª q. 88 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
3023 <p title="III q. 88 a. 3 ad 2"><a name="51463"><span class=
3024 "ref">[51463] III&ordf; q. 88 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
3025 dicendum quod servus manumissus non reducitur in pristinam 2423 dicendum quod servus manumissus non reducitur in pristinam
3026 servitutem pro qualicumque ingratitudine, sed pro aliqua gravi.</p> 2424 servitutem pro qualicumque ingratitudine, sed pro aliqua gravi.</p><p title="III q. 88 a. 3 ad 3"><a name="51464"><span class="ref">[51464] IIIª q. 88 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
3027 <p title="III q. 88 a. 3 ad 3"><a name="51464"><span class=
3028 "ref">[51464] III&ordf; q. 88 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
3029 dicendum quod illi cui peccata dimissa replicantur propter 2425 dicendum quod illi cui peccata dimissa replicantur propter
3030 subsequentem ingratitudinem, redit universum debitum, inquantum 2426 subsequentem ingratitudinem, redit universum debitum, inquantum
3031 quantitas peccatorum praecedentium proportionaliter invenitur in 2427 quantitas peccatorum praecedentium proportionaliter invenitur in
3032 ingratitudine subsequenti, non autem absolute, ut dictum est.</p> 2428 ingratitudine subsequenti, non autem absolute, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 88 a. 4 arg. 1"><a name="51465"><span class="ref">[51465] IIIª q. 88 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
3033 <br />
3034 <div class="E">Articulus 4</div>
3035 <p title="III q. 88 a. 4 arg. 1"><a name="51465"><span class=
3036 "ref">[51465] III&ordf; q. 88 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
3037 proceditur. Videtur quod ingratitudo ratione cuius sequens peccatum 2429 proceditur. Videtur quod ingratitudo ratione cuius sequens peccatum
3038 facit redire peccata prius dimissa, sit speciale peccatum. 2430 facit redire peccata prius dimissa, sit speciale peccatum.
3039 Retributio enim gratiarum pertinet ad contrapassum, quod requiritur 2431 Retributio enim gratiarum pertinet ad contrapassum, quod requiritur
3040 in iustitia, ut patet per philosophum, in V Ethic. Sed iustitia est 2432 in iustitia, ut patet per philosophum, in V Ethic. Sed iustitia est
3041 specialis virtus. Ergo ingratitudo est speciale peccatum.</p> 2433 specialis virtus. Ergo ingratitudo est speciale peccatum.</p><p title="III q. 88 a. 4 arg. 2"><a name="51466"><span class="ref">[51466] IIIª q. 88 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
3042 <p title="III q. 88 a. 4 arg. 2"><a name="51466"><span class=
3043 "ref">[51466] III&ordf; q. 88 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
3044 Tullius, in II Rhetoric., ponit quod gratia est specialis virtus. 2434 Tullius, in II Rhetoric., ponit quod gratia est specialis virtus.
3045 Sed ingratitudo opponitur gratiae. Ergo ingratitudo est speciale 2435 Sed ingratitudo opponitur gratiae. Ergo ingratitudo est speciale
3046 peccatum.</p> 2436 peccatum.</p><p title="III q. 88 a. 4 arg. 3"><a name="51467"><span class="ref">[51467] IIIª q. 88 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
3047 <p title="III q. 88 a. 4 arg. 3"><a name="51467"><span class=
3048 "ref">[51467] III&ordf; q. 88 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
3049 specialis effectus a speciali causa procedit. Sed ingratitudo habet 2437 specialis effectus a speciali causa procedit. Sed ingratitudo habet
3050 specialem effectum, scilicet quod facit aliqualiter redire peccata 2438 specialem effectum, scilicet quod facit aliqualiter redire peccata
3051 prius dimissa. Ergo ingratitudo est speciale peccatum.</p> 2439 prius dimissa. Ergo ingratitudo est speciale peccatum.</p><p title="III q. 88 a. 4 s. c."><a name="51468"><span class="ref">[51468] IIIª q. 88 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est.
3052 <p title="III q. 88 a. 4 s. c."><a name="51468"><span class=
3053 "ref">[51468] III&ordf; q. 88 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est.
3054 Id quod sequitur omnia peccata, non est speciale peccatum. Sed per 2440 Id quod sequitur omnia peccata, non est speciale peccatum. Sed per
3055 quodcumque peccatum mortale aliquis efficitur Deo ingratus, ut ex 2441 quodcumque peccatum mortale aliquis efficitur Deo ingratus, ut ex
3056 praemissis patet. Ergo ingratitudo non est speciale peccatum.</p> 2442 praemissis patet. Ergo ingratitudo non est speciale peccatum.</p><p title="III q. 88 a. 4 co."><a name="51469"><span class="ref">[51469] IIIª q. 88 a. 4 co.</span></a> Respondeo
3057 <p title="III q. 88 a. 4 co."><a name="51469"><span class=
3058 "ref">[51469] III&ordf; q. 88 a. 4 co.</span></a> Respondeo
3059 dicendum quod ingratitudo peccantis quandoque est speciale 2443 dicendum quod ingratitudo peccantis quandoque est speciale
3060 peccatum; quandoque non, sed est circumstantia generaliter 2444 peccatum; quandoque non, sed est circumstantia generaliter
3061 consequens omne peccatum mortale quod contra Deum committitur. 2445 consequens omne peccatum mortale quod contra Deum committitur.
3062 Peccatum enim speciem recipit ex intentione peccantis, unde, ut 2446 Peccatum enim speciem recipit ex intentione peccantis, unde, ut
3063 philosophus dicit, in V Ethic., <i>ille qui moechatur ut furetur, 2447 philosophus dicit, in V Ethic., <i>ille qui moechatur ut furetur,
3070 contemptum, ingratitudo non erit speciale peccatum, sed traheretur 2454 contemptum, ingratitudo non erit speciale peccatum, sed traheretur
3071 ad speciem alterius peccati sicut circumstantia quaedam. Ut autem 2455 ad speciem alterius peccati sicut circumstantia quaedam. Ut autem
3072 Augustinus dicit, in libro de natura et gratia, non omne peccatum 2456 Augustinus dicit, in libro de natura et gratia, non omne peccatum
3073 est ex contemptu, et tamen in omni peccato Deus contemnitur in suis 2457 est ex contemptu, et tamen in omni peccato Deus contemnitur in suis
3074 praeceptis. Unde manifestum est quod ingratitudo peccantis 2458 praeceptis. Unde manifestum est quod ingratitudo peccantis
3075 quandoque est speciale peccatum, sed non semper.</p> 2459 quandoque est speciale peccatum, sed non semper.</p><p title="III q. 88 a. 4 ad 1"><a name="51470"><span class="ref">[51470] IIIª q. 88 a. 4 ad 1</span></a> Et per hoc patet
3076 <p title="III q. 88 a. 4 ad 1"><a name="51470"><span class=
3077 "ref">[51470] III&ordf; q. 88 a. 4 ad 1</span></a> Et per hoc patet
3078 responsio ad obiecta. Nam primae rationes concludunt quod 2460 responsio ad obiecta. Nam primae rationes concludunt quod
3079 ingratitudo secundum se sit quaedam species peccati. Ultima autem 2461 ingratitudo secundum se sit quaedam species peccati. Ultima autem
3080 ratio concludit quod ingratitudo secundum quod invenitur in omni 2462 ratio concludit quod ingratitudo secundum quod invenitur in omni
3081 peccato, non sit speciale peccatum.</p> 2463 peccato, non sit speciale peccatum.</p></div></div><div class="q" id="q89"><h2>Quaestio 89</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 89 pr."><a name="51471"><span class="ref">[51471]
3082 <br /> 2464 IIIª q. 89 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
3083 <div class="D">Quaestio 89</div>
3084 <div class="G">Prooemium</div>
3085 <p title="III q. 89 pr."><a name="51471"><span class="ref">[51471]
3086 III&ordf; q. 89 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
3087 recuperatione virtutum per poenitentiam. Et circa hoc quaeruntur 2465 recuperatione virtutum per poenitentiam. Et circa hoc quaeruntur
3088 sex. Primo, utrum per poenitentiam restituantur virtutes. Secundo, 2466 sex. Primo, utrum per poenitentiam restituantur virtutes. Secundo,
3089 utrum restituantur in aequali quantitate. Tertio, utrum restituatur 2467 utrum restituantur in aequali quantitate. Tertio, utrum restituatur
3090 poenitenti aequalis dignitas. Quarto, utrum opera virtutum per 2468 poenitenti aequalis dignitas. Quarto, utrum opera virtutum per
3091 peccatum mortificentur. Quinto, utrum opera mortificata per 2469 peccatum mortificentur. Quinto, utrum opera mortificata per
3092 peccatum per poenitentiam reviviscant. Sexto, utrum opera mortua, 2470 peccatum per poenitentiam reviviscant. Sexto, utrum opera mortua,
3093 idest absque caritate facta, per poenitentiam vivificentur.</p> 2471 idest absque caritate facta, per poenitentiam vivificentur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 89 a. 1 arg. 1"><a name="51472"><span class="ref">[51472] IIIª q. 89 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
3094 <br />
3095 <div class="E">Articulus 1</div>
3096 <p title="III q. 89 a. 1 arg. 1"><a name="51472"><span class=
3097 "ref">[51472] III&ordf; q. 89 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
3098 proceditur. Videtur quod per poenitentiam virtutes non 2472 proceditur. Videtur quod per poenitentiam virtutes non
3099 restituantur. Non enim possent virtutes amissae per poenitentiam 2473 restituantur. Non enim possent virtutes amissae per poenitentiam
3100 restitui nisi poenitentia virtutes causaret. Sed poenitentia, cum 2474 restitui nisi poenitentia virtutes causaret. Sed poenitentia, cum
3101 sit virtus, non potest esse causa omnium virtutum, praesertim cum 2475 sit virtus, non potest esse causa omnium virtutum, praesertim cum
3102 quaedam virtutes sint naturaliter priores poenitentia, ut supra 2476 quaedam virtutes sint naturaliter priores poenitentia, ut supra
3103 dictum est. Ergo per poenitentiam non restituuntur.</p> 2477 dictum est. Ergo per poenitentiam non restituuntur.</p><p title="III q. 89 a. 1 arg. 2"><a name="51473"><span class="ref">[51473] IIIª q. 89 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
3104 <p title="III q. 89 a. 1 arg. 2"><a name="51473"><span class=
3105 "ref">[51473] III&ordf; q. 89 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
3106 poenitentia in quibusdam actibus poenitentis consistit. Sed 2478 poenitentia in quibusdam actibus poenitentis consistit. Sed
3107 virtutes gratuitae non causantur ex actibus nostris, dicit enim 2479 virtutes gratuitae non causantur ex actibus nostris, dicit enim
3108 Augustinus, in libro de Lib. Arbit., quod virtutes Deus in nobis 2480 Augustinus, in libro de Lib. Arbit., quod virtutes Deus in nobis
3109 sine nobis operatur. Ergo videtur quod per poenitentiam non 2481 sine nobis operatur. Ergo videtur quod per poenitentiam non
3110 restituantur virtutes.</p> 2482 restituantur virtutes.</p><p title="III q. 89 a. 1 arg. 3"><a name="51474"><span class="ref">[51474] IIIª q. 89 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
