Mercurial > hg > Aquinas
comparison summa/latin/sth3144.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
comparison
equal
deleted
inserted
replaced
| 27:c16124ac5890 | 28:544e12f679ad |
|---|---|
| 1 <!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/REC-html40/loose.dtd"> | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 <HTML LANG="LA"> | 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> |
| 3 <HEAD> | 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> |
| 4 <META HTTP-EQUIV="Content-Type" CONTENT="text/html; charset=ISO-8859-1"> | 4 <head> |
| 5 <META HTTP-EQUIV="Content-Style-Type" CONTENT="text/css"> | 5 <meta name="generator" content= |
| 6 <META HTTP-EQUIV="Content-Script-Type" CONTENT="text/javascript"> | 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> |
| 7 <META NAME="keywords" CONTENT="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum"> | 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= |
| 8 <META NAME="language" CONTENT="Latin"> | 8 "text/html; charset=us-ascii" /> |
| 9 <META NAME="security" CONTENT="public"> | 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> |
| 10 <META NAME="owner" CONTENT="ealarcon@unav.es"> | 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> |
| 11 <META NAME="author" CONTENT="Enrique Alarcón"> | 11 <meta name="keywords" content= |
| 12 <META NAME="abstract" CONTENT=""> | 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> |
| 13 <LINK REL="stylesheet" MEDIA="screen" HREF="vscreen.css" TYPE="text/css"> | 13 <meta name="language" content="Latin" /> |
| 14 <LINK REL="stylesheet" MEDIA="print" HREF="vprint.css" TYPE="text/css"> | 14 <meta name="security" content="public" /> |
| 15 <TITLE>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. 144-145</TITLE> | 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> |
| 16 </HEAD> | 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> |
| 17 <BODY> | 17 <meta name="abstract" content="" /> |
| 18 <A HREF="http://www.corpusthomisticum.org/"><DIV CLASS="tres">CORPUS THOMISTICUM</DIV></A> | 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= |
| 19 <DIV CLASS="uno">Sancti Thomae de Aquino</DIV> | 19 "text/css" /> |
| 20 <DIV CLASS="uno">Summa Theologiae</DIV> | 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= |
| 21 <DIV CLASS="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CXLIV ad CXLV</DIV> | 21 "text/css" /> |
| 22 <BR> | 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. |
| 23 <DIV CLASS="centro"> | 23 144-145</title> |
| 24 <TABLE ALIGN="center" SUMMARY="Imago"> | 24 </head> |
| 25 <TR> | 25 <body> |
| 26 <TH><IMG SRC="icons/fugit190.jpg" WIDTH="275" HEIGHT="190" BORDER="0" ALT="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" ALIGN="middle"></TH> | 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> |
| 27 </TR> | 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> |
| 28 </TABLE> | 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> |
| 29 <BR> | 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> |
| 30 <SPAN CLASS="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<BR>ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias magneticas<BR>denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<BR><BR></SPAN> | 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CXLIV ad |
| 31 <BR><HR><BR> | 31 CXLV</div> |
| 32 <P> | 32 <br /> |
| 33 <A HREF="sth3143.html"><IMG SRC="icons/ageretro.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age retro"></A> | 33 <div class="centro"> |
| 34 | 34 <table align="center" summary="Imago"> |
| 35 <A HREF="sth3146.html"><IMG SRC="icons/ageultra.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age ultra"></A> | 35 <tr> |
| 36 </P> | 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= |
| 37 <SCRIPT LANGUAGE="JavaScript" TYPE="text/javascript"> | 37 "0" alt= |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3143.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3146.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
| 38 <!-- | 56 <!-- |
| 39 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 | 57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
| 40 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} | 58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 41 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); | 59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 42 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | 60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#44797">IIª-IIae, q. 145 a. 4 s. c.'); | 139 document.write('<OPTION VALUE="#44797">IIª-IIae, q. 145 a. 4 s. c.'); |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#44798">IIª-IIae, q. 145 a. 4 co.'); | 140 document.write('<OPTION VALUE="#44798">IIª-IIae, q. 145 a. 4 co.'); |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#44799">IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 1'); | 141 document.write('<OPTION VALUE="#44799">IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 1'); |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#44800">IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 2'); | 142 document.write('<OPTION VALUE="#44800">IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 2'); |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#44801">IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 3'); | 143 document.write('<OPTION VALUE="#44801">IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 3'); |
| 126 document.write('</SELECT>'); | 144 document.write('<\/SELECT>'); |
| 127 document.write('<BR><BR>'); | 145 document.write('<BR><BR>'); |
| 128 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | 146 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 129 document.write('</FORM>'); | 147 document.write('<\/FORM>'); |
| 130 // --> | 148 // --> |
| 131 </SCRIPT> | 149 //]]> |
| 132 <BR><HR><BR> | 150 </script><br /> |
| 133 </DIV> | 151 <hr /> |
| 134 <DIV CLASS="D">Quaestio 144</DIV> | 152 <br /></div> |
| 135 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> | 153 <div class="D">Quaestio 144</div> |
| 136 <P TITLE="II-II q. 144 pr."><A NAME="44724"><SPAN CLASS="ref">[44724] IIª-IIae, q. 144 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de partibus temperantiae in speciali. Et primo, de partibus quasi integralibus, quae sunt verecundia et honestas. Circa verecundiam autem quaeruntur quatuor. Primo, utrum verecundia sit virtus. Secundo, de quibus sit verecundia. Tertio, a quibus homo verecundetur. Quarto, quorum sit verecundari.</P> | 154 <div class="G">Prooemium</div> |
| 137 <BR> | 155 <p title="II-II q. 144 pr."><a name="44724"><span class= |
| 138 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> | 156 "ref">[44724] IIª-IIae, q. 144 pr.</span></a> Deinde |
| 139 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 arg. 1"><A NAME="44725"><SPAN CLASS="ref">[44725] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod verecundia sit virtus. <I>Esse enim in medio secundum determinationem rationis est proprium virtutis</I>, ut patet ex definitione virtutis quae ponitur in II Ethic. Sed verecundia consistit in tali medio, ut patet per philosophum, in II Ethic. Ergo verecundia est virtus.</P> | 157 considerandum est de partibus temperantiae in speciali. Et primo, |
| 140 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 arg. 2"><A NAME="44726"><SPAN CLASS="ref">[44726] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, omne laudabile vel est virtus, vel ad virtutem pertinet. Sed verecundia est quiddam laudabile. Non est autem pars alicuius virtutis. Non enim est pars prudentiae, quia non est in ratione, sed in appetitu. Neque etiam est pars iustitiae, quia verecundia passionem quandam importat, iustitia autem non est circa passiones. Similiter etiam non est pars fortitudinis, quia ad fortitudinem pertinet persistere et aggredi, ad verecundiam autem refugere aliquid. Neque etiam est pars temperantiae, quia temperantia est circa concupiscentias, verecundia autem est timor quidam, ut patet per philosophum, in IV Ethic., et per Damascenum, in II libro. Ergo relinquitur quod verecundia sit virtus.</P> | 158 de partibus quasi integralibus, quae sunt verecundia et honestas. |
| 141 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 arg. 3"><A NAME="44727"><SPAN CLASS="ref">[44727] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, honestum cum virtute convertitur, ut patet per Tullium, in I de Offic. Sed verecundia est quaedam pars honestatis, dicit enim Ambrosius, in I de Offic., quod <I>verecundia socia ac familiaris est mentis placiditati, proterviam fugitans, ab omni luxu aliena, sobrietatem diligit, et honestatem fovet, et decorem requirit</I>. Ergo verecundia est virtus.</P> | 159 Circa verecundiam autem quaeruntur quatuor. Primo, utrum verecundia |
| 142 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 arg. 4"><A NAME="44728"><SPAN CLASS="ref">[44728] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, omne vitium opponitur alicui virtuti. Sed quaedam vitia opponuntur verecundiae, scilicet inverecundia et inordinatus stupor. Ergo verecundia est virtus.</P> | 160 sit virtus. Secundo, de quibus sit verecundia. Tertio, a quibus |
| 143 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 arg. 5"><A NAME="44729"><SPAN CLASS="ref">[44729] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 5 </SPAN></A><I>Praeterea, ex actibus similes habitus generantur</I>, ut dicitur in II Ethic. Sed verecundia importat actum laudabilem. Ergo ex multis talibus actibus causatur habitus. Sed habitus laudabilium operum est virtus, ut patet per philosophum, in I Ethic. Ergo verecundia est virtus.</P> | 161 homo verecundetur. Quarto, quorum sit verecundari.</p> |
| 144 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 s. c."><A NAME="44730"><SPAN CLASS="ref">[44730] IIª-IIae, q. 144 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod philosophus, in II et IV Ethic., dicit verecundiam non esse virtutem.</P> | 162 <br /> |
| 145 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 co."><A NAME="44731"><SPAN CLASS="ref">[44731] IIª-IIae, q. 144 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod virtus dupliciter accipitur, proprie scilicet, et communiter. Proprie quidem virtus perfectio quaedam est, ut dicitur in VII Physic. Et ideo omne illud quod repugnat perfectioni, etiam si sit bonum, deficit a ratione virtutis. Verecundia autem repugnat perfectioni. Est enim timor alicuius turpis, quod scilicet est exprobrabile, unde Damascenus dicit quod verecundia est timor de turpi actu. Sicut autem spes est de bono possibili et arduo, ita etiam timor est de malo possibili et arduo, ut supra habitum est, cum de passionibus ageretur. Ille autem qui est perfectus secundum habitum virtutis, non apprehendit aliquod exprobrabile et turpe ad faciendum ut possibile et arduum, idest difficile ad vitandum, neque etiam actu facit aliquid turpe, unde opprobrium timeat. Unde verecundia, proprie loquendo, non est virtus, deficit enim a perfectione virtutis. Communiter autem virtus dicitur omne quod est bonum et laudabile in humanis actibus vel passionibus. Et secundum hoc, verecundia quandoque dicitur virtus, cum sit quaedam laudabilis passio.</P> | 163 <div class="E">Articulus 1</div> |
| 146 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 ad 1"><A NAME="44732"><SPAN CLASS="ref">[44732] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod esse in medio non sufficit ad rationem virtutis, quamvis sit una particula posita in virtutis definitione, sed requiritur ulterius quod sit habitus electivus, idest ex electione operans. Verecundia autem non nominat habitum, sed passionem. Neque motus eius est ex electione, sed ex impetu quodam passionis. Unde deficit a ratione virtutis.</P> | 164 <p title="II-II q. 144 a. 1 arg. 1"><a name="44725"><span class= |
