comparison summa/latin/sth1103.html @ 28:544e12f679ad

convert to xml
author ht
date Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000
parents 4006eb4882de
children d777cc3962f2
comparison
equal deleted inserted replaced
27:c16124ac5890 28:544e12f679ad
1 <!DOCTYPE HTML PUBLIC "-//W3C//DTD HTML 4.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/REC-html40/loose.dtd"> 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN"
2 <HTML LANG="LA"> 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
3 <HEAD> 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA">
4 <META HTTP-EQUIV="Content-Type" CONTENT="text/html; charset=ISO-8859-1"> 4 <head>
5 <META HTTP-EQUIV="Content-Style-Type" CONTENT="text/css"> 5 <meta name="generator" content=
6 <META HTTP-EQUIV="Content-Script-Type" CONTENT="text/javascript"> 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" />
7 <META NAME="keywords" CONTENT="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum"> 7 <meta http-equiv="Content-Type" content=
8 <META NAME="language" CONTENT="Latin"> 8 "text/html; charset=us-ascii" />
9 <META NAME="security" CONTENT="public"> 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" />
10 <META NAME="owner" CONTENT="ealarcon@unav.es"> 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" />
11 <META NAME="author" CONTENT="Enrique Alarc&oacute;n"> 11 <meta name="keywords" content=
12 <META NAME="abstract" CONTENT=""> 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" />
13 <LINK REL="stylesheet" MEDIA="screen" HREF="vscreen.css" TYPE="text/css"> 13 <meta name="language" content="Latin" />
14 <LINK REL="stylesheet" MEDIA="print" HREF="vprint.css" TYPE="text/css"> 14 <meta name="security" content="public" />
15 <TITLE>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, I&ordf; q. 103-119</TITLE> 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" />
16 </HEAD> 16 <meta name="author" content="Enrique Alarc&oacute;n" />
17 <BODY> 17 <meta name="abstract" content="" />
18 <A HREF="http://www.corpusthomisticum.org/"><DIV CLASS="tres">CORPUS THOMISTICUM</DIV></A> 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type=
19 <DIV CLASS="uno">Sancti Thomae de Aquino</DIV> 19 "text/css" />
20 <DIV CLASS="uno">Summa Theologiae</DIV> 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type=
21 <DIV CLASS="dos">prima pars a quaestione CIII ad quaestionem CXIX</DIV> 21 "text/css" />
22 <BR> 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, I&ordf; q.
23 <DIV CLASS="centro"> 23 103-119</title>
24 <TABLE ALIGN="center" SUMMARY="Imago"> 24 </head>
25 <TR> 25 <body>
26 <TH><IMG SRC="icons/ghent190.jpg" WIDTH="120" HEIGHT="190" BORDER="0" ALT="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" ALIGN="middle"></TH> 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a>
27 </TR> 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div>
28 </TABLE> 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div>
29 <BR> 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div>
30 <SPAN CLASS="tres">Textum Leoninum Romae 1889 editum<BR>ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias magneticas<BR>denuo recognovit Enrique Alarc&oacute;n atque instruxit<BR><BR></SPAN> 30 <div class="dos">prima pars a quaestione CIII ad quaestionem
31 <BR><HR><BR> 31 CXIX</div>
32 <P> 32 <br />
33 <A HREF="sth1090.html"><IMG SRC="icons/ageretro.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age retro"></A> 33 <div class="centro">
34 &nbsp; 34 <table align="center" summary="Imago">
35 <A HREF="sth2000.html"><IMG SRC="icons/ageultra.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age ultra"></A> 35 <tr>
36 </P> 36 <th><img src="icons/ghent190.jpg" width="120" height="190" border=
37 <SCRIPT LANGUAGE="JavaScript" TYPE="text/javascript"> 37 "0" alt="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" align=
38 "middle" /></th>
39 </tr>
40 </table>
41 <br />
42 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1889 editum<br />
43 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias
44 magneticas<br />
45 denuo recognovit Enrique Alarc&oacute;n atque instruxit<br />
46 <br /></span><br />
47 <hr />
48 <br />
49 <p><a href="sth1090.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19"
50 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> &nbsp;
51 <a href="sth2000.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19"
52 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p>
53 <script language="JavaScript" type="text/javascript">
54 //<![CDATA[
38 <!-- 55 <!--
39 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 56 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000
40 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} 57 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}}
41 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); 58 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">');
42 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); 59 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX');
755 document.write('<OPTION VALUE="#33399">I&ordf; q. 119 a. 2 co.'); 772 document.write('<OPTION VALUE="#33399">I&ordf; q. 119 a. 2 co.');
756 document.write('<OPTION VALUE="#33400">I&ordf; q. 119 a. 2 ad 1'); 773 document.write('<OPTION VALUE="#33400">I&ordf; q. 119 a. 2 ad 1');
757 document.write('<OPTION VALUE="#33401">I&ordf; q. 119 a. 2 ad 2'); 774 document.write('<OPTION VALUE="#33401">I&ordf; q. 119 a. 2 ad 2');
758 document.write('<OPTION VALUE="#33402">I&ordf; q. 119 a. 2 ad 3'); 775 document.write('<OPTION VALUE="#33402">I&ordf; q. 119 a. 2 ad 3');
759 document.write('<OPTION VALUE="#33403">I&ordf; q. 119 a. 2 ad 4'); 776 document.write('<OPTION VALUE="#33403">I&ordf; q. 119 a. 2 ad 4');
760 document.write('</SELECT>'); 777 document.write('<\/SELECT>');
761 document.write('<BR><BR>'); 778 document.write('<BR><BR>');
762 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); 779 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">');
763 document.write('</FORM>'); 780 document.write('<\/FORM>');
764 // --> 781 // -->
765 </SCRIPT> 782 //]]>
766 <BR><HR><BR> 783 </script><br />
767 </DIV> 784 <hr />
768 <DIV CLASS="D">Quaestio 103</DIV> 785 <br /></div>
769 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 786 <div class="D">Quaestio 103</div>
770 <P TITLE="I q. 103 pr."><A NAME="32692"><SPAN CLASS="ref">[32692] I&ordf; q. 103 pr. </SPAN></A>Postquam praemissum est de creatione rerum et distinctione earum, restat nunc tertio considerandum de rerum gubernatione. Et primo, in communi; secundo, in speciali de effectibus gubernationis. Circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum mundus ab aliquo gubernetur. Secundo, quis sit finis gubernationis ipsius. Tertio, utrum gubernetur ab uno. Quarto, de effectibus gubernationis. Quinto, utrum omnia divinae gubernationi subsint. Sexto, utrum omnia immediate gubernentur a Deo. Septimo, utrum divina gubernatio cassetur in aliquo. Octavo, utrum aliquid divinae providentiae contranitatur.</P> 787 <div class="G">Prooemium</div>
771 <BR> 788 <p title="I q. 103 pr."><a name="32692"><span class="ref">[32692]
772 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 789 I&ordf; q. 103 pr.</span></a> Postquam praemissum est de creatione
773 <P TITLE="I q. 103 a. 1 arg. 1"><A NAME="32693"><SPAN CLASS="ref">[32693] I&ordf; q. 103 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod mundus non gubernetur ab aliquo. Illorum enim est gubernari, quae moventur vel operantur propter finem. Sed res naturales, quae sunt magna pars mundi, non moventur aut operantur propter finem, quia non cognoscunt finem. Ergo mundus non gubernatur.</P> 790 rerum et distinctione earum, restat nunc tertio considerandum de
774 <P TITLE="I q. 103 a. 1 arg. 2"><A NAME="32694"><SPAN CLASS="ref">[32694] I&ordf; q. 103 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, eorum est proprie gubernari, quae ad aliquid moventur. Sed mundus non videtur ad aliquid moveri, sed in se stabilitatem habet. Ergo non gubernatur.</P> 791 rerum gubernatione. Et primo, in communi; secundo, in speciali de
775 <P TITLE="I q. 103 a. 1 arg. 3"><A NAME="32695"><SPAN CLASS="ref">[32695] I&ordf; q. 103 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, id quod in se habet necessitatem qua determinatur ad unum, non indiget exteriori gubernante. Sed principaliores mundi partes quadam necessitate determinantur ad unum in suis actibus et motibus. Ergo mundus gubernatione non indiget.</P> 792 effectibus gubernationis. Circa primum quaeruntur octo. Primo,
776 <P TITLE="I q. 103 a. 1 s. c."><A NAME="32696"><SPAN CLASS="ref">[32696] I&ordf; q. 103 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Sap. XIV, <I>tu autem, pater, gubernas omnia providentia</I>. Et Boetius dicit, in libro de Consol., <I>o qui perpetua mundum ratione gubernas</I>.</P> 793 utrum mundus ab aliquo gubernetur. Secundo, quis sit finis
777 <P TITLE="I q. 103 a. 1 co."><A NAME="32697"><SPAN CLASS="ref">[32697] I&ordf; q. 103 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod quidam antiqui philosophi gubernationem mundo subtraxerunt, dicentes omnia fortuito agi. Sed haec positio ostenditur esse impossibilis ex duobus. Primo quidem, ex eo quod apparet in ipsis rebus. Videmus enim in rebus naturalibus provenire quod melius est, aut semper aut in pluribus, quod non contingeret, nisi per aliquam providentiam res naturales dirigerentur ad finem boni, quod est gubernare. Unde ipse ordo certus rerum manifeste demonstrat gubernationem mundi, sicut si quis intraret domum bene ordinatam, ex ipsa domus ordinatione ordinatoris rationem perpenderet; ut, ab Aristotele dictum, Tullius introducit in libro de natura deorum. Secundo autem apparet idem ex consideratione divinae bonitatis, per quam res in esse productae sunt, ut ex supra dictis patet. Cum enim optimi sit optima producere, non convenit summae Dei bonitati quod res productas ad perfectum non perducat. Ultima autem perfectio uniuscuiusque est in consecutione finis. Unde ad divinam bonitatem pertinet ut, sicut produxit res in esse, ita etiam eas ad finem perducat. Quod est gubernare.</P> 794 gubernationis ipsius. Tertio, utrum gubernetur ab uno. Quarto, de
778 <P TITLE="I q. 103 a. 1 ad 1"><A NAME="32698"><SPAN CLASS="ref">[32698] I&ordf; q. 103 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod aliquid movetur vel operatur propter finem dupliciter. Uno modo, sicut agens seipsum in finem, ut homo et aliae creaturae rationales, et talium est cognoscere rationem finis, et eorum quae sunt ad finem. Aliquid autem dicitur moveri vel operari propter finem, quasi ab alio actum vel directum in finem, sicut sagitta movetur ad signum directa a sagittante, qui cognoscit finem, non autem sagitta. Unde sicut motus sagittae ad determinatum finem demonstrat aperte quod sagitta dirigitur ab aliquo cognoscente; ita certus cursus naturalium rerum cognitione carentium, manifeste declarat mundum ratione aliqua gubernari.</P> 795 effectibus gubernationis. Quinto, utrum omnia divinae gubernationi
779 <P TITLE="I q. 103 a. 1 ad 2"><A NAME="32699"><SPAN CLASS="ref">[32699] I&ordf; q. 103 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod in omnibus rebus creatis est aliquid stabile, ad minus prima materia; et aliquid ad motum pertinens, ut sub motu etiam operationem comprehendamus. Et quantum ad utrumque, res indiget gubernatione, quia hoc ipsum quod in rebus est stabile, in nihilum decideret (quia ex nihilo est), nisi manu gubernatoris servaretur, ut infra patebit.</P> 796 subsint. Sexto, utrum omnia immediate gubernentur a Deo. Septimo,
780 <P TITLE="I q. 103 a. 1 ad 3"><A NAME="32700"><SPAN CLASS="ref">[32700] I&ordf; q. 103 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod necessitas naturalis inhaerens rebus quae determinantur ad unum, est impressio quaedam Dei dirigentis ad finem, sicut necessitas qua sagitta agitur ut ad certum signum tendat, est impressio sagittantis, et non sagittae. Sed in hoc differt, quia id quod creaturae a Deo recipiunt, est earum natura; quod autem ab homine rebus naturalibus imprimitur praeter earum naturam, ad violentiam pertinet. Unde sicut necessitas violentiae in motu sagittae demonstrat sagittantis directionem; ita necessitas naturalis creaturarum demonstrat divinae providentiae gubernationem.</P> 797 utrum divina gubernatio cassetur in aliquo. Octavo, utrum aliquid
781 <BR> 798 divinae providentiae contranitatur.</p>
782 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 799 <br />
783 <P TITLE="I q. 103 a. 2 arg. 1"><A NAME="32701"><SPAN CLASS="ref">[32701] I&ordf; q. 103 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod finis gubernationis mundi non sit aliquid extra mundum existens. Illud enim est finis gubernationis rei, ad quod res gubernata perducitur. Sed illud ad quod res aliqua perducitur, est aliquod bonum in ipsa re, sicut infirmus perducitur ad sanitatem, quae est aliquod bonum in ipso. Ergo finis gubernationis rerum non est aliquod bonum extrinsecum, sed aliquod bonum in ipsis rebus existens.</P> 800 <div class="E">Articulus 1</div>
784 <P TITLE="I q. 103 a. 2 arg. 2"><A NAME="32702"><SPAN CLASS="ref">[32702] I&ordf; q. 103 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, philosophus dicit, I Ethic., quod <I>finium quidam sunt operationes, quidam opera</I>, idest operata. Sed nihil extrinsecum a toto universo potest esse operatum, operatio autem est in ipsis operantibus. Ergo nihil extrinsecum potest esse finis gubernationis rerum.</P> 801 <p title="I q. 103 a. 1 arg. 1"><a name="32693"><span class=
785 <P TITLE="I q. 103 a. 2 arg. 3"><A NAME="32703"><SPAN CLASS="ref">[32703] I&ordf; q. 103 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, bonum multitudinis videtur esse ordo et pax, quae est tranquillitas ordinis. Ut Augustinus dicit XIX de Civ. Dei. Sed mundus in quadam rerum multitudine consistit. Ergo finis gubernationis mundi est pacificus ordo, qui est in ipsis rebus. Non ergo finis gubernationis rerum est quoddam bonum extrinsecum.</P> 802 "ref">[32693] I&ordf; q. 103 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
786 <P TITLE="I q. 103 a. 2 s. c."><A NAME="32704"><SPAN CLASS="ref">[32704] I&ordf; q. 103 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Prov. XVI, <I>universa propter se operatus est dominus</I>. Ipse autem est extra totum ordinem universi. Ergo finis rerum est quoddam bonum extrinsecum.</P> 803 proceditur. Videtur quod mundus non gubernetur ab aliquo. Illorum
787 <P TITLE="I q. 103 a. 2 co."><A NAME="32705"><SPAN CLASS="ref">[32705] I&ordf; q. 103 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, cum finis respondeat principio, non potest fieri ut, principio cognito, quid sit rerum finis ignoretur. Cum igitur principium rerum sit aliquid extrinsecum a toto universo, scilicet Deus, ut ex supra dictis patet; necesse est quod etiam finis rerum sit quoddam bonum extrinsecum. Et hoc ratione apparet. Manifestum est enim quod bonum habet rationem finis. Unde finis particularis alicuius rei est quoddam bonum particulare, finis autem universalis rerum omnium est quoddam bonum universale. Bonum autem universale est quod est per se et per suam essentiam bonum, quod est ipsa essentia bonitatis, bonum autem particulare est quod est participative bonum. Manifestum est autem quod in tota universitate creaturarum nullum est bonum quod non sit participative bonum. Unde illud bonum quod est finis totius universi, oportet quod sit extrinsecum a toto universo.</P> 804 enim est gubernari, quae moventur vel operantur propter finem. Sed
788 <P TITLE="I q. 103 a. 2 ad 1"><A NAME="32706"><SPAN CLASS="ref">[32706] I&ordf; q. 103 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod bonum aliquod consequimur multipliciter, uno modo, sicut formam in nobis existentem, ut sanitatem aut scientiam; alio modo, ut aliquid per nos operatum, sicut aedificator consequitur finem faciendo domum; alio modo, sicut aliquod bonum habitum vel possessum, ut ille qui emit, consequitur finem possidendo agrum. Unde nihil prohibet illud ad quod perducitur universum, esse quoddam bonum extrinsecum.</P> 805 res naturales, quae sunt magna pars mundi, non moventur aut
789 <P TITLE="I q. 103 a. 2 ad 2"><A NAME="32707"><SPAN CLASS="ref">[32707] I&ordf; q. 103 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod philosophus loquitur de finibus artium, quarum quaedam habent pro finibus operationes ipsas, sicut citharistae finis est citharizare; quaedam vero habent pro fine quoddam operatum, sicut aedificatoris finis non est aedificare, sed domus. Contingit autem aliquid extrinsecum esse finem non solum sicut operatum, sed etiam sicut possessum seu habitum, vel etiam sicut repraesentatum, sicut si dicamus quod Hercules est finis imaginis, quae fit ad eum repraesentandum. Sic igitur potest dici quod bonum extrinsecum a toto universo est finis gubernationis rerum sicut habitum et repraesentatum, quia ad hoc unaquaeque res tendit, ut participet ipsum, et assimiletur ei, quantum potest.</P> 806 operantur propter finem, quia non cognoscunt finem. Ergo mundus non
790 <P TITLE="I q. 103 a. 2 ad 3"><A NAME="32708"><SPAN CLASS="ref">[32708] I&ordf; q. 103 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod finis quidem universi est aliquod bonum in ipso existens, scilicet ordo ipsius universi, hoc autem bonum non est ultimus finis, sed ordinatur ad bonum extrinsecum ut ad ultimum finem; sicut etiam ordo exercitus ordinatur ad ducem, ut dicitur in XII Metaphys.</P> 807 gubernatur.</p>
791 <BR> 808 <p title="I q. 103 a. 1 arg. 2"><a name="32694"><span class=
792 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 809 "ref">[32694] I&ordf; q. 103 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
793 <P TITLE="I q. 103 a. 3 arg. 1"><A NAME="32709"><SPAN CLASS="ref">[32709] I&ordf; q. 103 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod mundus non gubernetur ab uno. De causa enim per effectus iudicamus. Sed in gubernatione rerum apparet quod res non uniformiter moventur et operantur, quaedam enim contingenter, quaedam vero ex necessitate, et secundum alias diversitates. Ergo mundus non gubernatur ab uno.</P> 810 eorum est proprie gubernari, quae ad aliquid moventur. Sed mundus
794 <P TITLE="I q. 103 a. 3 arg. 2"><A NAME="32710"><SPAN CLASS="ref">[32710] I&ordf; q. 103 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ea quae gubernantur ab uno, a se invicem non dissentiunt nisi propter imperitiam aut impotentiam gubernantis, quae a Deo sunt procul. Sed res creatae a se invicem dissentiunt, et contra se invicem pugnant; ut in contrariis apparet. Non ergo mundus gubernatur ab uno.</P> 811 non videtur ad aliquid moveri, sed in se stabilitatem habet. Ergo
795 <P TITLE="I q. 103 a. 3 arg. 3"><A NAME="32711"><SPAN CLASS="ref">[32711] I&ordf; q. 103 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, in natura semper invenitur quod melius est. Sed melius est simul esse duos quam unum, ut dicitur Eccle. IV. Ergo mundus non gubernatur ab uno, sed a pluribus.</P> 812 non gubernatur.</p>
796 <P TITLE="I q. 103 a. 3 s. c."><A NAME="32712"><SPAN CLASS="ref">[32712] I&ordf; q. 103 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod unum Deum et unum dominum confitemur; secundum illud apostoli I ad Cor. VIII, <I>nobis est unus Deus, pater, et dominus unus</I>. Quorum utrumque ad gubernationem pertinet, nam ad dominum pertinet gubernatio subditorum; et Dei nomen ex providentia sumitur, ut supra dictum est. Ergo mundus gubernatur ab uno.</P> 813 <p title="I q. 103 a. 1 arg. 3"><a name="32695"><span class=
797 <P TITLE="I q. 103 a. 3 co."><A NAME="32713"><SPAN CLASS="ref">[32713] I&ordf; q. 103 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod necesse est dicere quod mundus ab uno gubernetur. Cum enim finis gubernationis mundi sit quod est essentialiter bonum, quod est optimum, necesse est quod mundi gubernatio sit optima. Optima autem gubernatio est quae fit per unum. Cuius ratio est, quia gubernatio nihil aliud est quam directio gubernatorum ad finem, qui est aliquod bonum. Unitas autem pertinet ad rationem bonitatis; ut Boetius probat, in III de Consol., per hoc quod. Sicut omnia desiderant bonum, ita desiderant unitatem, sine qua esse non possunt. Nam unumquodque intantum est, inquantum unum est, unde videmus quod res repugnant suae divisioni quantum possunt, et quod dissolutio uniuscuiusque rei provenit ex defectu illius rei. Et ideo id ad quod tendit intentio multitudinem gubernantis, est unitas sive pax. Unitatis autem causa per se est unum. Manifestum est enim quod plures multa unire et concordare non possunt, nisi ipsi aliquo modo uniantur. Illud autem quod est per se unum, potest convenientius et melius esse causa unitatis, quam multi uniti. Unde multitudo melius gubernatur per unum quam per plures. Relinquitur ergo quod gubernatio mundi, quae est optima, sit ab uno gubernante. Et hoc est quod philosophus dicit in XII Metaphys., <I>entia nolunt disponi male, nec bonum pluralitas principatuum, unus ergo princeps</I>.</P> 814 "ref">[32695] I&ordf; q. 103 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, id
798 <P TITLE="I q. 103 a. 3 ad 1"><A NAME="32714"><SPAN CLASS="ref">[32714] I&ordf; q. 103 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod motus est actus mobilis a movente. Difformitas ergo motuum est ex diversitate mobilium, quam requirit perfectio universi, ut supra dictum est; non ex diversitate gubernantium.</P> 815 quod in se habet necessitatem qua determinatur ad unum, non indiget
799 <P TITLE="I q. 103 a. 3 ad 2"><A NAME="32715"><SPAN CLASS="ref">[32715] I&ordf; q. 103 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod contraria, etsi dissentiant quantum ad fines proximos, conveniunt tamen quantum ad finem ultimum, prout concluduntur sub uno ordine universi.</P> 816 exteriori gubernante. Sed principaliores mundi partes quadam
800 <P TITLE="I q. 103 a. 3 ad 3"><A NAME="32716"><SPAN CLASS="ref">[32716] I&ordf; q. 103 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod in particularibus bonis duo sunt meliora quam unum, sed ei quod est essentialiter bonum, non potest fieri aliqua additio bonitatis.</P> 817 necessitate determinantur ad unum in suis actibus et motibus. Ergo
801 <BR> 818 mundus gubernatione non indiget.</p>
802 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 819 <p title="I q. 103 a. 1 s. c."><a name="32696"><span class=
803 <P TITLE="I q. 103 a. 4 arg. 1"><A NAME="32717"><SPAN CLASS="ref">[32717] I&ordf; q. 103 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod effectus gubernationis mundi sit unus tantum, et non plures. Effectus enim gubernationis esse videtur id quod per gubernationem in rebus gubernatis causatur. Hoc autem est unum, scilicet bonum ordinis; ut in exercitu patet. Ergo gubernationis mundi est unus effectus.</P> 820 "ref">[32696] I&ordf; q. 103 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
804 <P TITLE="I q. 103 a. 4 arg. 2"><A NAME="32718"><SPAN CLASS="ref">[32718] I&ordf; q. 103 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ab uno natum est unum tantum procedere. Sed mundus gubernatur ab uno, ut ostensum est. Ergo et gubernationis effectus est unus tantum.</P> 821 quod dicitur Sap. XIV, <i>tu autem, pater, gubernas omnia
805 <P TITLE="I q. 103 a. 4 arg. 3"><A NAME="32719"><SPAN CLASS="ref">[32719] I&ordf; q. 103 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, si effectus gubernationis non est unus tantum propter unitatem gubernantis, oportet quod multiplicetur secundum multitudinem gubernatorum. Haec autem sunt nobis innumerabilia. Ergo gubernationis effectus non possunt comprehendi sub aliquo certo numero.</P> 822 providentia</i>. Et Boetius dicit, in libro de Consol., <i>o qui
806 <P TITLE="I q. 103 a. 4 s. c."><A NAME="32720"><SPAN CLASS="ref">[32720] I&ordf; q. 103 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Dionysius dicit, quod <I>deitas providentia et bonitate perfecta omnia continet, et seipsa implet</I>. Gubernatio autem ad providentiam pertinet. Ergo gubernationis divinae sunt aliqui determinati effectus.</P> 823 perpetua mundum ratione gubernas</i>.</p>
807 <P TITLE="I q. 103 a. 4 co."><A NAME="32721"><SPAN CLASS="ref">[32721] I&ordf; q. 103 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod effectus cuiuslibet actionis ex fine eius pensari potest, nam per operationem efficitur ut pertingatur ad finem. Finis autem gubernationis mundi est bonum essentiale, ad cuius participationem et assimilationem omnia tendunt. Effectus igitur gubernationis potest accipi tripliciter. Uno modo, ex parte ipsius finis, et sic est unus effectus gubernationis, scilicet assimilari summo bono. Alio modo potest considerari effectus gubernationis secundum ea quibus ad Dei assimilationem creatura perducitur. Et sic in generali sunt duo effectus gubernationis. Creatura enim assimilatur Deo quantum ad duo, scilicet quantum ad id quod Deus bonus est, inquantum creatura est bona; et quantum ad hoc quod Deus est aliis causa bonitatis, inquantum una creatura movet aliam ad bonitatem. Unde duo sunt effectus gubernationis, scilicet conservatio rerum in bono, et motio earum ad bonum. Tertio modo potest considerari effectus gubernationis in particulari, et sic sunt nobis innumerabiles.</P> 824 <p title="I q. 103 a. 1 co."><a name="32697"><span class=
808 <P TITLE="I q. 103 a. 4 ad 1"><A NAME="32722"><SPAN CLASS="ref">[32722] I&ordf; q. 103 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod ordo universi includit in se et conservationem rerum diversarum a Deo institutarum, et motionem earum, quia secundum haec duo invenitur ordo in rebus, secundum scilicet quod una est melior alia, et secundum quod una ab alia movetur.</P> 825 "ref">[32697] I&ordf; q. 103 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
809 <P TITLE="I q. 103 a. 4 ad 2"><A NAME="32723"><SPAN CLASS="ref">[32723] I&ordf; q. 103 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad alia duo patet responsio per ea quae dicta sunt.</P> 826 quod quidam antiqui philosophi gubernationem mundo subtraxerunt,
810 <BR> 827 dicentes omnia fortuito agi. Sed haec positio ostenditur esse
811 <DIV CLASS="E">Articulus 5</DIV> 828 impossibilis ex duobus. Primo quidem, ex eo quod apparet in ipsis
812 <P TITLE="I q. 103 a. 5 arg. 1"><A NAME="32724"><SPAN CLASS="ref">[32724] I&ordf; q. 103 a. 5 arg. 1 </SPAN></A>Ad quintum sic proceditur. Videtur quod non omnia divinae gubernationi subdantur. Dicitur enim Eccle. IX, <I>vidi sub sole nec velocium esse cursum, nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias, nec artificum gratiam, sed tempus casumque in omnibus</I>. Quae autem gubernationi alicuius subsunt, non sunt casualia. Ergo ea quae sunt sub sole, non subduntur divinae gubernationi.</P> 829 rebus. Videmus enim in rebus naturalibus provenire quod melius est,
813 <P TITLE="I q. 103 a. 5 arg. 2"><A NAME="32725"><SPAN CLASS="ref">[32725] I&ordf; q. 103 a. 5 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, apostolus, I ad Cor. IX, dicit quod <I>non est Deo cura de bobus</I>. Sed unicuique est cura eorum quae gubernantur ab ipso. Non ergo omnia subduntur divinae gubernationi.</P> 830 aut semper aut in pluribus, quod non contingeret, nisi per aliquam
814 <P TITLE="I q. 103 a. 5 arg. 3"><A NAME="32726"><SPAN CLASS="ref">[32726] I&ordf; q. 103 a. 5 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, illud quod seipsum gubernare potest, non videtur alterius gubernatione indigere. Sed creatura rationalis seipsam gubernare potest, cum habeat dominium sui actus, et per se agat; et non solum agatur ab alio, quod videtur esse eorum quae gubernantur. Ergo non omnia subsunt divinae gubernationi.</P> 831 providentiam res naturales dirigerentur ad finem boni, quod est
815 <P TITLE="I q. 103 a. 5 s. c."><A NAME="32727"><SPAN CLASS="ref">[32727] I&ordf; q. 103 a. 5 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, V de Civ. Dei, quod <I>Deus non solum caelum et terram, nec solum hominem et Angelum, sed nec exigui et contemptibilis animantis viscera, nec avis pennulam, nec herbae flosculum, nec arboris folium, sine suarum partium convenientia dereliquit</I>. Omnia ergo eius gubernationi subduntur.</P> 832 gubernare. Unde ipse ordo certus rerum manifeste demonstrat
816 <P TITLE="I q. 103 a. 5 co."><A NAME="32728"><SPAN CLASS="ref">[32728] I&ordf; q. 103 a. 5 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod secundum eandem rationem competit Deo esse gubernatorem rerum, et causam earum, quia eiusdem est rem producere, et ei perfectionem dare, quod ad gubernantem pertinet. Deus autem est causa non quidem particularis unius generis rerum, sed universalis totius entis, ut supra ostensum est. Unde sicut nihil potest esse quod non sit a Deo creatum, ita nihil potest esse quod eius gubernationi non subdatur. Patet etiam hoc idem ex ratione finis. Intantum enim alicuius gubernatio se extendit, inquantum se extendere potest finis gubernationis. Finis autem divinae gubernationis est ipsa sua bonitas, ut supra ostensum est. Unde cum nihil esse possit quod non ordinetur in divinam bonitatem sicut in finem, ut ex supra dictis patet; impossibile est quod aliquod entium subtrahatur gubernationi divinae. Stulta igitur fuit opinio dicentium quod haec inferiora corruptibilia, vel etiam singularia, aut etiam res humanae non gubernantur a Deo. Ex quorum persona dicitur Ezech. IX, <I>dereliquit dominus terram</I>.</P> 833 gubernationem mundi, sicut si quis intraret domum bene ordinatam,
817 <P TITLE="I q. 103 a. 5 ad 1"><A NAME="32729"><SPAN CLASS="ref">[32729] I&ordf; q. 103 a. 5 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod sub sole dicuntur esse ea quae secundum motum solis generantur et corrumpuntur. In quibus omnibus casus invenitur; non ita quod omnia quae in eis fiunt, sint casualia; sed quia in quolibet eorum aliquid casuale inveniri potest. Et hoc ipsum quod aliquid casuale invenitur in huiusmodi rebus, demonstrat ea alicuius gubernationi esse subiecta. Nisi enim huiusmodi corruptibilia ab aliquo superiori gubernarentur, nihil intenderent, maxime quae non cognoscunt, et sic non eveniret in eis aliquid praeter intentionem, quod facit rationem casus. Unde ad ostendendum quod casualia secundum ordinem alicuius superioris causae proveniunt, non dicit simpliciter quod vidit casum esse in omnibus, sed dicit tempus et casum; quia scilicet secundum aliquem ordinem temporis, casuales defectus inveniuntur in his rebus.</P> 834 ex ipsa domus ordinatione ordinatoris rationem perpenderet; ut, ab
818 <P TITLE="I q. 103 a. 5 ad 2"><A NAME="32730"><SPAN CLASS="ref">[32730] I&ordf; q. 103 a. 5 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod gubernatio est quaedam mutatio gubernatorum a gubernante. Omnis autem motus est actus mobilis a movente, ut dicitur in III Physic. Omnis autem actus proportionatur ei cuius est actus. Et sic oportet quod diversa mobilia diversimode moveantur, etiam secundum motionem unius motoris. Sic igitur secundum unam artem Dei gubernantis, res diversimode gubernantur, secundum earum diversitatem. Quaedam enim secundum suam naturam sunt per se agentia, tanquam habentia dominium sui actus, et ista gubernantur a Deo non solum per hoc quod moventur ab ipso Deo in eis interius operante, sed etiam per hoc quod ab eo inducuntur ad bonum et retrahuntur a malo per praecepta et prohibitiones, praemia et poenas. Hoc autem modo non gubernantur a Deo creaturae irrationales, quae tantum aguntur, et non agunt. Cum ergo apostolus dicit quod Deo non est cura de bobus, non totaliter subtrahit boves a cura gubernationis divinae; sed solum quantum ad modum qui proprie competit rationali creaturae.</P> 835 Aristotele dictum, Tullius introducit in libro de natura deorum.
819 <P TITLE="I q. 103 a. 5 ad 3"><A NAME="32731"><SPAN CLASS="ref">[32731] I&ordf; q. 103 a. 5 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod creatura rationalis gubernat seipsam per intellectum et voluntatem, quorum utrumque indiget regi et perfici ab intellectu et voluntate Dei. Et ideo supra gubernationem qua creatura rationalis gubernat seipsam tanquam domina sui actus, indiget gubernari a Deo.</P> 836 Secundo autem apparet idem ex consideratione divinae bonitatis, per
820 <BR> 837 quam res in esse productae sunt, ut ex supra dictis patet. Cum enim
821 <DIV CLASS="E">Articulus 6</DIV> 838 optimi sit optima producere, non convenit summae Dei bonitati quod
822 <P TITLE="I q. 103 a. 6 arg. 1"><A NAME="32732"><SPAN CLASS="ref">[32732] I&ordf; q. 103 a. 6 arg. 1 </SPAN></A>Ad sextum sic proceditur. Videtur quod omnia immediate gubernentur a Deo. Gregorius enim Nyssenus reprehendit opinionem Platonis, qui divisit providentiam in tria, primam quidem primi Dei, qui providet rebus caelestibus, et universalibus omnibus; secundam vero providentiam esse dixit secundorum deorum, qui caelum circumeunt, scilicet respectu eorum quae sunt in generatione et corruptione; tertiam vero providentiam dixit quorundam Daemonum, qui sunt custodes circa terram humanarum actionum. Ergo videtur quod omnia immediate a Deo gubernentur.</P> 839 res productas ad perfectum non perducat. Ultima autem perfectio
823 <P TITLE="I q. 103 a. 6 arg. 2"><A NAME="32733"><SPAN CLASS="ref">[32733] I&ordf; q. 103 a. 6 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, melius est aliquid fieri per unum quam per multa, si sit possibile, ut dicitur in VIII Physic. Sed Deus potest per seipsum absque mediis causis omnia gubernare. Ergo videtur quod omnia immediate gubernet.</P> 840 uniuscuiusque est in consecutione finis. Unde ad divinam bonitatem
824 <P TITLE="I q. 103 a. 6 arg. 3"><A NAME="32734"><SPAN CLASS="ref">[32734] I&ordf; q. 103 a. 6 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, nihil in Deo est deficiens et imperfectum. Sed ad defectum gubernatoris pertinere videtur quod mediantibus aliquibus gubernet, sicut rex terrenus, quia non sufficit ad omnia agenda, nec ubique est praesens in suo regno, propter hoc oportet quod habeat suae gubernationis ministros. Ergo Deus immediate omnia gubernat.</P> 841 pertinet ut, sicut produxit res in esse, ita etiam eas ad finem
825 <P TITLE="I q. 103 a. 6 s. c."><A NAME="32735"><SPAN CLASS="ref">[32735] I&ordf; q. 103 a. 6 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, in III de Trin., <I>quemadmodum corpora crassiora et inferiora per subtiliora et potentiora quodam ordine reguntur; ita omnia corpora per spiritum vitae rationalem, et spiritus vitae rationalis desertor atque peccator per spiritum vitae rationalem pium et iustum, et ille per ipsum Deum</I>.</P> 842 perducat. Quod est gubernare.</p>
826 <P TITLE="I q. 103 a. 6 co."><A NAME="32736"><SPAN CLASS="ref">[32736] I&ordf; q. 103 a. 6 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod in gubernatione duo sunt consideranda, scilicet ratio gubernationis, quae est ipsa providentia; et executio. Quantum igitur ad rationem gubernationis pertinet, Deus immediate omnia gubernat, quantum autem pertinet ad executionem gubernationis, Deus gubernat quaedam mediantibus aliis. Cuius ratio est quia, cum Deus sit ipsa essentia bonitatis, unumquodque attribuendum est Deo secundum sui optimum. Optimum autem in omni genere vel ratione vel cognitione practica, qualis est ratio gubernationis, in hoc consistit, quod particularia cognoscantur, in quibus est actus, sicut optimus medicus est, non qui considerat sola universalia, sed qui potest etiam considerare minima particularium; et idem patet in ceteris. Unde oportet dicere quod Deus omnium etiam minimorum particularium rationem gubernationis habeat. Sed cum per gubernationem res quae gubernantur sint ad perfectionem perducendae; tanto erit melior gubernatio, quanto maior perfectio a gubernante rebus gubernatis communicatur. Maior autem perfectio est quod aliquid in se sit bonum, et etiam sit aliis causa bonitatis, quam si esset solummodo in se bonum. Et ideo sic Deus gubernat res, ut quasdam aliarum in gubernando causas instituat, sicut si aliquis magister discipulos suos non solum scientes faceret, sed etiam aliorum doctores.</P> 843 <p title="I q. 103 a. 1 ad 1"><a name="32698"><span class=
827 <P TITLE="I q. 103 a. 6 ad 1"><A NAME="32737"><SPAN CLASS="ref">[32737] I&ordf; q. 103 a. 6 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod opinio Platonis reprehenditur, quia etiam quantum ad rationem gubernationis, posuit Deum non immediate omnia gubernare. Quod patet per hoc, quod divisit in tria providentiam, quae est ratio gubernationis.</P> 844 "ref">[32698] I&ordf; q. 103 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
828 <P TITLE="I q. 103 a. 6 ad 2"><A NAME="32738"><SPAN CLASS="ref">[32738] I&ordf; q. 103 a. 6 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, si solus Deus gubernaret, subtraheretur perfectio causalis a rebus. Unde non totum fieret per unum, quod fit per multa.</P> 845 dicendum quod aliquid movetur vel operatur propter finem
829 <P TITLE="I q. 103 a. 6 ad 3"><A NAME="32739"><SPAN CLASS="ref">[32739] I&ordf; q. 103 a. 6 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod non solum pertinet ad imperfectionem regis terreni quod executores habeat suae gubernationis, sed etiam ad regis dignitatem, quia ex ordine ministrorum potestas regia praeclarior redditur.</P> 846 dupliciter. Uno modo, sicut agens seipsum in finem, ut homo et
830 <BR> 847 aliae creaturae rationales, et talium est cognoscere rationem
831 <DIV CLASS="E">Articulus 7</DIV> 848 finis, et eorum quae sunt ad finem. Aliquid autem dicitur moveri
832 <P TITLE="I q. 103 a. 7 arg. 1"><A NAME="32740"><SPAN CLASS="ref">[32740] I&ordf; q. 103 a. 7 arg. 1 </SPAN></A>Ad septimum sic proceditur. Videtur quod aliquid praeter ordinem divinae gubernationis contingere possit. Dicit enim Boetius, in III de Consol., quod <I>Deus per bonum cuncta disponit</I>. Si ergo nihil in rebus contingit praeter ordinem divinae gubernationis, sequeretur quod nihil esset malum in rebus.</P> 849 vel operari propter finem, quasi ab alio actum vel directum in
833 <P TITLE="I q. 103 a. 7 arg. 2"><A NAME="32741"><SPAN CLASS="ref">[32741] I&ordf; q. 103 a. 7 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, nihil est casuale quod evenit secundum praeordinationem alicuius gubernantis. Si igitur nihil accidit in rebus praeter ordinem gubernationis divinae, sequitur quod nihil in rebus sit fortuitum et casuale.</P> 850 finem, sicut sagitta movetur ad signum directa a sagittante, qui
834 <P TITLE="I q. 103 a. 7 arg. 3"><A NAME="32742"><SPAN CLASS="ref">[32742] I&ordf; q. 103 a. 7 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, ordo divinae gubernationis est certus et immutabilis, quia est secundum rationem aeternam. Si igitur nihil possit contingere in rebus praeter ordinem divinae gubernationis, sequitur quod omnia ex necessitate eveniant, et nihil sit in rebus contingens, quod est inconveniens. Potest igitur in rebus aliquid contingere praeter ordinem gubernationis divinae.</P> 851 cognoscit finem, non autem sagitta. Unde sicut motus sagittae ad
835 <P TITLE="I q. 103 a. 7 s. c."><A NAME="32743"><SPAN CLASS="ref">[32743] I&ordf; q. 103 a. 7 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Esther XIII, <I>domine Deus, rex omnipotens, in ditione tua cuncta sunt posita, et non est qui possit resistere tuae voluntati</I>.</P> 852 determinatum finem demonstrat aperte quod sagitta dirigitur ab
836 <P TITLE="I q. 103 a. 7 co."><A NAME="32744"><SPAN CLASS="ref">[32744] I&ordf; q. 103 a. 7 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod praeter ordinem alicuius particularis causae, aliquis effectus evenire potest; non autem praeter ordinem causae universalis. Cuius ratio est, quia praeter ordinem particularis causae nihil provenit nisi ex aliqua alia causa impediente, quam quidem causam necesse est reducere in primam causam universalem, sicut indigestio contingit praeter ordinem virtutis nutritivae, ex aliquo impedimento, puta ex grossitie cibi, quam necesse est reducere in aliquam aliam causam, et sic usque ad causam primam universalem. Cum igitur Deus sit prima causa universalis non unius generis tantum, sed universaliter totius entis; impossibile est quod aliquid contingat praeter ordinem divinae gubernationis, sed ex hoc ipso quod aliquid ex una parte videtur exire ab ordine divinae providentiae qui consideratur secundum aliquam particularem causam, necesse est quod in eundem ordinem relabatur secundum aliam causam.</P> 853 aliquo cognoscente; ita certus cursus naturalium rerum cognitione
837 <P TITLE="I q. 103 a. 7 ad 1"><A NAME="32745"><SPAN CLASS="ref">[32745] I&ordf; q. 103 a. 7 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod nihil invenitur in mundo quod sit totaliter malum, quia malum semper fundatur in bono, ut supra ostensum est. Et ideo res aliqua dicitur mala, per hoc quod exit ab ordine alicuius particularis boni. Si autem totaliter exiret ab ordine gubernationis divinae, totaliter nihil esset.</P> 854 carentium, manifeste declarat mundum ratione aliqua gubernari.</p>
838 <P TITLE="I q. 103 a. 7 ad 2"><A NAME="32746"><SPAN CLASS="ref">[32746] I&ordf; q. 103 a. 7 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod aliqua dicuntur esse casualia in rebus, per ordinem ad causas particulares, extra quarum ordinem fiunt. Sed quantum ad divinam providentiam pertinet, nihil fit casu in mundo, ut Augustinus dicit in libro octoginta trium quaest.</P> 855 <p title="I q. 103 a. 1 ad 2"><a name="32699"><span class=
839 <P TITLE="I q. 103 a. 7 ad 3"><A NAME="32747"><SPAN CLASS="ref">[32747] I&ordf; q. 103 a. 7 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod dicuntur aliqui effectus contingentes, per comparationem ad proximas causas, quae in suis effectibus deficere possunt, non propter hoc quod aliquid fieri possit extra totum ordinem gubernationis divinae. Quia hoc ipsum quod aliquid contingit praeter ordinem causae proximae, est ex aliqua causa subiecta gubernationi divinae.</P> 856 "ref">[32699] I&ordf; q. 103 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
840 <BR> 857 dicendum quod in omnibus rebus creatis est aliquid stabile, ad
841 <DIV CLASS="E">Articulus 8</DIV> 858 minus prima materia; et aliquid ad motum pertinens, ut sub motu
842 <P TITLE="I q. 103 a. 8 arg. 1"><A NAME="32748"><SPAN CLASS="ref">[32748] I&ordf; q. 103 a. 8 arg. 1 </SPAN></A>Ad octavum sic proceditur. Videtur quod aliquid possit reniti contra ordinem gubernationis divinae. Dicitur enim Isaiae III, <I>lingua eorum et adinventiones eorum contra dominum</I>.</P> 859 etiam operationem comprehendamus. Et quantum ad utrumque, res
843 <P TITLE="I q. 103 a. 8 arg. 2"><A NAME="32749"><SPAN CLASS="ref">[32749] I&ordf; q. 103 a. 8 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, nullus rex iuste punit eos qui eius ordinationi non repugnant. Si igitur nihil contraniteretur divinae ordinationi, nullus iuste puniretur a Deo.</P> 860 indiget gubernatione, quia hoc ipsum quod in rebus est stabile, in
844 <P TITLE="I q. 103 a. 8 arg. 3"><A NAME="32750"><SPAN CLASS="ref">[32750] I&ordf; q. 103 a. 8 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, quaelibet res est subiecta ordini divinae gubernationis. Sed una res ab alia impugnatur. Ergo aliqua sunt quae contranituntur divinae gubernationi.</P> 861 nihilum decideret (quia ex nihilo est), nisi manu gubernatoris
845 <P TITLE="I q. 103 a. 8 s. c."><A NAME="32751"><SPAN CLASS="ref">[32751] I&ordf; q. 103 a. 8 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicit Boetius, in III de Consol., <I>non est aliquid quod summo huic bono vel velit vel possit obsistere. Est igitur summum bonum quod regit cuncta fortiter, suaviterque disponit</I>; ut dicitur Sap. VIII, de divina sapientia.</P> 862 servaretur, ut infra patebit.</p>
846 <P TITLE="I q. 103 a. 8 co."><A NAME="32752"><SPAN CLASS="ref">[32752] I&ordf; q. 103 a. 8 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod ordo divinae providentiae dupliciter potest considerari, uno modo in generali, secundum scilicet quod progreditur a causa gubernativa totius; alio modo in speciali, secundum scilicet quod progreditur ex aliqua causa particulari, quae est executiva divinae gubernationis. Primo igitur modo, nihil contranititur ordini divinae gubernationis. Quod ex duobus patet. Primo quidem, ex hoc quod ordo divinae gubernationis totaliter in bonum tendit, et unaquaeque res in sua operatione et conatu non tendit nisi ad bonum, nullus enim respiciens ad malum operatur, ut Dionysius dicit. Alio modo apparet idem ex hoc quod, sicut supra dictum est, omnis inclinatio alicuius rei vel naturalis vel voluntaria, nihil est aliud quam quaedam impressio a primo movente, sicut inclinatio sagittae ad signum determinatum, nihil aliud est quam quaedam impressio a sagittante. Unde omnia quae agunt vel naturaliter vel voluntarie, quasi propria sponte perveniunt in id ad quod divinitus ordinantur. Et ideo dicitur Deus omnia disponere suaviter.</P> 863 <p title="I q. 103 a. 1 ad 3"><a name="32700"><span class=
847 <P TITLE="I q. 103 a. 8 ad 1"><A NAME="32753"><SPAN CLASS="ref">[32753] I&ordf; q. 103 a. 8 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod dicuntur aliqui vel cogitare vel loqui vel agere contra Deum, non quia totaliter renitantur ordini divinae gubernationis, quia etiam peccantes intendunt aliquod bonum, sed quia contranituntur cuidam determinato bono, quod est eis conveniens secundum suam naturam aut statum. Et ideo puniuntur iuste a Deo.</P> 864 "ref">[32700] I&ordf; q. 103 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
848 <P TITLE="I q. 103 a. 8 ad 2"><A NAME="32754"><SPAN CLASS="ref">[32754] I&ordf; q. 103 a. 8 ad 2 </SPAN></A>Et per hoc patet solutio ad secundum.</P> 865 dicendum quod necessitas naturalis inhaerens rebus quae
849 <P TITLE="I q. 103 a. 8 ad 3"><A NAME="32755"><SPAN CLASS="ref">[32755] I&ordf; q. 103 a. 8 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod ex hoc quod una res alteri contrapugnat, ostenditur quod aliquid reniti potest ordini qui est ex aliqua causa particulari, non autem ordini qui dependet a causa universali totius.</P> 866 determinantur ad unum, est impressio quaedam Dei dirigentis ad
850 <BR> 867 finem, sicut necessitas qua sagitta agitur ut ad certum signum
851 <DIV CLASS="D">Quaestio 104</DIV> 868 tendat, est impressio sagittantis, et non sagittae. Sed in hoc
852 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 869 differt, quia id quod creaturae a Deo recipiunt, est earum natura;
853 <P TITLE="I q. 104 pr."><A NAME="32756"><SPAN CLASS="ref">[32756] I&ordf; q. 104 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de effectibus divinae gubernationis in speciali. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum creaturae indigeant ut conserventur in esse a Deo. Secundo, utrum conserventur a Deo immediate. Tertio, utrum Deus possit aliquid redigere in nihilum. Quarto, utrum aliquid in nihilum redigatur.</P> 870 quod autem ab homine rebus naturalibus imprimitur praeter earum
854 <BR> 871 naturam, ad violentiam pertinet. Unde sicut necessitas violentiae
855 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 872 in motu sagittae demonstrat sagittantis directionem; ita necessitas
856 <P TITLE="I q. 104 a. 1 arg. 1"><A NAME="32757"><SPAN CLASS="ref">[32757] I&ordf; q. 104 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod creaturae non indigeant ut a Deo conserventur in esse. Quod enim non potest non esse, non indiget ut conservetur in esse, sicut quod non potest abscedere, non indiget ut conservetur ne abscedat. Sed quaedam creaturae sunt quae secundum sui naturam non possunt non esse. Ergo non omnes creaturae indigent ut a Deo conserventur in esse. Probatio mediae. Quod per se inest alicui, necesse est ei inesse, et oppositum eius impossibile est ei inesse, sicut necessarium est binarium esse parem, et impossibile est eum esse imparem. Esse autem per se consequitur ad formam, quia unumquodque secundum hoc est ens actu, quod habet formam. Quaedam autem creaturae sunt, quae sunt formae quaedam subsistentes, sicut de Angelis dictum est; et sic per se inest eis esse. Et eadem ratio est de illis quorum materia non est in potentia nisi ad unam formam, sicut supra dictum est de corporibus caelestibus. Huiusmodi ergo creaturae secundum suam naturam ex necessitate sunt, et non possunt non esse, potentia enim ad non esse non potest fundari neque in forma, quam per se sequitur esse; neque in materia existente sub forma quam non potest amittere, cum non sit in potentia ad aliam formam.</P> 873 naturalis creaturarum demonstrat divinae providentiae
857 <P TITLE="I q. 104 a. 1 arg. 2"><A NAME="32758"><SPAN CLASS="ref">[32758] I&ordf; q. 104 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Deus est potentior quolibet creato agente. Sed aliquod creatum agens potest communicare suo effectui ut conservetur in esse, etiam eius operatione cessante, sicut cessante actione aedificatoris, remanet domus; et cessante actione ignis, remanet aqua calefacta per aliquod tempus. Ergo multo magis Deus potest suae creaturae conferre quod conservetur in esse, sua operatione cessante.</P> 874 gubernationem.</p>
858 <P TITLE="I q. 104 a. 1 arg. 3"><A NAME="32759"><SPAN CLASS="ref">[32759] I&ordf; q. 104 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, nullum violentum potest contingere absque aliqua causa agente. Sed tendere ad non esse est innaturale et violentum cuilibet creaturae, quia quaelibet creatura naturaliter appetit esse. Ergo nulla creatura potest tendere in non esse, nisi aliquo agente ad corruptionem. Sed quaedam sunt ad quorum corruptionem nihil agere potest; sicut spirituales substantiae, et corpora caelestia. Ergo huiusmodi creaturae non possunt tendere in non esse, etiam Dei operatione cessante.</P> 875 <br />
859 <P TITLE="I q. 104 a. 1 arg. 4"><A NAME="32760"><SPAN CLASS="ref">[32760] I&ordf; q. 104 a. 1 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, si Deus conservat res in esse, hoc erit per aliquam actionem. Per quamlibet autem actionem agentis, si sit efficax, aliquid fit in effectu. Oportet igitur quod per actionem Dei conservantis aliquid fiat in creatura. Sed hoc non videtur. Non enim per huiusmodi actionem fit ipsum esse creaturae, quia quod iam est, non fit. Neque iterum aliquid aliud superadditum, quia vel non continue Deus conservaret creaturam in esse, vel continue aliquid adderetur creaturae, quod est inconveniens. Non igitur creaturae conservantur in esse a Deo.</P> 876 <div class="E">Articulus 2</div>
860 <P TITLE="I q. 104 a. 1 s. c."><A NAME="32761"><SPAN CLASS="ref">[32761] I&ordf; q. 104 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Heb. I, <I>portans omnia verbo virtutis suae</I>.</P> 877 <p title="I q. 103 a. 2 arg. 1"><a name="32701"><span class=
861 <P TITLE="I q. 104 a. 1 co."><A NAME="32762"><SPAN CLASS="ref">[32762] I&ordf; q. 104 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod necesse est dicere, et secundum fidem et secundum rationem, quod creaturae conservantur in esse a Deo. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod aliquid conservatur ab altero dupliciter. Uno modo, indirecte et per accidens, sicut ille dicitur rem conservare, qui removet corrumpens; puta si aliquis puerum custodiat ne cadat in ignem, dicitur eum conservare. Et sic etiam Deus dicitur aliqua conservare, sed non omnia, quia quaedam sunt quae non habent corrumpentia, quae necesse sit removere ad rei conservationem. Alio modo dicitur aliquid rem aliquam conservare per se et directe, inquantum scilicet illud quod conservatur, dependet a conservante, ut sine eo esse non possit. Et hoc modo omnes creaturae indigent divina conservatione. Dependet enim esse cuiuslibet creaturae a Deo, ita quod nec ad momentum subsistere possent, sed in nihilum redigerentur, nisi operatione divinae virtutis conservarentur in esse, sicut Gregorius dicit. Et hoc sic perspici potest. Omnis enim effectus dependet a sua causa, secundum quod est causa eius. Sed considerandum est quod aliquod agens est causa sui effectus secundum fieri tantum, et non directe secundum esse eius. Quod quidem contingit et in artificialibus, et in rebus naturalibus. Aedificator enim est causa domus quantum ad eius fieri, non autem directe quantum ad esse eius. Manifestum est enim quod esse domus consequitur formam eius, forma autem domus est compositio et ordo, quae quidem forma consequitur naturalem virtutem quarundam rerum. Sicut enim coquus coquit cibum adhibendo aliquam virtutem naturalem activam, scilicet ignis; ita aedificator facit domum adhibendo caementum, lapides et ligna, quae sunt susceptiva et conservativa talis compositionis et ordinis. Unde esse domus dependet ex naturis harum rerum, sicut fieri domus dependet ex actione aedificatoris. Et simili ratione est considerandum in rebus naturalibus. Quia si aliquod agens non est causa formae inquantum huiusmodi, non erit per se causa esse quod consequitur ad talem formam, sed erit causa effectus secundum fieri tantum. Manifestum est autem quod, si aliqua duo sunt eiusdem speciei, unum non potest esse per se causa formae alterius, inquantum est talis forma, quia sic esset causa formae propriae, cum sit eadem ratio utriusque. Sed potest esse causa huiusmodi formae secundum quod est in materia, idest quod haec materia acquirat hanc formam. Et hoc est esse causa secundum fieri; sicut cum homo generat hominem, et ignis ignem. Et ideo quandocumque naturalis effectus est natus impressionem agentis recipere secundum eandem rationem secundum quam est in agente, tunc fieri effectus dependet ab agente, non autem esse ipsius. Sed aliquando effectus non est natus recipere impressionem agentis secundum eandem rationem secundum quam est in agente, sicut patet in omnibus agentibus quae non agunt simile secundum speciem; sicut caelestia corpora sunt causa generationis inferiorum corporum dissimilium secundum speciem. Et tale agens potest esse causa formae secundum rationem talis formae, et non solum secundum quod acquiritur in hac materia, et ideo est causa non solum fiendi, sed essendi. Sicut igitur fieri rei non potest remanere, cessante actione agentis quod est causa effectus secundum fieri; ita nec esse rei potest remanere, cessante actione agentis quod est causa effectus non solum secundum fieri, sed etiam secundum esse. Et haec est ratio quare aqua calefacta retinet calorem, cessante actione ignis; non autem remanet aer illuminatus, nec ad momentum, cessante actione solis. Quia scilicet materia aquae susceptiva est caloris ignis secundum eandem rationem qua est in igne, unde si perfecte perducatur ad formam ignis, retinebit calorem semper; si autem imperfecte participet aliquid de forma ignis secundum quandam inchoationem, calor non semper remanebit, sed ad tempus, propter debilem participationem principii caloris. Aer autem nullo modo natus est recipere lumen secundum eandem rationem secundum quam est in sole, ut scilicet recipiat formam solis, quae est principium luminis, et ideo, quia non habet radicem in aere, statim cessat lumen, cessante actione solis. Sic autem se habet omnis creatura ad Deum, sicut aer ad solem illuminantem. Sicut enim sol est lucens per suam naturam, aer autem fit luminosus participando lumen a sole, non tamen participando naturam solis; ita solus Deus est ens per essentiam suam, quia eius essentia est suum esse; omnis autem creatura est ens participative, non quod sua essentia sit eius esse. Et ideo, ut Augustinus dicit IV super Gen. ad Litt., <I>virtus Dei ab eis quae creata sunt regendis si cessaret aliquando, simul et illorum cessaret species, omnisque natura concideret</I>. Et in VIII eiusdem libri dicit quod, <I>sicut aer praesente lumine fit lucidus, sic homo, Deo sibi praesente, illuminatur, absente autem, continuo tenebratur</I>.</P> 878 "ref">[32701] I&ordf; q. 103 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
862 <P TITLE="I q. 104 a. 1 ad 1"><A NAME="32763"><SPAN CLASS="ref">[32763] I&ordf; q. 104 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod esse per se consequitur formam creaturae, supposito tamen influxu Dei, sicut lumen sequitur diaphanum aeris, supposito influxu solis. Unde potentia ad non esse in spiritualibus creaturis et corporibus caelestibus, magis est in Deo, qui potest subtrahere suum influxum, quam in forma vel in materia talium creaturarum.</P> 879 proceditur. Videtur quod finis gubernationis mundi non sit aliquid
863 <P TITLE="I q. 104 a. 1 ad 2"><A NAME="32764"><SPAN CLASS="ref">[32764] I&ordf; q. 104 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod Deus non potest communicare alicui creaturae ut conservetur in esse, sua operatione cessante; sicut non potest ei communicare quod non sit causa esse illius. Intantum enim indiget creatura conservari a Deo, inquantum esse effectus dependet a causa essendi. Unde non est simile de agente quod non est causa essendi, sed fieri tantum.</P> 880 extra mundum existens. Illud enim est finis gubernationis rei, ad
864 <P TITLE="I q. 104 a. 1 ad 3"><A NAME="32765"><SPAN CLASS="ref">[32765] I&ordf; q. 104 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod ratio illa procedit de conservatione quae est per remotionem corrumpentis; qua non indigent omnes creaturae, ut dictum est.</P> 881 quod res gubernata perducitur. Sed illud ad quod res aliqua
865 <P TITLE="I q. 104 a. 1 ad 4"><A NAME="32766"><SPAN CLASS="ref">[32766] I&ordf; q. 104 a. 1 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod conservatio rerum a Deo non est per aliquam novam actionem; sed per continuationem actionis qua dat esse, quae quidem actio est sine motu et tempore. Sicut etiam conservatio luminis in aere est per continuatum influxum a sole.</P> 882 perducitur, est aliquod bonum in ipsa re, sicut infirmus perducitur
866 <BR> 883 ad sanitatem, quae est aliquod bonum in ipso. Ergo finis
867 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 884 gubernationis rerum non est aliquod bonum extrinsecum, sed aliquod
868 <P TITLE="I q. 104 a. 2 arg. 1"><A NAME="32767"><SPAN CLASS="ref">[32767] I&ordf; q. 104 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Deus immediate omnem creaturam conservet. Eadem enim actione Deus est conservator rerum, qua et creator, ut dictum est. Sed Deus immediate est creator omnium. Ergo immediate est etiam conservator.</P> 885 bonum in ipsis rebus existens.</p>
869 <P TITLE="I q. 104 a. 2 arg. 2"><A NAME="32768"><SPAN CLASS="ref">[32768] I&ordf; q. 104 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, unaquaeque res magis est proxima sibi, quam rei alteri. Sed non potest communicari alicui creaturae quod conservet seipsam. Ergo multo minus potest ei communicari quod conservet aliam. Ergo Deus omnia conservat absque aliqua media causa conservante.</P> 886 <p title="I q. 103 a. 2 arg. 2"><a name="32702"><span class=
870 <P TITLE="I q. 104 a. 2 arg. 3"><A NAME="32769"><SPAN CLASS="ref">[32769] I&ordf; q. 104 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, effectus conservatur in esse ab eo quod est causa eius non solum secundum fieri, sed etiam secundum esse. Sed omnes causae creatae, ut videtur, non sunt causae suorum effectuum nisi secundum fieri, non sunt enim causae nisi movendo, ut supra habitum est. Ergo non sunt causae conservantes suos effectus in esse.</P> 887 "ref">[32702] I&ordf; q. 103 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
871 <P TITLE="I q. 104 a. 2 s. c."><A NAME="32770"><SPAN CLASS="ref">[32770] I&ordf; q. 104 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod per idem conservatur res, per quod habet esse. Sed Deus dat esse rebus mediantibus aliquibus causis mediis. Ergo etiam res in esse conservat mediantibus aliquibus causis.</P> 888 philosophus dicit, I Ethic., quod <i>finium quidam sunt
872 <P TITLE="I q. 104 a. 2 co."><A NAME="32771"><SPAN CLASS="ref">[32771] I&ordf; q. 104 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, dupliciter aliquid rem aliquam in esse conservat, uno modo, indirecte et per accidens, per hoc quod removet vel impedit actionem corrumpentis; alio modo, directe et per se, quia ab eo dependet esse alterius, sicut a causa dependet esse effectus. Utroque autem modo aliqua res creata invenitur esse alterius conservativa. Manifestum est enim quod etiam in rebus corporalibus multa sunt quae impediunt actiones corrumpentium, et per hoc dicuntur rerum conservativa; sicut sal impedit carnes a putrefactione, et simile est in multis aliis. Invenitur etiam quod ab aliqua creatura dependet aliquis effectus secundum suum esse. Cum enim sunt multae causae ordinatae, necesse est quod effectus dependeat primo quidem et principaliter a causa prima; secundario vero ab omnibus causis mediis. Et ideo principaliter quidem prima causa est effectus conservativa; secundario vero omnes mediae causae, et tanto magis quanto causa fuerit altior et primae causae proximior. Unde superioribus causis, etiam in corporalibus rebus, attribuitur conservatio et permanentia rerum, sicut philosophus dicit, in XII Metaphys., quod primus motus, scilicet diurnus, est causa continuitatis generationis; secundus autem motus, qui est per zodiacum, est causa diversitatis quae est secundum generationem et corruptionem. Et similiter astrologi, attribuunt Saturno, qui est supremus planetarum; res fixas et permanentes. Sic igitur dicendum est quod Deus conservat res quasdam in esse, mediantibus aliquibus causis.</P> 889 operationes, quidam opera</i>, idest operata. Sed nihil extrinsecum
873 <P TITLE="I q. 104 a. 2 ad 1"><A NAME="32772"><SPAN CLASS="ref">[32772] I&ordf; q. 104 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod Deus immediate omnia creavit, sed in ipsa rerum creatione ordinem in rebus instituit, ut quaedam ab aliis dependerent, per quas secundario conservarentur in esse; praesupposita tamen principali conservatione, quae est ab ipso.</P> 890 a toto universo potest esse operatum, operatio autem est in ipsis
874 <P TITLE="I q. 104 a. 2 ad 2"><A NAME="32773"><SPAN CLASS="ref">[32773] I&ordf; q. 104 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, cum propria causa sit conservativa effectus ab ea dependentis; sicut nulli effectui praestari potest quod sit causa sui ipsius, potest tamen ei praestari quod sit causa alterius; ita etiam nulli effectui praestari potest quod sit sui ipsius conservativus, potest tamen ei praestari quod sit conservativus alterius.</P> 891 operantibus. Ergo nihil extrinsecum potest esse finis gubernationis
875 <P TITLE="I q. 104 a. 2 ad 3"><A NAME="32774"><SPAN CLASS="ref">[32774] I&ordf; q. 104 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod nulla creatura potest esse causa alterius, quantum ad hoc quod acquirat novam formam vel dispositionem, nisi per modum alicuius mutationis, quia semper agit praesupposito aliquo subiecto. Sed postquam formam vel dispositionem induxit in effectu, absque alia immutatione effectus, huiusmodi formam vel dispositionem conservat. Sicut in aere, prout illuminatur de novo, intelligitur quaedam mutatio; sed conservatio luminis est absque aeris immutatione, ex sola praesentia illuminantis.</P> 892 rerum.</p>
876 <BR> 893 <p title="I q. 103 a. 2 arg. 3"><a name="32703"><span class=
877 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 894 "ref">[32703] I&ordf; q. 103 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
878 <P TITLE="I q. 104 a. 3 arg. 1"><A NAME="32775"><SPAN CLASS="ref">[32775] I&ordf; q. 104 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Deus non possit aliquid in nihilum redigere. Dicit enim Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod <I>Deus non est causa tendendi in non esse</I>. Hoc autem contingeret, si aliquam creaturam redigeret in nihilum. Ergo Deus non potest aliquid in nihilum redigere.</P> 895 bonum multitudinis videtur esse ordo et pax, quae est tranquillitas
879 <P TITLE="I q. 104 a. 3 arg. 2"><A NAME="32776"><SPAN CLASS="ref">[32776] I&ordf; q. 104 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Deus est causa rerum ut sint, per suam bonitatem, quia, ut Augustinus dicit in libro de Doct. Christ., <I>inquantum Deus bonus est, sumus</I>. Sed Deus non potest non esse bonus. Ergo non potest facere ut res non sint. Quod faceret, si eas in nihilum redigeret.</P> 896 ordinis. Ut Augustinus dicit XIX de Civ. Dei. Sed mundus in quadam
880 <P TITLE="I q. 104 a. 3 arg. 3"><A NAME="32777"><SPAN CLASS="ref">[32777] I&ordf; q. 104 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, si Deus in nihilum aliqua redigeret, oporteret quod hoc fieret per aliquam actionem. Sed hoc non potest esse, quia omnis actio terminatur ad aliquod ens; unde etiam actio corrumpentis terminatur ad aliquid generatum, quia generatio unius est corruptio alterius. Ergo Deus non potest aliquid in nihilum redigere.</P> 897 rerum multitudine consistit. Ergo finis gubernationis mundi est
881 <P TITLE="I q. 104 a. 3 s. c."><A NAME="32778"><SPAN CLASS="ref">[32778] I&ordf; q. 104 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Ierem. X, <I>corripe me, domine, verumtamen in iudicio, et non in furore tuo, ne forte ad nihilum redigas me</I>.</P> 898 pacificus ordo, qui est in ipsis rebus. Non ergo finis
882 <P TITLE="I q. 104 a. 3 co."><A NAME="32779"><SPAN CLASS="ref">[32779] I&ordf; q. 104 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod quidam posuerunt quod Deus res in esse produxit agendo de necessitate naturae. Quod si esset verum, Deus non posset rem aliquam in nihilum redigere; sicut non potest a sua natura mutari. Sed, sicut supra est habitum, haec positio est falsa, et a fide Catholica penitus aliena, quae confitetur Deum res libera voluntate produxisse in esse, secundum illud Psalmi, <I>omnia quaecumque voluit dominus, fecit</I>. Hoc igitur quod Deus creaturae esse communicat, ex Dei voluntate dependet. Nec aliter res in esse conservat, nisi inquantum eis continue influit esse. Ut dictum est. Sicut ergo antequam res essent, potuit eis non communicare esse, et sic eas non facere; ita postquam iam factae sunt, potest eis non influere esse, et sic esse desisterent. Quod est eas in nihilum redigere.</P> 899 gubernationis rerum est quoddam bonum extrinsecum.</p>
883 <P TITLE="I q. 104 a. 3 ad 1"><A NAME="32780"><SPAN CLASS="ref">[32780] I&ordf; q. 104 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod non esse non habet causam per se, quia nihil potest esse causa nisi inquantum est ens; ens autem, per se loquendo, est causa essendi. Sic igitur Deus non potest esse causa tendendi in non esse; sed hoc habet creatura ex seipsa, inquantum est de nihilo. Sed per accidens Deus potest esse causa quod res in nihilum redigantur, subtrahendo scilicet suam actionem a rebus.</P> 900 <p title="I q. 103 a. 2 s. c."><a name="32704"><span class=
884 <P TITLE="I q. 104 a. 3 ad 2"><A NAME="32781"><SPAN CLASS="ref">[32781] I&ordf; q. 104 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod bonitas Dei est causa rerum, non quasi ex necessitate naturae, quia divina bonitas non dependet ex rebus creatis; sed per liberam voluntatem. Unde sicut potuit sine praeiudicio bonitatis suae, res non producere in esse; ita absque detrimento suae bonitatis, potest res in esse non conservare.</P> 901 "ref">[32704] I&ordf; q. 103 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
885 <P TITLE="I q. 104 a. 3 ad 3"><A NAME="32782"><SPAN CLASS="ref">[32782] I&ordf; q. 104 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, si Deus rem aliquam redigeret in nihilum, hoc non esset per aliquam actionem; sed per hoc quod ab agendo cessaret.</P> 902 quod dicitur Prov. XVI, <i>universa propter se operatus est
886 <BR> 903 dominus</i>. Ipse autem est extra totum ordinem universi. Ergo
887 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 904 finis rerum est quoddam bonum extrinsecum.</p>
888 <P TITLE="I q. 104 a. 4 arg. 1"><A NAME="32783"><SPAN CLASS="ref">[32783] I&ordf; q. 104 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod aliquid in nihilum redigatur. Finis enim respondet principio. Sed a principio nihil erat nisi Deus. Ergo ad hunc finem res perducentur, ut nihil sit nisi Deus. Et ita creaturae in nihilum redigentur.</P> 905 <p title="I q. 103 a. 2 co."><a name="32705"><span class=
889 <P TITLE="I q. 104 a. 4 arg. 2"><A NAME="32784"><SPAN CLASS="ref">[32784] I&ordf; q. 104 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, omnis creatura habet potentiam finitam. Sed nulla potentia finita se extendit ad infinitum, unde in VIII Physic. probatur quod potentia finita non potest movere tempore infinito. Ergo nulla creatura potest durare in infinitum. Et ita quandoque in nihilum redigetur.</P> 906 "ref">[32705] I&ordf; q. 103 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
890 <P TITLE="I q. 104 a. 4 arg. 3"><A NAME="32785"><SPAN CLASS="ref">[32785] I&ordf; q. 104 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, forma et accidentia non habent materiam partem sui. Sed quandoque desinunt esse. Ergo in nihilum rediguntur.</P> 907 quod, cum finis respondeat principio, non potest fieri ut,
891 <P TITLE="I q. 104 a. 4 s. c."><A NAME="32786"><SPAN CLASS="ref">[32786] I&ordf; q. 104 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Eccle. III. <I>Didici quod omnia opera quae fecit Deus, perseverant in aeternum</I>.</P> 908 principio cognito, quid sit rerum finis ignoretur. Cum igitur
892 <P TITLE="I q. 104 a. 4 co."><A NAME="32787"><SPAN CLASS="ref">[32787] I&ordf; q. 104 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod eorum quae a Deo fiunt circa creaturam, quaedam proveniunt secundum naturalem cursum rerum; quaedam vero miraculose operatur praeter ordinem naturalem creaturis inditum, ut infra dicetur. Quae autem facturus est Deus secundum ordinem naturalem rebus inditum, considerari possunt ex ipsis rerum naturis, quae vero miraculose fiunt, ordinantur ad gratiae manifestationem, secundum illud apostoli I ad Cor. XII, <I>unicuique datur manifestatio spiritus ad utilitatem</I>; et postmodum, inter cetera, subdit de miraculorum operatione. Creaturarum autem naturae hoc demonstrant, ut nulla earum in nihilum redigatur, quia vel sunt immateriales, et sic in eis non est potentia ad non esse; vel sunt materiales, et sic saltem remanent semper secundum materiam, quae incorruptibilis est, utpote subiectum existens generationis et corruptionis. Redigere etiam aliquid in nihilum, non pertinet ad gratiae manifestationem, cum magis per hoc divina potentia et bonitas ostendatur, quod res in esse conservat. Unde simpliciter dicendum est quod nihil omnino in nihilum redigetur.</P> 909 principium rerum sit aliquid extrinsecum a toto universo, scilicet
893 <P TITLE="I q. 104 a. 4 ad 1"><A NAME="32788"><SPAN CLASS="ref">[32788] I&ordf; q. 104 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod hoc quod res in esse productae sunt, postquam non fuerunt, declarat potentiam producentis. Sed quod in nihilum redigerentur, huiusmodi manifestationem impediret, cum Dei potentia in hoc maxime ostendatur, quod res in esse conservat, secundum illud apostoli Heb. I, <I>portans omnia verbo virtutis suae</I>.</P> 910 Deus, ut ex supra dictis patet; necesse est quod etiam finis rerum
894 <P TITLE="I q. 104 a. 4 ad 2"><A NAME="32789"><SPAN CLASS="ref">[32789] I&ordf; q. 104 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod potentia creaturae ad essendum est receptiva tantum; sed potentia activa est ipsius Dei, a quo est influxus essendi. Unde quod res in infinitum durent, sequitur infinitatem divinae virtutis. Determinatur tamen quibusdam rebus virtus ad manendum tempore determinato, inquantum impediri possunt ne percipiant influxum essendi qui est ab eo, ex aliquo contrario agente, cui finita virtus non potest resistere tempore infinito, sed solum tempore determinato. Et ideo ea quae non habent contrarium, quamvis habeant finitam virtutem, perseverant in aeternum.</P> 911 sit quoddam bonum extrinsecum. Et hoc ratione apparet. Manifestum
895 <P TITLE="I q. 104 a. 4 ad 3"><A NAME="32790"><SPAN CLASS="ref">[32790] I&ordf; q. 104 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod formae et accidentia non sunt entia completa, cum non subsistant, sed quodlibet eorum est aliquid entis, sic enim ens dicitur, quia eo aliquid est. Et tamen eo modo quo sunt, non omnino in nihilum rediguntur; non quia aliqua pars eorum remaneat, sed remanent in potentia materiae vel subiecti.</P> 912 est enim quod bonum habet rationem finis. Unde finis particularis
896 <BR> 913 alicuius rei est quoddam bonum particulare, finis autem universalis
897 <DIV CLASS="D">Quaestio 105</DIV> 914 rerum omnium est quoddam bonum universale. Bonum autem universale
898 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 915 est quod est per se et per suam essentiam bonum, quod est ipsa
899 <P TITLE="I q. 105 pr."><A NAME="32791"><SPAN CLASS="ref">[32791] I&ordf; q. 105 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de secundo effectu gubernationis divinae qui est mutatio creaturarum. Et primo, de mutatione creaturarum a Deo; secundo, de mutatione unius creaturae ab alia. Circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum Deus immediate possit movere materiam ad formam. Secundo, utrum immediate possit movere aliquod corpus. Tertio, utrum possit movere intellectum. Quarto, utrum possit movere voluntatem. Quinto, utrum Deus operetur in omni operante. Sexto, utrum possit aliquid facere praeter ordinem rebus inditum. Septimo, utrum omnia quae sic Deus facit, sint miracula. Octavo, de diversitate miraculorum.</P> 916 essentia bonitatis, bonum autem particulare est quod est
900 <BR> 917 participative bonum. Manifestum est autem quod in tota universitate
901 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 918 creaturarum nullum est bonum quod non sit participative bonum. Unde
902 <P TITLE="I q. 105 a. 1 arg. 1"><A NAME="32792"><SPAN CLASS="ref">[32792] I&ordf; q. 105 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod Deus non possit immediate movere materiam ad formam. Sicut enim probat philosophus in VII Metaphys., formam in hac materia nihil facere potest nisi forma quae est in materia, quia simile facit sibi simile. Sed Deus non est forma in materia. Ergo non potest causare formam in materia.</P> 919 illud bonum quod est finis totius universi, oportet quod sit
903 <P TITLE="I q. 105 a. 1 arg. 2"><A NAME="32793"><SPAN CLASS="ref">[32793] I&ordf; q. 105 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, si aliquod agens se habeat ad multa, nullum eorum producet, nisi determinetur ad ipsum per aliquid aliud, ut enim in III de anima dicitur, universalis opinio non movet nisi mediante aliqua particulari apprehensione. Sed virtus divina est universalis causa omnium. Ergo non potest producere aliquam particularem formam, nisi mediante aliquo particulari agente.</P> 920 extrinsecum a toto universo.</p>
904 <P TITLE="I q. 105 a. 1 arg. 3"><A NAME="32794"><SPAN CLASS="ref">[32794] I&ordf; q. 105 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, sicut esse commune dependet a prima causa universali, ita esse determinatum dependet a determinatis causis particularibus, ut supra habitum est. Sed determinatum esse alicuius rei est per propriam eius formam. Ergo propriae rerum formae non producuntur a Deo, nisi mediantibus causis particularibus.</P> 921 <p title="I q. 103 a. 2 ad 1"><a name="32706"><span class=
905 <P TITLE="I q. 105 a. 1 s. c."><A NAME="32795"><SPAN CLASS="ref">[32795] I&ordf; q. 105 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Gen. II, <I>formavit Deus hominem de limo terrae</I>.</P> 922 "ref">[32706] I&ordf; q. 103 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
906 <P TITLE="I q. 105 a. 1 co."><A NAME="32796"><SPAN CLASS="ref">[32796] I&ordf; q. 105 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod Deus immediate potest movere materiam ad formam. Quia ens in potentia passiva reduci potest in actum, a potentia activa quae eam sub sua potestate continet. Cum igitur materia contineatur sub potestate divina, utpote a Deo producta, potest reduci in actum per divinam potentiam. Et hoc est moveri materiam ad formam, quia forma nihil aliud est quam actus materiae.</P> 923 dicendum quod bonum aliquod consequimur multipliciter, uno modo,
907 <P TITLE="I q. 105 a. 1 ad 1"><A NAME="32797"><SPAN CLASS="ref">[32797] I&ordf; q. 105 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod effectus aliquis invenitur assimilari causae agenti dupliciter. Uno modo, secundum eandem speciem; ut homo generatur ab homine, et ignis ab igne. Alio modo, secundum virtualem continentiam, prout scilicet forma effectus virtualiter continetur in causa, et sic animalia ex putrefactione generata, et plantae et corpora mineralia assimilantur soli et stellis, quorum virtute generantur. Sic igitur effectus causae agenti similatur secundum totum illud ad quod se extendit virtus agentis. Virtus autem Dei se extendit ad formam et materiam, ut supra habitum est. Unde compositum quod generatur, similatur Deo secundum virtualem continentiam, sicut similatur composito generanti per similitudinem speciei. Unde sicut compositum generans potest movere materiam ad formam generando compositum sibi simile, ita et Deus. Non autem aliqua alia forma non in materia existens, quia materia non continetur in virtute alterius substantiae separatae. Et ideo Daemones et Angeli operantur circa haec visibilia, non quidem imprimendo formas, sed adhibendo corporalia semina.</P> 924 sicut formam in nobis existentem, ut sanitatem aut scientiam; alio
908 <P TITLE="I q. 105 a. 1 ad 2"><A NAME="32798"><SPAN CLASS="ref">[32798] I&ordf; q. 105 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod ratio illa procederet, si Deus ageret, ex necessitate naturae. Sed quia agit per voluntatem et intellectum, qui cognoscit rationes proprias omnium formarum, et non solum universales; inde est quod potest determinate hanc vel illam formam materiae imprimere.</P> 925 modo, ut aliquid per nos operatum, sicut aedificator consequitur
909 <P TITLE="I q. 105 a. 1 ad 3"><A NAME="32799"><SPAN CLASS="ref">[32799] I&ordf; q. 105 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod hoc ipsum quod causae secundae ordinantur ad determinatos effectus est illis a Deo. Unde Deus, quia alias causas ordinat ad determinatos effectus, potest etiam determinatos effectus producere per seipsum.</P> 926 finem faciendo domum; alio modo, sicut aliquod bonum habitum vel
910 <BR> 927 possessum, ut ille qui emit, consequitur finem possidendo agrum.
911 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 928 Unde nihil prohibet illud ad quod perducitur universum, esse
912 <P TITLE="I q. 105 a. 2 arg. 1"><A NAME="32800"><SPAN CLASS="ref">[32800] I&ordf; q. 105 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Deus non possit immediate movere aliquod corpus. Cum enim movens et motum oporteat esse simul, ut probatur in VII Physic., oportet esse contactum quendam moventis et moti. Sed non potest esse contactus Dei, et corporis alicuius, dicit enim Dionysius, in I cap. de Div. Nom., quod <I>Dei non est aliquis tactus</I>. Ergo Deus non potest immediate movere aliquod corpus.</P> 929 quoddam bonum extrinsecum.</p>
913 <P TITLE="I q. 105 a. 2 arg. 2"><A NAME="32801"><SPAN CLASS="ref">[32801] I&ordf; q. 105 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Deus est movens non motum. Tale autem est appetibile apprehensum. Movet igitur Deus sicut desideratum et apprehensum. Sed non apprehenditur nisi ab intellectu, qui non est corpus, nec virtus corporis. Ergo Deus non potest movere aliquod corpus immediate.</P> 930 <p title="I q. 103 a. 2 ad 2"><a name="32707"><span class=
914 <P TITLE="I q. 105 a. 2 arg. 3"><A NAME="32802"><SPAN CLASS="ref">[32802] I&ordf; q. 105 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, philosophus probat in VIII Physic., quod potentia infinita movet in instanti. Sed impossibile est aliquod corpus in instanti moveri, quia, cum omnis motus sit inter opposita, sequeretur quod duo opposita simul inessent eidem; quod est impossibile. Ergo corpus non potest immediate moveri a potentia infinita. Potentia autem Dei est infinita, ut supra habitum est. Ergo Deus non potest immediate movere aliquod corpus.</P> 931 "ref">[32707] I&ordf; q. 103 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
915 <P TITLE="I q. 105 a. 2 s. c."><A NAME="32803"><SPAN CLASS="ref">[32803] I&ordf; q. 105 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra, opera sex dierum Deus fecit immediate; in quibus continetur motus corporum, ut patet per hoc quod dicitur Gen. I, <I>congregentur aquae in locum unum</I>. Ergo Deus immediate potest movere corpus.</P> 932 dicendum quod philosophus loquitur de finibus artium, quarum
916 <P TITLE="I q. 105 a. 2 co."><A NAME="32804"><SPAN CLASS="ref">[32804] I&ordf; q. 105 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod erroneum est dicere Deum non posse facere per seipsum omnes determinatos effectus qui fiunt per quamcumque causam creatam. Unde cum corpora moveantur immediate a causis creatis, nulli debet venire in dubium quin Deus possit movere immediate quodcumque corpus. Et hoc quidem consequens est ad ea quae supra dicta sunt. Nam omnis motus corporis cuiuscumque vel consequitur ad aliquam formam, sicut motus localis gravium et levium consequitur formam quae datur a generante, ratione cuius generans dicitur movens, vel est via ad formam aliquam, sicut calefactio est via ad formam ignis. Eiusdem autem est imprimere formam, et disponere ad formam, et dare motum consequentem formam, ignis enim non solum generat alium ignem, sed etiam calefacit, et sursum movet. Cum igitur Deus possit immediate formam materiae imprimere, consequens est ut possit, secundum quemcumque motum, corpus quodcumque movere.</P> 933 quaedam habent pro finibus operationes ipsas, sicut citharistae
917 <P TITLE="I q. 105 a. 2 ad 1"><A NAME="32805"><SPAN CLASS="ref">[32805] I&ordf; q. 105 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod duplex est tactus, scilicet corporalis, sicut duo corpora se tangunt; et virtualis, sicut dicitur quod contristans tangit contristatum. Secundum igitur primum contactum, Deus, cum sit incorporeus, nec tangit nec tangitur. Secundum autem virtualem contactum, tangit quidem movendo creaturas, sed non tangitur, quia nullius creaturae virtus naturalis potest ad ipsum pertingere. Et sic intellexit Dionysius quod non est tactus Dei, ut scilicet tangatur.</P> 934 finis est citharizare; quaedam vero habent pro fine quoddam
918 <P TITLE="I q. 105 a. 2 ad 2"><A NAME="32806"><SPAN CLASS="ref">[32806] I&ordf; q. 105 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod movet Deus sicut desideratum et intellectum. Sed non oportet quod semper moveat sicut desideratum et intellectum ab eo quod movetur; sed sicut desideratum et notum a seipso; quia omnia operatur propter suam bonitatem.</P> 935 operatum, sicut aedificatoris finis non est aedificare, sed domus.