3111 <p title="III q. 89 a. 1 arg. 3"><a name="51474"><span class=
3112 "ref">[51474] III&ordf; q. 89 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
3113 habens virtutem sine difficultate et delectabiliter actus virtutum 2483 habens virtutem sine difficultate et delectabiliter actus virtutum
3114 operatur, unde philosophus dicit, in I Ethic., quod <i>non est 2484 operatur, unde philosophus dicit, in I Ethic., quod <i>non est
3115 iustus qui non gaudet iusta operatione</i>. Sed multi poenitentes 2485 iustus qui non gaudet iusta operatione</i>. Sed multi poenitentes
3116 adhuc difficultatem patiuntur in operando actus virtutum. Non ergo 2486 adhuc difficultatem patiuntur in operando actus virtutum. Non ergo
3117 per poenitentiam restituuntur virtutes.</p> 2487 per poenitentiam restituuntur virtutes.</p><p title="III q. 89 a. 1 s. c."><a name="51475"><span class="ref">[51475] IIIª q. 89 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
3118 <p title="III q. 89 a. 1 s. c."><a name="51475"><span class=
3119 "ref">[51475] III&ordf; q. 89 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
3120 quod, Luc. XV, pater mandavit quod filius poenitens indueretur 2488 quod, Luc. XV, pater mandavit quod filius poenitens indueretur
3121 stola prima, quae, secundum Ambrosium, est amictus sapientiae, quam 2489 stola prima, quae, secundum Ambrosium, est amictus sapientiae, quam
3122 simul consequuntur omnes virtutes, secundum illud Sap. VIII, 2490 simul consequuntur omnes virtutes, secundum illud Sap. VIII,
3123 <i>sobrietatem et iustitiam docet, prudentiam et virtutem, quibus 2491 <i>sobrietatem et iustitiam docet, prudentiam et virtutem, quibus
3124 in vita nihil est utilius hominibus</i>. Ergo per poenitentiam 2492 in vita nihil est utilius hominibus</i>. Ergo per poenitentiam
3125 omnes virtutes restituuntur.</p> 2493 omnes virtutes restituuntur.</p><p title="III q. 89 a. 1 co."><a name="51476"><span class="ref">[51476] IIIª q. 89 a. 1 co.</span></a> Respondeo
3126 <p title="III q. 89 a. 1 co."><a name="51476"><span class=
3127 "ref">[51476] III&ordf; q. 89 a. 1 co.</span></a> Respondeo
3128 dicendum quod per poenitentiam, sicut dictum est supra, remittuntur 2494 dicendum quod per poenitentiam, sicut dictum est supra, remittuntur
3129 peccata. Remissio autem peccatorum non potest esse nisi per 2495 peccata. Remissio autem peccatorum non potest esse nisi per
3130 infusionem gratiae. Unde relinquitur quod per poenitentiam gratia 2496 infusionem gratiae. Unde relinquitur quod per poenitentiam gratia
3131 homini infundatur. Ex gratia autem consequuntur omnes virtutes 2497 homini infundatur. Ex gratia autem consequuntur omnes virtutes
3132 gratuitae, sicut ex essentia animae fluunt omnes potentiae, ut in 2498 gratuitae, sicut ex essentia animae fluunt omnes potentiae, ut in
3133 secunda parte habitum est. Unde relinquitur quod per poenitentiam 2499 secunda parte habitum est. Unde relinquitur quod per poenitentiam
3134 omnes virtutes restituantur.</p> 2500 omnes virtutes restituantur.</p><p title="III q. 89 a. 1 ad 1"><a name="51477"><span class="ref">[51477] IIIª q. 89 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3135 <p title="III q. 89 a. 1 ad 1"><a name="51477"><span class=
3136 "ref">[51477] III&ordf; q. 89 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3137 dicendum quod eodem modo poenitentia restituit virtutes per quem 2501 dicendum quod eodem modo poenitentia restituit virtutes per quem
3138 modum est causa gratiae, ut iam dictum est. Est autem causa gratiae 2502 modum est causa gratiae, ut iam dictum est. Est autem causa gratiae
3139 inquantum est sacramentum, nam inquantum est virtus, est magis 2503 inquantum est sacramentum, nam inquantum est virtus, est magis
3140 gratiae effectus. Et ideo non oportet quod poenitentia, secundum 2504 gratiae effectus. Et ideo non oportet quod poenitentia, secundum
3141 quod est virtus, sit causa omnium aliarum virtutum, sed quod 2505 quod est virtus, sit causa omnium aliarum virtutum, sed quod
3142 habitus poenitentiae simul cum habitibus aliarum virtutum per 2506 habitus poenitentiae simul cum habitibus aliarum virtutum per
3143 sacramentum causetur.</p> 2507 sacramentum causetur.</p><p title="III q. 89 a. 1 ad 2"><a name="51478"><span class="ref">[51478] IIIª q. 89 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
3144 <p title="III q. 89 a. 1 ad 2"><a name="51478"><span class=
3145 "ref">[51478] III&ordf; q. 89 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
3146 dicendum quod in sacramento poenitentiae actus humani se habent 2508 dicendum quod in sacramento poenitentiae actus humani se habent
3147 materialiter, sed formalis vis huius sacramenti dependet ex virtute 2509 materialiter, sed formalis vis huius sacramenti dependet ex virtute
3148 clavium. Et ideo virtus clavium effective causat gratiam et 2510 clavium. Et ideo virtus clavium effective causat gratiam et
3149 virtutes, instrumentaliter tamen. Sed actus primus poenitentis se 2511 virtutes, instrumentaliter tamen. Sed actus primus poenitentis se
3150 habet ut ultima dispositio ad gratiam consequendam, scilicet 2512 habet ut ultima dispositio ad gratiam consequendam, scilicet
3151 contritio, alii vero sequentes actus poenitentiae procedunt iam ex 2513 contritio, alii vero sequentes actus poenitentiae procedunt iam ex
3152 gratia et virtutibus.</p> 2514 gratia et virtutibus.</p><p title="III q. 89 a. 1 ad 3"><a name="51479"><span class="ref">[51479] IIIª q. 89 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
3153 <p title="III q. 89 a. 1 ad 3"><a name="51479"><span class=
3154 "ref">[51479] III&ordf; q. 89 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
3155 dicendum quod, sicut supra dictum est, quandoque post primum actum 2515 dicendum quod, sicut supra dictum est, quandoque post primum actum
3156 poenitentiae, qui est contritio, remanent quaedam reliquiae 2516 poenitentiae, qui est contritio, remanent quaedam reliquiae
3157 peccatorum, scilicet dispositiones ex prioribus actibus peccatorum 2517 peccatorum, scilicet dispositiones ex prioribus actibus peccatorum
3158 causatae, ex quibus praestatur difficultas quaedam poenitenti ad 2518 causatae, ex quibus praestatur difficultas quaedam poenitenti ad
3159 operandum opera virtutum, sed quantum est ex ipsa inclinatione 2519 operandum opera virtutum, sed quantum est ex ipsa inclinatione
3160 caritatis et aliarum virtutum, poenitens opera virtutum 2520 caritatis et aliarum virtutum, poenitens opera virtutum
3161 delectabiliter et sine difficultate operatur; sicut si virtuosus 2521 delectabiliter et sine difficultate operatur; sicut si virtuosus
3162 per accidens difficultatem pateretur in executione actus virtutis 2522 per accidens difficultatem pateretur in executione actus virtutis
3163 propter somnum aut aliquam corporis dispositionem.</p> 2523 propter somnum aut aliquam corporis dispositionem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 89 a. 2 arg. 1"><a name="51480"><span class="ref">[51480] IIIª q. 89 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
3164 <br />
3165 <div class="E">Articulus 2</div>
3166 <p title="III q. 89 a. 2 arg. 1"><a name="51480"><span class=
3167 "ref">[51480] III&ordf; q. 89 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
3168 sic proceditur. Videtur quod post poenitentiam resurgat homo in 2524 sic proceditur. Videtur quod post poenitentiam resurgat homo in
3169 aequali virtute. Dicit enim apostolus, Rom. VIII, <i>diligentibus 2525 aequali virtute. Dicit enim apostolus, Rom. VIII, <i>diligentibus
3170 Deum omnia cooperantur in bonum</i>, ubi dicit Glossa Augustini 2526 Deum omnia cooperantur in bonum</i>, ubi dicit Glossa Augustini
3171 quod hoc adeo verum est <i>ut, si qui horum devient et exorbitent, 2527 quod hoc adeo verum est <i>ut, si qui horum devient et exorbitent,
3172 hoc ipsum Deus faciat eis in bonum proficere</i>. Sed hoc non esset 2528 hoc ipsum Deus faciat eis in bonum proficere</i>. Sed hoc non esset
3173 si homo resurgeret in minori virtute.</p> 2529 si homo resurgeret in minori virtute.</p><p title="III q. 89 a. 2 arg. 2"><a name="51481"><span class="ref">[51481] IIIª q. 89 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
3174 <p title="III q. 89 a. 2 arg. 2"><a name="51481"><span class=
3175 "ref">[51481] III&ordf; q. 89 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
3176 Ambrosius dicit quod <i>poenitentia optima res est, quae omnes 2530 Ambrosius dicit quod <i>poenitentia optima res est, quae omnes
3177 defectus revocat ad perfectum</i>. Sed hoc non esset nisi virtutes 2531 defectus revocat ad perfectum</i>. Sed hoc non esset nisi virtutes
3178 in aequali quantitate recuperarentur. Ergo per poenitentiam semper 2532 in aequali quantitate recuperarentur. Ergo per poenitentiam semper
3179 recuperatur aequalis virtus.</p> 2533 recuperatur aequalis virtus.</p><p title="III q. 89 a. 2 arg. 3"><a name="51482"><span class="ref">[51482] IIIª q. 89 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
3180 <p title="III q. 89 a. 2 arg. 3"><a name="51482"><span class=
3181 "ref">[51482] III&ordf; q. 89 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
3182 super illud Genes. I, <i>factum est vespere et mane dies unus</i>, 2534 super illud Genes. I, <i>factum est vespere et mane dies unus</i>,
3183 dicit Glossa, <i>vespertina lux est a qua quis cecidit, matutina in 2535 dicit Glossa, <i>vespertina lux est a qua quis cecidit, matutina in
3184 qua resurgit</i>. Sed lux matutina est maior quam vespertina. Ergo 2536 qua resurgit</i>. Sed lux matutina est maior quam vespertina. Ergo
3185 aliquis resurgit in maiori gratia vel caritate quam prius habuerat. 2537 aliquis resurgit in maiori gratia vel caritate quam prius habuerat.
3186 Quod etiam videtur per id quod apostolus dicit, Rom. V, <i>ubi 2538 Quod etiam videtur per id quod apostolus dicit, Rom. V, <i>ubi
3187 abundavit delictum, superabundavit et gratia</i>.</p> 2539 abundavit delictum, superabundavit et gratia</i>.</p><p title="III q. 89 a. 2 s. c."><a name="51483"><span class="ref">[51483] IIIª q. 89 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra,
3188 <p title="III q. 89 a. 2 s. c."><a name="51483"><span class=
3189 "ref">[51483] III&ordf; q. 89 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra,
3190 caritas proficiens vel perfecta maior est quam caritas incipiens. 2540 caritas proficiens vel perfecta maior est quam caritas incipiens.