| 147 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 ad 2"><A NAME="44733"><SPAN CLASS="ref">[44733] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, sicut dictum est, verecundia est timor turpitudinis et exprobrationis. Dictum est autem supra quod vitium intemperantiae est turpissimum et maxime exprobrabile. Et ideo verecundia principalius pertinet ad temperantiam quam ad aliquam aliam virtutem, ratione motivi, quod est turpe, non autem secundum speciem passionis, quae est timor. Secundum tamen quod vitia aliis virtutibus opposita sunt turpia et exprobrabilia, potest etiam verecundia ad alias virtutes pertinere.</P> | 165 "ref">[44725] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 148 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 ad 3"><A NAME="44734"><SPAN CLASS="ref">[44734] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod verecundia fovet honestatem removendo ea quae sunt honestati contraria, non ita quod pertingat ad perfectam rationem honestatis.</P> | 166 primum sic proceditur. Videtur quod verecundia sit virtus. <i>Esse |
| 149 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 ad 4"><A NAME="44735"><SPAN CLASS="ref">[44735] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod quilibet defectus causat vitium, non autem quodlibet bonum sufficit ad rationem virtutis. Et ideo non oportet quod omne illud cui directe opponitur vitium, sit virtus. Quamvis omne vitium opponatur alicui virtuti secundum suam originem. Et sic inverecundia, inquantum provenit ex nimio amore turpitudinum, opponitur temperantiae.</P> | 167 enim in medio secundum determinationem rationis est proprium |
| 150 <P TITLE="II-II q. 144 a. 1 ad 5"><A NAME="44736"><SPAN CLASS="ref">[44736] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 5 </SPAN></A>Ad quintum dicendum quod ex multoties verecundari causatur habitus virtutis acquisitae per quam aliquis turpia vitet, de quibus est verecundia, non autem ut aliquis ulterius verecundetur. Sed ex illo habitu virtutis acquisitae sic se habet aliquis quod magis verecundaretur si materia verecundiae adesset.</P> | 168 virtutis</i>, ut patet ex definitione virtutis quae ponitur in II |
| 151 <BR> | 169 Ethic. Sed verecundia consistit in tali medio, ut patet per |
| 152 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> | 170 philosophum, in II Ethic. Ergo verecundia est virtus.</p> |
| 153 <P TITLE="II-II q. 144 a. 2 arg. 1"><A NAME="44737"><SPAN CLASS="ref">[44737] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod verecundia non sit de turpi actu. Dicit enim philosophus, in IV Ethic., quod verecundia est timor ingloriationis. Sed quandoque illi qui nihil turpe operantur, ingloriationem sustinent, secundum illud Psalmi, <I>propter te sustinui opprobrium, operuit confusio faciem meam</I>. Ergo verecundia non est proprie de turpi actu.</P> | 171 <p title="II-II q. 144 a. 1 arg. 2"><a name="44726"><span class= |
| 154 <P TITLE="II-II q. 144 a. 2 arg. 2"><A NAME="44738"><SPAN CLASS="ref">[44738] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, illa solum videntur esse turpia quae habent rationem peccati. Sed de quibusdam homo verecundatur quae non sunt peccata, puta si aliquis exerceat servilia opera. Ergo videtur quod verecundia non sit proprie de turpi actu.</P> | 172 "ref">[44726] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 155 <P TITLE="II-II q. 144 a. 2 arg. 3"><A NAME="44739"><SPAN CLASS="ref">[44739] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, operationes virtutum non sunt turpes, sed pulcherrimae, ut dicitur in I Ethic. Sed quandoque aliqui verecundantur aliqua opera virtutis facere, ut dicitur Luc. IX, <I>qui erubuerit me et meos sermones, hunc filius hominis erubescet</I>, et cetera. Ergo verecundia non est de turpi actu.</P> | 173 Praeterea, omne laudabile vel est virtus, vel ad virtutem pertinet. |
| 156 <P TITLE="II-II q. 144 a. 2 arg. 4"><A NAME="44740"><SPAN CLASS="ref">[44740] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, si verecundia proprie esset de turpi actu, oporteret quod de magis turpibus homo magis verecundaretur. Sed quandoque homo plus verecundatur de his quae sunt minus peccata, cum tamen de gravissimis quibusdam peccatis glorientur, secundum illud Psalmi, <I>quid gloriaris in malitia?</I> Ergo verecundia non proprie est de turpi actu.</P> | 174 Sed verecundia est quiddam laudabile. Non est autem pars alicuius |
| 157 <P TITLE="II-II q. 144 a. 2 s. c."><A NAME="44741"><SPAN CLASS="ref">[44741] IIª-IIae, q. 144 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Damascenus dicit, in II libro, et Gregorius Nyssenus, quod <I>verecundia est timor in turpi actu, vel in turpi perpetrato</I>.</P> | 175 virtutis. Non enim est pars prudentiae, quia non est in ratione, |
| 158 <P TITLE="II-II q. 144 a. 2 co."><A NAME="44742"><SPAN CLASS="ref">[44742] IIª-IIae, q. 144 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de passione timoris ageretur, timor proprie est de malo arduo, quod scilicet difficile vitatur. Est autem duplex turpitudo. Una quidem vitiosa, quae scilicet consistit in deformitate actus voluntarii. Et haec, proprie loquendo, non habet rationem mali ardui, quod enim in sola voluntate consistit, non videtur esse arduum et elevatum supra hominis potestatem, et propter hoc non apprehenditur sub ratione terribilis. Et propter hoc philosophus dicit, in II Rhet., quod horum malorum non est timor. Alia autem est turpitudo quasi poenalis, quae quidem consistit in vituperatione alicuius, sicut quaedam claritas gloriae consistit in honoratione alicuius. Et quia huiusmodi vituperium habet rationem mali ardui, sicut honor habet rationem boni ardui; verecundia, quae est timor turpitudinis, primo et principaliter respicit vituperium seu opprobrium. Et quia vituperium proprie debetur vitio, sicut honor virtuti, ideo etiam ex consequenti verecundia respicit turpitudinem vitiosam. Unde, sicut philosophus dicit, in II Rhet., minus homo verecundatur de defectibus qui non ex eius culpa proveniunt. Respicit autem verecundia culpam dupliciter. Uno modo, ut aliquis desinat vitiosa agere, propter timorem vituperii. Alio modo, ut homo in turpibus quae agit vitet publicos conspectus, propter timorem vituperii. Quorum primum, secundum Gregorium Nyssenum, pertinet ad erubescentiam, secundum ad verecundiam, unde ipse dicit quod <I>qui verecundatur, occultat se in his quae agit, qui vero erubescit, timet incidere in ingloriationem</I>.</P> | 176 sed in appetitu. Neque etiam est pars iustitiae, quia verecundia |
| 159 <P TITLE="II-II q. 144 a. 2 ad 1"><A NAME="44743"><SPAN CLASS="ref">[44743] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod verecundia proprie respicit ingloriationem secundum quod debetur culpae, quae est defectus voluntarius. Unde philosophus dicit, in II Rhet., quod <I>omnia illa homo magis verecundatur quorum ipse est causa</I>. Opprobria autem quae inferuntur alicui propter virtutem, virtuosus quidem contemnit, quia indigne sibi irrogantur, sicut de magnanimis philosophus dicit, in IV Ethic.; et de apostolis dicitur Act. V, quod <I>ibant apostoli gaudentes a conspectu Concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Iesu contumeliam pati</I>. Ex imperfectione autem virtutis contingit quod aliquis verecundetur de opprobriis quae sibi inferuntur propter virtutem, quia quanto aliquis est magis virtuosus, tanto magis contemnit exteriora bona vel mala. Unde dicitur Isaiae li, <I>noli timere opprobrium hominum</I>.</P> | 177 passionem quandam importat, iustitia autem non est circa passiones. |
| 160 <P TITLE="II-II q. 144 a. 2 ad 2"><A NAME="44744"><SPAN CLASS="ref">[44744] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod sicut honor, ut supra habitum est, quamvis non debeatur vere nisi soli virtuti, respicit tamen quandam excellentiam; ita etiam vituperium, quamvis debeatur proprie soli culpae, respicit tamen, ad minus secundum opinionem hominum, quemcumque defectum. Et ideo de paupertate et ignobilitate et servitute, et aliis huiusmodi, aliquis verecundatur.</P> | 178 Similiter etiam non est pars fortitudinis, quia ad fortitudinem |
| 161 <P TITLE="II-II q. 144 a. 2 ad 3"><A NAME="44745"><SPAN CLASS="ref">[44745] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod de operibus virtuosis in se consideratis non est verecundia. Contingit tamen per accidens quod aliquis de eis verecundetur, vel inquantum habentur ut vitiosa secundum hominum opinionem; vel inquantum homo refugit in operibus virtutis notam de praesumptione, aut etiam de simulatione.</P> | 179 pertinet persistere et aggredi, ad verecundiam autem refugere |
| 162 <P TITLE="II-II q. 144 a. 2 ad 4"><A NAME="44746"><SPAN CLASS="ref">[44746] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod quandoque contingit aliqua graviora peccata minus esse verecundabilia, vel quia habent minus de ratione turpitudinis, sicut peccata spiritualia quam carnalia, vel quia in quodam excessu temporalis boni se habent, sicut magis verecundatur homo de timiditate quam de audacia, et de furto quam de rapina, propter quandam speciem potestatis. Et simile est in aliis.</P> | 180 aliquid. Neque etiam est pars temperantiae, quia temperantia est |
| 163 <BR> | 181 circa concupiscentias, verecundia autem est timor quidam, ut patet |
| 164 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> | 182 per philosophum, in IV Ethic., et per Damascenum, in II libro. Ergo |
| 165 <P TITLE="II-II q. 144 a. 3 arg. 1"><A NAME="44747"><SPAN CLASS="ref">[44747] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod homo non magis verecundetur a personis coniunctis. Dicitur enim in II Rhet. quod <I>homines magis erubescunt ab illis a quibus volunt in admiratione haberi</I>. Sed hoc maxime appetit homo a melioribus, qui quandoque non sunt magis coniuncti. Ergo homo non magis erubescit de magis coniunctis.</P> | 183 relinquitur quod verecundia sit virtus.</p> |
| 166 <P TITLE="II-II q. 144 a. 3 arg. 2"><A NAME="44748"><SPAN CLASS="ref">[44748] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, illi videntur esse magis coniuncti qui sunt similium operum. Sed homo non erubescit de suo peccato ab his quos scit simili peccato subiacere, quia sicut dicitur in II Rhet., <I>quae quis ipse facit, haec proximis non vetat</I>. Ergo homo non magis verecundatur a maxime coniunctis.</P> | 184 <p title="II-II q. 144 a. 1 arg. 3"><a name="44727"><span class= |
| 167 <P TITLE="II-II q. 144 a. 3 arg. 3"><A NAME="44749"><SPAN CLASS="ref">[44749] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, philosophus dicit, in II Rhet., quod <I>homo magis verecundatur ab his qui propalant multis quod sciunt, sicut sunt irrisores et fabularum fictores</I>. Sed illi qui sunt magis coniuncti non solent vitia propalare. Ergo ab eis non maxime est verecundandum.</P> | 185 "ref">[44727] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 168 <P TITLE="II-II q. 144 a. 3 arg. 4"><A NAME="44750"><SPAN CLASS="ref">[44750] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, philosophus, ibidem, dicit quod <I>homines maxime verecundantur ab eis inter quos in nullo defecerunt; et ab eis a quibus primo aliquid postulant; et quorum nunc primo volunt esse amici</I>. Huiusmodi autem sunt minus coniuncti. Ergo non magis verecundatur homo de magis coniunctis.</P> | 186 Praeterea, honestum cum virtute convertitur, ut patet per Tullium, |
| 169 <P TITLE="II-II q. 144 a. 3 s. c."><A NAME="44751"><SPAN CLASS="ref">[44751] IIª-IIae, q. 144 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur in II Rhet., quod <I>eos qui semper aderunt, homines magis erubescunt</I>.</P> | 187 in I de Offic. Sed verecundia est quaedam pars honestatis, dicit |