919 <P TITLE="I q. 105 a. 2 ad 3"><A NAME="32807"><SPAN CLASS="ref">[32807] I&ordf; q. 105 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod philosophus in VIII Physic. intendit probare quod virtus primi motoris non sit virtus in magnitudine, tali ratione, virtus primi motoris est infinita (quod probat per hoc quod potest movere tempore infinito); virtus autem infinita, si esset in aliqua magnitudine, moveret in non tempore, quod est impossibile; ergo oportet quod infinita virtus primi motoris sit non in magnitudine. Ex quo patet quod corpus moveri in non tempore, non consequitur nisi virtutem infinitam in magnitudine. Cuius ratio est, quia omnis virtus quae est in magnitudine, movet secundum se totam, cum moveat per necessitatem naturae. Potentia autem infinita improportionabiliter excedit quamlibet potentiam finitam. Quanto autem maior est potentia moventis, tanto est maior velocitas motus. Cum igitur potentia finita moveat tempore determinato, sequitur quod potentia infinita non moveat in aliquo tempore, quia cuiuscumque temporis ad aliud tempus est aliqua proportio. Sed virtus quae non est in magnitudine, est virtus alicuius intelligentis, qui operatur in effectibus secundum quod eis convenit. Et ideo, cum corpori non possit esse conveniens moveri in non tempore, non sequitur quod moveat in non tempore.</P> 936 Contingit autem aliquid extrinsecum esse finem non solum sicut
920 <BR> 937 operatum, sed etiam sicut possessum seu habitum, vel etiam sicut
921 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 938 repraesentatum, sicut si dicamus quod Hercules est finis imaginis,
922 <P TITLE="I q. 105 a. 3 arg. 1"><A NAME="32808"><SPAN CLASS="ref">[32808] I&ordf; q. 105 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Deus non moveat immediate intellectum creatum. Actio enim intellectus est ab eo in quo est, non enim transit in exteriorem materiam, ut dicitur in IX Metaphys. Actio autem eius quod movetur ab alio, non est ab eo in quo est, sed a movente. Non ergo intellectus movetur ab alio. Et ita videtur quod Deus non possit movere intellectum.</P> 939 quae fit ad eum repraesentandum. Sic igitur potest dici quod bonum
923 <P TITLE="I q. 105 a. 3 arg. 2"><A NAME="32809"><SPAN CLASS="ref">[32809] I&ordf; q. 105 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, id quod habet in se principium sufficiens sui motus, non movetur ab alio. Sed motus intellectus est ipsum intelligere eius, sicut dicitur quod intelligere vel sentire est motus quidam, secundum philosophum, in III de anima. Sufficiens autem principium intelligendi est lumen intelligibile inditum intellectui. Ergo non movetur ab alio.</P> 940 extrinsecum a toto universo est finis gubernationis rerum sicut
924 <P TITLE="I q. 105 a. 3 arg. 3"><A NAME="32810"><SPAN CLASS="ref">[32810] I&ordf; q. 105 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, sicut sensus movetur a sensibili, ita intellectus ab intelligibili. Sed Deus non est intelligibilis nobis, sed nostrum intellectum excedit. Ergo Deus non potest movere nostrum intellectum.</P> 941 habitum et repraesentatum, quia ad hoc unaquaeque res tendit, ut
925 <P TITLE="I q. 105 a. 3 s. c."><A NAME="32811"><SPAN CLASS="ref">[32811] I&ordf; q. 105 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra, docens movet intellectum addiscentis. Sed Deus docet hominem scientiam, sicut dicitur in Psalmo. Ergo Deus movet intellectum hominis.</P> 942 participet ipsum, et assimiletur ei, quantum potest.</p>
926 <P TITLE="I q. 105 a. 3 co."><A NAME="32812"><SPAN CLASS="ref">[32812] I&ordf; q. 105 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut in motibus corporalibus movens dicitur quod dat formam quae est principium motus; ita dicitur movere intellectum, quod causat formam quae est principium intellectualis operationis, quae dicitur motus intellectus. Operationis autem intellectus est duplex principium in intelligente, unum scilicet quod est ipsa virtus intellectualis, quod quidem principium est etiam in intelligente in potentia; aliud autem est principium intelligendi in actu, scilicet similitudo rei intellectae in intelligente. Dicitur ergo aliquid movere intellectum, sive det intelligenti virtutem ad intelligendum, sive imprimat ei similitudinem rei intellectae. Utroque autem modo Deus movet intellectum creatum. Ipse enim est primum ens immateriale. Et quia intellectualitas consequitur immaterialitatem, sequitur quod ipse sit primum intelligens. Unde cum primum in quolibet ordine sit causa eorum quae consequuntur, sequitur quod ab ipso sit omnis virtus intelligendi. Similiter cum ipse sit primum ens, et omnia entia praeexistant in ipso sicut in prima causa, oportet quod sint in eo intelligibiliter secundum modum eius. Sicut enim omnes rationes rerum intelligibiles primo existunt in Deo, et ab derivantur in alios intellectus, ut actu intelligant; sic etiam derivantur in creaturas ut subsistant. Sic igitur Deus movet intellectum creatum, inquantum dat ei virtutem ad intelligendum, vel naturalem vel superadditam; et inquantum imprimit ei species intelligibiles; et utrumque tenet et conservat in esse.</P> 943 <p title="I q. 103 a. 2 ad 3"><a name="32708"><span class=
927 <P TITLE="I q. 105 a. 3 ad 1"><A NAME="32813"><SPAN CLASS="ref">[32813] I&ordf; q. 105 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod operatio intellectualis est quidem ab intellectu in quo est, sicut a causa secunda, sed a Deo sicut a causa prima. Ab ipso enim datur intelligenti quod intelligere possit.</P> 944 "ref">[32708] I&ordf; q. 103 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
928 <P TITLE="I q. 105 a. 3 ad 2"><A NAME="32814"><SPAN CLASS="ref">[32814] I&ordf; q. 105 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod lumen intellectuale, simul cum similitudine rei intellectae, est sufficiens principium intelligendi; secundarium tamen, et a primo principio dependens.</P> 945 dicendum quod finis quidem universi est aliquod bonum in ipso
929 <P TITLE="I q. 105 a. 3 ad 3"><A NAME="32815"><SPAN CLASS="ref">[32815] I&ordf; q. 105 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod intelligibile movet intellectum nostrum, inquantum quodammodo imprimit ei suam similitudinem, per quam intelligi potest. Sed similitudines quas Deus imprimit intellectui creato, non sufficiunt ad ipsum Deum intelligendum per essentiam, ut supra habitum est. Unde movet intellectum creatum, cum tamen non sit ei intelligibilis, ut dictum est.</P> 946 existens, scilicet ordo ipsius universi, hoc autem bonum non est
930 <BR> 947 ultimus finis, sed ordinatur ad bonum extrinsecum ut ad ultimum
931 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 948 finem; sicut etiam ordo exercitus ordinatur ad ducem, ut dicitur in
932 <P TITLE="I q. 105 a. 4 arg. 1"><A NAME="32816"><SPAN CLASS="ref">[32816] I&ordf; q. 105 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod Deus non possit movere voluntatem creatam. Omne enim quod movetur ab extrinseco, cogitur. Sed voluntas non potest cogi. Ergo non movetur ab aliquo extrinseco. Et ita non potest moveri a Deo.</P> 949 XII Metaphys.</p>
933 <P TITLE="I q. 105 a. 4 arg. 2"><A NAME="32817"><SPAN CLASS="ref">[32817] I&ordf; q. 105 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Deus non potest facere quod contradictoria sint simul vera. Hoc autem sequeretur, si voluntatem moveret, nam voluntarie moveri est ex se moveri, et non ab alio. Ergo Deus non potest voluntatem movere.</P> 950 <br />
934 <P TITLE="I q. 105 a. 4 arg. 3"><A NAME="32818"><SPAN CLASS="ref">[32818] I&ordf; q. 105 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, motus magis attribuitur moventi quam mobili, unde homicidium non attribuitur lapidi, sed proiicienti. Si igitur Deus moveat voluntatem, sequitur quod opera voluntaria non imputentur homini ad meritum vel demeritum. Hoc autem est falsum. Non igitur Deus movet voluntatem.</P> 951 <div class="E">Articulus 3</div>
935 <P TITLE="I q. 105 a. 4 s. c."><A NAME="32819"><SPAN CLASS="ref">[32819] I&ordf; q. 105 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur ad Philipp. II, <I>Deus est qui operatur in nobis velle et perficere</I>.</P> 952 <p title="I q. 103 a. 3 arg. 1"><a name="32709"><span class=
936 <P TITLE="I q. 105 a. 4 co."><A NAME="32820"><SPAN CLASS="ref">[32820] I&ordf; q. 105 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut intellectus, ut dictum est, movetur ab obiecto, et ab eo qui dedit virtutem intelligendi; ita voluntas movetur ab obiecto, quod est bonum, et ab eo qui creat virtutem volendi. Potest autem voluntas moveri sicut ab obiecto, a quocumque bono; non tamen sufficienter et efficaciter nisi a Deo. Non enim sufficienter aliquid potest movere aliquod mobile, nisi virtus activa moventis excedat, vel saltem adaequet virtutem passivam mobilis. Virtus autem passiva voluntatis se extendit ad bonum in universali, est enim eius obiectum bonum universale, sicut et intellectus obiectum est ens universale. Quodlibet autem bonum creatum est quoddam particulare bonum, solus autem Deus est bonum universale. Unde ipse solus implet voluntatem, et sufficienter eam movet ut obiectum. Similiter autem et virtus volendi a solo Deo causatur. Velle enim nihil aliud est quam inclinatio quaedam in obiectum voluntatis, quod est bonum universale. Inclinare autem in bonum universale est primi moventis cui proportionatur ultimus finis, sicut in rebus humanis dirigere ad bonum commune est eius qui praeest multitudini. Unde utroque modo proprium est Dei movere voluntatem, sed maxime secundo modo, interius eam inclinando.</P> 953 "ref">[32709] I&ordf; q. 103 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
937 <P TITLE="I q. 105 a. 4 ad 1"><A NAME="32821"><SPAN CLASS="ref">[32821] I&ordf; q. 105 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod illud quod movetur ab altero dicitur cogi, si moveatur contra inclinationem propriam, sed si moveatur ab alio quod sibi dat propriam inclinationem, non dicitur cogi; sicut grave, cum movetur deorsum a generante, non cogitur. Sic igitur Deus, movendo voluntatem, non cogit ipsam, quia dat ei eius propriam inclinationem.</P> 954 proceditur. Videtur quod mundus non gubernetur ab uno. De causa
938 <P TITLE="I q. 105 a. 4 ad 2"><A NAME="32822"><SPAN CLASS="ref">[32822] I&ordf; q. 105 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod moveri voluntarie est moveri ex se, idest a principio intrinseco, sed illud principium intrinsecum potest esse ab alio principio extrinseco. Et sic moveri ex se non repugnat ei quod movetur ab alio.</P> 955 enim per effectus iudicamus. Sed in gubernatione rerum apparet quod
939 <P TITLE="I q. 105 a. 4 ad 3"><A NAME="32823"><SPAN CLASS="ref">[32823] I&ordf; q. 105 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, si voluntas ita moveretur ab alio quod ex se nullatenus moveretur, opera voluntatis non imputarentur ad meritum vel demeritum. Sed quia per hoc quod movetur ab alio, non excluditur quin moveatur ex se, ut dictum est; ideo per consequens non tollitur ratio meriti vel demeriti.</P> 956 res non uniformiter moventur et operantur, quaedam enim
940 <BR> 957 contingenter, quaedam vero ex necessitate, et secundum alias
941 <DIV CLASS="E">Articulus 5</DIV> 958 diversitates. Ergo mundus non gubernatur ab uno.</p>
942 <P TITLE="I q. 105 a. 5 arg. 1"><A NAME="32824"><SPAN CLASS="ref">[32824] I&ordf; q. 105 a. 5 arg. 1 </SPAN></A>Ad quintum sic proceditur. Videtur quod Deus non operetur in omni operante. Nulla enim insufficientia est Deo attribuenda. Si igitur Deus operatur in omni operante, sufficienter in quolibet operatur. Superfluum igitur esset quod agens creatum aliquid operaretur.</P> 959 <p title="I q. 103 a. 3 arg. 2"><a name="32710"><span class=
943 <P TITLE="I q. 105 a. 5 arg. 2"><A NAME="32825"><SPAN CLASS="ref">[32825] I&ordf; q. 105 a. 5 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, una operatio non est simul a duobus operantibus, sicut nec unus numero motus potest esse duorum mobilium. Si igitur operatio creaturae est a Deo in creatura operante, non potest esse simul a creatura. Et ita nulla creatura aliquid operatur.</P> 960 "ref">[32710] I&ordf; q. 103 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, ea
944 <P TITLE="I q. 105 a. 5 arg. 3"><A NAME="32826"><SPAN CLASS="ref">[32826] I&ordf; q. 105 a. 5 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, faciens dicitur esse causa operationis facti, inquantum dat ei formam qua operatur. Si igitur Deus est causa operationis rerum factarum ab ipso, hoc erit inquantum dat eis virtutem operandi. Sed hoc est a principio, quando rem facit. Ergo videtur quod ulterius non operetur in creatura operante.</P> 961 quae gubernantur ab uno, a se invicem non dissentiunt nisi propter
945 <P TITLE="I q. 105 a. 5 s. c."><A NAME="32827"><SPAN CLASS="ref">[32827] I&ordf; q. 105 a. 5 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Isaiae XXVI, <I>omnia opera nostra operatus es in nobis, domine</I>.</P> 962 imperitiam aut impotentiam gubernantis, quae a Deo sunt procul. Sed
946 <P TITLE="I q. 105 a. 5 co."><A NAME="32828"><SPAN CLASS="ref">[32828] I&ordf; q. 105 a. 5 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod Deum operari in quolibet operante aliqui sic intellexerunt, quod nulla virtus creata aliquid operaretur in rebus, sed solus Deus immediate omnia operaretur; puta quod ignis non calefaceret, sed Deus in igne, et similiter de omnibus aliis. Hoc autem est impossibile. Primo quidem, quia sic subtraheretur ordo causae et causati a rebus creatis. Quod pertinet ad impotentiam creantis, ex virtute enim agentis est, quod suo effectui det virtutem agendi. Secundo, quia virtutes operativae quae in rebus inveniuntur, frustra essent rebus attributae, si per eas nihil operarentur. Quinimmo omnes res creatae viderentur quodammodo esse frustra, si propria operatione destituerentur, cum omnis res sit propter suam operationem. Semper enim imperfectum est propter perfectius, sicut igitur materia est propter formam, ita forma, quae est actus primus, est propter suam operationem, quae est actus secundus; et sic operatio est finis rei creatae. Sic igitur intelligendum est Deum operari in rebus, quod tamen ipsae res propriam habeant operationem. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod, cum sint causarum quatuor genera, materia quidem non est principium actionis, sed se habet ut subiectum recipiens actionis effectum. Finis vero et agens et forma se habent ut actionis principium, sed ordine quodam. Nam primo quidem, principium actionis est finis, qui movet agentem; secundo vero, agens; tertio autem, forma eius quod ab agente applicatur ad agendum (quamvis et ipsum agens per formam suam agat); ut patet in artificialibus. Artifex enim movetur ad agendum a fine, qui est ipsum operatum, puta arca vel lectus; et applicat ad actionem securim quae incidit per suum acumen. Sic igitur secundum haec tria Deus in quolibet operante operatur. Primo quidem, secundum rationem finis. Cum enim omnis operatio sit propter aliquod bonum verum vel apparens; nihil autem est vel apparet bonum, nisi secundum quod participat aliquam similitudinem summi boni, quod est Deus; sequitur quod ipse Deus sit cuiuslibet operationis causa ut finis. Similiter etiam considerandum est quod, si sint multa agentia ordinata, semper secundum agens agit in virtute primi, nam primum agens movet secundum ad agendum. Et secundum hoc, omnia agunt in virtute ipsius Dei; et ita ipse est causa actionum omnium agentium. Tertio, considerandum est quod Deus movet non solum res ad operandum, quasi applicando formas et virtutes rerum ad operationem, sicut etiam artifex applicat securim ad scindendum, qui tamen interdum formam securi non tribuit; sed etiam dat formam creaturis agentibus, et eas tenet in esse. Unde non solum est causa actionum inquantum dat formam quae est principium actionis, sicut generans dicitur esse causa motus gravium et levium; sed etiam sicut conservans formas et virtutes rerum; prout sol dicitur esse causa manifestationis colorum, inquantum dat et conservat lumen, quo manifestantur colores. Et quia forma rei est intra rem, et tanto magis quanto consideratur ut prior et universalior; et ipse Deus est proprie causa ipsius esse universalis in rebus omnibus, quod inter omnia est magis intimum rebus; sequitur quod Deus in omnibus intime operetur. Et propter hoc in sacra Scriptura operationes naturae Deo attribuuntur quasi operanti in natura; secundum illud Iob X, <I>pelle et carnibus vestisti me, ossibus et nervis compegisti me</I>.</P> 963 res creatae a se invicem dissentiunt, et contra se invicem pugnant;
947 <P TITLE="I q. 105 a. 5 ad 1"><A NAME="32829"><SPAN CLASS="ref">[32829] I&ordf; q. 105 a. 5 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod Deus sufficienter operatur in rebus ad modum primi agentis, nec propter hoc superfluit operatio secundorum agentium.</P> 964 ut in contrariis apparet. Non ergo mundus gubernatur ab uno.</p>
948 <P TITLE="I q. 105 a. 5 ad 2"><A NAME="32830"><SPAN CLASS="ref">[32830] I&ordf; q. 105 a. 5 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod una actio non procedit a duobus agentibus unius ordinis, sed nihil prohibet quin una et eadem actio procedat a primo et secundo agente.</P> 965 <p title="I q. 103 a. 3 arg. 3"><a name="32711"><span class=
949 <P TITLE="I q. 105 a. 5 ad 3"><A NAME="32831"><SPAN CLASS="ref">[32831] I&ordf; q. 105 a. 5 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod Deus non solum dat formas rebus, sed etiam conservat eas in esse, et applicat eas ad agendum, et est finis omnium actionum, ut dictum est.</P> 966 "ref">[32711] I&ordf; q. 103 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, in
950 <BR> 967 natura semper invenitur quod melius est. Sed melius est simul esse
951 <DIV CLASS="E">Articulus 6</DIV> 968 duos quam unum, ut dicitur Eccle. IV. Ergo mundus non gubernatur ab
952 <P TITLE="I q. 105 a. 6 arg. 1"><A NAME="32832"><SPAN CLASS="ref">[32832] I&ordf; q. 105 a. 6 arg. 1 </SPAN></A>Ad sextum sic proceditur. Videtur quod Deus non possit facere aliquid praeter ordinem rebus inditum. Dicit enim Augustinus, XXVI contra Faustum, <I>Deus, conditor et creator omnium naturarum, nihil contra naturam facit</I>. Sed hoc videtur esse contra naturam, quod est praeter ordinem naturaliter rebus inditum. Ergo Deus non potest facere aliquid praeter ordinem rebus inditum.</P> 969 uno, sed a pluribus.</p>
953 <P TITLE="I q. 105 a. 6 arg. 2"><A NAME="32833"><SPAN CLASS="ref">[32833] I&ordf; q. 105 a. 6 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, sicut ordo iustitiae est a Deo, ita et ordo naturae. Sed Deus non potest facere aliquid praeter ordinem iustitiae, faceret enim tunc aliquid iniustum. Ergo non potest facere aliquid praeter ordinem naturae.</P> 970 <p title="I q. 103 a. 3 s. c."><a name="32712"><span class=
954 <P TITLE="I q. 105 a. 6 arg. 3"><A NAME="32834"><SPAN CLASS="ref">[32834] I&ordf; q. 105 a. 6 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, ordinem naturae Deus instituit. Si igitur praeter ordinem naturae Deus aliquid faciat, videtur quod ipse sit mutabilis. Quod est inconveniens.</P> 971 "ref">[32712] I&ordf; q. 103 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
955 <P TITLE="I q. 105 a. 6 s. c."><A NAME="32835"><SPAN CLASS="ref">[32835] I&ordf; q. 105 a. 6 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, XXVI contra Faustum, quod <I>Deus aliquando aliquid facit contra solitum cursum naturae</I>.</P> 972 quod unum Deum et unum dominum confitemur; secundum illud apostoli
956 <P TITLE="I q. 105 a. 6 co."><A NAME="32836"><SPAN CLASS="ref">[32836] I&ordf; q. 105 a. 6 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod a qualibet causa derivatur aliquis ordo in suos effectus, cum quaelibet causa habeat rationem principii. Et ideo secundum multiplicationem causarum, multiplicantur et ordines, quorum unus continetur sub altero, sicut et causa continetur sub causa. Unde causa superior non continetur sub ordine causae inferioris, sed e converso. Cuius exemplum apparet in rebus humanis, nam ex patrefamilias dependet ordo domus, qui continetur sub ordine civitatis, qui procedit a civitatis rectore, cum et hic contineatur sub ordine regis, a quo totum regnum ordinatur. Si ergo ordo rerum consideretur prout dependet a prima causa, sic contra rerum ordinem Deus facere non potest, sic enim si faceret, faceret contra suam praescientiam aut voluntatem aut bonitatem. Si vero consideretur rerum ordo prout dependet a qualibet secundarum causarum, sic Deus potest facere praeter ordinem rerum. Quia ordini secundarum causarum ipse non est subiectus, sed talis ordo ei subiicitur, quasi ab eo procedens non per necessitatem naturae, sed per arbitrium voluntatis, potuisset enim et alium ordinem rerum instituere. Unde et potest praeter hunc ordinem institutum agere, cum voluerit; puta agendo effectus secundarum causarum sine ipsis, vel producendo aliquos effectus ad quos causae secundae non se extendunt. Unde et Augustinus dicit, XXVI contra Faustum, quod <I>Deus contra solitum cursum naturae facit; sed contra summam legem tam nullo modo facit, quam contra seipsum non facit</I>.</P> 973 I ad Cor. VIII, <i>nobis est unus Deus, pater, et dominus unus</i>.
957 <P TITLE="I q. 105 a. 6 ad 1"><A NAME="32837"><SPAN CLASS="ref">[32837] I&ordf; q. 105 a. 6 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod, cum aliquid contingit in rebus naturalibus praeter naturam inditam, hoc potest dupliciter contingere. Uno modo, per actionem agentis qui inclinationem naturalem non dedit, sicut cum homo movet corpus grave sursum, quod non habet ab eo ut moveatur deorsum, et hoc est contra naturam. Alio modo, per actionem illius agentis a quo dependet actio naturalis. Et hoc non est contra naturam, ut patet in fluxu et refluxu maris, qui non est contra naturam, quamvis sit praeter motum naturalem aquae, quae movetur deorsum; est enim ex impressione caelestis corporis, a quo dependet naturalis inclinatio inferiorum corporum. Cum igitur naturae ordo sit a Deo rebus inditus, si quid praeter hunc ordinem faciat, non est contra naturam. Unde Augustinus dicit, XXVI contra Faustum, quod <I>id est cuique rei naturale, quod ille fecerit a quo est omnis modus, numerus et ordo naturae</I>.</P> 974 Quorum utrumque ad gubernationem pertinet, nam ad dominum pertinet
958 <P TITLE="I q. 105 a. 6 ad 2"><A NAME="32838"><SPAN CLASS="ref">[32838] I&ordf; q. 105 a. 6 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod ordo iustitiae est secundum relationem ad causam primam, quae est regula omnis iustitiae. Et ideo praeter hunc ordinem, Deus nihil facere potest.</P> 975 gubernatio subditorum; et Dei nomen ex providentia sumitur, ut
959 <P TITLE="I q. 105 a. 6 ad 3"><A NAME="32839"><SPAN CLASS="ref">[32839] I&ordf; q. 105 a. 6 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod Deus sic rebus certum ordinem indidit, ut tamen sibi reservaret quid ipse aliquando aliter ex causa esset facturus. Unde cum praeter hunc ordinem agit, non mutatur.</P> 976 supra dictum est. Ergo mundus gubernatur ab uno.</p>
960 <BR> 977 <p title="I q. 103 a. 3 co."><a name="32713"><span class=
961 <DIV CLASS="E">Articulus 7</DIV> 978 "ref">[32713] I&ordf; q. 103 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
962 <P TITLE="I q. 105 a. 7 arg. 1"><A NAME="32840"><SPAN CLASS="ref">[32840] I&ordf; q. 105 a. 7 arg. 1 </SPAN></A>Ad septimum sic proceditur. Videtur quod non omnia quae Deus facit praeter ordinem naturalem rerum, sint miracula. Creatio enim mundi, et etiam animarum, et iustificatio impii fiunt a Deo praeter ordinem naturalem, non enim fiunt per actionem alicuius causae naturalis. Et tamen haec miracula non dicuntur. Ergo non omnia quae facit Deus praeter ordinem naturalem rerum, sunt miracula.</P> 979 quod necesse est dicere quod mundus ab uno gubernetur. Cum enim
963 <P TITLE="I q. 105 a. 7 arg. 2"><A NAME="32841"><SPAN CLASS="ref">[32841] I&ordf; q. 105 a. 7 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, miraculum dicitur aliquid arduum et insolitum supra facultatem naturae et spem admirantis proveniens. Sed quaedam fiunt praeter naturae ordinem, quae tamen non sunt ardua, sunt enim in minimis rebus, sicut in restauratione gemmarum, vel sanatione aegrorum. Nec etiam sunt insolita, cum frequenter eveniant, sicut cum infirmi in plateis ponebantur ut ad umbram Petri sanarentur. Nec etiam sunt supra facultatem naturae, ut cum aliqui sanantur a febribus. Nec etiam supra spem, sicut resurrectionem mortuorum omnes speramus, quae tamen fiet praeter ordinem naturae. Ergo non omnia quae fiunt praeter naturae ordinem, sunt miracula.</P> 980 finis gubernationis mundi sit quod est essentialiter bonum, quod
964 <P TITLE="I q. 105 a. 7 arg. 3"><A NAME="32842"><SPAN CLASS="ref">[32842] I&ordf; q. 105 a. 7 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, miraculi nomen ab admiratione sumitur. Sed admiratio est de rebus sensui manifestis. Sed quandoque aliqua accidunt praeter ordinem naturalem in rebus sensui non manifestis, sicut cum apostoli facti sunt scientes, neque invenientes neque discentes. Ergo non omnia quae fiunt praeter ordinem naturae, sunt miracula.</P> 981 est optimum, necesse est quod mundi gubernatio sit optima. Optima
965 <P TITLE="I q. 105 a. 7 s. c."><A NAME="32843"><SPAN CLASS="ref">[32843] I&ordf; q. 105 a. 7 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, XXVI contra Faustum, quod <I>cum Deus aliquid facit contra cognitum nobis cursum solitumque naturae, magnalia, vel mirabilia nominantur</I>.</P> 982 autem gubernatio est quae fit per unum. Cuius ratio est, quia
966 <P TITLE="I q. 105 a. 7 co."><A NAME="32844"><SPAN CLASS="ref">[32844] I&ordf; q. 105 a. 7 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod nomen miraculi ab admiratione sumitur. Admiratio autem consurgit, cum effectus sunt manifesti et causa occulta; sicut aliquis admiratur cum videt eclipsim solis et ignorat causam, ut dicitur in principio Metaphys. Potest autem causa effectus alicuius apparentis alicui esse nota, quae tamen est aliis incognita. Unde aliquid est mirum uni, quod non est mirum aliis; sicut eclipsim solis miratur rusticus, non autem astrologus. Miraculum autem dicitur quasi admiratione plenum, quod scilicet habet causam simpliciter et omnibus occultam. Haec autem est Deus. Unde illa quae a Deo fiunt praeter causas nobis notas, miracula dicuntur.</P> 983 gubernatio nihil aliud est quam directio gubernatorum ad finem, qui
967 <P TITLE="I q. 105 a. 7 ad 1"><A NAME="32845"><SPAN CLASS="ref">[32845] I&ordf; q. 105 a. 7 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod creatio, et iustificatio impii, etsi a solo Deo fiant, non tamen, proprie loquendo, miracula dicuntur. Quia non sunt nata fieri per alias causas, et ita non contingunt praeter ordinem naturae, cum haec ad ordinem naturae non pertineant.</P> 984 est aliquod bonum. Unitas autem pertinet ad rationem bonitatis; ut
968 <P TITLE="I q. 105 a. 7 ad 2"><A NAME="32846"><SPAN CLASS="ref">[32846] I&ordf; q. 105 a. 7 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod arduum dicitur miraculum, non propter dignitatem rei in qua fit; sed quia excedit facultatem naturae. Similiter etiam insolitum dicitur, non quia frequenter non eveniat sed quia est praeter naturalem consuetudinem. Supra facultatem autem naturae dicitur aliquid, non solum propter substantiam facti sed etiam propter modum et ordinem faciendi. Supra spem etiam naturae miraculum esse dicitur; non supra spem gratiae, quae est ex fide, per quam credimus resurrectionem futuram.</P> 985 Boetius probat, in III de Consol., per hoc quod. Sicut omnia
969 <P TITLE="I q. 105 a. 7 ad 3"><A NAME="32847"><SPAN CLASS="ref">[32847] I&ordf; q. 105 a. 7 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod scientia apostolorum, quamvis secundum se non fuerit manifesta, manifestabatur tamen in effectibus, ex quibus mirabilis apparebat.</P> 986 desiderant bonum, ita desiderant unitatem, sine qua esse non
970 <BR> 987 possunt. Nam unumquodque intantum est, inquantum unum est, unde
971 <DIV CLASS="E">Articulus 8</DIV> 988 videmus quod res repugnant suae divisioni quantum possunt, et quod
972 <P TITLE="I q. 105 a. 8 arg. 1"><A NAME="32848"><SPAN CLASS="ref">[32848] I&ordf; q. 105 a. 8 arg. 1 </SPAN></A>Ad octavum sic proceditur. Videtur quod unum miraculum non sit maius alio. Dicit enim Augustinus, in epistola ad Volusianum, <I>in rebus mirabiliter factis tota ratio facti est potentia facientis</I>. Sed eadem potentia, scilicet Dei, fiunt omnia miracula. Ergo unum non est maius alio.</P> 989 dissolutio uniuscuiusque rei provenit ex defectu illius rei. Et
973 <P TITLE="I q. 105 a. 8 arg. 2"><A NAME="32849"><SPAN CLASS="ref">[32849] I&ordf; q. 105 a. 8 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, potentia Dei est infinita. Sed infinitum improportionabiliter excedit omne finitum. Ergo non magis est mirandum quod faciat hunc effectum, quam illum. Ergo unum miraculum non est maius altero.</P> 990 ideo id ad quod tendit intentio multitudinem gubernantis, est
974 <P TITLE="I q. 105 a. 8 s. c."><A NAME="32850"><SPAN CLASS="ref">[32850] I&ordf; q. 105 a. 8 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dominus dicit, Ioan. XIV, de operibus miraculosis loquens, <I>opera quae ego facio, et ipse faciet, et maiora horum faciet</I>.</P> 991 unitas sive pax. Unitatis autem causa per se est unum. Manifestum
975 <P TITLE="I q. 105 a. 8 co."><A NAME="32851"><SPAN CLASS="ref">[32851] I&ordf; q. 105 a. 8 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod nihil potest dici miraculum ex comparatione potentiae divinae, quia quodcumque factum, divinae potentiae comparatum, est minimum; secundum illud Isaiae XL, <I>ecce gentes quasi stilla situlae, et quasi momentum staterae reputatae sunt</I>. Sed dicitur aliquid miraculum per comparationem ad facultatem naturae, quam excedit. Et ideo secundum quod magis excedit facultatem naturae, secundum hoc maius miraculum dicitur. Excedit autem aliquid facultatem naturae tripliciter. Uno modo, quantum ad substantiam facti, sicut quod duo corpora sint simul, vel quod sol retrocedat, aut quod corpus humanum glorificetur; quod nullo modo natura facere potest. Et ista tenent summum gradum in miraculis. Secundo aliquid excedit facultatem naturae, non quantum ad id quod fit, sed quantum ad id in quo fit, sicut resuscitatio mortuorum, et illuminatio caecorum, et similia. Potest enim natura causare vitam, sed non in mortuo, et potest praestare visum, sed non caeco. Et haec tenent secundum locum in miraculis. Tertio modo excedit aliquid facultatem naturae, quantum ad modum et ordinem faciendi, sicut cum aliquis subito per virtutem divinam a febre curatur absque curatione et consueto processu naturae in talibus, et cum statim aer divina virtute in pluvias densatur absque naturalibus causis, sicut factum est ad preces Samuelis et Eliae. Et huiusmodi tenent infimum locum in miraculis. Quaelibet tamen horum habent diversos gradus, secundum quod diversimode excedunt facultatem naturae.</P> 992 est enim quod plures multa unire et concordare non possunt, nisi
976 <P TITLE="I q. 105 a. 8 ad arg."><A NAME="32852"><SPAN CLASS="ref">[32852] I&ordf; q. 105 a. 8 ad arg. </SPAN></A>Et per hoc patet solutio ad obiecta, quae procedunt ex parte divinae potentiae.</P> 993 ipsi aliquo modo uniantur. Illud autem quod est per se unum, potest
977 <BR> 994 convenientius et melius esse causa unitatis, quam multi uniti. Unde
978 <DIV CLASS="D">Quaestio 106</DIV> 995 multitudo melius gubernatur per unum quam per plures. Relinquitur
979 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 996 ergo quod gubernatio mundi, quae est optima, sit ab uno gubernante.
980 <P TITLE="I q. 106 pr."><A NAME="32853"><SPAN CLASS="ref">[32853] I&ordf; q. 106 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est quomodo una creatura moveat aliam. Erit autem haec consideratio tripartita, ut primo consideremus quomodo Angeli moveant, qui sunt creaturae pure spirituales; secundo, quomodo corpora moveant; tertio, quomodo homines, qui sunt ex spirituali et corporali natura compositi. Circa primum tria consideranda occurrunt, primo, quomodo Angelus agat in Angelum; secundo, quomodo in creaturam corporalem; tertio, quomodo in homines. Circa primum, considerare oportet de illuminatione, et locutione Angelorum, et ordinatione eorum ad invicem, tam bonorum, quam malorum. Circa illuminationem quaeruntur quatuor. Primo, utrum unus Angelus moveat intellectum alterius illuminando. Secundo, utrum unus moveat voluntatem alterius. Tertio, utrum inferior Angelus possit illuminare superiorem. Quarto, utrum superior Angelus illuminet inferiorem de omnibus quae cognoscit.</P> 997 Et hoc est quod philosophus dicit in XII Metaphys., <i>entia nolunt
981 <BR> 998 disponi male, nec bonum pluralitas principatuum, unus ergo
982 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 999 princeps</i>.</p>
983 <P TITLE="I q. 106 a. 1 arg. 1"><A NAME="32854"><SPAN CLASS="ref">[32854] I&ordf; q. 106 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod unus Angelus non illuminet alium. Angeli enim eandem beatitudinem possident nunc, quam nos in futuro expectamus. Sed tunc unus homo non illuminabit alium; secundum illud Ierem. XXXI, <I>non docebit ultra vir proximum suum, et vir fratrem suum</I>. Ergo etiam neque nunc unus Angelus illuminat alium.</P> 1000 <p title="I q. 103 a. 3 ad 1"><a name="32714"><span class=
984 <P TITLE="I q. 106 a. 1 arg. 2"><A NAME="32855"><SPAN CLASS="ref">[32855] I&ordf; q. 106 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, triplex est lumen in Angelis, naturae, gratiae et gloriae. Sed Angelus illuminatur lumine naturae, a creante; lumine gratiae, a iustificante; lumine gloriae, a beatificante; quod totum Dei est. Ergo unus Angelus non illuminat alium.</P> 1001 "ref">[32714] I&ordf; q. 103 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
985 <P TITLE="I q. 106 a. 1 arg. 3"><A NAME="32856"><SPAN CLASS="ref">[32856] I&ordf; q. 106 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, lumen est forma quaedam mentis. Sed mens rationalis a solo Deo formatur, nulla interposita creatura, ut Augustinus dicit in libro octoginta trium quaest. Ergo unus Angelus non illuminat mentem alterius.</P> 1002 dicendum quod motus est actus mobilis a movente. Difformitas ergo
986 <P TITLE="I q. 106 a. 1 s. c."><A NAME="32857"><SPAN CLASS="ref">[32857] I&ordf; q. 106 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicit Dionysius, VIII cap. Cael. Hier., quod <I>Angeli secundae hierarchiae purgantur et illuminantur et perficiuntur per Angelos primae hierarchiae</I>.</P> 1003 motuum est ex diversitate mobilium, quam requirit perfectio
987 <P TITLE="I q. 106 a. 1 co."><A NAME="32858"><SPAN CLASS="ref">[32858] I&ordf; q. 106 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod unus Angelus illuminat alium. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod lumen, secundum quod ad intellectum pertinet, nihil est aliud quam quaedam manifestatio veritatis; secundum illud ad Ephes. V, <I>omne quod manifestatur, lumen est</I>. Unde illuminare nihil aliud est quam manifestationem cognitae veritatis alteri tradere; secundum quem modum apostolus dicit, ad Ephes. III, <I>mihi, omnium sanctorum minimo, data est gratia haec, illuminare omnes quae sit dispensatio sacramenti absconditi a saeculis in Deo</I>. Sic igitur unus Angelus dicitur illuminare alium, inquantum ei manifestat veritatem quam ipse cognoscit. Unde Dionysius dicit, VII cap. Cael. Hier., quod <I>theologi plane monstrant caelestium substantiarum ornatus a supremis mentibus doceri deificas scientias</I>. Cum autem ad intelligendum duo concurrant, ut supra diximus, scilicet virtus intellectiva, et similitudo rei intellectae; secundum haec duo unus Angelus alteri veritatem notam notificare potest. Primo quidem, fortificando virtutem intellectivam eius. Sicut enim virtus imperfectioris corporis confortatur ex situali propinquitate perfectioris corporis, ut minus calidum crescit in calore ex praesentia magis calidi; ita virtus intellectiva inferioris Angeli confortatur ex conversione superioris Angeli ad ipsum. Hoc enim facit in spiritualibus ordo conversionis, quod facit in corporalibus ordo localis propinquitatis. Secundo autem unus Angelus alteri manifestat veritatem, ex parte similitudinis intellectae. Superior enim Angelus notitiam veritatis accipit in universali quadam conceptione, ad quam capiendam inferioris Angeli intellectus non esset sufficiens, sed est ei connaturale ut magis particulariter veritatem accipiat. Superior ergo Angelus veritatem quam universaliter concipit, quodammodo distinguit, ut ab inferiori capi possit; et sic eam cognoscendam illi proponit. Sicut etiam apud nos, doctores, quod in summa capiunt, multipliciter distinguunt, providentes capacitati aliorum. Et hoc est quod Dionysius dicit, XV cap. Cael. Hier., <I>unaquaeque substantia intellectualis datam sibi a diviniore uniformem intelligentiam, provida virtute dividit et multiplicat, ad inferioris sursum ductricem analogiam</I>.</P> 1004 universi, ut supra dictum est; non ex diversitate gubernantium.</p>
988 <P TITLE="I q. 106 a. 1 ad 1"><A NAME="32859"><SPAN CLASS="ref">[32859] I&ordf; q. 106 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod omnes Angeli, tam superiores quam inferiores, immediate vident Dei essentiam; et quantum ad hoc, unus non docet alium. De hac enim doctrina propheta loquitur, unde dicit <I>non docebit vir fratrem suum, dicens, cognosce dominum. Omnes enim cognoscent me, a minimo eorum usque ad maximum</I>. Sed rationes divinorum operum, quae in Deo cognoscuntur sicut in causa, omnes quidem Deus in seipso cognoscit, quia seipsum comprehendit, aliorum vero Deum videntium tanto unusquisque in Deo plures rationes cognoscit, quanto eum perfectius videt. Unde superior Angelus plura in Deo de rationibus divinorum operum cognoscit quam inferior; et de his eum illuminat. Et hoc est quod dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod <I>Angeli existentium illuminantur rationibus</I>.</P> 1005 <p title="I q. 103 a. 3 ad 2"><a name="32715"><span class=
989 <P TITLE="I q. 106 a. 1 ad 2"><A NAME="32860"><SPAN CLASS="ref">[32860] I&ordf; q. 106 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod unus Angelus non illuminat alium tradendo ei lumen naturae vel gratiae vel gloriae; sed confortando lumen naturale ipsius, et manifestando ei veritatem de his quae pertinent ad statum naturae, gratiae et gloriae, ut dictum est.</P> 1006 "ref">[32715] I&ordf; q. 103 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
990 <P TITLE="I q. 106 a. 1 ad 3"><A NAME="32861"><SPAN CLASS="ref">[32861] I&ordf; q. 106 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod rationalis mens formatur immediate a Deo, vel sicut imago ab exemplari, quia non est facta ad alterius imaginem quam Dei, vel sicut subiectum ab ultima forma completiva, quia semper mens creata reputatur informis, nisi ipsi primae veritati inhaereat. Aliae vero illuminationes, quae sunt ab homine vel Angelo, sunt quasi dispositiones ad ultimam formam.</P> 1007 dicendum quod contraria, etsi dissentiant quantum ad fines
991 <BR> 1008 proximos, conveniunt tamen quantum ad finem ultimum, prout
992 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1009 concluduntur sub uno ordine universi.</p>
993 <P TITLE="I q. 106 a. 2 arg. 1"><A NAME="32862"><SPAN CLASS="ref">[32862] I&ordf; q. 106 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod unus Angelus possit movere voluntatem alterius. Quia secundum Dionysium, sicut unus Angelus illuminat alium, ita purgat et perficit; ut patet ex auctoritate supra inducta. Sed purgatio et perfectio videntur pertinere ad voluntatem, nam purgatio videtur esse a sordibus culpae, quae pertinet ad voluntatem; perfectio autem videtur esse per consecutionem finis, qui est obiectum voluntatis. Ergo unus Angelus potest movere voluntatem alterius.</P> 1010 <p title="I q. 103 a. 3 ad 3"><a name="32716"><span class=
994 <P TITLE="I q. 106 a. 2 arg. 2"><A NAME="32863"><SPAN CLASS="ref">[32863] I&ordf; q. 106 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, sicut Dionysius dicit VII cap. Cael. Hier., <I>nomina Angelorum designant eorum proprietates</I>. Seraphim autem incendentes dicuntur, aut calefacientes, quod est per amorem, qui ad voluntatem pertinet. Unus ergo Angelus movet voluntatem alterius.</P> 1011 "ref">[32716] I&ordf; q. 103 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
995 <P TITLE="I q. 106 a. 2 arg. 3"><A NAME="32864"><SPAN CLASS="ref">[32864] I&ordf; q. 106 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, philosophus dicit, in III de anima, quod appetitus superior movet appetitum inferiorem. Sed sicut intellectus Angeli superioris superior est, ita etiam appetitus. Ergo videtur quod superior Angelus possit immutare voluntatem alterius.</P> 1012 dicendum quod in particularibus bonis duo sunt meliora quam unum,
996 <P TITLE="I q. 106 a. 2 s. c."><A NAME="32865"><SPAN CLASS="ref">[32865] I&ordf; q. 106 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra, eius est immutare voluntatem, cuius est iustificare, cum iustitia sit rectitudo voluntatis. Sed solus Deus est qui iustificat. Ergo unus Angelus non potest mutare voluntatem alterius.</P> 1013 sed ei quod est essentialiter bonum, non potest fieri aliqua
997 <P TITLE="I q. 106 a. 2 co."><A NAME="32866"><SPAN CLASS="ref">[32866] I&ordf; q. 106 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, voluntas immutatur dupliciter, uno modo, ex parte obiecti; alio modo ex parte ipsius potentiae. Ex parte quidem obiecti, movet voluntatem et ipsum bonum quod est voluntatis obiectum, sicut appetibile movet appetitum; et ille qui demonstrat obiectum, puta qui demonstrat aliquid esse bonum. Sed sicut supra dictum est, alia quidem bona aliqualiter inclinant voluntatem; sed nihil sufficienter movet voluntatem, nisi bonum universale, quod est Deus. Et hoc bonum solus ipse ostendit, ut per essentiam videatur a beatis, qui dicenti Moysi, <I>ostende mihi gloriam tuam</I>, respondit, <I>ego ostendam tibi omne bonum</I>, ut habetur Exod. XXXIII. Angelus ergo non sufficienter movet voluntatem, neque ut obiectum, neque ut ostendens obiectum. Sed inclinat eam, ut amabile quoddam, et ut manifestans aliqua bona creata ordinata in Dei bonitatem. Et per hoc inclinare potest ad amorem creaturae vel Dei, per modum suadentis. Ex parte vero ipsius potentiae, voluntas nullo modo potest moveri nisi a Deo. Operatio enim voluntatis est inclinatio quaedam volentis in volitum. Hanc autem inclinationem solus ille immutare potest, qui virtutem volendi creaturae contulit, sicut et naturalem inclinationem solum illud agens potest mutare, quod potest dare virtutem quam consequitur inclinatio naturalis. Solus autem Deus est qui potentiam volendi tribuit creaturae, quia ipse solus est auctor intellectualis naturae. Unde unus Angelus voluntatem alterius movere non potest.</P> 1014 additio bonitatis.</p>
998 <P TITLE="I q. 106 a. 2 ad 1"><A NAME="32867"><SPAN CLASS="ref">[32867] I&ordf; q. 106 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod secundum modum illuminationis, est accipienda et purgatio et perfectio. Et quia Deus illuminat immutando intellectum et voluntatem, purgat a defectibus intellectus et voluntatis, et perficit in finem intellectus et voluntatis. Angeli autem illuminatio refertur ad intellectum, ut dictum est. Et ideo etiam purgatio Angeli intelligitur a defectu intellectus, qui est nescientia; perfectio autem est consummatio in finem intellectus, qui est veritas cognita. Et hoc est quod dicit Dionysius, VI cap. Eccl. Hier., quod <I>in caelesti hierarchia purgatio est in subiectis essentiis tanquam ignotorum illuminatio in perfectiorem eas scientiam ducens</I>. Sicut si dicamus visum corporalem purgari, inquantum removentur tenebrae; illuminari vero, inquantum perfunditur lumine; perfici vero, secundum quod perducitur ad cognitionem colorati.</P> 1015 <br />
999 <P TITLE="I q. 106 a. 2 ad 2"><A NAME="32868"><SPAN CLASS="ref">[32868] I&ordf; q. 106 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod unus Angelus potest inducere alium ad amorem Dei per modum persuadentis, ut supra dictum est.</P> 1016 <div class="E">Articulus 4</div>
1000 <P TITLE="I q. 106 a. 2 ad 3"><A NAME="32869"><SPAN CLASS="ref">[32869] I&ordf; q. 106 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod philosophus loquitur de appetitu inferiori sensitivo, qui potest moveri a superiori intellectivo, quia pertinet ad eandem naturam animae, et quia inferior appetitus est virtus in organo corporali. Quod in Angelis locum non habet.</P> 1017 <p title="I q. 103 a. 4 arg. 1"><a name="32717"><span class=
1001 <BR> 1018 "ref">[32717] I&ordf; q. 103 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
1002 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1019 proceditur. Videtur quod effectus gubernationis mundi sit unus
1003 <P TITLE="I q. 106 a. 3 arg. 1"><A NAME="32870"><SPAN CLASS="ref">[32870] I&ordf; q. 106 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Angelus inferior superiorem illuminare possit. Ecclesiastica enim hierarchia derivata est a caelesti, et eam repraesentat, unde et superna Ierusalem dicitur mater nostra, Gal. IV. Sed in Ecclesia etiam superiores illuminantur ab inferioribus et docentur; secundum illud apostoli, I ad Cor. XIV, <I>potestis omnes per singulos prophetare, ut omnes discant, et omnes exhortentur</I>. Ergo et in caelesti hierarchia superiores ab inferioribus possunt illuminari.</P> 1020 tantum, et non plures. Effectus enim gubernationis esse videtur id
1004 <P TITLE="I q. 106 a. 3 arg. 2"><A NAME="32871"><SPAN CLASS="ref">[32871] I&ordf; q. 106 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, sicut ordo corporalium substantiarum dependet ex Dei voluntate, ita et ordo substantiarum spiritualium. Sed sicut dictum est, Deus quandoque praeter ordinem substantiarum corporalium operatur. Ergo quandoque etiam operatur praeter ordinem spiritualium substantiarum, illuminando inferiores non per medios superiores. Sic ergo inferiores illuminati a Deo, possunt superiores illuminare.</P> 1021 quod per gubernationem in rebus gubernatis causatur. Hoc autem est
1005 <P TITLE="I q. 106 a. 3 arg. 3"><A NAME="32872"><SPAN CLASS="ref">[32872] I&ordf; q. 106 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, unus Angelus alium illuminat, ad quem se convertit, ut supra dictum est. Sed cum ista conversio sit voluntaria, potest supremus Angelus ad infimum se convertere, mediis praetermissis. Ergo potest eum immediate illuminare, et ita potest illuminare superiores.</P> 1022 unum, scilicet bonum ordinis; ut in exercitu patet. Ergo
1006 <P TITLE="I q. 106 a. 3 s. c."><A NAME="32873"><SPAN CLASS="ref">[32873] I&ordf; q. 106 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Dionysius dicit <I>hanc legem esse divinitatis immobiliter firmatam, ut inferiora reducantur in Deum per superiora</I>.</P> 1023 gubernationis mundi est unus effectus.</p>
1007 <P TITLE="I q. 106 a. 3 co."><A NAME="32874"><SPAN CLASS="ref">[32874] I&ordf; q. 106 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod inferiores Angeli nunquam illuminant superiores, sed semper ab eis illuminantur. Cuius ratio est quia, sicut supra dictum est, ordo continetur sub ordine, sicut causa continetur sub causa. Unde sicut ordinatur causa ad causam, ita ordo ad ordinem. Et ideo non est inconveniens, si aliquando aliquid fiat praeter ordinem inferioris causae, ad ordinandum in superiorem causam, sicut in rebus humanis praetermittitur mandatum praesidis, ut obediatur principi. Et ita contingit ut praeter ordinem naturae corporalis, aliquid Deus miraculose operetur, ad ordinandum homines in eius cognitionem. Sed praetermissio ordinis qui debetur spiritualibus substantiis, in nullo pertinet ad ordinationem hominum in Deum, cum operationes Angelorum non sint nobis manifestae, sicut operationes visibilium corporum. Et ideo ordo qui convenit spiritualibus substantiis, nunquam a Deo praetermittitur, quin semper inferiora moveantur per superiora, et non e converso.</P> 1024 <p title="I q. 103 a. 4 arg. 2"><a name="32718"><span class=
1008 <P TITLE="I q. 106 a. 3 ad 1"><A NAME="32875"><SPAN CLASS="ref">[32875] I&ordf; q. 106 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod ecclesiastica hierarchia imitatur caelestem aliqualiter, sed non perfecte consequitur eius similitudinem. In caelesti enim hierarchia tota ratio ordinis est ex propinquitate ad Deum. Et ideo illi qui sunt Deo propinquiores, sunt et gradu sublimiores, et scientia clariores, et propter hoc superiores nunquam ab inferioribus illuminantur. Sed in ecclesiastica hierarchia, interdum qui sunt Deo per sanctitatem propinquiores, sunt gradu infimi, et scientia non eminentes, et quidam in uno etiam secundum scientiam eminent, et in alio deficiunt. Et propter hoc superiores ab inferioribus doceri possunt.</P> 1025 "ref">[32718] I&ordf; q. 103 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, ab
1009 <P TITLE="I q. 106 a. 3 ad 2"><A NAME="32876"><SPAN CLASS="ref">[32876] I&ordf; q. 106 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod non est similis ratio de hoc quod Deus agat praeter ordinem naturae corporalis, et naturae spiritualis, ut dictum est. Unde ratio non sequitur.</P> 1026 uno natum est unum tantum procedere. Sed mundus gubernatur ab uno,
1010 <P TITLE="I q. 106 a. 3 ad 3"><A NAME="32877"><SPAN CLASS="ref">[32877] I&ordf; q. 106 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod Angelus voluntate convertitur ad alium Angelum illuminandum; sed voluntas Angeli semper regulatur lege divina, quae ordinem in Angelis instituit.</P> 1027 ut ostensum est. Ergo et gubernationis effectus est unus
1011 <BR> 1028 tantum.</p>
1012 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1029 <p title="I q. 103 a. 4 arg. 3"><a name="32719"><span class=
1013 <P TITLE="I q. 106 a. 4 arg. 1"><A NAME="32878"><SPAN CLASS="ref">[32878] I&ordf; q. 106 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod Angelus superior non illuminet inferiorem de omnibus quae ipse novit. Dicit enim Dionysius, XII cap. Cael. Hier., quod Angeli superiores habent scientiam magis universalem, inferiores vero magis particularem et subiectam. Sed plura continentur sub scientia universali quam sub particulari. Ergo non omnia quae sciunt superiores Angeli, cognoscunt inferiores per superiorum illuminationem.</P> 1030 "ref">[32719] I&ordf; q. 103 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, si
1014 <P TITLE="I q. 106 a. 4 arg. 2"><A NAME="32879"><SPAN CLASS="ref">[32879] I&ordf; q. 106 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Magister dicit, in XI distinctione II Sent., quod superiores Angeli cognoverunt a saeculis mysterium incarnationis, inferioribus vero ignotum fuit usquequo completum est. Quod videtur per hoc quod, quibusdam Angelis quaerentibus, quis est iste rex gloriae? Quasi ignorantibus, alii respondent, quasi scientes, dominus virtutum ipse est rex gloriae, ut Dionysius exponit VII cap. Cael. Hier. Hoc autem non esset, si superiores Angeli illuminarent inferiores de omnibus quae ipsi cognoscunt. Non ergo eos illuminant de omnibus sibi notis.</P> 1031 effectus gubernationis non est unus tantum propter unitatem
1015 <P TITLE="I q. 106 a. 4 arg. 3"><A NAME="32880"><SPAN CLASS="ref">[32880] I&ordf; q. 106 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, si omnia superiores Angeli inferioribus annuntiant quae cognoscunt, nihil inferioribus ignotum remanet, quod superiores cognoscant. Non ergo de cetero superiores poterunt illuminare inferiores. Quod videtur inconveniens. Non ergo superiores de omnibus inferiores illuminant.</P> 1032 gubernantis, oportet quod multiplicetur secundum multitudinem
1016 <P TITLE="I q. 106 a. 4 s. c."><A NAME="32881"><SPAN CLASS="ref">[32881] I&ordf; q. 106 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Gregorius dicit, quod <I>in illa caelesti patria, licet quaedam data sint excellenter, nihil tamen possidetur singulariter</I>. Et Dionysius dicit, XV cap. Cael. Hier., quod <I>unaquaeque caelestis essentia intelligentiam sibi a superiori datam, inferiori communicat</I>; ut patet ex auctoritate supra inducta.</P> 1033 gubernatorum. Haec autem sunt nobis innumerabilia. Ergo
1017 <P TITLE="I q. 106 a. 4 co."><A NAME="32882"><SPAN CLASS="ref">[32882] I&ordf; q. 106 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod omnes creaturae ex divina bonitate participant ut bonum quod habent, in alia diffundant, nam de ratione boni est quod se aliis communicet. Et inde est etiam quod agentia corporalia similitudinem suam aliis tradunt, quantum possibile est. Quanto igitur aliqua agentia magis in participatione divinae bonitatis constituuntur, tanto magis perfectiones suas nituntur in alios transfundere, quantum possibile est. Unde beatus Petrus monet eos qui divinam bonitatem per gratiam participant, dicens, I Petr. IV, <I>unusquisque, sicut accepit gratiam, in alterutrum illam administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiae Dei</I>. Multo igitur magis sancti Angeli, qui sunt in plenissima participatione divinae bonitatis, quidquid a Deo percipiunt, subiectis impartiuntur. Non tamen recipitur ab inferioribus ita excellenter sicut est in superioribus. Et ideo superiores semper remanent in altiori ordine, et perfectiorem scientiam habentes. Sicut unam et eandem rem plenius intelligit magister, quam discipulus qui ab eo addiscit.</P> 1034 gubernationis effectus non possunt comprehendi sub aliquo certo
1018 <P TITLE="I q. 106 a. 4 ad 1"><A NAME="32883"><SPAN CLASS="ref">[32883] I&ordf; q. 106 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod superiorum Angelorum scientia dicitur esse universalior, quantum ad eminentiorem modum intelligendi.</P> 1035 numero.</p>
1019 <P TITLE="I q. 106 a. 4 ad 2"><A NAME="32884"><SPAN CLASS="ref">[32884] I&ordf; q. 106 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod verbum Magistri non sic est intelligendum, quod inferiores Angeli penitus ignoraverint mysterium incarnationis; sed quia non ita plene cognoverunt sicut superiores, et in eius cognitione postmodum profecerunt, dum illud mysterium impleretur.</P> 1036 <p title="I q. 103 a. 4 s. c."><a name="32720"><span class=
1020 <P TITLE="I q. 106 a. 4 ad 3"><A NAME="32885"><SPAN CLASS="ref">[32885] I&ordf; q. 106 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, usque ad diem iudicii, semper nova aliqua supremis Angelis revelantur divinitus de his quae pertinent ad dispositionem mundi, et praecipue ad salutem electorum. Unde semper remanet unde superiores Angeli inferiores illuminent.</P> 1037 "ref">[32720] I&ordf; q. 103 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
1021 <BR> 1038 quod Dionysius dicit, quod <i>deitas providentia et bonitate
1022 <DIV CLASS="D">Quaestio 107</DIV> 1039 perfecta omnia continet, et seipsa implet</i>. Gubernatio autem ad
1023 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1040 providentiam pertinet. Ergo gubernationis divinae sunt aliqui
1024 <P TITLE="I q. 107 pr."><A NAME="32886"><SPAN CLASS="ref">[32886] I&ordf; q. 107 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de locutionibus Angelorum. Et circa hoc quaeruntur quinque. Primo, utrum unus Angelus loquatur alii. Secundo, utrum inferior superiori. Tertio, utrum Angelus Deo. Quarto, utrum in locutione Angeli aliquid distantia localis operetur. Quinto, utrum locutionem unius Angeli ad alterum omnes cognoscant.</P> 1041 determinati effectus.</p>
1025 <BR> 1042 <p title="I q. 103 a. 4 co."><a name="32721"><span class=
1026 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1043 "ref">[32721] I&ordf; q. 103 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
1027 <P TITLE="I q. 107 a. 1 arg. 1"><A NAME="32887"><SPAN CLASS="ref">[32887] I&ordf; q. 107 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod unus Angelus alteri non loquatur. Dicit enim Gregorius, XVIII Moral., quod <I>in statu resurrectionis uniuscuiusque mentem ab alterius oculis membrorum corpulentia non abscondit</I>. Multo igitur minus mens unius Angeli absconditur ab altero. Sed locutio est ad manifestandum alteri quod latet in mente. Non igitur oportet quod unus Angelus alteri loquatur.</P> 1044 quod effectus cuiuslibet actionis ex fine eius pensari potest, nam
1028 <P TITLE="I q. 107 a. 1 arg. 2"><A NAME="32888"><SPAN CLASS="ref">[32888] I&ordf; q. 107 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, duplex est locutio, interior, per quam aliquis sibi ipsi loquitur; et exterior, per quam aliquis loquitur alteri. Exterior autem locutio fit per aliquod sensibile signum, puta voce vel nutu vel aliquo corporis membro, puta lingua vel digito, quae Angelis competere non possunt. Ergo unus Angelus alteri non loquitur.</P> 1045 per operationem efficitur ut pertingatur ad finem. Finis autem
1029 <P TITLE="I q. 107 a. 1 arg. 3"><A NAME="32889"><SPAN CLASS="ref">[32889] I&ordf; q. 107 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, loquens excitat audientem ut attendat suae locutioni. Sed non videtur per quid unus Angelus excitet alium ad attendendum, hoc enim fit apud nos aliquo sensibili signo. Ergo unus Angelus non loquitur alteri.</P> 1046 gubernationis mundi est bonum essentiale, ad cuius participationem
1030 <P TITLE="I q. 107 a. 1 s. c."><A NAME="32890"><SPAN CLASS="ref">[32890] I&ordf; q. 107 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur I Cor. XIII, <I>si linguis hominum loquar et Angelorum</I>.</P> 1047 et assimilationem omnia tendunt. Effectus igitur gubernationis
1031 <P TITLE="I q. 107 a. 1 co."><A NAME="32891"><SPAN CLASS="ref">[32891] I&ordf; q. 107 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod in Angelis est aliqua locutio, sed, sicut dicit Gregorius II Moral., <I>dignum est ut mens nostra, qualitatem corporeae locutionis excedens, ad sublimes atque incognitos modos locutionis intimae suspendatur</I>. Ad intelligendum igitur qualiter unus Angelus alii loquatur, considerandum est quod, sicut supra diximus cum de actibus et potentiis animae ageretur, voluntas movet intellectum ad suam operationem. Intelligibile autem est in intellectu tripliciter, primo quidem, habitualiter, vel secundum memoriam, ut Augustinus dicit; secundo autem, ut in actu consideratum vel conceptum; tertio, ut ad aliud relatum. Manifestum est autem quod de primo gradu in secundum transfertur intelligibile per imperium voluntatis, unde in definitione habitus dicitur, quo quis utitur cum voluerit. Similiter autem et de secundo gradu transfertur in tertium per voluntatem, nam per voluntatem conceptus mentis ordinatur ad alterum, puta vel ad agendum aliquid, vel ad manifestandum alteri. Quando autem mens convertit se ad actu considerandum quod habet in habitu, loquitur aliquis sibi ipsi, nam ipse conceptus mentis interius verbum vocatur. Ex hoc vero quod conceptus mentis angelicae ordinatur ad manifestandum alteri, per voluntatem ipsius Angeli, conceptus mentis unius Angeli innotescit alteri, et sic loquitur unus Angelus alteri. Nihil est enim aliud loqui ad alterum, quam conceptum mentis alteri manifestare.</P> 1048 potest accipi tripliciter. Uno modo, ex parte ipsius finis, et sic
1032 <P TITLE="I q. 107 a. 1 ad 1"><A NAME="32892"><SPAN CLASS="ref">[32892] I&ordf; q. 107 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod in nobis interior mentis conceptus quasi duplici obstaculo clauditur. Primo quidem, ipsa voluntate, quae conceptum intellectus potest retinere interius, vel ad extra ordinare. Et quantum ad hoc, mentem unius nullus alius potest videre nisi solus Deus; secundum illud I Cor. II, <I>quae sunt hominis, nemo novit nisi spiritus hominis, qui in ipso est</I>. Secundo autem clauditur mens hominis ab alio homine per grossitiem corporis. Unde cum etiam voluntas ordinat conceptum mentis ad manifestandum alteri, non statim cognoscitur ab alio, sed oportet aliquod signum sensibile adhibere. Et hoc est quod Gregorius dicit, II Moral., <I>alienis oculis intra secretum mentis, quasi post parietem corporis stamus, sed cum manifestare nosmetipsos cupimus, quasi per linguae ianuam egredimur, ut quales sumus intrinsecus, ostendamus</I>. Hoc autem obstaculum non habet Angelus. Et ideo quam cito vult manifestare suum conceptum, statim alius cognoscit.</P> 1049 est unus effectus gubernationis, scilicet assimilari summo bono.
1033 <P TITLE="I q. 107 a. 1 ad 2"><A NAME="32893"><SPAN CLASS="ref">[32893] I&ordf; q. 107 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod locutio exterior quae fit per vocem, est nobis necessaria propter obstaculum corporis. Unde non convenit Angelo, sed sola locutio interior; ad quam pertinet non solum quod loquatur sibi interius concipiendo, sed etiam quod ordinet per voluntatem ad alterius manifestationem. Et sic lingua Angelorum metaphorice dicitur ipsa virtus Angeli, qua conceptum suum manifestat.</P> 1050 Alio modo potest considerari effectus gubernationis secundum ea
1034 <P TITLE="I q. 107 a. 1 ad 3"><A NAME="32894"><SPAN CLASS="ref">[32894] I&ordf; q. 107 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, quantum ad Angelos bonos, qui semper se invicem vident in verbo, non esset necessarium ponere aliquid excitativum, quia sicut unus semper videt alium, ita semper videt quidquid in eo est ad se ordinatum. Sed quia etiam in statu naturae conditae sibi invicem loqui poterant, et mali Angeli etiam nunc sibi invicem loquuntur; dicendum est quod, sicut sensus movetur a sensibili, ita intellectus movetur ab intelligibili. Sicut ergo per signum sensibile excitatur sensus, ita per aliquam virtutem intelligibilem potest excitari mens Angeli ad attendendum.</P> 1051 quibus ad Dei assimilationem creatura perducitur. Et sic in
1035 <BR> 1052 generali sunt duo effectus gubernationis. Creatura enim assimilatur
1036 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1053 Deo quantum ad duo, scilicet quantum ad id quod Deus bonus est,
1037 <P TITLE="I q. 107 a. 2 arg. 1"><A NAME="32895"><SPAN CLASS="ref">[32895] I&ordf; q. 107 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod inferior Angelus superiori non loquatur. Quia super illud I Cor. XIII, <I>si linguis hominum loquar et Angelorum</I>, dicit Glossa quod locutiones Angelorum sunt illuminationes, quibus superiores illuminant inferiores. Sed inferiores nunquam illuminant superiores, ut supra dictum est. Ergo nec inferiores superioribus loquuntur.</P> 1054 inquantum creatura est bona; et quantum ad hoc quod Deus est aliis
1038 <P TITLE="I q. 107 a. 2 arg. 2"><A NAME="32896"><SPAN CLASS="ref">[32896] I&ordf; q. 107 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, supra dictum est quod illuminare nihil est aliud quam illud quod est alicui manifestum, alteri manifestare. Sed hoc idem est loqui. Ergo idem est loqui, et illuminare, et sic idem quod prius.</P> 1055 causa bonitatis, inquantum una creatura movet aliam ad bonitatem.
1039 <P TITLE="I q. 107 a. 2 arg. 3"><A NAME="32897"><SPAN CLASS="ref">[32897] I&ordf; q. 107 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, Gregorius dicit, II Moral., quod <I>Deus ad Angelos loquitur, eo ipso quod eorum cordibus occulta sua invisibilia ostendit</I>. Sed hoc ipsum est illuminare. Ergo omnis Dei locutio est illuminatio. Pari ergo ratione, omnis Angeli locutio est illuminatio. Nullo ergo modo Angelus inferior superiori loqui potest.</P> 1056 Unde duo sunt effectus gubernationis, scilicet conservatio rerum in
1040 <P TITLE="I q. 107 a. 2 s. c."><A NAME="32898"><SPAN CLASS="ref">[32898] I&ordf; q. 107 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod, sicut Dionysius exponit VII Cael. Hier., inferiores Angeli superioribus dixerunt, quis est iste rex gloriae?</P> 1057 bono, et motio earum ad bonum. Tertio modo potest considerari
1041 <P TITLE="I q. 107 a. 2 co."><A NAME="32899"><SPAN CLASS="ref">[32899] I&ordf; q. 107 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod Angeli inferiores superioribus loqui possunt. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod omnis illuminatio est locutio in Angelis, sed non omnis locutio est illuminatio. Quia sicut dictum est, Angelum loqui Angelo nihil aliud est quam conceptum suum ordinare ad hoc ut ei innotescat, per propriam voluntatem. Ea vero quae mente concipiuntur, ad duplex principium referri possunt, scilicet ad ipsum Deum, qui est prima veritas; et ad voluntatem intelligentis, per quam aliquid actu consideramus. Quia vero veritas est lumen intellectus, et regula omnis veritatis est ipse Deus; manifestatio eius quod mente concipitur, secundum quod dependet a prima veritate, et locutio est et illuminatio; puta si unus homo dicat alii, caelum est a Deo creatum, vel, homo est animal. Sed manifestatio eorum quae dependent ex voluntate intelligentis, non potest dici illuminatio, sed locutio tantum; puta si aliquis alteri dicat, volo hoc addiscere, volo hoc vel illud facere. Cuius ratio est, quia voluntas creata non est lux, nec regula veritatis, sed participans lucem, unde communicare ea quae sunt a voluntate creata, inquantum huiusmodi, non est illuminare. Non enim pertinet ad perfectionem intellectus mei, quid tu velis, vel quid tu intelligas, cognoscere, sed solum quid rei veritas habeat. Manifestum est autem quod Angeli dicuntur superiores vel inferiores per comparationem ad hoc principium quod est Deus. Et ideo illuminatio, quae dependet a principio quod est Deus, solum per superiores Angelos ad inferiores deducitur. Sed in ordine ad principium quod est voluntas, ipse volens est primus et supremus. Et ideo manifestatio eorum quae ad voluntatem pertinent, per ipsum volentem deducitur ad alios quoscumque. Et quantum ad hoc, et superiores inferioribus, et inferiores superioribus loquuntur.</P> 1058 effectus gubernationis in particulari, et sic sunt nobis
1042 <P TITLE="I q. 107 a. 2 ad 1"><A NAME="32900"><SPAN CLASS="ref">[32900] I&ordf; q. 107 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Et per hoc patet solutio ad primum, et ad secundum.</P> 1059 innumerabiles.</p>
1043 <P TITLE="I q. 107 a. 2 ad 3"><A NAME="32901"><SPAN CLASS="ref">[32901] I&ordf; q. 107 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod omnis Dei locutio ad Angelos est illuminatio, quia cum voluntas Dei sit regula veritatis, etiam scire quid Deus velit, pertinet ad perfectionem et illuminationem mentis creatae. Sed non est eadem ratio de voluntate Angeli, ut dictum est.</P> 1060 <p title="I q. 103 a. 4 ad 1"><a name="32722"><span class=
1044 <BR> 1061 "ref">[32722] I&ordf; q. 103 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1045 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1062 dicendum quod ordo universi includit in se et conservationem rerum
1046 <P TITLE="I q. 107 a. 3 arg. 1"><A NAME="32902"><SPAN CLASS="ref">[32902] I&ordf; q. 107 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Angelus Deo non loquatur. Locutio enim est ad manifestandum aliquid alteri. Sed Angelus nihil potest manifestare Deo, qui omnia novit. Ergo Angelus non loquitur Deo.</P> 1063 diversarum a Deo institutarum, et motionem earum, quia secundum
1047 <P TITLE="I q. 107 a. 3 arg. 2"><A NAME="32903"><SPAN CLASS="ref">[32903] I&ordf; q. 107 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, loqui est ordinare conceptum intellectus ad alterum, ut dictum est. Sed Angelus semper conceptum suae mentis ordinat in Deum. Si ergo aliquando Deo loquitur, semper Deo loquitur, quod potest videri alicui inconveniens, cum aliquando Angelus Angelo loquatur. Videtur ergo quod Angelus nunquam loquatur Deo.</P> 1064 haec duo invenitur ordo in rebus, secundum scilicet quod una est
1048 <P TITLE="I q. 107 a. 3 s. c."><A NAME="32904"><SPAN CLASS="ref">[32904] I&ordf; q. 107 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Zachar. I, <I>respondit Angelus domini, et dixit, domine exercituum, usquequo non misereberis Ierusalem?</I> Loquitur ergo Angelus Deo.</P> 1065 melior alia, et secundum quod una ab alia movetur.</p>
1049 <P TITLE="I q. 107 a. 3 co."><A NAME="32905"><SPAN CLASS="ref">[32905] I&ordf; q. 107 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, locutio Angeli est per hoc, quod conceptus mentis ordinatur ad alterum. Sed aliquid ordinatur ad alterum dupliciter. Uno modo, ad hoc quod communicet alteri; sicut in rebus naturalibus agens ordinatur ad patiens et in locutione humana doctor ordinatur ad discipulum. Et quantum ad hoc, nullo modo Angelus loquitur Deo, neque de his quae ad rerum veritatem pertinent, neque de his quae dependent a voluntate creata, quia Deus est omnis veritatis et omnis voluntatis principium et conditor. Alio modo ordinatur aliquid ad alterum, ut ab eo aliquid accipiat; sicut in rebus naturalibus passivum ad agens, et in locutione humana discipulus ad magistrum. Et hoc modo Angelus loquitur Deo, vel consultando divinam voluntatem de agendis; vel eius excellentiam, quam nunquam comprehendit, admirando; sicut Gregorius dicit, II Moral., quod <I>Angeli loquuntur Deo, cum per hoc quod super semetipsos respiciunt, in motum admirationis surgunt</I>.</P> 1066 <p title="I q. 103 a. 4 ad 2"><a name="32723"><span class=
1050 <P TITLE="I q. 107 a. 3 ad 1"><A NAME="32906"><SPAN CLASS="ref">[32906] I&ordf; q. 107 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod locutio non semper est ad manifestandum alteri; sed quandoque ad hoc ordinatur finaliter, ut loquenti aliquid manifestetur; sicut cum discipulus quaerit aliquid a magistro.</P> 1067 "ref">[32723] I&ordf; q. 103 a. 4 ad 2</span></a> Ad alia duo patet
1051 <P TITLE="I q. 107 a. 3 ad 2"><A NAME="32907"><SPAN CLASS="ref">[32907] I&ordf; q. 107 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod locutione qua Angeli loquuntur Deo laudantes ipsum et admirantes, semper Angeli Deo loquuntur. Sed locutione qua eius sapientiam consulunt super agendis, tunc ei loquuntur, quando aliquod novum per eos agendum occurrit, super quo desiderant illuminari.</P> 1068 responsio per ea quae dicta sunt.</p>
1052 <BR> 1069 <br />
1053 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1070 <div class="E">Articulus 5</div>
1054 <P TITLE="I q. 107 a. 4 arg. 1"><A NAME="32908"><SPAN CLASS="ref">[32908] I&ordf; q. 107 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod localis distantia operetur aliquid in locutione angelica. Sicut enim dicit Damascenus, <I>Angelus ubi est, ibi operatur</I>. Locutio autem est quaedam operatio Angeli. Cum ergo Angelus sit in determinato loco, videtur quod usque ad determinatam loci distantiam Angelus loqui possit.</P> 1071 <p title="I q. 103 a. 5 arg. 1"><a name="32724"><span class=
1055 <P TITLE="I q. 107 a. 4 arg. 2"><A NAME="32909"><SPAN CLASS="ref">[32909] I&ordf; q. 107 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, clamor loquentis fit propter distantiam audientis. Sed Isaiae VI dicitur de Seraphim, quod clamabat alter ad alterum. Ergo videtur quod in locutione Angelorum aliquid operetur localis distantia.</P> 1072 "ref">[32724] I&ordf; q. 103 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
1056 <P TITLE="I q. 107 a. 4 s. c."><A NAME="32910"><SPAN CLASS="ref">[32910] I&ordf; q. 107 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod, sicut dicitur Luc. XVI, dives in Inferno positus loquebatur Abrahae, non impediente locali distantia. Multo igitur minus localis distantia potest impedire locutionem unius Angeli ad alterum.</P> 1073 proceditur. Videtur quod non omnia divinae gubernationi subdantur.
1057 <P TITLE="I q. 107 a. 4 co."><A NAME="32911"><SPAN CLASS="ref">[32911] I&ordf; q. 107 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod locutio Angeli in intellectuali operatione consistit, ut ex dictis patet. Intellectualis autem operatio Angeli omnino abstracta est a loco et tempore, nam etiam nostra intellectualis operatio est per abstractionem ab hic et nunc, nisi per accidens ex parte phantasmatum, quae in Angelis nulla sunt. In eo autem quod est omnino abstractum a loco et tempore, nihil operatur neque temporis diversitas, neque loci distantia. Unde in locutione Angeli nullum impedimentum facit distantia loci.</P> 1074 Dicitur enim Eccle. IX, <i>vidi sub sole nec velocium esse cursum,
1058 <P TITLE="I q. 107 a. 4 ad 1"><A NAME="32912"><SPAN CLASS="ref">[32912] I&ordf; q. 107 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod locutio Angeli, sicut dictum est, est locutio interior, quae tamen ab alio percipitur, et ideo est in Angelo loquente, et per consequens ubi est Angelus loquens. Sed sicut distantia localis non impedit quin unus Angelus alium videre possit; ita etiam non impedit quin percipiat quod in eo ad se ordinatur, quod est eius locutionem percipere.</P> 1075 nec fortium bellum, nec sapientium panem, nec doctorum divitias,
1059 <P TITLE="I q. 107 a. 4 ad 2"><A NAME="32913"><SPAN CLASS="ref">[32913] I&ordf; q. 107 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod clamor ille non est vocis corporeae, qui fit propter distantiam loci; sed significat magnitudinem rei quae dicebatur, vel magnitudinem affectus, secundum quod dicit Gregorius, II Moral., <I>tanto quisque minus clamat, quanto minus desiderat</I>.</P> 1076 nec artificum gratiam, sed tempus casumque in omnibus</i>. Quae
1060 <BR> 1077 autem gubernationi alicuius subsunt, non sunt casualia. Ergo ea
1061 <DIV CLASS="E">Articulus 5</DIV> 1078 quae sunt sub sole, non subduntur divinae gubernationi.</p>
1062 <P TITLE="I q. 107 a. 5 arg. 1"><A NAME="32914"><SPAN CLASS="ref">[32914] I&ordf; q. 107 a. 5 arg. 1 </SPAN></A>Ad quintum sic proceditur. Videtur quod locutionem unius Angeli ad alterum omnes cognoscant. Quod enim unius hominis locutionem non omnes audiant, facit inaequalis loci distantia. Sed in locutione Angeli nihil operatur localis distantia, ut dictum est. Ergo uno Angelo loquente ad alterum, omnes percipiunt.</P> 1079 <p title="I q. 103 a. 5 arg. 2"><a name="32725"><span class=
1063 <P TITLE="I q. 107 a. 5 arg. 2"><A NAME="32915"><SPAN CLASS="ref">[32915] I&ordf; q. 107 a. 5 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, omnes Angeli communicant in virtute intelligendi. Si ergo conceptus mentis unius ordinatus ad alterum cognoscitur ab uno, pari ratione cognoscitur ab aliis.</P> 1080 "ref">[32725] I&ordf; q. 103 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
1064 <P TITLE="I q. 107 a. 5 arg. 3"><A NAME="32916"><SPAN CLASS="ref">[32916] I&ordf; q. 107 a. 5 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, illuminatio est quaedam species locutionis. Sed illuminatio unius Angeli ab altero, pervenit ad omnes Angelos, quia, ut Dionysius dicit XV cap. Cael. Hier., <I>unaquaeque caelestis essentia intelligentiam sibi traditam aliis communicat</I>. Ergo et locutio unius Angeli ad alterum, ad omnes perducitur.</P> 1081 apostolus, I ad Cor. IX, dicit quod <i>non est Deo cura de
1065 <P TITLE="I q. 107 a. 5 s. c."><A NAME="32917"><SPAN CLASS="ref">[32917] I&ordf; q. 107 a. 5 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod unus homo potest alteri soli loqui. Multo igitur magis hoc in Angelis esse potest.</P> 1082 bobus</i>. Sed unicuique est cura eorum quae gubernantur ab ipso.
1066 <P TITLE="I q. 107 a. 5 co."><A NAME="32918"><SPAN CLASS="ref">[32918] I&ordf; q. 107 a. 5 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, conceptus mentis unius Angeli percipi potest ab altero, per hoc quod ille cuius est conceptus, sua voluntate ordinat ipsum ad alterum. Potest autem ex aliqua causa ordinari aliquid ad unum, et non ad alterum. Et ideo potest conceptus unius ab aliquo uno cognosci, et non ab aliis. Et sic locutionem unius Angeli ad alterum potest percipere unus absque aliis, non quidem impediente distantia locali, sed hoc faciente voluntaria ordinatione, ut dictum est.</P> 1083 Non ergo omnia subduntur divinae gubernationi.</p>
1067 <P TITLE="I q. 107 a. 5 ad 1"><A NAME="32919"><SPAN CLASS="ref">[32919] I&ordf; q. 107 a. 5 ad 1 </SPAN></A>Unde patet responsio ad primum et secundum.</P> 1084 <p title="I q. 103 a. 5 arg. 3"><a name="32726"><span class=
1068 <P TITLE="I q. 107 a. 5 ad 3"><A NAME="32920"><SPAN CLASS="ref">[32920] I&ordf; q. 107 a. 5 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod illuminatio est de his quae emanant a prima regula veritatis, quae est principium commune omnium Angelorum, et ideo illuminationes sunt omnibus communes. Sed locutio potest esse de his quae ordinantur ad principium voluntatis creatae, quod est proprium unicuique Angelo, et ideo non oportet quod huiusmodi locutiones sint omnibus communes.</P> 1085 "ref">[32726] I&ordf; q. 103 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
1069 <BR> 1086 illud quod seipsum gubernare potest, non videtur alterius
1070 <DIV CLASS="D">Quaestio 108</DIV> 1087 gubernatione indigere. Sed creatura rationalis seipsam gubernare
1071 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1088 potest, cum habeat dominium sui actus, et per se agat; et non solum
1072 <P TITLE="I q. 108 pr."><A NAME="32921"><SPAN CLASS="ref">[32921] I&ordf; q. 108 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de ordinatione Angelorum secundum hierarchias et ordines, dictum est enim quod superiores inferiores illuminant, et non e converso. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum omnes Angeli sint unius hierarchiae. Secundo, utrum in una hierarchia sit unus tantum ordo. Tertio, utrum in uno ordine sint plures Angeli. Quarto, utrum distinctio hierarchiarum et ordinum sit a natura. Quinto, de nominibus et proprietatibus singulorum ordinum. Sexto, de comparatione ordinum ad invicem. Septimo, utrum ordines durent post diem iudicii. Octavo, utrum homines assumantur ad ordines Angelorum.</P> 1089 agatur ab alio, quod videtur esse eorum quae gubernantur. Ergo non
1073 <BR> 1090 omnia subsunt divinae gubernationi.</p>
1074 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1091 <p title="I q. 103 a. 5 s. c."><a name="32727"><span class=
1075 <P TITLE="I q. 108 a. 1 arg. 1"><A NAME="32922"><SPAN CLASS="ref">[32922] I&ordf; q. 108 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod omnes Angeli sint unius hierarchiae. Cum enim Angeli sint supremi inter creaturas, oportet dicere quod sint optime dispositi. Sed optima dispositio est multitudinis secundum quod continetur sub uno principatu; ut patet per philosophum, XII Metaphys., et in III Politic. Cum ergo hierarchia nihil sit aliud quam sacer principatus, videtur quod omnes Angeli sint unius hierarchiae.</P> 1092 "ref">[32727] I&ordf; q. 103 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
1076 <P TITLE="I q. 108 a. 1 arg. 2"><A NAME="32923"><SPAN CLASS="ref">[32923] I&ordf; q. 108 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Dionysius dicit, in III cap. Cael. Hier., quod <I>hierarchia est ordo, scientia et actio</I>. Sed omnes Angeli conveniunt in uno ordine ad Deum, quem cognoscunt, et a quo in suis actionibus regulantur. Ergo omnes Angeli sunt unius hierarchiae.</P> 1093 quod Augustinus dicit, V de Civ. Dei, quod <i>Deus non solum caelum
1077 <P TITLE="I q. 108 a. 1 arg. 3"><A NAME="32924"><SPAN CLASS="ref">[32924] I&ordf; q. 108 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, sacer principatus, qui dicitur hierarchia, invenitur in hominibus et Angelis. Sed omnes homines sunt unius hierarchiae. Ergo etiam omnes Angeli sunt unius hierarchiae.</P> 1094 et terram, nec solum hominem et Angelum, sed nec exigui et
1078 <P TITLE="I q. 108 a. 1 s. c."><A NAME="32925"><SPAN CLASS="ref">[32925] I&ordf; q. 108 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Dionysius, VI cap. Cael. Hier., distinguit tres hierarchias Angelorum.</P> 1095 contemptibilis animantis viscera, nec avis pennulam, nec herbae
1079 <P TITLE="I q. 108 a. 1 co."><A NAME="32926"><SPAN CLASS="ref">[32926] I&ordf; q. 108 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod hierarchia est sacer principatus, ut dictum est. In nomine autem principatus duo intelliguntur, scilicet ipse princeps, et multitudo ordinata sub principe. Quia igitur unus est Deus princeps non solum omnium Angelorum, sed etiam hominum, et totius creaturae; ideo non solum omnium Angelorum, sed etiam totius rationalis creaturae, quae sacrorum particeps esse potest, una est hierarchia, secundum quod Augustinus dicit, in XII de Civ. Dei <I>duas esse civitates, hoc est societates, unam in bonis Angelis et hominibus, alteram in malis</I>. Sed si consideretur principatus ex parte multitudinis ordinatae sub principe, sic unus principatus dicitur secundum quod multitudo uno et eodem modo potest gubernationem principis recipere. Quae vero non possunt secundum eundem modum gubernari a principe, ad diversos principatus pertinent, sicut sub uno rege sunt diversae civitates, quae diversis reguntur legibus et ministris. Manifestum est autem quod homines alio modo divinas illuminationes percipiunt quam Angeli, nam Angeli percipiunt eas in intelligibili puritate, homines vero percipiunt eas sub sensibilium similitudinibus, ut Dionysius dicit I cap. Cael. Hier. Et ideo oportuit distingui humanam hierarchiam ab angelica. Et per eundem modum in Angelis tres hierarchiae distinguuntur. Dictum est enim supra, dum de cognitione Angelorum ageretur, quod superiores Angeli habent universaliorem cognitionem veritatis quam inferiores. Huiusmodi autem universalis acceptio cognitionis secundum tres gradus in Angelis distingui potest. Possunt enim rationes rerum de quibus Angeli illuminantur, considerari tripliciter. Primo quidem, secundum quod procedunt a primo principio universali, quod est Deus, et iste modus convenit primae hierarchiae, quae immediate ad Deum extenditur, et quasi in vestibulis Dei collocatur, ut Dionysius dicit VII cap. Cael. Hier. Secundo vero, prout huiusmodi rationes dependent ab universalibus causis creatis, quae iam aliquo modo multiplicantur, et hic modus convenit secundae hierarchiae. Tertio autem modo, secundum quod huiusmodi rationes applicantur singulis rebus, et prout dependent a propriis causis, et hic modus convenit infimae hierarchiae. Quod plenius patebit, cum de singulis ordinibus agetur. Sic igitur distinguuntur hierarchiae ex parte multitudinis subiectae. Unde manifestum est eos errare, et contra intentionem Dionysii loqui, qui ponunt in divinis personis hierarchiam quam vocant supercaelestem. In divinis enim personis est quidam ordo naturae, sed non hierarchiae. Nam, ut Dionysius dicit III cap. Cael. Hier., <I>ordo hierarchiae est alios quidem purgari et illuminari et perfici, alios autem purgare et illuminare et perficere</I>. Quod absit ut in divinis personis ponamus.</P> 1096 flosculum, nec arboris folium, sine suarum partium convenientia
1080 <P TITLE="I q. 108 a. 1 ad 1"><A NAME="32927"><SPAN CLASS="ref">[32927] I&ordf; q. 108 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod ratio illa procedit de principatu ex parte principis, quia optimum est quod multitudo regatur ab uno principe, ut philosophus in praedictis locis intendit.</P> 1097 dereliquit</i>. Omnia ergo eius gubernationi subduntur.</p>
1081 <P TITLE="I q. 108 a. 1 ad 2"><A NAME="32928"><SPAN CLASS="ref">[32928] I&ordf; q. 108 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, quantum ad cognitionem ipsius Dei, quem omnes uno modo, scilicet per essentiam, vident, non distinguuntur in Angelis hierarchiae, sed quantum ad rationes rerum creatarum, ut dictum est.</P> 1098 <p title="I q. 103 a. 5 co."><a name="32728"><span class=
1082 <P TITLE="I q. 108 a. 1 ad 3"><A NAME="32929"><SPAN CLASS="ref">[32929] I&ordf; q. 108 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod omnes homines sunt unius speciei, et unus modus intelligendi est eis connaturalis, non sic autem est in Angelis. Unde non est similis ratio.</P> 1099 "ref">[32728] I&ordf; q. 103 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum
1083 <BR> 1100 quod secundum eandem rationem competit Deo esse gubernatorem rerum,
1084 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1101 et causam earum, quia eiusdem est rem producere, et ei perfectionem
1085 <P TITLE="I q. 108 a. 2 arg. 1"><A NAME="32930"><SPAN CLASS="ref">[32930] I&ordf; q. 108 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod in una hierarchia non sint plures ordines. Multiplicata enim definitione, multiplicatur et definitum. Sed hierarchia, ut Dionysius dicit, est ordo. Si ergo sunt multi ordines, non erit una hierarchia, sed multae.</P> 1102 dare, quod ad gubernantem pertinet. Deus autem est causa non quidem
1086 <P TITLE="I q. 108 a. 2 arg. 2"><A NAME="32931"><SPAN CLASS="ref">[32931] I&ordf; q. 108 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, diversi ordines sunt diversi gradus. Sed gradus in spiritualibus constituuntur secundum diversa dona spiritualia. Sed in Angelis omnia dona spiritualia sunt communia, quia nihil ibi singulariter possidetur. Ergo non sunt diversi ordines Angelorum.</P> 1103 particularis unius generis rerum, sed universalis totius entis, ut
1087 <P TITLE="I q. 108 a. 2 arg. 3"><A NAME="32932"><SPAN CLASS="ref">[32932] I&ordf; q. 108 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, in ecclesiastica hierarchia distinguuntur ordines secundum purgare, illuminare et perficere, nam ordo diaconorum est purgativus, sacerdotum illuminativus, episcoporum perfectivus, ut Dionysius dicit V cap. Eccles. Hier. Sed quilibet Angelus purgat, illuminat et perficit. Non ergo est distinctio ordinum in Angelis.</P> 1104 supra ostensum est. Unde sicut nihil potest esse quod non sit a Deo
1088 <P TITLE="I q. 108 a. 2 s. c."><A NAME="32933"><SPAN CLASS="ref">[32933] I&ordf; q. 108 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod apostolus dicit ad Ephes. I, quod Deus constituit Christum hominem supra <I>omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem</I>; qui sunt diversi ordines Angelorum, et quidam eorum ad unam hierarchiam pertinent, ut infra patebit.</P> 1105 creatum, ita nihil potest esse quod eius gubernationi non subdatur.