3191 Sed quandoque aliquis cadit a caritate proficiente, resurgit autem 2541 Sed quandoque aliquis cadit a caritate proficiente, resurgit autem
3192 in caritate incipiente. Ergo semper resurgit homo in minori etiam 2542 in caritate incipiente. Ergo semper resurgit homo in minori etiam
3193 virtute.</p> 2543 virtute.</p><p title="III q. 89 a. 2 co."><a name="51484"><span class="ref">[51484] IIIª q. 89 a. 2 co.</span></a> Respondeo
3194 <p title="III q. 89 a. 2 co."><a name="51484"><span class=
3195 "ref">[51484] III&ordf; q. 89 a. 2 co.</span></a> Respondeo
3196 dicendum quod, sicut dictum est, motus liberi arbitrii qui est in 2544 dicendum quod, sicut dictum est, motus liberi arbitrii qui est in
3197 iustificatione impii, est ultima dispositio ad gratiam, unde in 2545 iustificatione impii, est ultima dispositio ad gratiam, unde in
3198 eodem instanti est gratiae infusio cum praedicto motu liberi 2546 eodem instanti est gratiae infusio cum praedicto motu liberi
3199 arbitrii, ut in secunda parte habitum est. In quo quidem motu 2547 arbitrii, ut in secunda parte habitum est. In quo quidem motu
3200 comprehenditur actus poenitentiae, ut supra dictum est. Manifestum 2548 comprehenditur actus poenitentiae, ut supra dictum est. Manifestum
3207 quandoque proportionatam esse maiori gratiae quam illa a qua 2555 quandoque proportionatam esse maiori gratiae quam illa a qua
3208 cecidit per peccatum; quandoque vero aequali; quandoque vero 2556 cecidit per peccatum; quandoque vero aequali; quandoque vero
3209 minori. Et ideo poenitens quandoque resurgit in maiori gratia quam 2557 minori. Et ideo poenitens quandoque resurgit in maiori gratia quam
3210 prius habuerat; quandoque autem in aequali; quandoque etiam in 2558 prius habuerat; quandoque autem in aequali; quandoque etiam in
3211 minori. Et eadem ratio est de virtutibus, quae ex gratia 2559 minori. Et eadem ratio est de virtutibus, quae ex gratia
3212 consequuntur.</p> 2560 consequuntur.</p><p title="III q. 89 a. 2 ad 1"><a name="51485"><span class="ref">[51485] IIIª q. 89 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3213 <p title="III q. 89 a. 2 ad 1"><a name="51485"><span class=
3214 "ref">[51485] III&ordf; q. 89 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3215 dicendum quod non omnibus diligentibus Deum cooperatur in bonum hoc 2561 dicendum quod non omnibus diligentibus Deum cooperatur in bonum hoc
3216 ipsum quod per peccatum a Dei amore cadunt, quod patet in his qui 2562 ipsum quod per peccatum a Dei amore cadunt, quod patet in his qui
3217 cadunt et nunquam resurgunt, vel qui resurgunt iterum casuri, sed 2563 cadunt et nunquam resurgunt, vel qui resurgunt iterum casuri, sed
3218 in <i>his qui secundum propositum vocati sunt sancti</i>, scilicet 2564 in <i>his qui secundum propositum vocati sunt sancti</i>, scilicet
3219 praedestinatis, qui, quotiescumque cadunt, finaliter tamen 2565 praedestinatis, qui, quotiescumque cadunt, finaliter tamen
3222 permanentiori gratia, non quidem ex parte ipsius gratiae, quia, 2568 permanentiori gratia, non quidem ex parte ipsius gratiae, quia,
3223 quanto gratia est maior, tanto de se est permanentior; sed ex parte 2569 quanto gratia est maior, tanto de se est permanentior; sed ex parte
3224 hominis, qui tanto stabilius in gratia permanet quanto est cautior 2570 hominis, qui tanto stabilius in gratia permanet quanto est cautior
3225 et humilior. Unde et Glossa ibidem subdit quod ideo proficit eis in 2571 et humilior. Unde et Glossa ibidem subdit quod ideo proficit eis in
3226 bonum quod cadunt, quia humiliores redeunt, et quia doctiores 2572 bonum quod cadunt, quia humiliores redeunt, et quia doctiores
3227 fiunt.</p> 2573 fiunt.</p><p title="III q. 89 a. 2 ad 2"><a name="51486"><span class="ref">[51486] IIIª q. 89 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
3228 <p title="III q. 89 a. 2 ad 2"><a name="51486"><span class=
3229 "ref">[51486] III&ordf; q. 89 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
3230 dicendum quod poenitentia, quantum est de se, habet virtutem 2574 dicendum quod poenitentia, quantum est de se, habet virtutem
3231 reparandi omnes defectus ad perfectum, et etiam promovendi in 2575 reparandi omnes defectus ad perfectum, et etiam promovendi in
3232 ulteriorem statum, sed hoc quandoque impeditur ex parte hominis, 2576 ulteriorem statum, sed hoc quandoque impeditur ex parte hominis,
3233 qui remissius movetur in Deum et in detestationem peccati. Sicut 2577 qui remissius movetur in Deum et in detestationem peccati. Sicut
3234 etiam in Baptismo aliqui adulti consequuntur maiorem vel minorem 2578 etiam in Baptismo aliqui adulti consequuntur maiorem vel minorem
3235 gratiam, secundum quod diversimode se disponunt.</p> 2579 gratiam, secundum quod diversimode se disponunt.</p><p title="III q. 89 a. 2 ad 3"><a name="51487"><span class="ref">[51487] IIIª q. 89 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
3236 <p title="III q. 89 a. 2 ad 3"><a name="51487"><span class=
3237 "ref">[51487] III&ordf; q. 89 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
3238 dicendum quod illa assimilatio utriusque gratiae ad lucem 2580 dicendum quod illa assimilatio utriusque gratiae ad lucem
3239 vespertinam et matutinam fit propter similitudinem ordinis, quia 2581 vespertinam et matutinam fit propter similitudinem ordinis, quia
3240 post lucem vespertinam sequuntur tenebrae noctis, post lucem autem 2582 post lucem vespertinam sequuntur tenebrae noctis, post lucem autem
3241 matutinam sequitur lux diei, non autem propter maiorem vel minorem 2583 matutinam sequitur lux diei, non autem propter maiorem vel minorem
3242 similitudinem quantitatis. Illud etiam verbum apostoli intelligitur 2584 similitudinem quantitatis. Illud etiam verbum apostoli intelligitur
3245 peccavit, tanto abundantiorem gratiam consequatur, pensata 2587 peccavit, tanto abundantiorem gratiam consequatur, pensata
3246 quantitate habitualis gratiae. Est tamen superabundans gratia 2588 quantitate habitualis gratiae. Est tamen superabundans gratia
3247 quantum ad ipsam gratiae rationem, quia magis gratis beneficium 2589 quantum ad ipsam gratiae rationem, quia magis gratis beneficium
3248 remissionis magis peccatori confertur. Quamvis quandoque abundanter 2590 remissionis magis peccatori confertur. Quamvis quandoque abundanter
3249 peccantes abundanter dolent, et sic abundantiorem habitum gratiae 2591 peccantes abundanter dolent, et sic abundantiorem habitum gratiae
3250 et virtutum consequuntur, sicut patet in Magdalena.</p> 2592 et virtutum consequuntur, sicut patet in Magdalena.</p><p title="III q. 89 a. 2 ad 4"><a name="51488"><span class="ref">[51488] IIIª q. 89 a. 2 ad 4</span></a> Ad id vero quod
3251 <p title="III q. 89 a. 2 ad 4"><a name="51488"><span class=
3252 "ref">[51488] III&ordf; q. 89 a. 2 ad 4</span></a> Ad id vero quod
3253 in contrarium obiicitur, dicendum quod una et eadem gratia maior 2593 in contrarium obiicitur, dicendum quod una et eadem gratia maior
3254 est proficiens quam incipiens, sed in diversis hoc non est necesse. 2594 est proficiens quam incipiens, sed in diversis hoc non est necesse.
3255 Unus enim incipit a maiori gratia quam alius habeat in statu 2595 Unus enim incipit a maiori gratia quam alius habeat in statu
3256 profectus, sicut Gregorius dicit, in II Dialog., <i>praesentes et 2596 profectus, sicut Gregorius dicit, in II Dialog., <i>praesentes et
3257 secuturi omnes cognoscant, Benedictus puer a quanta perfectione 2597 secuturi omnes cognoscant, Benedictus puer a quanta perfectione
3258 conversionis gratiam incoepisset</i>.</p> 2598 conversionis gratiam incoepisset</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 89 a. 3 arg. 1"><a name="51489"><span class="ref">[51489] IIIª q. 89 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
3259 <br />
3260 <div class="E">Articulus 3</div>
3261 <p title="III q. 89 a. 3 arg. 1"><a name="51489"><span class=
3262 "ref">[51489] III&ordf; q. 89 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
3263 proceditur. Videtur quod per poenitentiam non restituatur homo in 2599 proceditur. Videtur quod per poenitentiam non restituatur homo in
3264 pristinam dignitatem. Quia super illud Amos V, <i>virgo Israel 2600 pristinam dignitatem. Quia super illud Amos V, <i>virgo Israel
3265 cecidit</i>, dicit Glossa, <i>non negat ut resurgat, sed ut 2601 cecidit</i>, dicit Glossa, <i>non negat ut resurgat, sed ut
3266 resurgere virgo possit, quia semel oberrans ovis, etsi reportetur 2602 resurgere virgo possit, quia semel oberrans ovis, etsi reportetur
3267 in humeris pastoris, non habet tantam gloriam quantam quae nunquam 2603 in humeris pastoris, non habet tantam gloriam quantam quae nunquam
3268 erravit</i>. Ergo per poenitentiam non recuperat homo pristinam 2604 erravit</i>. Ergo per poenitentiam non recuperat homo pristinam
3269 dignitatem.</p> 2605 dignitatem.</p><p title="III q. 89 a. 3 arg. 2"><a name="51490"><span class="ref">[51490] IIIª q. 89 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
3270 <p title="III q. 89 a. 3 arg. 2"><a name="51490"><span class=
3271 "ref">[51490] III&ordf; q. 89 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
3272 Hieronymus dicit, <i>quicumque dignitatem divini gradus non 2606 Hieronymus dicit, <i>quicumque dignitatem divini gradus non
3273 custodiunt, contenti fiant animam salvare, reverti enim in 2607 custodiunt, contenti fiant animam salvare, reverti enim in
3274 pristinum gradum difficile est</i>. Et Innocentius Papa dicit quod 2608 pristinum gradum difficile est</i>. Et Innocentius Papa dicit quod
3275 <i>apud Nicaeam constituti canones poenitentes etiam ab infimis 2609 <i>apud Nicaeam constituti canones poenitentes etiam ab infimis
3276 clericorum officiis excludunt</i>. Non ergo per poenitentiam homo 2610 clericorum officiis excludunt</i>. Non ergo per poenitentiam homo
3277 recuperat pristinam dignitatem.</p> 2611 recuperat pristinam dignitatem.</p><p title="III q. 89 a. 3 arg. 3"><a name="51491"><span class="ref">[51491] IIIª q. 89 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
3278 <p title="III q. 89 a. 3 arg. 3"><a name="51491"><span class=
3279 "ref">[51491] III&ordf; q. 89 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
3280 ante peccatum potest aliquis ad maiorem gradum ascendere. Non autem 2612 ante peccatum potest aliquis ad maiorem gradum ascendere. Non autem
3281 hoc post peccatum conceditur poenitenti, dicitur enim Ezech. XLIV, 2613 hoc post peccatum conceditur poenitenti, dicitur enim Ezech. XLIV,
3282 <i>Levitae qui recesserunt a me, nunquam appropinquabunt mihi, ut 2614 <i>Levitae qui recesserunt a me, nunquam appropinquabunt mihi, ut
3283 sacerdotio fungantur</i>. Et, sicut habetur in decretis, dist. l, 2615 sacerdotio fungantur</i>. Et, sicut habetur in decretis, dist. l,
3284 in Hilerdensi Concilio legitur, <i>hi qui sancto altario 2616 in Hilerdensi Concilio legitur, <i>hi qui sancto altario
3285 deserviunt, si subito flenda debilitate carnis corruerint, et, 2617 deserviunt, si subito flenda debilitate carnis corruerint, et,
3286 domino respiciente, poenituerint, officiorum suorum loca recipiant, 2618 domino respiciente, poenituerint, officiorum suorum loca recipiant,
3287 nec possint ad altiora officia ulterius promoveri</i>. Non ergo 2619 nec possint ad altiora officia ulterius promoveri</i>. Non ergo
3288 poenitentia restituit hominem in pristinam dignitatem.</p> 2620 poenitentia restituit hominem in pristinam dignitatem.</p><p title="III q. 89 a. 3 s. c."><a name="51492"><span class="ref">[51492] IIIª q. 89 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
3289 <p title="III q. 89 a. 3 s. c."><a name="51492"><span class=
3290 "ref">[51492] III&ordf; q. 89 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
3291 quod, sicut in eadem distinctione legitur, Gregorius, scribens 2621 quod, sicut in eadem distinctione legitur, Gregorius, scribens
3292 Secundino, dixit, <i>post dignam satisfactionem, credimus hominem 2622 Secundino, dixit, <i>post dignam satisfactionem, credimus hominem
3293 posse redire ad suum honorem</i>. Et in Concilio Agathensi legitur, 2623 posse redire ad suum honorem</i>. Et in Concilio Agathensi legitur,
3294 <i>contumaces clerici, prout dignitatis ordo permiserit, ab 2624 <i>contumaces clerici, prout dignitatis ordo permiserit, ab
3295 episcopis corrigantur, ita ut, cum eos poenitentia correxerit, 2625 episcopis corrigantur, ita ut, cum eos poenitentia correxerit,
3296 gradum suum dignitatemque recipiant</i>.</p> 2626 gradum suum dignitatemque recipiant</i>.</p><p title="III q. 89 a. 3 co."><a name="51493"><span class="ref">[51493] IIIª q. 89 a. 3 co.</span></a> Respondeo
3297 <p title="III q. 89 a. 3 co."><a name="51493"><span class=
3298 "ref">[51493] III&ordf; q. 89 a. 3 co.</span></a> Respondeo
3299 dicendum quod homo per peccatum duplicem dignitatem amittit, unam 2627 dicendum quod homo per peccatum duplicem dignitatem amittit, unam
3300 quantum ad Deum, aliam vero quantum ad Ecclesiam. Quantum autem ad 2628 quantum ad Deum, aliam vero quantum ad Ecclesiam. Quantum autem ad
3301 Deum, amittit duplicem dignitatem. Unam principalem, qua scilicet 2629 Deum, amittit duplicem dignitatem. Unam principalem, qua scilicet
3302 computatus erat inter filios Dei per gratiam. Et hanc dignitatem 2630 computatus erat inter filios Dei per gratiam. Et hanc dignitatem
3303 recuperat per poenitentiam. Quod significatur Luc. XV de filio 2631 recuperat per poenitentiam. Quod significatur Luc. XV de filio
3344 his etiam, gradu proprio servato, spes veniae de misericordia Dei 2672 his etiam, gradu proprio servato, spes veniae de misericordia Dei
3345 promittenda est</i>. Et hoc etiam dicitur extra, de qualitate 2673 promittenda est</i>. Et hoc etiam dicitur extra, de qualitate
3346 Ordinand., cap. quaesitum, <i>si crimina ordine iudiciario 2674 Ordinand., cap. quaesitum, <i>si crimina ordine iudiciario
3347 comprobata, vel alias notoria non fuerint, praeter reos homicidii, 2675 comprobata, vel alias notoria non fuerint, praeter reos homicidii,
3348 post poenitentiam in susceptis vel iam suscipiendis ordinibus 2676 post poenitentiam in susceptis vel iam suscipiendis ordinibus
3349 impedire non possunt</i>.</p> 2677 impedire non possunt</i>.</p><p title="III q. 89 a. 3 ad 1"><a name="51494"><span class="ref">[51494] IIIª q. 89 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3350 <p title="III q. 89 a. 3 ad 1"><a name="51494"><span class=
3351 "ref">[51494] III&ordf; q. 89 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3352 dicendum quod eadem ratio est de recuperatione virginitatis et de 2678 dicendum quod eadem ratio est de recuperatione virginitatis et de
3353 recuperatione innocentiae, quae pertinet ad secundariam dignitatem 2679 recuperatione innocentiae, quae pertinet ad secundariam dignitatem
3354 quoad Deum.</p> 2680 quoad Deum.</p><p title="III q. 89 a. 3 ad 2"><a name="51495"><span class="ref">[51495] IIIª q. 89 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
3355 <p title="III q. 89 a. 3 ad 2"><a name="51495"><span class=
3356 "ref">[51495] III&ordf; q. 89 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
3357 dicendum quod Hieronymus in verbis illis non dicit esse 2681 dicendum quod Hieronymus in verbis illis non dicit esse
3358 impossibile, sed dicit esse difficile hominem recuperare post 2682 impossibile, sed dicit esse difficile hominem recuperare post
3359 peccatum pristinum gradum, quia hoc non conceditur nisi perfecte 2683 peccatum pristinum gradum, quia hoc non conceditur nisi perfecte
3360 poenitenti, ut dictum est. Ad statuta autem canonum qui hoc 2684 poenitenti, ut dictum est. Ad statuta autem canonum qui hoc
3361 prohibere videntur, respondet Augustinus, Bonifacio scribens, <i>ut 2685 prohibere videntur, respondet Augustinus, Bonifacio scribens, <i>ut
3369 suo perstitit. Et beatum Petrum, quando amarissimas lacrimas fudit, 2693 suo perstitit. Et beatum Petrum, quando amarissimas lacrimas fudit,
3370 utique dominum negasse poenituit, et tamen apostolus permansit. Sed 2694 utique dominum negasse poenituit, et tamen apostolus permansit. Sed
3371 non ideo putanda est supervacua posteriorum diligentia, qui, ubi 2695 non ideo putanda est supervacua posteriorum diligentia, qui, ubi
3372 saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, experti, 2696 saluti nihil detrahebatur, humilitati aliquid addiderunt, experti,
3373 ut credo, aliquorum fictas poenitentias per affectatas honorum 2697 ut credo, aliquorum fictas poenitentias per affectatas honorum
3374 potentias</i>.</p> 2698 potentias</i>.</p><p title="III q. 89 a. 3 ad 3"><a name="51496"><span class="ref">[51496] IIIª q. 89 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
3375 <p title="III q. 89 a. 3 ad 3"><a name="51496"><span class=
3376 "ref">[51496] III&ordf; q. 89 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
3377 dicendum quod illud statutum intelligitur de illis qui publicam 2699 dicendum quod illud statutum intelligitur de illis qui publicam
3378 poenitentiam agunt, qui postmodum non possunt ad maiorem provehi 2700 poenitentiam agunt, qui postmodum non possunt ad maiorem provehi
3379 gradum. Nam et Petrus post negationem pastor ovium Christi 2701 gradum. Nam et Petrus post negationem pastor ovium Christi
3380 constitutus est, ut patet Ioan. ult. Ubi dicit Chrysostomus quod 2702 constitutus est, ut patet Ioan. ult. Ubi dicit Chrysostomus quod
3381 <i>Petrus post negationem et poenitentiam ostendit se habere 2703 <i>Petrus post negationem et poenitentiam ostendit se habere
3382 maiorem fiduciam ad Christum. Qui enim in cena non audebat 2704 maiorem fiduciam ad Christum. Qui enim in cena non audebat
3383 interrogare, sed Ioanni interrogationem commisit, huic postea et 2705 interrogare, sed Ioanni interrogationem commisit, huic postea et
3384 praepositura fratrum credita est, et non solum non committit alteri 2706 praepositura fratrum credita est, et non solum non committit alteri
3385 interrogare quae ad ipsum pertinent, sed de reliquo ipse pro Ioanne 2707 interrogare quae ad ipsum pertinent, sed de reliquo ipse pro Ioanne
3386 magistrum interrogat</i>.</p> 2708 magistrum interrogat</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 89 a. 4 arg. 1"><a name="51497"><span class="ref">[51497] IIIª q. 89 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
3387 <br />
3388 <div class="E">Articulus 4</div>
3389 <p title="III q. 89 a. 4 arg. 1"><a name="51497"><span class=
3390 "ref">[51497] III&ordf; q. 89 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
3391 proceditur. Videtur quod opera virtutum in caritate facta 2709 proceditur. Videtur quod opera virtutum in caritate facta
3392 mortificari non possunt. Quod enim non est, immutari non potest. 2710 mortificari non possunt. Quod enim non est, immutari non potest.