| 170 <P TITLE="II-II q. 144 a. 3 co."><A NAME="44752"><SPAN CLASS="ref">[44752] IIª-IIae, q. 144 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, cum vituperium opponatur honori, sicut honor importat testimonium quoddam de excellentia alicuius, et praecipue quae est secundum virtutem; ita etiam opprobrium, cuius timor est verecundia, importat testimonium de defectu alicuius, et praecipue secundum aliquam culpam. Et ideo quanto testimonium alicuius reputatur maioris ponderis, tanto ab eo aliquis magis verecundatur. Potest autem testimonium aliquod maioris ponderis reputari vel propter eius certitudinem veritatis vel propter effectum. Certitudo autem veritatis adest testimonio alicuius propter duo. Uno quidem modo, propter rectitudinem iudicii, sicut patet de sapientibus et virtuosis, a quibus homo et magis desiderat honorari, et magis verecundatur. Unde a pueris et bestiis nullus verecundatur, propter defectum recti iudicii qui est in eis. Alio modo, propter cognitionem eorum de quibus est testimonium, quia unusquisque bene iudicat quae cognoscit. Et sic magis verecundamur a personis coniunctis, quae magis facta nostra considerant. A peregrinis autem et omnino ignotis, ad quos facta nostra non perveniunt, nullo modo verecundamur. Ex effectu autem est aliquod testimonium magni ponderis propter iuvamentum vel nocumentum ab eo proveniens. Et ideo magis desiderant homines honorari ab his qui possunt eos iuvare, et magis verecundantur ab eis qui possunt nocere. Et inde est etiam quod, quantum ad aliquid, magis verecundamur a personis coniunctis, cum quibus semper sumus conversaturi, quasi ex hoc nobis perpetuum proveniat detrimentum. Quod autem provenit a peregrinis et transeuntibus, quasi cito pertransit.</P> | 188 enim Ambrosius, in I de Offic., quod <i>verecundia socia ac |
| 171 <P TITLE="II-II q. 144 a. 3 ad 1"><A NAME="44753"><SPAN CLASS="ref">[44753] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod similis ratio est propter quam verecundamur de melioribus, et de magis coniunctis. Quia sicut meliorum testimonium reputatur magis efficax propter universalem cognitionem quam habent de rebus, et immutabilem sententiam a veritate; ita etiam familiarium personarum testimonium videtur magis efficax propter hoc quia magis cognoscunt particularia quae circa nos sunt.</P> | 189 familiaris est mentis placiditati, proterviam fugitans, ab omni |
| 172 <P TITLE="II-II q. 144 a. 3 ad 2"><A NAME="44754"><SPAN CLASS="ref">[44754] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod testimonium eorum qui sunt nobis coniuncti in similitudine peccati, non reformidamus, quia non aestimamus quod defectum nostrum apprehendant ut aliquid turpe.</P> | 190 luxu aliena, sobrietatem diligit, et honestatem fovet, et decorem |
| 173 <P TITLE="II-II q. 144 a. 3 ad 3"><A NAME="44755"><SPAN CLASS="ref">[44755] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod a propalantibus verecundamur propter nocumentum inde proveniens, quod est diffamatio apud multos.</P> | 191 requirit</i>. Ergo verecundia est virtus.</p> |
| 174 <P TITLE="II-II q. 144 a. 3 ad 4"><A NAME="44756"><SPAN CLASS="ref">[44756] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod etiam ab illis inter quos nihil mali fecimus, magis verecundamur, propter nocumentum sequens, quia scilicet per hoc amittimus bonam opinionem quam de nobis habebant. Et etiam quia contraria, iuxta se posita, maiora videntur, unde cum aliquis subito de aliquo quem bonum aestimavit, aliquid turpe percipit, apprehendit hoc ut turpius. Ab illis autem a quibus aliquid de novo postulamus, vel quorum nunc primo volumus esse amici, magis verecundamur, propter nocumentum inde proveniens, quod est impedimentum implendae petitionis et amicitiae consummandae.</P> | 192 <p title="II-II q. 144 a. 1 arg. 4"><a name="44728"><span class= |
| 175 <BR> | 193 "ref">[44728] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 176 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> | 194 Praeterea, omne vitium opponitur alicui virtuti. Sed quaedam vitia |
| 177 <P TITLE="II-II q. 144 a. 4 arg. 1"><A NAME="44757"><SPAN CLASS="ref">[44757] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod etiam in virtuosis hominibus possit esse verecundia. Contrariorum enim contrarii sunt effectus. Sed illi qui sunt superabundantis malitiae non verecundantur, secundum illud Ierem. III, <I>species meretricis facta est tibi, nescisti erubescere</I>. Ergo illi qui sunt virtuosi magis verecundantur.</P> | 195 opponuntur verecundiae, scilicet inverecundia et inordinatus |
| 178 <P TITLE="II-II q. 144 a. 4 arg. 2"><A NAME="44758"><SPAN CLASS="ref">[44758] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, philosophus dicit, in II Rhet., quod <I>homines non solum erubescunt vitia, sed etiam signa vitiorum</I>. Quae quidem contingit etiam esse in virtuosis. Ergo in virtuosis potest esse verecundia.</P> | 196 stupor. Ergo verecundia est virtus.</p> |
| 179 <P TITLE="II-II q. 144 a. 4 arg. 3"><A NAME="44759"><SPAN CLASS="ref">[44759] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, verecundia est timor ingloriationis. Sed contingit aliquos virtuosos ingloriosos esse, puta si falso infamantur, vel etiam indigne opprobria patiantur. Ergo verecundia potest esse in homine virtuoso.</P> | 197 <p title="II-II q. 144 a. 1 arg. 5"><a name="44729"><span class= |
| 180 <P TITLE="II-II q. 144 a. 4 arg. 4"><A NAME="44760"><SPAN CLASS="ref">[44760] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, verecundia est pars temperantiae, ut dictum est. Pars autem non separatur a toto. Cum igitur temperantia sit in homine virtuoso, videtur quod etiam verecundia.</P> | 198 "ref">[44729] IIª-IIae, q. 144 a. 1 arg. 5</span></a> |
| 181 <P TITLE="II-II q. 144 a. 4 s. c."><A NAME="44761"><SPAN CLASS="ref">[44761] IIª-IIae, q. 144 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <I>verecundia non est hominis studiosi</I>.</P> | 199 <i>Praeterea, ex actibus similes habitus generantur</i>, ut dicitur |
| 182 <P TITLE="II-II q. 144 a. 4 co."><A NAME="44762"><SPAN CLASS="ref">[44762] IIª-IIae, q. 144 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, verecundia est timor alicuius turpitudinis. Quod autem aliquod malum non timeatur, potest duplici ratione contingere, uno modo, quia non aestimatur ut malum; alio modo, quia non aestimatur ut possibile, vel ut difficile vitari. Et secundum hoc, verecundia in aliquo deficit dupliciter. Uno modo, quia ea quae sunt erubescibilia, non apprehenduntur ut turpia. Et hoc modo carent verecundia homines in peccatis profundati, quibus sua peccata non displicent, sed magis de eis gloriantur. Alio modo, quia non apprehendunt turpitudinem ut possibilem sibi, vel quasi non facile vitabilem. Et hoc modo senes et virtuosi verecundia carent. Sunt tamen sic dispositi ut, si in eis esset aliquid turpe, de hoc verecundarentur, unde philosophus dicit, in IV Ethic., quod <I>verecundia est ex suppositione studiosi</I>.</P> | 200 in II Ethic. Sed verecundia importat actum laudabilem. Ergo ex |
| 183 <P TITLE="II-II q. 144 a. 4 ad 1"><A NAME="44763"><SPAN CLASS="ref">[44763] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod defectus verecundiae contingit in pessimis et optimis viris ex diversis causis, ut dictum est. Invenitur autem in his qui mediocriter se habent, secundum quod est in eis aliquid de amore boni, et tamen non totaliter sunt immunes a malo.</P> | 201 multis talibus actibus causatur habitus. Sed habitus laudabilium |
| 184 <P TITLE="II-II q. 144 a. 4 ad 2"><A NAME="44764"><SPAN CLASS="ref">[44764] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod ad virtuosum pertinet non solum vitare vitia, sed etiam ea quae habent speciem vitiorum, secundum illud I ad Thess. V, <I>ab omni specie mala abstinete vos</I>. Et philosophus dicit, in IV Ethic., quod vitanda sunt virtuoso tam ea quae sunt mala secundum veritatem, quam ea quae sunt mala secundum opinionem.</P> | 202 operum est virtus, ut patet per philosophum, in I Ethic. Ergo |
| 185 <P TITLE="II-II q. 144 a. 4 ad 3"><A NAME="44765"><SPAN CLASS="ref">[44765] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod infamationes et opprobria virtuosus, ut dictum est, contemnit, quasi ea quibus ipse non est dignus. Et ideo de his nemo multum verecundatur. Est tamen aliquis motus verecundiae praeveniens rationem, sicut et ceterarum passionum.</P> | 203 verecundia est virtus.</p> |
| 186 <P TITLE="II-II q. 144 a. 4 ad 4"><A NAME="44766"><SPAN CLASS="ref">[44766] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod verecundia non est pars temperantiae quasi intrans essentiam eius, sed quasi dispositive se habens ad ipsam. Unde Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <I>verecundia iacit prima temperantiae fundamenta</I>, inquantum scilicet incutit horrorem turpitudinis.</P> | 204 <p title="II-II q. 144 a. 1 s. c."><a name="44730"><span class= |
| 187 <BR> | 205 "ref">[44730] IIª-IIae, q. 144 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 188 <DIV CLASS="D">Quaestio 145</DIV> | 206 contra est quod philosophus, in II et IV Ethic., dicit verecundiam |
| 189 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> | 207 non esse virtutem.</p> |
| 190 <P TITLE="II-II q. 145 pr."><A NAME="44767"><SPAN CLASS="ref">[44767] IIª-IIae, q. 145 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de honestate. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, quomodo honestum se habeat ad virtutem. Secundo, quomodo se habeat ad decorem. Tertio, quomodo se habeat ad utile et delectabile. Quarto, utrum honestas sit pars temperantiae.</P> | 208 <p title="II-II q. 144 a. 1 co."><a name="44731"><span class= |
| 191 <BR> | 209 "ref">[44731] IIª-IIae, q. 144 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 192 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> | 210 dicendum quod virtus dupliciter accipitur, proprie scilicet, et |
| 193 <P TITLE="II-II q. 145 a. 1 arg. 1"><A NAME="44768"><SPAN CLASS="ref">[44768] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod honestum non sit idem virtuti. Dicit enim Tullius, in sua rhetorica honestum esse quod propter se petitur. Virtus autem non petitur propter seipsam, sed propter felicitatem, dicit enim philosophus, in I Ethic., quod felicitas est praemium virtutis et finis. Ergo honestum non est idem virtuti.</P> | 211 communiter. Proprie quidem virtus perfectio quaedam est, ut dicitur |
| 194 <P TITLE="II-II q. 145 a. 1 arg. 2"><A NAME="44769"><SPAN CLASS="ref">[44769] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, secundum Isidorum, honestas dicitur quasi honoris status. Sed multis aliis debetur honor quam virtuti, nam virtuti proprie debetur laus, ut dicitur in I Ethic. Ergo honestas non est idem virtuti.</P> | 212 in VII Physic. Et ideo omne illud quod repugnat perfectioni, etiam |
| 195 <P TITLE="II-II q. 145 a. 1 arg. 3"><A NAME="44770"><SPAN CLASS="ref">[44770] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 3 </SPAN></A><I>Praeterea, principale virtutis consistit in interiori electione</I>, ut philosophus dicit, in VIII Ethic. Honestas autem magis videtur ad exteriorem conversationem pertinere, secundum illud I ad Cor. XIV, <I>omnia honeste et secundum ordinem fiant in vobis</I>. Ergo honestas non est idem virtuti.</P> | 213 si sit bonum, deficit a ratione virtutis. Verecundia autem repugnat |
| 196 <P TITLE="II-II q. 145 a. 1 arg. 4"><A NAME="44771"><SPAN CLASS="ref">[44771] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, honestas videtur consistere in exterioribus divitiis, secundum illud Eccli. XI, <I>bona et mala, vita et mors, utraque a Deo sunt</I>. Sed in exterioribus divitiis non consistit virtus. Ergo honestas non est idem virtuti.</P> | 214 perfectioni. Est enim timor alicuius turpis, quod scilicet est |
| 197 <P TITLE="II-II q. 145 a. 1 s. c."><A NAME="44772"><SPAN CLASS="ref">[44772] IIª-IIae, q. 145 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Tullius, in I de Offic. et in II Rhet., dividit honestum in quatuor virtutes principales, in quas etiam dividitur virtus. Ergo honestum est idem virtuti.</P> | 215 exprobrabile, unde Damascenus dicit quod verecundia est timor de |