1089 <P TITLE="I q. 108 a. 2 co."><A NAME="32934"><SPAN CLASS="ref">[32934] I&ordf; q. 108 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut dictum est, una hierarchia est unus principatus, idest una multitudo ordinata uno modo sub principis gubernatione. Non autem esset multitudo ordinata, sed confusa, si in multitudine diversi ordines non essent. Ipsa ergo ratio hierarchiae requirit ordinum diversitatem. Quae quidem diversitas ordinum secundum diversa officia et actus consideratur. Sicut patet quod in una civitate sunt diversi ordines secundum diversos actus, nam alius est ordo iudicantium, alius pugnantium, alius laborantium in agris, et sic de aliis. Sed quamvis multi sint unius civitatis ordines, omnes tamen ad tres possunt reduci, secundum quod quaelibet multitudo perfecta habet principium, medium et finem. Unde et in civitatibus triplex ordo hominum invenitur, quidam enim sunt supremi, ut optimates; quidam autem sunt infimi, ut vilis populus; quidam autem sunt medii, ut populus honorabilis. Sic igitur et in qualibet hierarchia angelica ordines distinguuntur secundum diversos actus et officia; et omnis ista diversitas ad tria reducitur, scilicet ad summum, medium et infimum. Et propter hoc in qualibet hierarchia Dionysius ponit tres ordines.</P> 1106 Patet etiam hoc idem ex ratione finis. Intantum enim alicuius
1090 <P TITLE="I q. 108 a. 2 ad 1"><A NAME="32935"><SPAN CLASS="ref">[32935] I&ordf; q. 108 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod ordo dupliciter dicitur. Uno modo, ipsa ordinatio comprehendens sub se diversos gradus, et hoc modo hierarchia dicitur ordo. Alio modo dicitur ordo gradus unus, et sic dicuntur plures ordines unius hierarchiae.</P> 1107 gubernatio se extendit, inquantum se extendere potest finis
1091 <P TITLE="I q. 108 a. 2 ad 2"><A NAME="32936"><SPAN CLASS="ref">[32936] I&ordf; q. 108 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod in societate Angelorum omnia possidentur communiter; sed tamen quaedam excellentius habentur a quibusdam quam ab aliis. Unumquodque autem perfectius habetur ab eo qui potest illud communicare, quam ab eo qui non potest, sicut perfectius est calidum quod potest calefacere, quam quod non potest; et perfectius scit qui potest docere, quam qui non potest. Et quanto perfectius donum aliquis communicare potest, tanto in perfectiori gradu est, sicut in perfectiori gradu magisterii est qui potest docere altiorem scientiam. Et secundum hanc similitudinem consideranda est diversitas graduum vel ordinum in Angelis, secundum diversa officia et actus.</P> 1108 gubernationis. Finis autem divinae gubernationis est ipsa sua
1092 <P TITLE="I q. 108 a. 2 ad 3"><A NAME="32937"><SPAN CLASS="ref">[32937] I&ordf; q. 108 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod inferior Angelus est superior supremo homine nostrae hierarchiae; secundum illud Matth. XI, <I>qui minor est in regno caelorum, maior est illo</I>, scilicet Ioanne Baptista, quo nullus maior inter natos mulierum surrexit. Unde minor Angelus caelestis hierarchiae potest non solum purgare sed illuminare et perficere, et altiori modo quam ordines nostrae hierarchiae. Et sic secundum distinctionem harum actionum non distinguuntur caelestes ordines; sed secundum alias differentias actionum.</P> 1109 bonitas, ut supra ostensum est. Unde cum nihil esse possit quod non
1093 <BR> 1110 ordinetur in divinam bonitatem sicut in finem, ut ex supra dictis
1094 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1111 patet; impossibile est quod aliquod entium subtrahatur gubernationi
1095 <P TITLE="I q. 108 a. 3 arg. 1"><A NAME="32938"><SPAN CLASS="ref">[32938] I&ordf; q. 108 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod in uno ordine non sint plures Angeli. Dictum est enim supra omnes Angelos inaequales esse ad invicem. Sed unius ordinis esse dicuntur quae sunt aequalia. Ergo plures Angeli non sunt unius ordinis.</P> 1112 divinae. Stulta igitur fuit opinio dicentium quod haec inferiora
1096 <P TITLE="I q. 108 a. 3 arg. 2"><A NAME="32939"><SPAN CLASS="ref">[32939] I&ordf; q. 108 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, quod potest sufficienter fieri per unum, superfluum est quod fiat per multa. Sed illud quod pertinet ad unum officium angelicum, sufficienter potest fieri per unum Angelum; multo magis quam per unum solem sufficienter fit quod pertinet ad officium solis, quanto perfectior est Angelus caelesti corpore. Si ergo ordines distinguuntur secundum officia, ut dictum est, superfluum est quod sint plures Angeli unius ordinis.</P> 1113 corruptibilia, vel etiam singularia, aut etiam res humanae non
1097 <P TITLE="I q. 108 a. 3 arg. 3"><A NAME="32940"><SPAN CLASS="ref">[32940] I&ordf; q. 108 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, supra dictum est quod omnes Angeli sunt inaequales. Si ergo plures Angeli sint unius ordinis, puta tres vel quatuor, infimus superioris ordinis magis conveniet cum supremo inferioris quam cum supremo sui ordinis. Et sic non videtur quod magis sit unius ordinis cum hoc, quam cum illo. Non igitur sunt plures Angeli unius ordinis.</P> 1114 gubernantur a Deo. Ex quorum persona dicitur Ezech. IX,
1098 <P TITLE="I q. 108 a. 3 s. c."><A NAME="32941"><SPAN CLASS="ref">[32941] I&ordf; q. 108 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Isaiae VI dicitur, quod Seraphim clamabant alter ad alterum. Sunt ergo plures Angeli in uno ordine Seraphim.</P> 1115 <i>dereliquit dominus terram</i>.</p>
1099 <P TITLE="I q. 108 a. 3 co."><A NAME="32942"><SPAN CLASS="ref">[32942] I&ordf; q. 108 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod ille qui perfecte cognoscit res aliquas, potest usque ad minima et actus et virtutes et naturas earum distinguere. Qui autem cognoscit eas imperfecte, non potest distinguere nisi in universali, quae quidem distinctio fit per pauciora. Sicut qui imperfecte cognoscit res naturales, distinguit earum ordines in universali, ponens in uno ordine caelestia corpora, in alio corpora inferiora inanimata, in alio plantas, in alio animalia, qui autem perfectius cognosceret res naturales, posset distinguere et in ipsis corporibus caelestibus diversos ordines, et in singulis aliorum. Nos autem imperfecte Angelos cognoscimus, et eorum officia, ut Dionysius dicit VI cap. Cael. Hier. Unde non possumus distinguere officia et ordines Angelorum, nisi in communi; secundum quem modum, multi Angeli sub uno ordine continentur. Si autem perfecte cognosceremus officia Angelorum, et eorum distinctiones, perfecte sciremus quod quilibet Angelus habet suum proprium officium et suum proprium ordinem in rebus, multo magis quam quaelibet stella, etsi nos lateat.</P> 1116 <p title="I q. 103 a. 5 ad 1"><a name="32729"><span class=
1100 <P TITLE="I q. 108 a. 3 ad 1"><A NAME="32943"><SPAN CLASS="ref">[32943] I&ordf; q. 108 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod omnes Angeli unius ordinis sunt aliquo modo aequales, quantum ad communem similitudinem secundum quam constituuntur in uno ordine, sed simpliciter non sunt aequales. Unde Dionysius dicit, X cap. Cael. Hier., quod in uno et eodem ordine Angelorum, est accipere primos, medios et ultimos.</P> 1117 "ref">[32729] I&ordf; q. 103 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1101 <P TITLE="I q. 108 a. 3 ad 2"><A NAME="32944"><SPAN CLASS="ref">[32944] I&ordf; q. 108 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod illa specialis distinctio ordinum et officiorum secundum quam quilibet Angelus habet proprium officium et ordinem, est nobis ignota.</P> 1118 dicendum quod sub sole dicuntur esse ea quae secundum motum solis
1102 <P TITLE="I q. 108 a. 3 ad 3"><A NAME="32945"><SPAN CLASS="ref">[32945] I&ordf; q. 108 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, sicut in superficie quae partim est alba et partim nigra, duae partes quae sunt in confinio albi et nigri, magis conveniunt secundum situm quam aliquae duae partes albae, minus tamen secundum qualitatem; ita duo Angeli qui sunt in terminis duorum ordinum, magis secum conveniunt secundum propinquitatem naturae, quam unus eorum cum aliquibus aliis sui ordinis; minus autem secundum idoneitatem ad similia officia, quae quidem idoneitas usque ad aliquem certum terminum protenditur.</P> 1119 generantur et corrumpuntur. In quibus omnibus casus invenitur; non
1103 <BR> 1120 ita quod omnia quae in eis fiunt, sint casualia; sed quia in
1104 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1121 quolibet eorum aliquid casuale inveniri potest. Et hoc ipsum quod
1105 <P TITLE="I q. 108 a. 4 arg. 1"><A NAME="32946"><SPAN CLASS="ref">[32946] I&ordf; q. 108 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod distinctio hierarchiarum et ordinum non sit a natura in Angelis. Hierarchia enim dicitur sacer principatus, et in definitione eius Dionysius ponit quod <I>deiforme, quantum possibile est, similat</I>. Sed sanctitas et deiformitas est in Angelis per gratiam, non per naturam. Ergo distinctio hierarchiarum et ordinum in Angelis est per gratiam, non per naturam.</P> 1122 aliquid casuale invenitur in huiusmodi rebus, demonstrat ea
1106 <P TITLE="I q. 108 a. 4 arg. 2"><A NAME="32947"><SPAN CLASS="ref">[32947] I&ordf; q. 108 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Seraphim dicuntur ardentes, vel incendentes, ut Dionysius dicit VII cap. Cael. Hier. Hoc autem videtur ad caritatem pertinere, quae non est a natura, sed a gratia, <I>diffunditur enim in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis</I>, ut dicitur ad Rom. V. <I>Quod non solum ad sanctos homines pertinet, sed etiam de sanctis Angelis dici potest</I>, ut Augustinus dicit XII de Civ. Dei. Ergo ordines in Angelis non sunt a natura, sed a gratia.</P> 1123 alicuius gubernationi esse subiecta. Nisi enim huiusmodi
1107 <P TITLE="I q. 108 a. 4 arg. 3"><A NAME="32948"><SPAN CLASS="ref">[32948] I&ordf; q. 108 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, hierarchia ecclesiastica exemplatur a caelesti. Sed ordines in hominibus non sunt per naturam, sed per donum gratiae, non enim est a natura quod unus est episcopus, et alius est sacerdos, et alius diaconus. Ergo neque in Angelis sunt ordines a natura, sed a gratia tantum.</P> 1124 corruptibilia ab aliquo superiori gubernarentur, nihil intenderent,
1108 <P TITLE="I q. 108 a. 4 s. c."><A NAME="32949"><SPAN CLASS="ref">[32949] I&ordf; q. 108 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Magister dicit, IX dist. II Sent., quod <I>ordo Angelorum dicitur multitudo caelestium spirituum, qui inter se aliquo munere gratiae similantur, sicut et naturalium datorum participatione conveniunt</I>. Distinctio ergo ordinum in Angelis est non solum secundum dona gratuita, sed etiam secundum dona naturalia.</P> 1125 maxime quae non cognoscunt, et sic non eveniret in eis aliquid
1109 <P TITLE="I q. 108 a. 4 co."><A NAME="32950"><SPAN CLASS="ref">[32950] I&ordf; q. 108 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod ordo gubernationis, qui est ordo multitudinis sub principatu existentis, attenditur per respectum ad finem. Finis autem Angelorum potest accipi dupliciter. Uno modo, secundum facultatem suae naturae, ut scilicet cognoscant et ament Deum naturali cognitione et amore. Et secundum respectum ad hunc finem, distinguuntur ordines Angelorum secundum naturalia dona. Alio modo potest accipi finis angelicae multitudinis supra naturalem facultatem eorum, qui consistit in visione divinae essentiae, et in immobili fruitione bonitatis ipsius; ad quem finem pertingere non possunt nisi per gratiam. Unde secundum respectum ad hunc finem, ordines distinguuntur in Angelis completive quidem secundum dona gratuita, dispositive autem secundum dona naturalia, quia Angelis data sunt dona gratuita secundum capacitatem naturalium, quod non est in hominibus, ut supra dictum est. Unde in hominibus distinguuntur ordines secundum dona gratuita tantum, et non secundum naturam.</P> 1126 praeter intentionem, quod facit rationem casus. Unde ad ostendendum
1110 <P TITLE="I q. 108 a. 4 ad arg."><A NAME="32951"><SPAN CLASS="ref">[32951] I&ordf; q. 108 a. 4 ad arg. </SPAN></A>Et per hoc patet responsio ad obiecta.</P> 1127 quod casualia secundum ordinem alicuius superioris causae
1111 <BR> 1128 proveniunt, non dicit simpliciter quod vidit casum esse in omnibus,
1112 <DIV CLASS="E">Articulus 5</DIV> 1129 sed dicit tempus et casum; quia scilicet secundum aliquem ordinem
1113 <P TITLE="I q. 108 a. 5 arg. 1"><A NAME="32952"><SPAN CLASS="ref">[32952] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 1 </SPAN></A>Ad quintum sic proceditur. Videtur quod ordines Angelorum non convenienter nominentur. Omnes enim caelestes spiritus dicuntur et Angeli et virtutes caelestes. Sed nomina communia inconvenienter aliquibus appropriantur. Ergo inconvenienter nominatur unus ordo Angelorum, et alius virtutum.</P> 1130 temporis, casuales defectus inveniuntur in his rebus.</p>
1114 <P TITLE="I q. 108 a. 5 arg. 2"><A NAME="32953"><SPAN CLASS="ref">[32953] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, esse dominum est proprium Dei; secundum illud Psal. XCIX <I>scitote quoniam dominus ipse est Deus</I>. Ergo inconvenienter unus ordo caelestium spirituum dominationes vocatur.</P> 1131 <p title="I q. 103 a. 5 ad 2"><a name="32730"><span class=
1115 <P TITLE="I q. 108 a. 5 arg. 3"><A NAME="32954"><SPAN CLASS="ref">[32954] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, nomen dominationis ad gubernationem pertinere videtur. Similiter autem et nomen principatuum, et potestatum. Inconvenienter ergo tribus ordinibus haec tria nomina imponuntur.</P> 1132 "ref">[32730] I&ordf; q. 103 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
1116 <P TITLE="I q. 108 a. 5 arg. 4"><A NAME="32955"><SPAN CLASS="ref">[32955] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, Archangeli dicuntur quasi principes Angeli. Non ergo hoc nomen debet imponi alii ordini quam ordini principatuum.</P> 1133 dicendum quod gubernatio est quaedam mutatio gubernatorum a
1117 <P TITLE="I q. 108 a. 5 arg. 5"><A NAME="32956"><SPAN CLASS="ref">[32956] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 5 </SPAN></A>Praeterea, nomen Seraphim imponitur ab ardore qui ad caritatem pertinet, nomen autem Cherubim imponitur a scientia. Caritas autem et scientia sunt dona communia omnibus Angelis. Non ergo debent esse nomina specialium ordinum.</P> 1134 gubernante. Omnis autem motus est actus mobilis a movente, ut
1118 <P TITLE="I q. 108 a. 5 arg. 6"><A NAME="32957"><SPAN CLASS="ref">[32957] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 6 </SPAN></A>Praeterea, throni dicuntur sedes. Sed ex hoc ipso Deus in creatura rationali sedere dicitur, quod ipsum cognoscit et amat. Non ergo debet esse alius ordo thronorum ab ordine Cherubim et Seraphim. Sic igitur videtur quod inconvenienter ordines Angelorum nominentur.</P> 1135 dicitur in III Physic. Omnis autem actus proportionatur ei cuius
1119 <P TITLE="I q. 108 a. 5 s. c."><A NAME="32958"><SPAN CLASS="ref">[32958] I&ordf; q. 108 a. 5 s. c. </SPAN></A>Sed contra est auctoritas sacrae Scripturae, quae sic eos nominat. Nomen enim Seraphim ponitur Isaiae VI; nomen Cherubim Ezech. I; nomen thronorum, Coloss. I; dominationes autem et virtutes et potestates et principatus ponuntur Ephes. I; nomen autem Archangeli ponitur in canonica Iudae, nomina autem Angelorum in pluribus Scripturae locis.</P> 1136 est actus. Et sic oportet quod diversa mobilia diversimode
1120 <P TITLE="I q. 108 a. 5 co."><A NAME="32959"><SPAN CLASS="ref">[32959] I&ordf; q. 108 a. 5 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod in nominatione angelicorum ordinum, considerare oportet quod <I>propria nomina singulorum ordinum proprietates eorum designant</I>, ut Dionysius dicit VII cap. Cael. Hier. Ad videndum autem quae sit proprietas cuiuslibet ordinis, considerare oportet quod in rebus ordinatis tripliciter aliquid esse contingit, scilicet per proprietatem, per excessum, et per participationem. Per proprietatem autem dicitur esse aliquid in re aliqua, quod adaequatur et proportionatur naturae ipsius. Per excessum autem, quando illud quod attribuitur alicui, est minus quam res cui attribuitur, sed tamen convenit illi rei per quendam excessum; sicut dictum est de omnibus nominibus quae attribuuntur Deo. Per participationem autem, quando illud quod attribuitur alicui, non plenarie invenitur in eo, sed deficienter; sicut sancti homines participative dicuntur dii. Si ergo aliquid nominari debeat nomine designante proprietatem ipsius, non debet nominari ab eo quod imperfecte participat, neque ab eo quod excedenter habet; sed ab eo quod est sibi quasi coaequatum. Sicut si quis velit proprie nominare hominem, dicet eum substantiam rationalem, non autem substantiam intellectualem, quod est proprium nomen Angeli, quia simplex intelligentia convenit Angelo per proprietatem, homini vero per participationem; neque substantiam sensibilem, quod est nomen bruti proprium, quia sensus est minus quam id quod est proprium homini, et convenit homini excedenter prae aliis animalibus. Sic igitur considerandum est in ordinibus Angelorum, quod omnes spirituales perfectiones sunt omnibus Angelis communes et quod omnes abundantius existunt in superioribus quam in inferioribus. Sed cum in ipsis etiam perfectionibus sit quidam gradus, superior perfectio attribuitur superiori ordini per proprietatem, inferiori vero per participationem, e converso autem inferior attribuitur inferiori per proprietatem, superiori autem per excessum. Et ita superior ordo a superiori perfectione nominatur. Sic igitur Dionysius exponit ordinum nomina secundum convenientiam ad spirituales perfectiones eorum. Gregorius vero, in expositione horum nominum, magis attendere videtur exteriora ministeria. Dicit enim, quod <I>Angeli dicuntur qui minima nuntiant; Archangeli, qui summa; virtutes per quas miracula fiunt; potestates quibus adversae potestates repelluntur; principatus, qui ipsis bonis spiritibus praesunt</I>.</P> 1137 moveantur, etiam secundum motionem unius motoris. Sic igitur
1121 <P TITLE="I q. 108 a. 5 ad 1"><A NAME="32960"><SPAN CLASS="ref">[32960] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod Angelus nuntius dicitur. Omnes ergo caelestes spiritus, inquantum sunt manifestatores divinorum, Angeli vocantur. Sed superiores Angeli habent quandam excellentiam in hac manifestatione, a qua superiores ordines nominantur. Infimus autem Angelorum ordo nullam excellentiam supra communem manifestationem addit, et ideo a simplici manifestatione nominatur. Et sic nomen commune remanet infimo ordini quasi proprium, ut dicit Dionysius V cap. Cael. Hier. Vel potest dici quod infimus ordo specialiter dicitur ordo Angelorum, quia immediate nobis annuntiant. Virtus autem dupliciter accipi potest. Uno modo, communiter, secundum quod est media inter essentiam et operationem, et sic omnes caelestes spiritus nominantur caelestes virtutes, sicut et caelestes essentiae. Alio modo, secundum quod importat quendam excessum fortitudinis, et sic est proprium nomen ordinis. Unde Dionysius dicit, VIII cap. Cael. Hier., quod nomen virtutum significat quandam virilem et inconcussam fortitudinem, primo quidem ad omnes operationes divinas eis convenientes; secundo, ad suscipiendum divina. Et ita significat quod sine aliquo timore aggrediuntur divina quae ad eos pertinent, quod videtur ad fortitudinem animi pertinere.</P> 1138 secundum unam artem Dei gubernantis, res diversimode gubernantur,
1122 <P TITLE="I q. 108 a. 5 ad 2"><A NAME="32961"><SPAN CLASS="ref">[32961] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, sicut dicit Dionysius XII cap. de Div. Nom., <I>dominatio laudatur in Deo singulariter per quendam excessum, sed per participationem, divina eloquia vocant dominos principaliores ornatus, per quos inferiores ex donis eius accipiunt</I>. Unde et Dionysius dicit in VIII cap. Cael. Hier., quod nomen dominationum primo quidem significat quandam libertatem, quae est a servili conditione et pedestri subiectione, sicut plebs subiicitur, et a tyrannica oppressione, quam interdum etiam maiores patiuntur. Secundo significat quandam rigidam et inflexibilem gubernationem, quae ad nullum servilem actum inclinatur, neque ad aliquem actum subiectorum vel oppressorum a tyrannis. Tertio significat appetitum et participationem veri dominii, quod est in Deo. Et similiter nomen cuiuslibet ordinis significat participationem eius quod est in Deo; sicut nomen virtutum significat participationem divinae virtutis; et sic de aliis.</P> 1139 secundum earum diversitatem. Quaedam enim secundum suam naturam
1123 <P TITLE="I q. 108 a. 5 ad 3"><A NAME="32962"><SPAN CLASS="ref">[32962] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod nomen dominationis, et potestatis, et principatus, diversimode ad gubernationem pertinet. Nam domini est solummodo praecipere de agendis. Et ideo Gregorius dicit quod <I>quaedam Angelorum agmina, pro eo quod eis cetera ad obediendum subiecta sunt, dominationes vocantur</I>. Nomen vero potestatis ordinationem quandam designat; secundum illud apostoli ad Rom. XIII, <I>qui potestati resistit, Dei ordinationi resistit</I>. Et ideo Dionysius dicit quod nomen potestatis significat quandam ordinationem et circa susceptionem divinorum, et circa actiones divinas quas superiores in inferiores agunt, eas sursum ducendo. Ad ordinem ergo potestatum pertinet ordinare quae a subditis sint agenda. Principari vero, ut Gregorius dicit, est inter reliquos priorem existere, quasi primi sint in executione eorum quae imperantur. Et ideo Dionysius dicit, IX cap. Cael. Hier., quod nomen principatuum significat ductivum cum ordine sacro. Illi enim qui alios ducunt, primi inter eos existentes, principes proprie vocantur secundum illud Psalmi LXVII, <I>praevenerunt principes coniuncti psallentibus</I>.</P> 1140 sunt per se agentia, tanquam habentia dominium sui actus, et ista
1124 <P TITLE="I q. 108 a. 5 ad 4"><A NAME="32963"><SPAN CLASS="ref">[32963] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod Archangeli, secundum Dionysium, medii sunt inter principatus et Angelos. Medium autem comparatum uni extremo, videtur alterum, inquantum participat naturam utriusque, sicut tepidum respectu calidi est frigidum, respectu vero frigidi est calidum. Sic et Archangeli dicuntur quasi principes Angeli, quia respectu Angelorum sunt principes, respectu vero principatuum sunt Angeli. Secundum Gregorium autem, dicuntur Archangeli ex eo quod principantur soli ordini Angelorum, quasi magna nuntiantes. Principatus autem dicuntur ex eo quod principantur omnibus caelestibus virtutibus divinas iussiones explentibus.</P> 1141 gubernantur a Deo non solum per hoc quod moventur ab ipso Deo in
1125 <P TITLE="I q. 108 a. 5 ad 5"><A NAME="32964"><SPAN CLASS="ref">[32964] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 5 </SPAN></A>Ad quintum dicendum quod nomen Seraphim non imponitur tantum a caritate, sed a caritatis excessu, quem importat nomen ardoris vel incendii. Unde Dionysius, VII cap. Cael. Hier., exponit nomen Seraphim secundum proprietates ignis, in quo est excessus caliditatis. In igne autem tria possumus considerare. Primo quidem, motum, qui est sursum, et qui est continuus. Per quod significatur quod indeclinabiliter moventur in Deum. Secundo vero, virtutem activam eius, quae est calidum. Quod quidem non simpliciter invenitur in igne, sed cum quadam acuitate, quia maxime est penetrativus in agendo, et pertingit usque ad minima; et iterum cum quodam superexcedenti fervore. Et per hoc significatur actio huiusmodi Angelorum, quam in subditos potenter exercent, eos in similem fervorem excitantes, et totaliter eos per incendium purgantes. Tertio consideratur in igne claritas eius. Et hoc significat quod huiusmodi Angeli in seipsis habent inextinguibilem lucem, et quod alios perfecte illuminant. Similiter etiam nomen Cherubim imponitur a quodam excessu scientiae, unde interpretatur plenitudo scientiae. Quod Dionysius exponit quantum ad quatuor, primo quidem, quantum ad perfectam Dei visionem; secundo, quantum ad plenam susceptionem divini luminis; tertio, quantum ad hoc, quod in ipso Deo contemplantur pulchritudinem ordinis rerum a Deo derivatam; quarto, quantum ad hoc, quod ipsi pleni existentes huiusmodi cognitione, eam copiose in alios effundunt.</P> 1142 eis interius operante, sed etiam per hoc quod ab eo inducuntur ad
1126 <P TITLE="I q. 108 a. 5 ad 6"><A NAME="32965"><SPAN CLASS="ref">[32965] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 6 </SPAN></A>Ad sextum dicendum quod ordo thronorum habet excellentiam prae inferioribus ordinibus in hoc, quod immediate in Deo rationes divinorum operum cognoscere possunt. Sed Cherubim habent excellentiam scientiae; Seraphim vero excellentiam ardoris. Et licet in his duabus excellentiis includatur tertia, non tamen in illa quae est thronorum, includuntur aliae duae. Et ideo ordo thronorum distinguitur ab ordine Cherubim et Seraphim. Hoc enim est commune in omnibus, quod excellentia inferioris continetur in excellentia superioris, et non e converso. Exponit autem Dionysius nomen thronorum, per convenientiam ad materiales sedes. In quibus est quatuor considerare. Primo quidem, situm, quia sedes supra terram elevantur. Et sic ipsi Angeli qui throni dicuntur, elevantur usque ad hoc, quod in Deo immediate rationes rerum cognoscant. Secundo in materialibus sedibus consideratur firmitas, quia in ipsis aliquis firmiter sedet. Hic autem est e converso, nam ipsi Angeli firmantur per Deum. Tertio, quia sedes suscipit sedentem, et in ea deferri potest. Sic et isti Angeli suscipiunt Deum in seipsis, et eum quodammodo ad inferiores ferunt. Quarto, ex figura, quia sedes ex una parte est aperta ad suscipiendum sedentem. Ita et isti Angeli sunt per promptitudinem aperti ad suscipiendum Deum, et famulandum ipsi.</P> 1143 bonum et retrahuntur a malo per praecepta et prohibitiones, praemia
1127 <BR> 1144 et poenas. Hoc autem modo non gubernantur a Deo creaturae
1128 <DIV CLASS="E">Articulus 6</DIV> 1145 irrationales, quae tantum aguntur, et non agunt. Cum ergo apostolus
1129 <P TITLE="I q. 108 a. 6 arg. 1"><A NAME="32966"><SPAN CLASS="ref">[32966] I&ordf; q. 108 a. 6 arg. 1 </SPAN></A>Ad sextum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter gradus ordinum assignentur. Ordo enim praelatorum videtur esse supremus. Sed dominationes, principatus et potestates ex ipsis nominibus praelationem quandam habent. Ergo isti ordines debent esse inter omnes supremi.</P> 1146 dicit quod Deo non est cura de bobus, non totaliter subtrahit boves
1130 <P TITLE="I q. 108 a. 6 arg. 2"><A NAME="32967"><SPAN CLASS="ref">[32967] I&ordf; q. 108 a. 6 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, quanto aliquis ordo est Deo propinquior, tanto est superior. Sed ordo thronorum videtur esse Deo propinquissimus, nihil enim coniungitur propinquius sedenti, quam sua sedes. Ergo ordo thronorum est altissimus.</P> 1147 a cura gubernationis divinae; sed solum quantum ad modum qui
1131 <P TITLE="I q. 108 a. 6 arg. 3"><A NAME="32968"><SPAN CLASS="ref">[32968] I&ordf; q. 108 a. 6 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, scientia est prior quam amor; et intellectus videtur esse altior quam voluntas. Ergo et ordo Cherubim videtur esse altior quam ordo Seraphim.</P> 1148 proprie competit rationali creaturae.</p>
1132 <P TITLE="I q. 108 a. 6 arg. 4"><A NAME="32969"><SPAN CLASS="ref">[32969] I&ordf; q. 108 a. 6 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, Gregorius ponit principatus supra potestates. Non ergo collocantur immediate supra Archangelos, ut Dionysius dicit.</P> 1149 <p title="I q. 103 a. 5 ad 3"><a name="32731"><span class=
1133 <P TITLE="I q. 108 a. 6 s. c."><A NAME="32970"><SPAN CLASS="ref">[32970] I&ordf; q. 108 a. 6 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Dionysius ponit, in prima quidem hierarchia. Seraphim ut primos, Cherubim ut medios, thronos ut ultimos; in media vero, dominationes ut primos, virtutes ut medios, potestates ut ultimos; in ultima, principatus ut primos, Archangelos ut medios, Angelos ut ultimos.</P> 1150 "ref">[32731] I&ordf; q. 103 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
1134 <P TITLE="I q. 108 a. 6 co."><A NAME="32971"><SPAN CLASS="ref">[32971] I&ordf; q. 108 a. 6 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod gradus angelicorum ordinum assignant et Gregorius et Dionysius, quantum ad alia quidem convenienter, sed quantum ad principatus et virtutes differenter. Nam Dionysius collocat virtutes sub dominationibus et supra potestates, principatus autem sub potestatibus et supra Archangelos, Gregorius autem ponit principatus in medio dominationum et potestatum, virtutes vero in medio potestatum et Archangelorum. Et utraque assignatio fulcimentum habere potest ex auctoritate apostoli. Qui, medios ordines ascendendo enumerans, dicit, Ephes. I, quod Deus constituit illum, scilicet Christum, ad dexteram suam in caelestibus, supra omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem, ubi virtutem ponit inter potestatem et dominationem, secundum assignationem Dionysii. Sed ad Coloss. I, enumerans eosdem ordines descendendo, dicit, sive throni, sive dominationes, sive principatus, sive potestates, omnia per ipsum et in ipso creata sunt, ubi principatus ponit medios inter dominationes et potestates, secundum assignationem Gregorii. Primo igitur videamus rationem assignationis Dionysii. In qua considerandum est quod, sicut supra dictum est, prima hierarchia accipit rationes rerum in ipso Deo; secunda vero in causis universalibus; tertia vero secundum determinationem ad speciales effectus. Et quia Deus est finis non solum angelicorum ministeriorum, sed etiam totius creaturae, ad primam hierarchiam pertinet consideratio finis; ad mediam vero dispositio universalis de agendis; ad ultimam autem applicatio dispositionis ad effectum, quae est operis executio; haec enim tria manifestum est in qualibet operatione inveniri. Et ideo Dionysius, ex nominibus ordinum proprietates illorum considerans, illos ordines in prima hierarchia posuit, quorum nomina imponuntur per respectum ad Deum, scilicet Seraphim et Cherubim et thronos. Illos vero ordines posuit in media hierarchia, quorum nomina designant communem quandam gubernationem sive dispositionem, scilicet dominationes, virtutes et potestates. Illos vero ordines posuit in tertia hierarchia, quorum nomina designant operis executionem, scilicet principatus, Angelos et Archangelos. In respectu autem ad finem, tria considerari possunt, nam primo, aliquis considerat finem; secundo vero, perfectam finis cognitionem accipit; tertio vero, intentionem suam in ipso defigit; quorum secundum ex additione se habet ad primum, et tertium ad utrumque. Et quia Deus est finis creaturarum sicut dux est finis exercitus, ut dicitur in XII Metaphys., potest aliquid simile huius ordinis considerari in rebus humanis, nam quidam sunt qui hoc habent dignitatis, ut per seipsos familiariter accedere possunt ad regem vel ducem; quidam vero super hoc habent, ut etiam secreta eius cognoscant; alii vero insuper circa ipsum semper inhaerent, quasi ei coniuncti. Et secundum hanc similitudinem accipere possumus dispositionem ordinum primae hierarchiae. Nam throni elevantur ad hoc, quod Deum familiariter in seipsis recipiant, secundum quod rationes rerum in ipso immediate cognoscere possunt, quod est proprium totius primae hierarchiae. Cherubim vero supereminenter divina secreta cognoscunt. Seraphim vero excellunt in hoc quod est omnium supremum, scilicet Deo ipsi uniri. Ut sic ab eo quod est commune toti hierarchiae, denominetur ordo thronorum; sicut ab eo quod est commune omnibus caelestibus spiritibus, denominatur ordo Angelorum. Ad gubernationis autem rationem tria pertinent. Quorum primum est definitio eorum quae agenda sunt, quod est proprium dominationum. Secundum autem est praebere facultatem ad implendum, quod pertinet ad virtutes. Tertium autem est ordinare qualiter ea quae praecepta vel definita sunt, impleri possint, ut aliqui exequantur, et hoc pertinet ad potestates. Executio autem angelicorum ministeriorum consistit in annuntiando divina. In executione autem cuiuslibet actus, sunt quidam quasi incipientes actionem et alios ducentes, sicut in cantu praecentores, et in bello illi qui alios ducunt et dirigunt, et hoc pertinet ad principatus. Alii vero sunt qui simpliciter exequuntur, et hoc pertinet ad Angelos. Alii vero medio modo se habent, quod ad Archangelos pertinet, ut supra dictum est. Invenitur autem congrua haec ordinum assignatio. Nam semper summum inferioris ordinis affinitatem habet cum ultimo superioris; sicut infima animalia parum distant a plantis. Primus autem ordo est divinarum personarum, qui terminatur ad spiritum sanctum, qui est amor procedens, cum quo affinitatem habet supremus ordo primae hierarchiae, ab incendio amoris denominatus. Infimus autem ordo primae hierarchiae est thronorum, qui ex suo nomine habent quandam affinitatem cum dominationibus, nam throni dicuntur, secundum Gregorium, per quos Deus sua iudicia exercet; accipiunt enim divinas illuminationes per convenientiam ad immediate illuminandum secundam hierarchiam, ad quam pertinet dispositio divinorum ministeriorum. Ordo vero potestatum affinitatem habet cum ordine principatuum, nam cum potestatum sit ordinationem subiectis imponere, haec ordinatio statim in nomine principatuum designatur, qui sunt primi in executione divinorum ministeriorum, utpote praesidentes gubernationi gentium et regnorum, quod est primum et praecipuum in divinis ministeriis; nam bonum gentis est divinius quam bonum unius hominis. Unde dicitur Dan. X, <I>princeps regni Persarum restitit mihi</I>. Dispositio etiam ordinum quam Gregorius ponit, congruitatem habet. Nam cum dominationes sint definientes et praecipientes ea quae ad divina ministeria pertinent, ordines eis subiecti disponuntur secundum dispositionem eorum in quos divina ministeria exercentur ut autem Augustinus dicit in III de Trin., <I>corpora quodam ordine reguntur, inferiora per superiora, et omnia per spiritualem creaturam; et spiritus malus per spiritum bonum</I>. Primus ergo ordo post dominationes dicitur principatuum, qui etiam bonis spiritibus principantur. Deinde potestates, per quas arcentur mali spiritus, sicut per potestates terrenas arcentur malefactores, ut habetur Rom. XIII. Post quas sunt virtutes, quae habent potestatem super corporalem naturam in operatione miraculorum. Post quas sunt Archangeli et Angeli, qui nuntiant hominibus vel magna, quae sunt supra rationem; vel parva, ad quae ratio se extendere potest.</P> 1151 dicendum quod creatura rationalis gubernat seipsam per intellectum
1135 <P TITLE="I q. 108 a. 6 ad 1"><A NAME="32972"><SPAN CLASS="ref">[32972] I&ordf; q. 108 a. 6 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod in Angelis potius est quod subiiciuntur Deo, quam quod inferioribus praesident, et hoc derivatur ex illo. Et ideo ordines nominati a praelatione non sunt supremi, sed magis ordines nominati a conversione ad Deum.</P> 1152 et voluntatem, quorum utrumque indiget regi et perfici ab
1136 <P TITLE="I q. 108 a. 6 ad 2"><A NAME="32973"><SPAN CLASS="ref">[32973] I&ordf; q. 108 a. 6 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod illa propinquitas ad Deum quae designatur nomine thronorum, convenit etiam Cherubim et Seraphim, et excellentius, ut dictum est.</P> 1153 intellectu et voluntate Dei. Et ideo supra gubernationem qua
1137 <P TITLE="I q. 108 a. 6 ad 3"><A NAME="32974"><SPAN CLASS="ref">[32974] I&ordf; q. 108 a. 6 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, sicut supra dictum est, cognitio est secundum quod cognita sunt in cognoscente; amor autem secundum quod amans unitur rei amatae. Superiora autem nobiliori modo sunt in seipsis quam in inferioribus, inferiora vero nobiliori modo in superioribus quam in seipsis. Et ideo inferiorum quidem cognitio praeeminet dilectioni, superiorum autem dilectio, et praecipue Dei, praeeminet cognitioni.</P> 1154 creatura rationalis gubernat seipsam tanquam domina sui actus,
1138 <P TITLE="I q. 108 a. 6 ad 4"><A NAME="32975"><SPAN CLASS="ref">[32975] I&ordf; q. 108 a. 6 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod, si quis diligenter consideret dispositiones ordinum secundum Dionysium et Gregorium, parum vel nihil differunt, si ad rem referantur. Exponit enim Gregorius principatuum nomen ex hoc, quod bonis spiritibus praesunt, et hoc convenit virtutibus, secundum quod in nomine virtutum intelligitur quaedam fortitudo dans efficaciam inferioribus spiritibus ad exequenda divina ministeria. Rursus virtutes, secundum Gregorium, videntur esse idem quod principatus secundum Dionysium. Nam hoc est primum in divinis ministeriis, miracula facere, per hoc enim paratur via Annuntiationi Archangelorum et Angelorum.</P> 1155 indiget gubernari a Deo.</p>
1139 <BR> 1156 <br />
1140 <DIV CLASS="E">Articulus 7</DIV> 1157 <div class="E">Articulus 6</div>
1141 <P TITLE="I q. 108 a. 7 arg. 1"><A NAME="32976"><SPAN CLASS="ref">[32976] I&ordf; q. 108 a. 7 arg. 1 </SPAN></A>Ad septimum sic proceditur. Videtur quod ordines non remanebunt post diem iudicii. Dicit enim apostolus, I ad Cor. XV, quod Christus evacuabit omnem principatum et potestatem, cum tradiderit regnum Deo et patri, quod erit in ultima consummatione. Pari ergo ratione, in illo statu omnes alii ordines evacuabuntur.</P> 1158 <p title="I q. 103 a. 6 arg. 1"><a name="32732"><span class=
1142 <P TITLE="I q. 108 a. 7 arg. 2"><A NAME="32977"><SPAN CLASS="ref">[32977] I&ordf; q. 108 a. 7 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ad officium angelicorum ordinum pertinet purgare, illuminare et perficere. Sed post diem iudicii unus Angelus non purgabit aut illuminabit aut perficiet alium, quia non proficient amplius in scientia. Ergo frustra ordines angelici remanerent.</P> 1159 "ref">[32732] I&ordf; q. 103 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
1143 <P TITLE="I q. 108 a. 7 arg. 3"><A NAME="32978"><SPAN CLASS="ref">[32978] I&ordf; q. 108 a. 7 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, apostolus dicit, ad Heb. I, de Angelis, quod <I>omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis</I>, ex quo patet quod officia Angelorum ordinantur ad hoc, quod homines ad salutem adducantur. Sed omnes electi usque ad diem iudicii salutem consequuntur. Non ergo post diem iudicii remanebunt officia et ordines Angelorum.</P> 1160 proceditur. Videtur quod omnia immediate gubernentur a Deo.
1144 <P TITLE="I q. 108 a. 7 s. c."><A NAME="32979"><SPAN CLASS="ref">[32979] I&ordf; q. 108 a. 7 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Iudic. V, stellae manentes in ordine et cursu suo, quod exponitur de Angelis. Ergo Angeli semper in suis ordinibus remanebunt.</P> 1161 Gregorius enim Nyssenus reprehendit opinionem Platonis, qui divisit
1145 <P TITLE="I q. 108 a. 7 co."><A NAME="32980"><SPAN CLASS="ref">[32980] I&ordf; q. 108 a. 7 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod in ordinibus angelicis duo possunt considerari, scilicet distinctio graduum, et executio officiorum. Distinctio autem graduum est in Angelis secundum differentiam gratiae et naturae, ut supra dictum est. Et utraque differentia semper in Angelis remanebit. Non enim posset naturarum differentia ab eis auferri, nisi eis corruptis, differentia etiam gloriae erit in eis semper, secundum differentiam meriti praecedentis. Executio autem officiorum angelicorum aliquo modo remanebit post diem iudicii, et aliquo modo cessabit. Cessabit quidem, secundum quod eorum officia ordinantur ad perducendum aliquos ad finem, remanebit autem, secundum quod convenit in ultima finis consecutione. Sicut etiam alia sunt officia militarium ordinum in pugna, et in triumpho.</P> 1162 providentiam in tria, primam quidem primi Dei, qui providet rebus
1146 <P TITLE="I q. 108 a. 7 ad 1"><A NAME="32981"><SPAN CLASS="ref">[32981] I&ordf; q. 108 a. 7 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod principatus et potestates evacuabuntur in illa finali consummatione quantum ad hoc, quod alios ad finem perducant, quia consecuto iam fine, non est necessarium tendere in finem. Et haec ratio intelligitur ex verbis apostoli, dicentis, cum tradiderit regnum Deo et patri, idest, cum perduxerit fideles ad fruendum ipso Deo.</P> 1163 caelestibus, et universalibus omnibus; secundam vero providentiam
1147 <P TITLE="I q. 108 a. 7 ad 2"><A NAME="32982"><SPAN CLASS="ref">[32982] I&ordf; q. 108 a. 7 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod actiones Angelorum super alios Angelos considerandae sunt secundum similitudinem actionum intelligibilium quae sunt in nobis. Inveniuntur autem in nobis multae intelligibiles actiones quae sunt ordinatae secundum ordinem causae et causati; sicut cum per multa media gradatim in unam conclusionem devenimus. Manifestum est autem quod cognitio conclusionis dependet ex omnibus mediis praecedentibus, non solum quantum ad novam acquisitionem scientiae, sed etiam quantum ad scientiae conservationem. Cuius signum est quod, si quis oblivisceretur aliquod praecedentium mediorum, opinionem quidem vel fidem de conclusione posset habere, sed non scientiam, ordine causarum ignorato. Sic igitur, cum inferiores Angeli rationes divinorum operum cognoscant per lumen superiorum Angelorum, dependet eorum cognitio ex lumine superiorum, non solum quantum ad novam acquisitionem scientiae, sed etiam quantum ad cognitionis conservationem. Licet ergo post iudicium non proficiant inferiores Angeli in cognitione aliquarum rerum, non tamen propter hoc excluditur quin a superioribus illuminentur.</P> 1164 esse dixit secundorum deorum, qui caelum circumeunt, scilicet
1148 <P TITLE="I q. 108 a. 7 ad 3"><A NAME="32983"><SPAN CLASS="ref">[32983] I&ordf; q. 108 a. 7 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, etsi post diem iudicii homines non sint ulterius ad salutem adducendi per ministerium Angelorum; tamen illi qui iam salutem erunt consecuti, aliquam illustrationem habebunt per Angelorum officia.</P> 1165 respectu eorum quae sunt in generatione et corruptione; tertiam
1149 <BR> 1166 vero providentiam dixit quorundam Daemonum, qui sunt custodes circa
1150 <DIV CLASS="E">Articulus 8</DIV> 1167 terram humanarum actionum. Ergo videtur quod omnia immediate a Deo
1151 <P TITLE="I q. 108 a. 8 arg. 1"><A NAME="32984"><SPAN CLASS="ref">[32984] I&ordf; q. 108 a. 8 arg. 1 </SPAN></A>Ad octavum sic proceditur. Videtur quod homines non assumantur ad ordines Angelorum. Hierarchia enim humana continetur sub infima hierarchiarum caelestium, sicut infima sub media, et media sub prima. Sed Angeli infimae hierarchiae nunquam transferentur in mediam aut in primam. Ergo neque homines transferentur ad ordines Angelorum.</P> 1168 gubernentur.</p>
1152 <P TITLE="I q. 108 a. 8 arg. 2"><A NAME="32985"><SPAN CLASS="ref">[32985] I&ordf; q. 108 a. 8 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ordinibus Angelorum aliqua officia competunt, utpote custodire, miracula facere, Daemones arcere, et huiusmodi, quae non videntur convenire animabus sanctorum. Ergo non transferentur ad ordines Angelorum.</P> 1169 <p title="I q. 103 a. 6 arg. 2"><a name="32733"><span class=
1153 <P TITLE="I q. 108 a. 8 arg. 3"><A NAME="32986"><SPAN CLASS="ref">[32986] I&ordf; q. 108 a. 8 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, sicut boni Angeli inducunt ad bonum, ita Daemones inducunt ad malum. Sed erroneum est dicere quod animae hominum malorum convertantur in Daemones, hoc enim Chrysostomus reprobat, super Matth. Ergo non videtur quod animae sanctorum transferantur ad ordines Angelorum.</P> 1170 "ref">[32733] I&ordf; q. 103 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
1154 <P TITLE="I q. 108 a. 8 s. c."><A NAME="32987"><SPAN CLASS="ref">[32987] I&ordf; q. 108 a. 8 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dominus dicit, Matth. XXII, de sanctis, quod <I>erunt sicut Angeli Dei in caelo</I>.</P> 1171 melius est aliquid fieri per unum quam per multa, si sit possibile,
1155 <P TITLE="I q. 108 a. 8 co."><A NAME="32988"><SPAN CLASS="ref">[32988] I&ordf; q. 108 a. 8 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, ordines Angelorum distinguuntur et secundum conditionem naturae, et secundum dona gratiae. Si ergo considerentur Angelorum ordines solum quantum ad gradum naturae, sic homines nullo modo assumi possunt ad ordines Angelorum, quia semper remanebit naturarum distinctio. Quam quidam considerantes, posuerunt quod nullo modo homines transferri possunt ad aequalitatem Angelorum. Quod est erroneum, repugnat enim promissioni Christi, dicentis, Lucae XX, quod filii resurrectionis erunt aequales Angelis in caelis. Illud enim quod est ex parte naturae, se habet ut materiale in ratione ordinis, completivum vero est quod est ex dono gratiae, quae dependet ex liberalitate Dei, non ex ordine naturae. Et ideo per donum gratiae homines mereri possunt tantam gloriam, ut Angelis aequentur secundum singulos Angelorum gradus. Quod est homines ad ordines Angelorum assumi. Quidam tamen dicunt quod ad ordines Angelorum non assumuntur omnes qui salvantur, sed soli virgines vel perfecti; alii vero suum ordinem constituent, quasi condivisum toti societati Angelorum. Sed hoc est contra Augustinum, qui dicit XII de Civ. Dei, quod non erunt duae societates hominum et Angelorum, sed una, quia omnium beatitudo est adhaerere uni Deo.</P> 1172 ut dicitur in VIII Physic. Sed Deus potest per seipsum absque
1156 <P TITLE="I q. 108 a. 8 ad 1"><A NAME="32989"><SPAN CLASS="ref">[32989] I&ordf; q. 108 a. 8 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod gratia Angelis datur secundum proportionem naturalium; non autem sic est de hominibus, ut supra dictum est. Et ideo sicut inferiores Angeli non possunt transferri ad naturalem gradum superiorum, ita nec ad gratuitum. Homines vero possunt ad gratuitum conscendere, sed non ad naturalem.</P> 1173 mediis causis omnia gubernare. Ergo videtur quod omnia immediate
1157 <P TITLE="I q. 108 a. 8 ad 2"><A NAME="32990"><SPAN CLASS="ref">[32990] I&ordf; q. 108 a. 8 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod Angeli, secundum naturae ordinem, medii sunt inter nos et Deum. Et ideo, secundum legem communem, per eos administrantur non solum res humanae, sed etiam omnia corporalia. Homines autem sancti, etiam post hanc vitam, sunt eiusdem naturae nobiscum. Unde secundum legem communem, non administrant humana, nec rebus vivorum intersunt, ut Augustinus dicit in libro de cura pro mortuis agenda. Ex quadam tamen speciali dispensatione interdum aliquibus sanctis conceditur, vel vivis vel mortuis, huiusmodi officia exercere, vel miracula faciendo, vel Daemones arcendo, vel aliquid huiusmodi; sicut Augustinus in eodem libro dicit.</P> 1174 gubernet.</p>
1158 <P TITLE="I q. 108 a. 8 ad 3"><A NAME="32991"><SPAN CLASS="ref">[32991] I&ordf; q. 108 a. 8 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod homines ad poenam Daemonum transferri, non est erroneum, sed quidam erronee posuerunt Daemones nihil aliud esse quam animas defunctorum. Et hoc Chrysostomus reprobat.</P> 1175 <p title="I q. 103 a. 6 arg. 3"><a name="32734"><span class=
1159 <BR> 1176 "ref">[32734] I&ordf; q. 103 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
1160 <DIV CLASS="D">Quaestio 109</DIV> 1177 nihil in Deo est deficiens et imperfectum. Sed ad defectum
1161 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1178 gubernatoris pertinere videtur quod mediantibus aliquibus gubernet,
1162 <P TITLE="I q. 109 pr."><A NAME="32992"><SPAN CLASS="ref">[32992] I&ordf; q. 109 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de ordinatione malorum Angelorum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum ordines sint in Daemonibus. Secundo, utrum in eis sit praelatio. Tertio, utrum unus illuminet alium. Quarto, utrum subiiciantur praelationi bonorum Angelorum.</P> 1179 sicut rex terrenus, quia non sufficit ad omnia agenda, nec ubique
1163 <BR> 1180 est praesens in suo regno, propter hoc oportet quod habeat suae
1164 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1181 gubernationis ministros. Ergo Deus immediate omnia gubernat.</p>
1165 <P TITLE="I q. 109 a. 1 arg. 1"><A NAME="32993"><SPAN CLASS="ref">[32993] I&ordf; q. 109 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod ordines non sint in Daemonibus. Ordo enim pertinet ad rationem boni, sicut et modus et species, ut Augustinus dicit in libro de natura boni; et e contrario inordinatio pertinet ad rationem mali. Sed in bonis Angelis nihil est inordinatum. Ergo in malis Angelis non sunt aliqui ordines.</P> 1182 <p title="I q. 103 a. 6 s. c."><a name="32735"><span class=
1166 <P TITLE="I q. 109 a. 1 arg. 2"><A NAME="32994"><SPAN CLASS="ref">[32994] I&ordf; q. 109 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ordines angelici sub aliqua hierarchia continentur. Sed Daemones non sunt sub aliqua hierarchia, quae est sacer principatus, cum ab omni sanctitate sint vacui. Ergo in Daemonibus non sunt ordines.</P> 1183 "ref">[32735] I&ordf; q. 103 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est
1167 <P TITLE="I q. 109 a. 1 arg. 3"><A NAME="32995"><SPAN CLASS="ref">[32995] I&ordf; q. 109 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, Daemones de singulis ordinibus Angelorum ceciderunt, ut communiter dicitur. Si ergo aliqui Daemones dicuntur esse alicuius ordinis, quia de illo ordine ceciderunt; videtur quod deberent eis attribui nomina singulorum ordinum. Nunquam autem invenitur quod dicantur Seraphim, vel throni, vel dominationes. Ergo, pari ratione, non sunt in aliquibus ordinibus.</P> 1184 quod Augustinus dicit, in III de Trin., <i>quemadmodum corpora
1168 <P TITLE="I q. 109 a. 1 s. c."><A NAME="32996"><SPAN CLASS="ref">[32996] I&ordf; q. 109 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod apostolus dicit, ad Ephes. ult., quod <I>est nobis colluctatio adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum</I>.</P> 1185 crassiora et inferiora per subtiliora et potentiora quodam ordine
1169 <P TITLE="I q. 109 a. 1 co."><A NAME="32997"><SPAN CLASS="ref">[32997] I&ordf; q. 109 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut iam dictum est, ordo angelicus consideratur et secundum gradum naturae, et secundum gradum gratiae. Gratia vero habet duplicem statum, scilicet imperfectum, qui est status merendi; et perfectum, qui est status gloriae consummatae. Si ergo considerentur ordines angelici quantum ad perfectionem gloriae, sic Daemones neque sunt in ordinibus angelicis, neque unquam fuerunt. Si autem considerentur quantum ad id quod est gratiae imperfectae, sic Daemones fuerunt quidem aliquando in ordinibus Angelorum, sed ab eis ceciderunt; secundum illud quod supra posuimus, omnes Angelos in gratia creatos fuisse. Si autem considerentur quantum ad id quod est naturae, sic adhuc sunt in ordinibus, quia data naturalia non amiserunt, ut Dionysius dicit.</P> 1186 reguntur; ita omnia corpora per spiritum vitae rationalem, et
1170 <P TITLE="I q. 109 a. 1 ad 1"><A NAME="32998"><SPAN CLASS="ref">[32998] I&ordf; q. 109 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod bonum potest inveniri sine malo; sed malum non potest inveniri sine bono, ut supra habitum est. Et ideo Daemones, inquantum habent naturam bonam, ordinati sunt.</P> 1187 spiritus vitae rationalis desertor atque peccator per spiritum
1171 <P TITLE="I q. 109 a. 1 ad 2"><A NAME="32999"><SPAN CLASS="ref">[32999] I&ordf; q. 109 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod ordinatio Daemonum, si consideretur ex parte Dei ordinantis, est sacra, utitur enim Daemonibus propter seipsum. Sed ex parte voluntatis Daemonum, non est sacra, quia abutuntur sua natura ad malum.</P> 1188 vitae rationalem pium et iustum, et ille per ipsum Deum</i>.</p>
1172 <P TITLE="I q. 109 a. 1 ad 3"><A NAME="33000"><SPAN CLASS="ref">[33000] I&ordf; q. 109 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod nomen Seraphim imponitur ab ardore caritatis, nomen autem thronorum ab inhabitatione divina, nomen autem dominationum importat libertatem quandam, quae omnia opponuntur peccato. Et ideo peccantibus Angelis huiusmodi nomina non attribuuntur.</P> 1189 <p title="I q. 103 a. 6 co."><a name="32736"><span class=
1173 <BR> 1190 "ref">[32736] I&ordf; q. 103 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum
1174 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1191 quod in gubernatione duo sunt consideranda, scilicet ratio
1175 <P TITLE="I q. 109 a. 2 arg. 1"><A NAME="33001"><SPAN CLASS="ref">[33001] I&ordf; q. 109 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod in Daemonibus non sit praelatio. Omnis enim praelatio est secundum aliquem ordinem iustitiae. Sed Daemones totaliter a iustitia ceciderunt. Ergo in eis non est praelatio.</P> 1192 gubernationis, quae est ipsa providentia; et executio. Quantum
1176 <P TITLE="I q. 109 a. 2 arg. 2"><A NAME="33002"><SPAN CLASS="ref">[33002] I&ordf; q. 109 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ubi non est obedientia et subiectio, non est praelatio. Haec autem sine concordia esse non possunt; quae in Daemonibus nulla est, secundum illud Prov. XIII, <I>inter superbos semper sunt iurgia</I>. Ergo in Daemonibus non est praelatio.</P> 1193 igitur ad rationem gubernationis pertinet, Deus immediate omnia
1177 <P TITLE="I q. 109 a. 2 arg. 3"><A NAME="33003"><SPAN CLASS="ref">[33003] I&ordf; q. 109 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, si in eis est aliqua praelatio, aut hoc pertinet ad eorum naturam, aut ad eorum culpam vel poenam. Sed non ad eorum naturam, quia subiectio et servitus non est ex natura, sed est ex peccato subsecuta. Nec pertinet ad culpam vel poenam, quia sic superiores Daemones, qui magis peccaverunt, inferioribus subderentur. Non ergo est praelatio in Daemonibus.</P> 1194 gubernat, quantum autem pertinet ad executionem gubernationis, Deus
1178 <P TITLE="I q. 109 a. 2 s. c."><A NAME="33004"><SPAN CLASS="ref">[33004] I&ordf; q. 109 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicit Glossa, I ad Cor. XV, <I>quandiu durat mundus, Angeli Angelis, homines hominibus, et Daemones Daemonibus praesunt</I>.</P> 1195 gubernat quaedam mediantibus aliis. Cuius ratio est quia, cum Deus
1179 <P TITLE="I q. 109 a. 2 co."><A NAME="33005"><SPAN CLASS="ref">[33005] I&ordf; q. 109 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, cum actio sequatur naturam rei, quorumcumque naturae sunt ordinatae, oportet quod etiam actiones sub invicem ordinentur. Sicut patet in rebus corporalibus, quia enim inferiora corpora naturali ordine sunt infra corpora caelestia actiones et motus eorum subduntur actionibus et motibus caelestium corporum. Manifestum est autem ex praemissis quod Daemonum quidam naturali ordine sub aliis constituuntur. Unde et actiones eorum sub actionibus superiorum sunt. Et hoc est quod rationem praelationis facit, ut scilicet actio subditi subdatur actioni praelati. Sic igitur ipsa naturalis dispositio Daemonum requirit quod sit in eis praelatio. Convenit etiam hoc divinae sapientiae, quae nihil in universo inordinatum relinquit, <I>quae attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter</I>, ut dicitur Sap. VIII.</P> 1196 sit ipsa essentia bonitatis, unumquodque attribuendum est Deo
1180 <P TITLE="I q. 109 a. 2 ad 1"><A NAME="33006"><SPAN CLASS="ref">[33006] I&ordf; q. 109 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod praelatio Daemonum non fundatur super eorum iustitia, sed super iustitia Dei cuncta ordinantis.</P> 1197 secundum sui optimum. Optimum autem in omni genere vel ratione vel
1181 <P TITLE="I q. 109 a. 2 ad 2"><A NAME="33007"><SPAN CLASS="ref">[33007] I&ordf; q. 109 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod concordia Daemonum, qua quidam aliis obediunt, non est ex amicitia quam inter se habeant; sed ex communi nequitia, qua homines odiunt, et Dei iustitiae repugnant. Est enim proprium hominum impiorum, ut eis se adiungant et subiiciant, ad propriam nequitiam exequendam, quos potiores viribus vident.</P> 1198 cognitione practica, qualis est ratio gubernationis, in hoc
1182 <P TITLE="I q. 109 a. 2 ad 3"><A NAME="33008"><SPAN CLASS="ref">[33008] I&ordf; q. 109 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod Daemones non sunt aequales secundum naturam, unde in eis est naturalis praelatio. Quod in hominibus non contingit, qui natura sunt pares. Quod autem superioribus inferiores subdantur, non est ad bonum superiorum, sed magis ad malum eorum; quia cum mala facere maxime ad miseriam pertineat, praeesse in malis est esse magis miserum.</P> 1199 consistit, quod particularia cognoscantur, in quibus est actus,
1183 <BR> 1200 sicut optimus medicus est, non qui considerat sola universalia, sed
1184 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1201 qui potest etiam considerare minima particularium; et idem patet in
1185 <P TITLE="I q. 109 a. 3 arg. 1"><A NAME="33009"><SPAN CLASS="ref">[33009] I&ordf; q. 109 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod in Daemonibus sit illuminatio. Illuminatio enim consistit in manifestatione veritatis. Sed unus Daemon potest alteri veritatem manifestare, quia superiores magis acumine naturalis scientiae vigent. Ergo superiores Daemones possunt inferiores illuminare.</P> 1202 ceteris. Unde oportet dicere quod Deus omnium etiam minimorum
1186 <P TITLE="I q. 109 a. 3 arg. 2"><A NAME="33010"><SPAN CLASS="ref">[33010] I&ordf; q. 109 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, corpus quod superabundat in lumine, potest illuminare corpus quod in lumine deficit; sicut sol lunam. Sed superiores Daemones magis abundant in participatione luminis naturalis. Ergo videtur quod superiores Daemones possunt inferiores illuminare.</P> 1203 particularium rationem gubernationis habeat. Sed cum per
1187 <P TITLE="I q. 109 a. 3 s. c."><A NAME="33011"><SPAN CLASS="ref">[33011] I&ordf; q. 109 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra, illuminatio cum purgatione est et perfectione, ut supra dictum est. Sed purgare non convenit Daemonibus; secundum illud Eccli. XXXIV, <I>ab immundo quid mundabitur?</I> Ergo etiam neque illuminare.</P> 1204 gubernationem res quae gubernantur sint ad perfectionem
1188 <P TITLE="I q. 109 a. 3 co."><A NAME="33012"><SPAN CLASS="ref">[33012] I&ordf; q. 109 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod in Daemonibus non potest esse illuminatio proprie. Dictum est enim supra quod illuminatio proprie est manifestatio veritatis, secundum quod habet ordinem ad Deum, qui illuminat omnem intellectum. Alia autem manifestatio veritatis potest esse locutio; sicut cum unus Angelus alteri suum conceptum manifestat. Perversitas autem Daemonum hoc habet, quod unus alium non intendit ordinare ad Deum, sed magis ab ordine divino abducere. Et ideo unus Daemon alium non illuminat; sed unus alii suum conceptum per modum locutionis intimare potest.</P> 1205 perducendae; tanto erit melior gubernatio, quanto maior perfectio a
1189 <P TITLE="I q. 109 a. 3 ad 1"><A NAME="33013"><SPAN CLASS="ref">[33013] I&ordf; q. 109 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod non quaelibet veritatis manifestatio habet rationem illuminationis, sed solum quae dicta est.</P> 1206 gubernante rebus gubernatis communicatur. Maior autem perfectio est
1190 <P TITLE="I q. 109 a. 3 ad 2"><A NAME="33014"><SPAN CLASS="ref">[33014] I&ordf; q. 109 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod secundum ea quae ad naturalem cognitionem pertinent, non est necessaria manifestatio veritatis neque in Angelis neque in Daemonibus, quia, sicut supra dictum est, statim a principio suae conditionis omnia cognoverunt quae ad naturalem cognitionem pertinent. Et ideo maior plenitudo naturalis luminis quae est in superioribus Daemonibus, non potest esse ratio illuminationis.</P> 1207 quod aliquid in se sit bonum, et etiam sit aliis causa bonitatis,
1191 <BR> 1208 quam si esset solummodo in se bonum. Et ideo sic Deus gubernat res,
1192 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1209 ut quasdam aliarum in gubernando causas instituat, sicut si aliquis
1193 <P TITLE="I q. 109 a. 4 arg. 1"><A NAME="33015"><SPAN CLASS="ref">[33015] I&ordf; q. 109 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod boni Angeli non habeant praelationem super malos. Praelatio enim Angelorum praecipue attenditur secundum illuminationes. Sed mali Angeli, cum sint tenebrae, non illuminantur a bonis. Ergo boni Angeli non habent praelationem super malos.</P> 1210 magister discipulos suos non solum scientes faceret, sed etiam
1194 <P TITLE="I q. 109 a. 4 arg. 2"><A NAME="33016"><SPAN CLASS="ref">[33016] I&ordf; q. 109 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ad negligentiam praesidentis pertinere videntur ea quae per subditos male fiunt. Sed Daemones multa mala faciunt. Si igitur subsunt praelationi bonorum Angelorum, videtur in Angelis bonis esse aliqua negligentia. Quod est inconveniens.</P> 1211 aliorum doctores.</p>
1195 <P TITLE="I q. 109 a. 4 arg. 3"><A NAME="33017"><SPAN CLASS="ref">[33017] I&ordf; q. 109 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, praelatio Angelorum sequitur naturae ordinem, ut supra dictum est. Sed si Daemones de singulis ordinibus ceciderunt, ut communiter dicitur, multi Daemones multis bonis Angelis sunt superiores ordine naturae. Non ergo boni Angeli praelationem habent super omnes malos.</P> 1212 <p title="I q. 103 a. 6 ad 1"><a name="32737"><span class=
1196 <P TITLE="I q. 109 a. 4 s. c."><A NAME="33018"><SPAN CLASS="ref">[33018] I&ordf; q. 109 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, III de Trin., quod <I>spiritus vitae desertor atque peccator regitur per spiritum vitae rationalem, pium et iustum</I>. Et Gregorius dicit quod <I>potestates dicuntur Angeli quorum ditioni virtutes adversae subiectae sunt</I>.</P> 1213 "ref">[32737] I&ordf; q. 103 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1197 <P TITLE="I q. 109 a. 4 co."><A NAME="33019"><SPAN CLASS="ref">[33019] I&ordf; q. 109 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod totus ordo praelationis primo et originaliter est in Deo, et participatur a creaturis secundum quod Deo magis appropinquant, illae enim creaturae super alias influentiam habent, quae sunt perfectiores et Deo propinquiores. Maxima autem perfectio, et per quam maxime Deo appropinquatur, est creaturarum fruentium Deo, sicut sunt sancti Angeli, qua perfectione Daemones privantur. Et ideo boni Angeli super malos praelationem habent, et per eos reguntur.</P> 1214 dicendum quod opinio Platonis reprehenditur, quia etiam quantum ad
1198 <P TITLE="I q. 109 a. 4 ad 1"><A NAME="33020"><SPAN CLASS="ref">[33020] I&ordf; q. 109 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod per sanctos Angelos multa de divinis mysteriis Daemonibus revelantur, cum divina iustitia exigit ut per Daemones aliqua fiant vel ad punitionem malorum, vel ad exercitationem bonorum, sicut in rebus humanis assessores iudicis revelant tortoribus eius sententiam. Huiusmodi autem revelationes, si ad Angelos revelantes comparentur, illuminationes sunt, quia ordinant eas ad Deum. Ex parte vero Daemonum, non sunt illuminationes, quia eas in Deum non ordinant, sed ad expletionem propriae iniquitatis.</P> 1215 rationem gubernationis, posuit Deum non immediate omnia gubernare.
1199 <P TITLE="I q. 109 a. 4 ad 2"><A NAME="33021"><SPAN CLASS="ref">[33021] I&ordf; q. 109 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod sancti Angeli sunt ministri divinae sapientiae. Unde sicut divina sapientia permittit aliqua mala fieri per malos Angelos vel homines, propter bona quae ex eis elicit; ita et boni Angeli non totaliter cohibent malos a nocendo.</P> 1216 Quod patet per hoc, quod divisit in tria providentiam, quae est
1200 <P TITLE="I q. 109 a. 4 ad 3"><A NAME="33022"><SPAN CLASS="ref">[33022] I&ordf; q. 109 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod Angelus qui est inferior ordine naturae, praeest Daemonibus, quamvis superioribus ordine naturae; quia virtus divinae iustitiae, cui inhaerent boni Angeli, potior est quam virtus naturalis Angelorum. Unde et apud homines, spiritualis iudicat omnia, ut dicitur I ad Cor. II. Et philosophus dicit, in libro Ethic., quod <I>virtuosus est regula et mensura omnium humanorum actuum</I>.</P> 1217 ratio gubernationis.</p>
1201 <BR> 1218 <p title="I q. 103 a. 6 ad 2"><a name="32738"><span class=
1202 <DIV CLASS="D">Quaestio 110</DIV> 1219 "ref">[32738] I&ordf; q. 103 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
1203 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1220 dicendum quod, si solus Deus gubernaret, subtraheretur perfectio
1204 <P TITLE="I q. 110 pr."><A NAME="33023"><SPAN CLASS="ref">[33023] I&ordf; q. 110 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de praesidentia Angelorum super creaturam corporalem. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum creatura corporalis administretur per Angelos. Secundo, utrum creatura corporalis obediat Angelis ad nutum. Tertio, utrum Angeli sua virtute possint immediate movere corpora localiter. Quarto, utrum Angeli boni vel mali possint facere miracula.</P> 1221 causalis a rebus. Unde non totum fieret per unum, quod fit per
1205 <BR> 1222 multa.</p>
1206 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1223 <p title="I q. 103 a. 6 ad 3"><a name="32739"><span class=
1207 <P TITLE="I q. 110 a. 1 arg. 1"><A NAME="33024"><SPAN CLASS="ref">[33024] I&ordf; q. 110 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod creatura corporalis non administretur per Angelos. Res enim quae habent determinatum modum operandi, non indigent gubernari ab aliquo praesidente, ideo enim indigemus gubernari, ne aliter operemur quam oporteat. Sed res corporales habent determinatas actiones ex naturis sibi divinitus datis. Non ergo indigent gubernatione Angelorum.</P> 1224 "ref">[32739] I&ordf; q. 103 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
1208 <P TITLE="I q. 110 a. 1 arg. 2"><A NAME="33025"><SPAN CLASS="ref">[33025] I&ordf; q. 110 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, inferiora in entibus gubernantur per superiora. Sed in corporibus quaedam dicuntur inferiora, quaedam superiora. Inferiora igitur gubernantur per superiora. Non ergo est necessarium quod gubernentur per Angelos.</P> 1225 dicendum quod non solum pertinet ad imperfectionem regis terreni
1209 <P TITLE="I q. 110 a. 1 arg. 3"><A NAME="33026"><SPAN CLASS="ref">[33026] I&ordf; q. 110 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, diversi ordines Angelorum distinguuntur secundum diversa officia. Sed si creaturae corporales administrantur per Angelos, tot erunt officia Angelorum, quot sunt species rerum. Ergo etiam tot erunt ordines Angelorum, quot sunt species rerum. Quod est contra supra dicta. Non ergo corporalis creatura administratur per Angelos.</P> 1226 quod executores habeat suae gubernationis, sed etiam ad regis
1210 <P TITLE="I q. 110 a. 1 s. c."><A NAME="33027"><SPAN CLASS="ref">[33027] I&ordf; q. 110 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, III de Trin., quod <I>omnia corpora reguntur per spiritum vitae rationalem</I>. Et Gregorius dicit, in IV Dial., quod <I>in hoc mundo visibili nihil nisi per creaturam invisibilem disponi potest</I>.</P> 1227 dignitatem, quia ex ordine ministrorum potestas regia praeclarior
1211 <P TITLE="I q. 110 a. 1 co."><A NAME="33028"><SPAN CLASS="ref">[33028] I&ordf; q. 110 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod tam in rebus humanis quam in rebus naturalibus, hoc communiter invenitur, quod potestas particularis gubernatur et regitur a potestate universali; sicut potestas ballivi gubernatur per potestatem regis. Et in Angelis etiam est dictum quod superiores Angeli, qui praesunt inferioribus, habent scientiam magis universalem. Manifestum est autem quod virtus cuiuslibet corporis est magis particularis quam virtus spiritualis substantiae, nam omnis forma corporalis est forma individuata per materiam, et determinata ad hic et nunc; formae autem immateriales sunt absolutae et intelligibiles. Et ideo sicut inferiores Angeli, qui habent formas minus universales, reguntur per superiores; ita omnia corporalia reguntur per Angelos et hoc non solum a sanctis doctoribus ponitur, sed etiam ab omnibus philosophis qui incorporeas substantias posuerunt.</P> 1228 redditur.</p>
1212 <P TITLE="I q. 110 a. 1 ad 1"><A NAME="33029"><SPAN CLASS="ref">[33029] I&ordf; q. 110 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod res corporales habent determinatas actiones, sed has actiones non exercent nisi secundum quod moventur, quia proprium corporis est quod non agat nisi motum. Et ideo oportet quod creatura corporalis a spirituali moveatur.</P> 1229 <br />
1213 <P TITLE="I q. 110 a. 1 ad 2"><A NAME="33030"><SPAN CLASS="ref">[33030] I&ordf; q. 110 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod ratio ista procedit secundum opinionem Aristotelis, qui posuit quod corpora caelestia moventur a substantiis spiritualibus; quarum numerum conatus fuit assignare secundum numerum motuum qui apparent in corporibus caelestibus. Sed non posuit quod essent aliquae substantiae spirituales quae haberent immediatam praesidentiam supra inferiora corpora, nisi forte animas humanas. Et hoc ideo, quia non consideravit aliquas operationes in inferioribus corporibus exerceri nisi naturales, ad quas sufficiebat motus corporum caelestium. Sed quia nos ponimus multa in corporibus inferioribus fieri praeter naturales actiones corporum, ad quae non sufficiunt virtutes caelestium corporum; ideo secundum nos, necesse est ponere quod Angeli habeant immediatam praesidentiam non solum supra caelestia corpora, sed etiam supra corpora inferiora.</P> 1230 <div class="E">Articulus 7</div>
1214 <P TITLE="I q. 110 a. 1 ad 3"><A NAME="33031"><SPAN CLASS="ref">[33031] I&ordf; q. 110 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod de substantiis immaterialibus diversimode philosophi sunt locuti. Plato enim posuit substantias immateriales esse rationes et species sensibilium corporum, et quasdam aliis universaliores, et ideo posuit substantias immateriales habere praesidentiam immediatam circa omnia sensibilia corpora, et diversas circa diversa. Aristoteles autem posuit quod substantiae immateriales non sunt species corporum sensibilium, sed aliquid altius et universalius, et ideo non attribuit eis immediatam praesidentiam supra singula corpora, sed solum supra universalia agentia, quae sunt corpora caelestia. Avicenna vero mediam viam secutus est. Posuit enim cum Platone, aliquam substantiam spiritualem praesidentem immediate sphaerae activorum et passivorum; eo quod, sicut Plato ponebat quod formae horum sensibilium derivantur a substantiis immaterialibus, ita etiam Avicenna hoc posuit. Sed in hoc a Platone differt, quod posuit unam tantum substantiam immaterialem praesidentem omnibus corporibus inferioribus, quam vocavit intelligentiam agentem. Doctores autem sancti posuerunt, sicut et Platonici, diversis rebus corporeis diversas substantias spirituales esse praepositas. Dicit enim Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <I>unaquaeque res visibilis in hoc mundo habet angelicam potestatem sibi praepositam</I>. Et Damascenus dicit, <I>Diabolus erat ex iis angelicis virtutibus quae praeerant terrestri ordini</I>. Et Origenes dicit, super illud Num. XXII, <I>cum vidisset asina Angelum, quod opus est mundo Angelis, qui praesunt super bestias, et praesunt animalium nativitati, et virgultorum et plantationum et ceterarum rerum incrementis</I>. Sed hoc non est ponendum propter hoc, quod secundum suam naturam unus Angelus magis se habeat ad praesidendum animalibus quam plantis, quia quilibet Angelus, etiam minimus, habet altiorem virtutem et universaliorem quam aliquod genus corporalium. Sed est ex ordine divinae sapientiae, quae diversis rebus diversos rectores praeposuit. Nec tamen propter hoc sequitur quod sint plures ordines Angelorum quam novem, quia, sicut supra dictum est, ordines distinguuntur secundum generalia officia. Unde sicut, secundum Gregorium, ad ordinem potestatum pertinent omnes Angeli qui habent proprie praesidentiam super Daemones; ita ad ordinem virtutum pertinere videntur omnes Angeli qui habent praesidentiam super res pure corporeas; horum enim ministerio interdum etiam miracula fiunt.</P> 1231 <p title="I q. 103 a. 7 arg. 1"><a name="32740"><span class=
1215 <BR> 1232 "ref">[32740] I&ordf; q. 103 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic
1216 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1233 proceditur. Videtur quod aliquid praeter ordinem divinae
1217 <P TITLE="I q. 110 a. 2 arg. 1"><A NAME="33032"><SPAN CLASS="ref">[33032] I&ordf; q. 110 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod materia corporalis obediat Angelis ad nutum. Maior est enim virtus Angeli quam virtus animae. Sed conceptioni animae obedit materia corporalis, immutatur enim corpus hominis ex conceptione animae, ad calorem et frigus, et quandoque usque ad sanitatem et aegritudinem. Ergo multo magis secundum conceptionem Angeli, materia corporalis transmutatur.</P> 1234 gubernationis contingere possit. Dicit enim Boetius, in III de
1218 <P TITLE="I q. 110 a. 2 arg. 2"><A NAME="33033"><SPAN CLASS="ref">[33033] I&ordf; q. 110 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, quidquid potest virtus inferior, potest virtus superior. Sed virtus Angeli est superior quam virtus corporalis. Corpus autem sua virtute potest transmutare materiam corporalem ad formam aliquam; sicut cum ignis generat ignem. Ergo multo fortius virtute sua Angeli possunt materiam corporalem transmutare ad aliquam formam.</P> 1235 Consol., quod <i>Deus per bonum cuncta disponit</i>. Si ergo nihil
1219 <P TITLE="I q. 110 a. 2 arg. 3"><A NAME="33034"><SPAN CLASS="ref">[33034] I&ordf; q. 110 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, tota natura corporalis administratur per Angelos, ut dictum est, et sic videtur quod corpora se habet ad Angelos sicut instrumenta; nam ratio instrumenti est quod sit movens motum. Sed in effectibus aliquid invenitur ex virtute principalium agentium, quod non potest esse per virtutem instrumenti; et hoc est id quod est principalius in effectu. Sicut digestio nutrimenti est per virtutem caloris naturalis, qui est instrumentum animae nutritivae; sed quod generetur caro viva, est ex virtute animae. Similiter quod secetur lignum, pertinet ad serram; sed quod perveniatur ad formam lecti, est ex ratione artis. Ergo forma substantialis, quae est principalius in effectibus corporalibus, est ex virtute Angelorum. Materia ergo obedit, ad sui informationem, Angelis.</P> 1236 in rebus contingit praeter ordinem divinae gubernationis,
1220 <P TITLE="I q. 110 a. 2 s. c."><A NAME="33035"><SPAN CLASS="ref">[33035] I&ordf; q. 110 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, III de Trin., <I>non est putandum istis transgressoribus Angelis ad nutum servire hanc visibilium rerum materiam, sed soli Deo</I>.</P> 1237 sequeretur quod nihil esset malum in rebus.</p>
1221 <P TITLE="I q. 110 a. 2 co."><A NAME="33036"><SPAN CLASS="ref">[33036] I&ordf; q. 110 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod Platonici posuerunt formas quae sunt in materia, causari ex immaterialibus formis, quia formas materiales ponebant esse participationes quasdam immaterialium formarum. Et hos, quantum ad aliquid, secutus est Avicenna, qui posuit omnes formas quae sunt in materia, procedere a conceptione intelligentiae, et quod agentia corporalia sunt solum disponentia ad formas. Qui in hoc videntur fuisse decepti, quia existimaverunt formam quasi aliquid per se factum, ut sic ab aliquo formali principio procederet. Sed sicut philosophus probat in VII Metaphys., hoc quod proprie fit, est compositum, hoc enim proprie est quasi subsistens. Forma autem non dicitur ens quasi ipsa sit, sed sicut quo aliquid est, et sic per consequens nec forma proprie fit; eius enim est fieri, cuius est esse, cum fieri nihil aliud sit quam via in esse. Manifestum est autem quod factum est simile facienti, quia omne agens agit sibi simile. Et ideo id quod facit res naturales, habet similitudinem cum composito, vel quia est compositum, sicut ignis generat ignem; vel quia totum compositum, et quantum ad materiam et quantum ad formam, est in virtute ipsius; quod est proprium Dei. Sic igitur omnis informatio materiae vel est a Deo immediate, vel ab aliquo agente corporali; non autem immediate ab Angelo.</P> 1238 <p title="I q. 103 a. 7 arg. 2"><a name="32741"><span class=
1222 <P TITLE="I q. 110 a. 2 ad 1"><A NAME="33037"><SPAN CLASS="ref">[33037] I&ordf; q. 110 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod anima nostra unitur corpori ut forma; et sic non est mirum, si formaliter transmutatur ex conceptione ipsius; praesertim cum motus sensitivi appetitus, qui fit cum quadam transmutatione corporali, subdatur imperio rationis. Angelus autem non sic se habet ad corpora naturalia. Unde ratio non sequitur.</P> 1239 "ref">[32741] I&ordf; q. 103 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea,
1223 <P TITLE="I q. 110 a. 2 ad 2"><A NAME="33038"><SPAN CLASS="ref">[33038] I&ordf; q. 110 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod id quod potest virtus inferior, potest superior non eodem, sed excellentiori modo, sicut intellectus cognoscit sensibilia excellentiori modo quam sensus. Et sic Angelus excellentiori modo transmutat materiam corporalem quam agentia corporalia, scilicet movendo ipsa agentia corporalia, tanquam causa superior.</P> 1240 nihil est casuale quod evenit secundum praeordinationem alicuius
1224 <P TITLE="I q. 110 a. 2 ad 3"><A NAME="33039"><SPAN CLASS="ref">[33039] I&ordf; q. 110 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod nihil prohibet ex virtute Angelorum aliquos effectus sequi in rebus naturalibus, ad quae agentia corporalia non sufficerent. Sed hoc non est obedire materiam Angelis ad nutum; sicut nec coquis obedit materia ad nutum, quia aliquem modum decoctionis operantur per ignem secundum aliquam artis moderationem, quam ignis per se non faceret, cum reducere materiam in actum formae substantialis, non excedat virtutem corporalis agentis, quia simile natum est sibi simile facere.</P> 1241 gubernantis. Si igitur nihil accidit in rebus praeter ordinem
1225 <BR> 1242 gubernationis divinae, sequitur quod nihil in rebus sit fortuitum
1226 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1243 et casuale.</p>
1227 <P TITLE="I q. 110 a. 3 arg. 1"><A NAME="33040"><SPAN CLASS="ref">[33040] I&ordf; q. 110 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod corpora non obediant Angelis ad motum localem. Motus enim localis corporum naturalium sequitur formas eorum. Sed Angeli non causant formas corporum naturalium, ut dictum est. Ergo neque possunt causare in eis motum localem.</P> 1244 <p title="I q. 103 a. 7 arg. 3"><a name="32742"><span class=
1228 <P TITLE="I q. 110 a. 3 arg. 2"><A NAME="33041"><SPAN CLASS="ref">[33041] I&ordf; q. 110 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, in VIII Physic. probatur quod motus localis est primus motuum. Sed Angeli non possunt causare alios motus, transmutando materiam formaliter. Ergo neque etiam possunt causare motum localem.</P> 1245 "ref">[32742] I&ordf; q. 103 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, ordo
1229 <P TITLE="I q. 110 a. 3 arg. 3"><A NAME="33042"><SPAN CLASS="ref">[33042] I&ordf; q. 110 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, membra corporalia obediunt conceptioni animae ad motum localem, inquantum habent in seipsis aliquod principium vitae. In corporibus autem naturalibus non est aliquod principium vitae. Ergo non obediunt Angelis ad motum localem.</P> 1246 divinae gubernationis est certus et immutabilis, quia est secundum
1230 <P TITLE="I q. 110 a. 3 s. c."><A NAME="33043"><SPAN CLASS="ref">[33043] I&ordf; q. 110 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, III de Trin., quod Angeli adhibent semina corporalia ad aliquos effectus producendos. Sed hoc non possunt facere nisi localiter movendo. Ergo corpora obediunt eis ad motum localem.</P> 1247 rationem aeternam. Si igitur nihil possit contingere in rebus
1231 <P TITLE="I q. 110 a. 3 co."><A NAME="33044"><SPAN CLASS="ref">[33044] I&ordf; q. 110 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut Dionysius dicit VII cap. de Div. Nom., <I>divina sapientia coniungit fines primorum principiis secundorum</I>, ex quo patet quod natura inferior in sui supremo attingitur a natura superiori. Natura autem corporalis est infra naturam spiritualem. Inter omnes autem motus corporeos perfectior est motus localis, ut probatur in VIII Physic., cuius ratio est, quia mobile secundum locum non est in potentia ad aliquid intrinsecum, inquantum huiusmodi, sed solum ad aliquid extrinsecum, scilicet ad locum. Et ideo natura corporalis nata est moveri immediate a natura spirituali secundum locum. Unde et philosophi posuerunt suprema corpora moveri localiter a spiritualibus substantiis. Unde videmus quod anima movet corpus primo et principaliter locali motu.</P> 1248 praeter ordinem divinae gubernationis, sequitur quod omnia ex
1232 <P TITLE="I q. 110 a. 3 ad 1"><A NAME="33045"><SPAN CLASS="ref">[33045] I&ordf; q. 110 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod in corporibus sunt alii motus locales praeter eos qui consequuntur formas, sicut fluxus et refluxus maris non consequitur formam substantialem aquae, sed virtutem lunae. Et multo magis aliqui motus locales consequi possunt virtutem spiritualium substantiarum.</P> 1249 necessitate eveniant, et nihil sit in rebus contingens, quod est
1233 <P TITLE="I q. 110 a. 3 ad 2"><A NAME="33046"><SPAN CLASS="ref">[33046] I&ordf; q. 110 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod Angeli, causando motum localem tanquam priorem, per eum causare possunt alios motus, adhibendo scilicet agentia corporalia ad huiusmodi effectus producendos; sicut faber adhibet ignem ad emollitionem ferri.</P> 1250 inconveniens. Potest igitur in rebus aliquid contingere praeter
1234 <P TITLE="I q. 110 a. 3 ad 3"><A NAME="33047"><SPAN CLASS="ref">[33047] I&ordf; q. 110 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod Angeli habent virtutem minus contractam quam animae. Unde virtus motiva animae contrahitur ad corpus unitum, quod per eam vivificatur, quo mediante alia potest movere. Sed virtus Angeli non est contracta ad aliquod corpus. Unde potest corpora non coniuncta localiter movere.</P> 1251 ordinem gubernationis divinae.</p>
1235 <BR> 1252 <p title="I q. 103 a. 7 s. c."><a name="32743"><span class=
1236 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1253 "ref">[32743] I&ordf; q. 103 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est
1237 <P TITLE="I q. 110 a. 4 arg. 1"><A NAME="33048"><SPAN CLASS="ref">[33048] I&ordf; q. 110 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod Angeli possunt facere miracula. Dicit enim Gregorius, <I>virtutes vocantur illi spiritus, per quos signa et miracula frequentius fiunt</I>.</P> 1254 quod dicitur Esther XIII, <i>domine Deus, rex omnipotens, in
1238 <P TITLE="I q. 110 a. 4 arg. 2"><A NAME="33049"><SPAN CLASS="ref">[33049] I&ordf; q. 110 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaestionum, <I>quod magi faciunt miracula per privatos contractus, boni Christiani per publicam iustitiam, mali Christiani per signa publicae iustitiae</I>. Sed magi faciunt miracula per hoc quod exaudiuntur a Daemonibus, ut ipse alibi in eodem libro dicit. Ergo Daemones miracula possunt facere. Ergo multo magis Angeli boni.</P> 1255 ditione tua cuncta sunt posita, et non est qui possit resistere
1239 <P TITLE="I q. 110 a. 4 arg. 3"><A NAME="33050"><SPAN CLASS="ref">[33050] I&ordf; q. 110 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, Augustinus in eodem libro dicit quod <I>omnia quae visibiliter fiunt, etiam per inferiores potestates aeris huius non absurde fieri posse creduntur</I>. Sed quando effectus aliquis naturalium causarum producitur absque ordine naturalis causae, hoc dicimus esse miraculum; puta cum aliquis sanatur a febre, non per operationem naturae. Ergo Angeli et Daemones possunt facere miracula.</P> 1256 tuae voluntati</i>.</p>
1240 <P TITLE="I q. 110 a. 4 arg. 4"><A NAME="33051"><SPAN CLASS="ref">[33051] I&ordf; q. 110 a. 4 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, virtus superior non subditur ordini inferioris causae. Sed natura corporalis est inferior Angelo. Ergo Angelus potest operari praeter ordinem corporalium agentium. Quod est miracula facere.</P> 1257 <p title="I q. 103 a. 7 co."><a name="32744"><span class=
1241 <P TITLE="I q. 110 a. 4 s. c."><A NAME="33052"><SPAN CLASS="ref">[33052] I&ordf; q. 110 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod de Deo dicitur in Psalmo, <I>qui facit mirabilia magna solus</I>.</P> 1258 "ref">[32744] I&ordf; q. 103 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum
1242 <P TITLE="I q. 110 a. 4 co."><A NAME="33053"><SPAN CLASS="ref">[33053] I&ordf; q. 110 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod miraculum proprie dicitur, cum aliquid fit praeter ordinem naturae. Sed non sufficit ad rationem miraculi si aliquid fiat praeter ordinem naturae alicuius particularis, quia sic, cum aliquis proiicit lapidem sursum, miraculum faceret, cum hoc sit praeter ordinem naturae lapidis. Ex hoc ergo aliquid dicitur esse miraculum, quod fit praeter ordinem totius naturae creatae. Hoc autem non potest facere nisi Deus, quia quidquid facit Angelus, vel quaecumque alia creatura, propria virtute, hoc fit secundum ordinem naturae creatae; et sic non est miraculum. Unde relinquitur quod solus Deus miracula facere possit.</P> 1259 quod praeter ordinem alicuius particularis causae, aliquis effectus
1243 <P TITLE="I q. 110 a. 4 ad 1"><A NAME="33054"><SPAN CLASS="ref">[33054] I&ordf; q. 110 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod Angeli aliqui dicuntur miracula facere, vel quia ad eorum desiderium Deus miracula facit, sicut et sancti homines dicuntur miracula facere. Vel quia aliquod ministerium exhibent in miraculis quae fiunt; sicut colligendo pulveres in resurrectione communi, vel huiusmodi aliquid agendo.</P> 1260 evenire potest; non autem praeter ordinem causae universalis. Cuius
1244 <P TITLE="I q. 110 a. 4 ad 2"><A NAME="33055"><SPAN CLASS="ref">[33055] I&ordf; q. 110 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod miracula simpliciter loquendo, dicuntur, ut dictum est, cum aliqua fiunt praeter ordinem totius naturae creatae. Sed quia non omnis virtus naturae creatae est nota nobis, ideo cum aliquid fit praeter ordinem naturae creatae nobis notae, per virtutem creatam nobis ignotam, est miraculum quoad nos. Sic igitur cum Daemones aliquid faciunt sua virtute naturali, miracula dicuntur non simpliciter, sed quoad nos. Et hoc modo magi per Daemones miracula faciunt. Et dicuntur fieri per privatos contractus, quia quaelibet virtus creaturae in universo se habet ut virtus alicuius privatae personae in civitate; unde cum magus aliquid facit per pactum initum cum Daemone, hoc fit quasi per quendam privatum contractum. Sed iustitia divina est in toto universo sicut lex publica in civitate. Et ideo boni Christiani, inquantum per iustitiam divinam miracula faciunt, dicuntur facere miracula per publicam iustitiam. Mali autem Christiani per signa publicae iustitiae, sicut invocando nomen Christi, vel exhibendo aliqua sacramenta.</P> 1261 ratio est, quia praeter ordinem particularis causae nihil provenit
1245 <P TITLE="I q. 110 a. 4 ad 3"><A NAME="33056"><SPAN CLASS="ref">[33056] I&ordf; q. 110 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod spirituales potestates possunt facere ea quae visibiliter fiunt in hoc mundo, adhibendo corporalia semina per motum localem.</P> 1262 nisi ex aliqua alia causa impediente, quam quidem causam necesse
1246 <P TITLE="I q. 110 a. 4 ad 4"><A NAME="33057"><SPAN CLASS="ref">[33057] I&ordf; q. 110 a. 4 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod, licet Angeli possint aliquid facere praeter ordinem naturae corporalis, non tamen possunt aliquid facere praeter ordinem totius creaturae, quod exigitur ad rationem miraculi, ut dictum est.</P> 1263 est reducere in primam causam universalem, sicut indigestio
1247 <BR> 1264 contingit praeter ordinem virtutis nutritivae, ex aliquo
1248 <DIV CLASS="D">Quaestio 111</DIV> 1265 impedimento, puta ex grossitie cibi, quam necesse est reducere in
1249 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1266 aliquam aliam causam, et sic usque ad causam primam universalem.