3393 Sed mortificatio est quaedam mutatio de vita in mortem. Cum ergo 2711 Sed mortificatio est quaedam mutatio de vita in mortem. Cum ergo
3394 opera virtutum, postquam facta sunt, iam non sint, videtur quod 2712 opera virtutum, postquam facta sunt, iam non sint, videtur quod
3395 ulterius mortificari non possunt.</p> 2713 ulterius mortificari non possunt.</p><p title="III q. 89 a. 4 arg. 2"><a name="51498"><span class="ref">[51498] IIIª q. 89 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, per
3396 <p title="III q. 89 a. 4 arg. 2"><a name="51498"><span class=
3397 "ref">[51498] III&ordf; q. 89 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, per
3398 opera virtutis in caritate facta homo meretur vitam aeternam. Sed 2714 opera virtutis in caritate facta homo meretur vitam aeternam. Sed
3399 subtrahere mercedem merenti est iniustitia, quae non cadit in Deum. 2715 subtrahere mercedem merenti est iniustitia, quae non cadit in Deum.
3400 Ergo non potest esse quod opera virtutum in caritate facta per 2716 Ergo non potest esse quod opera virtutum in caritate facta per
3401 peccatum sequens mortificentur.</p> 2717 peccatum sequens mortificentur.</p><p title="III q. 89 a. 4 arg. 3"><a name="51499"><span class="ref">[51499] IIIª q. 89 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
3402 <p title="III q. 89 a. 4 arg. 3"><a name="51499"><span class=
3403 "ref">[51499] III&ordf; q. 89 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
3404 fortius non corrumpitur a debiliori. Sed opera caritatis sunt 2718 fortius non corrumpitur a debiliori. Sed opera caritatis sunt
3405 fortiora quibuslibet peccatis, quia, ut dicitur Proverb. X, 2719 fortiora quibuslibet peccatis, quia, ut dicitur Proverb. X,
3406 <i>universa delicta operit caritas</i>. Ergo videtur quod opera in 2720 <i>universa delicta operit caritas</i>. Ergo videtur quod opera in
3407 caritate facta per sequens mortale peccatum mortificari non 2721 caritate facta per sequens mortale peccatum mortificari non
3408 possunt.</p> 2722 possunt.</p><p title="III q. 89 a. 4 s. c."><a name="51500"><span class="ref">[51500] IIIª q. 89 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
3409 <p title="III q. 89 a. 4 s. c."><a name="51500"><span class=
3410 "ref">[51500] III&ordf; q. 89 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
3411 quod dicitur Ezech. XVIII, <i>si averterit se iustus a iustitia 2723 quod dicitur Ezech. XVIII, <i>si averterit se iustus a iustitia
3412 sua, omnes iustitiae eius quas fecerat, non recordabuntur</i>.</p> 2724 sua, omnes iustitiae eius quas fecerat, non recordabuntur</i>.</p><p title="III q. 89 a. 4 co."><a name="51501"><span class="ref">[51501] IIIª q. 89 a. 4 co.</span></a> Respondeo
3413 <p title="III q. 89 a. 4 co."><a name="51501"><span class=
3414 "ref">[51501] III&ordf; q. 89 a. 4 co.</span></a> Respondeo
3415 dicendum quod res viva per mortem perdit operationem vitae, unde 2725 dicendum quod res viva per mortem perdit operationem vitae, unde
3416 per quandam similitudinem dicuntur res mortificari quando 2726 per quandam similitudinem dicuntur res mortificari quando
3417 impediuntur a proprio suo effectu vel operatione. Effectus autem 2727 impediuntur a proprio suo effectu vel operatione. Effectus autem
3418 operum virtuosorum quae in caritate fiunt, est perducere ad vitam 2728 operum virtuosorum quae in caritate fiunt, est perducere ad vitam
3419 aeternam. Quod quidem impeditur per peccatum mortale sequens, quod 2729 aeternam. Quod quidem impeditur per peccatum mortale sequens, quod
3420 gratiam tollit. Et secundum hoc, opera in caritate facta dicuntur 2730 gratiam tollit. Et secundum hoc, opera in caritate facta dicuntur
3421 mortificari per sequens peccatum mortale.</p> 2731 mortificari per sequens peccatum mortale.</p><p title="III q. 89 a. 4 ad 1"><a name="51502"><span class="ref">[51502] IIIª q. 89 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3422 <p title="III q. 89 a. 4 ad 1"><a name="51502"><span class=
3423 "ref">[51502] III&ordf; q. 89 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3424 dicendum quod, sicut opera peccatorum transeunt actu et manent 2732 dicendum quod, sicut opera peccatorum transeunt actu et manent
3425 reatu, ita opera in caritate facta, postquam transeunt actu, manent 2733 reatu, ita opera in caritate facta, postquam transeunt actu, manent
3426 merito in Dei acceptatione. Et secundum hoc mortificantur, 2734 merito in Dei acceptatione. Et secundum hoc mortificantur,
3427 inquantum impeditur homo ne consequatur suam mercedem.</p> 2735 inquantum impeditur homo ne consequatur suam mercedem.</p><p title="III q. 89 a. 4 ad 2"><a name="51503"><span class="ref">[51503] IIIª q. 89 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
3428 <p title="III q. 89 a. 4 ad 2"><a name="51503"><span class=
3429 "ref">[51503] III&ordf; q. 89 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
3430 dicendum quod sine iniustitia potest subtrahi merces merenti quando 2736 dicendum quod sine iniustitia potest subtrahi merces merenti quando
3431 ipse reddiderit se indignum mercede per culpam sequentem. Nam et ea 2737 ipse reddiderit se indignum mercede per culpam sequentem. Nam et ea
3432 quae homo iam accepit, quandoque iuste propter culpam perdit.</p> 2738 quae homo iam accepit, quandoque iuste propter culpam perdit.</p><p title="III q. 89 a. 4 ad 3"><a name="51504"><span class="ref">[51504] IIIª q. 89 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
3433 <p title="III q. 89 a. 4 ad 3"><a name="51504"><span class=
3434 "ref">[51504] III&ordf; q. 89 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
3435 dicendum quod non est propter fortitudinem operum peccati quod 2739 dicendum quod non est propter fortitudinem operum peccati quod
3436 mortificantur opera prius in caritate facta, sed est propter 2740 mortificantur opera prius in caritate facta, sed est propter
3437 libertatem voluntatis, quae potest a bono in malum deflecti.</p> 2741 libertatem voluntatis, quae potest a bono in malum deflecti.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 89 a. 5 arg. 1"><a name="51505"><span class="ref">[51505] IIIª q. 89 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
3438 <br />
3439 <div class="E">Articulus 5</div>
3440 <p title="III q. 89 a. 5 arg. 1"><a name="51505"><span class=
3441 "ref">[51505] III&ordf; q. 89 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
3442 proceditur. Videtur quod opera mortificata per peccatum per 2742 proceditur. Videtur quod opera mortificata per peccatum per
3443 poenitentiam non reviviscant. Sicut enim per poenitentiam 2743 poenitentiam non reviviscant. Sicut enim per poenitentiam
3444 subsequentem remittuntur peccata praeterita, ita etiam per peccatum 2744 subsequentem remittuntur peccata praeterita, ita etiam per peccatum
3445 sequens mortificantur opera prius in caritate facta. Sed peccata 2745 sequens mortificantur opera prius in caritate facta. Sed peccata
3446 dimissa per poenitentiam non redeunt, ut supra dictum est. Ergo 2746 dimissa per poenitentiam non redeunt, ut supra dictum est. Ergo
3447 videtur quod etiam opera mortificata per caritatem non 2747 videtur quod etiam opera mortificata per caritatem non
3448 reviviscant.</p> 2748 reviviscant.</p><p title="III q. 89 a. 5 arg. 2"><a name="51506"><span class="ref">[51506] IIIª q. 89 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
3449 <p title="III q. 89 a. 5 arg. 2"><a name="51506"><span class=
3450 "ref">[51506] III&ordf; q. 89 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
3451 opera dicuntur mortificari ad similitudinem animalium quae 2749 opera dicuntur mortificari ad similitudinem animalium quae
3452 moriuntur, ut dictum est. Sed animal mortuum non potest iterum 2750 moriuntur, ut dictum est. Sed animal mortuum non potest iterum
3453 vivificari. Ergo nec opera mortificata possunt iterum per 2751 vivificari. Ergo nec opera mortificata possunt iterum per
3454 poenitentiam reviviscere.</p> 2752 poenitentiam reviviscere.</p><p title="III q. 89 a. 5 arg. 3"><a name="51507"><span class="ref">[51507] IIIª q. 89 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
3455 <p title="III q. 89 a. 5 arg. 3"><a name="51507"><span class=
3456 "ref">[51507] III&ordf; q. 89 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
3457 opera in caritate facta merentur gloriam secundum quantitatem 2753 opera in caritate facta merentur gloriam secundum quantitatem
3458 gratiae vel caritatis. Sed quandoque per poenitentiam homo resurgit 2754 gratiae vel caritatis. Sed quandoque per poenitentiam homo resurgit
3459 in minori gratia vel caritate. Ergo non consequetur gloriam 2755 in minori gratia vel caritate. Ergo non consequetur gloriam
3460 secundum merita priorum operum. Et ita videtur quod opera 2756 secundum merita priorum operum. Et ita videtur quod opera
3461 mortificata per peccatum non reviviscant.</p> 2757 mortificata per peccatum non reviviscant.</p><p title="III q. 89 a. 5 s. c."><a name="51508"><span class="ref">[51508] IIIª q. 89 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
3462 <p title="III q. 89 a. 5 s. c."><a name="51508"><span class=
3463 "ref">[51508] III&ordf; q. 89 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
3464 quod, super illud Ioel II, <i>reddam vobis annos quos comedit 2758 quod, super illud Ioel II, <i>reddam vobis annos quos comedit
3465 locusta</i>, dicit Glossa, <i>non patiar perire ubertatem quam cum 2759 locusta</i>, dicit Glossa, <i>non patiar perire ubertatem quam cum
3466 perturbatione animi amisistis</i>. Sed illa ubertas est meritum 2760 perturbatione animi amisistis</i>. Sed illa ubertas est meritum
3467 bonorum operum, quod fuit perditum per peccatum. Ergo per 2761 bonorum operum, quod fuit perditum per peccatum. Ergo per
3468 poenitentiam reviviscunt opera meritoria prius facta.</p> 2762 poenitentiam reviviscunt opera meritoria prius facta.</p><p title="III q. 89 a. 5 co."><a name="51509"><span class="ref">[51509] IIIª q. 89 a. 5 co.</span></a> Respondeo
3469 <p title="III q. 89 a. 5 co."><a name="51509"><span class=
3470 "ref">[51509] III&ordf; q. 89 a. 5 co.</span></a> Respondeo
3471 dicendum quod quidam dixerunt quod opera meritoria per peccatum 2763 dicendum quod quidam dixerunt quod opera meritoria per peccatum
3472 sequens mortificata non reviviscunt per poenitentiam sequentem, 2764 sequens mortificata non reviviscunt per poenitentiam sequentem,
3473 considerantes quod opera illa non remanent, ut iterum vivificari 2765 considerantes quod opera illa non remanent, ut iterum vivificari
3474 possent. Sed hoc impedire non potest quin vivificentur. Non enim 2766 possent. Sed hoc impedire non potest quin vivificentur. Non enim