| 198 <P TITLE="II-II q. 145 a. 1 co."><A NAME="44773"><SPAN CLASS="ref">[44773] IIª-IIae, q. 145 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut Isidorus dicit, honestas dicitur quasi honoris status. Unde ex hoc videtur aliquid dici honestum, quod est honore dignum. Honor autem, ut supra dictum est, excellentiae debetur. Excellentia autem hominis maxime consideratur secundum virtutem, quia est dispositio perfecti ad optimum, ut dicitur in VII Physic. Et ideo honestum, proprie loquendo, in idem refertur cum virtute.</P> | 216 turpi actu. Sicut autem spes est de bono possibili et arduo, ita |
| 199 <P TITLE="II-II q. 145 a. 1 ad 1"><A NAME="44774"><SPAN CLASS="ref">[44774] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in I Ethic., eorum quae propter se appetuntur, quaedam appetuntur solum propter se, et nunquam propter aliud, sicut felicitas, quae est ultimus finis. Quaedam vero appetuntur et propter se, inquantum habent in seipsis aliquam rationem bonitatis, etiam si nihil aliud boni per ea nobis accideret, et tamen sunt appetibilia propter aliud, inquantum scilicet perducunt nos in aliquod bonum perfectius. Et hoc modo virtutes sunt propter se appetendae. Unde Tullius dicit, in II Rhet., quod <I>quiddam est quod sua vi nos allicit, et sua dignitate trahit</I>, ut virtus, veritas, scientia. Et hoc sufficit ad rationem honesti.</P> | 217 etiam timor est de malo possibili et arduo, ut supra habitum est, |
| 200 <P TITLE="II-II q. 145 a. 1 ad 2"><A NAME="44775"><SPAN CLASS="ref">[44775] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod eorum quae honorantur praeter virtutem, aliquid est virtute excellentius, scilicet Deus et beatitudo. Et huiusmodi non sunt ita nobis per experientiam nota sicut virtutes, secundum quas quotidie operamur. Et ideo virtus magis sibi vindicat nomen honesti. Alia vero, quae sunt infra virtutem, honorantur inquantum coadiuvant ad operationem virtutis, sicut nobilitas, potentia et divitiae. Ut enim philosophus dicit, in IV Ethic., huiusmodi <I>honorantur a quibusdam, sed secundum veritatem, solus bonus est honorandus</I>. Bonus autem est aliquis secundum virtutem. Et ideo virtuti quidem debetur laus, secundum quod est appetibilis propter aliud, honor autem, prout est appetibilis propter seipsam. Et secundum hoc habet rationem honesti.</P> | 218 cum de passionibus ageretur. Ille autem qui est perfectus secundum |
| 201 <P TITLE="II-II q. 145 a. 1 ad 3"><A NAME="44776"><SPAN CLASS="ref">[44776] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, sicut dictum est, honestum importat debitum honoris. Honor autem est contestatio quaedam de excellentia alicuius, ut supra dictum est. Testimonium autem non profertur nisi de rebus notis. Interior autem electio non innotescit homini nisi per exteriores actus. Et ideo exterior conversatio habet rationem honesti secundum quod est demonstrativa interioris rectitudinis. Et propter hoc, radicaliter honestas consistit in interiori electione, significative autem in exteriori conversatione.</P> | 219 habitum virtutis, non apprehendit aliquod exprobrabile et turpe ad |
| 202 <P TITLE="II-II q. 145 a. 1 ad 4"><A NAME="44777"><SPAN CLASS="ref">[44777] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod quia secundum vulgarem opinionem excellentia divitiarum facit hominem dignum honore, inde est quod quandoque nomen honestatis ad exteriorem prosperitatem transfertur.</P> | 220 faciendum ut possibile et arduum, idest difficile ad vitandum, |
| 203 <BR> | 221 neque etiam actu facit aliquid turpe, unde opprobrium timeat. Unde |
| 204 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> | 222 verecundia, proprie loquendo, non est virtus, deficit enim a |
| 205 <P TITLE="II-II q. 145 a. 2 arg. 1"><A NAME="44778"><SPAN CLASS="ref">[44778] IIª-IIae, q. 145 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod honestum non sit idem quod decorum. Ratio enim honesti sumitur ex appetitu, nam honestum est quod per se appetitur. Sed decorum magis respicit aspectum, cui placet. Ergo decorum non est idem quod honestum.</P> | 223 perfectione virtutis. Communiter autem virtus dicitur omne quod est |
| 206 <P TITLE="II-II q. 145 a. 2 arg. 2"><A NAME="44779"><SPAN CLASS="ref">[44779] IIª-IIae, q. 145 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, decor quandam claritatem requirit, quae pertinet ad rationem gloriae. Honestum autem respicit honorem. Cum igitur honor et gloria differant, ut supra dictum est, videtur quod etiam honestum differat a decoro.</P> | 224 bonum et laudabile in humanis actibus vel passionibus. Et secundum |
| 207 <P TITLE="II-II q. 145 a. 2 arg. 3"><A NAME="44780"><SPAN CLASS="ref">[44780] IIª-IIae, q. 145 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, honestum est idem virtuti, ut supra dictum est. Sed aliquis decor contrariatur virtuti, unde dicitur Ezech. XVI, <I>habens fiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine tuo</I>. Ergo honestum non est idem decoro.</P> | 225 hoc, verecundia quandoque dicitur virtus, cum sit quaedam |
| 208 <P TITLE="II-II q. 145 a. 2 s. c."><A NAME="44781"><SPAN CLASS="ref">[44781] IIª-IIae, q. 145 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod apostolus dicit, I ad Cor. XII, <I>quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem habent, honesta autem nostra nullius egent</I>. Vocat autem ibi inhonesta, membra turpia; honesta autem, membra pulchra. Ergo honestum et decorum idem esse videntur.</P> | 226 laudabilis passio.</p> |
| 209 <P TITLE="II-II q. 145 a. 2 co."><A NAME="44782"><SPAN CLASS="ref">[44782] IIª-IIae, q. 145 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut accipi potest ex verbis Dionysii, IV cap. de Div. Nom., ad rationem pulchri, sive decori, concurrit et claritas et debita proportio, dicit enim quod <I>Deus dicitur pulcher sicut universorum consonantiae et claritatis causa</I>. Unde pulchritudo corporis in hoc consistit quod homo habeat membra corporis bene proportionata, cum quadam debiti coloris claritate. Et similiter pulchritudo spiritualis in hoc consistit quod conversatio hominis, sive actio eius, sit bene proportionata secundum spiritualem rationis claritatem. Hoc autem pertinet ad rationem honesti, quod diximus idem esse virtuti, quae secundum rationem moderatur omnes res humanas. Et ideo honestum est idem spirituali decori. Unde Augustinus dicit, in libro octogintatrium quaest., <I>honestatem voco intelligibilem pulchritudinem, quam spiritualem nos proprie dicimus</I>. Et postea subdit quod <I>sunt multa pulchra visibilia, quae minus proprie honesta appellantur</I>.</P> | 227 <p title="II-II q. 144 a. 1 ad 1"><a name="44732"><span class= |
| 210 <P TITLE="II-II q. 145 a. 2 ad 1"><A NAME="44783"><SPAN CLASS="ref">[44783] IIª-IIae, q. 145 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod obiectum movens appetitum est bonum apprehensum. Quod autem in ipsa apprehensione apparet decorum, accipitur ut conveniens et bonum, et ideo dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod <I>omnibus est pulchrum et bonum amabile</I>. Unde et ipsum honestum, secundum quod habet spiritualem decorem, appetibile redditur. Unde et Tullius dicit, in I de Offic., <I>formam ipsam, et tanquam faciem honesti vides, quae si oculis cerneretur, mirabiles amores, ut ait Plato, excitaret sapientiae</I>.</P> | 228 "ref">[44732] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 211 <P TITLE="II-II q. 145 a. 2 ad 2"><A NAME="44784"><SPAN CLASS="ref">[44784] IIª-IIae, q. 145 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, gloria est effectus honoris, ex hoc enim quod aliquis honoratur vel laudatur, redditur clarus in oculis aliorum. Et ideo, sicut idem est honorificum et gloriosum, ita etiam idem est honestum et decorum.</P> | 229 ergo dicendum quod esse in medio non sufficit ad rationem virtutis, |
| 212 <P TITLE="II-II q. 145 a. 2 ad 3"><A NAME="44785"><SPAN CLASS="ref">[44785] IIª-IIae, q. 145 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod obiectio illa procedit de pulchritudine corporali. Quamvis possit dici quod etiam propter pulchritudinem spiritualem aliquis spiritualiter fornicatur, inquantum de ipsa honestate superbit, secundum illud Ezech. XXVIII, <I>elevatum est cor tuum in decore tuo, perdidisti sapientiam tuam in decore tuo</I>.</P> | 230 quamvis sit una particula posita in virtutis definitione, sed |
| 213 <BR> | 231 requiritur ulterius quod sit habitus electivus, idest ex electione |
| 214 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> | 232 operans. Verecundia autem non nominat habitum, sed passionem. Neque |
| 215 <P TITLE="II-II q. 145 a. 3 arg. 1"><A NAME="44786"><SPAN CLASS="ref">[44786] IIª-IIae, q. 145 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod honestum non differat ab utili et delectabili. Dicitur enim honestum quod propter se appetitur. Sed delectatio propter se appetitur, <I>ridiculum enim videtur quaerere propter quid aliquis velit delectari</I>, ut philosophus dicit, in X Ethic. Ergo honestum non differt a delectabili.</P> | 233 motus eius est ex electione, sed ex impetu quodam passionis. Unde |
| 216 <P TITLE="II-II q. 145 a. 3 arg. 2"><A NAME="44787"><SPAN CLASS="ref">[44787] IIª-IIae, q. 145 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, divitiae sub bono utili continentur, dicit enim Tullius, in II Rhet., <I>est aliquid non propter suam vim et naturam, sed propter fructum et utilitatem petendum, quod pecunia est</I>. Sed divitiae habent rationem honestatis, dicitur enim Eccli. XI, paupertas et honestas (idest divitiae) a Deo sunt; et XIII, pondus super se tollit qui honestiori (idest ditiori) se communicat. Ergo honestum non differt ab utili.</P> | 234 deficit a ratione virtutis.</p> |
| 217 <P TITLE="II-II q. 145 a. 3 arg. 3"><A NAME="44788"><SPAN CLASS="ref">[44788] IIª-IIae, q. 145 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, Tullius probat, in libro de Offic., quod nihil potest esse utile quod non sit honestum. Et hoc idem habetur per Ambrosium, in libro de Offic. Ergo utile non differt ab honesto.</P> | 235 <p title="II-II q. 144 a. 1 ad 2"><a name="44733"><span class= |
| 218 <P TITLE="II-II q. 145 a. 3 s. c."><A NAME="44789"><SPAN CLASS="ref">[44789] IIª-IIae, q. 145 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, in libro octogintatrium quaest., <I>honestum dicitur quod propter seipsum petendum est, utile autem quod ad aliquid aliud referendum est</I>.</P> | 236 "ref">[44733] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 219 <P TITLE="II-II q. 145 a. 3 co."><A NAME="44790"><SPAN CLASS="ref">[44790] IIª-IIae, q. 145 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod honestum concurrit in idem subiectum cum utili et delectabili, a quibus tamen differt ratione. Dicitur enim aliquid honestum, sicut dictum est, inquantum habet quendam decorem ex ordinatione rationis. Hoc autem quod est secundum rationem ordinatum, est naturaliter conveniens homini. Unumquodque autem naturaliter delectatur in suo convenienti. Et ideo honestum est naturaliter homini delectabile, sicut de operatione virtutis philosophus probat, in I Ethic. Non tamen omne delectabile est honestum, quia potest etiam aliquid esse conveniens secundum sensum, non secundum rationem; sed hoc delectabile est praeter hominis rationem, quae perficit naturam ipsius. Ipsa etiam virtus, quae secundum se honesta est, refertur ad aliud sicut ad finem, scilicet ad felicitatem. Et secundum hoc, idem subiecto est et honestum et utile et delectabile, sed ratione differunt. Nam honestum dicitur secundum quod aliquid habet quandam excellentiam dignam honore propter spiritualem pulchritudinem; delectabile autem, inquantum quietat appetitum; utile autem, inquantum refertur ad aliud. In pluribus tamen est delectabile quam utile et honestum, quia omne utile et honestum est aliqualiter delectabile, sed non convertitur, ut dicitur in II Ethic.</P> | 237 secundum dicendum quod, sicut dictum est, verecundia est timor |