1250 <P TITLE="I q. 111 pr."><A NAME="33058"><SPAN CLASS="ref">[33058] I&ordf; q. 111 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de actione Angelorum in homines. Et primo, quantum possint eos immutare sua virtute naturali; secundo, quomodo mittantur a Deo ad ministerium hominum; tertio, quomodo custodiant homines. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum Angelus possit illuminare intellectum hominis. Secundo, utrum possit immutare affectum eius. Tertio, utrum possit immutare imaginationem eius. Quarto, utrum possit immutare sensum eius.</P> 1267 Cum igitur Deus sit prima causa universalis non unius generis
1251 <BR> 1268 tantum, sed universaliter totius entis; impossibile est quod
1252 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1269 aliquid contingat praeter ordinem divinae gubernationis, sed ex hoc
1253 <P TITLE="I q. 111 a. 1 arg. 1"><A NAME="33059"><SPAN CLASS="ref">[33059] I&ordf; q. 111 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod Angelus non possit illuminare hominem. Homo enim illuminatur per fidem, unde Dionysius, in Eccles. Hier., illuminationem attribuit Baptismo, qui est fidei sacramentum. Sed fides immediate est a Deo; secundum illud ad Ephes. II, <I>gratia estis salvati per fidem, et non ex vobis; Dei enim donum est</I>. Ergo homo non illuminatur ab Angelo, sed immediate a Deo.</P> 1270 ipso quod aliquid ex una parte videtur exire ab ordine divinae
1254 <P TITLE="I q. 111 a. 1 arg. 2"><A NAME="33060"><SPAN CLASS="ref">[33060] I&ordf; q. 111 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, super illud Rom. I, <I>Deus illis manifestavit</I>, dicit Glossa quod <I>non solum ratio naturalis ad hoc profuit ut divina hominibus manifestarentur, sed etiam Deus illis revelavit per opus suum</I>, scilicet per creaturam. Sed utrumque est a Deo immediate, scilicet ratio naturalis, et creatura. Ergo Deus immediate illuminat hominem.</P> 1271 providentiae qui consideratur secundum aliquam particularem causam,
1255 <P TITLE="I q. 111 a. 1 arg. 3"><A NAME="33061"><SPAN CLASS="ref">[33061] I&ordf; q. 111 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, quicumque illuminatur, cognoscit suam illuminationem. Sed homines non percipiunt se ab Angelis illuminari. Ergo non illuminantur ab eis.</P> 1272 necesse est quod in eundem ordinem relabatur secundum aliam
1256 <P TITLE="I q. 111 a. 1 s. c."><A NAME="33062"><SPAN CLASS="ref">[33062] I&ordf; q. 111 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Dionysius probat, in IV cap. Cael. Hier., quod revelationes divinorum perveniunt ad homines mediantibus Angelis. Huiusmodi autem revelationes sunt illuminationes, ut supra dictum est. Ergo homines illuminantur per Angelos.</P> 1273 causam.</p>
1257 <P TITLE="I q. 111 a. 1 co."><A NAME="33063"><SPAN CLASS="ref">[33063] I&ordf; q. 111 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, cum divinae providentiae ordo habeat ut actionibus superiorum inferiora subdantur, ut supra dictum est; sicut inferiores Angeli illuminantur per superiores, ita homines qui sunt Angelis inferiores, per eos illuminantur. Sed modus utriusque illuminationis quodammodo est similis, et quodammodo diversus. Dictum est enim supra quod illuminatio, quae est manifestatio divinae veritatis, secundum duo attenditur, scilicet secundum quod intellectus inferior confortatur per actionem intellectus superioris; et secundum quod proponuntur intellectui inferiori species intelligibiles quae sunt in superiori, ut capi possint ab inferiori. Et hoc quidem in Angelis fit, secundum quod superior Angelus veritatem universalem conceptam dividit secundum capacitatem inferioris Angeli, ut supra dictum est. Sed intellectus humanus non potest ipsam intelligibilem veritatem nudam capere, quia connaturale est ei ut intelligat per conversionem ad phantasmata, ut supra dictum est. Et ideo intelligibilem veritatem proponunt Angeli hominibus sub similitudinibus sensibilium; secundum illud quod dicit Dionysius, I cap. Cael. Hier., quod <I>impossibile est aliter nobis lucere divinum radium, nisi varietate sacrorum velaminum circumvelatum</I>. Ex alia vero parte, intellectus humanus, tanquam inferior, fortificatur per actionem intellectus angelici. Et secundum haec duo attenditur illuminatio qua homo illuminatur ab Angelo.</P> 1274 <p title="I q. 103 a. 7 ad 1"><a name="32745"><span class=
1258 <P TITLE="I q. 111 a. 1 ad 1"><A NAME="33064"><SPAN CLASS="ref">[33064] I&ordf; q. 111 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod ad fidem duo concurrunt. Primo quidem habitus intellectus, quo disponitur ad obediendum voluntati tendenti in divinam veritatem, intellectus enim assentit veritati fidei, non quasi convictus ratione, sed quasi imperatus a voluntate; nullus enim credit nisi volens, ut Augustinus dicit. Et quantum ad hoc, fides est a solo Deo. Secundo requiritur ad fidem, quod credibilia proponantur credenti. Et hoc quidem fit per hominem, secundum quod fides est ex auditu, ut dicitur Rom. X; sed per Angelos principaliter, per quos hominibus revelantur divina. Unde Angeli operantur aliquid ad illuminationem fidei. Et tamen homines illuminantur ab Angelis non solum de credendis, sed etiam de agendis.</P> 1275 "ref">[32745] I&ordf; q. 103 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1259 <P TITLE="I q. 111 a. 1 ad 2"><A NAME="33065"><SPAN CLASS="ref">[33065] I&ordf; q. 111 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod ratio naturalis, quae est immediate a Deo, potest per Angelum confortari, ut dictum est. Et similiter ex speciebus a creaturis acceptis, tanto altior elicitur intelligibilis veritas, quanto intellectus humanus fuerit fortior. Et sic per Angelum adiuvatur homo, ut ex creaturis perfectius in divinam cognitionem deveniat.</P> 1276 dicendum quod nihil invenitur in mundo quod sit totaliter malum,
1260 <P TITLE="I q. 111 a. 1 ad 3"><A NAME="33066"><SPAN CLASS="ref">[33066] I&ordf; q. 111 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod operatio intellectualis, et illuminatio, dupliciter possunt considerari. Uno modo, ex parte rei intellectae, et sic quicumque intelligit vel illuminatur, cognoscit se intelligere vel illuminari; quia cognoscit rem sibi esse manifestam. Alio modo, ex parte principii, et sic non quicumque intelligit aliquam veritatem, cognoscit quid sit intellectus, qui est principium intellectualis operationis. Et similiter non quicumque illuminatur ab Angelo, cognoscit se ab Angelo illuminari.</P> 1277 quia malum semper fundatur in bono, ut supra ostensum est. Et ideo
1261 <BR> 1278 res aliqua dicitur mala, per hoc quod exit ab ordine alicuius
1262 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1279 particularis boni. Si autem totaliter exiret ab ordine
1263 <P TITLE="I q. 111 a. 2 arg. 1"><A NAME="33067"><SPAN CLASS="ref">[33067] I&ordf; q. 111 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod Angeli possint immutare voluntatem hominis. Quia super illud Heb. I, <I>qui facit Angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis</I>, dicit Glossa quod <I>ignis sunt, dum spiritu fervent, et vitia nostra urunt</I>. Sed hoc non esset, nisi voluntatem immutarent. Ergo Angeli possunt immutare voluntatem.</P> 1280 gubernationis divinae, totaliter nihil esset.</p>
1264 <P TITLE="I q. 111 a. 2 arg. 2"><A NAME="33068"><SPAN CLASS="ref">[33068] I&ordf; q. 111 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Beda dicit quod <I>Diabolus non est immissor malarum cogitationum, sed incensor</I>. Damascenus autem ulterius dicit quod etiam est immissor, dicit enim in II libro, quod <I>omnis malitia et immundae passiones ex Daemonibus excogitatae sunt, et immittere homini sunt concessi</I>. Et pari ratione, Angeli boni immittunt et incendunt bonas cogitationes. Sed hoc non possent facere, nisi immutarent voluntatem. Ergo immutant voluntatem.</P> 1281 <p title="I q. 103 a. 7 ad 2"><a name="32746"><span class=
1265 <P TITLE="I q. 111 a. 2 arg. 3"><A NAME="33069"><SPAN CLASS="ref">[33069] I&ordf; q. 111 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, Angelus, sicut est dictum, illuminat intellectum hominis mediantibus phantasmatibus. Sed sicut phantasia, quae deservit intellectui, potest immutari ab Angelo; ita et appetitus sensitivus qui deservit voluntati, quia et ipse etiam est vis utens organo corporali. Ergo sicut illuminat intellectum, ita potest immutare voluntatem.</P> 1282 "ref">[32746] I&ordf; q. 103 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum
1266 <P TITLE="I q. 111 a. 2 s. c."><A NAME="33070"><SPAN CLASS="ref">[33070] I&ordf; q. 111 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod immutare voluntatem est proprium Dei; secundum illud Prov. XXI, <I>cor regis in manu domini; quocumque voluerit, vertet illud</I>.</P> 1283 dicendum quod aliqua dicuntur esse casualia in rebus, per ordinem
1267 <P TITLE="I q. 111 a. 2 co."><A NAME="33071"><SPAN CLASS="ref">[33071] I&ordf; q. 111 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod voluntas potest immutari dupliciter. Uno modo, ab interiori. Et sic cum motus voluntatis non sit aliud quam inclinatio voluntatis in rem volitam, solius Dei est sic immutare voluntatem, qui dat naturae intellectuali virtutem talis inclinationis. Sicut enim inclinatio naturalis non est nisi a Deo qui dat naturam; ita inclinatio voluntaria non est nisi a Deo, qui causat voluntatem. Alio modo movetur voluntas ab exteriori. Et hoc in Angelo est quidem uno modo tantum, scilicet a bono apprehenso per intellectum. Unde secundum quod aliquis est causa quod aliquid apprehendatur ut bonum ad appetendum, secundum hoc movet voluntatem. Et sic etiam solus Deus efficaciter potest movere voluntatem; Angelus autem et homo per modum suadentis, ut supra dictum est. Sed praeter hunc modum, etiam aliter movetur in hominibus voluntas ab exteriori, scilicet ex passione existente circa appetitum sensitivum; sicut ex concupiscentia vel ira inclinatur voluntas ad aliquid volendum. Et sic etiam Angeli, inquantum possunt concitare huiusmodi passiones, possunt voluntatem movere. Non tamen ex necessitate, quia voluntas semper remanet libera ad consentiendum vel resistendum passioni.</P> 1284 ad causas particulares, extra quarum ordinem fiunt. Sed quantum ad
1268 <P TITLE="I q. 111 a. 2 ad 1"><A NAME="33072"><SPAN CLASS="ref">[33072] I&ordf; q. 111 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod ministri Dei, vel homines vel Angeli, dicuntur urere vitia, et inflammare ad virtutes, per modum persuasionis.</P> 1285 divinam providentiam pertinet, nihil fit casu in mundo, ut
1269 <P TITLE="I q. 111 a. 2 ad 2"><A NAME="33073"><SPAN CLASS="ref">[33073] I&ordf; q. 111 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod Daemones non possunt immittere cogitationes, interius eas causando, cum usus cogitativae virtutis subiaceat voluntati. Dicitur tamen Diabolus incensor cogitationum, inquantum incitat ad cogitandum, vel ad appetendum cogitata, per modum persuadentis, vel passionem concitantis. Et hoc ipsum incendere Damascenus vocat immittere, quia talis operatio interius fit. Sed bonae cogitationes attribuuntur altiori principio, scilicet Deo; licet Angelorum ministerio procurentur.</P> 1286 Augustinus dicit in libro octoginta trium quaest.</p>
1270 <P TITLE="I q. 111 a. 2 ad 3"><A NAME="33074"><SPAN CLASS="ref">[33074] I&ordf; q. 111 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod intellectus humanus, secundum praesentem statum, non potest intelligere nisi convertendo se ad phantasmata; sed voluntas humana potest aliquid velle ex iudicio rationis, non sequendo passionem appetitus sensitivi. Unde non est simile.</P> 1287 <p title="I q. 103 a. 7 ad 3"><a name="32747"><span class=
1271 <BR> 1288 "ref">[32747] I&ordf; q. 103 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium
1272 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1289 dicendum quod dicuntur aliqui effectus contingentes, per
1273 <P TITLE="I q. 111 a. 3 arg. 1"><A NAME="33075"><SPAN CLASS="ref">[33075] I&ordf; q. 111 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod Angelus non possit immutare imaginationem hominis. Phantasia enim, ut dicitur in libro de anima, est motus factus a sensu secundum actum. Sed si fieret per immutationem Angeli, non fieret a sensu secundum actum. Ergo est contra rationem phantasiae, quae est actus imaginativae virtutis, ut sit per immutationem Angeli.</P> 1290 comparationem ad proximas causas, quae in suis effectibus deficere
1274 <P TITLE="I q. 111 a. 3 arg. 2"><A NAME="33076"><SPAN CLASS="ref">[33076] I&ordf; q. 111 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, formae quae sunt in imaginatione, cum sint spirituales, sunt nobiliores formis quae sunt in materia sensibili. Sed Angelus non potest imprimere formas in materia sensibili, ut dictum est. Ergo non potest imprimere formas in imaginatione. Et ita non potest eam immutare.</P> 1291 possunt, non propter hoc quod aliquid fieri possit extra totum
1275 <P TITLE="I q. 111 a. 3 arg. 3"><A NAME="33077"><SPAN CLASS="ref">[33077] I&ordf; q. 111 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, secundum Augustinum, XII super Gen. ad Litt., <I>commixtione alterius spiritus fieri potest ut ea quae ipse scit, per huiusmodi imagines ei cui miscetur ostendat, sive intelligenti, sive ut ab alio intellecta pandantur</I>. Sed non videtur quod Angelus possit misceri imaginationi humanae; neque quod imaginatio possit capere intelligibilia, quae Angelus cognoscit. Ergo videtur quod Angelus non possit mutare imaginationem.</P> 1292 ordinem gubernationis divinae. Quia hoc ipsum quod aliquid
1276 <P TITLE="I q. 111 a. 3 arg. 4"><A NAME="33078"><SPAN CLASS="ref">[33078] I&ordf; q. 111 a. 3 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, in visione imaginaria homo adhaeret similitudinibus rerum quasi ipsis rebus. Sed in hoc est quaedam deceptio. Cum ergo Angelus bonus non possit esse causa deceptionis, videtur quod non possit causare imaginariam visionem, imaginationem immutando.</P> 1293 contingit praeter ordinem causae proximae, est ex aliqua causa
1277 <P TITLE="I q. 111 a. 3 s. c."><A NAME="33079"><SPAN CLASS="ref">[33079] I&ordf; q. 111 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod ea quae apparent in somnis, videntur imaginaria visione. Sed Angeli revelant aliqua in somnis; ut patet Matth. I et II, de Angelo qui Ioseph in somnis apparuit. Ergo Angelus potest imaginationem movere.</P> 1294 subiecta gubernationi divinae.</p>
1278 <P TITLE="I q. 111 a. 3 co."><A NAME="33080"><SPAN CLASS="ref">[33080] I&ordf; q. 111 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod Angelus, tam bonus quam malus, virtute naturae suae potest movere imaginationem hominis. Quod quidem sic considerari potest. Dictum est enim supra quod natura corporalis obedit Angelo ad motum localem. Illa ergo quae ex motu locali aliquorum corporum possunt causari, subsunt virtuti naturali Angelorum. Manifestum est autem quod apparitiones imaginariae causantur interdum in nobis ex locali mutatione corporalium spirituum et humorum. Unde Aristoteles, in Lib. de Somn. et Vig., assignans causam apparitionis somniorum, dicit quod, cum animal dormit, descendente plurimo sanguine ad principium sensitivum, simul descendunt motus, idest impressiones relictae ex sensibilium motionibus, quae in spiritibus sensualibus conservantur, et movent principium sensitivum, ita quod fit quaedam apparitio, ac si tunc principium sensitivum a rebus ipsis exterioribus mutaretur. Et tanta potest esse commotio spirituum et humorum, quod huiusmodi apparitiones etiam vigilantibus fiant; sicut patet in phreneticis, et in aliis huiusmodi. Sicut igitur hoc fit per naturalem commotionem humorum; et quandoque etiam per voluntatem hominis, qui voluntarie imaginatur quod prius senserat, ita etiam hoc potest fieri virtute Angeli boni vel mali, quandoque quidem cum alienatione a corporeis sensibus, quandoque autem absque tali alienatione.</P> 1295 <br />
1279 <P TITLE="I q. 111 a. 3 ad 1"><A NAME="33081"><SPAN CLASS="ref">[33081] I&ordf; q. 111 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod primum principium phantasiae est a sensu secundum actum, non enim possumus imaginari quae nullo modo sensimus, vel secundum totum vel secundum partem; sicut caecus natus non potest imaginari colorem. Sed aliquando imaginatio informatur, ut actus phantastici motus consurgat, ab impressionibus interius conservatis, ut dictum est.</P> 1296 <div class="E">Articulus 8</div>
1280 <P TITLE="I q. 111 a. 3 ad 2"><A NAME="33082"><SPAN CLASS="ref">[33082] I&ordf; q. 111 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod Angelus transmutat imaginationem, non quidem imprimendo aliquam formam imaginariam nullo modo per sensum prius acceptam (non enim posset facere quod caecus imaginaretur colores), sed hoc facit per motum localem spirituum et humorum, ut dictum est.</P> 1297 <p title="I q. 103 a. 8 arg. 1"><a name="32748"><span class=
1281 <P TITLE="I q. 111 a. 3 ad 3"><A NAME="33083"><SPAN CLASS="ref">[33083] I&ordf; q. 111 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod commixtio illa spiritus angelici ad imaginationem humanam, non est per essentiam, sed per effectum quem praedicto modo in imaginatione facit; cui demonstrat quae ipse novit, non tamen eo modo quo ipse novit.</P> 1298 "ref">[32748] I&ordf; q. 103 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic
1282 <P TITLE="I q. 111 a. 3 ad 4"><A NAME="33084"><SPAN CLASS="ref">[33084] I&ordf; q. 111 a. 3 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod Angelus causans aliquam imaginariam visionem, quandoque quidem simul intellectum illuminat, ut cognoscat quid per huiusmodi similitudines significetur, et tunc nulla est deceptio. Quandoque vero per operationem Angeli solummodo similitudines rerum apparent in imaginatione, nec tamen tunc causatur deceptio ab Angelo, sed ex defectu intellectus eius cui talia apparent. Sicut nec Christus fuit causa deceptionis in hoc quod multa turbis in parabolis proposuit, quae non exposuit eis.</P> 1299 proceditur. Videtur quod aliquid possit reniti contra ordinem
1283 <BR> 1300 gubernationis divinae. Dicitur enim Isaiae III, <i>lingua eorum et
1284 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1301 adinventiones eorum contra dominum</i>.</p>
1285 <P TITLE="I q. 111 a. 4 arg. 1"><A NAME="33085"><SPAN CLASS="ref">[33085] I&ordf; q. 111 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod Angelus non possit immutare sensum humanum. Operatio enim sensitiva est operatio vitae. Huiusmodi autem operatio non est a principio extrinseco. Non ergo operatio sensitiva potest causari ab Angelo.</P> 1302 <p title="I q. 103 a. 8 arg. 2"><a name="32749"><span class=
1286 <P TITLE="I q. 111 a. 4 arg. 2"><A NAME="33086"><SPAN CLASS="ref">[33086] I&ordf; q. 111 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, virtus sensitiva est nobilior quam nutritiva. Sed Angelus, ut videtur, non potest mutare virtutem nutritivam; sicut nec alias formas naturales. Ergo neque virtutem sensitivam immutare potest.</P> 1303 "ref">[32749] I&ordf; q. 103 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea,
1287 <P TITLE="I q. 111 a. 4 arg. 3"><A NAME="33087"><SPAN CLASS="ref">[33087] I&ordf; q. 111 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, sensus naturaliter movetur a sensibili. Sed Angelus non potest immutare naturae ordinem, ut supra dictum est. Ergo Angelus non potest immutare sensum, sed semper sensus a sensibili immutatur.</P> 1304 nullus rex iuste punit eos qui eius ordinationi non repugnant. Si
1288 <P TITLE="I q. 111 a. 4 s. c."><A NAME="33088"><SPAN CLASS="ref">[33088] I&ordf; q. 111 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Angeli qui subverterunt Sodomam, <I>percusserunt Sodomitas caecitate (vel aorasia), ut ostium domus invenire non possent</I>, ut dicitur Gen. XIX. Et simile legitur IV Reg. VI, de Syris quos Elisaeus duxit in Samariam.</P> 1305 igitur nihil contraniteretur divinae ordinationi, nullus iuste
1289 <P TITLE="I q. 111 a. 4 co."><A NAME="33089"><SPAN CLASS="ref">[33089] I&ordf; q. 111 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod sensus immutatur dupliciter. Uno modo, ab exteriori; sicut cum mutatur a sensibili. Alio modo, ab interiori, videmus enim quod, perturbatis spiritibus et humoribus immutatur sensus; lingua enim infirmi, quia plena est cholerico humore, omnia sentit ut amara; et simile contingit in aliis sensibus. Utroque autem modo Angelus potest immutare sensum hominis sua naturali virtute. Potest enim Angelus opponere exterius sensui sensibile aliquod, vel a natura formatum, vel aliquod de novo formando; sicut facit dum corpus assumit, ut supra dictum est. Similiter etiam potest interius commovere spiritus et humores, ut supra dictum est, ex quibus sensus diversimode immutentur.</P> 1306 puniretur a Deo.</p>
1290 <P TITLE="I q. 111 a. 4 ad 1"><A NAME="33090"><SPAN CLASS="ref">[33090] I&ordf; q. 111 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod principium sensitivae operationis non potest esse absque principio interiori, quod est potentia sensitiva, sed illud interius principium potest multipliciter ab exteriori principio commoveri, ut dictum est.</P> 1307 <p title="I q. 103 a. 8 arg. 3"><a name="32750"><span class=
1291 <P TITLE="I q. 111 a. 4 ad 2"><A NAME="33091"><SPAN CLASS="ref">[33091] I&ordf; q. 111 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod etiam per commotionem interiorem spirituum et humorum, potest Angelus aliquid operari ad immutandum actum potentiae nutritivae. Et similiter potentiae appetitivae, et sensitivae, et cuiuscumque potentiae corporali organo utentis.</P> 1308 "ref">[32750] I&ordf; q. 103 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea,
1292 <P TITLE="I q. 111 a. 4 ad 3"><A NAME="33092"><SPAN CLASS="ref">[33092] I&ordf; q. 111 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod praeter ordinem totius creaturae Angelus facere non potest, sed praeter ordinem alicuius particularis naturae facere potest, cum tali ordini non subdatur. Et sic quodam singulari modo potest sensum immutare, praeter modum communem.</P> 1309 quaelibet res est subiecta ordini divinae gubernationis. Sed una
1293 <BR> 1310 res ab alia impugnatur. Ergo aliqua sunt quae contranituntur
1294 <DIV CLASS="D">Quaestio 112</DIV> 1311 divinae gubernationi.</p>
1295 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1312 <p title="I q. 103 a. 8 s. c."><a name="32751"><span class=
1296 <P TITLE="I q. 112 pr."><A NAME="33093"><SPAN CLASS="ref">[33093] I&ordf; q. 112 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de missione Angelorum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum aliqui Angeli mittantur in ministerium. Secundo, utrum omnes mittantur. Tertio, utrum illi qui mittuntur, assistant. Quarto, de quibus ordinibus mittantur.</P> 1313 "ref">[32751] I&ordf; q. 103 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est
1297 <BR> 1314 quod dicit Boetius, in III de Consol., <i>non est aliquid quod
1298 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1315 summo huic bono vel velit vel possit obsistere. Est igitur summum
1299 <P TITLE="I q. 112 a. 1 arg. 1"><A NAME="33094"><SPAN CLASS="ref">[33094] I&ordf; q. 112 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod Angeli in ministerium non mittantur. Omnis enim missio est ad aliquem determinatum locum. Sed actiones intellectuales non determinant aliquem locum, quia intellectus abstrahit ab hic et nunc. Cum igitur actiones angelicae sint intellectuales, videtur quod Angeli ad suas actiones agendas non mittantur.</P> 1316 bonum quod regit cuncta fortiter, suaviterque disponit</i>; ut
1300 <P TITLE="I q. 112 a. 1 arg. 2"><A NAME="33095"><SPAN CLASS="ref">[33095] I&ordf; q. 112 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, caelum Empyreum est locus pertinens ad dignitatem Angelorum. Si igitur ad nos mittantur in ministerium, videtur quod eorum dignitati aliquid depereat. Quod est inconveniens.</P> 1317 dicitur Sap. VIII, de divina sapientia.</p>
1301 <P TITLE="I q. 112 a. 1 arg. 3"><A NAME="33096"><SPAN CLASS="ref">[33096] I&ordf; q. 112 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, exterior occupatio impedit sapientiae contemplationem, unde dicitur Eccli. XXXVIII, <I>qui minoratur actu, percipiet sapientiam</I>. Si igitur Angeli aliqui mittuntur ad exteriora ministeria, videtur quod retardentur a contemplatione. Sed tota eorum beatitudo in contemplatione Dei consistit. Si ergo mitterentur, eorum beatitudo minueretur. Quod est inconveniens.</P> 1318 <p title="I q. 103 a. 8 co."><a name="32752"><span class=
1302 <P TITLE="I q. 112 a. 1 arg. 4"><A NAME="33097"><SPAN CLASS="ref">[33097] I&ordf; q. 112 a. 1 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, ministrare est inferioris, unde dicitur Lucae XXII, <I>quis maior est, qui recumbit, an ille qui ministrat? Nonne qui recumbit?</I> Sed Angeli sunt maiores nobis ordine naturae. Ergo non mittuntur in ministerium nostrum.</P> 1319 "ref">[32752] I&ordf; q. 103 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum
1303 <P TITLE="I q. 112 a. 1 s. c."><A NAME="33098"><SPAN CLASS="ref">[33098] I&ordf; q. 112 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Exod. XXIII, <I>ecce ego mittam Angelum meum, qui praecedat te</I>.</P> 1320 quod ordo divinae providentiae dupliciter potest considerari, uno
1304 <P TITLE="I q. 112 a. 1 co."><A NAME="33099"><SPAN CLASS="ref">[33099] I&ordf; q. 112 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod ex supra dictis manifestum esse potest quod aliqui Angeli in ministerium mittuntur a Deo. Ut enim supra dictum est, cum de missione divinarum personarum ageretur, ille mitti dicitur, qui aliquo modo ab alio procedit, ut incipiat esse ubi prius non erat, vel ubi prius erat, per alium modum. Filius enim aut spiritus sanctus mitti dicitur, ut a patre procedens per originem; et incipit esse novo modo, idest per gratiam vel per naturam assumptam, ubi prius erat per deitatis praesentiam. Dei enim proprium est ubique esse, quia cum sit universale agens, eius virtus attingit omnia entia; unde est in omnibus rebus, ut supra dictum est. Virtus autem Angeli, cum sit particulare agens, non attingit totum universum; sed sic attingit unum, quod non attingit aliud. Et ideo ita est hic, quod non alibi. Manifestum est autem per supra dicta, quod creatura corporalis per Angelos administratur. Cum igitur aliquid est fiendum per aliquem Angelum circa aliquam creaturam corpoream, de novo applicatur Angelus illi corpori sua virtute; et sic Angelus de novo incipit ibi esse. Et hoc totum procedit ex imperio divino. Unde sequitur, secundum praemissa, quod Angelus a Deo mittatur. Sed actio quam Angelus missus exercet, procedit a Deo sicut a primo principio, cuius nutu et auctoritate Angeli operantur; et in Deum reducitur sicut in ultimum finem. Et hoc facit rationem ministri, nam minister est sicut instrumentum intelligens; instrumentum autem ab alio movetur, et eius actio ad aliud ordinatur. Unde actiones Angelorum ministeria vocantur; et propter hoc dicuntur in ministerium mitti.</P> 1321 modo in generali, secundum scilicet quod progreditur a causa
1305 <P TITLE="I q. 112 a. 1 ad 1"><A NAME="33100"><SPAN CLASS="ref">[33100] I&ordf; q. 112 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod aliqua operatio dupliciter dicitur intellectualis. Uno modo, quasi in ipso intellectu consistens, ut contemplatio. Et talis operatio non determinat sibi locum, immo, ut Augustinus dicit IV de Trin., <I>etiam nos, secundum quod aliquid aeternum mente sapimus, non in hoc mundo sumus</I>. Alio modo dicitur aliqua actio intellectualis, quia est ab aliquo intellectu regulata et imperata. Et sic manifestum est quod operationes intellectuales interdum determinant sibi loca.</P> 1322 gubernativa totius; alio modo in speciali, secundum scilicet quod
1306 <P TITLE="I q. 112 a. 1 ad 2"><A NAME="33101"><SPAN CLASS="ref">[33101] I&ordf; q. 112 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod caelum Empyreum pertinet ad dignitatem Angeli secundum congruentiam quandam, quia congruum est ut supremum corporum naturae quae est supra omnia corpora, attribuatur. Non tamen Angelus aliquid dignitatis accipit a caelo Empyreo. Et ideo quando actu non est in caelo Empyreo, nihil eius dignitati subtrahitur, sicut nec regi, quando non actu sedet in regali solio, quod congruit eius dignitati.</P> 1323 progreditur ex aliqua causa particulari, quae est executiva divinae
1307 <P TITLE="I q. 112 a. 1 ad 3"><A NAME="33102"><SPAN CLASS="ref">[33102] I&ordf; q. 112 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod in nobis exterior occupatio puritatem contemplationis impedit, quia actioni insistimus secundum sensitivas vires, quarum actiones cum intenduntur, retardantur actiones intellectivae virtutis. Sed Angelus per solam intellectualem operationem regulat suas actiones exteriores. Unde actiones exteriores in nullo impediunt eius contemplationem, quia duarum actionum quarum una est regula et ratio alterius, una non impedit, sed iuvat aliam. Unde Gregorius dicit, in II Moral., quod <I>Angeli non sic foris exeunt, ut internae contemplationis gaudiis priventur</I>.</P> 1324 gubernationis. Primo igitur modo, nihil contranititur ordini
1308 <P TITLE="I q. 112 a. 1 ad 4"><A NAME="33103"><SPAN CLASS="ref">[33103] I&ordf; q. 112 a. 1 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod Angeli in suis actionibus exterioribus ministrant principaliter Deo, et secundario nobis. Non quia nos sumus superiores eis, simpliciter loquendo, sed quilibet homo vel Angelus, inquantum adhaerendo Deo fit unus spiritus cum Deo, est superior omni creatura. Unde apostolus, ad Philipp. II, dicit, <I>superiores sibi invicem arbitrantes</I>.</P> 1325 divinae gubernationis. Quod ex duobus patet. Primo quidem, ex hoc
1309 <BR> 1326 quod ordo divinae gubernationis totaliter in bonum tendit, et
1310 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1327 unaquaeque res in sua operatione et conatu non tendit nisi ad
1311 <P TITLE="I q. 112 a. 2 arg. 1"><A NAME="33104"><SPAN CLASS="ref">[33104] I&ordf; q. 112 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod omnes Angeli in ministerium mittantur. Dicit enim apostolus, ad Heb. I, <I>omnes sunt administratorii spiritus, in ministerium missi</I>.</P> 1328 bonum, nullus enim respiciens ad malum operatur, ut Dionysius
1312 <P TITLE="I q. 112 a. 2 arg. 2"><A NAME="33105"><SPAN CLASS="ref">[33105] I&ordf; q. 112 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, inter ordines supremus est ordo Seraphim, ut ex supra dictis patet. Sed Seraphim est missus ad purgandum labia prophetae, ut habetur Isaiae VI. Ergo multo magis inferiores Angeli mittuntur.</P> 1329 dicit. Alio modo apparet idem ex hoc quod, sicut supra dictum est,
1313 <P TITLE="I q. 112 a. 2 arg. 3"><A NAME="33106"><SPAN CLASS="ref">[33106] I&ordf; q. 112 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, divinae personae in infinitum excedunt omnes ordines Angelorum. Sed divinae personae mittuntur, ut supra dictum est. Ergo multo magis quicumque supremi Angeli.</P> 1330 omnis inclinatio alicuius rei vel naturalis vel voluntaria, nihil
1314 <P TITLE="I q. 112 a. 2 arg. 4"><A NAME="33107"><SPAN CLASS="ref">[33107] I&ordf; q. 112 a. 2 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, si superiores Angeli non mittuntur ad exterius ministerium, hoc non est nisi quia superiores Angeli exequuntur divina ministeria per inferiores. Sed cum omnes Angeli sint inaequales, ut supra dictum est, quilibet Angelus habet inferiorem Angelum, praeter ultimum. Ergo unus Angelus solus ministraret in ministerium missus. Quod est contra id quod dicitur Daniel VII, <I>millia millium ministrabant ei</I>.</P> 1331 est aliud quam quaedam impressio a primo movente, sicut inclinatio
1315 <P TITLE="I q. 112 a. 2 s. c."><A NAME="33108"><SPAN CLASS="ref">[33108] I&ordf; q. 112 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Gregorius dicit, referens sententiam Dionysii, <I>superiora agmina usum exterioris ministerii nequaquam habent</I>.</P> 1332 sagittae ad signum determinatum, nihil aliud est quam quaedam
1316 <P TITLE="I q. 112 a. 2 co."><A NAME="33109"><SPAN CLASS="ref">[33109] I&ordf; q. 112 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, hoc habet ordo divinae providentiae, non solum in Angelis, sed etiam in toto universo, quod inferiora per superiora administrantur, sed ab hoc ordine in rebus corporalibus aliquando ex divina dispensatione receditur, propter altiorem ordinem, secundum scilicet quod expedit ad gratiae manifestationem. Quod enim caecus natus fuit illuminatus, quod Lazarus fuit suscitatus, immediate a Deo factum est, absque aliqua actione caelestium corporum. Sed et Angeli boni et mali possunt aliquid in istis corporibus operari praeter actionem caelestium corporum, condensando nubes in pluvias, et aliqua huiusmodi faciendo. Neque alicui debet esse dubium quin Deus immediate hominibus aliqua revelare posset, non mediantibus Angelis; et superiores Angeli, non mediantibus inferioribus. Et secundum hanc considerationem, quidam dixerunt quod, secundum communem legem, superiores non mittuntur, sed inferiores tantum; sed ex aliqua dispensatione divina, interdum etiam superiores mittuntur. Sed hoc non videtur rationabile. Quia ordo angelicus attenditur secundum dona gratiarum. Ordo autem gratiae non habet alium superiorem ordinem, propter quem praetermitti debeat, sicut praetermittitur ordo naturae propter ordinem gratiae. Considerandum est etiam quod ordo naturae in operationibus miraculorum praetermittitur, propter fidei confirmationem. Ad quam nihil valeret, si praetermitteretur ordo angelicus, quia hoc a nobis percipi non posset. Nihil etiam est ita magnum in ministeriis divinis, quod per inferiores ordines exerceri non possit. Unde Gregorius dicit quod <I>qui summa annuntiant, Archangeli vocantur. Hinc est quod ad virginem Mariam Gabriel Archangelus mittitur</I>. Quod tamen fuit summum inter omnia divina ministeria, ut ibidem subditur. Et ideo simpliciter dicendum est, cum Dionysio, quod superiores Angeli nunquam ad exterius ministerium mittuntur.</P> 1333 impressio a sagittante. Unde omnia quae agunt vel naturaliter vel
1317 <P TITLE="I q. 112 a. 2 ad 1"><A NAME="33110"><SPAN CLASS="ref">[33110] I&ordf; q. 112 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod, sicut in missionibus divinarum personarum aliqua est visibilis, quae attenditur secundum creaturam corpoream; aliqua invisibilis, quae fit secundum spiritualem effectum, ita in missionibus Angelorum aliqua dicitur exterior, quae scilicet est ad aliquod ministerium circa corporalia exhibendum, et secundum hanc missionem non omnes mittuntur; alia est interior, secundum intellectuales effectus, prout scilicet unus Angelus illuminat alium, et sic omnes Angeli mittuntur. Vel aliter dicendum quod apostolus inducit illud ad probandum quod Christus sit maior Angelis per quos data est lex; ut sic ostendat excellentiam novae legis ad veterem. Unde non oportet quod intelligatur nisi de Angelis ministerii, per quos data est lex.</P> 1334 voluntarie, quasi propria sponte perveniunt in id ad quod divinitus
1318 <P TITLE="I q. 112 a. 2 ad 2"><A NAME="33111"><SPAN CLASS="ref">[33111] I&ordf; q. 112 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum, secundum Dionysium, quod ille Angelus qui missus est ad purgandum labia prophetae, fuit de inferioribus Angelis; sed dictus est Seraphim, idest incendens, aequivoce, propter hoc quod venerat ad incendendum labia prophetae. Vel dicendum quod superiores Angeli communicant propria dona, a quibus denominantur, mediantibus inferioribus Angelis. Sic igitur unus de Seraphim dictus est purgasse incendio labia prophetae, non quia hoc ipse immediate fecerit, sed quia inferior Angelus virtute eius hoc fecit. Sicut Papa dicitur absolvere aliquem, etiam si per alium officium absolutionis impendat.</P> 1335 ordinantur. Et ideo dicitur Deus omnia disponere suaviter.</p>
1319 <P TITLE="I q. 112 a. 2 ad 3"><A NAME="33112"><SPAN CLASS="ref">[33112] I&ordf; q. 112 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod divinae personae non mittuntur in ministerium, sed aequivoce mitti dicuntur; ut ex praedictis patet.</P> 1336 <p title="I q. 103 a. 8 ad 1"><a name="32753"><span class=
1320 <P TITLE="I q. 112 a. 2 ad 4"><A NAME="33113"><SPAN CLASS="ref">[33113] I&ordf; q. 112 a. 2 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod in divinis ministeriis est multiplex gradus. Unde nihil prohibet etiam inaequales Angelos immediate ad ministeria mitti; ita tamen quod superiores mittantur ad altiora ministeria, inferiores vero ad inferiora.</P> 1337 "ref">[32753] I&ordf; q. 103 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1321 <BR> 1338 dicendum quod dicuntur aliqui vel cogitare vel loqui vel agere
1322 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1339 contra Deum, non quia totaliter renitantur ordini divinae
1323 <P TITLE="I q. 112 a. 3 arg. 1"><A NAME="33114"><SPAN CLASS="ref">[33114] I&ordf; q. 112 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod etiam Angeli qui mittuntur, assistant. Dicit enim Gregorius, in homilia, <I>et mittuntur igitur Angeli, et assistunt, quia etsi circumscriptus est angelicus spiritus, summus tamen spiritus ipse, qui Deus est, circumscriptus non est</I>.</P> 1340 gubernationis, quia etiam peccantes intendunt aliquod bonum, sed
1324 <P TITLE="I q. 112 a. 3 arg. 2"><A NAME="33115"><SPAN CLASS="ref">[33115] I&ordf; q. 112 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Angelus Tobiae in ministerium missus fuit. Sed tamen ipse dixit, <I>ego sum Raphael Angelus, unus ex septem qui adstamus ante Deum</I>, ut habetur Tobiae XII. Ergo Angeli qui mittuntur, assistunt.</P> 1341 quia contranituntur cuidam determinato bono, quod est eis
1325 <P TITLE="I q. 112 a. 3 arg. 3"><A NAME="33116"><SPAN CLASS="ref">[33116] I&ordf; q. 112 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, quilibet Angelus beatus propinquior est Deo quam Satan. Sed Satan assistit Deo; secundum quod dicitur Iob I, <I>cum assisterent filii Dei coram domino, affuit inter eos et Satan</I>. Ergo multo magis Angeli qui mittuntur in ministerium, assistunt.</P> 1342 conveniens secundum suam naturam aut statum. Et ideo puniuntur
1326 <P TITLE="I q. 112 a. 3 arg. 4"><A NAME="33117"><SPAN CLASS="ref">[33117] I&ordf; q. 112 a. 3 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, si inferiores Angeli non assistunt, hoc non est nisi quia non immediate, sed per superiores Angelos divinas illuminationes recipiunt. Sed quilibet Angelus per superiorem divinas illuminationes suscipit, excepto eo qui est inter omnes supremus. Ergo solus supremus Angelus assisteret. Quod est contra illud quod habetur Dan. VII, <I>decies millies centena millia assistebant ei</I>. Ergo etiam illi qui ministrant, assistunt.</P> 1343 iuste a Deo.</p>
1327 <P TITLE="I q. 112 a. 3 s. c."><A NAME="33118"><SPAN CLASS="ref">[33118] I&ordf; q. 112 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Gregorius dicit, XVII Moral., super illud Iob, <I>numquid est numerus militum eius? Assistunt, inquit, illae potestates, quae ad quaedam hominibus nuntianda non exeunt</I>. Ergo illi qui in ministerium mittuntur, non assistunt.</P> 1344 <p title="I q. 103 a. 8 ad 2"><a name="32754"><span class=
1328 <P TITLE="I q. 112 a. 3 co."><A NAME="33119"><SPAN CLASS="ref">[33119] I&ordf; q. 112 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod Angeli introducuntur assistentes et administrantes, ad similitudinem eorum qui alicui regi famulantur. Quorum aliqui semper ei assistunt, et eius praecepta immediate audiunt. Alii vero sunt, ad quos praecepta regalia per assistentes nuntiantur, sicut illi qui administrationi civitatum praeficiuntur, et hi dicuntur ministrantes, sed non assistentes. Considerandum est ergo quod omnes Angeli divinam essentiam immediate vident, et quantum ad hoc, omnes etiam qui ministrant, assistere dicuntur. Unde Gregorius dicit in II Moral., quod <I>semper assistere, aut videre faciem patris possunt, qui ad ministerium exterius mittuntur pro nostra salute</I>. Sed non omnes Angeli secreta divinorum mysteriorum in ipsa claritate divinae essentiae percipere possunt; sed soli superiores, per quos inferioribus denuntiantur. Et secundum hoc, soli superiores, qui sunt primae hierarchiae, assistere dicuntur, cuius proprium dicit esse Dionysius immediate a Deo illuminari.</P> 1345 "ref">[32754] I&ordf; q. 103 a. 8 ad 2</span></a> Et per hoc patet
1329 <P TITLE="I q. 112 a. 3 ad 1"><A NAME="33120"><SPAN CLASS="ref">[33120] I&ordf; q. 112 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Et per hoc patet solutio ad primum et secundum, quae procedunt de primo modo assistendi.</P> 1346 solutio ad secundum.</p>
1330 <P TITLE="I q. 112 a. 3 ad 3"><A NAME="33121"><SPAN CLASS="ref">[33121] I&ordf; q. 112 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod Satan non dicitur astitisse, sed inter assistentes affuisse describitur, quia, ut Gregorius dicit II Moral., <I>etsi beatitudinem perdidit, naturam tamen Angelis similem non amisit</I>.</P> 1347 <p title="I q. 103 a. 8 ad 3"><a name="32755"><span class=
1331 <P TITLE="I q. 112 a. 3 ad 4"><A NAME="33122"><SPAN CLASS="ref">[33122] I&ordf; q. 112 a. 3 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod omnes assistentes aliqua immediate vident in claritate divinae essentiae; et ideo totius primae hierarchiae proprium esse dicitur immediate illuminari a Deo. Sed superiores eorum plura percipiunt quam inferiores, de quibus illuminant alios, sicut etiam inter eos qui assistunt regi, plura scit de secretis regis unus quam alius.</P> 1348 "ref">[32755] I&ordf; q. 103 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium
1332 <BR> 1349 dicendum quod ex hoc quod una res alteri contrapugnat, ostenditur
1333 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1350 quod aliquid reniti potest ordini qui est ex aliqua causa
1334 <P TITLE="I q. 112 a. 4 arg. 1"><A NAME="33123"><SPAN CLASS="ref">[33123] I&ordf; q. 112 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod Angeli secundae hierarchiae omnes mittantur. Angeli enim omnes vel assistunt vel ministrant; secundum quod habetur Dan. VII. Sed Angeli secundae hierarchiae non assistunt, illuminantur enim per Angelos primae hierarchiae, sicut dicit Dionysius VIII cap. Cael. Hier. Omnes ergo Angeli secundae hierarchiae in ministerium mittuntur.</P> 1351 particulari, non autem ordini qui dependet a causa universali
1335 <P TITLE="I q. 112 a. 4 arg. 2"><A NAME="33124"><SPAN CLASS="ref">[33124] I&ordf; q. 112 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Gregorius dicit, XVII Moral., quod <I>plures sunt qui ministrant, quam qui assistunt</I>. Sed hoc non esset, si Angeli secundae hierarchiae in ministerium non mitterentur. Ergo omnes Angeli secundae hierarchiae in ministerium mittuntur.</P> 1352 totius.</p>
1336 <P TITLE="I q. 112 a. 4 s. c."><A NAME="33125"><SPAN CLASS="ref">[33125] I&ordf; q. 112 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Dionysius dicit, quod <I>dominationes sunt maiores omni subiectione</I>. Sed mitti in ministerium, ad subiectionem pertinet. Ergo dominationes in ministerium non mittuntur.</P> 1353 <br />
1337 <P TITLE="I q. 112 a. 4 co."><A NAME="33126"><SPAN CLASS="ref">[33126] I&ordf; q. 112 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, mitti ad exterius ministerium proprie convenit Angelo, secundum quod ex divino imperio operatur circa aliquam creaturam corporalem; quod quidem pertinet ad executionem divini ministerii. Proprietates autem Angelorum ex eorum nominibus manifestantur, ut Dionysius dicit VII cap. Cael. Hier. Et ideo Angeli illorum ordinum ad exterius ministerium mittuntur, ex quorum nominibus aliqua executio datur intelligi. In nomine autem dominationum non importatur aliqua executio, sed sola dispositio et imperium de exequendis. Sed in nominibus inferiorum ordinum intelligitur aliqua executio, nam Angeli et Archangeli denominantur a denuntiando; virtutes et potestates dicuntur per respectum ad aliquem actum; principis etiam est, ut Gregorius dicit, inter alios operantes priorem existere. Unde ad hos quinque ordines pertinet in exterius ministerium mitti, non autem ad quatuor superiores.</P> 1354 <div class="D">Quaestio 104</div>
1338 <P TITLE="I q. 112 a. 4 ad 1"><A NAME="33127"><SPAN CLASS="ref">[33127] I&ordf; q. 112 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod dominationes computantur quidem inter Angelos ministrantes, non sicut exequentes ministerium, sed sicut disponentes et mandantes quid per alios fieri debeat. Sicut architectores in artificiis nihil manu operantur, sed solum disponunt et praecipiunt quid alii debeant operari.</P> 1355 <div class="G">Prooemium</div>
1339 <P TITLE="I q. 112 a. 4 ad 2"><A NAME="33128"><SPAN CLASS="ref">[33128] I&ordf; q. 112 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod de numero assistentium et ministrantium duplex ratio haberi potest. Gregorius enim dicit plures esse ministrantes quam assistentes. Intelligit enim quod dicitur, millia millium ministrabant ei, non esse dictum multiplicative, sed partitive; ac si diceretur, millia de numero millium. Et sic ministrantium numerus ponitur indefinitus, ad significandum excessum; assistentium vero finitus, cum subditur, et decies millies centena millia assistebant ei. Et hoc procedit secundum rationem Platonicorum, qui dicebant quod quanto aliqua sunt uni primo principio propinquiora, tanto sunt minoris multitudinis, sicut quanto numerus est propinquior unitati, tanto est multitudine minor. Et haec opinio salvatur quantum ad numerum ordinum, dum sex ministrant, et tres assistunt. Sed Dionysius ponit, XIV cap. Cael. Hier., quod multitudo Angelorum transcendit omnem materialem multitudinem; ut scilicet, sicut corpora superiora transcendunt corpora inferiora magnitudine quasi in immensum, ita superiores naturae incorporeae transcendunt multitudine omnes naturas corporeas; quia quod est melius, est magis a Deo intentum et multiplicatum. Et secundum hoc, cum assistentes sint superiores ministrantibus, plures erunt assistentes quam ministrantes. Unde secundum hoc, millia millium legitur multiplicativae, ac si diceretur, millies millia. Et quia decies centum sunt mille, si diceretur, decies centena millia, daretur intelligi quod tot essent assistentes, quot ministrantes, sed quia dicitur, decies millies centena millia, multo plures dicuntur esse assistentes quam ministrantes. Nec tamen hoc pro tanto dicitur, quia tantus solum sit Angelorum numerus, sed multo maior, quia omnem materialem multitudinem excedit. Quod significatur per multiplicationem maximorum numerorum supra seipsos, scilicet denarii, centenarii et millenarii; ut Dionysius ibidem dicit.</P> 1356 <p title="I q. 104 pr."><a name="32756"><span class="ref">[32756]
1340 <BR> 1357 I&ordf; q. 104 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
1341 <DIV CLASS="D">Quaestio 113</DIV> 1358 effectibus divinae gubernationis in speciali. Et circa hoc
1342 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1359 quaeruntur quatuor. Primo, utrum creaturae indigeant ut
1343 <P TITLE="I q. 113 pr."><A NAME="33129"><SPAN CLASS="ref">[33129] I&ordf; q. 113 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de custodia bonorum Angelorum, et de impugnatione malorum. Et circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum homines ab Angelis custodiantur. Secundo, utrum singulis hominibus singuli Angeli ad custodiam deputentur. Tertio, utrum custodia pertineat solum ad ultimum ordinem Angelorum. Quarto, utrum omni homini conveniat habere Angelum custodem. Quinto, quando incipiat custodia Angeli circa hominem. Sexto, utrum Angelus semper custodiat hominem. Septimo, utrum doleat de perditione custoditi. Octavo, utrum inter Angelos sit pugna ratione custodiae.</P> 1360 conserventur in esse a Deo. Secundo, utrum conserventur a Deo
1344 <BR> 1361 immediate. Tertio, utrum Deus possit aliquid redigere in nihilum.
1345 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1362 Quarto, utrum aliquid in nihilum redigatur.</p>
1346 <P TITLE="I q. 113 a. 1 arg. 1"><A NAME="33130"><SPAN CLASS="ref">[33130] I&ordf; q. 113 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod homines non custodiantur ab Angelis. Custodes enim deputantur aliquibus vel quia nesciunt, vel quia non possunt custodire seipsos; sicut pueris et infirmis. Sed homo potest custodire seipsum per liberum arbitrium; et scit, per naturalem cognitionem legis naturalis. Ergo homo non custoditur ab Angelo.</P> 1363 <br />
1347 <P TITLE="I q. 113 a. 1 arg. 2"><A NAME="33131"><SPAN CLASS="ref">[33131] I&ordf; q. 113 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ubi adest fortior custodia, infirmior superfluere videtur. Sed homines custodiuntur a Deo; secundum illud Psalmi CXX, <I>non dormitabit neque dormiet qui custodit Israel</I>. Ergo non est necessarium quod homo custodiatur ab Angelo.</P> 1364 <div class="E">Articulus 1</div>
1348 <P TITLE="I q. 113 a. 1 arg. 3"><A NAME="33132"><SPAN CLASS="ref">[33132] I&ordf; q. 113 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, perditio custoditi redundat in negligentiam custodis, unde dicitur cuidam, III Reg. XX, <I>custodi virum istum, qui si lapsus fuerit, erit anima tua pro anima eius</I>. Sed multi homines quotidie pereunt, in peccatum cadentes, quibus Angeli subvenire possent vel visibiliter apparendo, vel miracula faciendo, vel aliquo simili modo. Essent ergo negligentes Angeli, si eorum custodiae homines essent commissi, quod patet esse falsum. Non igitur Angeli sunt hominum custodes.</P> 1365 <p title="I q. 104 a. 1 arg. 1"><a name="32757"><span class=
1349 <P TITLE="I q. 113 a. 1 s. c."><A NAME="33133"><SPAN CLASS="ref">[33133] I&ordf; q. 113 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur in Psalmo, <I>Angelis suis mandavit de te, ut custodiant te in omnibus viis tuis</I>.</P> 1366 "ref">[32757] I&ordf; q. 104 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
1350 <P TITLE="I q. 113 a. 1 co."><A NAME="33134"><SPAN CLASS="ref">[33134] I&ordf; q. 113 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, secundum rationem divinae providentiae, hoc in rebus omnibus invenitur, quod mobilia et variabilia per immobilia et invariabilia moventur et regulantur; sicut omnia corporalia per substantias spirituales immobiles, et corpora inferiora per corpora superiora, quae sunt invariabilia secundum substantiam. Sed et nos ipsi regulamur circa conclusiones in quibus possumus diversimode opinari, per principia quae invariabiliter tenemus. Manifestum est autem quod in rebus agendis cognitio et affectus hominis multipliciter variari et deficere possunt a bono. Et ideo necessarium fuit quod hominibus Angeli ad custodiam deputarentur, per quos regularentur et moverentur ad bonum.</P> 1367 proceditur. Videtur quod creaturae non indigeant ut a Deo
1351 <P TITLE="I q. 113 a. 1 ad 1"><A NAME="33135"><SPAN CLASS="ref">[33135] I&ordf; q. 113 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod per liberum arbitrium potest homo aliqualiter malum vitare, sed non sufficienter, quia infirmatur circa affectum boni, propter multiplices animae passiones. Similiter etiam universalis cognitio naturalis legis, quae homini naturaliter adest, aliqualiter dirigit hominem ad bonum, sed non sufficienter, quia in applicando universalia principia iuris ad particularia opera, contingit hominem multipliciter deficere. Unde dicitur Sap. IX, <I>cogitationes mortalium timidae, et incertae providentiae nostrae</I>. Et ideo necessaria fuit homini custodia Angelorum.</P> 1368 conserventur in esse. Quod enim non potest non esse, non indiget ut
1352 <P TITLE="I q. 113 a. 1 ad 2"><A NAME="33136"><SPAN CLASS="ref">[33136] I&ordf; q. 113 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod ad bene operandum duo requiruntur. Primo quidem, quod affectus inclinetur ad bonum, quod quidem fit in nobis per habitum virtutis moralis. Secundo autem, quod ratio inveniat congruas vias ad perficiendum bonum virtutis, quod quidem philosophus attribuit prudentiae. Quantum ergo ad primum, Deus immediate custodit hominem, infundendo ei gratiam et virtutes. Quantum autem ad secundum, Deus custodit hominem sicut universalis instructor, cuius instructio ad hominem provenit mediantibus Angelis, ut supra habitum est.</P> 1369 conservetur in esse, sicut quod non potest abscedere, non indiget
1353 <P TITLE="I q. 113 a. 1 ad 3"><A NAME="33137"><SPAN CLASS="ref">[33137] I&ordf; q. 113 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, sicut homines a naturali instinctu boni discedunt propter passionem peccati; ita etiam discedunt ab instigatione bonorum Angelorum, quae fit invisibiliter per hoc quod homines illuminant ad bene agendum. Unde quod homines pereunt, non est imputandum negligentiae Angelorum, sed malitiae hominum. Quod autem aliquando, praeter legem communem, hominibus visibiliter apparent, ex speciali Dei gratia est, sicut etiam quod praeter ordinem naturae miracula fiunt.</P> 1370 ut conservetur ne abscedat. Sed quaedam creaturae sunt quae
1354 <BR> 1371 secundum sui naturam non possunt non esse. Ergo non omnes creaturae
1355 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1372 indigent ut a Deo conserventur in esse. Probatio mediae. Quod per
1356 <P TITLE="I q. 113 a. 2 arg. 1"><A NAME="33138"><SPAN CLASS="ref">[33138] I&ordf; q. 113 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod non singuli homines a singulis Angelis custodiantur. Angelus enim est virtuosior quam homo. Sed unus homo sufficit ad custodiam multorum hominum. Ergo multo magis unus Angelus multos homines potest custodire.</P> 1373 se inest alicui, necesse est ei inesse, et oppositum eius
1357 <P TITLE="I q. 113 a. 2 arg. 2"><A NAME="33139"><SPAN CLASS="ref">[33139] I&ordf; q. 113 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, inferiora reducuntur in Deum a superioribus per media, ut Dionysius dicit. Sed cum omnes Angeli sint inaequales, ut supra dictum est, solus unus Angelus est inter quem et homines non est aliquis medius. Ergo unus Angelus solus est qui immediate custodit homines.</P> 1374 impossibile est ei inesse, sicut necessarium est binarium esse
1358 <P TITLE="I q. 113 a. 2 arg. 3"><A NAME="33140"><SPAN CLASS="ref">[33140] I&ordf; q. 113 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, maiores Angeli maioribus officiis deputantur. Sed non est maius officium custodire unum hominem quam alium, cum omnes homines natura sint pares. Cum ergo omnium Angelorum sit unus maior alio, secundum Dionysium, videtur quod diversi homines non custodiantur a diversis Angelis.</P> 1375 parem, et impossibile est eum esse imparem. Esse autem per se
1359 <P TITLE="I q. 113 a. 2 s. c."><A NAME="33141"><SPAN CLASS="ref">[33141] I&ordf; q. 113 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Hieronymus, exponens illud Matth. XVIII, <I>Angeli eorum in caelis</I>, dicit, <I>magna est dignitas animarum, ut unaquaeque habeat, ab ortu nativitatis, in custodiam sui Angelum delegatum</I>.</P> 1376 consequitur ad formam, quia unumquodque secundum hoc est ens actu,
1360 <P TITLE="I q. 113 a. 2 co."><A NAME="33142"><SPAN CLASS="ref">[33142] I&ordf; q. 113 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod singulis hominibus singuli Angeli ad custodiam deputantur. Cuius ratio est, quia Angelorum custodia est quaedam executio divinae providentiae circa homines. Providentia autem Dei aliter se habet ad homines, et ad alias corruptibiles creaturas, quia aliter se habent ad incorruptibilitatem. Homines enim non solum sunt incorruptibiles quantum ad communem speciem, sed etiam quantum ad proprias formas singulorum, quae sunt animae rationales, quod de aliis rebus corruptibilibus dici non potest. Manifestum est autem quod providentia Dei principaliter est circa illa quae perpetuo manent, circa ea vero quae transeunt, providentia Dei est inquantum ordinat ipsa ad res perpetuas. Sic igitur providentia Dei comparatur ad singulos homines, sicut comparatur ad singula genera vel species corruptibilium rerum. Sed secundum Gregorium, diversi ordines deputantur diversis rerum generibus; puta potestates ad arcendos Daemones, virtutes ad miracula facienda in rebus corporeis. Et probabile est quod diversis speciebus rerum diversi Angeli eiusdem ordinis praeficiantur. Unde etiam rationabile est ut diversis hominibus diversi Angeli ad custodiam deputentur.</P> 1377 quod habet formam. Quaedam autem creaturae sunt, quae sunt formae
1361 <P TITLE="I q. 113 a. 2 ad 1"><A NAME="33143"><SPAN CLASS="ref">[33143] I&ordf; q. 113 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod alicui homini adhibetur custos dupliciter. Uno modo, inquantum est homo singularis, et sic uni homini debetur unus custos, et interdum plures deputantur ad custodiam unius. Alio modo, inquantum est pars alicuius collegii, et sic toti collegio unus homo ad custodiam praeponitur, ad quem pertinet providere ea quae pertinent ad unum hominem in ordine ad totum collegium; sicut sunt ea quae exterius aguntur, de quibus alii aedificantur vel scandalizantur. Angelorum autem custodia deputatur hominibus etiam quantum ad invisibilia et occulta, quae pertinent ad singulorum salutem secundum seipsos. Unde singulis hominibus singuli Angeli deputantur ad custodiam.</P> 1378 quaedam subsistentes, sicut de Angelis dictum est; et sic per se
1362 <P TITLE="I q. 113 a. 2 ad 2"><A NAME="33144"><SPAN CLASS="ref">[33144] I&ordf; q. 113 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, sicut dictum est, Angeli primae hierarchiae omnes quantum ad aliqua illuminantur immediate a Deo, sed quaedam sunt de quibus illuminantur superiores tantum immediate a Deo, quae inferioribus revelant. Et idem etiam in inferioribus ordinibus considerandum est, nam aliquis infimus Angelus illuminatur quantum ad quaedam ab aliquo supremo, et quantum ad aliqua ab eo qui immediate sibi praefertur. Et sic etiam possibile est quod aliquis Angelus immediate illuminet hominem, qui tamen habet aliquos Angelos sub se, quos illuminat.</P> 1379 inest eis esse. Et eadem ratio est de illis quorum materia non est
1363 <P TITLE="I q. 113 a. 2 ad 3"><A NAME="33145"><SPAN CLASS="ref">[33145] I&ordf; q. 113 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, quamvis homines natura sint pares, tamen inaequalitas in eis invenitur, secundum quod ex divina providentia quidam ordinantur ad maius, et quidam ad minus; secundum illud quod dicitur Eccli. XXXIII, <I>in multitudine disciplinae domini separavit eos, ex ipsis benedixit et exaltavit, ex ipsis maledixit et humiliavit</I>. Et sic maius officium est custodire unum hominem quam alium.</P> 1380 in potentia nisi ad unam formam, sicut supra dictum est de
1364 <BR> 1381 corporibus caelestibus. Huiusmodi ergo creaturae secundum suam
1365 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1382 naturam ex necessitate sunt, et non possunt non esse, potentia enim
1366 <P TITLE="I q. 113 a. 3 arg. 1"><A NAME="33146"><SPAN CLASS="ref">[33146] I&ordf; q. 113 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod custodire homines non pertineat solum ad infimum ordinem Angelorum. Dicit enim Chrysostomus quod hoc quod dicitur Matth. XVIII, <I>Angeli eorum in caelo etc., intelligitur non de quibuscumque Angelis, sed de supereminentibus</I>. Ergo supereminentes Angeli custodiunt homines.</P> 1383 ad non esse non potest fundari neque in forma, quam per se sequitur
1367 <P TITLE="I q. 113 a. 3 arg. 2"><A NAME="33147"><SPAN CLASS="ref">[33147] I&ordf; q. 113 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, apostolus, ad Heb. I, dicit quod <I>Angeli sunt in ministerium missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis</I>, et sic videtur quod missio Angelorum ad custodiam hominum ordinetur. Sed quinque ordines in exterius ministerium mittuntur, ut supra dictum est. Ergo omnes Angeli quinque ordinum custodiae hominum deputantur.</P> 1384 esse; neque in materia existente sub forma quam non potest
1368 <P TITLE="I q. 113 a. 3 arg. 3"><A NAME="33148"><SPAN CLASS="ref">[33148] I&ordf; q. 113 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, ad custodiam hominum maxime videtur esse necessarium arcere Daemones, quod pertinet ad potestates, secundum Gregorium; et miracula facere, quod pertinet ad virtutes. Ergo illi etiam ordines deputantur ad custodiam, et non solum infimus.</P> 1385 amittere, cum non sit in potentia ad aliam formam.</p>
1369 <P TITLE="I q. 113 a. 3 s. c."><A NAME="33149"><SPAN CLASS="ref">[33149] I&ordf; q. 113 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod in Psalmo custodia hominum attribuitur Angelis; quorum ordo est infimus, secundum Dionysium.</P> 1386 <p title="I q. 104 a. 1 arg. 2"><a name="32758"><span class=
1370 <P TITLE="I q. 113 a. 3 co."><A NAME="33150"><SPAN CLASS="ref">[33150] I&ordf; q. 113 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, homini custodia dupliciter adhibetur. Uno modo custodia particularis, secundum quod singulis hominibus singuli Angeli ad custodiam deputantur. Et talis custodia pertinet ad infimum ordinem Angelorum, quorum, secundum Gregorium, est minima nuntiare; hoc autem videtur esse minimum in officiis Angelorum, procurare ea quae ad unius hominis tantum salutem pertinent. Alia vero est custodia universalis. Et haec multiplicatur secundum diversos ordines, nam quanto agens fuerit universalius, tanto est superius. Sic igitur custodia humanae multitudinis pertinet ad ordinem principatuum, vel forte ad Archangelos, qui dicuntur principes Angeli, unde et Michael, quem Archangelum dicimus, unus de principibus dicitur Dan. X. Ulterius autem super omnes naturas corporeas habent custodiam virtutes. Et ulterius etiam super Daemones habent custodiam potestates. Et ulterius etiam super bonos spiritus habent custodiam principatus, secundum Gregorium.</P> 1387 "ref">[32758] I&ordf; q. 104 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, Deus
1371 <P TITLE="I q. 113 a. 3 ad 1"><A NAME="33151"><SPAN CLASS="ref">[33151] I&ordf; q. 113 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod verbum Chrysostomi potest intelligi, ut loquatur de supremis in ordine infimo Angelorum, quia, ut Dionysius dicit, in quolibet ordine sunt primi, medii et ultimi. Est autem probabile quod maiores Angeli deputentur ad custodiam eorum qui sunt ad maiorem gradum gloriae a Deo electi.</P> 1388 est potentior quolibet creato agente. Sed aliquod creatum agens
1372 <P TITLE="I q. 113 a. 3 ad 2"><A NAME="33152"><SPAN CLASS="ref">[33152] I&ordf; q. 113 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod non omnes Angeli qui mittuntur, habent particularem custodiam super singulos homines; sed quidam ordines habent universalem custodiam, magis vel minus, ut dictum est.</P> 1389 potest communicare suo effectui ut conservetur in esse, etiam eius
1373 <P TITLE="I q. 113 a. 3 ad 3"><A NAME="33153"><SPAN CLASS="ref">[33153] I&ordf; q. 113 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod etiam inferiores Angeli exercent officia superiorum, inquantum aliquid de dono eorum participant, et se habent ad superiores sicut executores virtutis eorum. Et per hunc modum etiam Angeli infimi ordinis possunt et arcere Daemones, et miracula facere.</P> 1390 operatione cessante, sicut cessante actione aedificatoris, remanet
1374 <BR> 1391 domus; et cessante actione ignis, remanet aqua calefacta per
1375 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1392 aliquod tempus. Ergo multo magis Deus potest suae creaturae
1376 <P TITLE="I q. 113 a. 4 arg. 1"><A NAME="33154"><SPAN CLASS="ref">[33154] I&ordf; q. 113 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod non omnibus hominibus Angeli ad custodiam deputentur. Dicitur enim de Christo, Philipp. II, quod est <I>in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo</I>. Si igitur omnibus hominibus Angeli ad custodiam deputantur, etiam Christus Angelum custodem habuisset. Sed hoc videtur inconveniens, cum Christus sit maior omnibus Angelis. Non ergo omnibus hominibus Angeli ad custodiam deputantur.</P> 1393 conferre quod conservetur in esse, sua operatione cessante.</p>
1377 <P TITLE="I q. 113 a. 4 arg. 2"><A NAME="33155"><SPAN CLASS="ref">[33155] I&ordf; q. 113 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, omnium hominum primus fuit Adam. Sed sibi non competebat habere Angelum custodem, ad minus in statu innocentiae, quia tunc nullis periculis angustiabatur. Ergo Angeli non praeficiuntur ad custodiam omnibus hominibus.</P> 1394 <p title="I q. 104 a. 1 arg. 3"><a name="32759"><span class=
1378 <P TITLE="I q. 113 a. 4 arg. 3"><A NAME="33156"><SPAN CLASS="ref">[33156] I&ordf; q. 113 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, hominibus Angeli ad custodiam deputantur, ut per eos manuducantur ad vitam aeternam, et incitentur ad bene operandum, et muniantur contra insultus Daemonum. Sed homines praesciti ad damnationem, nunquam perveniunt ad vitam aeternam. Infideles etiam, etsi interdum bona opera faciant, non tamen bene faciunt, quia non recta intentione faciunt, fides enim intentionem dirigit, ut Augustinus dicit. Antichristi etiam adventus erit secundum operationem Satanae, ut dicitur II ad Thessal. II. Non ergo omnibus hominibus Angeli ad custodiam deputantur.</P> 1395 "ref">[32759] I&ordf; q. 104 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
1379 <P TITLE="I q. 113 a. 4 s. c."><A NAME="33157"><SPAN CLASS="ref">[33157] I&ordf; q. 113 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est auctoritas Hieronymi supra inducta, qui dicit quod <I>unaquaeque anima ad sui custodiam habet Angelum deputatum</I>.</P> 1396 nullum violentum potest contingere absque aliqua causa agente. Sed
1380 <P TITLE="I q. 113 a. 4 co."><A NAME="33158"><SPAN CLASS="ref">[33158] I&ordf; q. 113 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod homo in statu vitae istius constitutus, est quasi in quadam via, qua debet tendere ad patriam. In qua quidem via multa pericula homini imminent, tum ab interiori, tum ab exteriori; secundum illud Psalmi CXLI, <I>in via hac qua ambulabam, absconderunt laqueum mihi</I>. Et ideo sicut hominibus per viam non tutam ambulantibus dantur custodes, ita et cuilibet homini, quandiu viator est, custos Angelus deputatur. Quando autem iam ad terminum viae pervenerit, iam non habebit Angelum custodem; sed habebit in regno Angelum conregnantem, in Inferno Daemonem punientem.</P> 1397 tendere ad non esse est innaturale et violentum cuilibet creaturae,
1381 <P TITLE="I q. 113 a. 4 ad 1"><A NAME="33159"><SPAN CLASS="ref">[33159] I&ordf; q. 113 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod Christus, secundum quod homo, immediate regulabatur a verbo Dei, unde non indigebat custodia Angelorum. Et iterum secundum animam erat comprehensor; sed ratione passibilitatis corporis, erat viator. Et secundum hoc, non debebatur ei Angelus custos, tanquam superior; sed Angelus minister, tanquam inferior. Unde dicitur Matth. IV, quod <I>accesserunt Angeli et ministrabant ei</I>.</P> 1398 quia quaelibet creatura naturaliter appetit esse. Ergo nulla
1382 <P TITLE="I q. 113 a. 4 ad 2"><A NAME="33160"><SPAN CLASS="ref">[33160] I&ordf; q. 113 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod homo in statu innocentiae non patiebatur aliquod periculum ab interiori, quia interius erant omnia ordinata, ut supra dictum est, sed imminebat ei periculum ab exteriori, propter insidias Daemonum; ut rei probavit eventus. Et ideo indigebat custodia Angelorum.</P> 1399 creatura potest tendere in non esse, nisi aliquo agente ad
1383 <P TITLE="I q. 113 a. 4 ad 3"><A NAME="33161"><SPAN CLASS="ref">[33161] I&ordf; q. 113 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, sicut praesciti et infideles, et etiam Antichristus, non privantur interiori auxilio naturalis rationis; ita etiam non privantur exteriori auxilio toti naturae humanae divinitus concesso, scilicet custodia Angelorum. Per quam etsi non iuventur quantum ad hoc quod vitam aeternam bonis operibus mereantur, iuvantur tamen quantum ad hoc, quod ab aliquibus malis retrahuntur, quibus et sibi ipsis et aliis nocere possunt. Nam et ipsi Daemones arcentur per bonos Angelos, ne noceant quantum volunt. Et similiter Antichristus non tantum nocebit, quantum vellet.</P> 1400 corruptionem. Sed quaedam sunt ad quorum corruptionem nihil agere
1384 <BR> 1401 potest; sicut spirituales substantiae, et corpora caelestia. Ergo
1385 <DIV CLASS="E">Articulus 5</DIV> 1402 huiusmodi creaturae non possunt tendere in non esse, etiam Dei
1386 <P TITLE="I q. 113 a. 5 arg. 1"><A NAME="33162"><SPAN CLASS="ref">[33162] I&ordf; q. 113 a. 5 arg. 1 </SPAN></A>Ad quintum sic proceditur. Videtur quod Angelus non deputetur homini ad custodiam a sua nativitate. Angeli enim mittuntur <I>in ministerium, propter eos qui haereditatem capiunt salutis</I>, ut apostolus, ad Heb. dicit. Sed homines incipiunt haereditatem capere salutis, quando baptizantur. Ergo Angelus deputatur homini ad custodiam a tempore Baptismi, et non a tempore nativitatis.</P> 1403 operatione cessante.</p>
1387 <P TITLE="I q. 113 a. 5 arg. 2"><A NAME="33163"><SPAN CLASS="ref">[33163] I&ordf; q. 113 a. 5 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, homines ab Angelis custodiuntur, inquantum ab eis illuminantur per modum doctrinae. Sed pueri mox nati non sunt capaces doctrinae, quia non habent usum rationis. Ergo pueris mox natis non deputantur Angeli custodes.</P> 1404 <p title="I q. 104 a. 1 arg. 4"><a name="32760"><span class=
1388 <P TITLE="I q. 113 a. 5 arg. 3"><A NAME="33164"><SPAN CLASS="ref">[33164] I&ordf; q. 113 a. 5 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, pueri in materno utero existentes habent animam rationalem aliquo tempore, sicut et post nativitatem ex utero. Sed cum sunt in materno utero, non deputantur eis Angeli ad custodiam, ut videtur, quia neque etiam ministri Ecclesiae eos sacramentis imbuunt. Non ergo statim a nativitate hominibus Angeli ad custodiam deputantur.</P> 1405 "ref">[32760] I&ordf; q. 104 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, si
1389 <P TITLE="I q. 113 a. 5 s. c."><A NAME="33165"><SPAN CLASS="ref">[33165] I&ordf; q. 113 a. 5 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Hieronymus dicit, quod <I>unaquaeque anima, ab ortu nativitatis, habet in custodiam sui Angelum deputatum</I>.</P> 1406 Deus conservat res in esse, hoc erit per aliquam actionem. Per
1390 <P TITLE="I q. 113 a. 5 co."><A NAME="33166"><SPAN CLASS="ref">[33166] I&ordf; q. 113 a. 5 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut Origenes dicit super Matthaeum, super hoc est duplex opinio. Quidam enim dixerunt quod Angelus ad custodiam homini deputatur a tempore Baptismi, alii vero quod a tempore nativitatis. Et hanc opinionem Hieronymus approbat; et rationabiliter. Beneficia enim quae dantur homini divinitus ex eo quod est Christianus, incipiunt a tempore Baptismi; sicut perceptio Eucharistiae, et alia huiusmodi. Sed ea quae providentur homini a Deo, inquantum habet naturam rationalem, ex tunc ei exhibentur, ex quo nascendo talem naturam accipit. Et tale beneficium est custodia Angelorum, ut ex praemissis patet. Unde statim a nativitate habet homo Angelum ad sui custodiam deputatum.</P> 1407 quamlibet autem actionem agentis, si sit efficax, aliquid fit in
1391 <P TITLE="I q. 113 a. 5 ad 1"><A NAME="33167"><SPAN CLASS="ref">[33167] I&ordf; q. 113 a. 5 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod Angeli mittuntur in ministerium, efficaciter quidem propter eos solos qui haereditatem capiunt salutis, si consideretur ultimus effectus custodiae, qui est perceptio haereditatis. Nihilominus tamen et aliis ministerium Angelorum non subtrahitur, quamvis in eis hanc efficaciam non habeat, quod perducantur ad salutem. Efficax tamen est circa eos Angelorum ministerium, inquantum a multis malis retrahuntur.</P> 1408 effectu. Oportet igitur quod per actionem Dei conservantis aliquid
1392 <P TITLE="I q. 113 a. 5 ad 2"><A NAME="33168"><SPAN CLASS="ref">[33168] I&ordf; q. 113 a. 5 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod officium custodiae ordinatur quidem ad illuminationem doctrinae, sicut ad ultimum et principalem effectum. Nihilominus tamen multos alios effectus habet, qui pueris competunt, scilicet arcere Daemones, et alia nocumenta tam corporalia quam spiritualia prohibere.</P> 1409 fiat in creatura. Sed hoc non videtur. Non enim per huiusmodi
1393 <P TITLE="I q. 113 a. 5 ad 3"><A NAME="33169"><SPAN CLASS="ref">[33169] I&ordf; q. 113 a. 5 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod puer quandiu est in materno utero, non totaliter est a matre separatus, sed per quandam colligationem est quodammodo adhuc aliquid eius, sicut et fructus pendens in arbore, est aliquid arboris. Et ideo probabiliter dici potest quod Angelus qui est in custodia matris, custodiat prolem in matris utero existentem. Sed in nativitate, quando separatur a matre, Angelus ei ad custodiam deputatur, ut Hieronymus dicit.</P> 1410 actionem fit ipsum esse creaturae, quia quod iam est, non fit.
1394 <BR> 1411 Neque iterum aliquid aliud superadditum, quia vel non continue Deus
1395 <DIV CLASS="E">Articulus 6</DIV> 1412 conservaret creaturam in esse, vel continue aliquid adderetur
1396 <P TITLE="I q. 113 a. 6 arg. 1"><A NAME="33170"><SPAN CLASS="ref">[33170] I&ordf; q. 113 a. 6 arg. 1 </SPAN></A>Ad sextum sic proceditur. Videtur quod Angelus custos quandoque deserat hominem cuius custodiae deputatur. Dicitur enim Ierem. li, ex persona Angelorum, <I>curavimus Babylonem, et non est curata, derelinquamus ergo eam</I>. Et Isaiae V, <I>auferam sepem eius, et erit in conculcationem</I>; Glossa, <I>idest Angelorum custodiam</I>.</P> 1413 creaturae, quod est inconveniens. Non igitur creaturae conservantur
1397 <P TITLE="I q. 113 a. 6 arg. 2"><A NAME="33171"><SPAN CLASS="ref">[33171] I&ordf; q. 113 a. 6 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, principalius custodit Deus quam Angelus. Sed Deus aliquando hominem derelinquit; secundum illud Psalmi XXI, <I>Deus, Deus meus, respice in me, quare me dereliquisti?</I> Ergo multo magis Angelus custos hominem derelinquit.</P> 1414 in esse a Deo.</p>
1398 <P TITLE="I q. 113 a. 6 arg. 3"><A NAME="33172"><SPAN CLASS="ref">[33172] I&ordf; q. 113 a. 6 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, sicut dicit Damascenus, <I>Angeli, cum sunt hic nobiscum, non sunt in caelo</I>. Sed aliquando sunt in caelo. Ergo aliquando nos derelinquunt.</P> 1415 <p title="I q. 104 a. 1 s. c."><a name="32761"><span class=
1399 <P TITLE="I q. 113 a. 6 s. c."><A NAME="33173"><SPAN CLASS="ref">[33173] I&ordf; q. 113 a. 6 s. c. </SPAN></A>Sed contra, Daemones nos semper impugnant; secundum illud I Petri V, <I>adversarius vester Diabolus tanquam leo rugiens circuit, quaerens quem devoret</I>. Ergo multo magis boni Angeli semper nos custodiunt.</P> 1416 "ref">[32761] I&ordf; q. 104 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
1400 <P TITLE="I q. 113 a. 6 co."><A NAME="33174"><SPAN CLASS="ref">[33174] I&ordf; q. 113 a. 6 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod custodia Angelorum, ut ex supra dictis patet, est quaedam executio divinae providentiae circa homines facta. Manifestum est autem quod nec homo, nec res aliqua, totaliter divinae providentiae subtrahitur, inquantum enim aliquid participat de esse, intantum subditur universali providentiae entium. Sed intantum Deus, secundum ordinem suae providentiae, dicitur hominem derelinquere, inquantum permittit hominem pati aliquem defectum vel poenae vel culpae. Similiter etiam dicendum est quod Angelus custos nunquam totaliter dimittit hominem, sed ad aliquid interdum eum dimittit; prout scilicet non impedit quin subdatur alicui tribulationi, vel etiam quin cadat in peccatum, secundum ordinem divinorum iudiciorum. Et secundum hoc Babylon et domus Israel ab Angelis derelictae dicuntur, quia Angeli earum custodes non impediverunt quin tribulationibus subderentur.</P> 1417 quod dicitur Heb. I, <i>portans omnia verbo virtutis suae</i>.</p>
1401 <P TITLE="I q. 113 a. 6 ad 1"><A NAME="33175"><SPAN CLASS="ref">[33175] I&ordf; q. 113 a. 6 ad 1 </SPAN></A>Et per hoc patet solutio ad primum et secundum.</P> 1418 <p title="I q. 104 a. 1 co."><a name="32762"><span class=
1402 <P TITLE="I q. 113 a. 6 ad 3"><A NAME="33176"><SPAN CLASS="ref">[33176] I&ordf; q. 113 a. 6 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod Angelus, etsi interdum derelinquat hominem loco, non tamen derelinquit eum quantum ad effectum custodiae, quia etiam cum est in caelo, cognoscit quid circa hominem agatur; nec indiget mora temporis ad motum localem, sed statim potest adesse.</P> 1419 "ref">[32762] I&ordf; q. 104 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
1403 <BR> 1420 quod necesse est dicere, et secundum fidem et secundum rationem,
1404 <DIV CLASS="E">Articulus 7</DIV> 1421 quod creaturae conservantur in esse a Deo. Ad cuius evidentiam,
1405 <P TITLE="I q. 113 a. 7 arg. 1"><A NAME="33177"><SPAN CLASS="ref">[33177] I&ordf; q. 113 a. 7 arg. 1 </SPAN></A>Ad septimum sic proceditur. Videtur quod Angeli doleant de malis eorum quos custodiunt. Dicitur enim Isaiae XXXIII, <I>Angeli pacis amare flebunt</I>. Sed fletus est signum doloris et tristitiae. Ergo Angeli tristantur de malis hominum quos custodiunt.</P> 1422 considerandum est quod aliquid conservatur ab altero dupliciter.