3475 habent vim perducendi in vitam aeternam, quod pertinet ad eorum 2767 habent vim perducendi in vitam aeternam, quod pertinet ad eorum
3484 redditur indignus vita aeterna. Hoc autem impedimentum tollitur per 2776 redditur indignus vita aeterna. Hoc autem impedimentum tollitur per
3485 poenitentiam, inquantum per eam remittuntur peccata. Unde restat 2777 poenitentiam, inquantum per eam remittuntur peccata. Unde restat
3486 quod opera prius mortificata per poenitentiam recuperant efficaciam 2778 quod opera prius mortificata per poenitentiam recuperant efficaciam
3487 perducendi eum qui fecit ea in vitam aeternam, quod est ea 2779 perducendi eum qui fecit ea in vitam aeternam, quod est ea
3488 reviviscere. Et ita patet quod opera mortificata per poenitentiam 2780 reviviscere. Et ita patet quod opera mortificata per poenitentiam
3489 reviviscunt.</p> 2781 reviviscunt.</p><p title="III q. 89 a. 5 ad 1"><a name="51510"><span class="ref">[51510] IIIª q. 89 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3490 <p title="III q. 89 a. 5 ad 1"><a name="51510"><span class=
3491 "ref">[51510] III&ordf; q. 89 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3492 dicendum quod opera peccati per poenitentiam abolentur secundum se, 2782 dicendum quod opera peccati per poenitentiam abolentur secundum se,
3493 ita scilicet quod ex eis ulterius, Deo indulgente, nec macula nec 2783 ita scilicet quod ex eis ulterius, Deo indulgente, nec macula nec
3494 reatus inducitur. Sed opera ex caritate facta non abolentur a Deo, 2784 reatus inducitur. Sed opera ex caritate facta non abolentur a Deo,
3495 in cuius acceptatione remanent, sed impedimentum accipiunt ex parte 2785 in cuius acceptatione remanent, sed impedimentum accipiunt ex parte
3496 hominis operantis. Et ideo, remoto impedimento quod est ex parte 2786 hominis operantis. Et ideo, remoto impedimento quod est ex parte
3497 hominis, Deus implet ex parte sua illud quod opera merebantur.</p> 2787 hominis, Deus implet ex parte sua illud quod opera merebantur.</p><p title="III q. 89 a. 5 ad 2"><a name="51511"><span class="ref">[51511] IIIª q. 89 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
3498 <p title="III q. 89 a. 5 ad 2"><a name="51511"><span class=
3499 "ref">[51511] III&ordf; q. 89 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
3500 dicendum quod opera in caritate facta non mortificantur secundum 2788 dicendum quod opera in caritate facta non mortificantur secundum
3501 se, sicut dictum est, sed solum per impedimentum superveniens ex 2789 se, sicut dictum est, sed solum per impedimentum superveniens ex
3502 parte operantis. Animalia autem moriuntur secundum se, inquantum 2790 parte operantis. Animalia autem moriuntur secundum se, inquantum
3503 privantur principio vitae. Et ideo non est simile.</p> 2791 privantur principio vitae. Et ideo non est simile.</p><p title="III q. 89 a. 5 ad 3"><a name="51512"><span class="ref">[51512] IIIª q. 89 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
3504 <p title="III q. 89 a. 5 ad 3"><a name="51512"><span class=
3505 "ref">[51512] III&ordf; q. 89 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
3506 dicendum quod ille qui per poenitentiam resurgit in minori 2792 dicendum quod ille qui per poenitentiam resurgit in minori
3507 caritate, consequetur quidem praemium essentiale secundum 2793 caritate, consequetur quidem praemium essentiale secundum
3508 quantitatem caritatis in qua invenitur, habebit tamen gaudium maius 2794 quantitatem caritatis in qua invenitur, habebit tamen gaudium maius
3509 de operibus in prima caritate factis quam de operibus quae in 2795 de operibus in prima caritate factis quam de operibus quae in
3510 secunda fecit. Quod pertinet ad praemium accidentale.</p> 2796 secunda fecit. Quod pertinet ad praemium accidentale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 89 a. 6 arg. 1"><a name="51513"><span class="ref">[51513] IIIª q. 89 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
3511 <br />
3512 <div class="E">Articulus 6</div>
3513 <p title="III q. 89 a. 6 arg. 1"><a name="51513"><span class=
3514 "ref">[51513] III&ordf; q. 89 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
3515 proceditur. Videtur quod per poenitentiam subsequentem etiam opera 2797 proceditur. Videtur quod per poenitentiam subsequentem etiam opera
3516 mortua, quae scilicet non sunt in caritate facta, vivificentur. 2798 mortua, quae scilicet non sunt in caritate facta, vivificentur.
3517 Difficilius enim videtur quod ad vitam perveniat illud quod fuit 2799 Difficilius enim videtur quod ad vitam perveniat illud quod fuit
3518 mortificatum, quod nunquam fit secundum naturam, quam illud quod 2800 mortificatum, quod nunquam fit secundum naturam, quam illud quod
3519 nunquam fuit vivum, vivificetur, quia ex non vivis secundum naturam 2801 nunquam fuit vivum, vivificetur, quia ex non vivis secundum naturam
3520 viva aliqua generantur. Sed opera mortificata per poenitentiam 2802 viva aliqua generantur. Sed opera mortificata per poenitentiam
3521 vivificantur, ut dictum est. Ergo multo magis opera mortua 2803 vivificantur, ut dictum est. Ergo multo magis opera mortua
3522 vivificantur.</p> 2804 vivificantur.</p><p title="III q. 89 a. 6 arg. 2"><a name="51514"><span class="ref">[51514] IIIª q. 89 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
3523 <p title="III q. 89 a. 6 arg. 2"><a name="51514"><span class=
3524 "ref">[51514] III&ordf; q. 89 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
3525 remota causa, removetur effectus. Sed causa quare opera de genere 2805 remota causa, removetur effectus. Sed causa quare opera de genere
3526 bonorum sine caritate facta non fuerunt viva, fuit defectus 2806 bonorum sine caritate facta non fuerunt viva, fuit defectus
3527 caritatis et gratiae. Sed iste defectus tollitur per poenitentiam. 2807 caritatis et gratiae. Sed iste defectus tollitur per poenitentiam.
3528 Ergo per poenitentiam opera mortua vivificantur.</p> 2808 Ergo per poenitentiam opera mortua vivificantur.</p><p title="III q. 89 a. 6 arg. 3"><a name="51515"><span class="ref">[51515] IIIª q. 89 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
3529 <p title="III q. 89 a. 6 arg. 3"><a name="51515"><span class=
3530 "ref">[51515] III&ordf; q. 89 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
3531 Hieronymus dicit, <i>si quando videris inter multa opera peccatorum 2809 Hieronymus dicit, <i>si quando videris inter multa opera peccatorum
3532 facere quemquam aliqua quae iusta sunt, non est tam iniustus Deus 2810 facere quemquam aliqua quae iusta sunt, non est tam iniustus Deus
3533 ut propter multa mala obliviscatur paucorum bonorum</i>. Sed hoc 2811 ut propter multa mala obliviscatur paucorum bonorum</i>. Sed hoc
3534 videtur maxime quando mala praeterita per poenitentiam tolluntur. 2812 videtur maxime quando mala praeterita per poenitentiam tolluntur.
3535 Ergo videtur quod post poenitentiam Deus remuneret priora bona in 2813 Ergo videtur quod post poenitentiam Deus remuneret priora bona in
3536 statu peccati facta, quod est ea vivificari.</p> 2814 statu peccati facta, quod est ea vivificari.</p><p title="III q. 89 a. 6 s. c."><a name="51516"><span class="ref">[51516] IIIª q. 89 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est
3537 <p title="III q. 89 a. 6 s. c."><a name="51516"><span class=
3538 "ref">[51516] III&ordf; q. 89 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est
3539 quod apostolus dicit, I Cor. XIII, <i>si distribuero in cibos 2815 quod apostolus dicit, I Cor. XIII, <i>si distribuero in cibos
3540 pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum ita ut 2816 pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum ita ut
3541 ardeam, caritatem autem non habuero, nihil mihi prodest</i>. Hoc 2817 ardeam, caritatem autem non habuero, nihil mihi prodest</i>. Hoc
3542 autem non esset si saltem per poenitentiam subsequentem 2818 autem non esset si saltem per poenitentiam subsequentem
3543 vivificarentur. Non ergo poenitentia vivificat opera prius 2819 vivificarentur. Non ergo poenitentia vivificat opera prius
3544 mortua.</p> 2820 mortua.</p><p title="III q. 89 a. 6 co."><a name="51517"><span class="ref">[51517] IIIª q. 89 a. 6 co.</span></a> Respondeo
3545 <p title="III q. 89 a. 6 co."><a name="51517"><span class=
3546 "ref">[51517] III&ordf; q. 89 a. 6 co.</span></a> Respondeo
3547 dicendum quod opus aliquod dicitur mortuum dupliciter. Uno modo, 2821 dicendum quod opus aliquod dicitur mortuum dupliciter. Uno modo,
3548 effective, quia scilicet est causa mortis. Et secundum hoc, opera 2822 effective, quia scilicet est causa mortis. Et secundum hoc, opera
3549 peccati dicuntur opera mortua, secundum illud Heb. IX, <i>sanguis 2823 peccati dicuntur opera mortua, secundum illud Heb. IX, <i>sanguis
3550 Christi emundabit conscientias nostras ab operibus mortuis</i>. 2824 Christi emundabit conscientias nostras ab operibus mortuis</i>.
3551 Haec igitur opera mortua non vivificantur per poenitentiam, sed 2825 Haec igitur opera mortua non vivificantur per poenitentiam, sed
3561 vitae; sicut si dicamus sonum citharae vocem mortuam dare. Sic 2835 vitae; sicut si dicamus sonum citharae vocem mortuam dare. Sic
3562 igitur differentia mortis et vitae in operibus est secundum 2836 igitur differentia mortis et vitae in operibus est secundum
3563 comparationem ad principium a quo procedunt. Opera autem non 2837 comparationem ad principium a quo procedunt. Opera autem non
3564 possunt iterum a principio procedere, quia transeunt, et iterum 2838 possunt iterum a principio procedere, quia transeunt, et iterum
3565 eadem numero assumi non possunt. Unde impossibile est quod opera 2839 eadem numero assumi non possunt. Unde impossibile est quod opera
3566 mortua iterum fiant viva per poenitentiam.</p> 2840 mortua iterum fiant viva per poenitentiam.</p><p title="III q. 89 a. 6 ad 1"><a name="51518"><span class="ref">[51518] IIIª q. 89 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3567 <p title="III q. 89 a. 6 ad 1"><a name="51518"><span class=
3568 "ref">[51518] III&ordf; q. 89 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3569 dicendum quod in rebus naturalibus tam mortua quam mortificata 2841 dicendum quod in rebus naturalibus tam mortua quam mortificata
3570 carent principio vitae. Sed opera dicuntur mortificata non ex parte 2842 carent principio vitae. Sed opera dicuntur mortificata non ex parte
3571 principii a quo processerunt, sed ex parte impedimenti extrinseci. 2843 principii a quo processerunt, sed ex parte impedimenti extrinseci.