| 220 <P TITLE="II-II q. 145 a. 3 ad 1"><A NAME="44791"><SPAN CLASS="ref">[44791] IIª-IIae, q. 145 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod honestum dicitur quod propter se appetitur appetitu rationali, qui tendit in id quod est conveniens rationi. Delectabile autem propter se appetitur appetitu sensitivo.</P> | 238 turpitudinis et exprobrationis. Dictum est autem supra quod vitium |
| 221 <P TITLE="II-II q. 145 a. 3 ad 2"><A NAME="44792"><SPAN CLASS="ref">[44792] IIª-IIae, q. 145 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod divitiae vocantur nomine honestatis secundum opinionem multorum, qui divitias honorant, vel inquantum ordinantur organice ad actus virtutum, ut dictum est.</P> | 239 intemperantiae est turpissimum et maxime exprobrabile. Et ideo |
| 222 <P TITLE="II-II q. 145 a. 3 ad 3"><A NAME="44793"><SPAN CLASS="ref">[44793] IIª-IIae, q. 145 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod intentio Tullii et Ambrosii dicere est quod nihil potest esse simpliciter et vere utile quod repugnat honestati, quia oportet quod repugnet ultimo fini hominis, quod est bonum secundum rationem, quamvis forte possit esse utile secundum quid, respectu alicuius finis particularis. Non autem intendunt dicere quod omne utile, in se consideratum, pertingat ad rationem honesti.</P> | 240 verecundia principalius pertinet ad temperantiam quam ad aliquam |
| 223 <BR> | 241 aliam virtutem, ratione motivi, quod est turpe, non autem secundum |
| 224 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> | 242 speciem passionis, quae est timor. Secundum tamen quod vitia aliis |
| 225 <P TITLE="II-II q. 145 a. 4 arg. 1"><A NAME="44794"><SPAN CLASS="ref">[44794] IIª-IIae, q. 145 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod honestas non debeat poni pars temperantiae. Non enim est possibile quod idem, respectu eiusdem, sit pars et totum. Sed temperantia est pars honesti, ut Tullius dicit, in II Rhet. Ergo honestas non est pars temperantiae.</P> | 243 virtutibus opposita sunt turpia et exprobrabilia, potest etiam |
| 226 <P TITLE="II-II q. 145 a. 4 arg. 2"><A NAME="44795"><SPAN CLASS="ref">[44795] IIª-IIae, q. 145 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, III Esdrae dicitur quod <I>vinum praecordia facit honesta</I>. Sed usus vini, praecipue superfluus, de quo ibi loqui videtur, magis pertinet ad intemperantiam quam ad temperantiam. Ergo honestas non est pars temperantiae.</P> | 244 verecundia ad alias virtutes pertinere.</p> |
| 227 <P TITLE="II-II q. 145 a. 4 arg. 3"><A NAME="44796"><SPAN CLASS="ref">[44796] IIª-IIae, q. 145 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, honestum dicitur quod est honore dignum. Sed iusti et fortes maxime honorantur, ut dicit philosophus, in I Rhet. Ergo honestas non pertinet ad temperantiam, sed magis ad iustitiam vel fortitudinem. Unde et Eleazarus dixit, ut dicitur II Machab. VI, <I>fortiter pro gravissimis ac sanctissimis legibus honesta morte perfungor</I>.</P> | 245 <p title="II-II q. 144 a. 1 ad 3"><a name="44734"><span class= |
| 228 <P TITLE="II-II q. 145 a. 4 s. c."><A NAME="44797"><SPAN CLASS="ref">[44797] IIª-IIae, q. 145 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Macrobius honestatem ponit partem temperantiae. Ambrosius etiam, in I de Offic., temperantiae specialiter honestatem attribuit.</P> | 246 "ref">[44734] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 229 <P TITLE="II-II q. 145 a. 4 co."><A NAME="44798"><SPAN CLASS="ref">[44798] IIª-IIae, q. 145 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, honestas est quaedam spiritualis pulchritudo. Pulchro autem opponitur turpe. Opposita autem maxime se invicem manifestant. Et ideo ad temperantiam specialiter honestas pertinere videtur, quae id quod est homini turpissimum et indecentissimum repellit, scilicet brutales voluptates. Unde et in ipso nomine temperantiae maxime intelligitur bonum rationis, cuius est moderari et temperare concupiscentias pravas. Sic igitur honestas, prout speciali quadam ratione temperantiae attribuitur, ponitur pars eius non quidem subiectiva, vel sicut virtus adiuncta, sed pars integralis ipsius, sicut quaedam eius conditio.</P> | 247 dicendum quod verecundia fovet honestatem removendo ea quae sunt |
| 230 <P TITLE="II-II q. 145 a. 4 ad 1"><A NAME="44799"><SPAN CLASS="ref">[44799] IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod temperantia ponitur pars subiectiva honesti prout sumitur in sua communitate. Sic autem non ponitur temperantiae pars.</P> | 248 honestati contraria, non ita quod pertingat ad perfectam rationem |
| 231 <P TITLE="II-II q. 145 a. 4 ad 2"><A NAME="44800"><SPAN CLASS="ref">[44800] IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod vinum in ebriis facit praecordia honesta secundum eorum reputationem, quia videtur eis quod sint magni et honorandi.</P> | 249 honestatis.</p> |
| 232 <P TITLE="II-II q. 145 a. 4 ad 3"><A NAME="44801"><SPAN CLASS="ref">[44801] IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod iustitiae et fortitudini debetur maior honor quam temperantiae propter maioris boni excellentiam. Sed temperantiae debetur maior honor propter cohibitionem vitiorum magis exprobrabilium, ut ex dictis patet. Et sic honestas magis attribuitur temperantiae, secundum regulam apostoli, I ad Cor. XII, quod <I>inhonesta nostra maiorem habent honestatem</I>, scilicet removentem quod inhonestum est.</P> | 250 <p title="II-II q. 144 a. 1 ad 4"><a name="44735"><span class= |
| 233 <DIV CLASS="centro"> | 251 "ref">[44735] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 234 <BR> | 252 dicendum quod quilibet defectus causat vitium, non autem quodlibet |
| 235 <P> | 253 bonum sufficit ad rationem virtutis. Et ideo non oportet quod omne |
| 236 <A HREF="sth3143.html"><IMG SRC="icons/ageretro.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age retro"></A> | 254 illud cui directe opponitur vitium, sit virtus. Quamvis omne vitium |
| 237 | 255 opponatur alicui virtuti secundum suam originem. Et sic |
| 238 <A HREF="sth3146.html"><IMG SRC="icons/ageultra.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age ultra"></A> | 256 inverecundia, inquantum provenit ex nimio amore turpitudinum, |
| 239 </P> | 257 opponitur temperantiae.</p> |
| 240 <BR><HR><BR> | 258 <p title="II-II q. 144 a. 1 ad 5"><a name="44736"><span class= |
| 241 <ADDRESS>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad hanc editionem<BR>Iura omnia asservantur<BR>OCLC nr. <A HREF="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" STYLE="text-decoration=none">49644264</A></ADDRESS> | 259 "ref">[44736] IIª-IIae, q. 144 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 242 </DIV> | 260 dicendum quod ex multoties verecundari causatur habitus virtutis |
| 243 </BODY> | 261 acquisitae per quam aliquis turpia vitet, de quibus est verecundia, |
| 244 </HTML> | 262 non autem ut aliquis ulterius verecundetur. Sed ex illo habitu |
| 263 virtutis acquisitae sic se habet aliquis quod magis verecundaretur | |
| 264 si materia verecundiae adesset.</p> | |
| 265 <br /> | |
| 266 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 267 <p title="II-II q. 144 a. 2 arg. 1"><a name="44737"><span class= | |
| 268 "ref">[44737] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 269 secundum sic proceditur. Videtur quod verecundia non sit de turpi | |
| 270 actu. Dicit enim philosophus, in IV Ethic., quod verecundia est | |
| 271 timor ingloriationis. Sed quandoque illi qui nihil turpe operantur, | |
| 272 ingloriationem sustinent, secundum illud Psalmi, <i>propter te | |
| 273 sustinui opprobrium, operuit confusio faciem meam</i>. Ergo | |
| 274 verecundia non est proprie de turpi actu.</p> | |
| 275 <p title="II-II q. 144 a. 2 arg. 2"><a name="44738"><span class= | |
| 276 "ref">[44738] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 277 Praeterea, illa solum videntur esse turpia quae habent rationem | |
| 278 peccati. Sed de quibusdam homo verecundatur quae non sunt peccata, | |
| 279 puta si aliquis exerceat servilia opera. Ergo videtur quod | |
| 280 verecundia non sit proprie de turpi actu.</p> | |
| 281 <p title="II-II q. 144 a. 2 arg. 3"><a name="44739"><span class= | |
| 282 "ref">[44739] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 283 Praeterea, operationes virtutum non sunt turpes, sed pulcherrimae, | |
| 284 ut dicitur in I Ethic. Sed quandoque aliqui verecundantur aliqua | |
| 285 opera virtutis facere, ut dicitur Luc. IX, <i>qui erubuerit me et | |
| 286 meos sermones, hunc filius hominis erubescet</i>, et cetera. Ergo | |
| 287 verecundia non est de turpi actu.</p> | |
| 288 <p title="II-II q. 144 a. 2 arg. 4"><a name="44740"><span class= | |
| 289 "ref">[44740] IIª-IIae, q. 144 a. 2 arg. 4</span></a> | |
| 290 Praeterea, si verecundia proprie esset de turpi actu, oporteret | |
| 291 quod de magis turpibus homo magis verecundaretur. Sed quandoque | |
| 292 homo plus verecundatur de his quae sunt minus peccata, cum tamen de | |
| 293 gravissimis quibusdam peccatis glorientur, secundum illud Psalmi, | |
| 294 <i>quid gloriaris in malitia?</i> Ergo verecundia non proprie est | |
| 295 de turpi actu.</p> | |
| 296 <p title="II-II q. 144 a. 2 s. c."><a name="44741"><span class= | |
| 297 "ref">[44741] IIª-IIae, q. 144 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 298 contra est quod Damascenus dicit, in II libro, et Gregorius | |
| 299 Nyssenus, quod <i>verecundia est timor in turpi actu, vel in turpi | |
| 300 perpetrato</i>.</p> | |
| 301 <p title="II-II q. 144 a. 2 co."><a name="44742"><span class= | |
| 302 "ref">[44742] IIª-IIae, q. 144 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 303 dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de passione timoris | |
| 304 ageretur, timor proprie est de malo arduo, quod scilicet difficile | |
| 305 vitatur. Est autem duplex turpitudo. Una quidem vitiosa, quae | |
| 306 scilicet consistit in deformitate actus voluntarii. Et haec, | |
| 307 proprie loquendo, non habet rationem mali ardui, quod enim in sola | |
| 308 voluntate consistit, non videtur esse arduum et elevatum supra | |
| 309 hominis potestatem, et propter hoc non apprehenditur sub ratione | |
| 310 terribilis. Et propter hoc philosophus dicit, in II Rhet., quod | |
| 311 horum malorum non est timor. Alia autem est turpitudo quasi | |
| 312 poenalis, quae quidem consistit in vituperatione alicuius, sicut | |
| 313 quaedam claritas gloriae consistit in honoratione alicuius. Et quia | |
| 314 huiusmodi vituperium habet rationem mali ardui, sicut honor habet | |
| 315 rationem boni ardui; verecundia, quae est timor turpitudinis, primo | |
| 316 et principaliter respicit vituperium seu opprobrium. Et quia | |
| 317 vituperium proprie debetur vitio, sicut honor virtuti, ideo etiam | |
| 318 ex consequenti verecundia respicit turpitudinem vitiosam. Unde, | |
| 319 sicut philosophus dicit, in II Rhet., minus homo verecundatur de | |
| 320 defectibus qui non ex eius culpa proveniunt. Respicit autem | |
| 321 verecundia culpam dupliciter. Uno modo, ut aliquis desinat vitiosa | |
| 322 agere, propter timorem vituperii. Alio modo, ut homo in turpibus | |
| 323 quae agit vitet publicos conspectus, propter timorem vituperii. | |
| 324 Quorum primum, secundum Gregorium Nyssenum, pertinet ad | |
| 325 erubescentiam, secundum ad verecundiam, unde ipse dicit quod <i>qui | |
| 326 verecundatur, occultat se in his quae agit, qui vero erubescit, | |
| 327 timet incidere in ingloriationem</i>.</p> | |