1406 <P TITLE="I q. 113 a. 7 arg. 2"><A NAME="33178"><SPAN CLASS="ref">[33178] I&ordf; q. 113 a. 7 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, tristitia est, ut Augustinus dicit, <I>de his quae nobis nolentibus accidunt</I>. Sed perditio hominis custoditi est contra voluntatem Angeli custodis. Ergo tristantur Angeli de perditione hominum.</P> 1423 Uno modo, indirecte et per accidens, sicut ille dicitur rem
1407 <P TITLE="I q. 113 a. 7 arg. 3"><A NAME="33179"><SPAN CLASS="ref">[33179] I&ordf; q. 113 a. 7 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, sicut gaudio contrariatur tristitia, ita poenitentiae contrariatur peccatum. Sed Angeli gaudent de peccatore poenitentiam agente, ut habetur Lucae XV. Ergo tristantur de iusto in peccatum cadente.</P> 1424 conservare, qui removet corrumpens; puta si aliquis puerum
1408 <P TITLE="I q. 113 a. 7 arg. 4"><A NAME="33180"><SPAN CLASS="ref">[33180] I&ordf; q. 113 a. 7 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, super illud Num. XVIII; quidquid offerunt primitiarum etc., dicit Glossa Origenis; <I>trahuntur Angeli in iudicium, utrum ex ipsorum negligentia, an hominum ignavia lapsi sint</I>. Sed quilibet rationabiliter dolet de malis propter quae in iudicium tractus est. Ergo Angeli dolent de peccatis hominum.</P> 1425 custodiat ne cadat in ignem, dicitur eum conservare. Et sic etiam
1409 <P TITLE="I q. 113 a. 7 s. c."><A NAME="33181"><SPAN CLASS="ref">[33181] I&ordf; q. 113 a. 7 s. c. </SPAN></A>Sed contra, ubi est tristitia et dolor, non est perfecta felicitas, unde dicitur Apoc. XXI, <I>mors ultra non erit, neque luctus, neque clamor, neque ullus dolor</I>. Sed Angeli sunt perfecte beati. Ergo de nullo dolent.</P> 1426 Deus dicitur aliqua conservare, sed non omnia, quia quaedam sunt
1410 <P TITLE="I q. 113 a. 7 co."><A NAME="33182"><SPAN CLASS="ref">[33182] I&ordf; q. 113 a. 7 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod Angeli non dolent neque de peccatis, neque de poenis hominum. Tristitia enim et dolor, secundum Augustinum, non est nisi de his quae contrariantur voluntati. Nihil autem accidit in mundo quod sit contrarium voluntati Angelorum et aliorum beatorum, quia voluntas eorum totaliter inhaeret ordini divinae iustitiae; nihil autem fit in mundo, nisi quod per divinam iustitiam fit aut permittitur. Et ideo, simpliciter loquendo, nihil fit in mundo contra voluntatem beatorum. Ut enim philosophus dicit in III Ethic. illud dicitur simpliciter voluntarium, quod aliquis vult in particulari, secundum quod agitur, consideratis scilicet omnibus quae circumstant, quamvis in universali consideratum non esset voluntarium, sicut nauta non vult proiectionem mercium in mare, absolute et universaliter considerando, sed imminente periculo salutis hoc vult. Unde magis est hoc voluntarium quam involuntarium, ut ibidem dicitur. Sic igitur Angeli peccata et poenas hominum, universaliter et absolute loquendo, non volunt, volunt tamen quod circa hoc ordo divinae iustitiae servetur, secundum quem quidam poenis subduntur, et peccare permittuntur.</P> 1427 quae non habent corrumpentia, quae necesse sit removere ad rei
1411 <P TITLE="I q. 113 a. 7 ad 1"><A NAME="33183"><SPAN CLASS="ref">[33183] I&ordf; q. 113 a. 7 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod verbum illud Isaiae potest intelligi de Angelis, idest nuntiis, Ezechiae, qui fleverunt propter verba Rabsacis; de quibus habetur Isaiae XXXVII. Et hoc secundum litteralem sensum. Secundum vero allegoricum, Angeli pacis sunt apostoli et alii praedicatores, qui flent pro peccatis hominum. Si vero secundum sensum anagogicum exponatur de Angelis beatis, tunc metaphorica erit locutio, ad designandum quod Angeli volunt in universali hominum salutem. Sic enim Deo et Angelis huiusmodi passiones attribuuntur.</P> 1428 conservationem. Alio modo dicitur aliquid rem aliquam conservare
1412 <P TITLE="I q. 113 a. 7 ad 2"><A NAME="33184"><SPAN CLASS="ref">[33184] I&ordf; q. 113 a. 7 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum patet solutio per ea quae dicta sunt.</P> 1429 per se et directe, inquantum scilicet illud quod conservatur,
1413 <P TITLE="I q. 113 a. 7 ad 3"><A NAME="33185"><SPAN CLASS="ref">[33185] I&ordf; q. 113 a. 7 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod tam in poenitentia hominum, quam in peccato, manet una ratio gaudii Angelis, scilicet impletio ordinis divinae providentiae.</P> 1430 dependet a conservante, ut sine eo esse non possit. Et hoc modo
1414 <P TITLE="I q. 113 a. 7 ad 4"><A NAME="33186"><SPAN CLASS="ref">[33186] I&ordf; q. 113 a. 7 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod Angeli ducuntur in iudicium pro peccatis hominum, non quasi rei, sed quasi testes, ad convincendum homines de eorum ignavia.</P> 1431 omnes creaturae indigent divina conservatione. Dependet enim esse
1415 <BR> 1432 cuiuslibet creaturae a Deo, ita quod nec ad momentum subsistere
1416 <DIV CLASS="E">Articulus 8</DIV> 1433 possent, sed in nihilum redigerentur, nisi operatione divinae
1417 <P TITLE="I q. 113 a. 8 arg. 1"><A NAME="33187"><SPAN CLASS="ref">[33187] I&ordf; q. 113 a. 8 arg. 1 </SPAN></A>Ad octavum sic proceditur. Videtur quod inter Angelos non possit esse pugna seu discordia. Dicitur enim Iob XXV, <I>qui facit concordiam in sublimibus</I>. Sed pugna opponitur concordiae. Ergo in sublimibus Angelis non est pugna.</P> 1434 virtutis conservarentur in esse, sicut Gregorius dicit. Et hoc sic
1418 <P TITLE="I q. 113 a. 8 arg. 2"><A NAME="33188"><SPAN CLASS="ref">[33188] I&ordf; q. 113 a. 8 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ubi est perfecta caritas et iusta praelatio, non potest esse pugna. Sed hoc totum est in Angelis. Ergo in Angelis non est pugna.</P> 1435 perspici potest. Omnis enim effectus dependet a sua causa, secundum
1419 <P TITLE="I q. 113 a. 8 arg. 3"><A NAME="33189"><SPAN CLASS="ref">[33189] I&ordf; q. 113 a. 8 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, si Angeli dicuntur pugnare pro eis quos custodiunt, necesse est quod unus Angelus foveat unam partem, et alius aliam. Sed si una pars habet iustitiam, e contra alia pars habet iniustitiam. Ergo sequitur quod Angelus bonus sit fautor iniustitiae, quod est inconveniens. Ergo inter bonos Angelos non est pugna.</P> 1436 quod est causa eius. Sed considerandum est quod aliquod agens est
1420 <P TITLE="I q. 113 a. 8 s. c."><A NAME="33190"><SPAN CLASS="ref">[33190] I&ordf; q. 113 a. 8 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Dan. X, ex persona Gabrielis, <I>princeps regni Persarum restitit mihi viginti et uno diebus</I>. Hic autem princeps Persarum erat Angelus regno Persarum in custodiam deputatus. Ergo unus bonus Angelus resistit alii, et sic inter eos est pugna.</P> 1437 causa sui effectus secundum fieri tantum, et non directe secundum
1421 <P TITLE="I q. 113 a. 8 co."><A NAME="33191"><SPAN CLASS="ref">[33191] I&ordf; q. 113 a. 8 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod ista quaestio movetur occasione horum verborum Danielis. Quae quidem Hieronymus exponit, dicens principem regni Persarum esse Angelum qui se opposuit liberationi populi Israelitici, pro quo Daniel orabat, Gabriele preces eius Deo praesentante. Haec autem resistentia potuit fieri, quia princeps aliquis Daemonum Iudaeos in Persidem ductos ad peccatum induxerat, per quod impedimentum praestabatur orationi Danielis, pro eodem populo deprecantis. Sed secundum Gregorium, XVII Moral., princeps regni Persarum bonus Angelus fuit, custodiae regni illius deputatus. Ad videndum igitur qualiter unus Angelus alteri resistere dicitur, considerandum est quod divina iudicia circa diversa regna et diversos homines, per Angelos exercentur. In suis autem actionibus Angeli secundum divinam sententiam regulantur. Contingit autem quandoque quod in diversis regnis, vel in diversis hominibus, contraria merita vel demerita inveniuntur, ut unus alteri subdatur aut praesit. Quid autem super hoc ordo divinae sapientiae habeat, cognoscere non possunt nisi Deo revelante, unde necesse habent super his sapientiam Dei consulere. Sic igitur inquantum de contrariis meritis et sibi repugnantibus, divinam consulunt voluntatem, resistere sibi invicem dicuntur, non quia sint eorum contrariae voluntates, cum in hoc omnes concordent, quod Dei sententia impleatur; sed quia ea de quibus consulunt, sunt repugnantia.</P> 1438 esse eius. Quod quidem contingit et in artificialibus, et in rebus
1422 <P TITLE="I q. 113 a. 8 ad arg."><A NAME="33192"><SPAN CLASS="ref">[33192] I&ordf; q. 113 a. 8 ad arg. </SPAN></A>Et per hoc patet solutio ad obiecta.</P> 1439 naturalibus. Aedificator enim est causa domus quantum ad eius
1423 <BR> 1440 fieri, non autem directe quantum ad esse eius. Manifestum est enim
1424 <DIV CLASS="D">Quaestio 114</DIV> 1441 quod esse domus consequitur formam eius, forma autem domus est
1425 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1442 compositio et ordo, quae quidem forma consequitur naturalem
1426 <P TITLE="I q. 114 pr."><A NAME="33193"><SPAN CLASS="ref">[33193] I&ordf; q. 114 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de impugnatione Daemonum. Et circa hoc quaeruntur quinque. Primo, utrum homines a Daemonibus impugnentur. Secundo, utrum tentare sit proprium Diaboli. Tertio, utrum omnia peccata hominum ex impugnatione sive tentatione Daemonum proveniant. Quarto, utrum possint vera miracula facere ad seducendum. Quinto, utrum Daemones qui ab hominibus superantur, ab impugnatione hominum arceantur.</P> 1443 virtutem quarundam rerum. Sicut enim coquus coquit cibum adhibendo
1427 <BR> 1444 aliquam virtutem naturalem activam, scilicet ignis; ita aedificator
1428 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1445 facit domum adhibendo caementum, lapides et ligna, quae sunt
1429 <P TITLE="I q. 114 a. 1 arg. 1"><A NAME="33194"><SPAN CLASS="ref">[33194] I&ordf; q. 114 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod homines non impugnentur a Daemonibus. Angeli enim deputantur ad hominum custodiam, missi a Deo. Sed Daemones non mittuntur a Deo, cum Daemonum intentio sit perdere animas, Dei autem salvare. Ergo Daemones non deputantur ad hominum impugnationem.</P> 1446 susceptiva et conservativa talis compositionis et ordinis. Unde
1430 <P TITLE="I q. 114 a. 1 arg. 2"><A NAME="33195"><SPAN CLASS="ref">[33195] I&ordf; q. 114 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, non est aequa conditio pugnae, ut infirmus contra fortem, ignarus contra astutum exponatur ad bellum. Sed homines sunt infirmi et ignari; Daemones autem potentes et astuti. Non est ergo permittendum a Deo, qui est omnis iustitiae auctor, ut homines a Daemonibus impugnentur.</P> 1447 esse domus dependet ex naturis harum rerum, sicut fieri domus
1431 <P TITLE="I q. 114 a. 1 arg. 3"><A NAME="33196"><SPAN CLASS="ref">[33196] I&ordf; q. 114 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, ad exercitium hominum sufficit impugnatio carnis et mundi. Sed Deus permittit electos suos impugnari propter eorum exercitium. Ergo non videtur necessarium quod a Daemonibus impugnentur.</P> 1448 dependet ex actione aedificatoris. Et simili ratione est
1432 <P TITLE="I q. 114 a. 1 s. c."><A NAME="33197"><SPAN CLASS="ref">[33197] I&ordf; q. 114 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod apostolus dicit, ad Ephes. VI, quod <I>non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra spiritualia nequitiae in caelestibus</I>.</P> 1449 considerandum in rebus naturalibus. Quia si aliquod agens non est
1433 <P TITLE="I q. 114 a. 1 co."><A NAME="33198"><SPAN CLASS="ref">[33198] I&ordf; q. 114 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod circa impugnationem Daemonum duo est considerare, scilicet ipsam impugnationem, et impugnationis ordinem. Impugnatio quidem ipsa ex Daemonum malitia procedit, qui propter invidiam profectum hominum impedire nituntur; et propter superbiam divinae potestatis similitudinem usurpant, deputando sibi ministros determinatos ad hominum impugnationem, sicut et Angeli Deo ministrant in determinatis officiis ad hominum salutem. Sed ordo impugnationis ipsius est a Deo, qui ordinate novit malis uti, ad bona ea ordinando. Sed ex parte Angelorum, tam ipsa custodia quam ordo custodiae reducitur ad Deum, sicut ad primum auctorem.</P> 1450 causa formae inquantum huiusmodi, non erit per se causa esse quod
1434 <P TITLE="I q. 114 a. 1 ad 1"><A NAME="33199"><SPAN CLASS="ref">[33199] I&ordf; q. 114 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod mali Angeli impugnant homines dupliciter. Uno modo, instigando ad peccatum. Et sic non mittuntur a Deo ad impugnandum, sed aliquando permittuntur, secundum Dei iusta iudicia. Aliquando autem impugnant homines puniendo. Et sic mittuntur a Deo; sicut missus est spiritus mendax ad puniendum Achab regem Israel, ut dicitur III Reg. ult. Poena enim refertur in Deum, sicut in primum auctorem. Et tamen Daemones ad puniendum missi, alia intentione puniunt, quam mittantur, nam ipsi puniunt ex odio vel invidia; mittuntur autem a Deo propter eius iustitiam.</P> 1451 consequitur ad talem formam, sed erit causa effectus secundum fieri
1435 <P TITLE="I q. 114 a. 1 ad 2"><A NAME="33200"><SPAN CLASS="ref">[33200] I&ordf; q. 114 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod ad hoc quod non sit inaequalis pugnae conditio, fit ex parte hominis recompensatio, principaliter quidem per auxilium divinae gratiae; secundario autem per custodiam Angelorum. Unde IV Reg., Elisaeus dixit ad ministrum suum, <I>noli timere, plures enim nobiscum sunt, quam cum illis</I>.</P> 1452 tantum. Manifestum est autem quod, si aliqua duo sunt eiusdem
1436 <P TITLE="I q. 114 a. 1 ad 3"><A NAME="33201"><SPAN CLASS="ref">[33201] I&ordf; q. 114 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod infirmitati humanae sufficeret ad exercitium impugnatio quae est a carne et mundo, sed malitiae Daemonum non sufficit, quae utroque utitur ad hominum impugnationem. Sed tamen ex divina ordinatione hoc provenit in gloriam electorum.</P> 1453 speciei, unum non potest esse per se causa formae alterius,
1437 <BR> 1454 inquantum est talis forma, quia sic esset causa formae propriae,
1438 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1455 cum sit eadem ratio utriusque. Sed potest esse causa huiusmodi
1439 <P TITLE="I q. 114 a. 2 arg. 1"><A NAME="33202"><SPAN CLASS="ref">[33202] I&ordf; q. 114 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod tentare non sit proprium Diaboli. Dicitur enim Deus tentare; secundum illud Gen. XXII, <I>tentavit Deus Abraham</I>. Tentat etiam caro, et mundus. Et etiam homo dicitur tentare Deum, et hominem. Ergo non est proprium Daemonis tentare.</P> 1456 formae secundum quod est in materia, idest quod haec materia
1440 <P TITLE="I q. 114 a. 2 arg. 2"><A NAME="33203"><SPAN CLASS="ref">[33203] I&ordf; q. 114 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, tentare est ignorantis. Sed Daemones sciunt quid circa homines agatur. Ergo Daemones non tentant.</P> 1457 acquirat hanc formam. Et hoc est esse causa secundum fieri; sicut
1441 <P TITLE="I q. 114 a. 2 arg. 3"><A NAME="33204"><SPAN CLASS="ref">[33204] I&ordf; q. 114 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, tentatio est via in peccatum. Peccatum autem in voluntate consistit. Cum ergo Daemones non possint voluntatem hominis immutare, ut per supra dicta patet; videtur quod ad eos non pertineat tentare.</P> 1458 cum homo generat hominem, et ignis ignem. Et ideo quandocumque
1442 <P TITLE="I q. 114 a. 2 s. c."><A NAME="33205"><SPAN CLASS="ref">[33205] I&ordf; q. 114 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur I ad Thessal. III, <I>ne forte tentaverit vos is qui tentat</I>; Glossa, idest Diabolus, cuius officium est tentare.</P> 1459 naturalis effectus est natus impressionem agentis recipere secundum
1443 <P TITLE="I q. 114 a. 2 co."><A NAME="33206"><SPAN CLASS="ref">[33206] I&ordf; q. 114 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod tentare est proprie experimentum sumere de aliquo. Experimentum autem sumitur de aliquo, ut sciatur aliquid circa ipsum, et ideo proximus finis cuiuslibet tentantis est scientia. Sed quandoque ulterius ex scientia quaeritur aliquis alius finis, vel bonus vel malus, bonus quidem, sicut cum aliquis vult scire qualis aliquis sit, vel quantum ad scientiam vel quantum ad virtutem, ut eum promoveat; malus autem, quando hoc scire vult, ut eum decipiat vel subvertat. Et per hunc modum potest accipi quomodo tentare diversis diversimode attribuatur. Homo enim tentare dicitur, quandoque quidem ut sciat tantum, et propter hoc, tentare Deum dicitur esse peccatum; quia homo, quasi incertus, experiri praesumit Dei virtutem. Quandoque vero tentat ut iuvet, quandoque vero, ut noceat. Diabolus autem semper tentat ut noceat, in peccatum praecipitando. Et secundum hoc, dicitur proprium officium eius tentare, nam etsi homo aliquando sic tentet, hoc agit inquantum est minister Diaboli. Deus autem tentare dicitur ut sciat, eo modo loquendi quo dicitur scire quod facit alios scire. Unde dicitur Deut. XII, <I>tentat vos dominus Deus vester, ut palam fiat utrum diligatis eum</I>. Caro autem et mundus dicuntur tentare instrumentaliter, seu materialiter, inquantum scilicet potest cognosci qualis sit homo, ex hoc quod sequitur vel repugnat concupiscentiis carnis, et ex hoc quod contemnit prospera mundi et adversa; quibus etiam Diabolus utitur ad tentandum.</P> 1460 eandem rationem secundum quam est in agente, tunc fieri effectus
1444 <P TITLE="I q. 114 a. 2 ad 1"><A NAME="33207"><SPAN CLASS="ref">[33207] I&ordf; q. 114 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Et sic patet solutio ad primum.</P> 1461 dependet ab agente, non autem esse ipsius. Sed aliquando effectus
1445 <P TITLE="I q. 114 a. 2 ad 2"><A NAME="33208"><SPAN CLASS="ref">[33208] I&ordf; q. 114 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod Daemones sciunt ea quae exterius aguntur circa homines, sed interiorem hominis conditionem solus Deus novit, qui est spirituum ponderator, ex qua aliqui sunt magis proni ad unum vitium quam ad aliud. Et ideo Diabolus tentat explorando interiorem conditionem hominis, ut de illo vitio tentet, ad quod homo magis pronus est.</P> 1462 non est natus recipere impressionem agentis secundum eandem
1446 <P TITLE="I q. 114 a. 2 ad 3"><A NAME="33209"><SPAN CLASS="ref">[33209] I&ordf; q. 114 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod Daemon, etsi non possit immutare voluntatem, potest tamen, ut supra dictum est, aliqualiter immutare inferiores hominis vires; ex quibus etsi non cogitur voluntas, tamen inclinatur.</P> 1463 rationem secundum quam est in agente, sicut patet in omnibus
1447 <BR> 1464 agentibus quae non agunt simile secundum speciem; sicut caelestia
1448 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1465 corpora sunt causa generationis inferiorum corporum dissimilium
1449 <P TITLE="I q. 114 a. 3 arg. 1"><A NAME="33210"><SPAN CLASS="ref">[33210] I&ordf; q. 114 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod omnia peccata procedant ex tentatione Diaboli. Dicit enim Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod <I>multitudo Daemonum est causa omnium malorum et sibi et aliis</I>. Et Damascenus dicit quod <I>omnis malitia et omnis immunditia a Diabolo excogitatae sunt</I>.</P> 1466 secundum speciem. Et tale agens potest esse causa formae secundum
1450 <P TITLE="I q. 114 a. 3 arg. 2"><A NAME="33211"><SPAN CLASS="ref">[33211] I&ordf; q. 114 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, de quolibet peccatore dici posset quod dominus de Iudaeis dicit, Ioan. VIII, <I>vos ex patre Diabolo estis</I>. Hoc autem est inquantum ipsi ex Diaboli suggestione peccabant. Omne ergo peccatum est ex suggestione Diaboli.</P> 1467 rationem talis formae, et non solum secundum quod acquiritur in hac
1451 <P TITLE="I q. 114 a. 3 arg. 3"><A NAME="33212"><SPAN CLASS="ref">[33212] I&ordf; q. 114 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, sicut Angeli deputantur ad custodiam hominum, ita Daemones ad impugnationem. Sed omnia bona quae facimus, ex suggestione bonorum Angelorum procedunt, quia divina ad nos mediantibus Angelis perferuntur. Ergo et omnia mala quae facimus, proveniunt ex suggestione Diaboli.</P> 1468 materia, et ideo est causa non solum fiendi, sed essendi. Sicut
1452 <P TITLE="I q. 114 a. 3 s. c."><A NAME="33213"><SPAN CLASS="ref">[33213] I&ordf; q. 114 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur in libro de Eccles. Dogmat., <I>non omnes cogitationes nostrae malae a Diabolo excitantur, sed aliquoties ex nostri arbitrii motu emergunt</I>.</P> 1469 igitur fieri rei non potest remanere, cessante actione agentis quod
1453 <P TITLE="I q. 114 a. 3 co."><A NAME="33214"><SPAN CLASS="ref">[33214] I&ordf; q. 114 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod causa alicuius potest dici aliquid dupliciter, uno modo, directe, alio modo, indirecte. Indirecte quidem, sicut cum aliquod agens causans aliquam dispositionem ad aliquem effectum, dicitur esse occasionaliter et indirecte causa illius effectus; sicut si dicatur quod ille qui siccat ligna, est causa combustionis eorum. Et hoc modo dicendum est quod Diabolus est causa omnium peccatorum nostrorum, quia ipse instigavit primum hominem ad peccandum, ex cuius peccato consecuta est in toto genere humano quaedam pronitas ad omnia peccata. Et per hunc modum intelligenda sunt verba Damasceni et Dionysii. Directe autem dicitur esse aliquid causa alicuius, quod operatur directe ad illud. Et hoc modo Diabolus non est causa omnis peccati non enim omnia peccata committuntur Diabolo instigante, sed quaedam ex libertate arbitrii et carnis corruptione. Quia, ut Origenes dicit, etiam si Diabolus non esset, homines haberent appetitum ciborum et venereorum et huiusmodi; circa quae multa inordinatio contingit, nisi per rationem talis appetitus refraenetur; et maxime, supposita corruptione naturae. Refraenare autem et ordinare huiusmodi appetitum, subiacet libero arbitrio. Sic ergo non est necessarium omnia peccata ex instinctu Diaboli provenire. Si qua tamen ex instinctu eius proveniunt, ad ea complenda <I>eo blandimento decipiuntur homines nunc, quo primi parentes</I>, ut Isidorus dicit.</P> 1470 est causa effectus secundum fieri; ita nec esse rei potest
1454 <P TITLE="I q. 114 a. 3 ad 1"><A NAME="33215"><SPAN CLASS="ref">[33215] I&ordf; q. 114 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Et per hoc patet responsio ad primum.</P> 1471 remanere, cessante actione agentis quod est causa effectus non
1455 <P TITLE="I q. 114 a. 3 ad 2"><A NAME="33216"><SPAN CLASS="ref">[33216] I&ordf; q. 114 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, si qua peccata absque instinctu Diaboli perpetrantur, per ea tamen fiunt homines filii Diaboli, inquantum ipsum primo peccantem imitantur.</P> 1472 solum secundum fieri, sed etiam secundum esse. Et haec est ratio
1456 <P TITLE="I q. 114 a. 3 ad 3"><A NAME="33217"><SPAN CLASS="ref">[33217] I&ordf; q. 114 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod homo potest per seipsum ruere in peccatum, sed ad meritum proficere non potest nisi auxilio divino, quod homini exhibetur mediante ministerio Angelorum. Et ideo ad omnia bona nostra cooperantur Angeli, non tamen omnia nostra peccata procedunt ex Daemonum suggestione. Quamvis nullum genus peccati sit, quod non interdum ex Daemonum suggestione proveniat.</P> 1473 quare aqua calefacta retinet calorem, cessante actione ignis; non
1457 <BR> 1474 autem remanet aer illuminatus, nec ad momentum, cessante actione
1458 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1475 solis. Quia scilicet materia aquae susceptiva est caloris ignis
1459 <P TITLE="I q. 114 a. 4 arg. 1"><A NAME="33218"><SPAN CLASS="ref">[33218] I&ordf; q. 114 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod Daemones non possint homines seducere per aliqua miracula vera. Operatio enim Daemonum maxime vigebit in operibus Antichristi. Sed sicut apostolus dicit II ad Thessal. II, <I>eius adventus est secundum operationem Satanae, in omni virtute et signis et prodigiis mendacibus</I>. Ergo multo magis alio tempore per Daemones non fiunt nisi signa mendacia.</P> 1476 secundum eandem rationem qua est in igne, unde si perfecte
1460 <P TITLE="I q. 114 a. 4 arg. 2"><A NAME="33219"><SPAN CLASS="ref">[33219] I&ordf; q. 114 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, vera miracula per aliquam corporum immutationem fiunt. Sed Daemones non possunt immutare corpus in aliam naturam, dicit enim Augustinus, XVIII de Civ. Dei, <I>nec corpus quidem humanum ulla ratione crediderim Daemonum arte vel potestate in membra bestialia posse converti</I>. Ergo Daemones vera miracula facere non possunt.</P> 1477 perducatur ad formam ignis, retinebit calorem semper; si autem
1461 <P TITLE="I q. 114 a. 4 arg. 3"><A NAME="33220"><SPAN CLASS="ref">[33220] I&ordf; q. 114 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, argumentum efficaciam non habet, quod se habet ad opposita. Si ergo miracula vera possunt fieri a Daemonibus ad falsitatem persuadendam, non erunt efficacia ad veritatem fidei confirmandam. Quod est inconveniens, cum dicatur Marci ult., <I>domino cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis</I>.</P> 1478 imperfecte participet aliquid de forma ignis secundum quandam
1462 <P TITLE="I q. 114 a. 4 s. c."><A NAME="33221"><SPAN CLASS="ref">[33221] I&ordf; q. 114 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, libro octoginta trium quaest., quod <I>magicis artibus fiunt miracula plerumque similia illis miraculis quae fiunt per servos Dei</I>.</P> 1479 inchoationem, calor non semper remanebit, sed ad tempus, propter
1463 <P TITLE="I q. 114 a. 4 co."><A NAME="33222"><SPAN CLASS="ref">[33222] I&ordf; q. 114 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut ex supra dictis patet, si miraculum proprie accipiatur, Daemones miracula facere non possunt, nec aliqua creatura, sed solus Deus, quia miraculum proprie dicitur quod fit praeter ordinem totius naturae creatae, sub quo ordine continetur omnis virtus creaturae. Dicitur tamen quandoque miraculum large, quod excedit humanam facultatem et considerationem. Et sic Daemones possunt facere miracula, quae scilicet homines mirantur, inquantum eorum facultatem et cognitionem excedunt. Nam et unus homo, inquantum facit aliquid quod est supra facultatem et cognitionem alterius, ducit alium in admirationem sui operis, ut quodammodo miraculum videatur operari. Sciendum est tamen quod, quamvis huiusmodi opera Daemonum, quae nobis miracula videntur, ad veram rationem miraculi non pertingant; sunt tamen quandoque verae res. Sicut magi Pharaonis per virtutem Daemonum veros serpentes et ranas fecerunt. <I>Et quando ignis de caelo cecidit et familiam Iob cum gregibus pecorum uno impetu consumpsit, et turbo domum deiiciens filios eius occidit, quae fuerunt opera Satanae, phantasmata non fuerunt</I>, ut Augustinus dicit, XX de Civ. Dei.</P> 1480 debilem participationem principii caloris. Aer autem nullo modo
1464 <P TITLE="I q. 114 a. 4 ad 1"><A NAME="33223"><SPAN CLASS="ref">[33223] I&ordf; q. 114 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod, sicut Augustinus dicit ibidem, Antichristi opera possunt dici esse signa mendacii, <I>vel quia mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit, videatur facere, vel quia, si sint vera prodigia, ad mendacium tamen pertrahent credituros</I>.</P> 1481 natus est recipere lumen secundum eandem rationem secundum quam est
1465 <P TITLE="I q. 114 a. 4 ad 2"><A NAME="33224"><SPAN CLASS="ref">[33224] I&ordf; q. 114 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, materia corporalis non obedit Angelis bonis seu malis ad nutum, ut Daemones sua virtute possint transmutare materiam de forma in formam, sed possunt adhibere quaedam semina quae in elementis mundi inveniuntur, ad huiusmodi effectus complendos, ut Augustinus dicit III de Trin. Et ideo dicendum est quod omnes transmutationes corporalium rerum quae possunt fieri per aliquas virtutes naturales, ad quas pertinent praedicta semina, possunt fieri per operationem Daemonum, huiusmodi seminibus adhibitis; sicut cum aliquae res transmutantur in serpentes vel ranas, quae per putrefactionem generari possunt. Illae vero transmutationes corporalium rerum quae non possunt virtute naturae fieri, nullo modo operatione Daemonum, secundum rei veritatem, perfici possunt; sicut quod corpus humanum mutetur in corpus bestiale, aut quod corpus hominis mortuum reviviscat. Et si aliquando aliquid tale operatione Daemonum fieri videatur, hoc non est secundum rei veritatem, sed secundum apparentiam tantum. Quod quidem potest dupliciter contingere. Uno modo, ab interiori; secundum quod Daemon potest mutare phantasiam hominis, et etiam sensus corporeos, ut aliquid videatur aliter quam sit, sicut supra dictum est. Et hoc etiam interdum fieri dicitur virtute aliquarum rerum corporalium. Alio modo, ab exteriori. Cum enim ipse possit formare corpus ex aere cuiuscumque formae et figurae, ut illud assumens in eo visibiliter appareat; potest eadem ratione circumponere cuicumque rei corporeae quamcumque formam corpoream, ut in eius specie videatur. Et hoc est quod Augustinus dicit XVIII de Civ. Dei, quod <I>phantasticum hominis, quod etiam cogitando sive somniando per rerum innumerabilium genera variatur, velut corporatum in alicuius animalis effigie, sensibus apparet alienis</I>. Quod non est sic intelligendum, quod ipsa vis phantastica hominis, aut species eius, eadem numero incorporata alterius sensibus ostendatur, sed quia Daemon qui in phantasia unius hominis format aliquam speciem, ipse etiam potest similem speciem alterius sensibus offerre.</P> 1482 in sole, ut scilicet recipiat formam solis, quae est principium
1466 <P TITLE="I q. 114 a. 4 ad 3"><A NAME="33225"><SPAN CLASS="ref">[33225] I&ordf; q. 114 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, sicut Augustinus dicit in libro octoginta trium quaest., <I>cum talia faciunt magi qualia sancti, diverso fine et diverso iure fiunt. Illi enim faciunt, quaerentes gloriam suam, isti, quaerentes gloriam Dei. Et illi faciunt per quaedam privata commercia; isti autem publica administratione, et iussu Dei, cui cuncta creatura subiecta est</I>.</P> 1483 luminis, et ideo, quia non habet radicem in aere, statim cessat
1467 <BR> 1484 lumen, cessante actione solis. Sic autem se habet omnis creatura ad
1468 <DIV CLASS="E">Articulus 5</DIV> 1485 Deum, sicut aer ad solem illuminantem. Sicut enim sol est lucens
1469 <P TITLE="I q. 114 a. 5 arg. 1"><A NAME="33226"><SPAN CLASS="ref">[33226] I&ordf; q. 114 a. 5 arg. 1 </SPAN></A>Ad quintum sic proceditur. Videtur quod Daemon qui superatur ab aliquo, non propter hoc ab impugnatione arceatur. Christus enim efficacissime suum tentatorem vicit. Sed tamen postea eum impugnavit, ad occisionem eius Iudaeos incitando. Ergo non est verum quod Diabolus victus ab impugnatione cesset.</P> 1486 per suam naturam, aer autem fit luminosus participando lumen a
1470 <P TITLE="I q. 114 a. 5 arg. 2"><A NAME="33227"><SPAN CLASS="ref">[33227] I&ordf; q. 114 a. 5 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, infligere poenam ei qui in pugna succumbit, est incitare ad acrius impugnandum. Hoc autem non pertinet ad Dei misericordiam. Ergo Daemones superati non arcentur.</P> 1487 sole, non tamen participando naturam solis; ita solus Deus est ens
1471 <P TITLE="I q. 114 a. 5 s. c."><A NAME="33228"><SPAN CLASS="ref">[33228] I&ordf; q. 114 a. 5 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur Matth. IV, tunc reliquit eum Diabolus, scilicet Christum superantem.</P> 1488 per essentiam suam, quia eius essentia est suum esse; omnis autem
1472 <P TITLE="I q. 114 a. 5 co."><A NAME="33229"><SPAN CLASS="ref">[33229] I&ordf; q. 114 a. 5 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod quidam dicunt quod Daemon superatus nullum hominum potest de cetero tentare, nec de eodem nec de alio peccato. Quidam autem dicunt quod potest alios tentare, sed non eundem. Et hoc probabilius dicitur, si tamen intelligatur usque ad aliquod tempus, unde et Lucae IV dicitur quod, <I>consummata omni tentatione, Diabolus recessit a Christo usque ad tempus</I>. Et huius ratio est duplex. Una est ex parte divinae clementiae, quia, ut Chrysostomus dicit, super Matth., <I>non tandiu homines Diabolus tentat, quandiu vult, sed quandiu Deus permittit; quia etsi permittat paulisper tentare, tamen repellit, propter infirmam naturam</I>. Alia ratio sumitur ex astutia Diaboli, unde Ambrosius dicit, super Lucam, quod <I>Diabolus instare formidat, quia frequentius refugit triumphari</I>. Quod tamen aliquando Diabolus redeat ad eum quem dimisit, patet per illud quod dicitur Matth. XII, <I>revertar in domum meam, unde exivi</I>.</P> 1489 creatura est ens participative, non quod sua essentia sit eius
1473 <P TITLE="I q. 114 a. 5 ad arg."><A NAME="33230"><SPAN CLASS="ref">[33230] I&ordf; q. 114 a. 5 ad arg. </SPAN></A>Et per hoc patet solutio ad obiecta.</P> 1490 esse. Et ideo, ut Augustinus dicit IV super Gen. ad Litt.,
1474 <BR> 1491 <i>virtus Dei ab eis quae creata sunt regendis si cessaret
1475 <DIV CLASS="D">Quaestio 115</DIV> 1492 aliquando, simul et illorum cessaret species, omnisque natura
1476 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1493 concideret</i>. Et in VIII eiusdem libri dicit quod, <i>sicut aer
1477 <P TITLE="I q. 115 pr."><A NAME="33231"><SPAN CLASS="ref">[33231] I&ordf; q. 115 pr. </SPAN></A>Consequenter considerandum est de actione corporalis creaturae; et fato, quod aliquibus corporibus attribuitur. Circa actiones corporales quaeruntur sex. Primo, utrum aliquod corpus sit activum. Secundo, utrum in corporibus sint aliquae seminales rationes. Tertio, utrum corpora caelestia sint causa eorum quae hic per inferiora corpora fiunt. Quarto, utrum sint causa humanorum actuum. Quinto, utrum eorum actionibus Daemones subdantur. Sexto, utrum caelestia corpora imponant necessitatem his quae eorum actionibus subduntur.</P> 1494 praesente lumine fit lucidus, sic homo, Deo sibi praesente,
1478 <BR> 1495 illuminatur, absente autem, continuo tenebratur</i>.</p>
1479 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1496 <p title="I q. 104 a. 1 ad 1"><a name="32763"><span class=
1480 <P TITLE="I q. 115 a. 1 arg. 1"><A NAME="33232"><SPAN CLASS="ref">[33232] I&ordf; q. 115 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod nullum corpus sit activum. Dicit enim Augustinus quod <I>in rebus invenitur aliquid actum et non agens, sicut sunt corpora; aliquid agens et non actum, sicut Deus; aliquid agens et actum, sicut substantiae spirituales</I>.</P> 1497 "ref">[32763] I&ordf; q. 104 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1481 <P TITLE="I q. 115 a. 1 arg. 2"><A NAME="33233"><SPAN CLASS="ref">[33233] I&ordf; q. 115 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, omne agens, excepto primo agente, in suo opere indiget subiecto quod sit susceptibile suae actionis. Sed infra substantiam corporalem non est substantia quae sit susceptibilis suae actionis, quia haec substantia tenet infimum gradum in entibus. Ergo substantia corporalis non est activa.</P> 1498 dicendum quod esse per se consequitur formam creaturae, supposito
1482 <P TITLE="I q. 115 a. 1 arg. 3"><A NAME="33234"><SPAN CLASS="ref">[33234] I&ordf; q. 115 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, omnis substantia corporalis concluditur quantitate. Sed quantitas impedit substantiam a motu et actione, quia comprehendit eam, et mergitur in ea, sicut impeditur aer nubilosus a perceptione luminis. Et huius signum est, quod quanto magis accreverit quantitas corporis, tanto est ponderosius et gravius ad hoc quod moveatur. Ergo nulla substantia corporalis est activa.</P> 1499 tamen influxu Dei, sicut lumen sequitur diaphanum aeris, supposito
1483 <P TITLE="I q. 115 a. 1 arg. 4"><A NAME="33235"><SPAN CLASS="ref">[33235] I&ordf; q. 115 a. 1 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, omne agens habet virtutem agendi ex propinquitate ad primum activum. Sed a primo activo, quod est simplicissimum, remotissima sunt corpora, quae sunt maxime composita. Ergo nullum corpus est agens.</P> 1500 influxu solis. Unde potentia ad non esse in spiritualibus creaturis
1484 <P TITLE="I q. 115 a. 1 arg. 5"><A NAME="33236"><SPAN CLASS="ref">[33236] I&ordf; q. 115 a. 1 arg. 5 </SPAN></A>Praeterea, si aliquod corpus est agens, aut agit ad formam substantialem; aut ad formam accidentalem. Sed non ad formam substantialem, quia non invenitur in corporibus principium actionis nisi aliqua qualitas activa, quae est accidens; accidens autem non potest esse causa formae substantialis, cum causa sit potior quam effectus. Similiter etiam neque ad formam accidentalem, <I>quia accidens non se extendit ultra suum subiectum</I>, ut Augustinus dicit IX de Trin. Ergo nullum corpus est activum.</P> 1501 et corporibus caelestibus, magis est in Deo, qui potest subtrahere
1485 <P TITLE="I q. 115 a. 1 s. c."><A NAME="33237"><SPAN CLASS="ref">[33237] I&ordf; q. 115 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Dionysius, XV cap. Cael. Hier., inter ceteras proprietates corporei ignis, dicit quod <I>ad susceptas materias manifestat sui ipsius magnitudinem activus et potens</I>.</P> 1502 suum influxum, quam in forma vel in materia talium creaturarum.</p>
1486 <P TITLE="I q. 115 a. 1 co."><A NAME="33238"><SPAN CLASS="ref">[33238] I&ordf; q. 115 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod sensibiliter apparet aliqua corpora esse activa. Sed circa corporum actiones tripliciter aliqui erraverunt. Fuerunt enim aliqui qui totaliter corporibus actiones subtraxerunt. Et haec est opinio Avicebron in libro fontis vitae, ubi per rationes quae tactae sunt, probare nititur quod nullum corpus agit, sed omnes actiones quae videntur esse corporum, sunt actiones cuiusdam virtutis spiritualis quae penetrat per omnia corpora; ita quod ignis, secundum eum, non calefacit, sed virtus spiritualis penetrans per ipsum. Et videtur haec opinio derivata esse ab opinione Platonis. Nam Plato posuit omnes formas quae sunt in materia corporali, esse participatas et determinatas et contractas ad hanc materiam; formas vero separatas esse absolutas et quasi universales; et ideo illas formas separatas dicebat esse causas formarum quae sunt in materia. Secundum hoc ergo quod forma quae est in materia corporali, determinata est ad hanc materiam individuatam per quantitatem, ponebat Avicebron quod a quantitate, prout est individuationis principium, retinetur et arcetur forma corporalis, ne possit se extendere per actionem in aliam materiam; sed solum forma spiritualis et immaterialis, quae non est coarctata per quantitatem, potest effluere per actionem in aliud. Sed ista ratio non concludit quod forma corporalis non sit agens, sed quod non sit agens universale. Secundum enim quod participatur aliquid, secundum hoc est necessarium quod participetur id quod est proprium ei, sicut quantum participatur de lumine, tantum participatur de ratione visibilis. Agere autem, quod nihil est aliud quam facere aliquid actu, est per se proprium actus, inquantum est actus, unde et omne agens agit sibi simile. Sic ergo ex hoc quod aliquid est forma non determinata per materiam quantitati subiectam, habet quod sit agens indeterminatum et universale, ex hoc vero quod est determinata ad hanc materiam, habet quod sit agens contractum et particulare. Unde si esset forma ignis separata, ut Platonici posuerunt, esset aliquo modo causa omnis ignitionis. Sed haec forma ignis quae est in hac materia corporali, est causa huius ignitionis quae est ab hoc corpore in hoc corpus. Unde et fit talis actio per contactum duorum corporum. Sed tamen haec opinio Avicebron superexcedit opinionem Platonis. Nam Plato ponebat solum formas substantiales separatas; accidentia vero reducebat ad principia materialia quae sunt magnum et parvum, quae ponebat esse prima contraria, sicut et alii rarum et densum. Et ideo tam Plato quam Avicenna, in aliquo ipsum sequens, ponebant quod agentia corporalia agunt secundum formas accidentales, disponendo materiam ad formam substantialem; sed ultima perfectio, quae est per introductionem formae substantialis est a principio immateriali. Et haec est secunda opinio de actione corporum, de qua supra dictum est, cum de creatione ageretur. Tertia vero opinio fuit Democriti, qui ponebat actionem esse per effluxionem atomorum a corpore agente, et passionem esse per receptionem eorundem in poris corporis patientis. Quam opinionem improbat Aristoteles in I de Generat. Sequeretur enim quod corpus non pateretur per totum, et quod quantitas corporis agentis diminueretur ex hoc quod agit, quae sunt manifeste falsa. Dicendum est ergo quod corpus agit secundum quod est actu, in aliud corpus secundum quod est in potentia.</P> 1503 <p title="I q. 104 a. 1 ad 2"><a name="32764"><span class=
1487 <P TITLE="I q. 115 a. 1 ad 1"><A NAME="33239"><SPAN CLASS="ref">[33239] I&ordf; q. 115 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod dictum Augustini est intelligendum de tota natura corporali simul accepta, quae non habet aliquam inferiorem naturam infra se, in quam agat, sicut natura spiritualis in corporalem, et natura increata in creatam. Sed tamen unum corpus est infra alterum, inquantum est in potentia ad id quod habet aliud in actu.</P> 1504 "ref">[32764] I&ordf; q. 104 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
1488 <P TITLE="I q. 115 a. 1 ad 2"><A NAME="33240"><SPAN CLASS="ref">[33240] I&ordf; q. 115 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Et per hoc patet solutio ad secundum. Sciendum est tamen quod, cum Avicebron sic argumentatur, est aliquid quod est movens non motum, scilicet primus factor rerum, ergo, ex opposito, est aliquid quod est motum et patiens tantum, quod concedendum est. Sed hoc est materia prima, quae est potentia pura, sicut Deus est actus purus. Corpus autem componitur ex potentia et actu, et ideo est agens et patiens.</P> 1505 dicendum quod Deus non potest communicare alicui creaturae ut
1489 <P TITLE="I q. 115 a. 1 ad 3"><A NAME="33241"><SPAN CLASS="ref">[33241] I&ordf; q. 115 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod quantitas non impedit formam corporalem omnino ab actione, sicut dictum est, sed impedit eam ne sit agens universale, inquantum forma individuatur prout est in materia quantitati subiecta. Signum tamen quod inducitur de ponderositate corporum, non est ad propositum. Primo quidem, quia additio quantitatis non est causa gravitatis; ut probatur in IV de caelo et mundo. Secundo, quia falsum est quod ponderositas facit tardiorem motum, immo quanto aliquid est gravius, tanto magis movetur motu proprio. Tertio, quia actio non fit per motum localem, ut Democritus posuit; sed per hoc quod aliquid reducitur de potentia in actum.</P> 1506 conservetur in esse, sua operatione cessante; sicut non potest ei
1490 <P TITLE="I q. 115 a. 1 ad 4"><A NAME="33242"><SPAN CLASS="ref">[33242] I&ordf; q. 115 a. 1 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod corpus non est id quod maxime distat a Deo, participat enim aliquid de similitudine divini esse, secundum formam quam habet. Sed id quod maxime distat a Deo, est materia prima; quae nullo modo est agens, cum sit in potentia tantum.</P> 1507 communicare quod non sit causa esse illius. Intantum enim indiget
1491 <P TITLE="I q. 115 a. 1 ad 5"><A NAME="33243"><SPAN CLASS="ref">[33243] I&ordf; q. 115 a. 1 ad 5 </SPAN></A>Ad quintum dicendum quod corpus agit et ad formam accidentalem, et ad formam substantialem. Qualitas enim activa, ut calor, etsi sit accidens, agit tamen in virtute formae substantialis, sicut eius instrumentum; et ideo potest agere ad formam substantialem; sicut et calor naturalis, inquantum est instrumentum animae, agit ad generationem carnis. Ad accidens vero agit propria virtute. Nec est contra rationem accidentis, quod excedat suum subiectum in agendo, sed quod excedat in essendo, nisi forsan quis imaginetur idem accidens numero defluere ab agente in patiens, sicut Democritus ponebat fieri actionem per defluxum atomorum.</P> 1508 creatura conservari a Deo, inquantum esse effectus dependet a causa
1492 <BR> 1509 essendi. Unde non est simile de agente quod non est causa essendi,
1493 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1510 sed fieri tantum.</p>
1494 <P TITLE="I q. 115 a. 2 arg. 1"><A NAME="33244"><SPAN CLASS="ref">[33244] I&ordf; q. 115 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod in materia corporali non sint aliquae rationes seminales. Ratio enim importat aliquid secundum esse spirituale. Sed in materia corporali non est aliquid spiritualiter, sed materialiter tantum, secundum scilicet modum eius in quo est. Ergo in materia corporali non sunt seminales rationes.</P> 1511 <p title="I q. 104 a. 1 ad 3"><a name="32765"><span class=
1495 <P TITLE="I q. 115 a. 2 arg. 2"><A NAME="33245"><SPAN CLASS="ref">[33245] I&ordf; q. 115 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Augustinus dicit, III de Trin., quod Daemones quaedam opera faciunt adhibendo occultis motibus quaedam semina, quae in elementis cognoscunt. Sed ea quae per motum localem adhibentur, sunt corpora, non rationes. Ergo inconvenienter dicitur quod sunt in corporali materia seminales rationes.</P> 1512 "ref">[32765] I&ordf; q. 104 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
1496 <P TITLE="I q. 115 a. 2 arg. 3"><A NAME="33246"><SPAN CLASS="ref">[33246] I&ordf; q. 115 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, semen est principium activum. Sed in materia corporali non est aliquod principium activum, cum materiae non competat agere, ut dictum est. Ergo in materia corporali non sunt seminales rationes.</P> 1513 dicendum quod ratio illa procedit de conservatione quae est per
1497 <P TITLE="I q. 115 a. 2 arg. 4"><A NAME="33247"><SPAN CLASS="ref">[33247] I&ordf; q. 115 a. 2 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, in materia corporali dicuntur esse quaedam causales rationes, quae videntur sufficere ad rerum productionem. Sed seminales rationes sunt aliae a causalibus, quia praeter seminales rationes fiunt miracula, non autem praeter causales. Ergo inconvenienter dicitur quod seminales rationes sunt in materia corporali.</P> 1514 remotionem corrumpentis; qua non indigent omnes creaturae, ut
1498 <P TITLE="I q. 115 a. 2 s. c."><A NAME="33248"><SPAN CLASS="ref">[33248] I&ordf; q. 115 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, III de Trin., <I>omnium rerum quae corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi huius elementis latent</I>.</P> 1515 dictum est.</p>
1499 <P TITLE="I q. 115 a. 2 co."><A NAME="33249"><SPAN CLASS="ref">[33249] I&ordf; q. 115 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod denominationes consueverunt fieri a perfectiori, ut dicitur in II de anima. In tota autem natura corporea perfectiora sunt corpora viva, unde et ipsum nomen naturae translatum est a rebus viventibus ad omnes res naturales. Nam ipsum nomen naturae, ut philosophus dicit in V Metaphys., primo impositum fuit ad significandum generationem viventium, quae nativitas dicitur, et quia viventia generantur ex principio coniuncto, sicut fructus ex arbore, et foetus ex matre, cui colligatur, consequenter tractum est nomen naturae ad omne principium motus quod est in eo quod movetur. Manifestum est autem quod principium activum et passivum generationis rerum viventium sunt semina ex quibus viventia generantur. Et ideo convenienter Augustinus omnes virtutes activas et passivas quae sunt principia generationum et motuum naturalium, seminales rationes vocat. Huiusmodi autem virtutes activae et passivae in multiplici ordine considerari possunt. Nam primo quidem, ut Augustinus dicit VI super Gen. ad Litt., sunt principaliter et originaliter in ipso verbo Dei, secundum rationes ideales. Secundo vero, sunt in elementis mundi, ubi simul a principio productae sunt, sicut in universalibus causis. Tertio vero modo, sunt in iis quae ex universalibus causis secundum successiones temporum producuntur, sicut in hac planta et in hoc animali, tanquam in particularibus causis. Quarto modo, sunt in seminibus quae ex animalibus et plantis producuntur. Quae iterum comparantur ad alios effectus particulares, sicut primordiales causae universales ad primos effectus productos.</P> 1516 <p title="I q. 104 a. 1 ad 4"><a name="32766"><span class=
1500 <P TITLE="I q. 115 a. 2 ad 1"><A NAME="33250"><SPAN CLASS="ref">[33250] I&ordf; q. 115 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod huiusmodi virtutes activae et passivae rerum naturalium, etsi non possint dici rationes secundum quod sunt in materia corporali; possunt tamen dici rationes per comparationem ad suam originem, secundum quod deducuntur a rationibus idealibus.</P> 1517 "ref">[32766] I&ordf; q. 104 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum
1501 <P TITLE="I q. 115 a. 2 ad 2"><A NAME="33251"><SPAN CLASS="ref">[33251] I&ordf; q. 115 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod huiusmodi virtutes activae vel passivae sunt in aliquibus partibus corporalibus; quae dum adhibentur per motum localem ad aliquos effectus complendos, dicuntur semina adhiberi per Daemones.</P> 1518 dicendum quod conservatio rerum a Deo non est per aliquam novam
1502 <P TITLE="I q. 115 a. 2 ad 3"><A NAME="33252"><SPAN CLASS="ref">[33252] I&ordf; q. 115 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod semen maris est principium activum in generatione animalis. Sed potest etiam dici semen id quod est ex parte feminae, quod est principium passivum. Et sic sub semine comprehendi possunt vires activae et passivae.</P> 1519 actionem; sed per continuationem actionis qua dat esse, quae quidem
1503 <P TITLE="I q. 115 a. 2 ad 4"><A NAME="33253"><SPAN CLASS="ref">[33253] I&ordf; q. 115 a. 2 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod ex verbis Augustini de huiusmodi rationibus seminalibus loquentis, satis accipi potest quod ipsae rationes seminales sunt etiam rationes causales, sicut et semen est quaedam causa, dicit enim in III de Trin., quod <I>sicut matres gravidae sunt foetibus, sic ipse mundus est gravidus causis nascentium</I>. Sed tamen rationes ideales possunt dici causales, non autem proprie loquendo seminales, quia semen non est principium separatum, et praeter huiusmodi rationes non fiunt miracula. Similiter etiam neque praeter virtutes passivas creaturae inditas, ut ex ea fieri possit quidquid Deus mandaverit. Sed praeter virtutes activas naturales, et potentias passivas quae ordinantur ad huiusmodi virtutes activas, dicuntur fieri miracula, dum dicitur quod fiunt praeter rationes seminales.</P> 1520 actio est sine motu et tempore. Sicut etiam conservatio luminis in
1504 <BR> 1521 aere est per continuatum influxum a sole.</p>
1505 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1522 <br />
1506 <P TITLE="I q. 115 a. 3 arg. 1"><A NAME="33254"><SPAN CLASS="ref">[33254] I&ordf; q. 115 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod corpora caelestia non sint causa eorum quae hic in inferioribus corporibus fiunt. Dicit enim Damascenus, nos autem dicimus quoniam ipsa, scilicet corpora caelestia, <I>non sunt causa alicuius eorum quae fiunt, neque corruptionis eorum quae corrumpuntur, signa autem sunt magis imbrium et aeris transmutationis</I>.</P> 1523 <div class="E">Articulus 2</div>
1507 <P TITLE="I q. 115 a. 3 arg. 2"><A NAME="33255"><SPAN CLASS="ref">[33255] I&ordf; q. 115 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ad faciendum aliquid, sufficit agens et materia. Sed in istis inferioribus invenitur materia patiens, inveniuntur etiam contraria agentia, scilicet calidum et frigidum et huiusmodi. Ergo non est necessarium, ad causandum ea quae hic inferius fiunt, causalitatem caelestibus corporibus attribuere.</P> 1524 <p title="I q. 104 a. 2 arg. 1"><a name="32767"><span class=
1508 <P TITLE="I q. 115 a. 3 arg. 3"><A NAME="33256"><SPAN CLASS="ref">[33256] I&ordf; q. 115 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, agens agit sibi simile. Sed videmus quod omnia quae fiunt hic inferius, fiunt per hoc quod calefiunt et frigidantur, et humectantur et desiccantur, et aliis huiusmodi qualitatibus alterantur, quae non inveniuntur in corporibus caelestibus. Ergo corpora caelestia non sunt causa eorum quae hic fiunt.</P> 1525 "ref">[32767] I&ordf; q. 104 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
1509 <P TITLE="I q. 115 a. 3 arg. 4"><A NAME="33257"><SPAN CLASS="ref">[33257] I&ordf; q. 115 a. 3 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, sicut Augustinus dicit V de Civ. Dei, <I>nihil est magis corporeum quam corporis sexus</I>. Sed corporis sexus non causatur ex corporibus caelestibus, cuius signum esse videtur, quod duorum geminorum sub una constellatione natorum, unus est masculus et alter est femina. Ergo corpora caelestia non sunt causa rerum corporalium quae hic fiunt.</P> 1526 proceditur. Videtur quod Deus immediate omnem creaturam conservet.
1510 <P TITLE="I q. 115 a. 3 s. c."><A NAME="33258"><SPAN CLASS="ref">[33258] I&ordf; q. 115 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Augustinus dicit, III de Trin., quod <I>corpora crassiora et inferiora per subtiliora et potentiora quodam ordine reguntur</I>. Et Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod <I>lumen solis ad generationem sensibilium corporum confert, et ad vitam ipsa movet, et nutrit et auget et perficit</I>.</P> 1527 Eadem enim actione Deus est conservator rerum, qua et creator, ut
1511 <P TITLE="I q. 115 a. 3 co."><A NAME="33259"><SPAN CLASS="ref">[33259] I&ordf; q. 115 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, cum omnis multitudo ab unitate procedat; quod autem immobile est, uno modo se habet, quod vero movetur, multiformiter, considerandum est, in tota natura, quod omnis motus ab immobili procedit. Et ideo quanto aliqua sunt immobiliora, tanto sunt magis causa eorum quae sunt magis mobilia. Corpora autem caelestia sunt inter alia corpora magis immobilia, non enim moventur nisi motu locali. Et ideo motus horum inferiorum corporum qui sunt varii et multiformes, reducuntur in motum corporis caelestis, sicut in causam.</P> 1528 dictum est. Sed Deus immediate est creator omnium. Ergo immediate
1512 <P TITLE="I q. 115 a. 3 ad 1"><A NAME="33260"><SPAN CLASS="ref">[33260] I&ordf; q. 115 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod dictum Damasceni intelligendum est, quod corpora caelestia non sunt prima causa generationis et corruptionis eorum quae hic fiunt; sicut dicebant illi qui ponebant corpora caelestia esse deos.</P> 1529 est etiam conservator.</p>
1513 <P TITLE="I q. 115 a. 3 ad 2"><A NAME="33261"><SPAN CLASS="ref">[33261] I&ordf; q. 115 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod principia activa in istis inferioribus corporibus non inveniuntur nisi qualitates activae elementorum, quae sunt calidum et frigidum et huiusmodi. Et si sic esset quod formae substantiales inferiorum corporum non diversificarentur nisi secundum huiusmodi accidentia, quorum principia rarum et densum antiqui naturales posuerunt; non oporteret super haec inferiora corpora aliquod principium activum ponere, sed ipsa sufficerent ad agendum. Sed recte considerantibus apparet quod huiusmodi accidentia se habent sicut materiales dispositiones ad formas substantiales naturalium corporum. Materia autem non sufficit ad agendum. Et ideo oportet super has materiales dispositiones ponere aliquod principium activum. Unde Platonici posuerunt species separatas, secundum quarum participationem inferiora corpora substantiales formas consequuntur. Sed hoc non videtur sufficere. Quia species separatae semper eodem modo se haberent, cum ponantur immobiles, et sic sequeretur quod non esset aliqua variatio circa generationem et corruptionem inferiorum corporum; quod patet esse falsum. Unde secundum philosophum, in II de Gen., necesse est ponere aliquod principium activum mobile, quod per sui praesentiam et absentiam causet varietatem circa generationem et corruptionem inferiorum corporum. Et huiusmodi sunt corpora caelestia. Et ideo quidquid in istis inferioribus generat, movet ad speciem sicut instrumentum caelestis corporis; secundum quod dicitur in II Physic., quod <I>homo generat hominem, et sol</I>.</P> 1530 <p title="I q. 104 a. 2 arg. 2"><a name="32768"><span class=
1514 <P TITLE="I q. 115 a. 3 ad 3"><A NAME="33262"><SPAN CLASS="ref">[33262] I&ordf; q. 115 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod corpora caelestia inferioribus corporibus non sunt similia similitudine speciei; sed inquantum sua universali virtute continent in se quidquid in inferioribus corporibus generatur; secundum quem modum dicimus etiam omnia esse Deo similia.</P> 1531 "ref">[32768] I&ordf; q. 104 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
1515 <P TITLE="I q. 115 a. 3 ad 4"><A NAME="33263"><SPAN CLASS="ref">[33263] I&ordf; q. 115 a. 3 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod actiones corporum caelestium diversimode recipiuntur in inferioribus corporibus secundum diversam materiae dispositionem. Contingit autem quandoque quod materia conceptus humani non est disposita totaliter ad masculinum sexum; unde partim formatur in masculum, partim in feminam. Unde ad hoc introducitur ab Augustino, ad repellendum scilicet divinationem quae fit per astra, quia effectus astrorum variantur etiam in rebus corporeis, secundum diversam materiae dispositionem.</P> 1532 unaquaeque res magis est proxima sibi, quam rei alteri. Sed non
1516 <BR> 1533 potest communicari alicui creaturae quod conservet seipsam. Ergo
1517 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1534 multo minus potest ei communicari quod conservet aliam. Ergo Deus
1518 <P TITLE="I q. 115 a. 4 arg. 1"><A NAME="33264"><SPAN CLASS="ref">[33264] I&ordf; q. 115 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod corpora caelestia sint causa humanorum actuum. Corpora enim caelestia, cum moveantur a spiritualibus substantiis, sicut supra dictum est, agunt in virtute earum quasi instrumenta. Sed illae substantiae spirituales sunt superiores animabus nostris. Ergo videtur quod possint imprimere in animas nostras, et sic causare actus humanos.</P> 1535 omnia conservat absque aliqua media causa conservante.</p>
1519 <P TITLE="I q. 115 a. 4 arg. 2"><A NAME="33265"><SPAN CLASS="ref">[33265] I&ordf; q. 115 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, omne multiforme reducitur in aliquod uniforme principium. Sed actus humani sunt varii et multiformes. Ergo videtur quod reducantur in uniformes motus caelestium corporum, sicut in sua principia.</P> 1536 <p title="I q. 104 a. 2 arg. 3"><a name="32769"><span class=
1520 <P TITLE="I q. 115 a. 4 arg. 3"><A NAME="33266"><SPAN CLASS="ref">[33266] I&ordf; q. 115 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, astrologi frequenter vera annuntiant de eventibus bellorum, et aliis humanis actibus, quorum principia sunt intellectus et voluntas. Quod facere non possent secundum caelestia corpora, nisi essent humanorum actuum causa. Sunt ergo corpora caelestia humanorum actuum causa.</P> 1537 "ref">[32769] I&ordf; q. 104 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
1521 <P TITLE="I q. 115 a. 4 s. c."><A NAME="33267"><SPAN CLASS="ref">[33267] I&ordf; q. 115 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Damascenus dicit, quod <I>corpora caelestia humanorum actuum nequaquam sunt causa</I>.</P> 1538 effectus conservatur in esse ab eo quod est causa eius non solum
1522 <P TITLE="I q. 115 a. 4 co."><A NAME="33268"><SPAN CLASS="ref">[33268] I&ordf; q. 115 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod corpora caelestia in corpora quidem imprimunt directe et per se, sicut iam dictum est. In vires autem animae quae sunt actus organorum corporeorum, directe quidem, sed per accidens, quia necesse est huiusmodi actus harum potentiarum impediri secundum impedimenta organorum, sicut oculus turbatus non bene videt. Unde si intellectus et voluntas essent vires corporeis organis alligatae, sicut posuerunt aliqui, dicentes quod intellectus non differt a sensu; ex necessitate sequeretur quod corpora caelestia essent causa electionum et actuum humanorum. Et ex hoc sequeretur quod homo naturali instinctu ageretur ad suas actiones, sicut cetera animalia, in quibus non sunt nisi vires animae corporeis organis alligatae, nam illud quod fit in istis inferioribus ex impressione corporum caelestium, naturaliter agitur. Et ita sequeretur quod homo non esset liberi arbitrii, sed haberet actiones determinatas, sicut et ceterae res naturales. Quae manifeste sunt falsa, et conversationi humanae contraria. Sciendum est tamen quod indirecte et per accidens impressiones corporum caelestium ad intellectum et voluntatem pertingere possunt; inquantum scilicet tam intellectus quam voluntas aliquo modo ab inferioribus viribus accipiunt, quae organis corporeis alligantur. Sed circa hoc diversimode se habent intellectus et voluntas. Nam intellectus ex necessitate accipit ab inferioribus viribus apprehensivis, unde turbata vi imaginativa vel cogitativa vel memorativa, ex necessitate turbatur actio intellectus. Sed voluntas non ex necessitate sequitur inclinationem appetitus inferioris, licet enim passiones quae sunt in irascibili et concupiscibili, habeant quandam vim ad inclinandam voluntatem; tamen in potestate voluntatis remanet sequi passiones, vel eas refutare. Et ideo impressio caelestium corporum, secundum quam immutari possunt inferiores vires, minus pertingit ad voluntatem, quae est proxima causa humanorum actuum, quam ad intellectum. Ponere igitur caelestia corpora esse causam humanorum actuum, est proprium illorum qui dicunt intellectum non differre a sensu. Unde quidam eorum dicebant quod <I>talis est voluntas in hominibus, qualem in diem inducit pater virorum deorumque</I>. Quia ergo constat intellectum et voluntatem non esse actus organorum corporeorum, impossibile est quod corpora caelestia sint causa humanorum actuum.</P> 1539 secundum fieri, sed etiam secundum esse. Sed omnes causae creatae,
1523 <P TITLE="I q. 115 a. 4 ad 1"><A NAME="33269"><SPAN CLASS="ref">[33269] I&ordf; q. 115 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod spirituales substantiae quae caelestia corpora movent, in corporalia quidem agunt mediantibus caelestibus corporibus, sed in intellectum humanum agunt immediate illuminando. Voluntatem autem immutare non possunt, ut supra habitum est.</P> 1540 ut videtur, non sunt causae suorum effectuum nisi secundum fieri,
1524 <P TITLE="I q. 115 a. 4 ad 2"><A NAME="33270"><SPAN CLASS="ref">[33270] I&ordf; q. 115 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, sicut multiformitas corporalium motuum reducitur sicut in causam in uniformitatem motuum caelestium; ita multiformitas actuum qui sunt ab intellectu et voluntate, reducitur in principium uniforme quod est intellectus et voluntas divina.</P> 1541 non sunt enim causae nisi movendo, ut supra habitum est. Ergo non
1525 <P TITLE="I q. 115 a. 4 ad 3"><A NAME="33271"><SPAN CLASS="ref">[33271] I&ordf; q. 115 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod plures hominum sequuntur passiones, quae sunt motus sensitivi appetitus, ad quas cooperari possunt corpora caelestia, pauci autem sunt sapientes, qui huiusmodi passionibus resistant. Et ideo astrologi ut in pluribus vera possunt praedicere, et maxime in communi. Non autem in speciali, quia nihil prohibet aliquem hominem per liberum arbitrium passionibus resistere. Unde et ipsi astrologi dicunt quod sapiens homo dominatur astris, inquantum scilicet dominatur suis passionibus.</P> 1542 sunt causae conservantes suos effectus in esse.</p>
1526 <BR> 1543 <p title="I q. 104 a. 2 s. c."><a name="32770"><span class=
1527 <DIV CLASS="E">Articulus 5</DIV> 1544 "ref">[32770] I&ordf; q. 104 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
1528 <P TITLE="I q. 115 a. 5 arg. 1"><A NAME="33272"><SPAN CLASS="ref">[33272] I&ordf; q. 115 a. 5 arg. 1 </SPAN></A>Ad quintum sic proceditur. Videtur quod corpora caelestia possint imprimere in ipsos Daemones. Daemones enim secundum certa augmenta lunae aliquos homines vexant, qui et propter hoc lunatici dicuntur; ut patet Matth. IV et XVII. Sed hoc non esset, nisi corporibus caelestibus subiacerent. Ergo Daemones subiacent actionibus caelestium corporum.</P> 1545 quod per idem conservatur res, per quod habet esse. Sed Deus dat
1529 <P TITLE="I q. 115 a. 5 arg. 2"><A NAME="33273"><SPAN CLASS="ref">[33273] I&ordf; q. 115 a. 5 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, necromantici observant certas constellationes ad invocandos Daemones. Non autem per corpora caelestia invocarentur, si non eis subiacerent. Ergo Daemones subiacent actionibus caelestium corporum.</P> 1546 esse rebus mediantibus aliquibus causis mediis. Ergo etiam res in
1530 <P TITLE="I q. 115 a. 5 arg. 3"><A NAME="33274"><SPAN CLASS="ref">[33274] I&ordf; q. 115 a. 5 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, corpora caelestia virtuosiora sunt quam corpora inferiora. Sed quibusdam inferioribus corporibus Daemones arcentur, scilicet herbis et lapidibus et animantibus, et quibusdam <I>sonis certis ac vocibus, et figurationibus atque figmentis</I>, ut a Porphyrio dictum Augustinus introducit in X de Civ. Dei. Ergo multo magis Daemones subduntur actioni caelestium corporum.</P> 1547 esse conservat mediantibus aliquibus causis.</p>
1531 <P TITLE="I q. 115 a. 5 s. c."><A NAME="33275"><SPAN CLASS="ref">[33275] I&ordf; q. 115 a. 5 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Daemones sunt superiores ordine naturae quam corpora caelestia. Agens autem est superius patiente, ut Augustinus dicit XII super Gen. ad Litt. Ergo Daemones non subiiciuntur actioni corporum caelestium.</P> 1548 <p title="I q. 104 a. 2 co."><a name="32771"><span class=
1532 <P TITLE="I q. 115 a. 5 co."><A NAME="33276"><SPAN CLASS="ref">[33276] I&ordf; q. 115 a. 5 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod circa Daemones fuit triplex opinio. Prima Peripateticorum, qui posuerunt Daemones non esse; sed ea quae attribuuntur Daemonibus, secundum artem necromanticam, fiunt virtute caelestium corporum. Et hoc est quod Augustinus, X de Civ. Dei, introducit dictum a Porphyrio, quod <I>fabricantur in terra ab hominibus potestates idoneae siderum variis effectibus exequendis</I>. Sed haec positio est manifeste falsa. Experimento enim scitur multa per Daemones fieri, ad quae nullo modo virtus caelestium corporum sufficeret; puta quod arreptitii loquuntur lingua ignota, quod recitant versus et auctoritates quas nunquam sciverunt, quod necromantici faciunt statuas loqui et moveri, et similia. Ex quibus Platonici moti fuerunt ut ponerent Daemones esse animalia corpore aerea, animo passiva; ut ab Apuleio dictum Augustinus introducit VIII de Civ. Dei. Et haec est secunda opinio, secundum quam dici posset quod Daemones hoc modo subduntur corporibus caelestibus, sicut et de hominibus dictum est. Sed haec opinio ex superioribus patet esse falsa, dicimus enim Daemones esse substantias intellectuales corporibus non unitas. Unde patet quod non subduntur actioni caelestium corporum, nec per se nec per accidens, nec directe nec indirecte.</P> 1549 "ref">[32771] I&ordf; q. 104 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
1533 <P TITLE="I q. 115 a. 5 ad 1"><A NAME="33277"><SPAN CLASS="ref">[33277] I&ordf; q. 115 a. 5 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod hoc quod Daemones secundum certa augmenta lunae homines vexant, contingit propter duo. Primo quidem, ad hoc quod infament creaturam Dei, scilicet lunam, ut Hieronymus et Chrysostomus dicunt. Secundo quia, cum non possint operari nisi mediantibus naturalibus virtutibus, ut supra dictum est; in suis operibus considerant corporum aptitudines ad effectus intentos. Manifestum est autem quod <I>cerebrum humidissimum est omnium partium corporis</I>, ut Aristoteles dicit, et ideo maxime subiicitur operationi lunae, quae ex sua proprietate habet movere humorem. In cerebro autem perficiuntur vires animales, et ideo Daemones secundum certa augmenta lunae perturbant hominis phantasiam, quando considerant cerebrum ad hoc esse dispositum.</P> 1550 quod, sicut dictum est, dupliciter aliquid rem aliquam in esse
1534 <P TITLE="I q. 115 a. 5 ad 2"><A NAME="33278"><SPAN CLASS="ref">[33278] I&ordf; q. 115 a. 5 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod Daemones advocati in certis constellationibus, propter duo veniunt. Primo quidem, ut homines in hunc errorem inducant, quod credant aliquod numen esse in stellis. Secundo, quia considerant secundum aliquas certas constellationes materiam corporalem magis esse dispositam ad effectus pro quibus advocantur.</P> 1551 conservat, uno modo, indirecte et per accidens, per hoc quod
1535 <P TITLE="I q. 115 a. 5 ad 3"><A NAME="33279"><SPAN CLASS="ref">[33279] I&ordf; q. 115 a. 5 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, sicut Augustinus dicit XXI de Civ. Dei, <I>Daemones alliciuntur per varia genera lapidum, herbarum, lignorum, animalium, carminum, rituum, non ut animalia cibis, sed ut spiritus signis</I>; inquantum scilicet haec eis exhibentur in signum divini honoris, cuius ipsi sunt cupidi.</P> 1552 removet vel impedit actionem corrumpentis; alio modo, directe et
1536 <BR> 1553 per se, quia ab eo dependet esse alterius, sicut a causa dependet
1537 <DIV CLASS="E">Articulus 6</DIV> 1554 esse effectus. Utroque autem modo aliqua res creata invenitur esse
1538 <P TITLE="I q. 115 a. 6 arg. 1"><A NAME="33280"><SPAN CLASS="ref">[33280] I&ordf; q. 115 a. 6 arg. 1 </SPAN></A>Ad sextum sic proceditur. Videtur quod corpora caelestia imponant necessitatem iis quae eorum actioni subduntur. Causa enim sufficienti posita, necesse est effectum poni. Sed corpora caelestia sunt sufficiens causa suorum effectuum. Cum igitur corpora caelestia, cum suis motibus et dispositionibus, ponantur sicut ex necessitate entia; videtur quod effectus eorum ex necessitate consequantur.</P> 1555 alterius conservativa. Manifestum est enim quod etiam in rebus
1539 <P TITLE="I q. 115 a. 6 arg. 2"><A NAME="33281"><SPAN CLASS="ref">[33281] I&ordf; q. 115 a. 6 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, effectus agentis ex necessitate sequitur in materia, quando virtus agentis tanta fuerit quod possit sibi subiicere totaliter materiam. Sed tota materia inferiorum corporum subiicitur virtuti caelestium corporum, tanquam excellentiori. Ergo ex necessitate effectus caelestium corporum recipitur in materia corporali.</P> 1556 corporalibus multa sunt quae impediunt actiones corrumpentium, et
1540 <P TITLE="I q. 115 a. 6 arg. 3"><A NAME="33282"><SPAN CLASS="ref">[33282] I&ordf; q. 115 a. 6 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, si effectus caelestis corporis non ex necessitate proveniat, hoc est propter aliquam causam impedientem. Sed quamlibet causam corpoream quae impedire posset effectum caelestis corporis, necesse est reduci in aliquod caeleste principium, cum caelestia corpora sint causa omnium quae hic fiunt. Ergo, cum et illud caeleste principium sit necessarium, sequitur quod necesse sit impediri effectum alterius corporis caelestis. Et sic omnia quae hic contingunt, ex necessitate eveniunt.</P> 1557 per hoc dicuntur rerum conservativa; sicut sal impedit carnes a
1541 <P TITLE="I q. 115 a. 6 s. c."><A NAME="33283"><SPAN CLASS="ref">[33283] I&ordf; q. 115 a. 6 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod philosophus dicit, in libro de Somn. et Vigil., <I>quod neque eorum quae in corporibus sunt signorum caelestium, velut aquarum et ventorum, inconveniens est multa non evenire</I>. Sic ergo non omnes effectus caelestium corporum ex necessitate eveniunt.</P> 1558 putrefactione, et simile est in multis aliis. Invenitur etiam quod
1542 <P TITLE="I q. 115 a. 6 co."><A NAME="33284"><SPAN CLASS="ref">[33284] I&ordf; q. 115 a. 6 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod ista quaestio partim quidem absoluta est, secundum praemissa; partim autem difficultatem habet. Ostensum enim est quod, quamvis ex impressione corporum caelestium fiant aliquae inclinationes in natura corporali, voluntas tamen non ex necessitate sequitur has inclinationes. Et ideo nihil prohibet per voluntariam actionem impediri effectum caelestium corporum, non solum in ipso homine, sed etiam in aliis rebus ad quas hominum operatio se extendit. Sed nullum tale principium invenitur in rebus naturalibus, quod habeat libertatem sequendi vel non sequendi impressiones caelestes. Unde videtur quod in talibus, ad minus, omnia ex necessitate proveniant, secundum antiquam quorundam rationem, qui, supponentes omne quod est causam habere, et quod, posita causa, ex necessitate ponitur effectus, concludebant, quod omnia ex necessitate contingant. Quam quidem opinionem repellit Aristoteles in VI Metaphys., secundum duo quae ipsi supponunt. Primo enim, non est verum quod, posita quacumque causa, necesse sit effectum poni. Sunt enim quaedam causae quae ordinantur ad suos effectus non ex necessitate, sed ut in pluribus, quae quandoque deficiunt in minori parte. Sed quia huiusmodi causae non deficiunt in minori parte, nisi propter aliquam causam impedientem, videtur adhuc praedictum inconveniens non vitari, quia et ipsum impedimentum talis causae ex necessitate contingit. Et ideo, secundo, oportet dicere quod omne quod est per se, habet causam, quod autem est per accidens, non habet causam, quia non est vere ens, cum non sit vere unum. Album enim causam habet, similiter et musicum; sed album musicum non habet causam, quia non est vere ens, neque vere unum. Manifestum est autem quod causa impediens actionem alicuius causae ordinatae ad suum effectum ut in pluribus, concurrit ei interdum per accidens, unde talis concursus non habet causam, inquantum est per accidens. Et propter hoc, id quod ex tali concursu sequitur, non reducitur in aliquam causam praeexistentem, ex qua ex necessitate sequatur. Sicut quod aliquod corpus terrestre ignitum in superiori parte aeris generetur et deorsum cadat, habet causam aliquam virtutem caelestem, et similiter etiam quod in superficie terrae sit aliqua materia combustibilis, potest reduci in aliquod caeleste principium. Sed quod ignis cadens huic materiae occurrat et comburat eam, non habet causam aliquod caeleste corpus, sed est per accidens. Et sic patet quod non omnes effectus caelestium corporum sunt ex necessitate.</P> 1559 ab aliqua creatura dependet aliquis effectus secundum suum esse.
1543 <P TITLE="I q. 115 a. 6 ad 1"><A NAME="33285"><SPAN CLASS="ref">[33285] I&ordf; q. 115 a. 6 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod corpora caelestia sunt causa inferiorum effectuum mediantibus causis particularibus inferioribus, quae deficere possunt in minori parte.</P> 1560 Cum enim sunt multae causae ordinatae, necesse est quod effectus
1544 <P TITLE="I q. 115 a. 6 ad 2"><A NAME="33286"><SPAN CLASS="ref">[33286] I&ordf; q. 115 a. 6 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod virtus corporis caelestis non est infinita. Unde requirit determinatam dispositionem in materia ad inducendum suum effectum, et quantum ad distantiam loci, et quantum ad alias conditiones. Et ideo sicut distantia loci impedit effectum caelestis corporis (non enim sol eundem caloris effectum habet in Dacia, quem habet in Aethiopia); ita et grossities materiae, vel frigiditas aut caliditas, aut alia huiusmodi dispositio, impedire potest effectum corporis caelestis.</P> 1561 dependeat primo quidem et principaliter a causa prima; secundario
1545 <P TITLE="I q. 115 a. 6 ad 3"><A NAME="33287"><SPAN CLASS="ref">[33287] I&ordf; q. 115 a. 6 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod licet causa impediens effectum alterius causae, reducatur in aliquod caeleste corpus sicut in causam; tamen concursus duarum causarum, cum sit per accidens, non reducitur in causam caelestem, ut dictum est.</P> 1562 vero ab omnibus causis mediis. Et ideo principaliter quidem prima
1546 <BR> 1563 causa est effectus conservativa; secundario vero omnes mediae
1547 <DIV CLASS="D">Quaestio 116</DIV> 1564 causae, et tanto magis quanto causa fuerit altior et primae causae
1548 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1565 proximior. Unde superioribus causis, etiam in corporalibus rebus,
1549 <P TITLE="I q. 116 pr."><A NAME="33288"><SPAN CLASS="ref">[33288] I&ordf; q. 116 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de fato. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, an fatum sit. Secundo, in quo sit. Tertio, utrum sit immobile. Quarto, utrum omnia subsint fato.</P> 1566 attribuitur conservatio et permanentia rerum, sicut philosophus
1550 <BR> 1567 dicit, in XII Metaphys., quod primus motus, scilicet diurnus, est
1551 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1568 causa continuitatis generationis; secundus autem motus, qui est per
1552 <P TITLE="I q. 116 a. 1 arg. 1"><A NAME="33289"><SPAN CLASS="ref">[33289] I&ordf; q. 116 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod fatum nihil sit. Dicit enim Gregorius, in homilia Epiphaniae, <I>absit a fidelium cordibus ut fatum esse aliquid dicant</I>.</P> 1569 zodiacum, est causa diversitatis quae est secundum generationem et
1553 <P TITLE="I q. 116 a. 1 arg. 2"><A NAME="33290"><SPAN CLASS="ref">[33290] I&ordf; q. 116 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ea quae fato aguntur, non sunt improvisa, quia, ut Augustinus dicit V de Civ. Dei, <I>fatum a fando dictum intelligimus, idest a loquendo</I>; ut ea fato fieri dicantur, quae ab aliquo determinante sunt ante praelocuta. Quae autem sunt provisa, non sunt fortuita neque casualia. Si igitur res fato aguntur, excludetur casus et fortuna a rebus.</P> 1570 corruptionem. Et similiter astrologi, attribuunt Saturno, qui est
1554 <P TITLE="I q. 116 a. 1 s. c."><A NAME="33291"><SPAN CLASS="ref">[33291] I&ordf; q. 116 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra quod non est, non definitur. Sed Boetius, in IV de Consol., definit fatum, dicens quod <I>fatum est inhaerens rebus mobilibus dispositio, per quam providentia suis quaeque nectit ordinibus</I>. Ergo fatum aliquid est.</P> 1571 supremus planetarum; res fixas et permanentes. Sic igitur dicendum
1555 <P TITLE="I q. 116 a. 1 co."><A NAME="33292"><SPAN CLASS="ref">[33292] I&ordf; q. 116 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod in rebus inferioribus videntur quaedam a fortuna vel casu provenire. Contingit autem quandoque quod aliquid, ad inferiores causas relatum, est fortuitum vel casuale, quod tamen, relatum ad causam aliquam superiorem, invenitur esse per se intentum. Sicut si duo servi alicuius domini mittantur ab eo ad eundem locum, uno de altero ignorante; concursus duorum servorum, si ad ipsos servos referatur, casualis est, quia accidit praeter utriusque intentionem; si autem referatur ad dominum, qui hoc praeordinavit, non est casuale, sed per se intentum. Fuerunt igitur aliqui qui huiusmodi casualia et fortuita, quae in his inferioribus accidunt, in nullam superiorem causam reducere voluerunt. Et hi fatum et providentiam negaverunt; ut de Tullio Augustinus recitat in V de Civ. Dei. Quod est contra ea quae superius de providentia dicta sunt. Quidam vero omnia fortuita et casualia quae in istis inferioribus accidunt, sive in rebus naturalibus sive in rebus humanis, reducere voluerunt in superiorem causam, idest in caelestia corpora. Et secundum hos, fatum nihil aliud est quam <I>dispositio siderum in qua quisque conceptus est vel natus</I>. Sed hoc stare non potest, propter duo. Primo quidem, quantum ad res humanas. Quia iam ostensum est quod humani actus non subduntur actioni caelestium corporum, nisi per accidens et indirecte. Causa autem fatalis, cum habeat ordinationem super ea quae fato aguntur, necesse est quod sit directe et per se causa eius quod agitur. Secundo, quantum ad omnia quae per accidens aguntur. Dictum est enim supra quod id quod est per accidens, non est proprie ens neque unum. Omnis autem naturae actio terminatur ad aliquid unum. Unde impossibile est quod id quod est per accidens, sit effectus per se alicuius naturalis principii agentis. Nulla ergo natura per se hoc facere potest, quod intendens fodere sepulcrum, inveniat thesaurum. Manifestum est autem quod corpus caeleste agit per modum naturalis principii, unde et effectus eius in hoc mundo sunt naturales. Impossibile est ergo quod aliqua virtus activa caelestis corporis sit causa eorum quae hic aguntur per accidens, sive a casu sive a fortuna. Et ideo dicendum est quod ea quae hic per accidens aguntur, sive in rebus naturalibus sive in rebus humanis, reducuntur in aliquam causam praeordinantem, quae est providentia divina. Quia nihil prohibet id quod est per accidens, accipi ut unum ab aliquo intellectu, alioquin intellectus formare non posset hanc propositionem, fodiens sepulcrum invenit thesaurum. Et sicut hoc potest intellectus apprehendere, ita potest efficere, sicut si aliquis sciens in quo loco sit thesaurus absconditus, instiget aliquem rusticum hoc ignorantem, ut ibi fodiat sepulcrum. Et sic nihil prohibet ea quae hic per accidens aguntur, ut fortuita vel casualia, reduci in aliquam causam ordinantem, quae per intellectum agat; et praecipue intellectum divinum. Nam solus Deus potest voluntatem immutare, ut supra habitum est. Et per consequens ordinatio humanorum actuum, quorum principium est voluntas, soli Deo attribui debet. Sic igitur inquantum omnia quae hic aguntur, divinae providentiae subduntur, tanquam per eam praeordinata et quasi praelocuta, fatum ponere possumus, licet hoc nomine sancti doctores uti recusaverint, propter eos qui ad vim positionis siderum hoc nomen retorquebant. Unde Augustinus dicit, in V de Civ. Dei, <I>si propterea quisquam res humanas fato tribuit, quia ipsam Dei voluntatem vel potestatem fati nomine appellat, sententiam teneat, linguam corrigat</I>. Et sic etiam Gregorius fatum esse negat.</P> 1572 est quod Deus conservat res quasdam in esse, mediantibus aliquibus
1556 <P TITLE="I q. 116 a. 1 ad 1"><A NAME="33293"><SPAN CLASS="ref">[33293] I&ordf; q. 116 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Unde patet solutio ad primum.</P> 1573 causis.</p>
1557 <P TITLE="I q. 116 a. 1 ad 2"><A NAME="33294"><SPAN CLASS="ref">[33294] I&ordf; q. 116 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod nihil prohibet aliqua esse fortuita vel casualia per comparationem ad causas proximas, non tamen per comparationem ad divinam providentiam, sic enim nihil temere fit in mundo, ut Augustinus dicit in libro octoginta trium quaest.</P> 1574 <p title="I q. 104 a. 2 ad 1"><a name="32772"><span class=
1558 <BR> 1575 "ref">[32772] I&ordf; q. 104 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1559 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1576 dicendum quod Deus immediate omnia creavit, sed in ipsa rerum
1560 <P TITLE="I q. 116 a. 2 arg. 1"><A NAME="33295"><SPAN CLASS="ref">[33295] I&ordf; q. 116 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod fatum non sit in rebus creatis. Dicit enim Augustinus, V de Civ. Dei, quod <I>ipsa Dei voluntas vel potestas fati nomine appellatur</I>. Sed voluntas et potestas Dei non est in creaturis, sed in Deo. Ergo fatum non est in rebus creatis, sed in Deo.</P> 1577 creatione ordinem in rebus instituit, ut quaedam ab aliis
1561 <P TITLE="I q. 116 a. 2 arg. 2"><A NAME="33296"><SPAN CLASS="ref">[33296] I&ordf; q. 116 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, fatum comparatur ad ea quae ex fato aguntur, ut causa; ut ipse modus loquendi ostendit. Sed causa universalis per se eorum quae hic per accidens aguntur, est solus Deus, ut supra dictum est. Ergo fatum est in Deo, et non in rebus creatis.</P> 1578 dependerent, per quas secundario conservarentur in esse;
1562 <P TITLE="I q. 116 a. 2 arg. 3"><A NAME="33297"><SPAN CLASS="ref">[33297] I&ordf; q. 116 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, si fatum est in creaturis, aut est substantia, aut accidens, et quodcumque horum detur, oportet quod multiplicetur secundum creaturarum multitudinem. Cum ergo fatum videatur esse unum tantum, videtur quod fatum non sit in creaturis, sed in Deo.</P> 1579 praesupposita tamen principali conservatione, quae est ab ipso.</p>
1563 <P TITLE="I q. 116 a. 2 s. c."><A NAME="33298"><SPAN CLASS="ref">[33298] I&ordf; q. 116 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Boetius dicit, in IV de Consol. quod <I>fatum est dispositio rebus mobilibus inhaerens</I>.</P> 1580 <p title="I q. 104 a. 2 ad 2"><a name="32773"><span class=
1564 <P TITLE="I q. 116 a. 2 co."><A NAME="33299"><SPAN CLASS="ref">[33299] I&ordf; q. 116 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut ex praedictis patet, divina providentia per causas medias suos effectus exequitur. Potest ergo ipsa ordinatio effectuum dupliciter considerari. Uno modo, secundum quod est in ipso Deo, et sic ipsa ordinatio effectuum vocatur providentia. Secundum vero quod praedicta ordinatio consideratur in mediis causis a Deo ordinatis ad aliquos effectus producendos, sic habet rationem fati. Et hoc est quod Boetius dicit, IV de Consol., <I>sive famulantibus quibusdam providentiae divinae spiritibus fatum exercetur; seu anima, seu tota inserviente natura, sive caelestibus siderum motibus, seu angelica virtute, seu Daemonum varia solertia, seu aliquibus eorum, seu omnibus, fatalis series texitur</I>, de quibus omnibus per singula in praecedentibus dictum est. Sic ergo est manifestum quod fatum est in ipsis causis creatis, inquantum sunt ordinatae a Deo ad effectus producendos.</P> 1581 "ref">[32773] I&ordf; q. 104 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
1565 <P TITLE="I q. 116 a. 2 ad 1"><A NAME="33300"><SPAN CLASS="ref">[33300] I&ordf; q. 116 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod ipsa ordinatio causarum secundarum, quam Augustinus seriem causarum nominat, non habet rationem fati, nisi secundum quod dependet a Deo. Et ideo causaliter Dei potestas vel voluntas dici potest fatum. Essentialiter vero fatum est ipsa dispositio seu series, idest ordo, causarum secundarum.</P> 1582 dicendum quod, cum propria causa sit conservativa effectus ab ea
1566 <P TITLE="I q. 116 a. 2 ad 2"><A NAME="33301"><SPAN CLASS="ref">[33301] I&ordf; q. 116 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod intantum fatum habet rationem causae, inquantum et ipsae causae secundae, quarum ordinatio fatum vocatur.</P> 1583 dependentis; sicut nulli effectui praestari potest quod sit causa
1567 <P TITLE="I q. 116 a. 2 ad 3"><A NAME="33302"><SPAN CLASS="ref">[33302] I&ordf; q. 116 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod fatum dicitur dispositio, non quae est in genere qualitatis; sed secundum quod dispositio designat ordinem, qui non est substantia, sed relatio. Qui quidem ordo, si consideretur per comparationem ad suum principium, est unus, et sic dicitur unum fatum. Si autem consideretur per comparationem ad effectus, vel ad ipsas causas medias, sic multiplicatur, per quem modum poeta dixit, <I>te tua fata trahunt</I>.</P> 1584 sui ipsius, potest tamen ei praestari quod sit causa alterius; ita
1568 <BR> 1585 etiam nulli effectui praestari potest quod sit sui ipsius
1569 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1586 conservativus, potest tamen ei praestari quod sit conservativus
1570 <P TITLE="I q. 116 a. 3 arg. 1"><A NAME="33303"><SPAN CLASS="ref">[33303] I&ordf; q. 116 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod fatum non sit immobile. Dicit enim Boetius, in IV de Consol., <I>uti est ad intellectum ratiocinatio, ad id quod est id quod gignitur, ad aeternitatem tempus, ad punctum medium circulus; ita est fati series mobilis ad providentiae stabilem simplicitatem</I>.</P> 1587 alterius.</p>
1571 <P TITLE="I q. 116 a. 3 arg. 2"><A NAME="33304"><SPAN CLASS="ref">[33304] I&ordf; q. 116 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, sicut philosophus dicit in II Topic., <I>motis nobis, moventur ea quae in nobis sunt. Sed fatum est dispositio inhaerens rebus mobilibus</I>, ut Boetius dicit. Ergo fatum est mobile.</P> 1588 <p title="I q. 104 a. 2 ad 3"><a name="32774"><span class=
1572 <P TITLE="I q. 116 a. 3 arg. 3"><A NAME="33305"><SPAN CLASS="ref">[33305] I&ordf; q. 116 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, si fatum est immobile, ea quae subduntur fato, immobiliter et ex necessitate eveniunt. Sed talia maxime videntur esse contingentia, quae fato attribuuntur. Ergo nihil erit contingens in rebus, sed omnia ex necessitate evenient.</P> 1589 "ref">[32774] I&ordf; q. 104 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
1573 <P TITLE="I q. 116 a. 3 s. c."><A NAME="33306"><SPAN CLASS="ref">[33306] I&ordf; q. 116 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Boetius dicit, quod fatum est immobilis dispositio.</P> 1590 dicendum quod nulla creatura potest esse causa alterius, quantum ad
1574 <P TITLE="I q. 116 a. 3 co."><A NAME="33307"><SPAN CLASS="ref">[33307] I&ordf; q. 116 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod dispositio secundarum causarum, quam fatum dicimus, potest dupliciter considerari, uno modo, secundum ipsas causas secundas, quae sic disponuntur seu ordinantur; alio modo, per relationem ad primum principium a quo ordinantur, scilicet Deum. Quidam ergo posuerunt ipsam seriem seu dispositionem causarum esse secundum se necessariam, ita quod omnia ex necessitate contingerent; propter hoc, quod quilibet effectus habet causam, et causa posita necesse est effectum poni. Sed hoc patet esse falsum, per ea quae supra dicta sunt. Alii vero e contrario posuerunt fatum esse mobile, etiam secundum quod a divina providentia dependet. Unde Aegyptii dicebant quibusdam sacrificiis fatum posse mutari, ut Gregorius Nyssenus dicit. Sed hoc supra exclusum est, quia immobilitati divinae providentiae repugnat. Et ideo dicendum est quod fatum, secundum considerationem secundarum causarum, mobile est, sed secundum quod subest divinae providentiae, immobilitatem sortitur, non quidem absolutae necessitatis, sed conditionatae; secundum quod dicimus hanc conditionalem esse veram vel necessariam, si Deus praescivit hoc futurum, erit. Unde cum Boetius dixisset fati seriem esse mobilem, post pauca subdit, <I>quae cum ab immobilis providentiae proficiscatur exordiis, ipsam quoque immutabilem esse necesse est</I>.</P> 1591 hoc quod acquirat novam formam vel dispositionem, nisi per modum
1575 <P TITLE="I q. 116 a. 3 ad arg."><A NAME="33308"><SPAN CLASS="ref">[33308] I&ordf; q. 116 a. 3 ad arg. </SPAN></A>Et per hoc patet responsio ad obiecta.</P> 1592 alicuius mutationis, quia semper agit praesupposito aliquo
1576 <BR> 1593 subiecto. Sed postquam formam vel dispositionem induxit in effectu,
1577 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1594 absque alia immutatione effectus, huiusmodi formam vel
1578 <P TITLE="I q. 116 a. 4 arg. 1"><A NAME="33309"><SPAN CLASS="ref">[33309] I&ordf; q. 116 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod omnia fato subdantur. Dicit enim Boetius, in IV de Consol., <I>series fati caelum et sidera movet, elementa in se invicem temperat, et alterna format transmutatione; eadem nascentia occidentiaque omnia per similes foetuum seminumque renovat progressus; haec actus fortunasque hominum indissolubili causarum connexione constringit</I>. Nihil ergo excipi videtur, quod sub fati serie non contineatur.</P> 1595 dispositionem conservat. Sicut in aere, prout illuminatur de novo,
1579 <P TITLE="I q. 116 a. 4 arg. 2"><A NAME="33310"><SPAN CLASS="ref">[33310] I&ordf; q. 116 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Augustinus dicit, in V de Civ. Dei, quod fatum aliquid est, secundum quod ad voluntatem et potestatem Dei refertur. Sed voluntas Dei est causa omnium quae fiunt, ut Augustinus dicit in III de Trin. Ergo omnia subduntur fato.</P> 1596 intelligitur quaedam mutatio; sed conservatio luminis est absque
1580 <P TITLE="I q. 116 a. 4 arg. 3"><A NAME="33311"><SPAN CLASS="ref">[33311] I&ordf; q. 116 a. 4 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, fatum, secundum Boetium, est <I>dispositio rebus mobilibus inhaerens</I>. Sed omnes creaturae sunt mutabiles, et solus Deus vere immutabilis, ut supra habitum est. Ergo in omnibus creaturis est fatum.</P> 1597 aeris immutatione, ex sola praesentia illuminantis.</p>
1581 <P TITLE="I q. 116 a. 4 s. c."><A NAME="33312"><SPAN CLASS="ref">[33312] I&ordf; q. 116 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Boetius dicit, in IV de Consol., quod <I>quaedam quae sub providentia locata sunt, fati seriem superant</I>.</P> 1598 <br />
1582 <P TITLE="I q. 116 a. 4 co."><A NAME="33313"><SPAN CLASS="ref">[33313] I&ordf; q. 116 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est, fatum est ordinatio secundarum causarum ad effectus divinitus provisos. Quaecumque igitur causis secundis subduntur, ea subduntur et fato. Si qua vero sunt quae immediate a Deo fiunt, cum non subdantur secundis causis, non subduntur fato; sicut creatio rerum, glorificatio spiritualium substantiarum, et alia huiusmodi. Et hoc est quod Boetius dicit, quod <I>ea quae sunt primae divinitati propinqua, stabiliter fixa, fatalis ordinem mobilitatis excedunt. Ex quo etiam patet quod quanto aliquid longius a prima mente discedit, nexibus fati maioribus implicatur</I>; quia magis subiicitur necessitati secundarum causarum.</P> 1599 <div class="E">Articulus 3</div>
1583 <P TITLE="I q. 116 a. 4 ad 1"><A NAME="33314"><SPAN CLASS="ref">[33314] I&ordf; q. 116 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod omnia illa quae ibi tanguntur, fiunt a Deo mediantibus causis secundis; et ideo sub fati serie continentur. Sed non est eadem ratio de omnibus aliis, ut supra dictum est.</P> 1600 <p title="I q. 104 a. 3 arg. 1"><a name="32775"><span class=
1584 <P TITLE="I q. 116 a. 4 ad 2"><A NAME="33315"><SPAN CLASS="ref">[33315] I&ordf; q. 116 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod fatum refertur ad voluntatem et potestatem Dei, sicut ad primum principium. Unde non oportet quod quidquid subiicitur voluntati divinae vel potestati, subiiciatur fato, ut dictum est.</P> 1601 "ref">[32775] I&ordf; q. 104 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
1585 <P TITLE="I q. 116 a. 4 ad 3"><A NAME="33316"><SPAN CLASS="ref">[33316] I&ordf; q. 116 a. 4 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod, quamvis omnes creaturae sint aliquo modo mutabiles, tamen aliquae earum non procedunt a causis creatis mutabilibus. Et ideo non subiiciuntur fato, ut dictum est.</P> 1602 proceditur. Videtur quod Deus non possit aliquid in nihilum
1586 <BR> 1603 redigere. Dicit enim Augustinus, in libro octoginta trium quaest.,
1587 <DIV CLASS="D">Quaestio 117</DIV> 1604 quod <i>Deus non est causa tendendi in non esse</i>. Hoc autem
1588 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1605 contingeret, si aliquam creaturam redigeret in nihilum. Ergo Deus
1589 <P TITLE="I q. 117 pr."><A NAME="33317"><SPAN CLASS="ref">[33317] I&ordf; q. 117 pr. </SPAN></A>Postea considerandum est de his quae pertinent ad actionem hominis, qui est compositus ex spirituali et corporali creatura. Et primo considerandum est de actione hominis; secundo, de propagatione hominis ex homine. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum unus homo possit docere alium, causando in ipso scientiam. Secundo, utrum homo possit docere Angelum. Tertio, utrum homo per virtutem suae animae possit immutare materiam corporalem. Quarto, utrum anima hominis separata possit movere corpora motu locali.</P> 1606 non potest aliquid in nihilum redigere.</p>
1590 <BR> 1607 <p title="I q. 104 a. 3 arg. 2"><a name="32776"><span class=
1591 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1608 "ref">[32776] I&ordf; q. 104 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, Deus
1592 <P TITLE="I q. 117 a. 1 arg. 1"><A NAME="33318"><SPAN CLASS="ref">[33318] I&ordf; q. 117 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod homo non possit alium docere. Dicit enim dominus, Matth. XXIII, <I>nolite vocari Rabbi</I>; ubi dicit Glossa Hieronymi, <I>ne divinum honorem hominibus tribuatis</I>. Esse ergo magistrum pertinet proprie ad divinum honorem. Sed docere est proprium magistri. Homo ergo non potest docere, sed hoc est proprium Dei.</P> 1609 est causa rerum ut sint, per suam bonitatem, quia, ut Augustinus
1593 <P TITLE="I q. 117 a. 1 arg. 2"><A NAME="33319"><SPAN CLASS="ref">[33319] I&ordf; q. 117 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, si homo alium docet, hoc non est nisi inquantum agit per scientiam suam ad causandum scientiam in alio. Sed qualitas per quam aliquis agit ad faciendum sibi simile, est qualitas activa. Ergo sequitur quod scientia sit qualitas activa, sicut et calor.</P> 1610 dicit in libro de Doct. Christ., <i>inquantum Deus bonus est,
1594 <P TITLE="I q. 117 a. 1 arg. 3"><A NAME="33320"><SPAN CLASS="ref">[33320] I&ordf; q. 117 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, ad scientiam requiritur lumen intelligibile, et species rei intellectae. Sed neutrum istorum potest causare unus homo in alio. Ergo unus homo non potest docendo causare scientiam in alio.</P> 1611 sumus</i>. Sed Deus non potest non esse bonus. Ergo non potest
1595 <P TITLE="I q. 117 a. 1 arg. 4"><A NAME="33321"><SPAN CLASS="ref">[33321] I&ordf; q. 117 a. 1 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, doctor nihil agit ad discipulum nisi quod proponit ei quaedam signa, vel vocibus aliquid significando, vel nutibus. Sed proponendo signa non potest aliquis alium docere, causando in eo scientiam. Quia aut proponit signa rerum notarum; aut rerum ignotarum. Si rerum notarum, ille ergo cui signa proponuntur, iam habet scientiam, et eam non acquirit a magistro. Si autem rerum ignotarum, per huiusmodi signa nihil addiscit, sicut si aliquis proponeret alicui Latino verba Graeca, quorum significationem ignoraret, per hoc eum docere non posset. Nullo ergo modo unus homo potest, alium docendo, scientiam in eo causare.</P> 1612 facere ut res non sint. Quod faceret, si eas in nihilum
1596 <P TITLE="I q. 117 a. 1 s. c."><A NAME="33322"><SPAN CLASS="ref">[33322] I&ordf; q. 117 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod apostolus dicit, I ad Tim. II, <I>in quo positus sum ego praedicator et apostolus, doctor gentium in fide et veritate</I>.</P> 1613 redigeret.</p>
1597 <P TITLE="I q. 117 a. 1 co."><A NAME="33323"><SPAN CLASS="ref">[33323] I&ordf; q. 117 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod circa hoc diversae fuerunt opiniones. Averroes enim, in Comment. III de anima, posuit unum intellectum possibilem esse omnium hominum, ut supra dictum est. Et ex hoc sequebatur quod eaedem species intelligibiles sint omnium hominum. Et secundum hoc, ponit quod unus homo per doctrinam non causat aliam scientiam in altero ab ea quam ipse habet; sed communicat ei eandem scientiam quam ipse habet, per hoc quod movet eum ad ordinandum phantasmata in anima sua, ad hoc quod sint disposita convenienter ad intelligibilem apprehensionem. Quae quidem opinio quantum ad hoc vera est, quod est eadem scientia in discipulo et magistro, si consideretur identitas secundum unitatem rei scitae, eadem enim rei veritas est quam cognoscit et discipulus et magister. Sed quantum ad hoc quod ponit esse unum intellectum possibilem omnium hominum, et easdem species intelligibiles, differentes solum secundum diversa phantasmata; falsa est eius opinio, ut supra habitum est. Alia est opinio Platonicorum, qui posuerunt quod scientia inest a principio animabus nostris per participationem formarum separatarum, sicut supra habitum est; sed anima ex unione corporis impeditur ne possit considerare libere ea quorum scientiam habet. Et secundum hoc, discipulus a magistro non acquirit scientiam de novo, sed ab eo excitatur ad considerandum ea quorum scientiam habet; ut sic addiscere nihil aliud sit quam reminisci. Sicut etiam ponebant quod agentia naturalia solummodo disponunt ad susceptionem formarum, quas acquirit materia corporalis per participationem specierum separatarum. Sed contra hoc supra ostensum est quod intellectus possibilis animae humanae est in potentia pura ad intelligibilia, secundum quod Aristoteles dicit in III de anima. Et ideo aliter dicendum est, quod docens causat scientiam in addiscente, reducendo ipsum de potentia in actum, sicut dicitur in VIII Physic. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod effectuum qui sunt ab exteriori principio, aliquis est ab exteriori principio tantum; sicut forma domus causatur in materia solum ab arte. Aliquis autem effectus est quandoque quidem ab exteriori principio, quandoque autem ab interiori; sicut sanitas causatur in infirmo quandoque ab exteriori principio, scilicet ab arte medicinae; quandoque autem ab interiori principio ut cum aliquis sanatur per virtutem naturae. Et in talibus effectibus sunt duo attendenda. Primo quidem, quod ars imitatur naturam in sua operatione, sicut enim natura sanat infirmum alterando, digerendo, et expellendo materiam quae causat morbum, ita et ars. Secundo attendendum est, quod principium exterius, scilicet ars, non operatur sicut principale agens, sed sicut coadiuvans agens principale, quod est principium interius, confortando ipsum, et ministrando ei instrumenta et auxilia, quibus utatur ad effectum producendum, sicut medicus confortat naturam, et adhibet ei cibos et medicinas, quibus natura utatur ad finem intentum. Scientia autem acquiritur in homine et ab interiori principio, ut patet in eo qui per inventionem propriam scientiam acquirit; et a principio exteriori, ut patet in eo qui addiscit. Inest enim unicuique homini quoddam principium scientiae, scilicet lumen intellectus agentis, per quod cognoscuntur statim a principio naturaliter quaedam universalia principia omnium scientiarum. Cum autem aliquis huiusmodi universalia principia applicat ad aliqua particularia, quorum memoriam et experimentum per sensum accipit; per inventionem propriam acquirit scientiam eorum quae nesciebat, ex notis ad ignota procedens. Unde et quilibet docens, ex his quae discipulus novit, ducit eum in cognitionem eorum quae ignorabat; secundum quod dicitur in I Poster., quod <I>omnis doctrina et omnis disciplina ex praeexistenti fit cognitione</I>. Ducit autem magister discipulum ex praecognitis in cognitionem ignotorum, dupliciter. Primo quidem, proponendo ei aliqua auxilia vel instrumenta, quibus intellectus eius utatur ad scientiam acquirendam, puta cum proponit ei aliquas propositiones minus universales, quas tamen ex praecognitis discipulus diiudicare potest; vel cum proponit ei aliqua sensibilia exempla, vel similia, vel opposita, vel aliqua huiusmodi ex quibus intellectus addiscentis manuducitur in cognitionem veritatis ignotae. Alio modo, cum confortat intellectum addiscentis; non quidem aliqua virtute activa quasi superioris naturae, sicut supra dictum est de Angelis illuminantibus, quia omnes humani intellectus sunt unius gradus in ordine naturae; sed inquantum proponit discipulo ordinem principiorum ad conclusiones, qui forte per seipsum non haberet tantam virtutem collativam, ut ex principiis posset conclusiones deducere. Et ideo dicitur in I Poster., quod demonstratio est syllogismus faciens scire. Et per hunc modum ille qui demonstrat, auditorem scientem facit.</P> 1614 <p title="I q. 104 a. 3 arg. 3"><a name="32777"><span class=
1598 <P TITLE="I q. 117 a. 1 ad 1"><A NAME="33324"><SPAN CLASS="ref">[33324] I&ordf; q. 117 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod, sicut iam dictum est, homo docens solummodo exterius ministerium adhibet, sicut medicus sanans, sed sicut natura interior est principalis causa sanationis, ita et interius lumen intellectus est principalis causa scientiae. Utrumque autem horum est a Deo. Et ideo sicut de Deo dicitur, qui sanat omnes infirmitates tuas; ita de eo dicitur, qui docet hominem scientiam, inquantum lumen vultus eius super nos signatur, per quod nobis omnia ostenduntur.</P> 1615 "ref">[32777] I&ordf; q. 104 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, si
1599 <P TITLE="I q. 117 a. 1 ad 2"><A NAME="33325"><SPAN CLASS="ref">[33325] I&ordf; q. 117 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod doctor non causat scientiam in discipulo per modum agentis naturalis, ut Averroes obiicit. Unde non oportet quod scientia sit qualitas activa, sed est principium quo aliquis dirigitur in docendo, sicut ars est principium quo aliquis dirigitur in operando.</P> 1616 Deus in nihilum aliqua redigeret, oporteret quod hoc fieret per
1600 <P TITLE="I q. 117 a. 1 ad 3"><A NAME="33326"><SPAN CLASS="ref">[33326] I&ordf; q. 117 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod magister non causat lumen intelligibile in discipulo, nec directe species intelligibiles, sed movet discipulum per suam doctrinam ad hoc, quod ipse per virtutem sui intellectus formet intelligibiles conceptiones, quarum signa sibi proponit exterius.</P> 1617 aliquam actionem. Sed hoc non potest esse, quia omnis actio
1601 <P TITLE="I q. 117 a. 1 ad 4"><A NAME="33327"><SPAN CLASS="ref">[33327] I&ordf; q. 117 a. 1 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod signa quae magister discipulo proponit, sunt rerum notarum in universali, et sub quadam confusione; sed ignotarum in particulari, et sub quadam distinctione. Et ideo cum quisque per seipsum scientiam acquirit, non potest dici docere seipsum, vel esse sui ipsius magister, quia non praeexistit in eo scientia completa, qualis requiritur in magistro.</P> 1618 terminatur ad aliquod ens; unde etiam actio corrumpentis terminatur
1602 <BR> 1619 ad aliquid generatum, quia generatio unius est corruptio alterius.