3572 Mortua autem dicuntur ex parte principii. Et ideo non est similis 2844 Mortua autem dicuntur ex parte principii. Et ideo non est similis
3573 ratio.</p> 2845 ratio.</p><p title="III q. 89 a. 6 ad 2"><a name="51519"><span class="ref">[51519] IIIª q. 89 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
3574 <p title="III q. 89 a. 6 ad 2"><a name="51519"><span class=
3575 "ref">[51519] III&ordf; q. 89 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
3576 dicendum quod opera de genere bonorum sine caritate facta dicuntur 2846 dicendum quod opera de genere bonorum sine caritate facta dicuntur
3577 mortua propter defectum caritatis et gratiae sicut principii. Hoc 2847 mortua propter defectum caritatis et gratiae sicut principii. Hoc
3578 autem non praestatur eis per poenitentiam subsequentem, ut ex tali 2848 autem non praestatur eis per poenitentiam subsequentem, ut ex tali
3579 principio procedant. Unde ratio non sequitur.</p> 2849 principio procedant. Unde ratio non sequitur.</p><p title="III q. 89 a. 6 ad 3"><a name="51520"><span class="ref">[51520] IIIª q. 89 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
3580 <p title="III q. 89 a. 6 ad 3"><a name="51520"><span class=
3581 "ref">[51520] III&ordf; q. 89 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
3582 dicendum quod Deus recordatur bonorum quae quis facit in statu 2850 dicendum quod Deus recordatur bonorum quae quis facit in statu
3583 peccati, non ut remuneret ea in vita aeterna, quod debetur solis 2851 peccati, non ut remuneret ea in vita aeterna, quod debetur solis
3584 operibus vivis, idest ex caritate factis, sed remunerat temporali 2852 operibus vivis, idest ex caritate factis, sed remunerat temporali
3585 remuneratione. Sicut Gregorius dicit, in homilia de divite et 2853 remuneratione. Sicut Gregorius dicit, in homilia de divite et
3586 Lazaro, quod, <i>nisi dives ille aliquod bonum egisset et in 2854 Lazaro, quod, <i>nisi dives ille aliquod bonum egisset et in
3591 schismatico melius fuisse ei ut, Christum negando, nihil eorum 2859 schismatico melius fuisse ei ut, Christum negando, nihil eorum
3592 pateretur quae passus est confitendo, ut illud quod ait apostolus, 2860 pateretur quae passus est confitendo, ut illud quod ait apostolus,
3593 si tradidero corpus meum ita ut ardeam, caritatem autem non 2861 si tradidero corpus meum ita ut ardeam, caritatem autem non
3594 habuero, nihil mihi prodest, intelligatur ad regnum caelorum 2862 habuero, nihil mihi prodest, intelligatur ad regnum caelorum
3595 obtinendum, non ad extremi iudicii supplicium tolerabilius 2863 obtinendum, non ad extremi iudicii supplicium tolerabilius
3596 subeundum</i>.</p> 2864 subeundum</i>.</p></div></div><div class="q" id="q90"><h2>Quaestio 90</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 90 pr."><a name="51521"><span class="ref">[51521]
3597 <br /> 2865 IIIª q. 90 pr.</span></a> Deinde considerandum est de partibus
3598 <div class="D">Quaestio 90</div>
3599 <div class="G">Prooemium</div>
3600 <p title="III q. 90 pr."><a name="51521"><span class="ref">[51521]
3601 III&ordf; q. 90 pr.</span></a> Deinde considerandum est de partibus
3602 poenitentiae. Et primo, in generali; secundo, in speciali de 2866 poenitentiae. Et primo, in generali; secundo, in speciali de
3603 singulis. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum poenitentia 2867 singulis. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum poenitentia
3604 habeat partes. Secundo, de numero partium. Tertio, quales partes 2868 habeat partes. Secundo, de numero partium. Tertio, quales partes
3605 sint. Quarto, de divisione eius in partes subiectivas.</p> 2869 sint. Quarto, de divisione eius in partes subiectivas.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 90 a. 1 arg. 1"><a name="51522"><span class="ref">[51522] IIIª q. 90 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
3606 <br />
3607 <div class="E">Articulus 1</div>
3608 <p title="III q. 90 a. 1 arg. 1"><a name="51522"><span class=
3609 "ref">[51522] III&ordf; q. 90 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
3610 proceditur. Videtur quod poenitentiae non debent partes assignari. 2870 proceditur. Videtur quod poenitentiae non debent partes assignari.
3611 Sacramenta enim sunt in quibus divina virtus secretius operatur 2871 Sacramenta enim sunt in quibus divina virtus secretius operatur
3612 salutem. Sed virtus divina est una et simplex. Non ergo 2872 salutem. Sed virtus divina est una et simplex. Non ergo
3613 poenitentiae, cum sit sacramentum, debent partes assignari.</p> 2873 poenitentiae, cum sit sacramentum, debent partes assignari.</p><p title="III q. 90 a. 1 arg. 2"><a name="51523"><span class="ref">[51523] IIIª q. 90 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
3614 <p title="III q. 90 a. 1 arg. 2"><a name="51523"><span class=
3615 "ref">[51523] III&ordf; q. 90 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
3616 poenitentia est virtus, et est sacramentum. Sed ei inquantum est 2874 poenitentia est virtus, et est sacramentum. Sed ei inquantum est
3617 virtus, non assignantur partes, cum virtus sit habitus quidam, qui 2875 virtus, non assignantur partes, cum virtus sit habitus quidam, qui
3618 est simplex qualitas mentis. Similiter etiam ei poenitentiae 2876 est simplex qualitas mentis. Similiter etiam ei poenitentiae
3619 inquantum est sacramentum, non videtur quod partes sint 2877 inquantum est sacramentum, non videtur quod partes sint
3620 assignandae, quia Baptismo et aliis sacramentis non assignantur 2878 assignandae, quia Baptismo et aliis sacramentis non assignantur
3621 partes. Ergo poenitentiae nullae debent partes assignari.</p> 2879 partes. Ergo poenitentiae nullae debent partes assignari.</p><p title="III q. 90 a. 1 arg. 3"><a name="51524"><span class="ref">[51524] IIIª q. 90 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
3622 <p title="III q. 90 a. 1 arg. 3"><a name="51524"><span class=
3623 "ref">[51524] III&ordf; q. 90 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
3624 poenitentiae materia est peccatum, ut supra dictum est. Sed peccato 2880 poenitentiae materia est peccatum, ut supra dictum est. Sed peccato
3625 non assignantur partes. Ergo etiam nec poenitentiae sunt partes 2881 non assignantur partes. Ergo etiam nec poenitentiae sunt partes
3626 assignandae.</p> 2882 assignandae.</p><p title="III q. 90 a. 1 s. c."><a name="51525"><span class="ref">[51525] IIIª q. 90 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
3627 <p title="III q. 90 a. 1 s. c."><a name="51525"><span class=
3628 "ref">[51525] III&ordf; q. 90 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
3629 quod partes sunt ex quibus perfectio alicuius integratur. Sed 2883 quod partes sunt ex quibus perfectio alicuius integratur. Sed
3630 poenitentiae perfectio integratur ex pluribus, scilicet ex 2884 poenitentiae perfectio integratur ex pluribus, scilicet ex
3631 contritione, confessione et satisfactione. Ergo poenitentia habet 2885 contritione, confessione et satisfactione. Ergo poenitentia habet
3632 partes.</p> 2886 partes.</p><p title="III q. 90 a. 1 co."><a name="51526"><span class="ref">[51526] IIIª q. 90 a. 1 co.</span></a> Respondeo
3633 <p title="III q. 90 a. 1 co."><a name="51526"><span class=
3634 "ref">[51526] III&ordf; q. 90 a. 1 co.</span></a> Respondeo
3635 dicendum quod partes rei sunt in quas materialiter totum dividitur, 2887 dicendum quod partes rei sunt in quas materialiter totum dividitur,
3636 habent enim se partes ad totum sicut materia ad formam; unde in II 2888 habent enim se partes ad totum sicut materia ad formam; unde in II
3637 Physic. partes ponuntur in genere causae materialis, totum autem in 2889 Physic. partes ponuntur in genere causae materialis, totum autem in
3638 genere causae formalis. Ubicumque igitur ex parte materiae 2890 genere causae formalis. Ubicumque igitur ex parte materiae
3639 invenitur aliqua pluralitas, ibi est invenire partium rationem. 2891 invenitur aliqua pluralitas, ibi est invenire partium rationem.
3640 Dictum est autem supra quod in sacramento poenitentiae actus humani 2892 Dictum est autem supra quod in sacramento poenitentiae actus humani
3641 se habent per modum materiae. Et ideo, cum plures actus humani 2893 se habent per modum materiae. Et ideo, cum plures actus humani
3642 requirantur ad perfectionem poenitentiae, scilicet contritio, 2894 requirantur ad perfectionem poenitentiae, scilicet contritio,
3643 confessio et satisfactio, ut infra patebit, consequens est quod 2895 confessio et satisfactio, ut infra patebit, consequens est quod
3644 sacramentum poenitentiae habeat partes.</p> 2896 sacramentum poenitentiae habeat partes.</p><p title="III q. 90 a. 1 ad 1"><a name="51527"><span class="ref">[51527] IIIª q. 90 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3645 <p title="III q. 90 a. 1 ad 1"><a name="51527"><span class=
3646 "ref">[51527] III&ordf; q. 90 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3647 dicendum quod quodlibet sacramentum habet simplicitatem ratione 2897 dicendum quod quodlibet sacramentum habet simplicitatem ratione
3648 virtutis divinae, quae in eo operatur. Sed virtus divina, propter 2898 virtutis divinae, quae in eo operatur. Sed virtus divina, propter
3649 sui magnitudinem, operari potest et per unum et per multa, ratione 2899 sui magnitudinem, operari potest et per unum et per multa, ratione
3650 quorum alicui sacramento possunt partes assignari.</p> 2900 quorum alicui sacramento possunt partes assignari.</p><p title="III q. 90 a. 1 ad 2"><a name="51528"><span class="ref">[51528] IIIª q. 90 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
3651 <p title="III q. 90 a. 1 ad 2"><a name="51528"><span class=
3652 "ref">[51528] III&ordf; q. 90 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
3653 dicendum quod poenitentiae secundum quod est virtus, non 2901 dicendum quod poenitentiae secundum quod est virtus, non
3654 assignantur partes, actus enim humani, qui multiplicantur in 2902 assignantur partes, actus enim humani, qui multiplicantur in
3655 poenitentia, non comparantur ad habitum virtutis sicut partes, sed 2903 poenitentia, non comparantur ad habitum virtutis sicut partes, sed
3656 sicut effectus. Unde relinquitur quod partes assignentur 2904 sicut effectus. Unde relinquitur quod partes assignentur
3657 poenitentiae inquantum est sacramentum, ad quod actus humani 2905 poenitentiae inquantum est sacramentum, ad quod actus humani
3658 comparantur ut materia. In aliis autem sacramentis materia non sunt 2906 comparantur ut materia. In aliis autem sacramentis materia non sunt
3659 actus humani, sed aliqua res exterior, una quidem simplex, ut aqua 2907 actus humani, sed aliqua res exterior, una quidem simplex, ut aqua
3660 vel oleum; sive composita, ut chrisma. Et ideo aliis sacramentis 2908 vel oleum; sive composita, ut chrisma. Et ideo aliis sacramentis
3661 non assignantur partes.</p> 2909 non assignantur partes.</p><p title="III q. 90 a. 1 ad 3"><a name="51529"><span class="ref">[51529] IIIª q. 90 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
3662 <p title="III q. 90 a. 1 ad 3"><a name="51529"><span class=
3663 "ref">[51529] III&ordf; q. 90 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
3664 dicendum quod peccata sunt materia remota poenitentiae, inquantum 2910 dicendum quod peccata sunt materia remota poenitentiae, inquantum
3665 scilicet sunt ut materia vel obiectum humanorum actuum, qui sunt 2911 scilicet sunt ut materia vel obiectum humanorum actuum, qui sunt
3666 propria materia poenitentiae prout est sacramentum.</p> 2912 propria materia poenitentiae prout est sacramentum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 90 a. 2 arg. 1"><a name="51530"><span class="ref">[51530] IIIª q. 90 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
3667 <br />
3668 <div class="E">Articulus 2</div>
3669 <p title="III q. 90 a. 2 arg. 1"><a name="51530"><span class=
3670 "ref">[51530] III&ordf; q. 90 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum
3671 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur partes 2913 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur partes