| 328 <p title="II-II q. 144 a. 2 ad 1"><a name="44743"><span class= | |
| 329 "ref">[44743] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 330 ergo dicendum quod verecundia proprie respicit ingloriationem | |
| 331 secundum quod debetur culpae, quae est defectus voluntarius. Unde | |
| 332 philosophus dicit, in II Rhet., quod <i>omnia illa homo magis | |
| 333 verecundatur quorum ipse est causa</i>. Opprobria autem quae | |
| 334 inferuntur alicui propter virtutem, virtuosus quidem contemnit, | |
| 335 quia indigne sibi irrogantur, sicut de magnanimis philosophus | |
| 336 dicit, in IV Ethic.; et de apostolis dicitur Act. V, quod <i>ibant | |
| 337 apostoli gaudentes a conspectu Concilii, quoniam digni habiti sunt | |
| 338 pro nomine Iesu contumeliam pati</i>. Ex imperfectione autem | |
| 339 virtutis contingit quod aliquis verecundetur de opprobriis quae | |
| 340 sibi inferuntur propter virtutem, quia quanto aliquis est magis | |
| 341 virtuosus, tanto magis contemnit exteriora bona vel mala. Unde | |
| 342 dicitur Isaiae li, <i>noli timere opprobrium hominum</i>.</p> | |
| 343 <p title="II-II q. 144 a. 2 ad 2"><a name="44744"><span class= | |
| 344 "ref">[44744] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 345 secundum dicendum quod sicut honor, ut supra habitum est, quamvis | |
| 346 non debeatur vere nisi soli virtuti, respicit tamen quandam | |
| 347 excellentiam; ita etiam vituperium, quamvis debeatur proprie soli | |
| 348 culpae, respicit tamen, ad minus secundum opinionem hominum, | |
| 349 quemcumque defectum. Et ideo de paupertate et ignobilitate et | |
| 350 servitute, et aliis huiusmodi, aliquis verecundatur.</p> | |
| 351 <p title="II-II q. 144 a. 2 ad 3"><a name="44745"><span class= | |
| 352 "ref">[44745] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 353 dicendum quod de operibus virtuosis in se consideratis non est | |
| 354 verecundia. Contingit tamen per accidens quod aliquis de eis | |
| 355 verecundetur, vel inquantum habentur ut vitiosa secundum hominum | |
| 356 opinionem; vel inquantum homo refugit in operibus virtutis notam de | |
| 357 praesumptione, aut etiam de simulatione.</p> | |
| 358 <p title="II-II q. 144 a. 2 ad 4"><a name="44746"><span class= | |
| 359 "ref">[44746] IIª-IIae, q. 144 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 360 dicendum quod quandoque contingit aliqua graviora peccata minus | |
| 361 esse verecundabilia, vel quia habent minus de ratione turpitudinis, | |
| 362 sicut peccata spiritualia quam carnalia, vel quia in quodam excessu | |
| 363 temporalis boni se habent, sicut magis verecundatur homo de | |
| 364 timiditate quam de audacia, et de furto quam de rapina, propter | |
| 365 quandam speciem potestatis. Et simile est in aliis.</p> | |
| 366 <br /> | |
| 367 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 368 <p title="II-II q. 144 a. 3 arg. 1"><a name="44747"><span class= | |
| 369 "ref">[44747] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 370 tertium sic proceditur. Videtur quod homo non magis verecundetur a | |
| 371 personis coniunctis. Dicitur enim in II Rhet. quod <i>homines magis | |
| 372 erubescunt ab illis a quibus volunt in admiratione haberi</i>. Sed | |
| 373 hoc maxime appetit homo a melioribus, qui quandoque non sunt magis | |
| 374 coniuncti. Ergo homo non magis erubescit de magis coniunctis.</p> | |
| 375 <p title="II-II q. 144 a. 3 arg. 2"><a name="44748"><span class= | |
| 376 "ref">[44748] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 377 Praeterea, illi videntur esse magis coniuncti qui sunt similium | |
| 378 operum. Sed homo non erubescit de suo peccato ab his quos scit | |
| 379 simili peccato subiacere, quia sicut dicitur in II Rhet., <i>quae | |
| 380 quis ipse facit, haec proximis non vetat</i>. Ergo homo non magis | |
| 381 verecundatur a maxime coniunctis.</p> | |
| 382 <p title="II-II q. 144 a. 3 arg. 3"><a name="44749"><span class= | |
| 383 "ref">[44749] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 384 Praeterea, philosophus dicit, in II Rhet., quod <i>homo magis | |
| 385 verecundatur ab his qui propalant multis quod sciunt, sicut sunt | |
| 386 irrisores et fabularum fictores</i>. Sed illi qui sunt magis | |
| 387 coniuncti non solent vitia propalare. Ergo ab eis non maxime est | |
| 388 verecundandum.</p> | |
| 389 <p title="II-II q. 144 a. 3 arg. 4"><a name="44750"><span class= | |
| 390 "ref">[44750] IIª-IIae, q. 144 a. 3 arg. 4</span></a> | |
| 391 Praeterea, philosophus, ibidem, dicit quod <i>homines maxime | |
| 392 verecundantur ab eis inter quos in nullo defecerunt; et ab eis a | |
| 393 quibus primo aliquid postulant; et quorum nunc primo volunt esse | |
| 394 amici</i>. Huiusmodi autem sunt minus coniuncti. Ergo non magis | |
| 395 verecundatur homo de magis coniunctis.</p> | |
| 396 <p title="II-II q. 144 a. 3 s. c."><a name="44751"><span class= | |
| 397 "ref">[44751] IIª-IIae, q. 144 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 398 contra est quod dicitur in II Rhet., quod <i>eos qui semper | |
| 399 aderunt, homines magis erubescunt</i>.</p> | |
| 400 <p title="II-II q. 144 a. 3 co."><a name="44752"><span class= | |
| 401 "ref">[44752] IIª-IIae, q. 144 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 402 dicendum quod, cum vituperium opponatur honori, sicut honor | |
| 403 importat testimonium quoddam de excellentia alicuius, et praecipue | |
| 404 quae est secundum virtutem; ita etiam opprobrium, cuius timor est | |
| 405 verecundia, importat testimonium de defectu alicuius, et praecipue | |
| 406 secundum aliquam culpam. Et ideo quanto testimonium alicuius | |
| 407 reputatur maioris ponderis, tanto ab eo aliquis magis verecundatur. | |
| 408 Potest autem testimonium aliquod maioris ponderis reputari vel | |
| 409 propter eius certitudinem veritatis vel propter effectum. Certitudo | |
| 410 autem veritatis adest testimonio alicuius propter duo. Uno quidem | |
| 411 modo, propter rectitudinem iudicii, sicut patet de sapientibus et | |
| 412 virtuosis, a quibus homo et magis desiderat honorari, et magis | |
| 413 verecundatur. Unde a pueris et bestiis nullus verecundatur, propter | |
| 414 defectum recti iudicii qui est in eis. Alio modo, propter | |
| 415 cognitionem eorum de quibus est testimonium, quia unusquisque bene | |
| 416 iudicat quae cognoscit. Et sic magis verecundamur a personis | |
| 417 coniunctis, quae magis facta nostra considerant. A peregrinis autem | |
| 418 et omnino ignotis, ad quos facta nostra non perveniunt, nullo modo | |
| 419 verecundamur. Ex effectu autem est aliquod testimonium magni | |
| 420 ponderis propter iuvamentum vel nocumentum ab eo proveniens. Et | |
| 421 ideo magis desiderant homines honorari ab his qui possunt eos | |
| 422 iuvare, et magis verecundantur ab eis qui possunt nocere. Et inde | |
| 423 est etiam quod, quantum ad aliquid, magis verecundamur a personis | |
| 424 coniunctis, cum quibus semper sumus conversaturi, quasi ex hoc | |
| 425 nobis perpetuum proveniat detrimentum. Quod autem provenit a | |
| 426 peregrinis et transeuntibus, quasi cito pertransit.</p> | |
| 427 <p title="II-II q. 144 a. 3 ad 1"><a name="44753"><span class= | |
| 428 "ref">[44753] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 429 ergo dicendum quod similis ratio est propter quam verecundamur de | |
| 430 melioribus, et de magis coniunctis. Quia sicut meliorum testimonium | |
| 431 reputatur magis efficax propter universalem cognitionem quam habent | |
| 432 de rebus, et immutabilem sententiam a veritate; ita etiam | |
| 433 familiarium personarum testimonium videtur magis efficax propter | |
| 434 hoc quia magis cognoscunt particularia quae circa nos sunt.</p> | |
| 435 <p title="II-II q. 144 a. 3 ad 2"><a name="44754"><span class= | |
| 436 "ref">[44754] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 437 secundum dicendum quod testimonium eorum qui sunt nobis coniuncti | |
| 438 in similitudine peccati, non reformidamus, quia non aestimamus quod | |
| 439 defectum nostrum apprehendant ut aliquid turpe.</p> | |
| 440 <p title="II-II q. 144 a. 3 ad 3"><a name="44755"><span class= | |
| 441 "ref">[44755] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 442 dicendum quod a propalantibus verecundamur propter nocumentum inde | |
| 443 proveniens, quod est diffamatio apud multos.</p> | |
| 444 <p title="II-II q. 144 a. 3 ad 4"><a name="44756"><span class= | |
| 445 "ref">[44756] IIª-IIae, q. 144 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 446 dicendum quod etiam ab illis inter quos nihil mali fecimus, magis | |
| 447 verecundamur, propter nocumentum sequens, quia scilicet per hoc | |
| 448 amittimus bonam opinionem quam de nobis habebant. Et etiam quia | |
| 449 contraria, iuxta se posita, maiora videntur, unde cum aliquis | |
| 450 subito de aliquo quem bonum aestimavit, aliquid turpe percipit, | |
| 451 apprehendit hoc ut turpius. Ab illis autem a quibus aliquid de novo | |
| 452 postulamus, vel quorum nunc primo volumus esse amici, magis | |
| 453 verecundamur, propter nocumentum inde proveniens, quod est | |
| 454 impedimentum implendae petitionis et amicitiae consummandae.</p> | |
| 455 <br /> | |
| 456 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 457 <p title="II-II q. 144 a. 4 arg. 1"><a name="44757"><span class= | |
| 458 "ref">[44757] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 459 quartum sic proceditur. Videtur quod etiam in virtuosis hominibus | |
| 460 possit esse verecundia. Contrariorum enim contrarii sunt effectus. | |
| 461 Sed illi qui sunt superabundantis malitiae non verecundantur, | |
| 462 secundum illud Ierem. III, <i>species meretricis facta est tibi, | |
| 463 nescisti erubescere</i>. Ergo illi qui sunt virtuosi magis | |
| 464 verecundantur.</p> | |
| 465 <p title="II-II q. 144 a. 4 arg. 2"><a name="44758"><span class= | |
| 466 "ref">[44758] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 467 Praeterea, philosophus dicit, in II Rhet., quod <i>homines non | |
| 468 solum erubescunt vitia, sed etiam signa vitiorum</i>. Quae quidem | |
| 469 contingit etiam esse in virtuosis. Ergo in virtuosis potest esse | |
| 470 verecundia.</p> | |
| 471 <p title="II-II q. 144 a. 4 arg. 3"><a name="44759"><span class= | |
| 472 "ref">[44759] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 473 Praeterea, verecundia est timor ingloriationis. Sed contingit | |
| 474 aliquos virtuosos ingloriosos esse, puta si falso infamantur, vel | |
| 475 etiam indigne opprobria patiantur. Ergo verecundia potest esse in | |
| 476 homine virtuoso.</p> | |
| 477 <p title="II-II q. 144 a. 4 arg. 4"><a name="44760"><span class= | |
| 478 "ref">[44760] IIª-IIae, q. 144 a. 4 arg. 4</span></a> | |
| 479 Praeterea, verecundia est pars temperantiae, ut dictum est. Pars | |
| 480 autem non separatur a toto. Cum igitur temperantia sit in homine | |
| 481 virtuoso, videtur quod etiam verecundia.</p> | |
| 482 <p title="II-II q. 144 a. 4 s. c."><a name="44761"><span class= | |
| 483 "ref">[44761] IIª-IIae, q. 144 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 484 contra est quod philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>verecundia | |
| 485 non est hominis studiosi</i>.</p> | |
| 486 <p title="II-II q. 144 a. 4 co."><a name="44762"><span class= | |
| 487 "ref">[44762] IIª-IIae, q. 144 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 488 dicendum quod, sicut dictum est, verecundia est timor alicuius | |
| 489 turpitudinis. Quod autem aliquod malum non timeatur, potest duplici | |
| 490 ratione contingere, uno modo, quia non aestimatur ut malum; alio | |
| 491 modo, quia non aestimatur ut possibile, vel ut difficile vitari. Et | |
| 492 secundum hoc, verecundia in aliquo deficit dupliciter. Uno modo, | |
| 493 quia ea quae sunt erubescibilia, non apprehenduntur ut turpia. Et | |