1603 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1620 Ergo Deus non potest aliquid in nihilum redigere.</p>
1604 <P TITLE="I q. 117 a. 2 arg. 1"><A NAME="33328"><SPAN CLASS="ref">[33328] I&ordf; q. 117 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod homines possint docere Angelos. Dicit enim apostolus, ad Ephes. III, <I>ut innotescat principibus et potestatibus in caelestibus per Ecclesiam multiformis sapientia Dei</I>. Sed Ecclesia est congregatio hominum fidelium. Ergo Angelis per homines aliqua innotescunt.</P> 1621 <p title="I q. 104 a. 3 s. c."><a name="32778"><span class=
1605 <P TITLE="I q. 117 a. 2 arg. 2"><A NAME="33329"><SPAN CLASS="ref">[33329] I&ordf; q. 117 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, Angeli superiores, qui immediate de divinis a Deo illuminantur, inferiores Angelos instruere possunt, ut supra dictum est. Sed aliqui homines immediate de divinis per Dei verbum sunt instructi; sicut maxime patet de apostolis, secundum illud ad Heb. I, <I>novissime, diebus istis, locutus est nobis in filio</I>. Ergo aliqui homines aliquos Angelos docere potuerunt.</P> 1622 "ref">[32778] I&ordf; q. 104 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
1606 <P TITLE="I q. 117 a. 2 arg. 3"><A NAME="33330"><SPAN CLASS="ref">[33330] I&ordf; q. 117 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, inferiores Angeli a superioribus instruuntur. Sed quidam homines superiores sunt aliquibus Angelis, cum ad supremos ordines Angelorum aliqui homines assumantur, ut Gregorius dicit in quadam homilia. Ergo aliqui inferiores Angeli per aliquos homines de divinis instrui possunt.</P> 1623 quod dicitur Ierem. X, <i>corripe me, domine, verumtamen in
1607 <P TITLE="I q. 117 a. 2 s. c."><A NAME="33331"><SPAN CLASS="ref">[33331] I&ordf; q. 117 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod omnes divinae illuminationes perferuntur ad homines mediantibus Angelis. Non ergo Angeli instruuntur per homines de divinis.</P> 1624 iudicio, et non in furore tuo, ne forte ad nihilum redigas
1608 <P TITLE="I q. 117 a. 2 co."><A NAME="33332"><SPAN CLASS="ref">[33332] I&ordf; q. 117 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra habitum est, inferiores Angeli loqui quidem possunt superioribus Angelis, manifestando eis suas cogitationes; sed de rebus divinis superiores ab inferioribus nunquam illuminantur. Manifestum est autem quod eo modo quo inferiores Angeli superioribus subduntur, supremi homines subduntur etiam infimis Angelorum. Quod patet per id quod dominus dicit, Matth. XI, <I>inter natos mulierum non surrexit maior Ioanne Baptista; sed qui minor est in regno caelorum, maior est illo</I>. Sic igitur de rebus divinis ab hominibus Angeli nunquam illuminantur. Cogitationes tamen suorum cordium homines Angelis per modum locutionis manifestare possunt, quia secreta cordium scire solius Dei est.</P> 1625 me</i>.</p>
1609 <P TITLE="I q. 117 a. 2 ad 1"><A NAME="33333"><SPAN CLASS="ref">[33333] I&ordf; q. 117 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod Augustinus, V super Gen. ad Litt., sic exponit illam apostoli auctoritatem. Praemiserat enim apostolus, <I>mihi, omnium sanctorum minimo, data est gratia haec, illuminare omnes quae sit dispensatio sacramenti absconditi a saeculis in Deo. Ita dico absconditi, ut tamen innotesceret principibus et potestatibus in caelestibus, per Ecclesiam scilicet, multiformis sapientia Dei</I>. Quasi dicat, ita hoc sacramentum erat absconditum hominibus, ut tamen Ecclesiae caelesti, quae continetur in principibus et potestatibus, hoc sacramentum notum esset <I>a saeculis, non ante saecula, quia ibi primitus Ecclesia fuit, quo post resurrectionem et ista Ecclesia hominum congreganda est</I>. Potest tamen et aliter dici, quod <I>illud quod absconditum est, non tantum in Deo innotescit Angelis, verum etiam hic eis apparet, cum efficitur atque propalatur</I>, ut Augustinus ibidem subdit. Et sic dum per apostolos impleta sunt Christi et Ecclesiae mysteria, Angelis aliqua apparuerunt de huiusmodi mysteriis, quae ante erant eis occulta. Et per hunc modum potest intelligi quod Hieronymus dicit, quod, apostolis praedicantibus, Angeli aliqua mysteria cognoverunt, quia scilicet per praedicationem apostolorum huiusmodi mysteria explebantur in rebus ipsis, sicut praedicante Paulo convertebantur gentes; de quo apostolus ibi loquitur.</P> 1626 <p title="I q. 104 a. 3 co."><a name="32779"><span class=
1610 <P TITLE="I q. 117 a. 2 ad 2"><A NAME="33334"><SPAN CLASS="ref">[33334] I&ordf; q. 117 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod apostoli instruebantur immediate a verbo Dei, non secundum eius divinitatem, sed inquantum eius humanitas loquebatur. Unde ratio non sequitur.</P> 1627 "ref">[32779] I&ordf; q. 104 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
1611 <P TITLE="I q. 117 a. 2 ad 3"><A NAME="33335"><SPAN CLASS="ref">[33335] I&ordf; q. 117 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod aliqui homines, etiam in statu viae, sunt maiores aliquibus Angelis, non quidem actu, sed virtute; inquantum scilicet habent caritatem tantae virtutis, ut possint mereri maiorem beatitudinis gradum quam quidam Angeli habeant. Sicut si dicamus semen alicuius magnae arboris esse maius virtute quam aliquam parvam arborem, cum tamen multo minus sit in actu.</P> 1628 quod quidam posuerunt quod Deus res in esse produxit agendo de
1612 <BR> 1629 necessitate naturae. Quod si esset verum, Deus non posset rem
1613 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1630 aliquam in nihilum redigere; sicut non potest a sua natura mutari.
1614 <P TITLE="I q. 117 a. 3 arg. 1"><A NAME="33336"><SPAN CLASS="ref">[33336] I&ordf; q. 117 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod homo per virtutem animae possit corporalem materiam immutare. Dicit enim Gregorius, II Dialog., quod <I>sancti miracula aliquando ex prece faciunt, aliquando ex potestate, sicut Petrus, qui Tabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam et Saphiram mentientes morti increpando tradidit</I>. Sed in operatione miraculorum fit aliqua immutatio materiae corporalis. Ergo homines virtute suae animae possunt materiam corporalem immutare.</P> 1631 Sed, sicut supra est habitum, haec positio est falsa, et a fide
1615 <P TITLE="I q. 117 a. 3 arg. 2"><A NAME="33337"><SPAN CLASS="ref">[33337] I&ordf; q. 117 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, super illud ad Gal. III, <I>quis vos fascinavit veritati non obedire?</I> Dicit Glossa quod <I>quidam habent</I> oculos urentes, qui solo aspectu inficiunt alios, et maxime pueros. Sed hoc non esset, nisi virtus animae posset materiam corporalem immutare. Ergo homo per virtutem suae animae potest materiam corporalem immutare.</P> 1632 Catholica penitus aliena, quae confitetur Deum res libera voluntate
1616 <P TITLE="I q. 117 a. 3 arg. 3"><A NAME="33338"><SPAN CLASS="ref">[33338] I&ordf; q. 117 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, corpus humanum est nobilius quam alia inferiora corpora. Sed per apprehensionem animae humanae immutatur corpus humanum ad calorem et frigus, ut patet in irascentibus et timentibus; et quandoque etiam haec immutatio pervenit usque ad aegritudinem et mortem. Ergo multo magis anima hominis potest sua virtute materiam corporalem immutare.</P> 1633 produxisse in esse, secundum illud Psalmi, <i>omnia quaecumque
1617 <P TITLE="I q. 117 a. 3 s. c."><A NAME="33339"><SPAN CLASS="ref">[33339] I&ordf; q. 117 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicit Augustinus, in III de Trin., quod <I>materia corporalis soli Deo obedit ad nutum</I>.</P> 1634 voluit dominus, fecit</i>. Hoc igitur quod Deus creaturae esse
1618 <P TITLE="I q. 117 a. 3 co."><A NAME="33340"><SPAN CLASS="ref">[33340] I&ordf; q. 117 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, sicut supra dictum est materia corporalis non immutatur ad formam, nisi vel ab agente aliquo composito ex materia et forma; vel ab ipso Deo, in quo virtualiter et materia et forma praeexistit, sicut in primordiali causa utriusque. Unde et de Angelis supra dictum est quod materiam corporalem immutare non possunt naturali virtute, nisi applicando corporalia agentia ad effectus aliquos producendos. Multo igitur minus anima sua virtute naturali potest immutare materiam corporalem, nisi mediantibus aliquibus corporibus.</P> 1635 communicat, ex Dei voluntate dependet. Nec aliter res in esse
1619 <P TITLE="I q. 117 a. 3 ad 1"><A NAME="33341"><SPAN CLASS="ref">[33341] I&ordf; q. 117 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod sancti dicuntur miracula facere ex potestate gratiae, non naturae. Quod patet per illud quod Gregorius ibidem dicit, <I>qui filii Dei ex potestate sunt, ut dicit Ioannes, quid mirum si signa facere ex potestate valeant?</I></P> 1636 conservat, nisi inquantum eis continue influit esse. Ut dictum est.
1620 <P TITLE="I q. 117 a. 3 ad 2"><A NAME="33342"><SPAN CLASS="ref">[33342] I&ordf; q. 117 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod fascinationis causam assignavit Avicenna ex hoc, quod materia corporalis nata est obedire spirituali substantiae magis quam contrariis agentibus in natura. Et ideo quando anima fuerit fortis in sua imaginatione, corporalis materia immutatur secundum eam. Et hanc dicit esse causam oculi fascinantis. Sed supra ostensum est quod materia corporalis non obedit substantiae spirituali ad nutum, nisi soli creatori. Et ideo melius dicendum est, quod ex forti imaginatione animae immutantur spiritus corporis coniuncti. Quae quidem immutatio spirituum maxime fit in oculis, ad quos subtiliores spiritus perveniunt. Oculi autem inficiunt aerem continuum usque ad determinatum spatium, per quem modum specula, si fuerint nova et pura, contrahunt quandam impuritatem ex aspectu mulieris menstruatae, ut Aristoteles dicit in libro de Somn. et Vig. Sic igitur cum aliqua anima fuerit vehementer commota ad malitiam, sicut maxime in vetulabus contingit, efficitur secundum modum praedictum aspectus eius venenosus et noxius, et maxime pueris, qui habent corpus tenerum, et de facili receptivum impressionis. Possibile est etiam quod ex Dei permissione, vel etiam ex aliquo facto occulto, cooperetur ad hoc malignitas Daemonum, cum quibus vetulae sortilegae aliquod foedus habent.</P> 1637 Sicut ergo antequam res essent, potuit eis non communicare esse, et
1621 <P TITLE="I q. 117 a. 3 ad 3"><A NAME="33343"><SPAN CLASS="ref">[33343] I&ordf; q. 117 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod anima corpori humano unitur ut forma, et appetitus sensitivus, qui obedit aliqualiter rationi, ut supra dictum est, est actus alicuius organi corporalis. Et ideo oportet quod ad apprehensionem animae humanae, commoveatur appetitus sensitivus cum aliqua operatione corporali. Ad exteriora vero corpora immutanda apprehensio animae humanae non sufficit, nisi mediante immutatione proprii corporis, ut dictum est.</P> 1638 sic eas non facere; ita postquam iam factae sunt, potest eis non
1622 <BR> 1639 influere esse, et sic esse desisterent. Quod est eas in nihilum
1623 <DIV CLASS="E">Articulus 4</DIV> 1640 redigere.</p>
1624 <P TITLE="I q. 117 a. 4 arg. 1"><A NAME="33344"><SPAN CLASS="ref">[33344] I&ordf; q. 117 a. 4 arg. 1 </SPAN></A>Ad quartum sic proceditur. Videtur quod anima hominis separata possit corpora saltem localiter movere. Substantiae enim spirituali naturaliter obedit corpus ad motum localem, ut supra dictum est. Sed anima separata est substantia spiritualis. Ergo suo imperio potest exteriora corpora movere.</P> 1641 <p title="I q. 104 a. 3 ad 1"><a name="32780"><span class=
1625 <P TITLE="I q. 117 a. 4 arg. 2"><A NAME="33345"><SPAN CLASS="ref">[33345] I&ordf; q. 117 a. 4 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, in itinerario Clementis dicitur, narrante Niceta ad Petrum, quod Simon magus per magicas artes pueri a se interfecti animam retinebat, per quam magicas operationes efficiebat. Sed hoc esse non potuisset sine aliqua corporum transmutatione, ad minus locali. Ergo anima separata habet virtutem localiter movendi corpora.</P> 1642 "ref">[32780] I&ordf; q. 104 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1626 <P TITLE="I q. 117 a. 4 s. c."><A NAME="33346"><SPAN CLASS="ref">[33346] I&ordf; q. 117 a. 4 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod philosophus dicit, in libro de anima quod anima non potest movere quodcumque corpus, sed solummodo proprium.</P> 1643 dicendum quod non esse non habet causam per se, quia nihil potest
1627 <P TITLE="I q. 117 a. 4 co."><A NAME="33347"><SPAN CLASS="ref">[33347] I&ordf; q. 117 a. 4 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod anima separata sua naturali virtute non potest movere aliquod corpus. Manifestum est enim quod, cum anima est corpori unita, non movet corpus nisi vivificatum, unde si aliquod membrum corporis mortificetur, non obedit animae ad motum localem. Manifestum est autem quod ab anima separata nullum corpus vivificatur. Unde nullum corpus obedit ei ad motum localem, quantum est ex virtute suae naturae, supra quam potest aliquid ei conferri virtute divina.</P> 1644 esse causa nisi inquantum est ens; ens autem, per se loquendo, est
1628 <P TITLE="I q. 117 a. 4 ad 1"><A NAME="33348"><SPAN CLASS="ref">[33348] I&ordf; q. 117 a. 4 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod substantiae quaedam spirituales sunt, quarum virtutes non determinantur ad aliqua corpora, sicut sunt Angeli, qui sunt naturaliter a corporibus absoluti, et ideo diversa corpora eis possunt obedire ad motum. Si tamen alicuius substantiae separatae virtus motiva determinetur naturaliter ad movendum aliquod corpus, non poterit illa substantia movere aliquod corpus maius, sed minus, sicut, secundum philosophos, motor inferioris caeli non posset movere caelum superius. Unde cum anima secundum suam naturam determinetur ad movendum corpus cuius est forma, nullum aliud corpus sua naturali virtute movere potest.</P> 1645 causa essendi. Sic igitur Deus non potest esse causa tendendi in
1629 <P TITLE="I q. 117 a. 4 ad 2"><A NAME="33349"><SPAN CLASS="ref">[33349] I&ordf; q. 117 a. 4 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod, sicut dicit Augustinus X de Civ. Dei, et Chrysostomus super Matth., frequenter Daemones simulant se esse animas mortuorum, ad confirmandum gentilium errorem, qui hoc credebant. Et ideo credibile est quod Simon magus illudebatur ab aliquo Daemone, qui simulabat se esse animam pueri quem ipse occiderat.</P> 1646 non esse; sed hoc habet creatura ex seipsa, inquantum est de
1630 <BR> 1647 nihilo. Sed per accidens Deus potest esse causa quod res in nihilum
1631 <DIV CLASS="D">Quaestio 118</DIV> 1648 redigantur, subtrahendo scilicet suam actionem a rebus.</p>
1632 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1649 <p title="I q. 104 a. 3 ad 2"><a name="32781"><span class=
1633 <P TITLE="I q. 118 pr."><A NAME="33350"><SPAN CLASS="ref">[33350] I&ordf; q. 118 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de traductione hominis ex homine. Et primo, quantum ad animam; secundo, quantum ad corpus. Circa primum quaeruntur tria. Primo, utrum anima sensitiva traducatur cum semine. Secundo, utrum anima intellectiva. Tertio, utrum omnes animae fuerint simul creatae.</P> 1650 "ref">[32781] I&ordf; q. 104 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
1634 <BR> 1651 dicendum quod bonitas Dei est causa rerum, non quasi ex necessitate
1635 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1652 naturae, quia divina bonitas non dependet ex rebus creatis; sed per
1636 <P TITLE="I q. 118 a. 1 arg. 1"><A NAME="33351"><SPAN CLASS="ref">[33351] I&ordf; q. 118 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod anima sensitiva non traducatur cum semine, sed sit per creationem a Deo. Omnis enim substantia perfecta quae non est composita ex materia et forma, si esse incipiat, hoc non est per generationem, sed per creationem, quia nihil generatur nisi ex materia. Sed anima sensitiva est substantia perfecta, alioquin non posset movere corpus, et cum sit forma corporis, non est ex materia et forma composita. Ergo non incipit esse per generationem, sed per creationem.</P> 1653 liberam voluntatem. Unde sicut potuit sine praeiudicio bonitatis
1637 <P TITLE="I q. 118 a. 1 arg. 2"><A NAME="33352"><SPAN CLASS="ref">[33352] I&ordf; q. 118 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, principium generationis in rebus viventibus est per potentiam generativam; quae, cum numeretur inter vires animae vegetabilis, est infra animam sensitivam. Nihil autem agit ultra suam speciem. Ergo anima sensitiva non potest causari per vim generativam animalis.</P> 1654 suae, res non producere in esse; ita absque detrimento suae
1638 <P TITLE="I q. 118 a. 1 arg. 3"><A NAME="33353"><SPAN CLASS="ref">[33353] I&ordf; q. 118 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, generans generat sibi simile, et sic oportet quod forma generati sit actu in causa generationis. Sed anima sensitiva non est actu in semine, nec ipsa nec aliqua pars eius, quia nulla pars animae sensitivae est nisi in aliqua parte corporis; in semine autem non est aliqua corporis particula, quia nulla particula corporis est quae non fiat ex semine, et per virtutem seminis. Ergo anima sensitiva non causatur ex semine.</P> 1655 bonitatis, potest res in esse non conservare.</p>
1639 <P TITLE="I q. 118 a. 1 arg. 4"><A NAME="33354"><SPAN CLASS="ref">[33354] I&ordf; q. 118 a. 1 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, si in semine est aliquod principium activum animae sensitivae, aut illud principium manet, generato iam animali; aut non manet. Sed manere non potest. Quia vel esset idem cum anima sensitiva animalis generati, et hoc est impossibile, quia sic esset idem generans et generatum, faciens et factum. Vel esset aliquid aliud, et hoc etiam est impossibile, quia supra ostensum est quod in uno animali non est nisi unum principium formale, quod est una anima. Si autem non manet, hoc etiam videtur impossibile, quia sic aliquod agens ageret ad corruptionem sui ipsius, quod est impossibile. Non ergo anima sensitiva potest generari ex semine.</P> 1656 <p title="I q. 104 a. 3 ad 3"><a name="32782"><span class=
1640 <P TITLE="I q. 118 a. 1 s. c."><A NAME="33355"><SPAN CLASS="ref">[33355] I&ordf; q. 118 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra, ita se habet virtus quae est in semine, ad animalia quae ex semine generantur, sicut se habet virtus quae est in elementis mundi, ad animalia quae ex elementis mundi producuntur, sicut quae ex putrefactione generantur. Sed in huiusmodi animalibus animae producuntur ex virtute quae est in elementis; secundum illud Gen. I, <I>producant aquae reptile animae viventis</I>. Ergo et animalium quae generantur ex semine, animae producuntur ex virtute quae est in semine.</P> 1657 "ref">[32782] I&ordf; q. 104 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
1641 <P TITLE="I q. 118 a. 1 co."><A NAME="33356"><SPAN CLASS="ref">[33356] I&ordf; q. 118 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod quidam posuerunt animas sensitivas animalium a Deo creari. Quae quidem positio conveniens esset, si anima sensitiva esset res subsistens, habens per se esse et operationem. Sic enim, sicut per se haberet esse et operationem, ita per se deberetur ei fieri. Et cum res simplex et subsistens non possit fieri nisi per creationem, sequeretur quod anima sensitiva procederet in esse per creationem. Sed ista radix est falsa, scilicet quod anima sensitiva per se habeat esse et operationem, ut ex superioribus patet, non enim corrumperetur, corrupto corpore. Et ideo, cum non sit forma subsistens, habet se in essendo ad modum aliarum formarum corporalium, quibus per se non debetur esse, sed esse dicuntur inquantum composita subsistentia per eas sunt. Unde et ipsis compositis debetur fieri. Et quia generans est simile generato, necesse est quod naturaliter tam anima sensitiva, quam aliae huiusmodi formae, producantur in esse ab aliquibus corporalibus agentibus transmutantibus materiam de potentia in actum, per aliquam virtutem corpoream quae est in eis. Quanto autem aliquod agens est potentius, tanto potest suam actionem diffundere ad magis distans, sicut quanto aliquod corpus est magis calidum, tanto ad remotius calefactionem producit. Corpora igitur non viventia, quae sunt inferiora naturae ordine, generant quidem sibi simile, non per aliquod medium, sed per seipsa; sicut ignis per seipsum generat ignem. Sed corpora viventia, tanquam potentiora, agunt ad generandum sibi simile et sine medio, et per medium. Sine medio quidem, in opere nutritionis, in quo caro generat carnem, cum medio vero, in actu generationis, quia ex anima generantis derivatur quaedam virtus activa ad ipsum semen animalis vel plantae, sicut et a principali agente derivatur quaedam vis motiva ad instrumentum. Et sicut non refert dicere quod aliquid moveatur ab instrumento, vel a principali agente; ita non refert dicere quod anima generati causetur ab anima generantis, vel a virtute derivata ab ipsa, quae est in semine.</P> 1658 dicendum quod, si Deus rem aliquam redigeret in nihilum, hoc non
1642 <P TITLE="I q. 118 a. 1 ad 1"><A NAME="33357"><SPAN CLASS="ref">[33357] I&ordf; q. 118 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod anima sensitiva non est substantia perfecta per se subsistens. Et de hoc supra dictum est, nec oportet hic iterare.</P> 1659 esset per aliquam actionem; sed per hoc quod ab agendo
1643 <P TITLE="I q. 118 a. 1 ad 2"><A NAME="33358"><SPAN CLASS="ref">[33358] I&ordf; q. 118 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod virtus generativa non generat solum in virtute propria, sed in virtute totius animae, cuius est potentia. Et ideo virtus generativa plantae generat plantam; virtus vero generativa animalis generat animal. Quanto enim anima fuerit perfectior, tanto virtus eius generativa ordinatur ad perfectiorem effectum.</P> 1660 cessaret.</p>
1644 <P TITLE="I q. 118 a. 1 ad 3"><A NAME="33359"><SPAN CLASS="ref">[33359] I&ordf; q. 118 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod illa vis activa quae est in semine, ex anima generantis derivata, est quasi quaedam motio ipsius animae generantis, nec est anima, aut pars animae, nisi in virtute; sicut in serra vel securi non est forma lecti, sed motio quaedam ad talem formam. Et ideo non oportet quod ista vis activa habeat aliquod organum in actu; sed fundatur in ipso spiritu incluso in semine, quod est spumosum, ut attestatur eius albedo. In quo etiam spiritu est quidam calor ex virtute caelestium corporum, quorum etiam virtute agentia inferiora agunt ad speciem, ut supra dictum est. Et quia in huiusmodi spiritu concurrit virtus animae cum virtute caelesti, dicitur quod homo generat hominem, et sol. Calidum autem elementare se habet instrumentaliter ad virtutem animae, sicut etiam ad virtutem nutritivam, ut dicitur in II de anima.</P> 1661 <br />
1645 <P TITLE="I q. 118 a. 1 ad 4"><A NAME="33360"><SPAN CLASS="ref">[33360] I&ordf; q. 118 a. 1 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod in animalibus perfectis, quae generantur ex coitu, virtus activa est in semine maris, secundum philosophum in libro de Generat. Animal.; materia autem foetus est illud quod ministratur a femina. In qua quidem materia statim a principio est anima vegetabilis, non quidem secundum actum secundum, sed secundum actum primum, sicut anima sensitiva est in dormientibus. Cum autem incipit attrahere alimentum, tunc iam actu operatur. Huiusmodi igitur materia transmutatur a virtute quae est in semine maris, quousque perducatur in actum animae sensitivae, non ita quod ipsamet vis quae erat in semine, fiat anima sensitiva; quia sic idem esset generans et generatum; et hoc magis esset simile nutritioni et augmento, quam generationi, ut philosophus dicit. Postquam autem per virtutem principii activi quod erat in semine, producta est anima sensitiva in generato quantum ad aliquam partem eius principalem, tunc iam illa anima sensitiva prolis incipit operari ad complementum proprii corporis, per modum nutritionis et augmenti. Virtus autem activa quae erat in semine, esse desinit, dissoluto semine, et evanescente spiritu qui inerat. Nec hoc est inconveniens, quia vis ista non est principale agens, sed instrumentale; motio autem instrumenti cessat, effectu iam producto in esse.</P> 1662 <div class="E">Articulus 4</div>
1646 <BR> 1663 <p title="I q. 104 a. 4 arg. 1"><a name="32783"><span class=
1647 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1664 "ref">[32783] I&ordf; q. 104 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
1648 <P TITLE="I q. 118 a. 2 arg. 1"><A NAME="33361"><SPAN CLASS="ref">[33361] I&ordf; q. 118 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod anima intellectiva causetur ex semine. Dicitur enim Gen. XLVI, <I>cunctae animae quae egressae sunt de femore Iacob, sexaginta sex</I>. Sed nihil egreditur de femore hominis, nisi inquantum causatur ex semine. Ergo anima intellectiva causatur ex semine.</P> 1665 proceditur. Videtur quod aliquid in nihilum redigatur. Finis enim
1649 <P TITLE="I q. 118 a. 2 arg. 2"><A NAME="33362"><SPAN CLASS="ref">[33362] I&ordf; q. 118 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, sicut supra ostensum est, in homine est una et eadem anima secundum substantiam, intellectiva, sensitiva et nutritiva. Sed anima sensitiva in homine generatur ex semine, sicut in aliis animalibus, unde et philosophus dicit in libro de Generat. Animal., quod non simul fit animal et homo, sed prius fit animal habens animam sensitivam. Ergo et anima intellectiva causatur ex semine.</P> 1666 respondet principio. Sed a principio nihil erat nisi Deus. Ergo ad
1650 <P TITLE="I q. 118 a. 2 arg. 3"><A NAME="33363"><SPAN CLASS="ref">[33363] I&ordf; q. 118 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, unum et idem agens, est cuius actio terminatur ad formam, et materiam, alioquin ex forma et materia non fieret unum simpliciter. Sed anima intellectiva est forma corporis humani, quod formatur per virtutem seminis. Ergo et anima intellectiva per virtutem seminis causatur.</P> 1667 hunc finem res perducentur, ut nihil sit nisi Deus. Et ita
1651 <P TITLE="I q. 118 a. 2 arg. 4"><A NAME="33364"><SPAN CLASS="ref">[33364] I&ordf; q. 118 a. 2 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, homo generat sibi simile secundum speciem. Sed species humana constituitur per animam rationalem. Ergo anima rationalis est a generante.</P> 1668 creaturae in nihilum redigentur.</p>
1652 <P TITLE="I q. 118 a. 2 arg. 5"><A NAME="33365"><SPAN CLASS="ref">[33365] I&ordf; q. 118 a. 2 arg. 5 </SPAN></A>Praeterea, inconveniens est dicere quod Deus cooperetur peccantibus. Sed si animae rationales crearentur a Deo, Deus interdum cooperaretur adulteris, de quorum illicito coitu proles interdum generatur. Non ergo animae rationales creantur a Deo.</P> 1669 <p title="I q. 104 a. 4 arg. 2"><a name="32784"><span class=
1653 <P TITLE="I q. 118 a. 2 s. c."><A NAME="33366"><SPAN CLASS="ref">[33366] I&ordf; q. 118 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur in libro de Eccles. Dogmat., quod <I>animae rationales non seminantur per coitum</I>.</P> 1670 "ref">[32784] I&ordf; q. 104 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
1654 <P TITLE="I q. 118 a. 2 co."><A NAME="33367"><SPAN CLASS="ref">[33367] I&ordf; q. 118 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod impossibile est virtutem activam quae est in materia, extendere suam actionem ad producendum immaterialem effectum. Manifestum est autem quod principium intellectivum in homine est principium transcendens materiam, habet enim operationem in qua non communicat corpus. Et ideo impossibile est quod virtus quae est in semine, sit productiva intellectivi principii. Similiter etiam quia virtus quae est in semine agit in virtute animae generantis, secundum quod anima generantis est actus corporis, utens ipso corpore in sua operatione. In operatione autem intellectus non communicat corpus. Unde virtus intellectivi principii, prout intellectivum est, non potest ad semen pervenire. Et ideo philosophus, in libro de Generat. Animal., dicit, <I>relinquitur intellectus solus de foris advenire</I>. Similiter etiam anima intellectiva, cum habeat operationem sine corpore, est subsistens, ut supra habitum est, et ita sibi debetur esse et fieri. Et cum sit immaterialis substantia, non potest causari per generationem, sed solum per creationem a Deo. Ponere ergo animam intellectivam a generante causari, nihil est aliud quam ponere eam non subsistentem; et per consequens corrumpi eam cum corpore. Et ideo haereticum est dicere quod anima intellectiva traducatur cum semine.</P> 1671 omnis creatura habet potentiam finitam. Sed nulla potentia finita
1655 <P TITLE="I q. 118 a. 2 ad 1"><A NAME="33368"><SPAN CLASS="ref">[33368] I&ordf; q. 118 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod in auctoritate illa ponitur per synecdochen pars pro toto, idest anima pro toto homine.</P> 1672 se extendit ad infinitum, unde in VIII Physic. probatur quod
1656 <P TITLE="I q. 118 a. 2 ad 2"><A NAME="33369"><SPAN CLASS="ref">[33369] I&ordf; q. 118 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod aliqui dixerunt quod operationes vitae quae apparent in embryone, non sunt ab anima eius, sed ab anima matris; vel a virtute formativa quae est in semine. Quorum utrumque falsum est, opera enim vitae non possunt esse a principio extrinseco, sicut sentire, nutriri et augeri. Et ideo dicendum est quod anima praeexistit in embryone a principio quidem nutritiva, postmodum autem sensitiva, et tandem intellectiva. Dicunt ergo quidam quod supra animam vegetabilem quae primo inerat, supervenit alia anima, quae est sensitiva; et supra illam iterum alia, quae est intellectiva. Et sic sunt in homine tres animae, quarum una est in potentia ad aliam. Quod supra improbatum est. Et ideo alii dicunt quod illa eadem anima quae primo fuit vegetativa tantum, postmodum, per actionem virtutis quae est in semine, perducitur ad hoc quod fiat etiam sensitiva; et tandem perducitur ad hoc ut ipsa eadem fiat intellectiva, non quidem per virtutem activam seminis, sed per virtutem superioris agentis, scilicet Dei deforis illustrantis. Et propter hoc dicit philosophus quod intellectus venit ab extrinseco. Sed hoc stare non potest. Primo quidem, quia nulla forma substantialis recipit magis et minus; sed superadditio maioris perfectionis facit aliam speciem, sicut additio unitatis facit aliam speciem in numeris. Non est autem possibile ut una et eadem forma numero sit diversarum specierum. Secundo, quia sequeretur quod generatio animalis esset motus continuus, paulatim procedens de imperfecto ad perfectum; sicut accidit in alteratione. Tertio, quia sequeretur quod generatio hominis aut animalis non sit generatio simpliciter, quia subiectum eius esset ens actu. Si enim a principio in materia prolis est anima vegetabilis, et postmodum usque ad perfectum paulatim perducitur; erit semper additio perfectionis sequentis sine corruptione perfectionis praecedentis. Quod est contra rationem generationis simpliciter. Quarto, quia aut id quod causatur ex actione Dei, est aliquid subsistens, et ita oportet quod sit aliud per essentiam a forma praeexistente, quae non erat subsistens; et sic redibit opinio ponentium plures animas in corpore. Aut non est aliquid subsistens, sed quaedam perfectio animae praeexistentis, et sic ex necessitate sequitur quod anima intellectiva corrumpatur, corrupto corpore; quod est impossibile. Est autem et alius modus dicendi, secundum eos qui ponunt unum intellectum in omnibus. Quod supra improbatum est. Et ideo dicendum est quod, cum generatio unius semper sit corruptio alterius, necesse est dicere quod tam in homine quam in animalibus aliis, quando perfectior forma advenit, fit corruptio prioris, ita tamen quod sequens forma habet quidquid habebat prima, et adhuc amplius. Et sic per multas generationes et corruptiones pervenitur ad ultimam formam substantialem, tam in homine quam in aliis animalibus. Et hoc ad sensum apparet in animalibus ex putrefactione generatis. Sic igitur dicendum est quod anima intellectiva creatur a Deo in fine generationis humanae, quae simul est et sensitiva et nutritiva, corruptis formis praeexistentibus.</P> 1673 potentia finita non potest movere tempore infinito. Ergo nulla
1657 <P TITLE="I q. 118 a. 2 ad 3"><A NAME="33370"><SPAN CLASS="ref">[33370] I&ordf; q. 118 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod ratio illa locum habet in diversis agentibus non ordinatis ad invicem. Sed si sint multa agentia ordinata, nihil prohibet virtutem superioris agentis pertingere ad ultimam formam; virtutes autem inferiorum agentium pertingere solum ad aliquam materiae dispositionem; sicut virtus seminis disponit materiam, virtus autem animae dat formam, in generatione animalis. Manifestum est autem ex praemissis quod tota natura corporalis agit ut instrumentum spiritualis virtutis; et praecipue Dei. Et ideo nihil prohibet quin formatio corporis sit ab aliqua virtute corporali, anima autem intellectiva sit a solo Deo.</P> 1674 creatura potest durare in infinitum. Et ita quandoque in nihilum
1658 <P TITLE="I q. 118 a. 2 ad 4"><A NAME="33371"><SPAN CLASS="ref">[33371] I&ordf; q. 118 a. 2 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod homo generat sibi simile, inquantum per virtutem seminis eius disponitur materia ad susceptionem talis formae.</P> 1675 redigetur.</p>
1659 <P TITLE="I q. 118 a. 2 ad 5"><A NAME="33372"><SPAN CLASS="ref">[33372] I&ordf; q. 118 a. 2 ad 5 </SPAN></A>Ad quintum dicendum quod in actione adulterorum, illud quod est naturae, bonum est, et huic cooperatur Deus. Quod vero est inordinatae voluptatis, malum est, et huic Deus non cooperatur.</P> 1676 <p title="I q. 104 a. 4 arg. 3"><a name="32785"><span class=
1660 <BR> 1677 "ref">[32785] I&ordf; q. 104 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
1661 <DIV CLASS="E">Articulus 3</DIV> 1678 forma et accidentia non habent materiam partem sui. Sed quandoque
1662 <P TITLE="I q. 118 a. 3 arg. 1"><A NAME="33373"><SPAN CLASS="ref">[33373] I&ordf; q. 118 a. 3 arg. 1 </SPAN></A>Ad tertium sic proceditur. Videtur quod animae humanae fuerint creatae simul a principio mundi. Dicitur enim Gen. II, <I>requievit Deus ab omni opere quod patrarat</I>. Hoc autem non esset, si quotidie novas animas crearet. Ergo omnes animae sunt simul creatae.</P> 1679 desinunt esse. Ergo in nihilum rediguntur.</p>
1663 <P TITLE="I q. 118 a. 3 arg. 2"><A NAME="33374"><SPAN CLASS="ref">[33374] I&ordf; q. 118 a. 3 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, ad perfectionem universi maxime pertinent substantiae spirituales. Si igitur animae simul crearentur cum corporibus, quotidie innumerabiles spirituales substantiae perfectioni universi adderentur, et sic universum a principio fuisset imperfectum. Quod est contra illud quod dicitur Gen. II, <I>Deum omne opus suum complesse</I>.</P> 1680 <p title="I q. 104 a. 4 s. c."><a name="32786"><span class=
1664 <P TITLE="I q. 118 a. 3 arg. 3"><A NAME="33375"><SPAN CLASS="ref">[33375] I&ordf; q. 118 a. 3 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, finis rei respondet eius principio. Sed anima intellectiva remanet, destructo corpore. Ergo incoepit esse ante corpus.</P> 1681 "ref">[32786] I&ordf; q. 104 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
1665 <P TITLE="I q. 118 a. 3 s. c."><A NAME="33376"><SPAN CLASS="ref">[33376] I&ordf; q. 118 a. 3 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicitur in libro de Eccles. Dogmat., quod <I>simul anima creatur cum corpore</I>.</P> 1682 quod dicitur Eccle. III. <i>Didici quod omnia opera quae fecit
1666 <P TITLE="I q. 118 a. 3 co."><A NAME="33377"><SPAN CLASS="ref">[33377] I&ordf; q. 118 a. 3 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod quidam posuerunt quod animae intellectivae accidat uniri corpori, ponentes eam esse eiusdem conditionis cum substantiis spiritualibus quae corpori non uniuntur. Et ideo posuerunt animas hominum simul a principio cum Angelis creatas. Sed haec opinio falsa est. Primo quidem, quantum ad radicem. Si enim accidentaliter conveniret animae corpori uniri, sequeretur quod homo, qui ex ista unione constituitur, esset ens per accidens; vel quod anima esset homo, quod falsum est, ut supra ostensum est. Quod etiam anima humana non sit eiusdem naturae cum Angelis, ipse diversus modus intelligendi ostendit, ut supra ostensum est, homo enim intelligit a sensibus accipiendo, et convertendo se ad phantasmata, ut supra ostensum est. Et ideo indiget uniri corpori, quo indiget ad operationem sensitivae partis. Quod de Angelo dici non potest. Secundo apparet falsitas in ipsa positione. Si enim animae naturale est corpori uniri, esse sine corpore est sibi contra naturam, et sine corpore existens non habet suae naturae perfectionem. Non fuit autem conveniens ut Deus ab imperfectis suum opus inchoaret, et ab his quae sunt praeter naturam, non enim fecit hominem sine manu aut sine pede, quae sunt partes naturales hominis. Multo igitur minus fecit animam sine corpore. Si vero aliquis dicat quod non est naturale animae corpori uniri, oportet inquirere causam quare sint corporibus unitae. Oportet autem dicere quod aut hoc sit factum ex eius voluntate; aut ex alia causa. Si ex eius voluntate, videtur hoc esse inconveniens. Primo quidem, quia haec voluntas irrationabilis esset, si non indigeret corpore, et vellet ei uniri, si enim eo indigeret, naturale esset ei quod corpori uniretur, quia natura non deficit in necessariis. Secundo, quia nulla ratio esset quare animae a principio mundi creatae, post tot tempora voluntas accesserit ut nunc corpori uniatur. Est enim substantia spiritualis supra tempus, utpote revolutiones caeli excedens. Tertio quia videretur a casu esse quod haec anima huic corpori uniretur, cum ad hoc requiratur concursus duarum voluntatum, scilicet animae advenientis, et hominis generantis. Si autem praeter voluntatem ipsius corpori unitur, et praeter eius naturam; oportet quod hoc sit ex causa violentiam inferente, et sic erit ei poenale et triste. Quod est secundum errorem Origenis, qui posuit animas incorporari propter poenam peccati. Unde cum haec omnia sint inconvenientia, simpliciter confitendum est quod animae non sunt creatae ante corpora, sed simul creantur cum corporibus infunduntur.</P> 1683 Deus, perseverant in aeternum</i>.</p>
1667 <P TITLE="I q. 118 a. 3 ad 1"><A NAME="33378"><SPAN CLASS="ref">[33378] I&ordf; q. 118 a. 3 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod Deus dicitur cessasse die septimo, non quidem ab omni opere, cum dicatur Ioan. V, <I>pater meus usque modo operatur</I>; sed a novis rerum generibus et speciebus condendis, quae in operibus primis non aliquo modo praeextiterint. Sic enim animae quae nunc creantur, praeextiterunt secundum similitudinem speciei in primis operibus, in quibus anima Adae creata fuit.</P> 1684 <p title="I q. 104 a. 4 co."><a name="32787"><span class=
1668 <P TITLE="I q. 118 a. 3 ad 2"><A NAME="33379"><SPAN CLASS="ref">[33379] I&ordf; q. 118 a. 3 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod perfectioni universi, quantum ad numerum individuorum, quotidie potest addi aliquid, non autem quantum ad numerum specierum.</P> 1685 "ref">[32787] I&ordf; q. 104 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
1669 <P TITLE="I q. 118 a. 3 ad 3"><A NAME="33380"><SPAN CLASS="ref">[33380] I&ordf; q. 118 a. 3 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod hoc quod anima remanet sine corpore, contingit per corporis corruptionem, quae consecuta est ex peccato. Unde non fuit conveniens quod ab hoc inciperent Dei opera, quia, sicut scriptum est Sap. I, <I>Deus mortem non fecit, sed impii manibus et verbis accersierunt eam</I>.</P> 1686 quod eorum quae a Deo fiunt circa creaturam, quaedam proveniunt
1670 <BR> 1687 secundum naturalem cursum rerum; quaedam vero miraculose operatur
1671 <DIV CLASS="D">Quaestio 119</DIV> 1688 praeter ordinem naturalem creaturis inditum, ut infra dicetur. Quae
1672 <DIV CLASS="G">Prooemium</DIV> 1689 autem facturus est Deus secundum ordinem naturalem rebus inditum,
1673 <P TITLE="I q. 119 pr."><A NAME="33381"><SPAN CLASS="ref">[33381] I&ordf; q. 119 pr. </SPAN></A>Deinde considerandum est de propagatione hominis quantum ad corpus. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum aliquid de alimento convertatur in veritatem humanae naturae. Secundo, utrum semen, quod est humanae generationis principium, sit de superfluo alimenti.</P> 1690 considerari possunt ex ipsis rerum naturis, quae vero miraculose
1674 <BR> 1691 fiunt, ordinantur ad gratiae manifestationem, secundum illud
1675 <DIV CLASS="E">Articulus 1</DIV> 1692 apostoli I ad Cor. XII, <i>unicuique datur manifestatio spiritus ad
1676 <P TITLE="I q. 119 a. 1 arg. 1"><A NAME="33382"><SPAN CLASS="ref">[33382] I&ordf; q. 119 a. 1 arg. 1 </SPAN></A>Ad primum sic proceditur. Videtur quod nihil de alimento transeat in veritatem humanae naturae. Dicitur enim Matth. XV, <I>omne quod in os intrat, in ventrem vadit, et per secessum emittitur</I>. Sed quod emittitur, non transit in veritatem humanae naturae. Ergo nihil de alimento in veritatem humanae naturae transit.</P> 1693 utilitatem</i>; et postmodum, inter cetera, subdit de miraculorum
1677 <P TITLE="I q. 119 a. 1 arg. 2"><A NAME="33383"><SPAN CLASS="ref">[33383] I&ordf; q. 119 a. 1 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, philosophus, in I de Generat., distinguit carnem secundum speciem, et secundum materiam; et dicit quod caro secundum materiam advenit et recedit. Quod autem ex alimento generatur, advenit et recedit. Ergo id in quod alimentum convertitur, est caro secundum materiam, non autem caro secundum speciem. Sed hoc pertinet ad veritatem humanae naturae, quod pertinet ad speciem eius. Ergo alimentum non transit in veritatem humanae naturae.</P> 1694 operatione. Creaturarum autem naturae hoc demonstrant, ut nulla
1678 <P TITLE="I q. 119 a. 1 arg. 3"><A NAME="33384"><SPAN CLASS="ref">[33384] I&ordf; q. 119 a. 1 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, ad veritatem humanae naturae pertinere videtur humidum radicale; quod si deperdatur, restitui non potest, ut medici dicunt. Posset autem restitui, si alimentum converteretur in ipsum humidum. Ergo nutrimentum non convertitur in veritatem humanae naturae.</P> 1695 earum in nihilum redigatur, quia vel sunt immateriales, et sic in
1679 <P TITLE="I q. 119 a. 1 arg. 4"><A NAME="33385"><SPAN CLASS="ref">[33385] I&ordf; q. 119 a. 1 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, si alimentum transiret in veritatem humanae naturae, quidquid in homine deperditur, restaurari posset. Sed mors hominis non accidit nisi per deperditionem alicuius. Posset igitur homo per sumptionem alimenti in perpetuum se contra mortem tueri.</P> 1696 eis non est potentia ad non esse; vel sunt materiales, et sic
1680 <P TITLE="I q. 119 a. 1 arg. 5"><A NAME="33386"><SPAN CLASS="ref">[33386] I&ordf; q. 119 a. 1 arg. 5 </SPAN></A>Praeterea, si alimentum in veritatem humanae naturae transiret, nihil esset in homine quod non posset recedere et reparari, quia id quod in homine generatur ex alimento, et recedere et reparari potest. Si ergo homo diu viveret, sequeretur quod nihil quod in eo fuit materialiter in principio suae generationis, finaliter remaneret in ipso. Et sic non esset idem homo numero per totam vitam suam, cum ad hoc quod aliquid sit idem numero, requiratur identitas materiae. Hoc autem est inconveniens. Non ergo alimentum transit in veritatem humanae naturae.</P> 1697 saltem remanent semper secundum materiam, quae incorruptibilis est,
1681 <P TITLE="I q. 119 a. 1 s. c."><A NAME="33387"><SPAN CLASS="ref">[33387] I&ordf; q. 119 a. 1 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod dicit Augustinus, in libro de vera Relig., <I>alimenta carnis corrupta, idest amittentia formam suam, in membrorum fabricam migrant</I>. Sed fabrica membrorum pertinet ad veritatem humanae naturae. Ergo alimenta transeunt in veritatem humanae naturae.</P> 1698 utpote subiectum existens generationis et corruptionis. Redigere
1682 <P TITLE="I q. 119 a. 1 co."><A NAME="33388"><SPAN CLASS="ref">[33388] I&ordf; q. 119 a. 1 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod, secundum philosophum, II Metaphys., <I>hoc modo se habet unumquodque ad veritatem, sicut se habet ad esse</I>. Illud ergo pertinet ad veritatem naturae alicuius, quod est de constitutione naturae ipsius. Sed natura dupliciter considerari potest, uno modo, in communi, secundum rationem speciei; alio modo, secundum quod est in hoc individuo. Ad veritatem igitur naturae alicuius in communi consideratae, pertinet forma et materia eius in communi accepta, ad veritatem autem naturae in hoc particulari consideratae, pertinet materia individualis signata, et forma per huiusmodi materiam individuata. Sicut de veritate humanae naturae in communi, est anima humana et corpus, sed de veritate humanae naturae in Petro et Martino, est haec anima et hoc corpus. Sunt autem quaedam, quorum formae non possunt salvari nisi in una materia signata, sicut forma solis non potest salvari nisi in materia quae actu sub ea continetur. Et secundum hunc modum, aliqui posuerunt quod forma humana non potest salvari nisi in materia quadam signata, quae scilicet a principio fuit tali forma formata in primo homine. Ita quod quidquid aliud praeter illud quod ex primo parente in posteros derivatur, additum fuerit, non pertinet ad veritatem humanae naturae, quasi non vere accipiat formam humanae naturae. Sed illa materia quae in primo homine formae humanae fuit subiecta, in seipsa multiplicatur, et hoc modo multitudo humanorum corporum a corpore primi hominis derivatur. Et secundum hos, alimentum non convertitur in veritatem humanae naturae, sed dicunt quod alimentum accipitur ut quoddam fomentum naturae, idest ut resistat actioni caloris naturalis, ne consumat humidum radicale; sicut plumbum vel stannum adiungitur argento, ne consumatur per ignem. Sed haec positio est multipliciter irrationabilis. Primo quidem, quia eiusdem rationis est quod aliqua forma possit fieri in alia materia, et quod possit propriam materiam deserere, et ideo omnia generabilia sunt corruptibilia, et e converso. Manifestum est autem quod forma humana potest deficere ab hac materia quae ei subiicitur, alioquin corpus humanum corruptibile non esset. Unde relinquitur quod et alii materiae advenire possit, aliquo alio in veritatem humanae naturae transeunte. Secundo, quia in omnibus quorum materia invenitur tota sub uno individuo, non est nisi unum individuum in una specie, sicut patet in sole et luna, et huiusmodi. Sic igitur non esset nisi unum individuum humanae speciei. Tertio, quia non est possibile quod multiplicatio materiae attendatur nisi vel secundum quantitatem tantum, sicut accidit in rarefactis, quorum materia suscipit maiores dimensiones; vel etiam secundum substantiam materiae. Sola autem eadem substantia materiae manente, non potest dici quod sit multiplicata, quia idem ad seipsum non constituit multitudinem, cum necesse sit omnem multitudinem ex aliqua divisione causari. Unde oportet quod aliqua alia substantia materiae adveniat, vel per creationem, vel per conversionem alterius in ipsam. Unde relinquitur quod non potest aliqua materia multiplicari, nisi vel per rarefactionem, sicut cum ex aqua fit aer; vel per conversionem alterius rei, sicut multiplicatur ignis per additionem lignorum; vel per creationem materiae. Sed manifestum est multiplicationem materiae in humanis corporibus non accidere per rarefactionem, quia sic corpora hominum perfectae aetatis essent imperfectiora quam corpora puerorum. Nec iterum per creationem novae materiae, quia secundum Gregorium, <I>omnia sunt simul creata secundum substantiam materiae, licet non secundum speciem formae</I>. Unde relinquitur quod multiplicatio corporis humani non fit nisi per hoc, quod alimentum convertitur in veritatem humani corporis. Quarto, quia cum homo non differat ab animalibus et plantis secundum animam vegetabilem, sequeretur quod etiam corpora animalium et plantarum non multiplicarentur per conversionem alimenti in corpus nutritum, sed per quandam multiplicationem. Quae non potest esse naturalis, cum materia secundum naturam non extendatur nisi usque ad certam quantitatem; nec iterum inveniatur aliquid naturaliter crescere, nisi per rarefactionem, vel conversionem alterius in ipsum. Et sic totum opus generativae et nutritivae, quae dicuntur vires naturales, esset miraculosum. Quod est omnino inconveniens. Unde alii dixerunt quod forma humana potest quidem fieri de novo in aliqua alia materia, si consideretur natura humana in communi, non autem si accipiatur prout est in hoc individuo, in quo forma humana fixa manet in quadam materia determinata, cui primo imprimitur in generatione huius individui, ita quod illam materiam nunquam deserit usque ad ultimam individui corruptionem. Et hanc materiam dicunt principaliter pertinere ad veritatem humanae naturae. Sed quia huiusmodi materia non sufficit ad quantitatem debitam, requiritur ut adveniat alia materia per conversionem alimenti in substantiam nutriti, quantum sufficiat ad debitum augmentum. Et hanc materiam dicunt secundario pertinere ad veritatem humanae naturae, quia non requiritur ad primum esse individui, sed ad quantitatem eius. Iam vero si quid aliud advenit ex alimento, non pertinet ad veritatem humanae naturae, proprie loquendo. Sed hoc etiam est inconveniens. Primo quidem, quia haec opinio iudicat de materia corporum viventium, ad modum corporum inanimatorum; in quibus etsi sit virtus ad generandum simile in specie, non tamen est virtus in eis ad generandum aliquid sibi simile secundum individuum; quae quidem virtus in corporibus viventibus est virtus nutritiva. Nihil ergo per virtutem nutritivam adderetur corporibus viventibus, si alimentum in veritatem naturae ipsorum non converteretur. Secundo quia virtus activa quae est in semine, est quaedam impressio derivata ab anima generantis, sicut supra dictum est. Unde non potest esse maioris virtutis in agendo, quam ipsa anima a qua derivatur. Si ergo ex virtute seminis vere assumit aliqua materia formam naturae humanae, multo magis anima in nutrimentum coniunctum poterit veram formam naturae humanae imprimere per potentiam nutritivam. Tertio, quia nutrimento indigetur non solum ad augmentum, alioquin terminato augmento necessarium non esset, sed etiam ad restaurandum illud quod deperditur per actionem caloris naturalis. Non autem esset restauratio, nisi id quod ex alimento generatur, succederet in locum deperditi. Unde sicut id quod primo inerat, est de veritate humanae naturae, ita et id quod ex alimento generatur. Et ideo, secundum alios, dicendum est quod alimentum vere convertitur in veritatem humanae naturae, inquantum vere accipit speciem carnis et ossis et huiusmodi partium. Et hoc est quod dicit philosophus in II de anima, quod <I>alimentum nutrit inquantum est potentia caro</I>.</P> 1699 etiam aliquid in nihilum, non pertinet ad gratiae manifestationem,
1683 <P TITLE="I q. 119 a. 1 ad 1"><A NAME="33389"><SPAN CLASS="ref">[33389] I&ordf; q. 119 a. 1 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod dominus non dicit quod totum quod in os intrat, per secessum emittatur, sed omne, quia de quolibet cibo aliquid impurum per secessum emittitur. Vel potest dici quod quidquid ex alimento generatur, potest etiam per calorem naturalem resolvi, et per poros quosdam occultos emitti, ut Hieronymus exponit.</P> 1700 cum magis per hoc divina potentia et bonitas ostendatur, quod res
1684 <P TITLE="I q. 119 a. 1 ad 2"><A NAME="33390"><SPAN CLASS="ref">[33390] I&ordf; q. 119 a. 1 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod aliqui per carnem secundum speciem intellexerunt id quod primo accipit speciem humanam, quod sumitur a generante, et hoc dicunt semper manere, quousque individuum durat. Carnem vero secundum materiam dicunt esse quae generatur ex alimento, et hanc dicunt non semper permanere, sed quod sicut advenit, ita abscedit. Sed hoc est contra intentionem Aristotelis. Dicit enim ibi quod, sicut in unoquoque habentium speciem in materia, puta in ligno et lapide, <I>ita et in carne hoc est secundum speciem, et illud secundum materiam</I>. Manifestum est autem quod praedicta distinctio locum non habet in rebus inanimatis, quae non generantur ex semine, nec nutriuntur. Et iterum, cum id quod ex alimento generatur, adiungatur corpori nutrito per modum mixtionis, sicut aqua miscetur vino, ut ponit exemplum ibidem philosophus; non potest alia esse natura eius quod advenit, et eius cui advenit, cum iam sit factum unum per veram mixtionem. Unde nulla ratio est quod unum consumatur per calorem naturalem, et alterum maneat. Et ideo aliter dicendum est, quod haec distinctio philosophi non est secundum diversas carnes, sed est eiusdem carnis secundum diversam considerationem. Si enim consideretur caro secundum speciem, idest secundum id quod est formale in ipsa, sic semper manet, quia semper manet natura carnis, et dispositio naturalis ipsius. Sed si consideretur caro secundum materiam, sic non manet, sed paulatim consumitur et restauratur, sicut patet in igne fornacis, cuius forma manet, sed materia paulatim consumitur, et alia in locum eius substituitur.</P> 1701 in esse conservat. Unde simpliciter dicendum est quod nihil omnino
1685 <P TITLE="I q. 119 a. 1 ad 3"><A NAME="33391"><SPAN CLASS="ref">[33391] I&ordf; q. 119 a. 1 ad 3 </SPAN></A>Ad tertium dicendum quod ad humidum radicale intelligitur pertinere totum id in quo fundatur virtus speciei. Quod si subtrahatur, restitui non potest, sicut si amputetur manus aut pes, vel aliquid huiusmodi. Sed humidum nutrimentale est quod nondum pervenit ad suscipiendum perfecte naturam speciei, sed est in via ad hoc; sicut est sanguis, et alia huiusmodi. Unde si talia subtrahantur, remanet adhuc virtus speciei in radice, quae non tollitur.</P> 1702 in nihilum redigetur.</p>
1686 <P TITLE="I q. 119 a. 1 ad 4"><A NAME="33392"><SPAN CLASS="ref">[33392] I&ordf; q. 119 a. 1 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod omnis virtus in corpore passibili per continuam actionem debilitatur, quia huiusmodi agentia etiam patiuntur. Et ideo virtus conversiva in principio quidem tam fortis est, ut possit convertere non solum quod sufficit ad restaurationem deperditi, sed etiam ad augmentum. Postea vero non potest convertere nisi quantum sufficit ad restaurationem deperditi, et tunc cessat augmentum. Demum nec hoc potest, et tunc fit diminutio. Deinde, deficiente huiusmodi virtute totaliter, animal moritur. Sicut virtus vini convertentis aquam admixtam, paulatim per admixtionem aquae debilitatur, ut tandem totum fiat aquosum, ut philosophus exemplificat in I de Generat.</P> 1703 <p title="I q. 104 a. 4 ad 1"><a name="32788"><span class=
1687 <P TITLE="I q. 119 a. 1 ad 5"><A NAME="33393"><SPAN CLASS="ref">[33393] I&ordf; q. 119 a. 1 ad 5 </SPAN></A>Ad quintum dicendum quod, sicut philosophus dicit in I de Generat. quando aliqua materia per se convertitur in ignem, tunc dicitur ignis de novo generari, quando vero aliqua materia convertitur in ignem praeexistentem, dicitur ignis nutriri. Unde si tota materia simul amittat speciem ignis, et alia materia convertatur in ignem, erit alius ignis numero. Si vero, paulatim combusto uno ligno, aliud substituatur, et sic deinceps quousque omnia prima consumantur, semper remanet idem ignis numero, quia semper quod additur, transit in praeexistens. Et similiter est intelligendum in corporibus viventibus, in quibus ex nutrimento restauratur id quod per calorem naturalem consumitur.</P> 1704 "ref">[32788] I&ordf; q. 104 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1688 <BR> 1705 dicendum quod hoc quod res in esse productae sunt, postquam non
1689 <DIV CLASS="E">Articulus 2</DIV> 1706 fuerunt, declarat potentiam producentis. Sed quod in nihilum
1690 <P TITLE="I q. 119 a. 2 arg. 1"><A NAME="33394"><SPAN CLASS="ref">[33394] I&ordf; q. 119 a. 2 arg. 1 </SPAN></A>Ad secundum sic proceditur. Videtur quod semen non sit de superfluo alimenti, sed de substantia generantis. Dicit enim Damascenus quod <I>generatio est opus naturae ex substantia generantis producens quod generatur</I>. Sed id quod generatur, generatur ex semine. Ergo semen est de substantia generantis.</P> 1707 redigerentur, huiusmodi manifestationem impediret, cum Dei potentia
1691 <P TITLE="I q. 119 a. 2 arg. 2"><A NAME="33395"><SPAN CLASS="ref">[33395] I&ordf; q. 119 a. 2 arg. 2 </SPAN></A>Praeterea, secundum hoc filius assimilatur patri, quod ab eo aliquid accipit. Sed si semen ex quo aliquid generatur, sit de superfluo alimenti; nihil acciperet aliquis ab avo et praecedentibus, in quibus hoc alimentum nullo modo fuit. Ergo non assimilaretur aliquis avo et praecedentibus, magis quam aliis hominibus.</P> 1708 in hoc maxime ostendatur, quod res in esse conservat, secundum
1692 <P TITLE="I q. 119 a. 2 arg. 3"><A NAME="33396"><SPAN CLASS="ref">[33396] I&ordf; q. 119 a. 2 arg. 3 </SPAN></A>Praeterea, alimentum hominis generantis quandoque est ex carnibus bovis, vel porci, et aliorum huiusmodi. Si igitur semen esset de superfluo alimenti, homo generatus ex semine maiorem affinitatem haberet cum bove et porco, quam cum patre et aliis consanguineis.</P> 1709 illud apostoli Heb. I, <i>portans omnia verbo virtutis
1693 <P TITLE="I q. 119 a. 2 arg. 4"><A NAME="33397"><SPAN CLASS="ref">[33397] I&ordf; q. 119 a. 2 arg. 4 </SPAN></A>Praeterea, Augustinus dicit, X super Gen. ad Litt., quod nos fuimus in Adam non solum secundum <I>seminalem rationem, sed etiam secundum corpulentam substantiam</I>. Hoc autem non esset, si semen esset ex superfluo alimenti. Ergo semen non est superfluo alimenti.</P> 1710 suae</i>.</p>
1694 <P TITLE="I q. 119 a. 2 s. c."><A NAME="33398"><SPAN CLASS="ref">[33398] I&ordf; q. 119 a. 2 s. c. </SPAN></A>Sed contra est quod philosophus probat multipliciter, in libro de Generat. Animal., <I>quod semen est superfluum alimenti</I>.</P> 1711 <p title="I q. 104 a. 4 ad 2"><a name="32789"><span class=
1695 <P TITLE="I q. 119 a. 2 co."><A NAME="33399"><SPAN CLASS="ref">[33399] I&ordf; q. 119 a. 2 co. </SPAN></A>Respondeo dicendum quod ista quaestio aliqualiter dependet ex praemissis. Si enim in natura humana est virtus ad communicandum suam formam materiae alienae non solum in alio, sed etiam in ipso; manifestum est quod alimentum, quod est in principio dissimile, in fine fit simile per formam communicatam. Est autem naturalis ordo ut aliquid gradatim de potentia reducatur in actum, et ideo in his quae generantur, invenimus quod primo unumquodque est imperfectum, et postea perficitur. Manifestum est autem quod commune se habet ad proprium et determinatum, ut imperfectum ad perfectum, et ideo videmus quod in generatione animalis prius generatur animal, quam homo vel equus. Sic igitur et ipsum alimentum primo quidem accipit quandam virtutem communem respectu omnium partium corporis, et in fine determinatur ad hanc partem vel ad illam. Non autem est possibile quod accipiatur pro semine id quod iam conversum est in substantiam membrorum, per quandam resolutionem. Quia illud resolutum, si non retineret naturam eius a quo resolvitur, tunc iam esset recedens a natura generantis, quasi in via corruptionis existens; et sic non haberet virtutem convertendi aliud in similem naturam. Si vero retineret naturam eius a quo resolvitur, tunc, cum esset contractum ad determinatam partem, non haberet virtutem movendi ad naturam totius, sed solum ad naturam partis. Nisi forte quis dicat quod esset resolutum ab omnibus partibus corporis, et quod retineat naturam omnium partium. Et sic semen esset quasi quoddam parvum animal in actu; et generatio animalis ex animali non esset nisi per divisionem, sicut lutum generatur ex luto, et sicut accidit in animalibus quae decisa vivunt. Hoc autem est inconveniens. Relinquitur ergo quod semen non sit decisum ab eo quod erat actu totum; sed magis sit in potentia totum, habens virtutem ad productionem totius corporis, derivatam an anima generantis, ut supra dictum est. Hoc autem quod est in potentia ad totum, est illud quod generatur ex alimento, antequam convertatur in substantiam membrorum. Et ideo ex hoc semen accipitur. Et secundum hoc, virtus nutritiva dicitur deservire generativae, quia id quod est conversum per virtutem nutritivam, accipitur a virtute generativa ut semen. Et huius signum ponit philosophus, quod animalia magni corporis, quae indigent multo nutrimento, sunt pauci seminis secundum quantitatem sui corporis, et paucae generationis; et similiter homines pingues sunt pauci seminis, propter eandem causam.</P> 1712 "ref">[32789] I&ordf; q. 104 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
1696 <P TITLE="I q. 119 a. 2 ad 1"><A NAME="33400"><SPAN CLASS="ref">[33400] I&ordf; q. 119 a. 2 ad 1 </SPAN></A>Ad primum ergo dicendum quod generatio est de substantia generantis in animalibus et plantis, inquantum semen habet virtutem ex forma generantis, et inquantum est in potentia ad substantiam ipsius.</P> 1713 dicendum quod potentia creaturae ad essendum est receptiva tantum;
1697 <P TITLE="I q. 119 a. 2 ad 2"><A NAME="33401"><SPAN CLASS="ref">[33401] I&ordf; q. 119 a. 2 ad 2 </SPAN></A>Ad secundum dicendum quod assimilatio generantis ad genitum non fit propter materiam, sed propter formam agentis, quod generat sibi simile. Unde non oportet ad hoc quod aliquis assimiletur avo, quod materia corporalis seminis fuerit in avo; sed quod sit in semine aliqua virtus derivata ab anima avi, mediante patre.</P> 1714 sed potentia activa est ipsius Dei, a quo est influxus essendi.
1698 <P TITLE="I q. 119 a. 2 ad 3"><A NAME="33402"><SPAN CLASS="ref">[33402] I&ordf; q. 119 a. 2 ad 3 </SPAN></A>Et similiter dicendum est ad tertium. Nam affinitas non attenditur secundum materiam, sed magis secundum derivationem formae.</P> 1715 Unde quod res in infinitum durent, sequitur infinitatem divinae
1699 <P TITLE="I q. 119 a. 2 ad 4"><A NAME="33403"><SPAN CLASS="ref">[33403] I&ordf; q. 119 a. 2 ad 4 </SPAN></A>Ad quartum dicendum quod verbum Augustini non est sic intelligendum, quasi in Adam actu fuerit aut seminalis ratio huius hominis propinqua, aut corpulenta eius substantia, sed utrumque fuit in Adam secundum originem. Nam et materia corporalis, quae ministrata est a matre, quam vocat corpulentam substantiam, derivatur originaliter ab Adam, et similiter virtus activa existens in semine patris, quae est huius hominis propinqua ratio seminalis. Sed Christus dicitur fuisse in Adam secundum corpulentam substantiam, sed non secundum seminalem rationem. Quia materia corporis eius, quae ministrata est a matre virgine, derivata est ab Adam, sed virtus activa non est derivata ab Adam, quia corpus eius non est formatum per virtutem virilis seminis, sed operatione spiritus sancti. Talis enim partus decebat eum, qui est super omnia benedictus Deus in saecula. Amen.</P> 1716 virtutis. Determinatur tamen quibusdam rebus virtus ad manendum
1700 <DIV CLASS="centro"> 1717 tempore determinato, inquantum impediri possunt ne percipiant
1701 <BR> 1718 influxum essendi qui est ab eo, ex aliquo contrario agente, cui
1702 <P> 1719 finita virtus non potest resistere tempore infinito, sed solum
1703 <A HREF="sth1090.html"><IMG SRC="icons/ageretro.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age retro"></A> 1720 tempore determinato. Et ideo ea quae non habent contrarium, quamvis
1704 &nbsp; 1721 habeant finitam virtutem, perseverant in aeternum.</p>
1705 <A HREF="sth2000.html"><IMG SRC="icons/ageultra.gif" WIDTH="19" HEIGHT="19" ALIGN="middle" BORDER="0" ALT="age ultra"></A> 1722 <p title="I q. 104 a. 4 ad 3"><a name="32790"><span class=
1706 </P> 1723 "ref">[32790] I&ordf; q. 104 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
1707 <BR><HR><BR> 1724 dicendum quod formae et accidentia non sunt entia completa, cum non
1708 <ADDRESS>&copy; 2006 Fundaci&oacute;n Tom&aacute;s de Aquino quoad hanc editionem<BR>Iura omnia asservantur<BR>OCLC nr. <A HREF="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" STYLE="text-decoration=none">49644264</A></ADDRESS> 1725 subsistant, sed quodlibet eorum est aliquid entis, sic enim ens
1709 </DIV> 1726 dicitur, quia eo aliquid est. Et tamen eo modo quo sunt, non omnino
1710 </BODY> 1727 in nihilum rediguntur; non quia aliqua pars eorum remaneat, sed
1711 </HTML> 1728 remanent in potentia materiae vel subiecti.</p>
1729 <br />
1730 <div class="D">Quaestio 105</div>
1731 <div class="G">Prooemium</div>
1732 <p title="I q. 105 pr."><a name="32791"><span class="ref">[32791]
1733 I&ordf; q. 105 pr.</span></a> Deinde considerandum est de secundo
1734 effectu gubernationis divinae qui est mutatio creaturarum. Et
1735 primo, de mutatione creaturarum a Deo; secundo, de mutatione unius
1736 creaturae ab alia. Circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum Deus
1737 immediate possit movere materiam ad formam. Secundo, utrum
1738 immediate possit movere aliquod corpus. Tertio, utrum possit movere
1739 intellectum. Quarto, utrum possit movere voluntatem. Quinto, utrum
1740 Deus operetur in omni operante. Sexto, utrum possit aliquid facere
1741 praeter ordinem rebus inditum. Septimo, utrum omnia quae sic Deus
1742 facit, sint miracula. Octavo, de diversitate miraculorum.</p>
1743 <br />
1744 <div class="E">Articulus 1</div>
1745 <p title="I q. 105 a. 1 arg. 1"><a name="32792"><span class=
1746 "ref">[32792] I&ordf; q. 105 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
1747 proceditur. Videtur quod Deus non possit immediate movere materiam
1748 ad formam. Sicut enim probat philosophus in VII Metaphys., formam
1749 in hac materia nihil facere potest nisi forma quae est in materia,
1750 quia simile facit sibi simile. Sed Deus non est forma in materia.
1751 Ergo non potest causare formam in materia.</p>
1752 <p title="I q. 105 a. 1 arg. 2"><a name="32793"><span class=
1753 "ref">[32793] I&ordf; q. 105 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, si
1754 aliquod agens se habeat ad multa, nullum eorum producet, nisi
1755 determinetur ad ipsum per aliquid aliud, ut enim in III de anima
1756 dicitur, universalis opinio non movet nisi mediante aliqua
1757 particulari apprehensione. Sed virtus divina est universalis causa
1758 omnium. Ergo non potest producere aliquam particularem formam, nisi
1759 mediante aliquo particulari agente.</p>
1760 <p title="I q. 105 a. 1 arg. 3"><a name="32794"><span class=
1761 "ref">[32794] I&ordf; q. 105 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
1762 sicut esse commune dependet a prima causa universali, ita esse
1763 determinatum dependet a determinatis causis particularibus, ut
1764 supra habitum est. Sed determinatum esse alicuius rei est per
1765 propriam eius formam. Ergo propriae rerum formae non producuntur a
1766 Deo, nisi mediantibus causis particularibus.</p>
1767 <p title="I q. 105 a. 1 s. c."><a name="32795"><span class=
1768 "ref">[32795] I&ordf; q. 105 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
1769 quod dicitur Gen. II, <i>formavit Deus hominem de limo
1770 terrae</i>.</p>
1771 <p title="I q. 105 a. 1 co."><a name="32796"><span class=
1772 "ref">[32796] I&ordf; q. 105 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
1773 quod Deus immediate potest movere materiam ad formam. Quia ens in
1774 potentia passiva reduci potest in actum, a potentia activa quae eam
1775 sub sua potestate continet. Cum igitur materia contineatur sub
1776 potestate divina, utpote a Deo producta, potest reduci in actum per
1777 divinam potentiam. Et hoc est moveri materiam ad formam, quia forma
1778 nihil aliud est quam actus materiae.</p>
1779 <p title="I q. 105 a. 1 ad 1"><a name="32797"><span class=
1780 "ref">[32797] I&ordf; q. 105 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1781 dicendum quod effectus aliquis invenitur assimilari causae agenti
1782 dupliciter. Uno modo, secundum eandem speciem; ut homo generatur ab
1783 homine, et ignis ab igne. Alio modo, secundum virtualem
1784 continentiam, prout scilicet forma effectus virtualiter continetur
1785 in causa, et sic animalia ex putrefactione generata, et plantae et
1786 corpora mineralia assimilantur soli et stellis, quorum virtute
1787 generantur. Sic igitur effectus causae agenti similatur secundum
1788 totum illud ad quod se extendit virtus agentis. Virtus autem Dei se
1789 extendit ad formam et materiam, ut supra habitum est. Unde
1790 compositum quod generatur, similatur Deo secundum virtualem
1791 continentiam, sicut similatur composito generanti per similitudinem
1792 speciei. Unde sicut compositum generans potest movere materiam ad
1793 formam generando compositum sibi simile, ita et Deus. Non autem
1794 aliqua alia forma non in materia existens, quia materia non
1795 continetur in virtute alterius substantiae separatae. Et ideo
1796 Daemones et Angeli operantur circa haec visibilia, non quidem
1797 imprimendo formas, sed adhibendo corporalia semina.</p>
1798 <p title="I q. 105 a. 1 ad 2"><a name="32798"><span class=
1799 "ref">[32798] I&ordf; q. 105 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
1800 dicendum quod ratio illa procederet, si Deus ageret, ex necessitate
1801 naturae. Sed quia agit per voluntatem et intellectum, qui cognoscit
1802 rationes proprias omnium formarum, et non solum universales; inde
1803 est quod potest determinate hanc vel illam formam materiae
1804 imprimere.</p>
1805 <p title="I q. 105 a. 1 ad 3"><a name="32799"><span class=
1806 "ref">[32799] I&ordf; q. 105 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
1807 dicendum quod hoc ipsum quod causae secundae ordinantur ad
1808 determinatos effectus est illis a Deo. Unde Deus, quia alias causas
1809 ordinat ad determinatos effectus, potest etiam determinatos
1810 effectus producere per seipsum.</p>
1811 <br />
1812 <div class="E">Articulus 2</div>
1813 <p title="I q. 105 a. 2 arg. 1"><a name="32800"><span class=
1814 "ref">[32800] I&ordf; q. 105 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
1815 proceditur. Videtur quod Deus non possit immediate movere aliquod
1816 corpus. Cum enim movens et motum oporteat esse simul, ut probatur
1817 in VII Physic., oportet esse contactum quendam moventis et moti.
1818 Sed non potest esse contactus Dei, et corporis alicuius, dicit enim
1819 Dionysius, in I cap. de Div. Nom., quod <i>Dei non est aliquis
1820 tactus</i>. Ergo Deus non potest immediate movere aliquod
1821 corpus.</p>
1822 <p title="I q. 105 a. 2 arg. 2"><a name="32801"><span class=
1823 "ref">[32801] I&ordf; q. 105 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, Deus
1824 est movens non motum. Tale autem est appetibile apprehensum. Movet
1825 igitur Deus sicut desideratum et apprehensum. Sed non apprehenditur
1826 nisi ab intellectu, qui non est corpus, nec virtus corporis. Ergo
1827 Deus non potest movere aliquod corpus immediate.</p>
1828 <p title="I q. 105 a. 2 arg. 3"><a name="32802"><span class=
1829 "ref">[32802] I&ordf; q. 105 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
1830 philosophus probat in VIII Physic., quod potentia infinita movet in
1831 instanti. Sed impossibile est aliquod corpus in instanti moveri,
1832 quia, cum omnis motus sit inter opposita, sequeretur quod duo
1833 opposita simul inessent eidem; quod est impossibile. Ergo corpus
1834 non potest immediate moveri a potentia infinita. Potentia autem Dei
1835 est infinita, ut supra habitum est. Ergo Deus non potest immediate
1836 movere aliquod corpus.</p>
1837 <p title="I q. 105 a. 2 s. c."><a name="32803"><span class=
1838 "ref">[32803] I&ordf; q. 105 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra,
1839 opera sex dierum Deus fecit immediate; in quibus continetur motus
1840 corporum, ut patet per hoc quod dicitur Gen. I, <i>congregentur
1841 aquae in locum unum</i>. Ergo Deus immediate potest movere
1842 corpus.</p>
1843 <p title="I q. 105 a. 2 co."><a name="32804"><span class=
1844 "ref">[32804] I&ordf; q. 105 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
1845 quod erroneum est dicere Deum non posse facere per seipsum omnes
1846 determinatos effectus qui fiunt per quamcumque causam creatam. Unde
1847 cum corpora moveantur immediate a causis creatis, nulli debet
1848 venire in dubium quin Deus possit movere immediate quodcumque
1849 corpus. Et hoc quidem consequens est ad ea quae supra dicta sunt.
1850 Nam omnis motus corporis cuiuscumque vel consequitur ad aliquam
1851 formam, sicut motus localis gravium et levium consequitur formam
1852 quae datur a generante, ratione cuius generans dicitur movens, vel
1853 est via ad formam aliquam, sicut calefactio est via ad formam
1854 ignis. Eiusdem autem est imprimere formam, et disponere ad formam,
1855 et dare motum consequentem formam, ignis enim non solum generat
1856 alium ignem, sed etiam calefacit, et sursum movet. Cum igitur Deus
1857 possit immediate formam materiae imprimere, consequens est ut
1858 possit, secundum quemcumque motum, corpus quodcumque movere.</p>
1859 <p title="I q. 105 a. 2 ad 1"><a name="32805"><span class=
1860 "ref">[32805] I&ordf; q. 105 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1861 dicendum quod duplex est tactus, scilicet corporalis, sicut duo
1862 corpora se tangunt; et virtualis, sicut dicitur quod contristans
1863 tangit contristatum. Secundum igitur primum contactum, Deus, cum
1864 sit incorporeus, nec tangit nec tangitur. Secundum autem virtualem
1865 contactum, tangit quidem movendo creaturas, sed non tangitur, quia
1866 nullius creaturae virtus naturalis potest ad ipsum pertingere. Et
1867 sic intellexit Dionysius quod non est tactus Dei, ut scilicet
1868 tangatur.</p>
1869 <p title="I q. 105 a. 2 ad 2"><a name="32806"><span class=
1870 "ref">[32806] I&ordf; q. 105 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
1871 dicendum quod movet Deus sicut desideratum et intellectum. Sed non
1872 oportet quod semper moveat sicut desideratum et intellectum ab eo
1873 quod movetur; sed sicut desideratum et notum a seipso; quia omnia
1874 operatur propter suam bonitatem.</p>
1875 <p title="I q. 105 a. 2 ad 3"><a name="32807"><span class=
1876 "ref">[32807] I&ordf; q. 105 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
1877 dicendum quod philosophus in VIII Physic. intendit probare quod
1878 virtus primi motoris non sit virtus in magnitudine, tali ratione,
1879 virtus primi motoris est infinita (quod probat per hoc quod potest
1880 movere tempore infinito); virtus autem infinita, si esset in aliqua
1881 magnitudine, moveret in non tempore, quod est impossibile; ergo
1882 oportet quod infinita virtus primi motoris sit non in magnitudine.
1883 Ex quo patet quod corpus moveri in non tempore, non consequitur
1884 nisi virtutem infinitam in magnitudine. Cuius ratio est, quia omnis
1885 virtus quae est in magnitudine, movet secundum se totam, cum moveat
1886 per necessitatem naturae. Potentia autem infinita
1887 improportionabiliter excedit quamlibet potentiam finitam. Quanto
1888 autem maior est potentia moventis, tanto est maior velocitas motus.
1889 Cum igitur potentia finita moveat tempore determinato, sequitur
1890 quod potentia infinita non moveat in aliquo tempore, quia
1891 cuiuscumque temporis ad aliud tempus est aliqua proportio. Sed
1892 virtus quae non est in magnitudine, est virtus alicuius
1893 intelligentis, qui operatur in effectibus secundum quod eis
1894 convenit. Et ideo, cum corpori non possit esse conveniens moveri in
1895 non tempore, non sequitur quod moveat in non tempore.</p>
1896 <br />
1897 <div class="E">Articulus 3</div>
1898 <p title="I q. 105 a. 3 arg. 1"><a name="32808"><span class=
1899 "ref">[32808] I&ordf; q. 105 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
1900 proceditur. Videtur quod Deus non moveat immediate intellectum
1901 creatum. Actio enim intellectus est ab eo in quo est, non enim
1902 transit in exteriorem materiam, ut dicitur in IX Metaphys. Actio
1903 autem eius quod movetur ab alio, non est ab eo in quo est, sed a
1904 movente. Non ergo intellectus movetur ab alio. Et ita videtur quod
1905 Deus non possit movere intellectum.</p>
1906 <p title="I q. 105 a. 3 arg. 2"><a name="32809"><span class=
1907 "ref">[32809] I&ordf; q. 105 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, id
1908 quod habet in se principium sufficiens sui motus, non movetur ab
1909 alio. Sed motus intellectus est ipsum intelligere eius, sicut
1910 dicitur quod intelligere vel sentire est motus quidam, secundum
1911 philosophum, in III de anima. Sufficiens autem principium
1912 intelligendi est lumen intelligibile inditum intellectui. Ergo non
1913 movetur ab alio.</p>
1914 <p title="I q. 105 a. 3 arg. 3"><a name="32810"><span class=
1915 "ref">[32810] I&ordf; q. 105 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
1916 sicut sensus movetur a sensibili, ita intellectus ab intelligibili.
1917 Sed Deus non est intelligibilis nobis, sed nostrum intellectum
1918 excedit. Ergo Deus non potest movere nostrum intellectum.</p>
1919 <p title="I q. 105 a. 3 s. c."><a name="32811"><span class=
1920 "ref">[32811] I&ordf; q. 105 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra,
1921 docens movet intellectum addiscentis. Sed Deus docet hominem
1922 scientiam, sicut dicitur in Psalmo. Ergo Deus movet intellectum
1923 hominis.</p>
1924 <p title="I q. 105 a. 3 co."><a name="32812"><span class=
1925 "ref">[32812] I&ordf; q. 105 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
1926 quod, sicut in motibus corporalibus movens dicitur quod dat formam
1927 quae est principium motus; ita dicitur movere intellectum, quod
1928 causat formam quae est principium intellectualis operationis, quae
1929 dicitur motus intellectus. Operationis autem intellectus est duplex
1930 principium in intelligente, unum scilicet quod est ipsa virtus
1931 intellectualis, quod quidem principium est etiam in intelligente in
1932 potentia; aliud autem est principium intelligendi in actu, scilicet
1933 similitudo rei intellectae in intelligente. Dicitur ergo aliquid
1934 movere intellectum, sive det intelligenti virtutem ad
1935 intelligendum, sive imprimat ei similitudinem rei intellectae.
1936 Utroque autem modo Deus movet intellectum creatum. Ipse enim est
1937 primum ens immateriale. Et quia intellectualitas consequitur
1938 immaterialitatem, sequitur quod ipse sit primum intelligens. Unde
1939 cum primum in quolibet ordine sit causa eorum quae consequuntur,
1940 sequitur quod ab ipso sit omnis virtus intelligendi. Similiter cum
1941 ipse sit primum ens, et omnia entia praeexistant in ipso sicut in
1942 prima causa, oportet quod sint in eo intelligibiliter secundum
1943 modum eius. Sicut enim omnes rationes rerum intelligibiles primo
1944 existunt in Deo, et ab derivantur in alios intellectus, ut actu
1945 intelligant; sic etiam derivantur in creaturas ut subsistant. Sic
1946 igitur Deus movet intellectum creatum, inquantum dat ei virtutem ad
1947 intelligendum, vel naturalem vel superadditam; et inquantum
1948 imprimit ei species intelligibiles; et utrumque tenet et conservat
1949 in esse.</p>
1950 <p title="I q. 105 a. 3 ad 1"><a name="32813"><span class=
1951 "ref">[32813] I&ordf; q. 105 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
1952 dicendum quod operatio intellectualis est quidem ab intellectu in
1953 quo est, sicut a causa secunda, sed a Deo sicut a causa prima. Ab
1954 ipso enim datur intelligenti quod intelligere possit.</p>
1955 <p title="I q. 105 a. 3 ad 2"><a name="32814"><span class=
1956 "ref">[32814] I&ordf; q. 105 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
1957 dicendum quod lumen intellectuale, simul cum similitudine rei
1958 intellectae, est sufficiens principium intelligendi; secundarium
1959 tamen, et a primo principio dependens.</p>
1960 <p title="I q. 105 a. 3 ad 3"><a name="32815"><span class=
1961 "ref">[32815] I&ordf; q. 105 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
1962 dicendum quod intelligibile movet intellectum nostrum, inquantum
1963 quodammodo imprimit ei suam similitudinem, per quam intelligi
1964 potest. Sed similitudines quas Deus imprimit intellectui creato,
1965 non sufficiunt ad ipsum Deum intelligendum per essentiam, ut supra
1966 habitum est. Unde movet intellectum creatum, cum tamen non sit ei
1967 intelligibilis, ut dictum est.</p>
1968 <br />
1969 <div class="E">Articulus 4</div>
1970 <p title="I q. 105 a. 4 arg. 1"><a name="32816"><span class=
1971 "ref">[32816] I&ordf; q. 105 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
1972 proceditur. Videtur quod Deus non possit movere voluntatem creatam.
1973 Omne enim quod movetur ab extrinseco, cogitur. Sed voluntas non
1974 potest cogi. Ergo non movetur ab aliquo extrinseco. Et ita non
1975 potest moveri a Deo.</p>
1976 <p title="I q. 105 a. 4 arg. 2"><a name="32817"><span class=
1977 "ref">[32817] I&ordf; q. 105 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, Deus
1978 non potest facere quod contradictoria sint simul vera. Hoc autem
1979 sequeretur, si voluntatem moveret, nam voluntarie moveri est ex se
1980 moveri, et non ab alio. Ergo Deus non potest voluntatem movere.</p>
1981 <p title="I q. 105 a. 4 arg. 3"><a name="32818"><span class=
1982 "ref">[32818] I&ordf; q. 105 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
1983 motus magis attribuitur moventi quam mobili, unde homicidium non
1984 attribuitur lapidi, sed proiicienti. Si igitur Deus moveat
1985 voluntatem, sequitur quod opera voluntaria non imputentur homini ad
1986 meritum vel demeritum. Hoc autem est falsum. Non igitur Deus movet
1987 voluntatem.</p>
1988 <p title="I q. 105 a. 4 s. c."><a name="32819"><span class=
1989 "ref">[32819] I&ordf; q. 105 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
1990 quod dicitur ad Philipp. II, <i>Deus est qui operatur in nobis
1991 velle et perficere</i>.</p>
1992 <p title="I q. 105 a. 4 co."><a name="32820"><span class=
1993 "ref">[32820] I&ordf; q. 105 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
1994 quod, sicut intellectus, ut dictum est, movetur ab obiecto, et ab
1995 eo qui dedit virtutem intelligendi; ita voluntas movetur ab
1996 obiecto, quod est bonum, et ab eo qui creat virtutem volendi.