3672 poenitentiae contritio, confessio et satisfactio. Contritio enim 2914 poenitentiae contritio, confessio et satisfactio. Contritio enim
3673 est in corde, et sic pertinet ad interiorem poenitentiam. Confessio 2915 est in corde, et sic pertinet ad interiorem poenitentiam. Confessio
3674 autem est in ore, et satisfactio in opere, et sic duo ultima 2916 autem est in ore, et satisfactio in opere, et sic duo ultima
3675 pertinent ad poenitentiam exteriorem. Poenitentia autem interior 2917 pertinent ad poenitentiam exteriorem. Poenitentia autem interior
3676 non est sacramentum, sed sola poenitentia exterior, quae sensui 2918 non est sacramentum, sed sola poenitentia exterior, quae sensui
3677 subiacet. Non ergo convenienter assignantur hae partes sacramento 2919 subiacet. Non ergo convenienter assignantur hae partes sacramento
3678 poenitentiae.</p> 2920 poenitentiae.</p><p title="III q. 90 a. 2 arg. 2"><a name="51531"><span class="ref">[51531] IIIª q. 90 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, in
3679 <p title="III q. 90 a. 2 arg. 2"><a name="51531"><span class=
3680 "ref">[51531] III&ordf; q. 90 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, in
3681 sacramento novae legis confertur gratia, ut supra habitum est. Sed 2921 sacramento novae legis confertur gratia, ut supra habitum est. Sed
3682 in satisfactione non confertur aliqua gratia. Ergo satisfactio non 2922 in satisfactione non confertur aliqua gratia. Ergo satisfactio non
3683 est pars sacramenti.</p> 2923 est pars sacramenti.</p><p title="III q. 90 a. 2 arg. 3"><a name="51532"><span class="ref">[51532] IIIª q. 90 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, non
3684 <p title="III q. 90 a. 2 arg. 3"><a name="51532"><span class=
3685 "ref">[51532] III&ordf; q. 90 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, non
3686 est idem fructus rei et pars. Sed satisfactio est fructus 2924 est idem fructus rei et pars. Sed satisfactio est fructus
3687 poenitentiae, secundum illud Luc. III, <i>facite vobis dignos 2925 poenitentiae, secundum illud Luc. III, <i>facite vobis dignos
3688 fructus poenitentiae</i>. Ergo non est pars poenitentiae.</p> 2926 fructus poenitentiae</i>. Ergo non est pars poenitentiae.</p><p title="III q. 90 a. 2 arg. 4"><a name="51533"><span class="ref">[51533] IIIª q. 90 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea,
3689 <p title="III q. 90 a. 2 arg. 4"><a name="51533"><span class=
3690 "ref">[51533] III&ordf; q. 90 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea,
3691 poenitentia ordinatur contra peccatum. Sed peccatum potest perfici 2927 poenitentia ordinatur contra peccatum. Sed peccatum potest perfici
3692 solum in corde per consensum, ut in secunda parte habitum est. Ergo 2928 solum in corde per consensum, ut in secunda parte habitum est. Ergo
3693 et poenitentia. Non ergo debent poenitentiae partes poni confessio 2929 et poenitentia. Non ergo debent poenitentiae partes poni confessio
3694 oris et satisfactio operis.</p> 2930 oris et satisfactio operis.</p><p title="III q. 90 a. 2 s. c."><a name="51534"><span class="ref">[51534] IIIª q. 90 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra,
3695 <p title="III q. 90 a. 2 s. c."><a name="51534"><span class=
3696 "ref">[51534] III&ordf; q. 90 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra,
3697 videtur quod debeant poni plures partes poenitentiae. Pars enim 2931 videtur quod debeant poni plures partes poenitentiae. Pars enim
3698 hominis ponitur non solum corpus, quasi materia, sed etiam anima, 2932 hominis ponitur non solum corpus, quasi materia, sed etiam anima,
3699 quae est forma. Sed tria praedicta, cum sint actus poenitentis, se 2933 quae est forma. Sed tria praedicta, cum sint actus poenitentis, se
3700 habent sicut materia, absolutio autem sacerdotis se habet per modum 2934 habent sicut materia, absolutio autem sacerdotis se habet per modum
3701 formae. Ergo absolutio sacerdotis debet poni quarta pars 2935 formae. Ergo absolutio sacerdotis debet poni quarta pars
3702 poenitentiae.</p> 2936 poenitentiae.</p><p title="III q. 90 a. 2 co."><a name="51535"><span class="ref">[51535] IIIª q. 90 a. 2 co.</span></a> Respondeo
3703 <p title="III q. 90 a. 2 co."><a name="51535"><span class=
3704 "ref">[51535] III&ordf; q. 90 a. 2 co.</span></a> Respondeo
3705 dicendum quod duplex est pars, ut dicitur in V Metaphys. scilicet 2937 dicendum quod duplex est pars, ut dicitur in V Metaphys. scilicet
3706 pars essentiae, et pars quantitatis. Partes quidem essentiae sunt, 2938 pars essentiae, et pars quantitatis. Partes quidem essentiae sunt,
3707 naturaliter quidem, forma et materia, logice autem, genus et 2939 naturaliter quidem, forma et materia, logice autem, genus et
3708 differentia. Hoc autem modo quodlibet sacramentum distinguitur in 2940 differentia. Hoc autem modo quodlibet sacramentum distinguitur in
3709 materiam et formam sicut in partes essentiae, unde et supra dictum 2941 materiam et formam sicut in partes essentiae, unde et supra dictum
3724 parte poenitentis, primo quidem, voluntas recompensandi, quod fit 2956 parte poenitentis, primo quidem, voluntas recompensandi, quod fit
3725 per contritionem; secundo, quod se subiiciat arbitrio sacerdotis 2957 per contritionem; secundo, quod se subiiciat arbitrio sacerdotis
3726 loco Dei, quod fit in confessione; tertio, quod recompenset 2958 loco Dei, quod fit in confessione; tertio, quod recompenset
3727 secundum arbitrium ministri Dei, quod fit in satisfactione. Et ideo 2959 secundum arbitrium ministri Dei, quod fit in satisfactione. Et ideo
3728 contritio, confessio et satisfactio ponuntur partes 2960 contritio, confessio et satisfactio ponuntur partes
3729 poenitentiae.</p> 2961 poenitentiae.</p><p title="III q. 90 a. 2 ad 1"><a name="51536"><span class="ref">[51536] IIIª q. 90 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3730 <p title="III q. 90 a. 2 ad 1"><a name="51536"><span class=
3731 "ref">[51536] III&ordf; q. 90 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3732 dicendum quod contritio secundum essentiam quidem est in corde, et 2962 dicendum quod contritio secundum essentiam quidem est in corde, et
3733 pertinet ad interiorem poenitentiam, virtualiter autem pertinet ad 2963 pertinet ad interiorem poenitentiam, virtualiter autem pertinet ad
3734 poenitentiam exteriorem, inquantum scilicet implicat propositum 2964 poenitentiam exteriorem, inquantum scilicet implicat propositum
3735 confitendi et satisfaciendi.</p> 2965 confitendi et satisfaciendi.</p><p title="III q. 90 a. 2 ad 2"><a name="51537"><span class="ref">[51537] IIIª q. 90 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
3736 <p title="III q. 90 a. 2 ad 2"><a name="51537"><span class=
3737 "ref">[51537] III&ordf; q. 90 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
3738 dicendum quod satisfactio confert gratiam prout est in proposito, 2966 dicendum quod satisfactio confert gratiam prout est in proposito,
3739 et auget eam prout est in executione, sicut Baptismus in adultis, 2967 et auget eam prout est in executione, sicut Baptismus in adultis,
3740 ut supra dictum est.</p> 2968 ut supra dictum est.</p><p title="III q. 90 a. 2 ad 3"><a name="51538"><span class="ref">[51538] IIIª q. 90 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
3741 <p title="III q. 90 a. 2 ad 3"><a name="51538"><span class=
3742 "ref">[51538] III&ordf; q. 90 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
3743 dicendum quod satisfactio est pars poenitentiae sacramenti; fructus 2969 dicendum quod satisfactio est pars poenitentiae sacramenti; fructus
3744 autem poenitentiae virtutis.</p> 2970 autem poenitentiae virtutis.</p><p title="III q. 90 a. 2 ad 4"><a name="51539"><span class="ref">[51539] IIIª q. 90 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum
3745 <p title="III q. 90 a. 2 ad 4"><a name="51539"><span class=
3746 "ref">[51539] III&ordf; q. 90 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum
3747 dicendum quod plura requiruntur ad bonum, quod procedit ex integra 2971 dicendum quod plura requiruntur ad bonum, quod procedit ex integra
3748 causa, quam ad malum, quod procedit ex singularibus defectibus, 2972 causa, quam ad malum, quod procedit ex singularibus defectibus,
3749 secundum Dionysium, IV cap. de Div. Nom. Et ideo, licet peccatum 2973 secundum Dionysium, IV cap. de Div. Nom. Et ideo, licet peccatum
3750 perficiatur in consensu cordis, ad perfectionem tamen poenitentiae 2974 perficiatur in consensu cordis, ad perfectionem tamen poenitentiae
3751 requiritur et contritio cordis, et confessio oris, et satisfactio 2975 requiritur et contritio cordis, et confessio oris, et satisfactio
3752 operis.</p> 2976 operis.</p><p title="III q. 90 a. 2 ad 5"><a name="51540"><span class="ref">[51540] IIIª q. 90 a. 2 ad 5</span></a> Ad contrarium
3753 <p title="III q. 90 a. 2 ad 5"><a name="51540"><span class= 2977 patet solutio per ea quae dicta sunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 90 a. 3 arg. 1"><a name="51541"><span class="ref">[51541] IIIª q. 90 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
3754 "ref">[51540] III&ordf; q. 90 a. 2 ad 5</span></a> Ad contrarium
3755 patet solutio per ea quae dicta sunt.</p>
3756 <br />
3757 <div class="E">Articulus 3</div>
3758 <p title="III q. 90 a. 3 arg. 1"><a name="51541"><span class=
3759 "ref">[51541] III&ordf; q. 90 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
3760 proceditur. Videtur quod praedicta tria non sint partes integrales 2978 proceditur. Videtur quod praedicta tria non sint partes integrales
3761 poenitentiae. Poenitentia enim, ut dictum est, contra peccatum 2979 poenitentiae. Poenitentia enim, ut dictum est, contra peccatum
3762 ordinatur. Sed peccatum cordis, oris et operis sunt partes 2980 ordinatur. Sed peccatum cordis, oris et operis sunt partes
3763 subiectivae peccati, et non partes integrales, quia peccatum de 2981 subiectivae peccati, et non partes integrales, quia peccatum de
3764 quolibet horum praedicatur. Ergo etiam in poenitentia contritio 2982 quolibet horum praedicatur. Ergo etiam in poenitentia contritio
3765 cordis et confessio oris et satisfactio operis non sunt partes 2983 cordis et confessio oris et satisfactio operis non sunt partes
3766 integrales.</p> 2984 integrales.</p><p title="III q. 90 a. 3 arg. 2"><a name="51542"><span class="ref">[51542] IIIª q. 90 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
3767 <p title="III q. 90 a. 3 arg. 2"><a name="51542"><span class=
3768 "ref">[51542] III&ordf; q. 90 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
3769 nulla pars integralis in se continet aliam sibi condivisam. Sed 2985 nulla pars integralis in se continet aliam sibi condivisam. Sed
3770 contritio continet in se confessionem et satisfactionem in 2986 contritio continet in se confessionem et satisfactionem in
3771 proposito. Ergo non sunt partes integrales.</p> 2987 proposito. Ergo non sunt partes integrales.</p><p title="III q. 90 a. 3 arg. 3"><a name="51543"><span class="ref">[51543] IIIª q. 90 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, ex
3772 <p title="III q. 90 a. 3 arg. 3"><a name="51543"><span class=
3773 "ref">[51543] III&ordf; q. 90 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, ex
3774 partibus integralibus simul et aequaliter constituitur totum, sicut 2988 partibus integralibus simul et aequaliter constituitur totum, sicut
3775 linea ex suis partibus. Sed hoc non contingit hic. Ergo praedicta 2989 linea ex suis partibus. Sed hoc non contingit hic. Ergo praedicta
3776 non sunt partes integrales poenitentiae.</p> 2990 non sunt partes integrales poenitentiae.</p><p title="III q. 90 a. 3 s. c."><a name="51544"><span class="ref">[51544] IIIª q. 90 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra,
3777 <p title="III q. 90 a. 3 s. c."><a name="51544"><span class=
3778 "ref">[51544] III&ordf; q. 90 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra,
3779 illae dicuntur partes integrales ex quibus integratur perfectio 2991 illae dicuntur partes integrales ex quibus integratur perfectio
3780 totius. Sed ex tribus praedictis integratur perfectio poenitentiae. 2992 totius. Sed ex tribus praedictis integratur perfectio poenitentiae.