| 494 hoc modo carent verecundia homines in peccatis profundati, quibus | |
| 495 sua peccata non displicent, sed magis de eis gloriantur. Alio modo, | |
| 496 quia non apprehendunt turpitudinem ut possibilem sibi, vel quasi | |
| 497 non facile vitabilem. Et hoc modo senes et virtuosi verecundia | |
| 498 carent. Sunt tamen sic dispositi ut, si in eis esset aliquid turpe, | |
| 499 de hoc verecundarentur, unde philosophus dicit, in IV Ethic., quod | |
| 500 <i>verecundia est ex suppositione studiosi</i>.</p> | |
| 501 <p title="II-II q. 144 a. 4 ad 1"><a name="44763"><span class= | |
| 502 "ref">[44763] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 503 ergo dicendum quod defectus verecundiae contingit in pessimis et | |
| 504 optimis viris ex diversis causis, ut dictum est. Invenitur autem in | |
| 505 his qui mediocriter se habent, secundum quod est in eis aliquid de | |
| 506 amore boni, et tamen non totaliter sunt immunes a malo.</p> | |
| 507 <p title="II-II q. 144 a. 4 ad 2"><a name="44764"><span class= | |
| 508 "ref">[44764] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 509 secundum dicendum quod ad virtuosum pertinet non solum vitare | |
| 510 vitia, sed etiam ea quae habent speciem vitiorum, secundum illud I | |
| 511 ad Thess. V, <i>ab omni specie mala abstinete vos</i>. Et | |
| 512 philosophus dicit, in IV Ethic., quod vitanda sunt virtuoso tam ea | |
| 513 quae sunt mala secundum veritatem, quam ea quae sunt mala secundum | |
| 514 opinionem.</p> | |
| 515 <p title="II-II q. 144 a. 4 ad 3"><a name="44765"><span class= | |
| 516 "ref">[44765] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 517 dicendum quod infamationes et opprobria virtuosus, ut dictum est, | |
| 518 contemnit, quasi ea quibus ipse non est dignus. Et ideo de his nemo | |
| 519 multum verecundatur. Est tamen aliquis motus verecundiae | |
| 520 praeveniens rationem, sicut et ceterarum passionum.</p> | |
| 521 <p title="II-II q. 144 a. 4 ad 4"><a name="44766"><span class= | |
| 522 "ref">[44766] IIª-IIae, q. 144 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 523 dicendum quod verecundia non est pars temperantiae quasi intrans | |
| 524 essentiam eius, sed quasi dispositive se habens ad ipsam. Unde | |
| 525 Ambrosius dicit, in I de Offic., quod <i>verecundia iacit prima | |
| 526 temperantiae fundamenta</i>, inquantum scilicet incutit horrorem | |
| 527 turpitudinis.</p> | |
| 528 <br /> | |
| 529 <div class="D">Quaestio 145</div> | |
| 530 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 531 <p title="II-II q. 145 pr."><a name="44767"><span class= | |
| 532 "ref">[44767] IIª-IIae, q. 145 pr.</span></a> Deinde | |
| 533 considerandum est de honestate. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 534 Primo, quomodo honestum se habeat ad virtutem. Secundo, quomodo se | |
| 535 habeat ad decorem. Tertio, quomodo se habeat ad utile et | |
| 536 delectabile. Quarto, utrum honestas sit pars temperantiae.</p> | |
| 537 <br /> | |
| 538 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 539 <p title="II-II q. 145 a. 1 arg. 1"><a name="44768"><span class= | |
| 540 "ref">[44768] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 1</span></a> Ad | |
| 541 primum sic proceditur. Videtur quod honestum non sit idem virtuti. | |
| 542 Dicit enim Tullius, in sua rhetorica honestum esse quod propter se | |
| 543 petitur. Virtus autem non petitur propter seipsam, sed propter | |
| 544 felicitatem, dicit enim philosophus, in I Ethic., quod felicitas | |
| 545 est praemium virtutis et finis. Ergo honestum non est idem | |
| 546 virtuti.</p> | |
| 547 <p title="II-II q. 145 a. 1 arg. 2"><a name="44769"><span class= | |
| 548 "ref">[44769] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 549 Praeterea, secundum Isidorum, honestas dicitur quasi honoris | |
| 550 status. Sed multis aliis debetur honor quam virtuti, nam virtuti | |
| 551 proprie debetur laus, ut dicitur in I Ethic. Ergo honestas non est | |
| 552 idem virtuti.</p> | |
| 553 <p title="II-II q. 145 a. 1 arg. 3"><a name="44770"><span class= | |
| 554 "ref">[44770] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 555 <i>Praeterea, principale virtutis consistit in interiori | |
| 556 electione</i>, ut philosophus dicit, in VIII Ethic. Honestas autem | |
| 557 magis videtur ad exteriorem conversationem pertinere, secundum | |
| 558 illud I ad Cor. XIV, <i>omnia honeste et secundum ordinem fiant in | |
| 559 vobis</i>. Ergo honestas non est idem virtuti.</p> | |
| 560 <p title="II-II q. 145 a. 1 arg. 4"><a name="44771"><span class= | |
| 561 "ref">[44771] IIª-IIae, q. 145 a. 1 arg. 4</span></a> | |
| 562 Praeterea, honestas videtur consistere in exterioribus divitiis, | |
| 563 secundum illud Eccli. XI, <i>bona et mala, vita et mors, utraque a | |
| 564 Deo sunt</i>. Sed in exterioribus divitiis non consistit virtus. | |
| 565 Ergo honestas non est idem virtuti.</p> | |
| 566 <p title="II-II q. 145 a. 1 s. c."><a name="44772"><span class= | |
| 567 "ref">[44772] IIª-IIae, q. 145 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 568 contra est quod Tullius, in I de Offic. et in II Rhet., dividit | |
| 569 honestum in quatuor virtutes principales, in quas etiam dividitur | |
| 570 virtus. Ergo honestum est idem virtuti.</p> | |
| 571 <p title="II-II q. 145 a. 1 co."><a name="44773"><span class= | |
| 572 "ref">[44773] IIª-IIae, q. 145 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 573 dicendum quod, sicut Isidorus dicit, honestas dicitur quasi honoris | |
| 574 status. Unde ex hoc videtur aliquid dici honestum, quod est honore | |
| 575 dignum. Honor autem, ut supra dictum est, excellentiae debetur. | |
| 576 Excellentia autem hominis maxime consideratur secundum virtutem, | |
| 577 quia est dispositio perfecti ad optimum, ut dicitur in VII Physic. | |
| 578 Et ideo honestum, proprie loquendo, in idem refertur cum | |
| 579 virtute.</p> | |
| 580 <p title="II-II q. 145 a. 1 ad 1"><a name="44774"><span class= | |
| 581 "ref">[44774] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 582 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in I Ethic., eorum | |
| 583 quae propter se appetuntur, quaedam appetuntur solum propter se, et | |
| 584 nunquam propter aliud, sicut felicitas, quae est ultimus finis. | |
| 585 Quaedam vero appetuntur et propter se, inquantum habent in seipsis | |
| 586 aliquam rationem bonitatis, etiam si nihil aliud boni per ea nobis | |
| 587 accideret, et tamen sunt appetibilia propter aliud, inquantum | |
| 588 scilicet perducunt nos in aliquod bonum perfectius. Et hoc modo | |
| 589 virtutes sunt propter se appetendae. Unde Tullius dicit, in II | |
| 590 Rhet., quod <i>quiddam est quod sua vi nos allicit, et sua | |
| 591 dignitate trahit</i>, ut virtus, veritas, scientia. Et hoc sufficit | |
| 592 ad rationem honesti.</p> | |
| 593 <p title="II-II q. 145 a. 1 ad 2"><a name="44775"><span class= | |
| 594 "ref">[44775] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 2</span></a> Ad | |
| 595 secundum dicendum quod eorum quae honorantur praeter virtutem, | |
| 596 aliquid est virtute excellentius, scilicet Deus et beatitudo. Et | |
| 597 huiusmodi non sunt ita nobis per experientiam nota sicut virtutes, | |
| 598 secundum quas quotidie operamur. Et ideo virtus magis sibi vindicat | |
| 599 nomen honesti. Alia vero, quae sunt infra virtutem, honorantur | |
| 600 inquantum coadiuvant ad operationem virtutis, sicut nobilitas, | |
| 601 potentia et divitiae. Ut enim philosophus dicit, in IV Ethic., | |
| 602 huiusmodi <i>honorantur a quibusdam, sed secundum veritatem, solus | |
| 603 bonus est honorandus</i>. Bonus autem est aliquis secundum | |
| 604 virtutem. Et ideo virtuti quidem debetur laus, secundum quod est | |
| 605 appetibilis propter aliud, honor autem, prout est appetibilis | |
| 606 propter seipsam. Et secundum hoc habet rationem honesti.</p> | |
| 607 <p title="II-II q. 145 a. 1 ad 3"><a name="44776"><span class= | |
| 608 "ref">[44776] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 609 dicendum quod, sicut dictum est, honestum importat debitum honoris. | |
| 610 Honor autem est contestatio quaedam de excellentia alicuius, ut | |
| 611 supra dictum est. Testimonium autem non profertur nisi de rebus | |
| 612 notis. Interior autem electio non innotescit homini nisi per | |
| 613 exteriores actus. Et ideo exterior conversatio habet rationem | |
| 614 honesti secundum quod est demonstrativa interioris rectitudinis. Et | |
| 615 propter hoc, radicaliter honestas consistit in interiori electione, | |
| 616 significative autem in exteriori conversatione.</p> | |
| 617 <p title="II-II q. 145 a. 1 ad 4"><a name="44777"><span class= | |
| 618 "ref">[44777] IIª-IIae, q. 145 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 619 dicendum quod quia secundum vulgarem opinionem excellentia | |
| 620 divitiarum facit hominem dignum honore, inde est quod quandoque | |
| 621 nomen honestatis ad exteriorem prosperitatem transfertur.</p> | |
| 622 <br /> | |
| 623 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 624 <p title="II-II q. 145 a. 2 arg. 1"><a name="44778"><span class= | |
| 625 "ref">[44778] IIª-IIae, q. 145 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 626 secundum sic proceditur. Videtur quod honestum non sit idem quod | |
| 627 decorum. Ratio enim honesti sumitur ex appetitu, nam honestum est | |
| 628 quod per se appetitur. Sed decorum magis respicit aspectum, cui | |
| 629 placet. Ergo decorum non est idem quod honestum.</p> | |
| 630 <p title="II-II q. 145 a. 2 arg. 2"><a name="44779"><span class= | |
| 631 "ref">[44779] IIª-IIae, q. 145 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 632 Praeterea, decor quandam claritatem requirit, quae pertinet ad | |
| 633 rationem gloriae. Honestum autem respicit honorem. Cum igitur honor | |
| 634 et gloria differant, ut supra dictum est, videtur quod etiam | |
| 635 honestum differat a decoro.</p> | |
| 636 <p title="II-II q. 145 a. 2 arg. 3"><a name="44780"><span class= | |
| 637 "ref">[44780] IIª-IIae, q. 145 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 638 Praeterea, honestum est idem virtuti, ut supra dictum est. Sed | |
| 639 aliquis decor contrariatur virtuti, unde dicitur Ezech. XVI, | |
| 640 <i>habens fiduciam in pulchritudine tua, fornicata es in nomine | |
| 641 tuo</i>. Ergo honestum non est idem decoro.</p> | |
| 642 <p title="II-II q. 145 a. 2 s. c."><a name="44781"><span class= | |
| 643 "ref">[44781] IIª-IIae, q. 145 a. 2 s. c.</span></a> Sed | |
| 644 contra est quod apostolus dicit, I ad Cor. XII, <i>quae inhonesta | |
| 645 sunt nostra, abundantiorem honestatem habent, honesta autem nostra | |
| 646 nullius egent</i>. Vocat autem ibi inhonesta, membra turpia; | |
| 647 honesta autem, membra pulchra. Ergo honestum et decorum idem esse | |
| 648 videntur.</p> | |
| 649 <p title="II-II q. 145 a. 2 co."><a name="44782"><span class= | |
| 650 "ref">[44782] IIª-IIae, q. 145 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 651 dicendum quod, sicut accipi potest ex verbis Dionysii, IV cap. de | |
| 652 Div. Nom., ad rationem pulchri, sive decori, concurrit et claritas | |
| 653 et debita proportio, dicit enim quod <i>Deus dicitur pulcher sicut | |
| 654 universorum consonantiae et claritatis causa</i>. Unde pulchritudo | |
| 655 corporis in hoc consistit quod homo habeat membra corporis bene | |
| 656 proportionata, cum quadam debiti coloris claritate. Et similiter | |
| 657 pulchritudo spiritualis in hoc consistit quod conversatio hominis, | |
| 658 sive actio eius, sit bene proportionata secundum spiritualem | |
| 659 rationis claritatem. Hoc autem pertinet ad rationem honesti, quod | |
| 660 diximus idem esse virtuti, quae secundum rationem moderatur omnes | |