1997 Potest autem voluntas moveri sicut ab obiecto, a quocumque bono;
1998 non tamen sufficienter et efficaciter nisi a Deo. Non enim
1999 sufficienter aliquid potest movere aliquod mobile, nisi virtus
2000 activa moventis excedat, vel saltem adaequet virtutem passivam
2001 mobilis. Virtus autem passiva voluntatis se extendit ad bonum in
2002 universali, est enim eius obiectum bonum universale, sicut et
2003 intellectus obiectum est ens universale. Quodlibet autem bonum
2004 creatum est quoddam particulare bonum, solus autem Deus est bonum
2005 universale. Unde ipse solus implet voluntatem, et sufficienter eam
2006 movet ut obiectum. Similiter autem et virtus volendi a solo Deo
2007 causatur. Velle enim nihil aliud est quam inclinatio quaedam in
2008 obiectum voluntatis, quod est bonum universale. Inclinare autem in
2009 bonum universale est primi moventis cui proportionatur ultimus
2010 finis, sicut in rebus humanis dirigere ad bonum commune est eius
2011 qui praeest multitudini. Unde utroque modo proprium est Dei movere
2012 voluntatem, sed maxime secundo modo, interius eam inclinando.</p>
2013 <p title="I q. 105 a. 4 ad 1"><a name="32821"><span class=
2014 "ref">[32821] I&ordf; q. 105 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2015 dicendum quod illud quod movetur ab altero dicitur cogi, si
2016 moveatur contra inclinationem propriam, sed si moveatur ab alio
2017 quod sibi dat propriam inclinationem, non dicitur cogi; sicut
2018 grave, cum movetur deorsum a generante, non cogitur. Sic igitur
2019 Deus, movendo voluntatem, non cogit ipsam, quia dat ei eius
2020 propriam inclinationem.</p>
2021 <p title="I q. 105 a. 4 ad 2"><a name="32822"><span class=
2022 "ref">[32822] I&ordf; q. 105 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
2023 dicendum quod moveri voluntarie est moveri ex se, idest a principio
2024 intrinseco, sed illud principium intrinsecum potest esse ab alio
2025 principio extrinseco. Et sic moveri ex se non repugnat ei quod
2026 movetur ab alio.</p>
2027 <p title="I q. 105 a. 4 ad 3"><a name="32823"><span class=
2028 "ref">[32823] I&ordf; q. 105 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
2029 dicendum quod, si voluntas ita moveretur ab alio quod ex se
2030 nullatenus moveretur, opera voluntatis non imputarentur ad meritum
2031 vel demeritum. Sed quia per hoc quod movetur ab alio, non
2032 excluditur quin moveatur ex se, ut dictum est; ideo per consequens
2033 non tollitur ratio meriti vel demeriti.</p>
2034 <br />
2035 <div class="E">Articulus 5</div>
2036 <p title="I q. 105 a. 5 arg. 1"><a name="32824"><span class=
2037 "ref">[32824] I&ordf; q. 105 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
2038 proceditur. Videtur quod Deus non operetur in omni operante. Nulla
2039 enim insufficientia est Deo attribuenda. Si igitur Deus operatur in
2040 omni operante, sufficienter in quolibet operatur. Superfluum igitur
2041 esset quod agens creatum aliquid operaretur.</p>
2042 <p title="I q. 105 a. 5 arg. 2"><a name="32825"><span class=
2043 "ref">[32825] I&ordf; q. 105 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, una
2044 operatio non est simul a duobus operantibus, sicut nec unus numero
2045 motus potest esse duorum mobilium. Si igitur operatio creaturae est
2046 a Deo in creatura operante, non potest esse simul a creatura. Et
2047 ita nulla creatura aliquid operatur.</p>
2048 <p title="I q. 105 a. 5 arg. 3"><a name="32826"><span class=
2049 "ref">[32826] I&ordf; q. 105 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
2050 faciens dicitur esse causa operationis facti, inquantum dat ei
2051 formam qua operatur. Si igitur Deus est causa operationis rerum
2052 factarum ab ipso, hoc erit inquantum dat eis virtutem operandi. Sed
2053 hoc est a principio, quando rem facit. Ergo videtur quod ulterius
2054 non operetur in creatura operante.</p>
2055 <p title="I q. 105 a. 5 s. c."><a name="32827"><span class=
2056 "ref">[32827] I&ordf; q. 105 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
2057 quod dicitur Isaiae XXVI, <i>omnia opera nostra operatus es in
2058 nobis, domine</i>.</p>
2059 <p title="I q. 105 a. 5 co."><a name="32828"><span class=
2060 "ref">[32828] I&ordf; q. 105 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum
2061 quod Deum operari in quolibet operante aliqui sic intellexerunt,
2062 quod nulla virtus creata aliquid operaretur in rebus, sed solus
2063 Deus immediate omnia operaretur; puta quod ignis non calefaceret,
2064 sed Deus in igne, et similiter de omnibus aliis. Hoc autem est
2065 impossibile. Primo quidem, quia sic subtraheretur ordo causae et
2066 causati a rebus creatis. Quod pertinet ad impotentiam creantis, ex
2067 virtute enim agentis est, quod suo effectui det virtutem agendi.
2068 Secundo, quia virtutes operativae quae in rebus inveniuntur,
2069 frustra essent rebus attributae, si per eas nihil operarentur.
2070 Quinimmo omnes res creatae viderentur quodammodo esse frustra, si
2071 propria operatione destituerentur, cum omnis res sit propter suam
2072 operationem. Semper enim imperfectum est propter perfectius, sicut
2073 igitur materia est propter formam, ita forma, quae est actus
2074 primus, est propter suam operationem, quae est actus secundus; et
2075 sic operatio est finis rei creatae. Sic igitur intelligendum est
2076 Deum operari in rebus, quod tamen ipsae res propriam habeant
2077 operationem. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod, cum sint
2078 causarum quatuor genera, materia quidem non est principium
2079 actionis, sed se habet ut subiectum recipiens actionis effectum.
2080 Finis vero et agens et forma se habent ut actionis principium, sed
2081 ordine quodam. Nam primo quidem, principium actionis est finis, qui
2082 movet agentem; secundo vero, agens; tertio autem, forma eius quod
2083 ab agente applicatur ad agendum (quamvis et ipsum agens per formam
2084 suam agat); ut patet in artificialibus. Artifex enim movetur ad
2085 agendum a fine, qui est ipsum operatum, puta arca vel lectus; et
2086 applicat ad actionem securim quae incidit per suum acumen. Sic
2087 igitur secundum haec tria Deus in quolibet operante operatur. Primo
2088 quidem, secundum rationem finis. Cum enim omnis operatio sit
2089 propter aliquod bonum verum vel apparens; nihil autem est vel
2090 apparet bonum, nisi secundum quod participat aliquam similitudinem
2091 summi boni, quod est Deus; sequitur quod ipse Deus sit cuiuslibet
2092 operationis causa ut finis. Similiter etiam considerandum est quod,
2093 si sint multa agentia ordinata, semper secundum agens agit in
2094 virtute primi, nam primum agens movet secundum ad agendum. Et
2095 secundum hoc, omnia agunt in virtute ipsius Dei; et ita ipse est
2096 causa actionum omnium agentium. Tertio, considerandum est quod Deus
2097 movet non solum res ad operandum, quasi applicando formas et
2098 virtutes rerum ad operationem, sicut etiam artifex applicat securim
2099 ad scindendum, qui tamen interdum formam securi non tribuit; sed
2100 etiam dat formam creaturis agentibus, et eas tenet in esse. Unde
2101 non solum est causa actionum inquantum dat formam quae est
2102 principium actionis, sicut generans dicitur esse causa motus
2103 gravium et levium; sed etiam sicut conservans formas et virtutes
2104 rerum; prout sol dicitur esse causa manifestationis colorum,
2105 inquantum dat et conservat lumen, quo manifestantur colores. Et
2106 quia forma rei est intra rem, et tanto magis quanto consideratur ut
2107 prior et universalior; et ipse Deus est proprie causa ipsius esse
2108 universalis in rebus omnibus, quod inter omnia est magis intimum
2109 rebus; sequitur quod Deus in omnibus intime operetur. Et propter
2110 hoc in sacra Scriptura operationes naturae Deo attribuuntur quasi
2111 operanti in natura; secundum illud Iob X, <i>pelle et carnibus
2112 vestisti me, ossibus et nervis compegisti me</i>.</p>
2113 <p title="I q. 105 a. 5 ad 1"><a name="32829"><span class=
2114 "ref">[32829] I&ordf; q. 105 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2115 dicendum quod Deus sufficienter operatur in rebus ad modum primi
2116 agentis, nec propter hoc superfluit operatio secundorum
2117 agentium.</p>
2118 <p title="I q. 105 a. 5 ad 2"><a name="32830"><span class=
2119 "ref">[32830] I&ordf; q. 105 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
2120 dicendum quod una actio non procedit a duobus agentibus unius
2121 ordinis, sed nihil prohibet quin una et eadem actio procedat a
2122 primo et secundo agente.</p>
2123 <p title="I q. 105 a. 5 ad 3"><a name="32831"><span class=
2124 "ref">[32831] I&ordf; q. 105 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
2125 dicendum quod Deus non solum dat formas rebus, sed etiam conservat
2126 eas in esse, et applicat eas ad agendum, et est finis omnium
2127 actionum, ut dictum est.</p>
2128 <br />
2129 <div class="E">Articulus 6</div>
2130 <p title="I q. 105 a. 6 arg. 1"><a name="32832"><span class=
2131 "ref">[32832] I&ordf; q. 105 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
2132 proceditur. Videtur quod Deus non possit facere aliquid praeter
2133 ordinem rebus inditum. Dicit enim Augustinus, XXVI contra Faustum,
2134 <i>Deus, conditor et creator omnium naturarum, nihil contra naturam
2135 facit</i>. Sed hoc videtur esse contra naturam, quod est praeter
2136 ordinem naturaliter rebus inditum. Ergo Deus non potest facere
2137 aliquid praeter ordinem rebus inditum.</p>
2138 <p title="I q. 105 a. 6 arg. 2"><a name="32833"><span class=
2139 "ref">[32833] I&ordf; q. 105 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
2140 sicut ordo iustitiae est a Deo, ita et ordo naturae. Sed Deus non
2141 potest facere aliquid praeter ordinem iustitiae, faceret enim tunc
2142 aliquid iniustum. Ergo non potest facere aliquid praeter ordinem
2143 naturae.</p>
2144 <p title="I q. 105 a. 6 arg. 3"><a name="32834"><span class=
2145 "ref">[32834] I&ordf; q. 105 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
2146 ordinem naturae Deus instituit. Si igitur praeter ordinem naturae
2147 Deus aliquid faciat, videtur quod ipse sit mutabilis. Quod est
2148 inconveniens.</p>
2149 <p title="I q. 105 a. 6 s. c."><a name="32835"><span class=
2150 "ref">[32835] I&ordf; q. 105 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est
2151 quod Augustinus dicit, XXVI contra Faustum, quod <i>Deus aliquando
2152 aliquid facit contra solitum cursum naturae</i>.</p>
2153 <p title="I q. 105 a. 6 co."><a name="32836"><span class=
2154 "ref">[32836] I&ordf; q. 105 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum
2155 quod a qualibet causa derivatur aliquis ordo in suos effectus, cum
2156 quaelibet causa habeat rationem principii. Et ideo secundum
2157 multiplicationem causarum, multiplicantur et ordines, quorum unus
2158 continetur sub altero, sicut et causa continetur sub causa. Unde
2159 causa superior non continetur sub ordine causae inferioris, sed e
2160 converso. Cuius exemplum apparet in rebus humanis, nam ex
2161 patrefamilias dependet ordo domus, qui continetur sub ordine
2162 civitatis, qui procedit a civitatis rectore, cum et hic contineatur
2163 sub ordine regis, a quo totum regnum ordinatur. Si ergo ordo rerum
2164 consideretur prout dependet a prima causa, sic contra rerum ordinem
2165 Deus facere non potest, sic enim si faceret, faceret contra suam
2166 praescientiam aut voluntatem aut bonitatem. Si vero consideretur
2167 rerum ordo prout dependet a qualibet secundarum causarum, sic Deus
2168 potest facere praeter ordinem rerum. Quia ordini secundarum
2169 causarum ipse non est subiectus, sed talis ordo ei subiicitur,
2170 quasi ab eo procedens non per necessitatem naturae, sed per
2171 arbitrium voluntatis, potuisset enim et alium ordinem rerum
2172 instituere. Unde et potest praeter hunc ordinem institutum agere,
2173 cum voluerit; puta agendo effectus secundarum causarum sine ipsis,
2174 vel producendo aliquos effectus ad quos causae secundae non se
2175 extendunt. Unde et Augustinus dicit, XXVI contra Faustum, quod
2176 <i>Deus contra solitum cursum naturae facit; sed contra summam
2177 legem tam nullo modo facit, quam contra seipsum non facit</i>.</p>
2178 <p title="I q. 105 a. 6 ad 1"><a name="32837"><span class=
2179 "ref">[32837] I&ordf; q. 105 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2180 dicendum quod, cum aliquid contingit in rebus naturalibus praeter
2181 naturam inditam, hoc potest dupliciter contingere. Uno modo, per
2182 actionem agentis qui inclinationem naturalem non dedit, sicut cum
2183 homo movet corpus grave sursum, quod non habet ab eo ut moveatur
2184 deorsum, et hoc est contra naturam. Alio modo, per actionem illius
2185 agentis a quo dependet actio naturalis. Et hoc non est contra
2186 naturam, ut patet in fluxu et refluxu maris, qui non est contra
2187 naturam, quamvis sit praeter motum naturalem aquae, quae movetur
2188 deorsum; est enim ex impressione caelestis corporis, a quo dependet
2189 naturalis inclinatio inferiorum corporum. Cum igitur naturae ordo
2190 sit a Deo rebus inditus, si quid praeter hunc ordinem faciat, non
2191 est contra naturam. Unde Augustinus dicit, XXVI contra Faustum,
2192 quod <i>id est cuique rei naturale, quod ille fecerit a quo est
2193 omnis modus, numerus et ordo naturae</i>.</p>
2194 <p title="I q. 105 a. 6 ad 2"><a name="32838"><span class=
2195 "ref">[32838] I&ordf; q. 105 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
2196 dicendum quod ordo iustitiae est secundum relationem ad causam
2197 primam, quae est regula omnis iustitiae. Et ideo praeter hunc
2198 ordinem, Deus nihil facere potest.</p>
2199 <p title="I q. 105 a. 6 ad 3"><a name="32839"><span class=
2200 "ref">[32839] I&ordf; q. 105 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
2201 dicendum quod Deus sic rebus certum ordinem indidit, ut tamen sibi
2202 reservaret quid ipse aliquando aliter ex causa esset facturus. Unde
2203 cum praeter hunc ordinem agit, non mutatur.</p>
2204 <br />
2205 <div class="E">Articulus 7</div>
2206 <p title="I q. 105 a. 7 arg. 1"><a name="32840"><span class=
2207 "ref">[32840] I&ordf; q. 105 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic
2208 proceditur. Videtur quod non omnia quae Deus facit praeter ordinem
2209 naturalem rerum, sint miracula. Creatio enim mundi, et etiam
2210 animarum, et iustificatio impii fiunt a Deo praeter ordinem
2211 naturalem, non enim fiunt per actionem alicuius causae naturalis.
2212 Et tamen haec miracula non dicuntur. Ergo non omnia quae facit Deus
2213 praeter ordinem naturalem rerum, sunt miracula.</p>
2214 <p title="I q. 105 a. 7 arg. 2"><a name="32841"><span class=
2215 "ref">[32841] I&ordf; q. 105 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea,
2216 miraculum dicitur aliquid arduum et insolitum supra facultatem
2217 naturae et spem admirantis proveniens. Sed quaedam fiunt praeter
2218 naturae ordinem, quae tamen non sunt ardua, sunt enim in minimis
2219 rebus, sicut in restauratione gemmarum, vel sanatione aegrorum. Nec
2220 etiam sunt insolita, cum frequenter eveniant, sicut cum infirmi in
2221 plateis ponebantur ut ad umbram Petri sanarentur. Nec etiam sunt
2222 supra facultatem naturae, ut cum aliqui sanantur a febribus. Nec
2223 etiam supra spem, sicut resurrectionem mortuorum omnes speramus,
2224 quae tamen fiet praeter ordinem naturae. Ergo non omnia quae fiunt
2225 praeter naturae ordinem, sunt miracula.</p>
2226 <p title="I q. 105 a. 7 arg. 3"><a name="32842"><span class=
2227 "ref">[32842] I&ordf; q. 105 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea,
2228 miraculi nomen ab admiratione sumitur. Sed admiratio est de rebus
2229 sensui manifestis. Sed quandoque aliqua accidunt praeter ordinem
2230 naturalem in rebus sensui non manifestis, sicut cum apostoli facti
2231 sunt scientes, neque invenientes neque discentes. Ergo non omnia
2232 quae fiunt praeter ordinem naturae, sunt miracula.</p>
2233 <p title="I q. 105 a. 7 s. c."><a name="32843"><span class=
2234 "ref">[32843] I&ordf; q. 105 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est
2235 quod Augustinus dicit, XXVI contra Faustum, quod <i>cum Deus
2236 aliquid facit contra cognitum nobis cursum solitumque naturae,
2237 magnalia, vel mirabilia nominantur</i>.</p>
2238 <p title="I q. 105 a. 7 co."><a name="32844"><span class=
2239 "ref">[32844] I&ordf; q. 105 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum
2240 quod nomen miraculi ab admiratione sumitur. Admiratio autem
2241 consurgit, cum effectus sunt manifesti et causa occulta; sicut
2242 aliquis admiratur cum videt eclipsim solis et ignorat causam, ut
2243 dicitur in principio Metaphys. Potest autem causa effectus alicuius
2244 apparentis alicui esse nota, quae tamen est aliis incognita. Unde
2245 aliquid est mirum uni, quod non est mirum aliis; sicut eclipsim
2246 solis miratur rusticus, non autem astrologus. Miraculum autem
2247 dicitur quasi admiratione plenum, quod scilicet habet causam
2248 simpliciter et omnibus occultam. Haec autem est Deus. Unde illa
2249 quae a Deo fiunt praeter causas nobis notas, miracula dicuntur.</p>
2250 <p title="I q. 105 a. 7 ad 1"><a name="32845"><span class=
2251 "ref">[32845] I&ordf; q. 105 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2252 dicendum quod creatio, et iustificatio impii, etsi a solo Deo
2253 fiant, non tamen, proprie loquendo, miracula dicuntur. Quia non
2254 sunt nata fieri per alias causas, et ita non contingunt praeter
2255 ordinem naturae, cum haec ad ordinem naturae non pertineant.</p>
2256 <p title="I q. 105 a. 7 ad 2"><a name="32846"><span class=
2257 "ref">[32846] I&ordf; q. 105 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum
2258 dicendum quod arduum dicitur miraculum, non propter dignitatem rei
2259 in qua fit; sed quia excedit facultatem naturae. Similiter etiam
2260 insolitum dicitur, non quia frequenter non eveniat sed quia est
2261 praeter naturalem consuetudinem. Supra facultatem autem naturae
2262 dicitur aliquid, non solum propter substantiam facti sed etiam
2263 propter modum et ordinem faciendi. Supra spem etiam naturae
2264 miraculum esse dicitur; non supra spem gratiae, quae est ex fide,
2265 per quam credimus resurrectionem futuram.</p>
2266 <p title="I q. 105 a. 7 ad 3"><a name="32847"><span class=
2267 "ref">[32847] I&ordf; q. 105 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium
2268 dicendum quod scientia apostolorum, quamvis secundum se non fuerit
2269 manifesta, manifestabatur tamen in effectibus, ex quibus mirabilis
2270 apparebat.</p>
2271 <br />
2272 <div class="E">Articulus 8</div>
2273 <p title="I q. 105 a. 8 arg. 1"><a name="32848"><span class=
2274 "ref">[32848] I&ordf; q. 105 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic
2275 proceditur. Videtur quod unum miraculum non sit maius alio. Dicit
2276 enim Augustinus, in epistola ad Volusianum, <i>in rebus mirabiliter
2277 factis tota ratio facti est potentia facientis</i>. Sed eadem
2278 potentia, scilicet Dei, fiunt omnia miracula. Ergo unum non est
2279 maius alio.</p>
2280 <p title="I q. 105 a. 8 arg. 2"><a name="32849"><span class=
2281 "ref">[32849] I&ordf; q. 105 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea,
2282 potentia Dei est infinita. Sed infinitum improportionabiliter
2283 excedit omne finitum. Ergo non magis est mirandum quod faciat hunc
2284 effectum, quam illum. Ergo unum miraculum non est maius altero.</p>
2285 <p title="I q. 105 a. 8 s. c."><a name="32850"><span class=
2286 "ref">[32850] I&ordf; q. 105 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est
2287 quod dominus dicit, Ioan. XIV, de operibus miraculosis loquens,
2288 <i>opera quae ego facio, et ipse faciet, et maiora horum
2289 faciet</i>.</p>
2290 <p title="I q. 105 a. 8 co."><a name="32851"><span class=
2291 "ref">[32851] I&ordf; q. 105 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum
2292 quod nihil potest dici miraculum ex comparatione potentiae divinae,
2293 quia quodcumque factum, divinae potentiae comparatum, est minimum;
2294 secundum illud Isaiae XL, <i>ecce gentes quasi stilla situlae, et
2295 quasi momentum staterae reputatae sunt</i>. Sed dicitur aliquid
2296 miraculum per comparationem ad facultatem naturae, quam excedit. Et
2297 ideo secundum quod magis excedit facultatem naturae, secundum hoc
2298 maius miraculum dicitur. Excedit autem aliquid facultatem naturae
2299 tripliciter. Uno modo, quantum ad substantiam facti, sicut quod duo
2300 corpora sint simul, vel quod sol retrocedat, aut quod corpus
2301 humanum glorificetur; quod nullo modo natura facere potest. Et ista
2302 tenent summum gradum in miraculis. Secundo aliquid excedit
2303 facultatem naturae, non quantum ad id quod fit, sed quantum ad id
2304 in quo fit, sicut resuscitatio mortuorum, et illuminatio caecorum,
2305 et similia. Potest enim natura causare vitam, sed non in mortuo, et
2306 potest praestare visum, sed non caeco. Et haec tenent secundum
2307 locum in miraculis. Tertio modo excedit aliquid facultatem naturae,
2308 quantum ad modum et ordinem faciendi, sicut cum aliquis subito per
2309 virtutem divinam a febre curatur absque curatione et consueto
2310 processu naturae in talibus, et cum statim aer divina virtute in
2311 pluvias densatur absque naturalibus causis, sicut factum est ad
2312 preces Samuelis et Eliae. Et huiusmodi tenent infimum locum in
2313 miraculis. Quaelibet tamen horum habent diversos gradus, secundum
2314 quod diversimode excedunt facultatem naturae.</p>
2315 <p title="I q. 105 a. 8 ad arg."><a name="32852"><span class=
2316 "ref">[32852] I&ordf; q. 105 a. 8 ad arg.</span></a> Et per hoc
2317 patet solutio ad obiecta, quae procedunt ex parte divinae
2318 potentiae.</p>
2319 <br />
2320 <div class="D">Quaestio 106</div>
2321 <div class="G">Prooemium</div>
2322 <p title="I q. 106 pr."><a name="32853"><span class="ref">[32853]
2323 I&ordf; q. 106 pr.</span></a> Deinde considerandum est quomodo una
2324 creatura moveat aliam. Erit autem haec consideratio tripartita, ut
2325 primo consideremus quomodo Angeli moveant, qui sunt creaturae pure
2326 spirituales; secundo, quomodo corpora moveant; tertio, quomodo
2327 homines, qui sunt ex spirituali et corporali natura compositi.
2328 Circa primum tria consideranda occurrunt, primo, quomodo Angelus
2329 agat in Angelum; secundo, quomodo in creaturam corporalem; tertio,
2330 quomodo in homines. Circa primum, considerare oportet de
2331 illuminatione, et locutione Angelorum, et ordinatione eorum ad
2332 invicem, tam bonorum, quam malorum. Circa illuminationem quaeruntur
2333 quatuor. Primo, utrum unus Angelus moveat intellectum alterius
2334 illuminando. Secundo, utrum unus moveat voluntatem alterius.
2335 Tertio, utrum inferior Angelus possit illuminare superiorem.
2336 Quarto, utrum superior Angelus illuminet inferiorem de omnibus quae
2337 cognoscit.</p>
2338 <br />
2339 <div class="E">Articulus 1</div>
2340 <p title="I q. 106 a. 1 arg. 1"><a name="32854"><span class=
2341 "ref">[32854] I&ordf; q. 106 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
2342 proceditur. Videtur quod unus Angelus non illuminet alium. Angeli
2343 enim eandem beatitudinem possident nunc, quam nos in futuro
2344 expectamus. Sed tunc unus homo non illuminabit alium; secundum
2345 illud Ierem. XXXI, <i>non docebit ultra vir proximum suum, et vir
2346 fratrem suum</i>. Ergo etiam neque nunc unus Angelus illuminat
2347 alium.</p>
2348 <p title="I q. 106 a. 1 arg. 2"><a name="32855"><span class=
2349 "ref">[32855] I&ordf; q. 106 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
2350 triplex est lumen in Angelis, naturae, gratiae et gloriae. Sed
2351 Angelus illuminatur lumine naturae, a creante; lumine gratiae, a
2352 iustificante; lumine gloriae, a beatificante; quod totum Dei est.
2353 Ergo unus Angelus non illuminat alium.</p>
2354 <p title="I q. 106 a. 1 arg. 3"><a name="32856"><span class=
2355 "ref">[32856] I&ordf; q. 106 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
2356 lumen est forma quaedam mentis. Sed mens rationalis a solo Deo
2357 formatur, nulla interposita creatura, ut Augustinus dicit in libro
2358 octoginta trium quaest. Ergo unus Angelus non illuminat mentem
2359 alterius.</p>
2360 <p title="I q. 106 a. 1 s. c."><a name="32857"><span class=
2361 "ref">[32857] I&ordf; q. 106 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
2362 quod dicit Dionysius, VIII cap. Cael. Hier., quod <i>Angeli
2363 secundae hierarchiae purgantur et illuminantur et perficiuntur per
2364 Angelos primae hierarchiae</i>.</p>
2365 <p title="I q. 106 a. 1 co."><a name="32858"><span class=
2366 "ref">[32858] I&ordf; q. 106 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
2367 quod unus Angelus illuminat alium. Ad cuius evidentiam,
2368 considerandum est quod lumen, secundum quod ad intellectum
2369 pertinet, nihil est aliud quam quaedam manifestatio veritatis;
2370 secundum illud ad Ephes. V, <i>omne quod manifestatur, lumen
2371 est</i>. Unde illuminare nihil aliud est quam manifestationem
2372 cognitae veritatis alteri tradere; secundum quem modum apostolus
2373 dicit, ad Ephes. III, <i>mihi, omnium sanctorum minimo, data est
2374 gratia haec, illuminare omnes quae sit dispensatio sacramenti
2375 absconditi a saeculis in Deo</i>. Sic igitur unus Angelus dicitur
2376 illuminare alium, inquantum ei manifestat veritatem quam ipse
2377 cognoscit. Unde Dionysius dicit, VII cap. Cael. Hier., quod
2378 <i>theologi plane monstrant caelestium substantiarum ornatus a
2379 supremis mentibus doceri deificas scientias</i>. Cum autem ad
2380 intelligendum duo concurrant, ut supra diximus, scilicet virtus
2381 intellectiva, et similitudo rei intellectae; secundum haec duo unus
2382 Angelus alteri veritatem notam notificare potest. Primo quidem,
2383 fortificando virtutem intellectivam eius. Sicut enim virtus
2384 imperfectioris corporis confortatur ex situali propinquitate
2385 perfectioris corporis, ut minus calidum crescit in calore ex
2386 praesentia magis calidi; ita virtus intellectiva inferioris Angeli
2387 confortatur ex conversione superioris Angeli ad ipsum. Hoc enim
2388 facit in spiritualibus ordo conversionis, quod facit in
2389 corporalibus ordo localis propinquitatis. Secundo autem unus
2390 Angelus alteri manifestat veritatem, ex parte similitudinis
2391 intellectae. Superior enim Angelus notitiam veritatis accipit in
2392 universali quadam conceptione, ad quam capiendam inferioris Angeli
2393 intellectus non esset sufficiens, sed est ei connaturale ut magis
2394 particulariter veritatem accipiat. Superior ergo Angelus veritatem
2395 quam universaliter concipit, quodammodo distinguit, ut ab inferiori
2396 capi possit; et sic eam cognoscendam illi proponit. Sicut etiam
2397 apud nos, doctores, quod in summa capiunt, multipliciter
2398 distinguunt, providentes capacitati aliorum. Et hoc est quod
2399 Dionysius dicit, XV cap. Cael. Hier., <i>unaquaeque substantia
2400 intellectualis datam sibi a diviniore uniformem intelligentiam,
2401 provida virtute dividit et multiplicat, ad inferioris sursum
2402 ductricem analogiam</i>.</p>
2403 <p title="I q. 106 a. 1 ad 1"><a name="32859"><span class=
2404 "ref">[32859] I&ordf; q. 106 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2405 dicendum quod omnes Angeli, tam superiores quam inferiores,
2406 immediate vident Dei essentiam; et quantum ad hoc, unus non docet
2407 alium. De hac enim doctrina propheta loquitur, unde dicit <i>non
2408 docebit vir fratrem suum, dicens, cognosce dominum. Omnes enim
2409 cognoscent me, a minimo eorum usque ad maximum</i>. Sed rationes
2410 divinorum operum, quae in Deo cognoscuntur sicut in causa, omnes
2411 quidem Deus in seipso cognoscit, quia seipsum comprehendit, aliorum
2412 vero Deum videntium tanto unusquisque in Deo plures rationes
2413 cognoscit, quanto eum perfectius videt. Unde superior Angelus plura
2414 in Deo de rationibus divinorum operum cognoscit quam inferior; et
2415 de his eum illuminat. Et hoc est quod dicit Dionysius, IV cap. de
2416 Div. Nom., quod <i>Angeli existentium illuminantur
2417 rationibus</i>.</p>
2418 <p title="I q. 106 a. 1 ad 2"><a name="32860"><span class=
2419 "ref">[32860] I&ordf; q. 106 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
2420 dicendum quod unus Angelus non illuminat alium tradendo ei lumen
2421 naturae vel gratiae vel gloriae; sed confortando lumen naturale
2422 ipsius, et manifestando ei veritatem de his quae pertinent ad
2423 statum naturae, gratiae et gloriae, ut dictum est.</p>
2424 <p title="I q. 106 a. 1 ad 3"><a name="32861"><span class=
2425 "ref">[32861] I&ordf; q. 106 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
2426 dicendum quod rationalis mens formatur immediate a Deo, vel sicut
2427 imago ab exemplari, quia non est facta ad alterius imaginem quam
2428 Dei, vel sicut subiectum ab ultima forma completiva, quia semper
2429 mens creata reputatur informis, nisi ipsi primae veritati
2430 inhaereat. Aliae vero illuminationes, quae sunt ab homine vel
2431 Angelo, sunt quasi dispositiones ad ultimam formam.</p>
2432 <br />
2433 <div class="E">Articulus 2</div>
2434 <p title="I q. 106 a. 2 arg. 1"><a name="32862"><span class=
2435 "ref">[32862] I&ordf; q. 106 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
2436 proceditur. Videtur quod unus Angelus possit movere voluntatem
2437 alterius. Quia secundum Dionysium, sicut unus Angelus illuminat
2438 alium, ita purgat et perficit; ut patet ex auctoritate supra
2439 inducta. Sed purgatio et perfectio videntur pertinere ad
2440 voluntatem, nam purgatio videtur esse a sordibus culpae, quae
2441 pertinet ad voluntatem; perfectio autem videtur esse per
2442 consecutionem finis, qui est obiectum voluntatis. Ergo unus Angelus
2443 potest movere voluntatem alterius.</p>
2444 <p title="I q. 106 a. 2 arg. 2"><a name="32863"><span class=
2445 "ref">[32863] I&ordf; q. 106 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
2446 sicut Dionysius dicit VII cap. Cael. Hier., <i>nomina Angelorum
2447 designant eorum proprietates</i>. Seraphim autem incendentes
2448 dicuntur, aut calefacientes, quod est per amorem, qui ad voluntatem
2449 pertinet. Unus ergo Angelus movet voluntatem alterius.</p>
2450 <p title="I q. 106 a. 2 arg. 3"><a name="32864"><span class=
2451 "ref">[32864] I&ordf; q. 106 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
2452 philosophus dicit, in III de anima, quod appetitus superior movet
2453 appetitum inferiorem. Sed sicut intellectus Angeli superioris
2454 superior est, ita etiam appetitus. Ergo videtur quod superior
2455 Angelus possit immutare voluntatem alterius.</p>
2456 <p title="I q. 106 a. 2 s. c."><a name="32865"><span class=
2457 "ref">[32865] I&ordf; q. 106 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, eius
2458 est immutare voluntatem, cuius est iustificare, cum iustitia sit
2459 rectitudo voluntatis. Sed solus Deus est qui iustificat. Ergo unus
2460 Angelus non potest mutare voluntatem alterius.</p>
2461 <p title="I q. 106 a. 2 co."><a name="32866"><span class=
2462 "ref">[32866] I&ordf; q. 106 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
2463 quod, sicut supra dictum est, voluntas immutatur dupliciter, uno
2464 modo, ex parte obiecti; alio modo ex parte ipsius potentiae. Ex
2465 parte quidem obiecti, movet voluntatem et ipsum bonum quod est
2466 voluntatis obiectum, sicut appetibile movet appetitum; et ille qui
2467 demonstrat obiectum, puta qui demonstrat aliquid esse bonum. Sed
2468 sicut supra dictum est, alia quidem bona aliqualiter inclinant
2469 voluntatem; sed nihil sufficienter movet voluntatem, nisi bonum
2470 universale, quod est Deus. Et hoc bonum solus ipse ostendit, ut per
2471 essentiam videatur a beatis, qui dicenti Moysi, <i>ostende mihi
2472 gloriam tuam</i>, respondit, <i>ego ostendam tibi omne bonum</i>,
2473 ut habetur Exod. XXXIII. Angelus ergo non sufficienter movet
2474 voluntatem, neque ut obiectum, neque ut ostendens obiectum. Sed
2475 inclinat eam, ut amabile quoddam, et ut manifestans aliqua bona
2476 creata ordinata in Dei bonitatem. Et per hoc inclinare potest ad
2477 amorem creaturae vel Dei, per modum suadentis. Ex parte vero ipsius
2478 potentiae, voluntas nullo modo potest moveri nisi a Deo. Operatio
2479 enim voluntatis est inclinatio quaedam volentis in volitum. Hanc
2480 autem inclinationem solus ille immutare potest, qui virtutem
2481 volendi creaturae contulit, sicut et naturalem inclinationem solum
2482 illud agens potest mutare, quod potest dare virtutem quam
2483 consequitur inclinatio naturalis. Solus autem Deus est qui
2484 potentiam volendi tribuit creaturae, quia ipse solus est auctor
2485 intellectualis naturae. Unde unus Angelus voluntatem alterius
2486 movere non potest.</p>
2487 <p title="I q. 106 a. 2 ad 1"><a name="32867"><span class=
2488 "ref">[32867] I&ordf; q. 106 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2489 dicendum quod secundum modum illuminationis, est accipienda et
2490 purgatio et perfectio. Et quia Deus illuminat immutando intellectum
2491 et voluntatem, purgat a defectibus intellectus et voluntatis, et
2492 perficit in finem intellectus et voluntatis. Angeli autem
2493 illuminatio refertur ad intellectum, ut dictum est. Et ideo etiam
2494 purgatio Angeli intelligitur a defectu intellectus, qui est
2495 nescientia; perfectio autem est consummatio in finem intellectus,
2496 qui est veritas cognita. Et hoc est quod dicit Dionysius, VI cap.
2497 Eccl. Hier., quod <i>in caelesti hierarchia purgatio est in
2498 subiectis essentiis tanquam ignotorum illuminatio in perfectiorem
2499 eas scientiam ducens</i>. Sicut si dicamus visum corporalem
2500 purgari, inquantum removentur tenebrae; illuminari vero, inquantum
2501 perfunditur lumine; perfici vero, secundum quod perducitur ad
2502 cognitionem colorati.</p>
2503 <p title="I q. 106 a. 2 ad 2"><a name="32868"><span class=
2504 "ref">[32868] I&ordf; q. 106 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
2505 dicendum quod unus Angelus potest inducere alium ad amorem Dei per
2506 modum persuadentis, ut supra dictum est.</p>
2507 <p title="I q. 106 a. 2 ad 3"><a name="32869"><span class=
2508 "ref">[32869] I&ordf; q. 106 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
2509 dicendum quod philosophus loquitur de appetitu inferiori sensitivo,
2510 qui potest moveri a superiori intellectivo, quia pertinet ad eandem
2511 naturam animae, et quia inferior appetitus est virtus in organo
2512 corporali. Quod in Angelis locum non habet.</p>
2513 <br />
2514 <div class="E">Articulus 3</div>
2515 <p title="I q. 106 a. 3 arg. 1"><a name="32870"><span class=
2516 "ref">[32870] I&ordf; q. 106 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
2517 proceditur. Videtur quod Angelus inferior superiorem illuminare
2518 possit. Ecclesiastica enim hierarchia derivata est a caelesti, et
2519 eam repraesentat, unde et superna Ierusalem dicitur mater nostra,
2520 Gal. IV. Sed in Ecclesia etiam superiores illuminantur ab
2521 inferioribus et docentur; secundum illud apostoli, I ad Cor. XIV,
2522 <i>potestis omnes per singulos prophetare, ut omnes discant, et
2523 omnes exhortentur</i>. Ergo et in caelesti hierarchia superiores ab
2524 inferioribus possunt illuminari.</p>
2525 <p title="I q. 106 a. 3 arg. 2"><a name="32871"><span class=
2526 "ref">[32871] I&ordf; q. 106 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
2527 sicut ordo corporalium substantiarum dependet ex Dei voluntate, ita
2528 et ordo substantiarum spiritualium. Sed sicut dictum est, Deus
2529 quandoque praeter ordinem substantiarum corporalium operatur. Ergo
2530 quandoque etiam operatur praeter ordinem spiritualium
2531 substantiarum, illuminando inferiores non per medios superiores.
2532 Sic ergo inferiores illuminati a Deo, possunt superiores
2533 illuminare.</p>
2534 <p title="I q. 106 a. 3 arg. 3"><a name="32872"><span class=
2535 "ref">[32872] I&ordf; q. 106 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, unus
2536 Angelus alium illuminat, ad quem se convertit, ut supra dictum est.
2537 Sed cum ista conversio sit voluntaria, potest supremus Angelus ad
2538 infimum se convertere, mediis praetermissis. Ergo potest eum
2539 immediate illuminare, et ita potest illuminare superiores.</p>
2540 <p title="I q. 106 a. 3 s. c."><a name="32873"><span class=
2541 "ref">[32873] I&ordf; q. 106 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
2542 quod Dionysius dicit <i>hanc legem esse divinitatis immobiliter
2543 firmatam, ut inferiora reducantur in Deum per superiora</i>.</p>
2544 <p title="I q. 106 a. 3 co."><a name="32874"><span class=
2545 "ref">[32874] I&ordf; q. 106 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
2546 quod inferiores Angeli nunquam illuminant superiores, sed semper ab
2547 eis illuminantur. Cuius ratio est quia, sicut supra dictum est,
2548 ordo continetur sub ordine, sicut causa continetur sub causa. Unde
2549 sicut ordinatur causa ad causam, ita ordo ad ordinem. Et ideo non
2550 est inconveniens, si aliquando aliquid fiat praeter ordinem
2551 inferioris causae, ad ordinandum in superiorem causam, sicut in
2552 rebus humanis praetermittitur mandatum praesidis, ut obediatur
2553 principi. Et ita contingit ut praeter ordinem naturae corporalis,
2554 aliquid Deus miraculose operetur, ad ordinandum homines in eius
2555 cognitionem. Sed praetermissio ordinis qui debetur spiritualibus
2556 substantiis, in nullo pertinet ad ordinationem hominum in Deum, cum
2557 operationes Angelorum non sint nobis manifestae, sicut operationes
2558 visibilium corporum. Et ideo ordo qui convenit spiritualibus
2559 substantiis, nunquam a Deo praetermittitur, quin semper inferiora
2560 moveantur per superiora, et non e converso.</p>
2561 <p title="I q. 106 a. 3 ad 1"><a name="32875"><span class=
2562 "ref">[32875] I&ordf; q. 106 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2563 dicendum quod ecclesiastica hierarchia imitatur caelestem
2564 aliqualiter, sed non perfecte consequitur eius similitudinem. In
2565 caelesti enim hierarchia tota ratio ordinis est ex propinquitate ad
2566 Deum. Et ideo illi qui sunt Deo propinquiores, sunt et gradu
2567 sublimiores, et scientia clariores, et propter hoc superiores
2568 nunquam ab inferioribus illuminantur. Sed in ecclesiastica
2569 hierarchia, interdum qui sunt Deo per sanctitatem propinquiores,
2570 sunt gradu infimi, et scientia non eminentes, et quidam in uno
2571 etiam secundum scientiam eminent, et in alio deficiunt. Et propter
2572 hoc superiores ab inferioribus doceri possunt.</p>
2573 <p title="I q. 106 a. 3 ad 2"><a name="32876"><span class=
2574 "ref">[32876] I&ordf; q. 106 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
2575 dicendum quod non est similis ratio de hoc quod Deus agat praeter
2576 ordinem naturae corporalis, et naturae spiritualis, ut dictum est.
2577 Unde ratio non sequitur.</p>
2578 <p title="I q. 106 a. 3 ad 3"><a name="32877"><span class=
2579 "ref">[32877] I&ordf; q. 106 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
2580 dicendum quod Angelus voluntate convertitur ad alium Angelum
2581 illuminandum; sed voluntas Angeli semper regulatur lege divina,
2582 quae ordinem in Angelis instituit.</p>
2583 <br />
2584 <div class="E">Articulus 4</div>
2585 <p title="I q. 106 a. 4 arg. 1"><a name="32878"><span class=
2586 "ref">[32878] I&ordf; q. 106 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
2587 proceditur. Videtur quod Angelus superior non illuminet inferiorem
2588 de omnibus quae ipse novit. Dicit enim Dionysius, XII cap. Cael.
2589 Hier., quod Angeli superiores habent scientiam magis universalem,
2590 inferiores vero magis particularem et subiectam. Sed plura
2591 continentur sub scientia universali quam sub particulari. Ergo non
2592 omnia quae sciunt superiores Angeli, cognoscunt inferiores per
2593 superiorum illuminationem.</p>
2594 <p title="I q. 106 a. 4 arg. 2"><a name="32879"><span class=
2595 "ref">[32879] I&ordf; q. 106 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
2596 Magister dicit, in XI distinctione II Sent., quod superiores Angeli
2597 cognoverunt a saeculis mysterium incarnationis, inferioribus vero
2598 ignotum fuit usquequo completum est. Quod videtur per hoc quod,
2599 quibusdam Angelis quaerentibus, quis est iste rex gloriae? Quasi
2600 ignorantibus, alii respondent, quasi scientes, dominus virtutum
2601 ipse est rex gloriae, ut Dionysius exponit VII cap. Cael. Hier. Hoc
2602 autem non esset, si superiores Angeli illuminarent inferiores de
2603 omnibus quae ipsi cognoscunt. Non ergo eos illuminant de omnibus
2604 sibi notis.</p>
2605 <p title="I q. 106 a. 4 arg. 3"><a name="32880"><span class=
2606 "ref">[32880] I&ordf; q. 106 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, si
2607 omnia superiores Angeli inferioribus annuntiant quae cognoscunt,
2608 nihil inferioribus ignotum remanet, quod superiores cognoscant. Non
2609 ergo de cetero superiores poterunt illuminare inferiores. Quod
2610 videtur inconveniens. Non ergo superiores de omnibus inferiores
2611 illuminant.</p>
2612 <p title="I q. 106 a. 4 s. c."><a name="32881"><span class=
2613 "ref">[32881] I&ordf; q. 106 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
2614 quod Gregorius dicit, quod <i>in illa caelesti patria, licet
2615 quaedam data sint excellenter, nihil tamen possidetur
2616 singulariter</i>. Et Dionysius dicit, XV cap. Cael. Hier., quod
2617 <i>unaquaeque caelestis essentia intelligentiam sibi a superiori
2618 datam, inferiori communicat</i>; ut patet ex auctoritate supra
2619 inducta.</p>
2620 <p title="I q. 106 a. 4 co."><a name="32882"><span class=
2621 "ref">[32882] I&ordf; q. 106 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
2622 quod omnes creaturae ex divina bonitate participant ut bonum quod
2623 habent, in alia diffundant, nam de ratione boni est quod se aliis
2624 communicet. Et inde est etiam quod agentia corporalia similitudinem
2625 suam aliis tradunt, quantum possibile est. Quanto igitur aliqua
2626 agentia magis in participatione divinae bonitatis constituuntur,
2627 tanto magis perfectiones suas nituntur in alios transfundere,
2628 quantum possibile est. Unde beatus Petrus monet eos qui divinam
2629 bonitatem per gratiam participant, dicens, I Petr. IV,
2630 <i>unusquisque, sicut accepit gratiam, in alterutrum illam
2631 administrantes, sicut boni dispensatores multiformis gratiae
2632 Dei</i>. Multo igitur magis sancti Angeli, qui sunt in plenissima
2633 participatione divinae bonitatis, quidquid a Deo percipiunt,
2634 subiectis impartiuntur. Non tamen recipitur ab inferioribus ita
2635 excellenter sicut est in superioribus. Et ideo superiores semper
2636 remanent in altiori ordine, et perfectiorem scientiam habentes.
2637 Sicut unam et eandem rem plenius intelligit magister, quam
2638 discipulus qui ab eo addiscit.</p>
2639 <p title="I q. 106 a. 4 ad 1"><a name="32883"><span class=
2640 "ref">[32883] I&ordf; q. 106 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2641 dicendum quod superiorum Angelorum scientia dicitur esse
2642 universalior, quantum ad eminentiorem modum intelligendi.</p>
2643 <p title="I q. 106 a. 4 ad 2"><a name="32884"><span class=
2644 "ref">[32884] I&ordf; q. 106 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
2645 dicendum quod verbum Magistri non sic est intelligendum, quod
2646 inferiores Angeli penitus ignoraverint mysterium incarnationis; sed
2647 quia non ita plene cognoverunt sicut superiores, et in eius
2648 cognitione postmodum profecerunt, dum illud mysterium
2649 impleretur.</p>
2650 <p title="I q. 106 a. 4 ad 3"><a name="32885"><span class=
2651 "ref">[32885] I&ordf; q. 106 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
2652 dicendum quod, usque ad diem iudicii, semper nova aliqua supremis
2653 Angelis revelantur divinitus de his quae pertinent ad dispositionem
2654 mundi, et praecipue ad salutem electorum. Unde semper remanet unde
2655 superiores Angeli inferiores illuminent.</p>
2656 <br />
2657 <div class="D">Quaestio 107</div>
2658 <div class="G">Prooemium</div>
2659 <p title="I q. 107 pr."><a name="32886"><span class="ref">[32886]
2660 I&ordf; q. 107 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
2661 locutionibus Angelorum. Et circa hoc quaeruntur quinque. Primo,
2662 utrum unus Angelus loquatur alii. Secundo, utrum inferior
2663 superiori. Tertio, utrum Angelus Deo. Quarto, utrum in locutione
2664 Angeli aliquid distantia localis operetur. Quinto, utrum locutionem
2665 unius Angeli ad alterum omnes cognoscant.</p>
2666 <br />
2667 <div class="E">Articulus 1</div>
2668 <p title="I q. 107 a. 1 arg. 1"><a name="32887"><span class=
2669 "ref">[32887] I&ordf; q. 107 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
2670 proceditur. Videtur quod unus Angelus alteri non loquatur. Dicit
2671 enim Gregorius, XVIII Moral., quod <i>in statu resurrectionis
2672 uniuscuiusque mentem ab alterius oculis membrorum corpulentia non
2673 abscondit</i>. Multo igitur minus mens unius Angeli absconditur ab
2674 altero. Sed locutio est ad manifestandum alteri quod latet in
2675 mente. Non igitur oportet quod unus Angelus alteri loquatur.</p>
2676 <p title="I q. 107 a. 1 arg. 2"><a name="32888"><span class=
2677 "ref">[32888] I&ordf; q. 107 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
2678 duplex est locutio, interior, per quam aliquis sibi ipsi loquitur;
2679 et exterior, per quam aliquis loquitur alteri. Exterior autem
2680 locutio fit per aliquod sensibile signum, puta voce vel nutu vel
2681 aliquo corporis membro, puta lingua vel digito, quae Angelis
2682 competere non possunt. Ergo unus Angelus alteri non loquitur.</p>
2683 <p title="I q. 107 a. 1 arg. 3"><a name="32889"><span class=
2684 "ref">[32889] I&ordf; q. 107 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
2685 loquens excitat audientem ut attendat suae locutioni. Sed non
2686 videtur per quid unus Angelus excitet alium ad attendendum, hoc
2687 enim fit apud nos aliquo sensibili signo. Ergo unus Angelus non
2688 loquitur alteri.</p>
2689 <p title="I q. 107 a. 1 s. c."><a name="32890"><span class=
2690 "ref">[32890] I&ordf; q. 107 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
2691 quod dicitur I Cor. XIII, <i>si linguis hominum loquar et
2692 Angelorum</i>.</p>
2693 <p title="I q. 107 a. 1 co."><a name="32891"><span class=
2694 "ref">[32891] I&ordf; q. 107 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
2695 quod in Angelis est aliqua locutio, sed, sicut dicit Gregorius II
2696 Moral., <i>dignum est ut mens nostra, qualitatem corporeae
2697 locutionis excedens, ad sublimes atque incognitos modos locutionis
2698 intimae suspendatur</i>. Ad intelligendum igitur qualiter unus
2699 Angelus alii loquatur, considerandum est quod, sicut supra diximus
2700 cum de actibus et potentiis animae ageretur, voluntas movet
2701 intellectum ad suam operationem. Intelligibile autem est in
2702 intellectu tripliciter, primo quidem, habitualiter, vel secundum
2703 memoriam, ut Augustinus dicit; secundo autem, ut in actu
2704 consideratum vel conceptum; tertio, ut ad aliud relatum. Manifestum
2705 est autem quod de primo gradu in secundum transfertur intelligibile
2706 per imperium voluntatis, unde in definitione habitus dicitur, quo
2707 quis utitur cum voluerit. Similiter autem et de secundo gradu
2708 transfertur in tertium per voluntatem, nam per voluntatem conceptus
2709 mentis ordinatur ad alterum, puta vel ad agendum aliquid, vel ad
2710 manifestandum alteri. Quando autem mens convertit se ad actu
2711 considerandum quod habet in habitu, loquitur aliquis sibi ipsi, nam
2712 ipse conceptus mentis interius verbum vocatur. Ex hoc vero quod
2713 conceptus mentis angelicae ordinatur ad manifestandum alteri, per
2714 voluntatem ipsius Angeli, conceptus mentis unius Angeli innotescit
2715 alteri, et sic loquitur unus Angelus alteri. Nihil est enim aliud
2716 loqui ad alterum, quam conceptum mentis alteri manifestare.</p>
2717 <p title="I q. 107 a. 1 ad 1"><a name="32892"><span class=
2718 "ref">[32892] I&ordf; q. 107 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2719 dicendum quod in nobis interior mentis conceptus quasi duplici
2720 obstaculo clauditur. Primo quidem, ipsa voluntate, quae conceptum
2721 intellectus potest retinere interius, vel ad extra ordinare. Et
2722 quantum ad hoc, mentem unius nullus alius potest videre nisi solus
2723 Deus; secundum illud I Cor. II, <i>quae sunt hominis, nemo novit
2724 nisi spiritus hominis, qui in ipso est</i>. Secundo autem clauditur
2725 mens hominis ab alio homine per grossitiem corporis. Unde cum etiam
2726 voluntas ordinat conceptum mentis ad manifestandum alteri, non
2727 statim cognoscitur ab alio, sed oportet aliquod signum sensibile
2728 adhibere. Et hoc est quod Gregorius dicit, II Moral., <i>alienis
2729 oculis intra secretum mentis, quasi post parietem corporis stamus,
2730 sed cum manifestare nosmetipsos cupimus, quasi per linguae ianuam
2731 egredimur, ut quales sumus intrinsecus, ostendamus</i>. Hoc autem
2732 obstaculum non habet Angelus. Et ideo quam cito vult manifestare
2733 suum conceptum, statim alius cognoscit.</p>
2734 <p title="I q. 107 a. 1 ad 2"><a name="32893"><span class=
2735 "ref">[32893] I&ordf; q. 107 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
2736 dicendum quod locutio exterior quae fit per vocem, est nobis
2737 necessaria propter obstaculum corporis. Unde non convenit Angelo,
2738 sed sola locutio interior; ad quam pertinet non solum quod loquatur
2739 sibi interius concipiendo, sed etiam quod ordinet per voluntatem ad
2740 alterius manifestationem. Et sic lingua Angelorum metaphorice
2741 dicitur ipsa virtus Angeli, qua conceptum suum manifestat.</p>
2742 <p title="I q. 107 a. 1 ad 3"><a name="32894"><span class=
2743 "ref">[32894] I&ordf; q. 107 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
2744 dicendum quod, quantum ad Angelos bonos, qui semper se invicem
2745 vident in verbo, non esset necessarium ponere aliquid excitativum,
2746 quia sicut unus semper videt alium, ita semper videt quidquid in eo
2747 est ad se ordinatum. Sed quia etiam in statu naturae conditae sibi
2748 invicem loqui poterant, et mali Angeli etiam nunc sibi invicem
2749 loquuntur; dicendum est quod, sicut sensus movetur a sensibili, ita
2750 intellectus movetur ab intelligibili. Sicut ergo per signum
2751 sensibile excitatur sensus, ita per aliquam virtutem intelligibilem
2752 potest excitari mens Angeli ad attendendum.</p>
2753 <br />
2754 <div class="E">Articulus 2</div>
2755 <p title="I q. 107 a. 2 arg. 1"><a name="32895"><span class=
2756 "ref">[32895] I&ordf; q. 107 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
2757 proceditur. Videtur quod inferior Angelus superiori non loquatur.
2758 Quia super illud I Cor. XIII, <i>si linguis hominum loquar et
2759 Angelorum</i>, dicit Glossa quod locutiones Angelorum sunt
2760 illuminationes, quibus superiores illuminant inferiores. Sed
2761 inferiores nunquam illuminant superiores, ut supra dictum est. Ergo
2762 nec inferiores superioribus loquuntur.</p>
2763 <p title="I q. 107 a. 2 arg. 2"><a name="32896"><span class=
2764 "ref">[32896] I&ordf; q. 107 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
2765 supra dictum est quod illuminare nihil est aliud quam illud quod
2766 est alicui manifestum, alteri manifestare. Sed hoc idem est loqui.
2767 Ergo idem est loqui, et illuminare, et sic idem quod prius.</p>
2768 <p title="I q. 107 a. 2 arg. 3"><a name="32897"><span class=
2769 "ref">[32897] I&ordf; q. 107 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
2770 Gregorius dicit, II Moral., quod <i>Deus ad Angelos loquitur, eo
2771 ipso quod eorum cordibus occulta sua invisibilia ostendit</i>. Sed
2772 hoc ipsum est illuminare. Ergo omnis Dei locutio est illuminatio.
2773 Pari ergo ratione, omnis Angeli locutio est illuminatio. Nullo ergo
2774 modo Angelus inferior superiori loqui potest.</p>
2775 <p title="I q. 107 a. 2 s. c."><a name="32898"><span class=
2776 "ref">[32898] I&ordf; q. 107 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
2777 quod, sicut Dionysius exponit VII Cael. Hier., inferiores Angeli
2778 superioribus dixerunt, quis est iste rex gloriae?</p>
2779 <p title="I q. 107 a. 2 co."><a name="32899"><span class=
2780 "ref">[32899] I&ordf; q. 107 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
2781 quod Angeli inferiores superioribus loqui possunt. Ad cuius
2782 evidentiam, considerandum est quod omnis illuminatio est locutio in
2783 Angelis, sed non omnis locutio est illuminatio. Quia sicut dictum
2784 est, Angelum loqui Angelo nihil aliud est quam conceptum suum
2785 ordinare ad hoc ut ei innotescat, per propriam voluntatem. Ea vero
2786 quae mente concipiuntur, ad duplex principium referri possunt,
2787 scilicet ad ipsum Deum, qui est prima veritas; et ad voluntatem
2788 intelligentis, per quam aliquid actu consideramus. Quia vero
2789 veritas est lumen intellectus, et regula omnis veritatis est ipse
2790 Deus; manifestatio eius quod mente concipitur, secundum quod
2791 dependet a prima veritate, et locutio est et illuminatio; puta si
2792 unus homo dicat alii, caelum est a Deo creatum, vel, homo est
2793 animal. Sed manifestatio eorum quae dependent ex voluntate
2794 intelligentis, non potest dici illuminatio, sed locutio tantum;
2795 puta si aliquis alteri dicat, volo hoc addiscere, volo hoc vel
2796 illud facere. Cuius ratio est, quia voluntas creata non est lux,
2797 nec regula veritatis, sed participans lucem, unde communicare ea
2798 quae sunt a voluntate creata, inquantum huiusmodi, non est
2799 illuminare. Non enim pertinet ad perfectionem intellectus mei, quid
2800 tu velis, vel quid tu intelligas, cognoscere, sed solum quid rei
2801 veritas habeat. Manifestum est autem quod Angeli dicuntur
2802 superiores vel inferiores per comparationem ad hoc principium quod
2803 est Deus. Et ideo illuminatio, quae dependet a principio quod est
2804 Deus, solum per superiores Angelos ad inferiores deducitur. Sed in
2805 ordine ad principium quod est voluntas, ipse volens est primus et
2806 supremus. Et ideo manifestatio eorum quae ad voluntatem pertinent,
2807 per ipsum volentem deducitur ad alios quoscumque. Et quantum ad
2808 hoc, et superiores inferioribus, et inferiores superioribus
2809 loquuntur.</p>
2810 <p title="I q. 107 a. 2 ad 1"><a name="32900"><span class=
2811 "ref">[32900] I&ordf; q. 107 a. 2 ad 1</span></a> Et per hoc patet
2812 solutio ad primum, et ad secundum.</p>
2813 <p title="I q. 107 a. 2 ad 3"><a name="32901"><span class=
2814 "ref">[32901] I&ordf; q. 107 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
2815 dicendum quod omnis Dei locutio ad Angelos est illuminatio, quia
2816 cum voluntas Dei sit regula veritatis, etiam scire quid Deus velit,
2817 pertinet ad perfectionem et illuminationem mentis creatae. Sed non
2818 est eadem ratio de voluntate Angeli, ut dictum est.</p>
2819 <br />
2820 <div class="E">Articulus 3</div>
2821 <p title="I q. 107 a. 3 arg. 1"><a name="32902"><span class=
2822 "ref">[32902] I&ordf; q. 107 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
2823 proceditur. Videtur quod Angelus Deo non loquatur. Locutio enim est
2824 ad manifestandum aliquid alteri. Sed Angelus nihil potest
2825 manifestare Deo, qui omnia novit. Ergo Angelus non loquitur
2826 Deo.</p>
2827 <p title="I q. 107 a. 3 arg. 2"><a name="32903"><span class=
2828 "ref">[32903] I&ordf; q. 107 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
2829 loqui est ordinare conceptum intellectus ad alterum, ut dictum est.
2830 Sed Angelus semper conceptum suae mentis ordinat in Deum. Si ergo
2831 aliquando Deo loquitur, semper Deo loquitur, quod potest videri
2832 alicui inconveniens, cum aliquando Angelus Angelo loquatur. Videtur
2833 ergo quod Angelus nunquam loquatur Deo.</p>
2834 <p title="I q. 107 a. 3 s. c."><a name="32904"><span class=
2835 "ref">[32904] I&ordf; q. 107 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
2836 quod dicitur Zachar. I, <i>respondit Angelus domini, et dixit,
2837 domine exercituum, usquequo non misereberis Ierusalem?</i> Loquitur
2838 ergo Angelus Deo.</p>
2839 <p title="I q. 107 a. 3 co."><a name="32905"><span class=
2840 "ref">[32905] I&ordf; q. 107 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
2841 quod, sicut dictum est, locutio Angeli est per hoc, quod conceptus
2842 mentis ordinatur ad alterum. Sed aliquid ordinatur ad alterum
2843 dupliciter. Uno modo, ad hoc quod communicet alteri; sicut in rebus
2844 naturalibus agens ordinatur ad patiens et in locutione humana
2845 doctor ordinatur ad discipulum. Et quantum ad hoc, nullo modo
2846 Angelus loquitur Deo, neque de his quae ad rerum veritatem
2847 pertinent, neque de his quae dependent a voluntate creata, quia
2848 Deus est omnis veritatis et omnis voluntatis principium et
2849 conditor. Alio modo ordinatur aliquid ad alterum, ut ab eo aliquid
2850 accipiat; sicut in rebus naturalibus passivum ad agens, et in
2851 locutione humana discipulus ad magistrum. Et hoc modo Angelus
2852 loquitur Deo, vel consultando divinam voluntatem de agendis; vel
2853 eius excellentiam, quam nunquam comprehendit, admirando; sicut
2854 Gregorius dicit, II Moral., quod <i>Angeli loquuntur Deo, cum per
2855 hoc quod super semetipsos respiciunt, in motum admirationis
2856 surgunt</i>.</p>
2857 <p title="I q. 107 a. 3 ad 1"><a name="32906"><span class=
2858 "ref">[32906] I&ordf; q. 107 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2859 dicendum quod locutio non semper est ad manifestandum alteri; sed
2860 quandoque ad hoc ordinatur finaliter, ut loquenti aliquid
2861 manifestetur; sicut cum discipulus quaerit aliquid a magistro.</p>
2862 <p title="I q. 107 a. 3 ad 2"><a name="32907"><span class=
2863 "ref">[32907] I&ordf; q. 107 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
2864 dicendum quod locutione qua Angeli loquuntur Deo laudantes ipsum et
2865 admirantes, semper Angeli Deo loquuntur. Sed locutione qua eius
2866 sapientiam consulunt super agendis, tunc ei loquuntur, quando
2867 aliquod novum per eos agendum occurrit, super quo desiderant
2868 illuminari.</p>
2869 <br />
2870 <div class="E">Articulus 4</div>
2871 <p title="I q. 107 a. 4 arg. 1"><a name="32908"><span class=
2872 "ref">[32908] I&ordf; q. 107 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
2873 proceditur. Videtur quod localis distantia operetur aliquid in
2874 locutione angelica. Sicut enim dicit Damascenus, <i>Angelus ubi
2875 est, ibi operatur</i>. Locutio autem est quaedam operatio Angeli.
2876 Cum ergo Angelus sit in determinato loco, videtur quod usque ad
2877 determinatam loci distantiam Angelus loqui possit.</p>
2878 <p title="I q. 107 a. 4 arg. 2"><a name="32909"><span class=
2879 "ref">[32909] I&ordf; q. 107 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
2880 clamor loquentis fit propter distantiam audientis. Sed Isaiae VI
2881 dicitur de Seraphim, quod clamabat alter ad alterum. Ergo videtur
2882 quod in locutione Angelorum aliquid operetur localis distantia.</p>
2883 <p title="I q. 107 a. 4 s. c."><a name="32910"><span class=
2884 "ref">[32910] I&ordf; q. 107 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
2885 quod, sicut dicitur Luc. XVI, dives in Inferno positus loquebatur
2886 Abrahae, non impediente locali distantia. Multo igitur minus
2887 localis distantia potest impedire locutionem unius Angeli ad
2888 alterum.</p>
2889 <p title="I q. 107 a. 4 co."><a name="32911"><span class=
2890 "ref">[32911] I&ordf; q. 107 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
2891 quod locutio Angeli in intellectuali operatione consistit, ut ex
2892 dictis patet. Intellectualis autem operatio Angeli omnino abstracta
2893 est a loco et tempore, nam etiam nostra intellectualis operatio est
2894 per abstractionem ab hic et nunc, nisi per accidens ex parte
2895 phantasmatum, quae in Angelis nulla sunt. In eo autem quod est
2896 omnino abstractum a loco et tempore, nihil operatur neque temporis
2897 diversitas, neque loci distantia. Unde in locutione Angeli nullum
2898 impedimentum facit distantia loci.</p>
2899 <p title="I q. 107 a. 4 ad 1"><a name="32912"><span class=
2900 "ref">[32912] I&ordf; q. 107 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
2901 dicendum quod locutio Angeli, sicut dictum est, est locutio
2902 interior, quae tamen ab alio percipitur, et ideo est in Angelo
2903 loquente, et per consequens ubi est Angelus loquens. Sed sicut
2904 distantia localis non impedit quin unus Angelus alium videre
2905 possit; ita etiam non impedit quin percipiat quod in eo ad se
2906 ordinatur, quod est eius locutionem percipere.</p>
2907 <p title="I q. 107 a. 4 ad 2"><a name="32913"><span class=
2908 "ref">[32913] I&ordf; q. 107 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
2909 dicendum quod clamor ille non est vocis corporeae, qui fit propter
2910 distantiam loci; sed significat magnitudinem rei quae dicebatur,
2911 vel magnitudinem affectus, secundum quod dicit Gregorius, II
2912 Moral., <i>tanto quisque minus clamat, quanto minus
2913 desiderat</i>.</p>
2914 <br />
2915 <div class="E">Articulus 5</div>
2916 <p title="I q. 107 a. 5 arg. 1"><a name="32914"><span class=
2917 "ref">[32914] I&ordf; q. 107 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
2918 proceditur. Videtur quod locutionem unius Angeli ad alterum omnes
2919 cognoscant. Quod enim unius hominis locutionem non omnes audiant,
2920 facit inaequalis loci distantia. Sed in locutione Angeli nihil
2921 operatur localis distantia, ut dictum est. Ergo uno Angelo loquente
2922 ad alterum, omnes percipiunt.</p>
2923 <p title="I q. 107 a. 5 arg. 2"><a name="32915"><span class=
2924 "ref">[32915] I&ordf; q. 107 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
2925 omnes Angeli communicant in virtute intelligendi. Si ergo conceptus
2926 mentis unius ordinatus ad alterum cognoscitur ab uno, pari ratione
2927 cognoscitur ab aliis.</p>
2928 <p title="I q. 107 a. 5 arg. 3"><a name="32916"><span class=
2929 "ref">[32916] I&ordf; q. 107 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
2930 illuminatio est quaedam species locutionis. Sed illuminatio unius
2931 Angeli ab altero, pervenit ad omnes Angelos, quia, ut Dionysius
2932 dicit XV cap. Cael. Hier., <i>unaquaeque caelestis essentia
2933 intelligentiam sibi traditam aliis communicat</i>. Ergo et locutio
2934 unius Angeli ad alterum, ad omnes perducitur.</p>
2935 <p title="I q. 107 a. 5 s. c."><a name="32917"><span class=
2936 "ref">[32917] I&ordf; q. 107 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
2937 quod unus homo potest alteri soli loqui. Multo igitur magis hoc in
2938 Angelis esse potest.</p>
2939 <p title="I q. 107 a. 5 co."><a name="32918"><span class=
2940 "ref">[32918] I&ordf; q. 107 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum
2941 quod, sicut supra dictum est, conceptus mentis unius Angeli percipi
2942 potest ab altero, per hoc quod ille cuius est conceptus, sua
2943 voluntate ordinat ipsum ad alterum. Potest autem ex aliqua causa
2944 ordinari aliquid ad unum, et non ad alterum. Et ideo potest
2945 conceptus unius ab aliquo uno cognosci, et non ab aliis. Et sic
2946 locutionem unius Angeli ad alterum potest percipere unus absque
2947 aliis, non quidem impediente distantia locali, sed hoc faciente
2948 voluntaria ordinatione, ut dictum est.</p>
2949 <p title="I q. 107 a. 5 ad 1"><a name="32919"><span class=
2950 "ref">[32919] I&ordf; q. 107 a. 5 ad 1</span></a> Unde patet
2951 responsio ad primum et secundum.</p>
2952 <p title="I q. 107 a. 5 ad 3"><a name="32920"><span class=
2953 "ref">[32920] I&ordf; q. 107 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
2954 dicendum quod illuminatio est de his quae emanant a prima regula
2955 veritatis, quae est principium commune omnium Angelorum, et ideo
2956 illuminationes sunt omnibus communes. Sed locutio potest esse de
2957 his quae ordinantur ad principium voluntatis creatae, quod est
2958 proprium unicuique Angelo, et ideo non oportet quod huiusmodi
2959 locutiones sint omnibus communes.</p>
2960 <br />
2961 <div class="D">Quaestio 108</div>
2962 <div class="G">Prooemium</div>
2963 <p title="I q. 108 pr."><a name="32921"><span class="ref">[32921]
2964 I&ordf; q. 108 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
2965 ordinatione Angelorum secundum hierarchias et ordines, dictum est
2966 enim quod superiores inferiores illuminant, et non e converso. Et
2967 circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum omnes Angeli sint unius
2968 hierarchiae. Secundo, utrum in una hierarchia sit unus tantum ordo.
2969 Tertio, utrum in uno ordine sint plures Angeli. Quarto, utrum
2970 distinctio hierarchiarum et ordinum sit a natura. Quinto, de
2971 nominibus et proprietatibus singulorum ordinum. Sexto, de
2972 comparatione ordinum ad invicem. Septimo, utrum ordines durent post
2973 diem iudicii. Octavo, utrum homines assumantur ad ordines
2974 Angelorum.</p>
2975 <br />
2976 <div class="E">Articulus 1</div>
2977 <p title="I q. 108 a. 1 arg. 1"><a name="32922"><span class=
2978 "ref">[32922] I&ordf; q. 108 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
2979 proceditur. Videtur quod omnes Angeli sint unius hierarchiae. Cum
2980 enim Angeli sint supremi inter creaturas, oportet dicere quod sint
2981 optime dispositi. Sed optima dispositio est multitudinis secundum
2982 quod continetur sub uno principatu; ut patet per philosophum, XII
2983 Metaphys., et in III Politic. Cum ergo hierarchia nihil sit aliud
2984 quam sacer principatus, videtur quod omnes Angeli sint unius
2985 hierarchiae.</p>
2986 <p title="I q. 108 a. 1 arg. 2"><a name="32923"><span class=
2987 "ref">[32923] I&ordf; q. 108 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
2988 Dionysius dicit, in III cap. Cael. Hier., quod <i>hierarchia est
2989 ordo, scientia et actio</i>. Sed omnes Angeli conveniunt in uno
2990 ordine ad Deum, quem cognoscunt, et a quo in suis actionibus
2991 regulantur. Ergo omnes Angeli sunt unius hierarchiae.</p>
2992 <p title="I q. 108 a. 1 arg. 3"><a name="32924"><span class=
2993 "ref">[32924] I&ordf; q. 108 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
2994 sacer principatus, qui dicitur hierarchia, invenitur in hominibus
2995 et Angelis. Sed omnes homines sunt unius hierarchiae. Ergo etiam
2996 omnes Angeli sunt unius hierarchiae.</p>
2997 <p title="I q. 108 a. 1 s. c."><a name="32925"><span class=
2998 "ref">[32925] I&ordf; q. 108 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
2999 quod Dionysius, VI cap. Cael. Hier., distinguit tres hierarchias
3000 Angelorum.</p>
3001 <p title="I q. 108 a. 1 co."><a name="32926"><span class=
3002 "ref">[32926] I&ordf; q. 108 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
3003 quod hierarchia est sacer principatus, ut dictum est. In nomine
3004 autem principatus duo intelliguntur, scilicet ipse princeps, et
3005 multitudo ordinata sub principe. Quia igitur unus est Deus princeps
3006 non solum omnium Angelorum, sed etiam hominum, et totius creaturae;
3007 ideo non solum omnium Angelorum, sed etiam totius rationalis
3008 creaturae, quae sacrorum particeps esse potest, una est hierarchia,
3009 secundum quod Augustinus dicit, in XII de Civ. Dei <i>duas esse
3010 civitates, hoc est societates, unam in bonis Angelis et hominibus,
3011 alteram in malis</i>. Sed si consideretur principatus ex parte
3012 multitudinis ordinatae sub principe, sic unus principatus dicitur
3013 secundum quod multitudo uno et eodem modo potest gubernationem
3014 principis recipere. Quae vero non possunt secundum eundem modum
3015 gubernari a principe, ad diversos principatus pertinent, sicut sub
3016 uno rege sunt diversae civitates, quae diversis reguntur legibus et
3017 ministris. Manifestum est autem quod homines alio modo divinas
3018 illuminationes percipiunt quam Angeli, nam Angeli percipiunt eas in
3019 intelligibili puritate, homines vero percipiunt eas sub sensibilium
3020 similitudinibus, ut Dionysius dicit I cap. Cael. Hier. Et ideo
3021 oportuit distingui humanam hierarchiam ab angelica. Et per eundem
3022 modum in Angelis tres hierarchiae distinguuntur. Dictum est enim
3023 supra, dum de cognitione Angelorum ageretur, quod superiores Angeli
3024 habent universaliorem cognitionem veritatis quam inferiores.
3025 Huiusmodi autem universalis acceptio cognitionis secundum tres
3026 gradus in Angelis distingui potest. Possunt enim rationes rerum de
3027 quibus Angeli illuminantur, considerari tripliciter. Primo quidem,
3028 secundum quod procedunt a primo principio universali, quod est
3029 Deus, et iste modus convenit primae hierarchiae, quae immediate ad
3030 Deum extenditur, et quasi in vestibulis Dei collocatur, ut
3031 Dionysius dicit VII cap. Cael. Hier. Secundo vero, prout huiusmodi
3032 rationes dependent ab universalibus causis creatis, quae iam aliquo
3033 modo multiplicantur, et hic modus convenit secundae hierarchiae.
3034 Tertio autem modo, secundum quod huiusmodi rationes applicantur
3035 singulis rebus, et prout dependent a propriis causis, et hic modus
3036 convenit infimae hierarchiae. Quod plenius patebit, cum de singulis
3037 ordinibus agetur. Sic igitur distinguuntur hierarchiae ex parte
3038 multitudinis subiectae. Unde manifestum est eos errare, et contra
3039 intentionem Dionysii loqui, qui ponunt in divinis personis
3040 hierarchiam quam vocant supercaelestem. In divinis enim personis
3041 est quidam ordo naturae, sed non hierarchiae. Nam, ut Dionysius
3042 dicit III cap. Cael. Hier., <i>ordo hierarchiae est alios quidem
3043 purgari et illuminari et perfici, alios autem purgare et illuminare
3044 et perficere</i>. Quod absit ut in divinis personis ponamus.</p>
3045 <p title="I q. 108 a. 1 ad 1"><a name="32927"><span class=
3046 "ref">[32927] I&ordf; q. 108 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3047 dicendum quod ratio illa procedit de principatu ex parte principis,
3048 quia optimum est quod multitudo regatur ab uno principe, ut
3049 philosophus in praedictis locis intendit.</p>
3050 <p title="I q. 108 a. 1 ad 2"><a name="32928"><span class=
3051 "ref">[32928] I&ordf; q. 108 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
3052 dicendum quod, quantum ad cognitionem ipsius Dei, quem omnes uno
3053 modo, scilicet per essentiam, vident, non distinguuntur in Angelis
3054 hierarchiae, sed quantum ad rationes rerum creatarum, ut dictum
3055 est.</p>
3056 <p title="I q. 108 a. 1 ad 3"><a name="32929"><span class=
3057 "ref">[32929] I&ordf; q. 108 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
3058 dicendum quod omnes homines sunt unius speciei, et unus modus
3059 intelligendi est eis connaturalis, non sic autem est in Angelis.
3060 Unde non est similis ratio.</p>
3061 <br />
3062 <div class="E">Articulus 2</div>
3063 <p title="I q. 108 a. 2 arg. 1"><a name="32930"><span class=
3064 "ref">[32930] I&ordf; q. 108 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
3065 proceditur. Videtur quod in una hierarchia non sint plures ordines.
3066 Multiplicata enim definitione, multiplicatur et definitum. Sed
3067 hierarchia, ut Dionysius dicit, est ordo. Si ergo sunt multi
3068 ordines, non erit una hierarchia, sed multae.</p>
3069 <p title="I q. 108 a. 2 arg. 2"><a name="32931"><span class=
3070 "ref">[32931] I&ordf; q. 108 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
3071 diversi ordines sunt diversi gradus. Sed gradus in spiritualibus
3072 constituuntur secundum diversa dona spiritualia. Sed in Angelis
3073 omnia dona spiritualia sunt communia, quia nihil ibi singulariter
3074 possidetur. Ergo non sunt diversi ordines Angelorum.</p>
3075 <p title="I q. 108 a. 2 arg. 3"><a name="32932"><span class=
3076 "ref">[32932] I&ordf; q. 108 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, in
3077 ecclesiastica hierarchia distinguuntur ordines secundum purgare,
3078 illuminare et perficere, nam ordo diaconorum est purgativus,
3079 sacerdotum illuminativus, episcoporum perfectivus, ut Dionysius
3080 dicit V cap. Eccles. Hier. Sed quilibet Angelus purgat, illuminat
3081 et perficit. Non ergo est distinctio ordinum in Angelis.</p>
3082 <p title="I q. 108 a. 2 s. c."><a name="32933"><span class=
3083 "ref">[32933] I&ordf; q. 108 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
3084 quod apostolus dicit ad Ephes. I, quod Deus constituit Christum
3085 hominem supra <i>omnem principatum et potestatem et virtutem et
3086 dominationem</i>; qui sunt diversi ordines Angelorum, et quidam
3087 eorum ad unam hierarchiam pertinent, ut infra patebit.</p>
3088 <p title="I q. 108 a. 2 co."><a name="32934"><span class=
3089 "ref">[32934] I&ordf; q. 108 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
3090 quod, sicut dictum est, una hierarchia est unus principatus, idest
3091 una multitudo ordinata uno modo sub principis gubernatione. Non
3092 autem esset multitudo ordinata, sed confusa, si in multitudine
3093 diversi ordines non essent. Ipsa ergo ratio hierarchiae requirit
3094 ordinum diversitatem. Quae quidem diversitas ordinum secundum
3095 diversa officia et actus consideratur. Sicut patet quod in una
3096 civitate sunt diversi ordines secundum diversos actus, nam alius
3097 est ordo iudicantium, alius pugnantium, alius laborantium in agris,
3098 et sic de aliis. Sed quamvis multi sint unius civitatis ordines,
3099 omnes tamen ad tres possunt reduci, secundum quod quaelibet
3100 multitudo perfecta habet principium, medium et finem. Unde et in
3101 civitatibus triplex ordo hominum invenitur, quidam enim sunt
3102 supremi, ut optimates; quidam autem sunt infimi, ut vilis populus;
3103 quidam autem sunt medii, ut populus honorabilis. Sic igitur et in
3104 qualibet hierarchia angelica ordines distinguuntur secundum
3105 diversos actus et officia; et omnis ista diversitas ad tria
3106 reducitur, scilicet ad summum, medium et infimum. Et propter hoc in
3107 qualibet hierarchia Dionysius ponit tres ordines.</p>
3108 <p title="I q. 108 a. 2 ad 1"><a name="32935"><span class=
3109 "ref">[32935] I&ordf; q. 108 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3110 dicendum quod ordo dupliciter dicitur. Uno modo, ipsa ordinatio
3111 comprehendens sub se diversos gradus, et hoc modo hierarchia
3112 dicitur ordo. Alio modo dicitur ordo gradus unus, et sic dicuntur
3113 plures ordines unius hierarchiae.</p>
3114 <p title="I q. 108 a. 2 ad 2"><a name="32936"><span class=
3115 "ref">[32936] I&ordf; q. 108 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
3116 dicendum quod in societate Angelorum omnia possidentur communiter;
3117 sed tamen quaedam excellentius habentur a quibusdam quam ab aliis.
3118 Unumquodque autem perfectius habetur ab eo qui potest illud
3119 communicare, quam ab eo qui non potest, sicut perfectius est
3120 calidum quod potest calefacere, quam quod non potest; et perfectius
3121 scit qui potest docere, quam qui non potest. Et quanto perfectius
3122 donum aliquis communicare potest, tanto in perfectiori gradu est,
3123 sicut in perfectiori gradu magisterii est qui potest docere
3124 altiorem scientiam. Et secundum hanc similitudinem consideranda est
3125 diversitas graduum vel ordinum in Angelis, secundum diversa officia
3126 et actus.</p>
3127 <p title="I q. 108 a. 2 ad 3"><a name="32937"><span class=
3128 "ref">[32937] I&ordf; q. 108 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
3129 dicendum quod inferior Angelus est superior supremo homine nostrae
3130 hierarchiae; secundum illud Matth. XI, <i>qui minor est in regno
3131 caelorum, maior est illo</i>, scilicet Ioanne Baptista, quo nullus
3132 maior inter natos mulierum surrexit. Unde minor Angelus caelestis
3133 hierarchiae potest non solum purgare sed illuminare et perficere,
3134 et altiori modo quam ordines nostrae hierarchiae. Et sic secundum
3135 distinctionem harum actionum non distinguuntur caelestes ordines;
3136 sed secundum alias differentias actionum.</p>
3137 <br />
3138 <div class="E">Articulus 3</div>
3139 <p title="I q. 108 a. 3 arg. 1"><a name="32938"><span class=
3140 "ref">[32938] I&ordf; q. 108 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
3141 proceditur. Videtur quod in uno ordine non sint plures Angeli.
3142 Dictum est enim supra omnes Angelos inaequales esse ad invicem. Sed
3143 unius ordinis esse dicuntur quae sunt aequalia. Ergo plures Angeli
3144 non sunt unius ordinis.</p>
3145 <p title="I q. 108 a. 3 arg. 2"><a name="32939"><span class=
3146 "ref">[32939] I&ordf; q. 108 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, quod
3147 potest sufficienter fieri per unum, superfluum est quod fiat per
3148 multa. Sed illud quod pertinet ad unum officium angelicum,
3149 sufficienter potest fieri per unum Angelum; multo magis quam per
3150 unum solem sufficienter fit quod pertinet ad officium solis, quanto
3151 perfectior est Angelus caelesti corpore. Si ergo ordines
3152 distinguuntur secundum officia, ut dictum est, superfluum est quod
3153 sint plures Angeli unius ordinis.</p>
3154 <p title="I q. 108 a. 3 arg. 3"><a name="32940"><span class=
3155 "ref">[32940] I&ordf; q. 108 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
3156 supra dictum est quod omnes Angeli sunt inaequales. Si ergo plures
3157 Angeli sint unius ordinis, puta tres vel quatuor, infimus
3158 superioris ordinis magis conveniet cum supremo inferioris quam cum
3159 supremo sui ordinis. Et sic non videtur quod magis sit unius
3160 ordinis cum hoc, quam cum illo. Non igitur sunt plures Angeli unius
3161 ordinis.</p>
3162 <p title="I q. 108 a. 3 s. c."><a name="32941"><span class=
3163 "ref">[32941] I&ordf; q. 108 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
3164 quod Isaiae VI dicitur, quod Seraphim clamabant alter ad alterum.
3165 Sunt ergo plures Angeli in uno ordine Seraphim.</p>
3166 <p title="I q. 108 a. 3 co."><a name="32942"><span class=
3167 "ref">[32942] I&ordf; q. 108 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
3168 quod ille qui perfecte cognoscit res aliquas, potest usque ad
3169 minima et actus et virtutes et naturas earum distinguere. Qui autem
3170 cognoscit eas imperfecte, non potest distinguere nisi in
3171 universali, quae quidem distinctio fit per pauciora. Sicut qui
3172 imperfecte cognoscit res naturales, distinguit earum ordines in
3173 universali, ponens in uno ordine caelestia corpora, in alio corpora
3174 inferiora inanimata, in alio plantas, in alio animalia, qui autem
3175 perfectius cognosceret res naturales, posset distinguere et in
3176 ipsis corporibus caelestibus diversos ordines, et in singulis
3177 aliorum. Nos autem imperfecte Angelos cognoscimus, et eorum
3178 officia, ut Dionysius dicit VI cap. Cael. Hier. Unde non possumus
3179 distinguere officia et ordines Angelorum, nisi in communi; secundum
3180 quem modum, multi Angeli sub uno ordine continentur. Si autem
3181 perfecte cognosceremus officia Angelorum, et eorum distinctiones,
3182 perfecte sciremus quod quilibet Angelus habet suum proprium
3183 officium et suum proprium ordinem in rebus, multo magis quam
3184 quaelibet stella, etsi nos lateat.</p>
3185 <p title="I q. 108 a. 3 ad 1"><a name="32943"><span class=
3186 "ref">[32943] I&ordf; q. 108 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3187 dicendum quod omnes Angeli unius ordinis sunt aliquo modo aequales,
3188 quantum ad communem similitudinem secundum quam constituuntur in
3189 uno ordine, sed simpliciter non sunt aequales. Unde Dionysius
3190 dicit, X cap. Cael. Hier., quod in uno et eodem ordine Angelorum,
3191 est accipere primos, medios et ultimos.</p>
3192 <p title="I q. 108 a. 3 ad 2"><a name="32944"><span class=
3193 "ref">[32944] I&ordf; q. 108 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
3194 dicendum quod illa specialis distinctio ordinum et officiorum
3195 secundum quam quilibet Angelus habet proprium officium et ordinem,
3196 est nobis ignota.</p>
3197 <p title="I q. 108 a. 3 ad 3"><a name="32945"><span class=
3198 "ref">[32945] I&ordf; q. 108 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
3199 dicendum quod, sicut in superficie quae partim est alba et partim
3200 nigra, duae partes quae sunt in confinio albi et nigri, magis
3201 conveniunt secundum situm quam aliquae duae partes albae, minus
3202 tamen secundum qualitatem; ita duo Angeli qui sunt in terminis
3203 duorum ordinum, magis secum conveniunt secundum propinquitatem
3204 naturae, quam unus eorum cum aliquibus aliis sui ordinis; minus
3205 autem secundum idoneitatem ad similia officia, quae quidem
3206 idoneitas usque ad aliquem certum terminum protenditur.</p>
3207 <br />
3208 <div class="E">Articulus 4</div>
3209 <p title="I q. 108 a. 4 arg. 1"><a name="32946"><span class=
3210 "ref">[32946] I&ordf; q. 108 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
3211 proceditur. Videtur quod distinctio hierarchiarum et ordinum non
3212 sit a natura in Angelis. Hierarchia enim dicitur sacer principatus,
3213 et in definitione eius Dionysius ponit quod <i>deiforme, quantum
3214 possibile est, similat</i>. Sed sanctitas et deiformitas est in
3215 Angelis per gratiam, non per naturam. Ergo distinctio hierarchiarum
3216 et ordinum in Angelis est per gratiam, non per naturam.</p>
3217 <p title="I q. 108 a. 4 arg. 2"><a name="32947"><span class=
3218 "ref">[32947] I&ordf; q. 108 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
3219 Seraphim dicuntur ardentes, vel incendentes, ut Dionysius dicit VII
3220 cap. Cael. Hier. Hoc autem videtur ad caritatem pertinere, quae non
3221 est a natura, sed a gratia, <i>diffunditur enim in cordibus nostris
3222 per spiritum sanctum, qui datus est nobis</i>, ut dicitur ad Rom.
3223 V. <i>Quod non solum ad sanctos homines pertinet, sed etiam de
3224 sanctis Angelis dici potest</i>, ut Augustinus dicit XII de Civ.
3225 Dei. Ergo ordines in Angelis non sunt a natura, sed a gratia.</p>
3226 <p title="I q. 108 a. 4 arg. 3"><a name="32948"><span class=
3227 "ref">[32948] I&ordf; q. 108 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
3228 hierarchia ecclesiastica exemplatur a caelesti. Sed ordines in
3229 hominibus non sunt per naturam, sed per donum gratiae, non enim est
3230 a natura quod unus est episcopus, et alius est sacerdos, et alius
3231 diaconus. Ergo neque in Angelis sunt ordines a natura, sed a gratia
3232 tantum.</p>
3233 <p title="I q. 108 a. 4 s. c."><a name="32949"><span class=
3234 "ref">[32949] I&ordf; q. 108 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
3235 quod Magister dicit, IX dist. II Sent., quod <i>ordo Angelorum
3236 dicitur multitudo caelestium spirituum, qui inter se aliquo munere
3237 gratiae similantur, sicut et naturalium datorum participatione
3238 conveniunt</i>. Distinctio ergo ordinum in Angelis est non solum
3239 secundum dona gratuita, sed etiam secundum dona naturalia.</p>
3240 <p title="I q. 108 a. 4 co."><a name="32950"><span class=
3241 "ref">[32950] I&ordf; q. 108 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
3242 quod ordo gubernationis, qui est ordo multitudinis sub principatu
3243 existentis, attenditur per respectum ad finem. Finis autem
3244 Angelorum potest accipi dupliciter. Uno modo, secundum facultatem
3245 suae naturae, ut scilicet cognoscant et ament Deum naturali
3246 cognitione et amore. Et secundum respectum ad hunc finem,
3247 distinguuntur ordines Angelorum secundum naturalia dona. Alio modo
3248 potest accipi finis angelicae multitudinis supra naturalem
3249 facultatem eorum, qui consistit in visione divinae essentiae, et in
3250 immobili fruitione bonitatis ipsius; ad quem finem pertingere non
3251 possunt nisi per gratiam. Unde secundum respectum ad hunc finem,
3252 ordines distinguuntur in Angelis completive quidem secundum dona
3253 gratuita, dispositive autem secundum dona naturalia, quia Angelis
3254 data sunt dona gratuita secundum capacitatem naturalium, quod non
3255 est in hominibus, ut supra dictum est. Unde in hominibus
3256 distinguuntur ordines secundum dona gratuita tantum, et non
3257 secundum naturam.</p>
3258 <p title="I q. 108 a. 4 ad arg."><a name="32951"><span class=
3259 "ref">[32951] I&ordf; q. 108 a. 4 ad arg.</span></a> Et per hoc
3260 patet responsio ad obiecta.</p>
3261 <br />
3262 <div class="E">Articulus 5</div>
3263 <p title="I q. 108 a. 5 arg. 1"><a name="32952"><span class=
3264 "ref">[32952] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
3265 proceditur. Videtur quod ordines Angelorum non convenienter
3266 nominentur. Omnes enim caelestes spiritus dicuntur et Angeli et
3267 virtutes caelestes. Sed nomina communia inconvenienter aliquibus
3268 appropriantur. Ergo inconvenienter nominatur unus ordo Angelorum,
3269 et alius virtutum.</p>
3270 <p title="I q. 108 a. 5 arg. 2"><a name="32953"><span class=
3271 "ref">[32953] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, esse
3272 dominum est proprium Dei; secundum illud Psal. XCIX <i>scitote
3273 quoniam dominus ipse est Deus</i>. Ergo inconvenienter unus ordo
3274 caelestium spirituum dominationes vocatur.</p>
3275 <p title="I q. 108 a. 5 arg. 3"><a name="32954"><span class=
3276 "ref">[32954] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
3277 nomen dominationis ad gubernationem pertinere videtur. Similiter
3278 autem et nomen principatuum, et potestatum. Inconvenienter ergo
3279 tribus ordinibus haec tria nomina imponuntur.</p>
3280 <p title="I q. 108 a. 5 arg. 4"><a name="32955"><span class=
3281 "ref">[32955] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea,
3282 Archangeli dicuntur quasi principes Angeli. Non ergo hoc nomen
3283 debet imponi alii ordini quam ordini principatuum.</p>
3284 <p title="I q. 108 a. 5 arg. 5"><a name="32956"><span class=
3285 "ref">[32956] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 5</span></a> Praeterea,
3286 nomen Seraphim imponitur ab ardore qui ad caritatem pertinet, nomen
3287 autem Cherubim imponitur a scientia. Caritas autem et scientia sunt
3288 dona communia omnibus Angelis. Non ergo debent esse nomina
3289 specialium ordinum.</p>
3290 <p title="I q. 108 a. 5 arg. 6"><a name="32957"><span class=
3291 "ref">[32957] I&ordf; q. 108 a. 5 arg. 6</span></a> Praeterea,
3292 throni dicuntur sedes. Sed ex hoc ipso Deus in creatura rationali
3293 sedere dicitur, quod ipsum cognoscit et amat. Non ergo debet esse
3294 alius ordo thronorum ab ordine Cherubim et Seraphim. Sic igitur
3295 videtur quod inconvenienter ordines Angelorum nominentur.</p>
3296 <p title="I q. 108 a. 5 s. c."><a name="32958"><span class=
3297 "ref">[32958] I&ordf; q. 108 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
3298 auctoritas sacrae Scripturae, quae sic eos nominat. Nomen enim
3299 Seraphim ponitur Isaiae VI; nomen Cherubim Ezech. I; nomen
3300 thronorum, Coloss. I; dominationes autem et virtutes et potestates
3301 et principatus ponuntur Ephes. I; nomen autem Archangeli ponitur in
3302 canonica Iudae, nomina autem Angelorum in pluribus Scripturae
3303 locis.</p>
3304 <p title="I q. 108 a. 5 co."><a name="32959"><span class=
3305 "ref">[32959] I&ordf; q. 108 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum
3306 quod in nominatione angelicorum ordinum, considerare oportet quod
3307 <i>propria nomina singulorum ordinum proprietates eorum
3308 designant</i>, ut Dionysius dicit VII cap. Cael. Hier. Ad videndum
3309 autem quae sit proprietas cuiuslibet ordinis, considerare oportet
3310 quod in rebus ordinatis tripliciter aliquid esse contingit,
3311 scilicet per proprietatem, per excessum, et per participationem.