3781 Ergo sunt partes integrales poenitentiae.</p> 2993 Ergo sunt partes integrales poenitentiae.</p><p title="III q. 90 a. 3 co."><a name="51545"><span class="ref">[51545] IIIª q. 90 a. 3 co.</span></a> Respondeo
3782 <p title="III q. 90 a. 3 co."><a name="51545"><span class=
3783 "ref">[51545] III&ordf; q. 90 a. 3 co.</span></a> Respondeo
3784 dicendum quod quidam dixerunt haec tria esse partes subiectivas 2994 dicendum quod quidam dixerunt haec tria esse partes subiectivas
3785 poenitentiae. Sed hoc non potest esse. Quia partibus subiectivis 2995 poenitentiae. Sed hoc non potest esse. Quia partibus subiectivis
3786 singulis adest tota virtus totius, et simul, et aequaliter, sicut 2996 singulis adest tota virtus totius, et simul, et aequaliter, sicut
3787 tota virtus animalis, inquantum est animal, salvatur in qualibet 2997 tota virtus animalis, inquantum est animal, salvatur in qualibet
3788 specie animalis, quae simul et aequaliter dividunt animal. Sed hoc 2998 specie animalis, quae simul et aequaliter dividunt animal. Sed hoc
3791 potentialibus adest totum secundum totam essentiam, sicut tota 3001 potentialibus adest totum secundum totam essentiam, sicut tota
3792 essentia animae adest cuilibet eius potentiae. Sed hoc non est in 3002 essentia animae adest cuilibet eius potentiae. Sed hoc non est in
3793 proposito. Unde relinquitur quod praedicta tria sint partes 3003 proposito. Unde relinquitur quod praedicta tria sint partes
3794 integrales poenitentiae, ad quarum rationem exigitur ut totum non 3004 integrales poenitentiae, ad quarum rationem exigitur ut totum non
3795 adsit singulis partibus neque secundum totam virtutem eius, neque 3005 adsit singulis partibus neque secundum totam virtutem eius, neque
3796 secundum totam essentiam, sed omnibus simul.</p> 3006 secundum totam essentiam, sed omnibus simul.</p><p title="III q. 90 a. 3 ad 1"><a name="51546"><span class="ref">[51546] IIIª q. 90 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3797 <p title="III q. 90 a. 3 ad 1"><a name="51546"><span class=
3798 "ref">[51546] III&ordf; q. 90 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3799 dicendum quod peccatum, quia rationem mali habet, potest in uno 3007 dicendum quod peccatum, quia rationem mali habet, potest in uno
3800 tantum perfici, ut dictum est. Et ideo peccatum quod in solo corde 3008 tantum perfici, ut dictum est. Et ideo peccatum quod in solo corde
3801 perficitur, est una species peccati. Alia vero species est peccatum 3009 perficitur, est una species peccati. Alia vero species est peccatum
3802 quod perficitur in corde et ore. Tertia vero species est peccatum 3010 quod perficitur in corde et ore. Tertia vero species est peccatum
3803 quod perficitur in corde et opere. Et huius peccati partes quasi 3011 quod perficitur in corde et opere. Et huius peccati partes quasi
3804 integrales sunt quod est in corde, et quod est in ore, et quod est 3012 integrales sunt quod est in corde, et quod est in ore, et quod est
3805 in opere. Et ideo poenitentiae, quae in his tribus perficitur, haec 3013 in opere. Et ideo poenitentiae, quae in his tribus perficitur, haec
3806 tria sunt partes integrales.</p> 3014 tria sunt partes integrales.</p><p title="III q. 90 a. 3 ad 2"><a name="51547"><span class="ref">[51547] IIIª q. 90 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
3807 <p title="III q. 90 a. 3 ad 2"><a name="51547"><span class=
3808 "ref">[51547] III&ordf; q. 90 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
3809 dicendum quod una pars integralis potest continere totum, licet non 3015 dicendum quod una pars integralis potest continere totum, licet non
3810 secundum essentiam, fundamentum enim quodammodo virtute continet 3016 secundum essentiam, fundamentum enim quodammodo virtute continet
3811 totum aedificium. Et hoc modo contritio continet virtute totam 3017 totum aedificium. Et hoc modo contritio continet virtute totam
3812 poenitentiam.</p> 3018 poenitentiam.</p><p title="III q. 90 a. 3 ad 3"><a name="51548"><span class="ref">[51548] IIIª q. 90 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
3813 <p title="III q. 90 a. 3 ad 3"><a name="51548"><span class=
3814 "ref">[51548] III&ordf; q. 90 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
3815 dicendum quod omnes partes integrales habent ordinem quendam ad 3019 dicendum quod omnes partes integrales habent ordinem quendam ad
3816 invicem. Sed quaedam habent ordinem tantum in situ, sive 3020 invicem. Sed quaedam habent ordinem tantum in situ, sive
3817 consequenter se habeant, sicut partes exercitus; sive se tangant, 3021 consequenter se habeant, sicut partes exercitus; sive se tangant,
3818 sicut partes acervi; sive etiam colligentur, sicut partes domus; 3022 sicut partes acervi; sive etiam colligentur, sicut partes domus;
3819 sive etiam continuentur, sicut partes lineae. Quaedam vero habent 3023 sive etiam continuentur, sicut partes lineae. Quaedam vero habent
3820 insuper ordinem virtutis, sicut partes animalis, quarum prima 3024 insuper ordinem virtutis, sicut partes animalis, quarum prima
3821 virtute est cor, et aliae quodam ordine virtutis dependent ab 3025 virtute est cor, et aliae quodam ordine virtutis dependent ab
3822 invicem. Tertio modo ordinantur ordine temporis, sicut partes 3026 invicem. Tertio modo ordinantur ordine temporis, sicut partes
3823 temporis et motus. Partes igitur poenitentiae habent ad invicem 3027 temporis et motus. Partes igitur poenitentiae habent ad invicem
3824 ordinem virtutis et temporis, quia sunt actus; non autem ordinem 3028 ordinem virtutis et temporis, quia sunt actus; non autem ordinem
3825 situs, quia non habent positionem.</p> 3029 situs, quia non habent positionem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 90 a. 4 arg. 1"><a name="51549"><span class="ref">[51549] IIIª q. 90 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
3826 <br />
3827 <div class="E">Articulus 4</div>
3828 <p title="III q. 90 a. 4 arg. 1"><a name="51549"><span class=
3829 "ref">[51549] III&ordf; q. 90 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
3830 proceditur. Videtur quod inconvenienter dividatur poenitentia in 3030 proceditur. Videtur quod inconvenienter dividatur poenitentia in
3831 poenitentiam ante Baptismum, et poenitentiam mortalium, et 3031 poenitentiam ante Baptismum, et poenitentiam mortalium, et
3832 poenitentiam venialium. Poenitentia enim est secunda tabula post 3032 poenitentiam venialium. Poenitentia enim est secunda tabula post
3833 naufragium, ut supra dictum est, Baptismus autem prima. Illud ergo 3033 naufragium, ut supra dictum est, Baptismus autem prima. Illud ergo
3834 quod est ante Baptismum, non debet poni species poenitentiae.</p> 3034 quod est ante Baptismum, non debet poni species poenitentiae.</p><p title="III q. 90 a. 4 arg. 2"><a name="51550"><span class="ref">[51550] IIIª q. 90 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
3835 <p title="III q. 90 a. 4 arg. 2"><a name="51550"><span class=
3836 "ref">[51550] III&ordf; q. 90 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
3837 quod potest destruere maius, potest etiam destruere minus. Sed 3035 quod potest destruere maius, potest etiam destruere minus. Sed
3838 mortale est maius peccatum quam veniale. Illa vero poenitentia quae 3036 mortale est maius peccatum quam veniale. Illa vero poenitentia quae
3839 est de mortalibus, eadem etiam est de venialibus. Non ergo debent 3037 est de mortalibus, eadem etiam est de venialibus. Non ergo debent
3840 poni diversae species poenitentiae.</p> 3038 poni diversae species poenitentiae.</p><p title="III q. 90 a. 4 arg. 3"><a name="51551"><span class="ref">[51551] IIIª q. 90 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
3841 <p title="III q. 90 a. 4 arg. 3"><a name="51551"><span class=
3842 "ref">[51551] III&ordf; q. 90 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
3843 sicut post Baptismum peccatur venialiter et mortaliter, ita etiam 3039 sicut post Baptismum peccatur venialiter et mortaliter, ita etiam
3844 ante Baptismum. Si ergo post Baptismum distinguitur poenitentia 3040 ante Baptismum. Si ergo post Baptismum distinguitur poenitentia
3845 venialium et mortalium, pari ratione debet distingui ante 3041 venialium et mortalium, pari ratione debet distingui ante
3846 Baptismum. Non ergo convenienter distinguitur poenitentia per has 3042 Baptismum. Non ergo convenienter distinguitur poenitentia per has
3847 species.</p> 3043 species.</p><p title="III q. 90 a. 4 s. c."><a name="51552"><span class="ref">[51552] IIIª q. 90 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
3848 <p title="III q. 90 a. 4 s. c."><a name="51552"><span class=
3849 "ref">[51552] III&ordf; q. 90 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
3850 quod Augustinus, in libro de poenitentia, ponit praedictas tres 3044 quod Augustinus, in libro de poenitentia, ponit praedictas tres
3851 species poenitentiae.</p> 3045 species poenitentiae.</p><p title="III q. 90 a. 4 co."><a name="51553"><span class="ref">[51553] IIIª q. 90 a. 4 co.</span></a> Respondeo
3852 <p title="III q. 90 a. 4 co."><a name="51553"><span class=
3853 "ref">[51553] III&ordf; q. 90 a. 4 co.</span></a> Respondeo
3854 dicendum quod haec divisio est poenitentiae secundum quod est 3046 dicendum quod haec divisio est poenitentiae secundum quod est
3855 virtus. Est autem considerandum quod quaelibet virtus operatur 3047 virtus. Est autem considerandum quod quaelibet virtus operatur
3856 secundum congruentiam temporis, sicut et secundum alias debitas 3048 secundum congruentiam temporis, sicut et secundum alias debitas
3857 circumstantias. Unde et virtus poenitentiae actum suum habet in hoc 3049 circumstantias. Unde et virtus poenitentiae actum suum habet in hoc
3858 tempore secundum quod convenit novae legi pertinet autem ad 3050 tempore secundum quod convenit novae legi pertinet autem ad
3866 quae est ante Baptismum. Secunda autem immutatio est per 3058 quae est ante Baptismum. Secunda autem immutatio est per
3867 reformationem vitae praeteritae iam corruptae. Et haec pertinet ad 3059 reformationem vitae praeteritae iam corruptae. Et haec pertinet ad
3868 poenitentiam mortalium post Baptismum. Tertia autem immutatio est 3060 poenitentiam mortalium post Baptismum. Tertia autem immutatio est
3869 in perfectiorem operationem vitae. Et haec pertinet ad poenitentiam 3061 in perfectiorem operationem vitae. Et haec pertinet ad poenitentiam
3870 venialium, quae remittuntur per aliquem ferventem actum caritatis, 3062 venialium, quae remittuntur per aliquem ferventem actum caritatis,
3871 ut supra dictum est.</p> 3063 ut supra dictum est.</p><p title="III q. 90 a. 4 ad 1"><a name="51554"><span class="ref">[51554] IIIª q. 90 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3872 <p title="III q. 90 a. 4 ad 1"><a name="51554"><span class=
3873 "ref">[51554] III&ordf; q. 90 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3874 dicendum quod poenitentia quae est ante Baptismum, non est 3064 dicendum quod poenitentia quae est ante Baptismum, non est
3875 sacramentum, sed est actus virtutis disponens ad sacramentum 3065 sacramentum, sed est actus virtutis disponens ad sacramentum
3876 Baptismi.</p> 3066 Baptismi.</p><p title="III q. 90 a. 4 ad 2"><a name="51555"><span class="ref">[51555] IIIª q. 90 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
3877 <p title="III q. 90 a. 4 ad 2"><a name="51555"><span class=
3878 "ref">[51555] III&ordf; q. 90 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
3879 dicendum quod poenitentia quae delet peccata mortalia delet etiam 3067 dicendum quod poenitentia quae delet peccata mortalia delet etiam
3880 venialia, sed non convertitur. Et ideo hae duae poenitentiae se 3068 venialia, sed non convertitur. Et ideo hae duae poenitentiae se
3881 habent sicut perfectum et imperfectum.</p> 3069 habent sicut perfectum et imperfectum.</p><p title="III q. 90 a. 4 ad 3"><a name="51556"><span class="ref">[51556] IIIª q. 90 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
3882 <p title="III q. 90 a. 4 ad 3"><a name="51556"><span class=
3883 "ref">[51556] III&ordf; q. 90 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
3884 dicendum quod ante Baptismum non sunt peccata venialia sine 3070 dicendum quod ante Baptismum non sunt peccata venialia sine
3885 mortalibus. Et quia veniale sine mortali dimitti non potest, ut 3071 mortalibus. Et quia veniale sine mortali dimitti non potest, ut
3886 supra dictum est; ideo ante Baptismum non distinguitur poenitentia 3072 supra dictum est; ideo ante Baptismum non distinguitur poenitentia
3887 mortalium et venialium.</p> 3073 mortalium et venialium.</p></div></div><div class="centro"><br/>
3888 <div class="centro"><br /> 3074 <p><a href="sth4083.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a>  
3889 <p><a href="sth4083.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" 3075 <a href="iopera.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p>
3890 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> &nbsp; 3076 <br/>
3891 <a href="iopera.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" 3077 <hr/>
3892 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> 3078 <br/>
3893 <br /> 3079 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad
3894 <hr /> 3080 hanc editionem<br/>
3895 <br /> 3081 Iura omnia asservantur<br/>
3896 <address>&copy; 2006 Fundaci&oacute;n Tom&aacute;s de Aquino quoad 3082 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address>
3897 hanc editionem<br /> 3083 </div></body>
3898 Iura omnia asservantur<br />
3899 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264"
3900 style="text-decoration=none">49644264</a></address>
3901 </div>
3902 </body>
3903 </html> 3084 </html>