| 661 res humanas. Et ideo honestum est idem spirituali decori. Unde | |
| 662 Augustinus dicit, in libro octogintatrium quaest., <i>honestatem | |
| 663 voco intelligibilem pulchritudinem, quam spiritualem nos proprie | |
| 664 dicimus</i>. Et postea subdit quod <i>sunt multa pulchra visibilia, | |
| 665 quae minus proprie honesta appellantur</i>.</p> | |
| 666 <p title="II-II q. 145 a. 2 ad 1"><a name="44783"><span class= | |
| 667 "ref">[44783] IIª-IIae, q. 145 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 668 ergo dicendum quod obiectum movens appetitum est bonum apprehensum. | |
| 669 Quod autem in ipsa apprehensione apparet decorum, accipitur ut | |
| 670 conveniens et bonum, et ideo dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom., | |
| 671 quod <i>omnibus est pulchrum et bonum amabile</i>. Unde et ipsum | |
| 672 honestum, secundum quod habet spiritualem decorem, appetibile | |
| 673 redditur. Unde et Tullius dicit, in I de Offic., <i>formam ipsam, | |
| 674 et tanquam faciem honesti vides, quae si oculis cerneretur, | |
| 675 mirabiles amores, ut ait Plato, excitaret sapientiae</i>.</p> | |
| 676 <p title="II-II q. 145 a. 2 ad 2"><a name="44784"><span class= | |
| 677 "ref">[44784] IIª-IIae, q. 145 a. 2 ad 2</span></a> Ad | |
| 678 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, gloria est effectus | |
| 679 honoris, ex hoc enim quod aliquis honoratur vel laudatur, redditur | |
| 680 clarus in oculis aliorum. Et ideo, sicut idem est honorificum et | |
| 681 gloriosum, ita etiam idem est honestum et decorum.</p> | |
| 682 <p title="II-II q. 145 a. 2 ad 3"><a name="44785"><span class= | |
| 683 "ref">[44785] IIª-IIae, q. 145 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 684 dicendum quod obiectio illa procedit de pulchritudine corporali. | |
| 685 Quamvis possit dici quod etiam propter pulchritudinem spiritualem | |
| 686 aliquis spiritualiter fornicatur, inquantum de ipsa honestate | |
| 687 superbit, secundum illud Ezech. XXVIII, <i>elevatum est cor tuum in | |
| 688 decore tuo, perdidisti sapientiam tuam in decore tuo</i>.</p> | |
| 689 <br /> | |
| 690 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 691 <p title="II-II q. 145 a. 3 arg. 1"><a name="44786"><span class= | |
| 692 "ref">[44786] IIª-IIae, q. 145 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 693 tertium sic proceditur. Videtur quod honestum non differat ab utili | |
| 694 et delectabili. Dicitur enim honestum quod propter se appetitur. | |
| 695 Sed delectatio propter se appetitur, <i>ridiculum enim videtur | |
| 696 quaerere propter quid aliquis velit delectari</i>, ut philosophus | |
| 697 dicit, in X Ethic. Ergo honestum non differt a delectabili.</p> | |
| 698 <p title="II-II q. 145 a. 3 arg. 2"><a name="44787"><span class= | |
| 699 "ref">[44787] IIª-IIae, q. 145 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 700 Praeterea, divitiae sub bono utili continentur, dicit enim Tullius, | |
| 701 in II Rhet., <i>est aliquid non propter suam vim et naturam, sed | |
| 702 propter fructum et utilitatem petendum, quod pecunia est</i>. Sed | |
| 703 divitiae habent rationem honestatis, dicitur enim Eccli. XI, | |
| 704 paupertas et honestas (idest divitiae) a Deo sunt; et XIII, pondus | |
| 705 super se tollit qui honestiori (idest ditiori) se communicat. Ergo | |
| 706 honestum non differt ab utili.</p> | |
| 707 <p title="II-II q. 145 a. 3 arg. 3"><a name="44788"><span class= | |
| 708 "ref">[44788] IIª-IIae, q. 145 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 709 Praeterea, Tullius probat, in libro de Offic., quod nihil potest | |
| 710 esse utile quod non sit honestum. Et hoc idem habetur per | |
| 711 Ambrosium, in libro de Offic. Ergo utile non differt ab | |
| 712 honesto.</p> | |
| 713 <p title="II-II q. 145 a. 3 s. c."><a name="44789"><span class= | |
| 714 "ref">[44789] IIª-IIae, q. 145 a. 3 s. c.</span></a> Sed | |
| 715 contra est quod Augustinus dicit, in libro octogintatrium quaest., | |
| 716 <i>honestum dicitur quod propter seipsum petendum est, utile autem | |
| 717 quod ad aliquid aliud referendum est</i>.</p> | |
| 718 <p title="II-II q. 145 a. 3 co."><a name="44790"><span class= | |
| 719 "ref">[44790] IIª-IIae, q. 145 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 720 dicendum quod honestum concurrit in idem subiectum cum utili et | |
| 721 delectabili, a quibus tamen differt ratione. Dicitur enim aliquid | |
| 722 honestum, sicut dictum est, inquantum habet quendam decorem ex | |
| 723 ordinatione rationis. Hoc autem quod est secundum rationem | |
| 724 ordinatum, est naturaliter conveniens homini. Unumquodque autem | |
| 725 naturaliter delectatur in suo convenienti. Et ideo honestum est | |
| 726 naturaliter homini delectabile, sicut de operatione virtutis | |
| 727 philosophus probat, in I Ethic. Non tamen omne delectabile est | |
| 728 honestum, quia potest etiam aliquid esse conveniens secundum | |
| 729 sensum, non secundum rationem; sed hoc delectabile est praeter | |
| 730 hominis rationem, quae perficit naturam ipsius. Ipsa etiam virtus, | |
| 731 quae secundum se honesta est, refertur ad aliud sicut ad finem, | |
| 732 scilicet ad felicitatem. Et secundum hoc, idem subiecto est et | |
| 733 honestum et utile et delectabile, sed ratione differunt. Nam | |
| 734 honestum dicitur secundum quod aliquid habet quandam excellentiam | |
| 735 dignam honore propter spiritualem pulchritudinem; delectabile | |
| 736 autem, inquantum quietat appetitum; utile autem, inquantum refertur | |
| 737 ad aliud. In pluribus tamen est delectabile quam utile et honestum, | |
| 738 quia omne utile et honestum est aliqualiter delectabile, sed non | |
| 739 convertitur, ut dicitur in II Ethic.</p> | |
| 740 <p title="II-II q. 145 a. 3 ad 1"><a name="44791"><span class= | |
| 741 "ref">[44791] IIª-IIae, q. 145 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 742 ergo dicendum quod honestum dicitur quod propter se appetitur | |
| 743 appetitu rationali, qui tendit in id quod est conveniens rationi. | |
| 744 Delectabile autem propter se appetitur appetitu sensitivo.</p> | |
| 745 <p title="II-II q. 145 a. 3 ad 2"><a name="44792"><span class= | |
| 746 "ref">[44792] IIª-IIae, q. 145 a. 3 ad 2</span></a> Ad | |
| 747 secundum dicendum quod divitiae vocantur nomine honestatis secundum | |
| 748 opinionem multorum, qui divitias honorant, vel inquantum ordinantur | |
| 749 organice ad actus virtutum, ut dictum est.</p> | |
| 750 <p title="II-II q. 145 a. 3 ad 3"><a name="44793"><span class= | |
| 751 "ref">[44793] IIª-IIae, q. 145 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 752 dicendum quod intentio Tullii et Ambrosii dicere est quod nihil | |
| 753 potest esse simpliciter et vere utile quod repugnat honestati, quia | |
| 754 oportet quod repugnet ultimo fini hominis, quod est bonum secundum | |
| 755 rationem, quamvis forte possit esse utile secundum quid, respectu | |
| 756 alicuius finis particularis. Non autem intendunt dicere quod omne | |
| 757 utile, in se consideratum, pertingat ad rationem honesti.</p> | |
| 758 <br /> | |
| 759 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 760 <p title="II-II q. 145 a. 4 arg. 1"><a name="44794"><span class= | |
| 761 "ref">[44794] IIª-IIae, q. 145 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 762 quartum sic proceditur. Videtur quod honestas non debeat poni pars | |
| 763 temperantiae. Non enim est possibile quod idem, respectu eiusdem, | |
| 764 sit pars et totum. Sed temperantia est pars honesti, ut Tullius | |
| 765 dicit, in II Rhet. Ergo honestas non est pars temperantiae.</p> | |
| 766 <p title="II-II q. 145 a. 4 arg. 2"><a name="44795"><span class= | |
| 767 "ref">[44795] IIª-IIae, q. 145 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 768 Praeterea, III Esdrae dicitur quod <i>vinum praecordia facit | |
| 769 honesta</i>. Sed usus vini, praecipue superfluus, de quo ibi loqui | |
| 770 videtur, magis pertinet ad intemperantiam quam ad temperantiam. | |
| 771 Ergo honestas non est pars temperantiae.</p> | |
| 772 <p title="II-II q. 145 a. 4 arg. 3"><a name="44796"><span class= | |
| 773 "ref">[44796] IIª-IIae, q. 145 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 774 Praeterea, honestum dicitur quod est honore dignum. Sed iusti et | |
| 775 fortes maxime honorantur, ut dicit philosophus, in I Rhet. Ergo | |
| 776 honestas non pertinet ad temperantiam, sed magis ad iustitiam vel | |
| 777 fortitudinem. Unde et Eleazarus dixit, ut dicitur II Machab. VI, | |
| 778 <i>fortiter pro gravissimis ac sanctissimis legibus honesta morte | |
| 779 perfungor</i>.</p> | |
| 780 <p title="II-II q. 145 a. 4 s. c."><a name="44797"><span class= | |
| 781 "ref">[44797] IIª-IIae, q. 145 a. 4 s. c.</span></a> Sed | |
| 782 contra est quod Macrobius honestatem ponit partem temperantiae. | |
| 783 Ambrosius etiam, in I de Offic., temperantiae specialiter | |
| 784 honestatem attribuit.</p> | |
| 785 <p title="II-II q. 145 a. 4 co."><a name="44798"><span class= | |
| 786 "ref">[44798] IIª-IIae, q. 145 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 787 dicendum quod, sicut supra dictum est, honestas est quaedam | |
| 788 spiritualis pulchritudo. Pulchro autem opponitur turpe. Opposita | |
| 789 autem maxime se invicem manifestant. Et ideo ad temperantiam | |
| 790 specialiter honestas pertinere videtur, quae id quod est homini | |
| 791 turpissimum et indecentissimum repellit, scilicet brutales | |
| 792 voluptates. Unde et in ipso nomine temperantiae maxime intelligitur | |
| 793 bonum rationis, cuius est moderari et temperare concupiscentias | |
| 794 pravas. Sic igitur honestas, prout speciali quadam ratione | |
| 795 temperantiae attribuitur, ponitur pars eius non quidem subiectiva, | |
| 796 vel sicut virtus adiuncta, sed pars integralis ipsius, sicut | |
| 797 quaedam eius conditio.</p> | |
| 798 <p title="II-II q. 145 a. 4 ad 1"><a name="44799"><span class= | |
| 799 "ref">[44799] IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 800 ergo dicendum quod temperantia ponitur pars subiectiva honesti | |
| 801 prout sumitur in sua communitate. Sic autem non ponitur | |
| 802 temperantiae pars.</p> | |
| 803 <p title="II-II q. 145 a. 4 ad 2"><a name="44800"><span class= | |
| 804 "ref">[44800] IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 2</span></a> Ad | |
| 805 secundum dicendum quod vinum in ebriis facit praecordia honesta | |
| 806 secundum eorum reputationem, quia videtur eis quod sint magni et | |
| 807 honorandi.</p> | |
| 808 <p title="II-II q. 145 a. 4 ad 3"><a name="44801"><span class= | |
| 809 "ref">[44801] IIª-IIae, q. 145 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 810 dicendum quod iustitiae et fortitudini debetur maior honor quam | |
| 811 temperantiae propter maioris boni excellentiam. Sed temperantiae | |
| 812 debetur maior honor propter cohibitionem vitiorum magis | |
| 813 exprobrabilium, ut ex dictis patet. Et sic honestas magis | |
| 814 attribuitur temperantiae, secundum regulam apostoli, I ad Cor. XII, | |
| 815 quod <i>inhonesta nostra maiorem habent honestatem</i>, scilicet | |
| 816 removentem quod inhonestum est.</p> | |
| 817 <div class="centro"><br /> | |
| 818 <p><a href="sth3143.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 819 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 820 <a href="sth3146.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 821 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 822 <br /> | |
| 823 <hr /> | |
| 824 <br /> | |
| 825 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 826 hanc editionem<br /> | |
| 827 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 828 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 829 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 830 </div> | |
| 831 </body> | |
| 832 </html> |