3312 Per proprietatem autem dicitur esse aliquid in re aliqua, quod
3313 adaequatur et proportionatur naturae ipsius. Per excessum autem,
3314 quando illud quod attribuitur alicui, est minus quam res cui
3315 attribuitur, sed tamen convenit illi rei per quendam excessum;
3316 sicut dictum est de omnibus nominibus quae attribuuntur Deo. Per
3317 participationem autem, quando illud quod attribuitur alicui, non
3318 plenarie invenitur in eo, sed deficienter; sicut sancti homines
3319 participative dicuntur dii. Si ergo aliquid nominari debeat nomine
3320 designante proprietatem ipsius, non debet nominari ab eo quod
3321 imperfecte participat, neque ab eo quod excedenter habet; sed ab eo
3322 quod est sibi quasi coaequatum. Sicut si quis velit proprie
3323 nominare hominem, dicet eum substantiam rationalem, non autem
3324 substantiam intellectualem, quod est proprium nomen Angeli, quia
3325 simplex intelligentia convenit Angelo per proprietatem, homini vero
3326 per participationem; neque substantiam sensibilem, quod est nomen
3327 bruti proprium, quia sensus est minus quam id quod est proprium
3328 homini, et convenit homini excedenter prae aliis animalibus. Sic
3329 igitur considerandum est in ordinibus Angelorum, quod omnes
3330 spirituales perfectiones sunt omnibus Angelis communes et quod
3331 omnes abundantius existunt in superioribus quam in inferioribus.
3332 Sed cum in ipsis etiam perfectionibus sit quidam gradus, superior
3333 perfectio attribuitur superiori ordini per proprietatem, inferiori
3334 vero per participationem, e converso autem inferior attribuitur
3335 inferiori per proprietatem, superiori autem per excessum. Et ita
3336 superior ordo a superiori perfectione nominatur. Sic igitur
3337 Dionysius exponit ordinum nomina secundum convenientiam ad
3338 spirituales perfectiones eorum. Gregorius vero, in expositione
3339 horum nominum, magis attendere videtur exteriora ministeria. Dicit
3340 enim, quod <i>Angeli dicuntur qui minima nuntiant; Archangeli, qui
3341 summa; virtutes per quas miracula fiunt; potestates quibus adversae
3342 potestates repelluntur; principatus, qui ipsis bonis spiritibus
3343 praesunt</i>.</p>
3344 <p title="I q. 108 a. 5 ad 1"><a name="32960"><span class=
3345 "ref">[32960] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3346 dicendum quod Angelus nuntius dicitur. Omnes ergo caelestes
3347 spiritus, inquantum sunt manifestatores divinorum, Angeli vocantur.
3348 Sed superiores Angeli habent quandam excellentiam in hac
3349 manifestatione, a qua superiores ordines nominantur. Infimus autem
3350 Angelorum ordo nullam excellentiam supra communem manifestationem
3351 addit, et ideo a simplici manifestatione nominatur. Et sic nomen
3352 commune remanet infimo ordini quasi proprium, ut dicit Dionysius V
3353 cap. Cael. Hier. Vel potest dici quod infimus ordo specialiter
3354 dicitur ordo Angelorum, quia immediate nobis annuntiant. Virtus
3355 autem dupliciter accipi potest. Uno modo, communiter, secundum quod
3356 est media inter essentiam et operationem, et sic omnes caelestes
3357 spiritus nominantur caelestes virtutes, sicut et caelestes
3358 essentiae. Alio modo, secundum quod importat quendam excessum
3359 fortitudinis, et sic est proprium nomen ordinis. Unde Dionysius
3360 dicit, VIII cap. Cael. Hier., quod nomen virtutum significat
3361 quandam virilem et inconcussam fortitudinem, primo quidem ad omnes
3362 operationes divinas eis convenientes; secundo, ad suscipiendum
3363 divina. Et ita significat quod sine aliquo timore aggrediuntur
3364 divina quae ad eos pertinent, quod videtur ad fortitudinem animi
3365 pertinere.</p>
3366 <p title="I q. 108 a. 5 ad 2"><a name="32961"><span class=
3367 "ref">[32961] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
3368 dicendum quod, sicut dicit Dionysius XII cap. de Div. Nom.,
3369 <i>dominatio laudatur in Deo singulariter per quendam excessum, sed
3370 per participationem, divina eloquia vocant dominos principaliores
3371 ornatus, per quos inferiores ex donis eius accipiunt</i>. Unde et
3372 Dionysius dicit in VIII cap. Cael. Hier., quod nomen dominationum
3373 primo quidem significat quandam libertatem, quae est a servili
3374 conditione et pedestri subiectione, sicut plebs subiicitur, et a
3375 tyrannica oppressione, quam interdum etiam maiores patiuntur.
3376 Secundo significat quandam rigidam et inflexibilem gubernationem,
3377 quae ad nullum servilem actum inclinatur, neque ad aliquem actum
3378 subiectorum vel oppressorum a tyrannis. Tertio significat appetitum
3379 et participationem veri dominii, quod est in Deo. Et similiter
3380 nomen cuiuslibet ordinis significat participationem eius quod est
3381 in Deo; sicut nomen virtutum significat participationem divinae
3382 virtutis; et sic de aliis.</p>
3383 <p title="I q. 108 a. 5 ad 3"><a name="32962"><span class=
3384 "ref">[32962] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
3385 dicendum quod nomen dominationis, et potestatis, et principatus,
3386 diversimode ad gubernationem pertinet. Nam domini est solummodo
3387 praecipere de agendis. Et ideo Gregorius dicit quod <i>quaedam
3388 Angelorum agmina, pro eo quod eis cetera ad obediendum subiecta
3389 sunt, dominationes vocantur</i>. Nomen vero potestatis ordinationem
3390 quandam designat; secundum illud apostoli ad Rom. XIII, <i>qui
3391 potestati resistit, Dei ordinationi resistit</i>. Et ideo Dionysius
3392 dicit quod nomen potestatis significat quandam ordinationem et
3393 circa susceptionem divinorum, et circa actiones divinas quas
3394 superiores in inferiores agunt, eas sursum ducendo. Ad ordinem ergo
3395 potestatum pertinet ordinare quae a subditis sint agenda.
3396 Principari vero, ut Gregorius dicit, est inter reliquos priorem
3397 existere, quasi primi sint in executione eorum quae imperantur. Et
3398 ideo Dionysius dicit, IX cap. Cael. Hier., quod nomen principatuum
3399 significat ductivum cum ordine sacro. Illi enim qui alios ducunt,
3400 primi inter eos existentes, principes proprie vocantur secundum
3401 illud Psalmi LXVII, <i>praevenerunt principes coniuncti
3402 psallentibus</i>.</p>
3403 <p title="I q. 108 a. 5 ad 4"><a name="32963"><span class=
3404 "ref">[32963] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum
3405 dicendum quod Archangeli, secundum Dionysium, medii sunt inter
3406 principatus et Angelos. Medium autem comparatum uni extremo,
3407 videtur alterum, inquantum participat naturam utriusque, sicut
3408 tepidum respectu calidi est frigidum, respectu vero frigidi est
3409 calidum. Sic et Archangeli dicuntur quasi principes Angeli, quia
3410 respectu Angelorum sunt principes, respectu vero principatuum sunt
3411 Angeli. Secundum Gregorium autem, dicuntur Archangeli ex eo quod
3412 principantur soli ordini Angelorum, quasi magna nuntiantes.
3413 Principatus autem dicuntur ex eo quod principantur omnibus
3414 caelestibus virtutibus divinas iussiones explentibus.</p>
3415 <p title="I q. 108 a. 5 ad 5"><a name="32964"><span class=
3416 "ref">[32964] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 5</span></a> Ad quintum
3417 dicendum quod nomen Seraphim non imponitur tantum a caritate, sed a
3418 caritatis excessu, quem importat nomen ardoris vel incendii. Unde
3419 Dionysius, VII cap. Cael. Hier., exponit nomen Seraphim secundum
3420 proprietates ignis, in quo est excessus caliditatis. In igne autem
3421 tria possumus considerare. Primo quidem, motum, qui est sursum, et
3422 qui est continuus. Per quod significatur quod indeclinabiliter
3423 moventur in Deum. Secundo vero, virtutem activam eius, quae est
3424 calidum. Quod quidem non simpliciter invenitur in igne, sed cum
3425 quadam acuitate, quia maxime est penetrativus in agendo, et
3426 pertingit usque ad minima; et iterum cum quodam superexcedenti
3427 fervore. Et per hoc significatur actio huiusmodi Angelorum, quam in
3428 subditos potenter exercent, eos in similem fervorem excitantes, et
3429 totaliter eos per incendium purgantes. Tertio consideratur in igne
3430 claritas eius. Et hoc significat quod huiusmodi Angeli in seipsis
3431 habent inextinguibilem lucem, et quod alios perfecte illuminant.
3432 Similiter etiam nomen Cherubim imponitur a quodam excessu
3433 scientiae, unde interpretatur plenitudo scientiae. Quod Dionysius
3434 exponit quantum ad quatuor, primo quidem, quantum ad perfectam Dei
3435 visionem; secundo, quantum ad plenam susceptionem divini luminis;
3436 tertio, quantum ad hoc, quod in ipso Deo contemplantur
3437 pulchritudinem ordinis rerum a Deo derivatam; quarto, quantum ad
3438 hoc, quod ipsi pleni existentes huiusmodi cognitione, eam copiose
3439 in alios effundunt.</p>
3440 <p title="I q. 108 a. 5 ad 6"><a name="32965"><span class=
3441 "ref">[32965] I&ordf; q. 108 a. 5 ad 6</span></a> Ad sextum
3442 dicendum quod ordo thronorum habet excellentiam prae inferioribus
3443 ordinibus in hoc, quod immediate in Deo rationes divinorum operum
3444 cognoscere possunt. Sed Cherubim habent excellentiam scientiae;
3445 Seraphim vero excellentiam ardoris. Et licet in his duabus
3446 excellentiis includatur tertia, non tamen in illa quae est
3447 thronorum, includuntur aliae duae. Et ideo ordo thronorum
3448 distinguitur ab ordine Cherubim et Seraphim. Hoc enim est commune
3449 in omnibus, quod excellentia inferioris continetur in excellentia
3450 superioris, et non e converso. Exponit autem Dionysius nomen
3451 thronorum, per convenientiam ad materiales sedes. In quibus est
3452 quatuor considerare. Primo quidem, situm, quia sedes supra terram
3453 elevantur. Et sic ipsi Angeli qui throni dicuntur, elevantur usque
3454 ad hoc, quod in Deo immediate rationes rerum cognoscant. Secundo in
3455 materialibus sedibus consideratur firmitas, quia in ipsis aliquis
3456 firmiter sedet. Hic autem est e converso, nam ipsi Angeli firmantur
3457 per Deum. Tertio, quia sedes suscipit sedentem, et in ea deferri
3458 potest. Sic et isti Angeli suscipiunt Deum in seipsis, et eum
3459 quodammodo ad inferiores ferunt. Quarto, ex figura, quia sedes ex
3460 una parte est aperta ad suscipiendum sedentem. Ita et isti Angeli
3461 sunt per promptitudinem aperti ad suscipiendum Deum, et famulandum
3462 ipsi.</p>
3463 <br />
3464 <div class="E">Articulus 6</div>
3465 <p title="I q. 108 a. 6 arg. 1"><a name="32966"><span class=
3466 "ref">[32966] I&ordf; q. 108 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
3467 proceditur. Videtur quod inconvenienter gradus ordinum assignentur.
3468 Ordo enim praelatorum videtur esse supremus. Sed dominationes,
3469 principatus et potestates ex ipsis nominibus praelationem quandam
3470 habent. Ergo isti ordines debent esse inter omnes supremi.</p>
3471 <p title="I q. 108 a. 6 arg. 2"><a name="32967"><span class=
3472 "ref">[32967] I&ordf; q. 108 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
3473 quanto aliquis ordo est Deo propinquior, tanto est superior. Sed
3474 ordo thronorum videtur esse Deo propinquissimus, nihil enim
3475 coniungitur propinquius sedenti, quam sua sedes. Ergo ordo
3476 thronorum est altissimus.</p>
3477 <p title="I q. 108 a. 6 arg. 3"><a name="32968"><span class=
3478 "ref">[32968] I&ordf; q. 108 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
3479 scientia est prior quam amor; et intellectus videtur esse altior
3480 quam voluntas. Ergo et ordo Cherubim videtur esse altior quam ordo
3481 Seraphim.</p>
3482 <p title="I q. 108 a. 6 arg. 4"><a name="32969"><span class=
3483 "ref">[32969] I&ordf; q. 108 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea,
3484 Gregorius ponit principatus supra potestates. Non ergo collocantur
3485 immediate supra Archangelos, ut Dionysius dicit.</p>
3486 <p title="I q. 108 a. 6 s. c."><a name="32970"><span class=
3487 "ref">[32970] I&ordf; q. 108 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est
3488 quod Dionysius ponit, in prima quidem hierarchia. Seraphim ut
3489 primos, Cherubim ut medios, thronos ut ultimos; in media vero,
3490 dominationes ut primos, virtutes ut medios, potestates ut ultimos;
3491 in ultima, principatus ut primos, Archangelos ut medios, Angelos ut
3492 ultimos.</p>
3493 <p title="I q. 108 a. 6 co."><a name="32971"><span class=
3494 "ref">[32971] I&ordf; q. 108 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum
3495 quod gradus angelicorum ordinum assignant et Gregorius et
3496 Dionysius, quantum ad alia quidem convenienter, sed quantum ad
3497 principatus et virtutes differenter. Nam Dionysius collocat
3498 virtutes sub dominationibus et supra potestates, principatus autem
3499 sub potestatibus et supra Archangelos, Gregorius autem ponit
3500 principatus in medio dominationum et potestatum, virtutes vero in
3501 medio potestatum et Archangelorum. Et utraque assignatio
3502 fulcimentum habere potest ex auctoritate apostoli. Qui, medios
3503 ordines ascendendo enumerans, dicit, Ephes. I, quod Deus constituit
3504 illum, scilicet Christum, ad dexteram suam in caelestibus, supra
3505 omnem principatum et potestatem et virtutem et dominationem, ubi
3506 virtutem ponit inter potestatem et dominationem, secundum
3507 assignationem Dionysii. Sed ad Coloss. I, enumerans eosdem ordines
3508 descendendo, dicit, sive throni, sive dominationes, sive
3509 principatus, sive potestates, omnia per ipsum et in ipso creata
3510 sunt, ubi principatus ponit medios inter dominationes et
3511 potestates, secundum assignationem Gregorii. Primo igitur videamus
3512 rationem assignationis Dionysii. In qua considerandum est quod,
3513 sicut supra dictum est, prima hierarchia accipit rationes rerum in
3514 ipso Deo; secunda vero in causis universalibus; tertia vero
3515 secundum determinationem ad speciales effectus. Et quia Deus est
3516 finis non solum angelicorum ministeriorum, sed etiam totius
3517 creaturae, ad primam hierarchiam pertinet consideratio finis; ad
3518 mediam vero dispositio universalis de agendis; ad ultimam autem
3519 applicatio dispositionis ad effectum, quae est operis executio;
3520 haec enim tria manifestum est in qualibet operatione inveniri. Et
3521 ideo Dionysius, ex nominibus ordinum proprietates illorum
3522 considerans, illos ordines in prima hierarchia posuit, quorum
3523 nomina imponuntur per respectum ad Deum, scilicet Seraphim et
3524 Cherubim et thronos. Illos vero ordines posuit in media hierarchia,
3525 quorum nomina designant communem quandam gubernationem sive
3526 dispositionem, scilicet dominationes, virtutes et potestates. Illos
3527 vero ordines posuit in tertia hierarchia, quorum nomina designant
3528 operis executionem, scilicet principatus, Angelos et Archangelos.
3529 In respectu autem ad finem, tria considerari possunt, nam primo,
3530 aliquis considerat finem; secundo vero, perfectam finis cognitionem
3531 accipit; tertio vero, intentionem suam in ipso defigit; quorum
3532 secundum ex additione se habet ad primum, et tertium ad utrumque.
3533 Et quia Deus est finis creaturarum sicut dux est finis exercitus,
3534 ut dicitur in XII Metaphys., potest aliquid simile huius ordinis
3535 considerari in rebus humanis, nam quidam sunt qui hoc habent
3536 dignitatis, ut per seipsos familiariter accedere possunt ad regem
3537 vel ducem; quidam vero super hoc habent, ut etiam secreta eius
3538 cognoscant; alii vero insuper circa ipsum semper inhaerent, quasi
3539 ei coniuncti. Et secundum hanc similitudinem accipere possumus
3540 dispositionem ordinum primae hierarchiae. Nam throni elevantur ad
3541 hoc, quod Deum familiariter in seipsis recipiant, secundum quod
3542 rationes rerum in ipso immediate cognoscere possunt, quod est
3543 proprium totius primae hierarchiae. Cherubim vero supereminenter
3544 divina secreta cognoscunt. Seraphim vero excellunt in hoc quod est
3545 omnium supremum, scilicet Deo ipsi uniri. Ut sic ab eo quod est
3546 commune toti hierarchiae, denominetur ordo thronorum; sicut ab eo
3547 quod est commune omnibus caelestibus spiritibus, denominatur ordo
3548 Angelorum. Ad gubernationis autem rationem tria pertinent. Quorum
3549 primum est definitio eorum quae agenda sunt, quod est proprium
3550 dominationum. Secundum autem est praebere facultatem ad implendum,
3551 quod pertinet ad virtutes. Tertium autem est ordinare qualiter ea
3552 quae praecepta vel definita sunt, impleri possint, ut aliqui
3553 exequantur, et hoc pertinet ad potestates. Executio autem
3554 angelicorum ministeriorum consistit in annuntiando divina. In
3555 executione autem cuiuslibet actus, sunt quidam quasi incipientes
3556 actionem et alios ducentes, sicut in cantu praecentores, et in
3557 bello illi qui alios ducunt et dirigunt, et hoc pertinet ad
3558 principatus. Alii vero sunt qui simpliciter exequuntur, et hoc
3559 pertinet ad Angelos. Alii vero medio modo se habent, quod ad
3560 Archangelos pertinet, ut supra dictum est. Invenitur autem congrua
3561 haec ordinum assignatio. Nam semper summum inferioris ordinis
3562 affinitatem habet cum ultimo superioris; sicut infima animalia
3563 parum distant a plantis. Primus autem ordo est divinarum
3564 personarum, qui terminatur ad spiritum sanctum, qui est amor
3565 procedens, cum quo affinitatem habet supremus ordo primae
3566 hierarchiae, ab incendio amoris denominatus. Infimus autem ordo
3567 primae hierarchiae est thronorum, qui ex suo nomine habent quandam
3568 affinitatem cum dominationibus, nam throni dicuntur, secundum
3569 Gregorium, per quos Deus sua iudicia exercet; accipiunt enim
3570 divinas illuminationes per convenientiam ad immediate illuminandum
3571 secundam hierarchiam, ad quam pertinet dispositio divinorum
3572 ministeriorum. Ordo vero potestatum affinitatem habet cum ordine
3573 principatuum, nam cum potestatum sit ordinationem subiectis
3574 imponere, haec ordinatio statim in nomine principatuum designatur,
3575 qui sunt primi in executione divinorum ministeriorum, utpote
3576 praesidentes gubernationi gentium et regnorum, quod est primum et
3577 praecipuum in divinis ministeriis; nam bonum gentis est divinius
3578 quam bonum unius hominis. Unde dicitur Dan. X, <i>princeps regni
3579 Persarum restitit mihi</i>. Dispositio etiam ordinum quam Gregorius
3580 ponit, congruitatem habet. Nam cum dominationes sint definientes et
3581 praecipientes ea quae ad divina ministeria pertinent, ordines eis
3582 subiecti disponuntur secundum dispositionem eorum in quos divina
3583 ministeria exercentur ut autem Augustinus dicit in III de Trin.,
3584 <i>corpora quodam ordine reguntur, inferiora per superiora, et
3585 omnia per spiritualem creaturam; et spiritus malus per spiritum
3586 bonum</i>. Primus ergo ordo post dominationes dicitur principatuum,
3587 qui etiam bonis spiritibus principantur. Deinde potestates, per
3588 quas arcentur mali spiritus, sicut per potestates terrenas arcentur
3589 malefactores, ut habetur Rom. XIII. Post quas sunt virtutes, quae
3590 habent potestatem super corporalem naturam in operatione
3591 miraculorum. Post quas sunt Archangeli et Angeli, qui nuntiant
3592 hominibus vel magna, quae sunt supra rationem; vel parva, ad quae
3593 ratio se extendere potest.</p>
3594 <p title="I q. 108 a. 6 ad 1"><a name="32972"><span class=
3595 "ref">[32972] I&ordf; q. 108 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3596 dicendum quod in Angelis potius est quod subiiciuntur Deo, quam
3597 quod inferioribus praesident, et hoc derivatur ex illo. Et ideo
3598 ordines nominati a praelatione non sunt supremi, sed magis ordines
3599 nominati a conversione ad Deum.</p>
3600 <p title="I q. 108 a. 6 ad 2"><a name="32973"><span class=
3601 "ref">[32973] I&ordf; q. 108 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
3602 dicendum quod illa propinquitas ad Deum quae designatur nomine
3603 thronorum, convenit etiam Cherubim et Seraphim, et excellentius, ut
3604 dictum est.</p>
3605 <p title="I q. 108 a. 6 ad 3"><a name="32974"><span class=
3606 "ref">[32974] I&ordf; q. 108 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
3607 dicendum quod, sicut supra dictum est, cognitio est secundum quod
3608 cognita sunt in cognoscente; amor autem secundum quod amans unitur
3609 rei amatae. Superiora autem nobiliori modo sunt in seipsis quam in
3610 inferioribus, inferiora vero nobiliori modo in superioribus quam in
3611 seipsis. Et ideo inferiorum quidem cognitio praeeminet dilectioni,
3612 superiorum autem dilectio, et praecipue Dei, praeeminet
3613 cognitioni.</p>
3614 <p title="I q. 108 a. 6 ad 4"><a name="32975"><span class=
3615 "ref">[32975] I&ordf; q. 108 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum
3616 dicendum quod, si quis diligenter consideret dispositiones ordinum
3617 secundum Dionysium et Gregorium, parum vel nihil differunt, si ad
3618 rem referantur. Exponit enim Gregorius principatuum nomen ex hoc,
3619 quod bonis spiritibus praesunt, et hoc convenit virtutibus,
3620 secundum quod in nomine virtutum intelligitur quaedam fortitudo
3621 dans efficaciam inferioribus spiritibus ad exequenda divina
3622 ministeria. Rursus virtutes, secundum Gregorium, videntur esse idem
3623 quod principatus secundum Dionysium. Nam hoc est primum in divinis
3624 ministeriis, miracula facere, per hoc enim paratur via
3625 Annuntiationi Archangelorum et Angelorum.</p>
3626 <br />
3627 <div class="E">Articulus 7</div>
3628 <p title="I q. 108 a. 7 arg. 1"><a name="32976"><span class=
3629 "ref">[32976] I&ordf; q. 108 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic
3630 proceditur. Videtur quod ordines non remanebunt post diem iudicii.
3631 Dicit enim apostolus, I ad Cor. XV, quod Christus evacuabit omnem
3632 principatum et potestatem, cum tradiderit regnum Deo et patri, quod
3633 erit in ultima consummatione. Pari ergo ratione, in illo statu
3634 omnes alii ordines evacuabuntur.</p>
3635 <p title="I q. 108 a. 7 arg. 2"><a name="32977"><span class=
3636 "ref">[32977] I&ordf; q. 108 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, ad
3637 officium angelicorum ordinum pertinet purgare, illuminare et
3638 perficere. Sed post diem iudicii unus Angelus non purgabit aut
3639 illuminabit aut perficiet alium, quia non proficient amplius in
3640 scientia. Ergo frustra ordines angelici remanerent.</p>
3641 <p title="I q. 108 a. 7 arg. 3"><a name="32978"><span class=
3642 "ref">[32978] I&ordf; q. 108 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea,
3643 apostolus dicit, ad Heb. I, de Angelis, quod <i>omnes sunt
3644 administratorii spiritus, in ministerium missi propter eos qui
3645 haereditatem capiunt salutis</i>, ex quo patet quod officia
3646 Angelorum ordinantur ad hoc, quod homines ad salutem adducantur.
3647 Sed omnes electi usque ad diem iudicii salutem consequuntur. Non
3648 ergo post diem iudicii remanebunt officia et ordines Angelorum.</p>
3649 <p title="I q. 108 a. 7 s. c."><a name="32979"><span class=
3650 "ref">[32979] I&ordf; q. 108 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est
3651 quod dicitur Iudic. V, stellae manentes in ordine et cursu suo,
3652 quod exponitur de Angelis. Ergo Angeli semper in suis ordinibus
3653 remanebunt.</p>
3654 <p title="I q. 108 a. 7 co."><a name="32980"><span class=
3655 "ref">[32980] I&ordf; q. 108 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum
3656 quod in ordinibus angelicis duo possunt considerari, scilicet
3657 distinctio graduum, et executio officiorum. Distinctio autem
3658 graduum est in Angelis secundum differentiam gratiae et naturae, ut
3659 supra dictum est. Et utraque differentia semper in Angelis
3660 remanebit. Non enim posset naturarum differentia ab eis auferri,
3661 nisi eis corruptis, differentia etiam gloriae erit in eis semper,
3662 secundum differentiam meriti praecedentis. Executio autem
3663 officiorum angelicorum aliquo modo remanebit post diem iudicii, et
3664 aliquo modo cessabit. Cessabit quidem, secundum quod eorum officia
3665 ordinantur ad perducendum aliquos ad finem, remanebit autem,
3666 secundum quod convenit in ultima finis consecutione. Sicut etiam
3667 alia sunt officia militarium ordinum in pugna, et in triumpho.</p>
3668 <p title="I q. 108 a. 7 ad 1"><a name="32981"><span class=
3669 "ref">[32981] I&ordf; q. 108 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3670 dicendum quod principatus et potestates evacuabuntur in illa finali
3671 consummatione quantum ad hoc, quod alios ad finem perducant, quia
3672 consecuto iam fine, non est necessarium tendere in finem. Et haec
3673 ratio intelligitur ex verbis apostoli, dicentis, cum tradiderit
3674 regnum Deo et patri, idest, cum perduxerit fideles ad fruendum ipso
3675 Deo.</p>
3676 <p title="I q. 108 a. 7 ad 2"><a name="32982"><span class=
3677 "ref">[32982] I&ordf; q. 108 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum
3678 dicendum quod actiones Angelorum super alios Angelos considerandae
3679 sunt secundum similitudinem actionum intelligibilium quae sunt in
3680 nobis. Inveniuntur autem in nobis multae intelligibiles actiones
3681 quae sunt ordinatae secundum ordinem causae et causati; sicut cum
3682 per multa media gradatim in unam conclusionem devenimus. Manifestum
3683 est autem quod cognitio conclusionis dependet ex omnibus mediis
3684 praecedentibus, non solum quantum ad novam acquisitionem scientiae,
3685 sed etiam quantum ad scientiae conservationem. Cuius signum est
3686 quod, si quis oblivisceretur aliquod praecedentium mediorum,
3687 opinionem quidem vel fidem de conclusione posset habere, sed non
3688 scientiam, ordine causarum ignorato. Sic igitur, cum inferiores
3689 Angeli rationes divinorum operum cognoscant per lumen superiorum
3690 Angelorum, dependet eorum cognitio ex lumine superiorum, non solum
3691 quantum ad novam acquisitionem scientiae, sed etiam quantum ad
3692 cognitionis conservationem. Licet ergo post iudicium non proficiant
3693 inferiores Angeli in cognitione aliquarum rerum, non tamen propter
3694 hoc excluditur quin a superioribus illuminentur.</p>
3695 <p title="I q. 108 a. 7 ad 3"><a name="32983"><span class=
3696 "ref">[32983] I&ordf; q. 108 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium
3697 dicendum quod, etsi post diem iudicii homines non sint ulterius ad
3698 salutem adducendi per ministerium Angelorum; tamen illi qui iam
3699 salutem erunt consecuti, aliquam illustrationem habebunt per
3700 Angelorum officia.</p>
3701 <br />
3702 <div class="E">Articulus 8</div>
3703 <p title="I q. 108 a. 8 arg. 1"><a name="32984"><span class=
3704 "ref">[32984] I&ordf; q. 108 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic
3705 proceditur. Videtur quod homines non assumantur ad ordines
3706 Angelorum. Hierarchia enim humana continetur sub infima
3707 hierarchiarum caelestium, sicut infima sub media, et media sub
3708 prima. Sed Angeli infimae hierarchiae nunquam transferentur in
3709 mediam aut in primam. Ergo neque homines transferentur ad ordines
3710 Angelorum.</p>
3711 <p title="I q. 108 a. 8 arg. 2"><a name="32985"><span class=
3712 "ref">[32985] I&ordf; q. 108 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea,
3713 ordinibus Angelorum aliqua officia competunt, utpote custodire,
3714 miracula facere, Daemones arcere, et huiusmodi, quae non videntur
3715 convenire animabus sanctorum. Ergo non transferentur ad ordines
3716 Angelorum.</p>
3717 <p title="I q. 108 a. 8 arg. 3"><a name="32986"><span class=
3718 "ref">[32986] I&ordf; q. 108 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea,
3719 sicut boni Angeli inducunt ad bonum, ita Daemones inducunt ad
3720 malum. Sed erroneum est dicere quod animae hominum malorum
3721 convertantur in Daemones, hoc enim Chrysostomus reprobat, super
3722 Matth. Ergo non videtur quod animae sanctorum transferantur ad
3723 ordines Angelorum.</p>
3724 <p title="I q. 108 a. 8 s. c."><a name="32987"><span class=
3725 "ref">[32987] I&ordf; q. 108 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est
3726 quod dominus dicit, Matth. XXII, de sanctis, quod <i>erunt sicut
3727 Angeli Dei in caelo</i>.</p>
3728 <p title="I q. 108 a. 8 co."><a name="32988"><span class=
3729 "ref">[32988] I&ordf; q. 108 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum
3730 quod, sicut supra dictum est, ordines Angelorum distinguuntur et
3731 secundum conditionem naturae, et secundum dona gratiae. Si ergo
3732 considerentur Angelorum ordines solum quantum ad gradum naturae,
3733 sic homines nullo modo assumi possunt ad ordines Angelorum, quia
3734 semper remanebit naturarum distinctio. Quam quidam considerantes,
3735 posuerunt quod nullo modo homines transferri possunt ad
3736 aequalitatem Angelorum. Quod est erroneum, repugnat enim
3737 promissioni Christi, dicentis, Lucae XX, quod filii resurrectionis
3738 erunt aequales Angelis in caelis. Illud enim quod est ex parte
3739 naturae, se habet ut materiale in ratione ordinis, completivum vero
3740 est quod est ex dono gratiae, quae dependet ex liberalitate Dei,
3741 non ex ordine naturae. Et ideo per donum gratiae homines mereri
3742 possunt tantam gloriam, ut Angelis aequentur secundum singulos
3743 Angelorum gradus. Quod est homines ad ordines Angelorum assumi.
3744 Quidam tamen dicunt quod ad ordines Angelorum non assumuntur omnes
3745 qui salvantur, sed soli virgines vel perfecti; alii vero suum
3746 ordinem constituent, quasi condivisum toti societati Angelorum. Sed
3747 hoc est contra Augustinum, qui dicit XII de Civ. Dei, quod non
3748 erunt duae societates hominum et Angelorum, sed una, quia omnium
3749 beatitudo est adhaerere uni Deo.</p>
3750 <p title="I q. 108 a. 8 ad 1"><a name="32989"><span class=
3751 "ref">[32989] I&ordf; q. 108 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3752 dicendum quod gratia Angelis datur secundum proportionem
3753 naturalium; non autem sic est de hominibus, ut supra dictum est. Et
3754 ideo sicut inferiores Angeli non possunt transferri ad naturalem
3755 gradum superiorum, ita nec ad gratuitum. Homines vero possunt ad
3756 gratuitum conscendere, sed non ad naturalem.</p>
3757 <p title="I q. 108 a. 8 ad 2"><a name="32990"><span class=
3758 "ref">[32990] I&ordf; q. 108 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum
3759 dicendum quod Angeli, secundum naturae ordinem, medii sunt inter
3760 nos et Deum. Et ideo, secundum legem communem, per eos
3761 administrantur non solum res humanae, sed etiam omnia corporalia.
3762 Homines autem sancti, etiam post hanc vitam, sunt eiusdem naturae
3763 nobiscum. Unde secundum legem communem, non administrant humana,
3764 nec rebus vivorum intersunt, ut Augustinus dicit in libro de cura
3765 pro mortuis agenda. Ex quadam tamen speciali dispensatione interdum
3766 aliquibus sanctis conceditur, vel vivis vel mortuis, huiusmodi
3767 officia exercere, vel miracula faciendo, vel Daemones arcendo, vel
3768 aliquid huiusmodi; sicut Augustinus in eodem libro dicit.</p>
3769 <p title="I q. 108 a. 8 ad 3"><a name="32991"><span class=
3770 "ref">[32991] I&ordf; q. 108 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium
3771 dicendum quod homines ad poenam Daemonum transferri, non est
3772 erroneum, sed quidam erronee posuerunt Daemones nihil aliud esse
3773 quam animas defunctorum. Et hoc Chrysostomus reprobat.</p>
3774 <br />
3775 <div class="D">Quaestio 109</div>
3776 <div class="G">Prooemium</div>
3777 <p title="I q. 109 pr."><a name="32992"><span class="ref">[32992]
3778 I&ordf; q. 109 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
3779 ordinatione malorum Angelorum. Et circa hoc quaeruntur quatuor.
3780 Primo, utrum ordines sint in Daemonibus. Secundo, utrum in eis sit
3781 praelatio. Tertio, utrum unus illuminet alium. Quarto, utrum
3782 subiiciantur praelationi bonorum Angelorum.</p>
3783 <br />
3784 <div class="E">Articulus 1</div>
3785 <p title="I q. 109 a. 1 arg. 1"><a name="32993"><span class=
3786 "ref">[32993] I&ordf; q. 109 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
3787 proceditur. Videtur quod ordines non sint in Daemonibus. Ordo enim
3788 pertinet ad rationem boni, sicut et modus et species, ut Augustinus
3789 dicit in libro de natura boni; et e contrario inordinatio pertinet
3790 ad rationem mali. Sed in bonis Angelis nihil est inordinatum. Ergo
3791 in malis Angelis non sunt aliqui ordines.</p>
3792 <p title="I q. 109 a. 1 arg. 2"><a name="32994"><span class=
3793 "ref">[32994] I&ordf; q. 109 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
3794 ordines angelici sub aliqua hierarchia continentur. Sed Daemones
3795 non sunt sub aliqua hierarchia, quae est sacer principatus, cum ab
3796 omni sanctitate sint vacui. Ergo in Daemonibus non sunt
3797 ordines.</p>
3798 <p title="I q. 109 a. 1 arg. 3"><a name="32995"><span class=
3799 "ref">[32995] I&ordf; q. 109 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
3800 Daemones de singulis ordinibus Angelorum ceciderunt, ut communiter
3801 dicitur. Si ergo aliqui Daemones dicuntur esse alicuius ordinis,
3802 quia de illo ordine ceciderunt; videtur quod deberent eis attribui
3803 nomina singulorum ordinum. Nunquam autem invenitur quod dicantur
3804 Seraphim, vel throni, vel dominationes. Ergo, pari ratione, non
3805 sunt in aliquibus ordinibus.</p>
3806 <p title="I q. 109 a. 1 s. c."><a name="32996"><span class=
3807 "ref">[32996] I&ordf; q. 109 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
3808 quod apostolus dicit, ad Ephes. ult., quod <i>est nobis colluctatio
3809 adversus principes et potestates, adversus mundi rectores
3810 tenebrarum harum</i>.</p>
3811 <p title="I q. 109 a. 1 co."><a name="32997"><span class=
3812 "ref">[32997] I&ordf; q. 109 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
3813 quod, sicut iam dictum est, ordo angelicus consideratur et secundum
3814 gradum naturae, et secundum gradum gratiae. Gratia vero habet
3815 duplicem statum, scilicet imperfectum, qui est status merendi; et
3816 perfectum, qui est status gloriae consummatae. Si ergo
3817 considerentur ordines angelici quantum ad perfectionem gloriae, sic
3818 Daemones neque sunt in ordinibus angelicis, neque unquam fuerunt.
3819 Si autem considerentur quantum ad id quod est gratiae imperfectae,
3820 sic Daemones fuerunt quidem aliquando in ordinibus Angelorum, sed
3821 ab eis ceciderunt; secundum illud quod supra posuimus, omnes
3822 Angelos in gratia creatos fuisse. Si autem considerentur quantum ad
3823 id quod est naturae, sic adhuc sunt in ordinibus, quia data
3824 naturalia non amiserunt, ut Dionysius dicit.</p>
3825 <p title="I q. 109 a. 1 ad 1"><a name="32998"><span class=
3826 "ref">[32998] I&ordf; q. 109 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3827 dicendum quod bonum potest inveniri sine malo; sed malum non potest
3828 inveniri sine bono, ut supra habitum est. Et ideo Daemones,
3829 inquantum habent naturam bonam, ordinati sunt.</p>
3830 <p title="I q. 109 a. 1 ad 2"><a name="32999"><span class=
3831 "ref">[32999] I&ordf; q. 109 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
3832 dicendum quod ordinatio Daemonum, si consideretur ex parte Dei
3833 ordinantis, est sacra, utitur enim Daemonibus propter seipsum. Sed
3834 ex parte voluntatis Daemonum, non est sacra, quia abutuntur sua
3835 natura ad malum.</p>
3836 <p title="I q. 109 a. 1 ad 3"><a name="33000"><span class=
3837 "ref">[33000] I&ordf; q. 109 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
3838 dicendum quod nomen Seraphim imponitur ab ardore caritatis, nomen
3839 autem thronorum ab inhabitatione divina, nomen autem dominationum
3840 importat libertatem quandam, quae omnia opponuntur peccato. Et ideo
3841 peccantibus Angelis huiusmodi nomina non attribuuntur.</p>
3842 <br />
3843 <div class="E">Articulus 2</div>
3844 <p title="I q. 109 a. 2 arg. 1"><a name="33001"><span class=
3845 "ref">[33001] I&ordf; q. 109 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
3846 proceditur. Videtur quod in Daemonibus non sit praelatio. Omnis
3847 enim praelatio est secundum aliquem ordinem iustitiae. Sed Daemones
3848 totaliter a iustitia ceciderunt. Ergo in eis non est praelatio.</p>
3849 <p title="I q. 109 a. 2 arg. 2"><a name="33002"><span class=
3850 "ref">[33002] I&ordf; q. 109 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, ubi
3851 non est obedientia et subiectio, non est praelatio. Haec autem sine
3852 concordia esse non possunt; quae in Daemonibus nulla est, secundum
3853 illud Prov. XIII, <i>inter superbos semper sunt iurgia</i>. Ergo in
3854 Daemonibus non est praelatio.</p>
3855 <p title="I q. 109 a. 2 arg. 3"><a name="33003"><span class=
3856 "ref">[33003] I&ordf; q. 109 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, si
3857 in eis est aliqua praelatio, aut hoc pertinet ad eorum naturam, aut
3858 ad eorum culpam vel poenam. Sed non ad eorum naturam, quia
3859 subiectio et servitus non est ex natura, sed est ex peccato
3860 subsecuta. Nec pertinet ad culpam vel poenam, quia sic superiores
3861 Daemones, qui magis peccaverunt, inferioribus subderentur. Non ergo
3862 est praelatio in Daemonibus.</p>
3863 <p title="I q. 109 a. 2 s. c."><a name="33004"><span class=
3864 "ref">[33004] I&ordf; q. 109 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
3865 quod dicit Glossa, I ad Cor. XV, <i>quandiu durat mundus, Angeli
3866 Angelis, homines hominibus, et Daemones Daemonibus
3867 praesunt</i>.</p>
3868 <p title="I q. 109 a. 2 co."><a name="33005"><span class=
3869 "ref">[33005] I&ordf; q. 109 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
3870 quod, cum actio sequatur naturam rei, quorumcumque naturae sunt
3871 ordinatae, oportet quod etiam actiones sub invicem ordinentur.
3872 Sicut patet in rebus corporalibus, quia enim inferiora corpora
3873 naturali ordine sunt infra corpora caelestia actiones et motus
3874 eorum subduntur actionibus et motibus caelestium corporum.
3875 Manifestum est autem ex praemissis quod Daemonum quidam naturali
3876 ordine sub aliis constituuntur. Unde et actiones eorum sub
3877 actionibus superiorum sunt. Et hoc est quod rationem praelationis
3878 facit, ut scilicet actio subditi subdatur actioni praelati. Sic
3879 igitur ipsa naturalis dispositio Daemonum requirit quod sit in eis
3880 praelatio. Convenit etiam hoc divinae sapientiae, quae nihil in
3881 universo inordinatum relinquit, <i>quae attingit a fine usque ad
3882 finem fortiter, et disponit omnia suaviter</i>, ut dicitur Sap.
3883 VIII.</p>
3884 <p title="I q. 109 a. 2 ad 1"><a name="33006"><span class=
3885 "ref">[33006] I&ordf; q. 109 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3886 dicendum quod praelatio Daemonum non fundatur super eorum iustitia,
3887 sed super iustitia Dei cuncta ordinantis.</p>
3888 <p title="I q. 109 a. 2 ad 2"><a name="33007"><span class=
3889 "ref">[33007] I&ordf; q. 109 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
3890 dicendum quod concordia Daemonum, qua quidam aliis obediunt, non
3891 est ex amicitia quam inter se habeant; sed ex communi nequitia, qua
3892 homines odiunt, et Dei iustitiae repugnant. Est enim proprium
3893 hominum impiorum, ut eis se adiungant et subiiciant, ad propriam
3894 nequitiam exequendam, quos potiores viribus vident.</p>
3895 <p title="I q. 109 a. 2 ad 3"><a name="33008"><span class=
3896 "ref">[33008] I&ordf; q. 109 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
3897 dicendum quod Daemones non sunt aequales secundum naturam, unde in
3898 eis est naturalis praelatio. Quod in hominibus non contingit, qui
3899 natura sunt pares. Quod autem superioribus inferiores subdantur,
3900 non est ad bonum superiorum, sed magis ad malum eorum; quia cum
3901 mala facere maxime ad miseriam pertineat, praeesse in malis est
3902 esse magis miserum.</p>
3903 <br />
3904 <div class="E">Articulus 3</div>
3905 <p title="I q. 109 a. 3 arg. 1"><a name="33009"><span class=
3906 "ref">[33009] I&ordf; q. 109 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
3907 proceditur. Videtur quod in Daemonibus sit illuminatio. Illuminatio
3908 enim consistit in manifestatione veritatis. Sed unus Daemon potest
3909 alteri veritatem manifestare, quia superiores magis acumine
3910 naturalis scientiae vigent. Ergo superiores Daemones possunt
3911 inferiores illuminare.</p>
3912 <p title="I q. 109 a. 3 arg. 2"><a name="33010"><span class=
3913 "ref">[33010] I&ordf; q. 109 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
3914 corpus quod superabundat in lumine, potest illuminare corpus quod
3915 in lumine deficit; sicut sol lunam. Sed superiores Daemones magis
3916 abundant in participatione luminis naturalis. Ergo videtur quod
3917 superiores Daemones possunt inferiores illuminare.</p>
3918 <p title="I q. 109 a. 3 s. c."><a name="33011"><span class=
3919 "ref">[33011] I&ordf; q. 109 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra,
3920 illuminatio cum purgatione est et perfectione, ut supra dictum est.
3921 Sed purgare non convenit Daemonibus; secundum illud Eccli. XXXIV,
3922 <i>ab immundo quid mundabitur?</i> Ergo etiam neque illuminare.</p>
3923 <p title="I q. 109 a. 3 co."><a name="33012"><span class=
3924 "ref">[33012] I&ordf; q. 109 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
3925 quod in Daemonibus non potest esse illuminatio proprie. Dictum est
3926 enim supra quod illuminatio proprie est manifestatio veritatis,
3927 secundum quod habet ordinem ad Deum, qui illuminat omnem
3928 intellectum. Alia autem manifestatio veritatis potest esse locutio;
3929 sicut cum unus Angelus alteri suum conceptum manifestat.
3930 Perversitas autem Daemonum hoc habet, quod unus alium non intendit
3931 ordinare ad Deum, sed magis ab ordine divino abducere. Et ideo unus
3932 Daemon alium non illuminat; sed unus alii suum conceptum per modum
3933 locutionis intimare potest.</p>
3934 <p title="I q. 109 a. 3 ad 1"><a name="33013"><span class=
3935 "ref">[33013] I&ordf; q. 109 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3936 dicendum quod non quaelibet veritatis manifestatio habet rationem
3937 illuminationis, sed solum quae dicta est.</p>
3938 <p title="I q. 109 a. 3 ad 2"><a name="33014"><span class=
3939 "ref">[33014] I&ordf; q. 109 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
3940 dicendum quod secundum ea quae ad naturalem cognitionem pertinent,
3941 non est necessaria manifestatio veritatis neque in Angelis neque in
3942 Daemonibus, quia, sicut supra dictum est, statim a principio suae
3943 conditionis omnia cognoverunt quae ad naturalem cognitionem
3944 pertinent. Et ideo maior plenitudo naturalis luminis quae est in
3945 superioribus Daemonibus, non potest esse ratio illuminationis.</p>
3946 <br />
3947 <div class="E">Articulus 4</div>
3948 <p title="I q. 109 a. 4 arg. 1"><a name="33015"><span class=
3949 "ref">[33015] I&ordf; q. 109 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
3950 proceditur. Videtur quod boni Angeli non habeant praelationem super
3951 malos. Praelatio enim Angelorum praecipue attenditur secundum
3952 illuminationes. Sed mali Angeli, cum sint tenebrae, non
3953 illuminantur a bonis. Ergo boni Angeli non habent praelationem
3954 super malos.</p>
3955 <p title="I q. 109 a. 4 arg. 2"><a name="33016"><span class=
3956 "ref">[33016] I&ordf; q. 109 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, ad
3957 negligentiam praesidentis pertinere videntur ea quae per subditos
3958 male fiunt. Sed Daemones multa mala faciunt. Si igitur subsunt
3959 praelationi bonorum Angelorum, videtur in Angelis bonis esse aliqua
3960 negligentia. Quod est inconveniens.</p>
3961 <p title="I q. 109 a. 4 arg. 3"><a name="33017"><span class=
3962 "ref">[33017] I&ordf; q. 109 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
3963 praelatio Angelorum sequitur naturae ordinem, ut supra dictum est.
3964 Sed si Daemones de singulis ordinibus ceciderunt, ut communiter
3965 dicitur, multi Daemones multis bonis Angelis sunt superiores ordine
3966 naturae. Non ergo boni Angeli praelationem habent super omnes
3967 malos.</p>
3968 <p title="I q. 109 a. 4 s. c."><a name="33018"><span class=
3969 "ref">[33018] I&ordf; q. 109 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
3970 quod Augustinus dicit, III de Trin., quod <i>spiritus vitae
3971 desertor atque peccator regitur per spiritum vitae rationalem, pium
3972 et iustum</i>. Et Gregorius dicit quod <i>potestates dicuntur
3973 Angeli quorum ditioni virtutes adversae subiectae sunt</i>.</p>
3974 <p title="I q. 109 a. 4 co."><a name="33019"><span class=
3975 "ref">[33019] I&ordf; q. 109 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
3976 quod totus ordo praelationis primo et originaliter est in Deo, et
3977 participatur a creaturis secundum quod Deo magis appropinquant,
3978 illae enim creaturae super alias influentiam habent, quae sunt
3979 perfectiores et Deo propinquiores. Maxima autem perfectio, et per
3980 quam maxime Deo appropinquatur, est creaturarum fruentium Deo,
3981 sicut sunt sancti Angeli, qua perfectione Daemones privantur. Et
3982 ideo boni Angeli super malos praelationem habent, et per eos
3983 reguntur.</p>
3984 <p title="I q. 109 a. 4 ad 1"><a name="33020"><span class=
3985 "ref">[33020] I&ordf; q. 109 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
3986 dicendum quod per sanctos Angelos multa de divinis mysteriis
3987 Daemonibus revelantur, cum divina iustitia exigit ut per Daemones
3988 aliqua fiant vel ad punitionem malorum, vel ad exercitationem
3989 bonorum, sicut in rebus humanis assessores iudicis revelant
3990 tortoribus eius sententiam. Huiusmodi autem revelationes, si ad
3991 Angelos revelantes comparentur, illuminationes sunt, quia ordinant
3992 eas ad Deum. Ex parte vero Daemonum, non sunt illuminationes, quia
3993 eas in Deum non ordinant, sed ad expletionem propriae
3994 iniquitatis.</p>
3995 <p title="I q. 109 a. 4 ad 2"><a name="33021"><span class=
3996 "ref">[33021] I&ordf; q. 109 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
3997 dicendum quod sancti Angeli sunt ministri divinae sapientiae. Unde
3998 sicut divina sapientia permittit aliqua mala fieri per malos
3999 Angelos vel homines, propter bona quae ex eis elicit; ita et boni
4000 Angeli non totaliter cohibent malos a nocendo.</p>
4001 <p title="I q. 109 a. 4 ad 3"><a name="33022"><span class=
4002 "ref">[33022] I&ordf; q. 109 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
4003 dicendum quod Angelus qui est inferior ordine naturae, praeest
4004 Daemonibus, quamvis superioribus ordine naturae; quia virtus
4005 divinae iustitiae, cui inhaerent boni Angeli, potior est quam
4006 virtus naturalis Angelorum. Unde et apud homines, spiritualis
4007 iudicat omnia, ut dicitur I ad Cor. II. Et philosophus dicit, in
4008 libro Ethic., quod <i>virtuosus est regula et mensura omnium
4009 humanorum actuum</i>.</p>
4010 <br />
4011 <div class="D">Quaestio 110</div>
4012 <div class="G">Prooemium</div>
4013 <p title="I q. 110 pr."><a name="33023"><span class="ref">[33023]
4014 I&ordf; q. 110 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
4015 praesidentia Angelorum super creaturam corporalem. Et circa hoc
4016 quaeruntur quatuor. Primo, utrum creatura corporalis administretur
4017 per Angelos. Secundo, utrum creatura corporalis obediat Angelis ad
4018 nutum. Tertio, utrum Angeli sua virtute possint immediate movere
4019 corpora localiter. Quarto, utrum Angeli boni vel mali possint
4020 facere miracula.</p>
4021 <br />
4022 <div class="E">Articulus 1</div>
4023 <p title="I q. 110 a. 1 arg. 1"><a name="33024"><span class=
4024 "ref">[33024] I&ordf; q. 110 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
4025 proceditur. Videtur quod creatura corporalis non administretur per
4026 Angelos. Res enim quae habent determinatum modum operandi, non
4027 indigent gubernari ab aliquo praesidente, ideo enim indigemus
4028 gubernari, ne aliter operemur quam oporteat. Sed res corporales
4029 habent determinatas actiones ex naturis sibi divinitus datis. Non
4030 ergo indigent gubernatione Angelorum.</p>
4031 <p title="I q. 110 a. 1 arg. 2"><a name="33025"><span class=
4032 "ref">[33025] I&ordf; q. 110 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
4033 inferiora in entibus gubernantur per superiora. Sed in corporibus
4034 quaedam dicuntur inferiora, quaedam superiora. Inferiora igitur
4035 gubernantur per superiora. Non ergo est necessarium quod
4036 gubernentur per Angelos.</p>
4037 <p title="I q. 110 a. 1 arg. 3"><a name="33026"><span class=
4038 "ref">[33026] I&ordf; q. 110 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
4039 diversi ordines Angelorum distinguuntur secundum diversa officia.
4040 Sed si creaturae corporales administrantur per Angelos, tot erunt
4041 officia Angelorum, quot sunt species rerum. Ergo etiam tot erunt
4042 ordines Angelorum, quot sunt species rerum. Quod est contra supra
4043 dicta. Non ergo corporalis creatura administratur per Angelos.</p>
4044 <p title="I q. 110 a. 1 s. c."><a name="33027"><span class=
4045 "ref">[33027] I&ordf; q. 110 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
4046 quod Augustinus dicit, III de Trin., quod <i>omnia corpora reguntur
4047 per spiritum vitae rationalem</i>. Et Gregorius dicit, in IV Dial.,
4048 quod <i>in hoc mundo visibili nihil nisi per creaturam invisibilem
4049 disponi potest</i>.</p>
4050 <p title="I q. 110 a. 1 co."><a name="33028"><span class=
4051 "ref">[33028] I&ordf; q. 110 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
4052 quod tam in rebus humanis quam in rebus naturalibus, hoc communiter
4053 invenitur, quod potestas particularis gubernatur et regitur a
4054 potestate universali; sicut potestas ballivi gubernatur per
4055 potestatem regis. Et in Angelis etiam est dictum quod superiores
4056 Angeli, qui praesunt inferioribus, habent scientiam magis
4057 universalem. Manifestum est autem quod virtus cuiuslibet corporis
4058 est magis particularis quam virtus spiritualis substantiae, nam
4059 omnis forma corporalis est forma individuata per materiam, et
4060 determinata ad hic et nunc; formae autem immateriales sunt
4061 absolutae et intelligibiles. Et ideo sicut inferiores Angeli, qui
4062 habent formas minus universales, reguntur per superiores; ita omnia
4063 corporalia reguntur per Angelos et hoc non solum a sanctis
4064 doctoribus ponitur, sed etiam ab omnibus philosophis qui
4065 incorporeas substantias posuerunt.</p>
4066 <p title="I q. 110 a. 1 ad 1"><a name="33029"><span class=
4067 "ref">[33029] I&ordf; q. 110 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4068 dicendum quod res corporales habent determinatas actiones, sed has
4069 actiones non exercent nisi secundum quod moventur, quia proprium
4070 corporis est quod non agat nisi motum. Et ideo oportet quod
4071 creatura corporalis a spirituali moveatur.</p>
4072 <p title="I q. 110 a. 1 ad 2"><a name="33030"><span class=
4073 "ref">[33030] I&ordf; q. 110 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
4074 dicendum quod ratio ista procedit secundum opinionem Aristotelis,
4075 qui posuit quod corpora caelestia moventur a substantiis
4076 spiritualibus; quarum numerum conatus fuit assignare secundum
4077 numerum motuum qui apparent in corporibus caelestibus. Sed non
4078 posuit quod essent aliquae substantiae spirituales quae haberent
4079 immediatam praesidentiam supra inferiora corpora, nisi forte animas
4080 humanas. Et hoc ideo, quia non consideravit aliquas operationes in
4081 inferioribus corporibus exerceri nisi naturales, ad quas
4082 sufficiebat motus corporum caelestium. Sed quia nos ponimus multa
4083 in corporibus inferioribus fieri praeter naturales actiones
4084 corporum, ad quae non sufficiunt virtutes caelestium corporum; ideo
4085 secundum nos, necesse est ponere quod Angeli habeant immediatam
4086 praesidentiam non solum supra caelestia corpora, sed etiam supra
4087 corpora inferiora.</p>
4088 <p title="I q. 110 a. 1 ad 3"><a name="33031"><span class=
4089 "ref">[33031] I&ordf; q. 110 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
4090 dicendum quod de substantiis immaterialibus diversimode philosophi
4091 sunt locuti. Plato enim posuit substantias immateriales esse
4092 rationes et species sensibilium corporum, et quasdam aliis
4093 universaliores, et ideo posuit substantias immateriales habere
4094 praesidentiam immediatam circa omnia sensibilia corpora, et
4095 diversas circa diversa. Aristoteles autem posuit quod substantiae
4096 immateriales non sunt species corporum sensibilium, sed aliquid
4097 altius et universalius, et ideo non attribuit eis immediatam
4098 praesidentiam supra singula corpora, sed solum supra universalia
4099 agentia, quae sunt corpora caelestia. Avicenna vero mediam viam
4100 secutus est. Posuit enim cum Platone, aliquam substantiam
4101 spiritualem praesidentem immediate sphaerae activorum et
4102 passivorum; eo quod, sicut Plato ponebat quod formae horum
4103 sensibilium derivantur a substantiis immaterialibus, ita etiam
4104 Avicenna hoc posuit. Sed in hoc a Platone differt, quod posuit unam
4105 tantum substantiam immaterialem praesidentem omnibus corporibus
4106 inferioribus, quam vocavit intelligentiam agentem. Doctores autem
4107 sancti posuerunt, sicut et Platonici, diversis rebus corporeis
4108 diversas substantias spirituales esse praepositas. Dicit enim
4109 Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <i>unaquaeque res
4110 visibilis in hoc mundo habet angelicam potestatem sibi
4111 praepositam</i>. Et Damascenus dicit, <i>Diabolus erat ex iis
4112 angelicis virtutibus quae praeerant terrestri ordini</i>. Et
4113 Origenes dicit, super illud Num. XXII, <i>cum vidisset asina
4114 Angelum, quod opus est mundo Angelis, qui praesunt super bestias,
4115 et praesunt animalium nativitati, et virgultorum et plantationum et
4116 ceterarum rerum incrementis</i>. Sed hoc non est ponendum propter
4117 hoc, quod secundum suam naturam unus Angelus magis se habeat ad
4118 praesidendum animalibus quam plantis, quia quilibet Angelus, etiam
4119 minimus, habet altiorem virtutem et universaliorem quam aliquod
4120 genus corporalium. Sed est ex ordine divinae sapientiae, quae
4121 diversis rebus diversos rectores praeposuit. Nec tamen propter hoc
4122 sequitur quod sint plures ordines Angelorum quam novem, quia, sicut
4123 supra dictum est, ordines distinguuntur secundum generalia officia.
4124 Unde sicut, secundum Gregorium, ad ordinem potestatum pertinent
4125 omnes Angeli qui habent proprie praesidentiam super Daemones; ita
4126 ad ordinem virtutum pertinere videntur omnes Angeli qui habent
4127 praesidentiam super res pure corporeas; horum enim ministerio
4128 interdum etiam miracula fiunt.</p>
4129 <br />
4130 <div class="E">Articulus 2</div>
4131 <p title="I q. 110 a. 2 arg. 1"><a name="33032"><span class=
4132 "ref">[33032] I&ordf; q. 110 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
4133 proceditur. Videtur quod materia corporalis obediat Angelis ad
4134 nutum. Maior est enim virtus Angeli quam virtus animae. Sed
4135 conceptioni animae obedit materia corporalis, immutatur enim corpus
4136 hominis ex conceptione animae, ad calorem et frigus, et quandoque
4137 usque ad sanitatem et aegritudinem. Ergo multo magis secundum
4138 conceptionem Angeli, materia corporalis transmutatur.</p>
4139 <p title="I q. 110 a. 2 arg. 2"><a name="33033"><span class=
4140 "ref">[33033] I&ordf; q. 110 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
4141 quidquid potest virtus inferior, potest virtus superior. Sed virtus
4142 Angeli est superior quam virtus corporalis. Corpus autem sua
4143 virtute potest transmutare materiam corporalem ad formam aliquam;
4144 sicut cum ignis generat ignem. Ergo multo fortius virtute sua
4145 Angeli possunt materiam corporalem transmutare ad aliquam
4146 formam.</p>
4147 <p title="I q. 110 a. 2 arg. 3"><a name="33034"><span class=
4148 "ref">[33034] I&ordf; q. 110 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, tota
4149 natura corporalis administratur per Angelos, ut dictum est, et sic
4150 videtur quod corpora se habet ad Angelos sicut instrumenta; nam
4151 ratio instrumenti est quod sit movens motum. Sed in effectibus
4152 aliquid invenitur ex virtute principalium agentium, quod non potest
4153 esse per virtutem instrumenti; et hoc est id quod est principalius
4154 in effectu. Sicut digestio nutrimenti est per virtutem caloris
4155 naturalis, qui est instrumentum animae nutritivae; sed quod
4156 generetur caro viva, est ex virtute animae. Similiter quod secetur
4157 lignum, pertinet ad serram; sed quod perveniatur ad formam lecti,
4158 est ex ratione artis. Ergo forma substantialis, quae est
4159 principalius in effectibus corporalibus, est ex virtute Angelorum.
4160 Materia ergo obedit, ad sui informationem, Angelis.</p>
4161 <p title="I q. 110 a. 2 s. c."><a name="33035"><span class=
4162 "ref">[33035] I&ordf; q. 110 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
4163 quod Augustinus dicit, III de Trin., <i>non est putandum istis
4164 transgressoribus Angelis ad nutum servire hanc visibilium rerum
4165 materiam, sed soli Deo</i>.</p>
4166 <p title="I q. 110 a. 2 co."><a name="33036"><span class=
4167 "ref">[33036] I&ordf; q. 110 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
4168 quod Platonici posuerunt formas quae sunt in materia, causari ex
4169 immaterialibus formis, quia formas materiales ponebant esse
4170 participationes quasdam immaterialium formarum. Et hos, quantum ad
4171 aliquid, secutus est Avicenna, qui posuit omnes formas quae sunt in
4172 materia, procedere a conceptione intelligentiae, et quod agentia
4173 corporalia sunt solum disponentia ad formas. Qui in hoc videntur
4174 fuisse decepti, quia existimaverunt formam quasi aliquid per se
4175 factum, ut sic ab aliquo formali principio procederet. Sed sicut
4176 philosophus probat in VII Metaphys., hoc quod proprie fit, est
4177 compositum, hoc enim proprie est quasi subsistens. Forma autem non
4178 dicitur ens quasi ipsa sit, sed sicut quo aliquid est, et sic per
4179 consequens nec forma proprie fit; eius enim est fieri, cuius est
4180 esse, cum fieri nihil aliud sit quam via in esse. Manifestum est
4181 autem quod factum est simile facienti, quia omne agens agit sibi
4182 simile. Et ideo id quod facit res naturales, habet similitudinem
4183 cum composito, vel quia est compositum, sicut ignis generat ignem;
4184 vel quia totum compositum, et quantum ad materiam et quantum ad
4185 formam, est in virtute ipsius; quod est proprium Dei. Sic igitur
4186 omnis informatio materiae vel est a Deo immediate, vel ab aliquo
4187 agente corporali; non autem immediate ab Angelo.</p>
4188 <p title="I q. 110 a. 2 ad 1"><a name="33037"><span class=
4189 "ref">[33037] I&ordf; q. 110 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4190 dicendum quod anima nostra unitur corpori ut forma; et sic non est
4191 mirum, si formaliter transmutatur ex conceptione ipsius; praesertim
4192 cum motus sensitivi appetitus, qui fit cum quadam transmutatione
4193 corporali, subdatur imperio rationis. Angelus autem non sic se
4194 habet ad corpora naturalia. Unde ratio non sequitur.</p>
4195 <p title="I q. 110 a. 2 ad 2"><a name="33038"><span class=
4196 "ref">[33038] I&ordf; q. 110 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
4197 dicendum quod id quod potest virtus inferior, potest superior non
4198 eodem, sed excellentiori modo, sicut intellectus cognoscit
4199 sensibilia excellentiori modo quam sensus. Et sic Angelus
4200 excellentiori modo transmutat materiam corporalem quam agentia
4201 corporalia, scilicet movendo ipsa agentia corporalia, tanquam causa
4202 superior.</p>
4203 <p title="I q. 110 a. 2 ad 3"><a name="33039"><span class=
4204 "ref">[33039] I&ordf; q. 110 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
4205 dicendum quod nihil prohibet ex virtute Angelorum aliquos effectus
4206 sequi in rebus naturalibus, ad quae agentia corporalia non
4207 sufficerent. Sed hoc non est obedire materiam Angelis ad nutum;
4208 sicut nec coquis obedit materia ad nutum, quia aliquem modum
4209 decoctionis operantur per ignem secundum aliquam artis
4210 moderationem, quam ignis per se non faceret, cum reducere materiam
4211 in actum formae substantialis, non excedat virtutem corporalis
4212 agentis, quia simile natum est sibi simile facere.</p>
4213 <br />
4214 <div class="E">Articulus 3</div>
4215 <p title="I q. 110 a. 3 arg. 1"><a name="33040"><span class=
4216 "ref">[33040] I&ordf; q. 110 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
4217 proceditur. Videtur quod corpora non obediant Angelis ad motum
4218 localem. Motus enim localis corporum naturalium sequitur formas
4219 eorum. Sed Angeli non causant formas corporum naturalium, ut dictum
4220 est. Ergo neque possunt causare in eis motum localem.</p>
4221 <p title="I q. 110 a. 3 arg. 2"><a name="33041"><span class=
4222 "ref">[33041] I&ordf; q. 110 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, in
4223 VIII Physic. probatur quod motus localis est primus motuum. Sed
4224 Angeli non possunt causare alios motus, transmutando materiam
4225 formaliter. Ergo neque etiam possunt causare motum localem.</p>
4226 <p title="I q. 110 a. 3 arg. 3"><a name="33042"><span class=
4227 "ref">[33042] I&ordf; q. 110 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
4228 membra corporalia obediunt conceptioni animae ad motum localem,
4229 inquantum habent in seipsis aliquod principium vitae. In corporibus
4230 autem naturalibus non est aliquod principium vitae. Ergo non
4231 obediunt Angelis ad motum localem.</p>
4232 <p title="I q. 110 a. 3 s. c."><a name="33043"><span class=
4233 "ref">[33043] I&ordf; q. 110 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
4234 quod Augustinus dicit, III de Trin., quod Angeli adhibent semina
4235 corporalia ad aliquos effectus producendos. Sed hoc non possunt
4236 facere nisi localiter movendo. Ergo corpora obediunt eis ad motum
4237 localem.</p>
4238 <p title="I q. 110 a. 3 co."><a name="33044"><span class=
4239 "ref">[33044] I&ordf; q. 110 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
4240 quod, sicut Dionysius dicit VII cap. de Div. Nom., <i>divina
4241 sapientia coniungit fines primorum principiis secundorum</i>, ex
4242 quo patet quod natura inferior in sui supremo attingitur a natura
4243 superiori. Natura autem corporalis est infra naturam spiritualem.
4244 Inter omnes autem motus corporeos perfectior est motus localis, ut
4245 probatur in VIII Physic., cuius ratio est, quia mobile secundum
4246 locum non est in potentia ad aliquid intrinsecum, inquantum
4247 huiusmodi, sed solum ad aliquid extrinsecum, scilicet ad locum. Et
4248 ideo natura corporalis nata est moveri immediate a natura
4249 spirituali secundum locum. Unde et philosophi posuerunt suprema
4250 corpora moveri localiter a spiritualibus substantiis. Unde videmus
4251 quod anima movet corpus primo et principaliter locali motu.</p>
4252 <p title="I q. 110 a. 3 ad 1"><a name="33045"><span class=
4253 "ref">[33045] I&ordf; q. 110 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4254 dicendum quod in corporibus sunt alii motus locales praeter eos qui
4255 consequuntur formas, sicut fluxus et refluxus maris non consequitur
4256 formam substantialem aquae, sed virtutem lunae. Et multo magis
4257 aliqui motus locales consequi possunt virtutem spiritualium
4258 substantiarum.</p>
4259 <p title="I q. 110 a. 3 ad 2"><a name="33046"><span class=
4260 "ref">[33046] I&ordf; q. 110 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
4261 dicendum quod Angeli, causando motum localem tanquam priorem, per
4262 eum causare possunt alios motus, adhibendo scilicet agentia
4263 corporalia ad huiusmodi effectus producendos; sicut faber adhibet
4264 ignem ad emollitionem ferri.</p>
4265 <p title="I q. 110 a. 3 ad 3"><a name="33047"><span class=
4266 "ref">[33047] I&ordf; q. 110 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
4267 dicendum quod Angeli habent virtutem minus contractam quam animae.
4268 Unde virtus motiva animae contrahitur ad corpus unitum, quod per
4269 eam vivificatur, quo mediante alia potest movere. Sed virtus Angeli
4270 non est contracta ad aliquod corpus. Unde potest corpora non
4271 coniuncta localiter movere.</p>
4272 <br />
4273 <div class="E">Articulus 4</div>
4274 <p title="I q. 110 a. 4 arg. 1"><a name="33048"><span class=
4275 "ref">[33048] I&ordf; q. 110 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
4276 proceditur. Videtur quod Angeli possunt facere miracula. Dicit enim
4277 Gregorius, <i>virtutes vocantur illi spiritus, per quos signa et
4278 miracula frequentius fiunt</i>.</p>
4279 <p title="I q. 110 a. 4 arg. 2"><a name="33049"><span class=
4280 "ref">[33049] I&ordf; q. 110 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
4281 Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaestionum, <i>quod
4282 magi faciunt miracula per privatos contractus, boni Christiani per
4283 publicam iustitiam, mali Christiani per signa publicae
4284 iustitiae</i>. Sed magi faciunt miracula per hoc quod exaudiuntur a
4285 Daemonibus, ut ipse alibi in eodem libro dicit. Ergo Daemones
4286 miracula possunt facere. Ergo multo magis Angeli boni.</p>
4287 <p title="I q. 110 a. 4 arg. 3"><a name="33050"><span class=
4288 "ref">[33050] I&ordf; q. 110 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
4289 Augustinus in eodem libro dicit quod <i>omnia quae visibiliter
4290 fiunt, etiam per inferiores potestates aeris huius non absurde
4291 fieri posse creduntur</i>. Sed quando effectus aliquis naturalium
4292 causarum producitur absque ordine naturalis causae, hoc dicimus
4293 esse miraculum; puta cum aliquis sanatur a febre, non per
4294 operationem naturae. Ergo Angeli et Daemones possunt facere
4295 miracula.</p>
4296 <p title="I q. 110 a. 4 arg. 4"><a name="33051"><span class=
4297 "ref">[33051] I&ordf; q. 110 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea,
4298 virtus superior non subditur ordini inferioris causae. Sed natura
4299 corporalis est inferior Angelo. Ergo Angelus potest operari praeter
4300 ordinem corporalium agentium. Quod est miracula facere.</p>
4301 <p title="I q. 110 a. 4 s. c."><a name="33052"><span class=
4302 "ref">[33052] I&ordf; q. 110 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
4303 quod de Deo dicitur in Psalmo, <i>qui facit mirabilia magna
4304 solus</i>.</p>
4305 <p title="I q. 110 a. 4 co."><a name="33053"><span class=
4306 "ref">[33053] I&ordf; q. 110 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
4307 quod miraculum proprie dicitur, cum aliquid fit praeter ordinem
4308 naturae. Sed non sufficit ad rationem miraculi si aliquid fiat
4309 praeter ordinem naturae alicuius particularis, quia sic, cum
4310 aliquis proiicit lapidem sursum, miraculum faceret, cum hoc sit
4311 praeter ordinem naturae lapidis. Ex hoc ergo aliquid dicitur esse
4312 miraculum, quod fit praeter ordinem totius naturae creatae. Hoc
4313 autem non potest facere nisi Deus, quia quidquid facit Angelus, vel
4314 quaecumque alia creatura, propria virtute, hoc fit secundum ordinem
4315 naturae creatae; et sic non est miraculum. Unde relinquitur quod
4316 solus Deus miracula facere possit.</p>
4317 <p title="I q. 110 a. 4 ad 1"><a name="33054"><span class=
4318 "ref">[33054] I&ordf; q. 110 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4319 dicendum quod Angeli aliqui dicuntur miracula facere, vel quia ad
4320 eorum desiderium Deus miracula facit, sicut et sancti homines
4321 dicuntur miracula facere. Vel quia aliquod ministerium exhibent in
4322 miraculis quae fiunt; sicut colligendo pulveres in resurrectione
4323 communi, vel huiusmodi aliquid agendo.</p>
4324 <p title="I q. 110 a. 4 ad 2"><a name="33055"><span class=
4325 "ref">[33055] I&ordf; q. 110 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
4326 dicendum quod miracula simpliciter loquendo, dicuntur, ut dictum
4327 est, cum aliqua fiunt praeter ordinem totius naturae creatae. Sed
4328 quia non omnis virtus naturae creatae est nota nobis, ideo cum
4329 aliquid fit praeter ordinem naturae creatae nobis notae, per
4330 virtutem creatam nobis ignotam, est miraculum quoad nos. Sic igitur
4331 cum Daemones aliquid faciunt sua virtute naturali, miracula
4332 dicuntur non simpliciter, sed quoad nos. Et hoc modo magi per
4333 Daemones miracula faciunt. Et dicuntur fieri per privatos
4334 contractus, quia quaelibet virtus creaturae in universo se habet ut
4335 virtus alicuius privatae personae in civitate; unde cum magus
4336 aliquid facit per pactum initum cum Daemone, hoc fit quasi per
4337 quendam privatum contractum. Sed iustitia divina est in toto
4338 universo sicut lex publica in civitate. Et ideo boni Christiani,
4339 inquantum per iustitiam divinam miracula faciunt, dicuntur facere
4340 miracula per publicam iustitiam. Mali autem Christiani per signa
4341 publicae iustitiae, sicut invocando nomen Christi, vel exhibendo
4342 aliqua sacramenta.</p>
4343 <p title="I q. 110 a. 4 ad 3"><a name="33056"><span class=
4344 "ref">[33056] I&ordf; q. 110 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
4345 dicendum quod spirituales potestates possunt facere ea quae
4346 visibiliter fiunt in hoc mundo, adhibendo corporalia semina per
4347 motum localem.</p>
4348 <p title="I q. 110 a. 4 ad 4"><a name="33057"><span class=
4349 "ref">[33057] I&ordf; q. 110 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum
4350 dicendum quod, licet Angeli possint aliquid facere praeter ordinem
4351 naturae corporalis, non tamen possunt aliquid facere praeter
4352 ordinem totius creaturae, quod exigitur ad rationem miraculi, ut
4353 dictum est.</p>
4354 <br />
4355 <div class="D">Quaestio 111</div>
4356 <div class="G">Prooemium</div>
4357 <p title="I q. 111 pr."><a name="33058"><span class="ref">[33058]
4358 I&ordf; q. 111 pr.</span></a> Deinde considerandum est de actione
4359 Angelorum in homines. Et primo, quantum possint eos immutare sua
4360 virtute naturali; secundo, quomodo mittantur a Deo ad ministerium
4361 hominum; tertio, quomodo custodiant homines. Circa primum
4362 quaeruntur quatuor. Primo, utrum Angelus possit illuminare
4363 intellectum hominis. Secundo, utrum possit immutare affectum eius.
4364 Tertio, utrum possit immutare imaginationem eius. Quarto, utrum
4365 possit immutare sensum eius.</p>
4366 <br />
4367 <div class="E">Articulus 1</div>
4368 <p title="I q. 111 a. 1 arg. 1"><a name="33059"><span class=
4369 "ref">[33059] I&ordf; q. 111 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
4370 proceditur. Videtur quod Angelus non possit illuminare hominem.
4371 Homo enim illuminatur per fidem, unde Dionysius, in Eccles. Hier.,
4372 illuminationem attribuit Baptismo, qui est fidei sacramentum. Sed
4373 fides immediate est a Deo; secundum illud ad Ephes. II, <i>gratia
4374 estis salvati per fidem, et non ex vobis; Dei enim donum est</i>.
4375 Ergo homo non illuminatur ab Angelo, sed immediate a Deo.</p>
4376 <p title="I q. 111 a. 1 arg. 2"><a name="33060"><span class=
4377 "ref">[33060] I&ordf; q. 111 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
4378 super illud Rom. I, <i>Deus illis manifestavit</i>, dicit Glossa
4379 quod <i>non solum ratio naturalis ad hoc profuit ut divina
4380 hominibus manifestarentur, sed etiam Deus illis revelavit per opus
4381 suum</i>, scilicet per creaturam. Sed utrumque est a Deo immediate,
4382 scilicet ratio naturalis, et creatura. Ergo Deus immediate
4383 illuminat hominem.</p>
4384 <p title="I q. 111 a. 1 arg. 3"><a name="33061"><span class=
4385 "ref">[33061] I&ordf; q. 111 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
4386 quicumque illuminatur, cognoscit suam illuminationem. Sed homines
4387 non percipiunt se ab Angelis illuminari. Ergo non illuminantur ab
4388 eis.</p>
4389 <p title="I q. 111 a. 1 s. c."><a name="33062"><span class=
4390 "ref">[33062] I&ordf; q. 111 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
4391 quod Dionysius probat, in IV cap. Cael. Hier., quod revelationes
4392 divinorum perveniunt ad homines mediantibus Angelis. Huiusmodi
4393 autem revelationes sunt illuminationes, ut supra dictum est. Ergo
4394 homines illuminantur per Angelos.</p>
4395 <p title="I q. 111 a. 1 co."><a name="33063"><span class=
4396 "ref">[33063] I&ordf; q. 111 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
4397 quod, cum divinae providentiae ordo habeat ut actionibus superiorum
4398 inferiora subdantur, ut supra dictum est; sicut inferiores Angeli
4399 illuminantur per superiores, ita homines qui sunt Angelis
4400 inferiores, per eos illuminantur. Sed modus utriusque
4401 illuminationis quodammodo est similis, et quodammodo diversus.
4402 Dictum est enim supra quod illuminatio, quae est manifestatio
4403 divinae veritatis, secundum duo attenditur, scilicet secundum quod
4404 intellectus inferior confortatur per actionem intellectus
4405 superioris; et secundum quod proponuntur intellectui inferiori
4406 species intelligibiles quae sunt in superiori, ut capi possint ab
4407 inferiori. Et hoc quidem in Angelis fit, secundum quod superior
4408 Angelus veritatem universalem conceptam dividit secundum
4409 capacitatem inferioris Angeli, ut supra dictum est. Sed intellectus
4410 humanus non potest ipsam intelligibilem veritatem nudam capere,
4411 quia connaturale est ei ut intelligat per conversionem ad
4412 phantasmata, ut supra dictum est. Et ideo intelligibilem veritatem
4413 proponunt Angeli hominibus sub similitudinibus sensibilium;
4414 secundum illud quod dicit Dionysius, I cap. Cael. Hier., quod
4415 <i>impossibile est aliter nobis lucere divinum radium, nisi
4416 varietate sacrorum velaminum circumvelatum</i>. Ex alia vero parte,
4417 intellectus humanus, tanquam inferior, fortificatur per actionem
4418 intellectus angelici. Et secundum haec duo attenditur illuminatio
4419 qua homo illuminatur ab Angelo.</p>
4420 <p title="I q. 111 a. 1 ad 1"><a name="33064"><span class=
4421 "ref">[33064] I&ordf; q. 111 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4422 dicendum quod ad fidem duo concurrunt. Primo quidem habitus
4423 intellectus, quo disponitur ad obediendum voluntati tendenti in
4424 divinam veritatem, intellectus enim assentit veritati fidei, non
4425 quasi convictus ratione, sed quasi imperatus a voluntate; nullus
4426 enim credit nisi volens, ut Augustinus dicit. Et quantum ad hoc,
4427 fides est a solo Deo. Secundo requiritur ad fidem, quod credibilia
4428 proponantur credenti. Et hoc quidem fit per hominem, secundum quod
4429 fides est ex auditu, ut dicitur Rom. X; sed per Angelos
4430 principaliter, per quos hominibus revelantur divina. Unde Angeli
4431 operantur aliquid ad illuminationem fidei. Et tamen homines
4432 illuminantur ab Angelis non solum de credendis, sed etiam de
4433 agendis.</p>
4434 <p title="I q. 111 a. 1 ad 2"><a name="33065"><span class=
4435 "ref">[33065] I&ordf; q. 111 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
4436 dicendum quod ratio naturalis, quae est immediate a Deo, potest per
4437 Angelum confortari, ut dictum est. Et similiter ex speciebus a
4438 creaturis acceptis, tanto altior elicitur intelligibilis veritas,
4439 quanto intellectus humanus fuerit fortior. Et sic per Angelum
4440 adiuvatur homo, ut ex creaturis perfectius in divinam cognitionem
4441 deveniat.</p>
4442 <p title="I q. 111 a. 1 ad 3"><a name="33066"><span class=
4443 "ref">[33066] I&ordf; q. 111 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
4444 dicendum quod operatio intellectualis, et illuminatio, dupliciter
4445 possunt considerari. Uno modo, ex parte rei intellectae, et sic
4446 quicumque intelligit vel illuminatur, cognoscit se intelligere vel
4447 illuminari; quia cognoscit rem sibi esse manifestam. Alio modo, ex
4448 parte principii, et sic non quicumque intelligit aliquam veritatem,
4449 cognoscit quid sit intellectus, qui est principium intellectualis
4450 operationis. Et similiter non quicumque illuminatur ab Angelo,
4451 cognoscit se ab Angelo illuminari.</p>
4452 <br />
4453 <div class="E">Articulus 2</div>
4454 <p title="I q. 111 a. 2 arg. 1"><a name="33067"><span class=
4455 "ref">[33067] I&ordf; q. 111 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
4456 proceditur. Videtur quod Angeli possint immutare voluntatem
4457 hominis. Quia super illud Heb. I, <i>qui facit Angelos suos
4458 spiritus, et ministros suos flammam ignis</i>, dicit Glossa quod
4459 <i>ignis sunt, dum spiritu fervent, et vitia nostra urunt</i>. Sed
4460 hoc non esset, nisi voluntatem immutarent. Ergo Angeli possunt
4461 immutare voluntatem.</p>
4462 <p title="I q. 111 a. 2 arg. 2"><a name="33068"><span class=
4463 "ref">[33068] I&ordf; q. 111 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, Beda
4464 dicit quod <i>Diabolus non est immissor malarum cogitationum, sed
4465 incensor</i>. Damascenus autem ulterius dicit quod etiam est
4466 immissor, dicit enim in II libro, quod <i>omnis malitia et immundae
4467 passiones ex Daemonibus excogitatae sunt, et immittere homini sunt
4468 concessi</i>. Et pari ratione, Angeli boni immittunt et incendunt
4469 bonas cogitationes. Sed hoc non possent facere, nisi immutarent
4470 voluntatem. Ergo immutant voluntatem.</p>
4471 <p title="I q. 111 a. 2 arg. 3"><a name="33069"><span class=
4472 "ref">[33069] I&ordf; q. 111 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
4473 Angelus, sicut est dictum, illuminat intellectum hominis
4474 mediantibus phantasmatibus. Sed sicut phantasia, quae deservit
4475 intellectui, potest immutari ab Angelo; ita et appetitus sensitivus
4476 qui deservit voluntati, quia et ipse etiam est vis utens organo
4477 corporali. Ergo sicut illuminat intellectum, ita potest immutare
4478 voluntatem.</p>
4479 <p title="I q. 111 a. 2 s. c."><a name="33070"><span class=
4480 "ref">[33070] I&ordf; q. 111 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
4481 quod immutare voluntatem est proprium Dei; secundum illud Prov.
4482 XXI, <i>cor regis in manu domini; quocumque voluerit, vertet
4483 illud</i>.</p>
4484 <p title="I q. 111 a. 2 co."><a name="33071"><span class=
4485 "ref">[33071] I&ordf; q. 111 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
4486 quod voluntas potest immutari dupliciter. Uno modo, ab interiori.
4487 Et sic cum motus voluntatis non sit aliud quam inclinatio
4488 voluntatis in rem volitam, solius Dei est sic immutare voluntatem,
4489 qui dat naturae intellectuali virtutem talis inclinationis. Sicut
4490 enim inclinatio naturalis non est nisi a Deo qui dat naturam; ita
4491 inclinatio voluntaria non est nisi a Deo, qui causat voluntatem.
4492 Alio modo movetur voluntas ab exteriori. Et hoc in Angelo est
4493 quidem uno modo tantum, scilicet a bono apprehenso per intellectum.
4494 Unde secundum quod aliquis est causa quod aliquid apprehendatur ut
4495 bonum ad appetendum, secundum hoc movet voluntatem. Et sic etiam
4496 solus Deus efficaciter potest movere voluntatem; Angelus autem et
4497 homo per modum suadentis, ut supra dictum est. Sed praeter hunc
4498 modum, etiam aliter movetur in hominibus voluntas ab exteriori,
4499 scilicet ex passione existente circa appetitum sensitivum; sicut ex
4500 concupiscentia vel ira inclinatur voluntas ad aliquid volendum. Et
4501 sic etiam Angeli, inquantum possunt concitare huiusmodi passiones,
4502 possunt voluntatem movere. Non tamen ex necessitate, quia voluntas
4503 semper remanet libera ad consentiendum vel resistendum
4504 passioni.</p>
4505 <p title="I q. 111 a. 2 ad 1"><a name="33072"><span class=
4506 "ref">[33072] I&ordf; q. 111 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4507 dicendum quod ministri Dei, vel homines vel Angeli, dicuntur urere
4508 vitia, et inflammare ad virtutes, per modum persuasionis.</p>
4509 <p title="I q. 111 a. 2 ad 2"><a name="33073"><span class=
4510 "ref">[33073] I&ordf; q. 111 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
4511 dicendum quod Daemones non possunt immittere cogitationes, interius
4512 eas causando, cum usus cogitativae virtutis subiaceat voluntati.
4513 Dicitur tamen Diabolus incensor cogitationum, inquantum incitat ad
4514 cogitandum, vel ad appetendum cogitata, per modum persuadentis, vel
4515 passionem concitantis. Et hoc ipsum incendere Damascenus vocat
4516 immittere, quia talis operatio interius fit. Sed bonae cogitationes
4517 attribuuntur altiori principio, scilicet Deo; licet Angelorum
4518 ministerio procurentur.</p>
4519 <p title="I q. 111 a. 2 ad 3"><a name="33074"><span class=
4520 "ref">[33074] I&ordf; q. 111 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
4521 dicendum quod intellectus humanus, secundum praesentem statum, non
4522 potest intelligere nisi convertendo se ad phantasmata; sed voluntas
4523 humana potest aliquid velle ex iudicio rationis, non sequendo
4524 passionem appetitus sensitivi. Unde non est simile.</p>
4525 <br />
4526 <div class="E">Articulus 3</div>
4527 <p title="I q. 111 a. 3 arg. 1"><a name="33075"><span class=
4528 "ref">[33075] I&ordf; q. 111 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
4529 proceditur. Videtur quod Angelus non possit immutare imaginationem
4530 hominis. Phantasia enim, ut dicitur in libro de anima, est motus
4531 factus a sensu secundum actum. Sed si fieret per immutationem
4532 Angeli, non fieret a sensu secundum actum. Ergo est contra rationem
4533 phantasiae, quae est actus imaginativae virtutis, ut sit per
4534 immutationem Angeli.</p>
4535 <p title="I q. 111 a. 3 arg. 2"><a name="33076"><span class=
4536 "ref">[33076] I&ordf; q. 111 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
4537 formae quae sunt in imaginatione, cum sint spirituales, sunt
4538 nobiliores formis quae sunt in materia sensibili. Sed Angelus non
4539 potest imprimere formas in materia sensibili, ut dictum est. Ergo
4540 non potest imprimere formas in imaginatione. Et ita non potest eam
4541 immutare.</p>
4542 <p title="I q. 111 a. 3 arg. 3"><a name="33077"><span class=
4543 "ref">[33077] I&ordf; q. 111 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
4544 secundum Augustinum, XII super Gen. ad Litt., <i>commixtione
4545 alterius spiritus fieri potest ut ea quae ipse scit, per huiusmodi
4546 imagines ei cui miscetur ostendat, sive intelligenti, sive ut ab
4547 alio intellecta pandantur</i>. Sed non videtur quod Angelus possit
4548 misceri imaginationi humanae; neque quod imaginatio possit capere
4549 intelligibilia, quae Angelus cognoscit. Ergo videtur quod Angelus
4550 non possit mutare imaginationem.</p>
4551 <p title="I q. 111 a. 3 arg. 4"><a name="33078"><span class=
4552 "ref">[33078] I&ordf; q. 111 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, in
4553 visione imaginaria homo adhaeret similitudinibus rerum quasi ipsis
4554 rebus. Sed in hoc est quaedam deceptio. Cum ergo Angelus bonus non
4555 possit esse causa deceptionis, videtur quod non possit causare
4556 imaginariam visionem, imaginationem immutando.</p>
4557 <p title="I q. 111 a. 3 s. c."><a name="33079"><span class=
4558 "ref">[33079] I&ordf; q. 111 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
4559 quod ea quae apparent in somnis, videntur imaginaria visione. Sed
4560 Angeli revelant aliqua in somnis; ut patet Matth. I et II, de
4561 Angelo qui Ioseph in somnis apparuit. Ergo Angelus potest
4562 imaginationem movere.</p>
4563 <p title="I q. 111 a. 3 co."><a name="33080"><span class=
4564 "ref">[33080] I&ordf; q. 111 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
4565 quod Angelus, tam bonus quam malus, virtute naturae suae potest
4566 movere imaginationem hominis. Quod quidem sic considerari potest.
4567 Dictum est enim supra quod natura corporalis obedit Angelo ad motum
4568 localem. Illa ergo quae ex motu locali aliquorum corporum possunt
4569 causari, subsunt virtuti naturali Angelorum. Manifestum est autem
4570 quod apparitiones imaginariae causantur interdum in nobis ex locali
4571 mutatione corporalium spirituum et humorum. Unde Aristoteles, in
4572 Lib. de Somn. et Vig., assignans causam apparitionis somniorum,
4573 dicit quod, cum animal dormit, descendente plurimo sanguine ad
4574 principium sensitivum, simul descendunt motus, idest impressiones
4575 relictae ex sensibilium motionibus, quae in spiritibus sensualibus
4576 conservantur, et movent principium sensitivum, ita quod fit quaedam
4577 apparitio, ac si tunc principium sensitivum a rebus ipsis
4578 exterioribus mutaretur. Et tanta potest esse commotio spirituum et
4579 humorum, quod huiusmodi apparitiones etiam vigilantibus fiant;
4580 sicut patet in phreneticis, et in aliis huiusmodi. Sicut igitur hoc
4581 fit per naturalem commotionem humorum; et quandoque etiam per
4582 voluntatem hominis, qui voluntarie imaginatur quod prius senserat,
4583 ita etiam hoc potest fieri virtute Angeli boni vel mali, quandoque
4584 quidem cum alienatione a corporeis sensibus, quandoque autem absque
4585 tali alienatione.</p>
4586 <p title="I q. 111 a. 3 ad 1"><a name="33081"><span class=
4587 "ref">[33081] I&ordf; q. 111 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4588 dicendum quod primum principium phantasiae est a sensu secundum
4589 actum, non enim possumus imaginari quae nullo modo sensimus, vel
4590 secundum totum vel secundum partem; sicut caecus natus non potest
4591 imaginari colorem. Sed aliquando imaginatio informatur, ut actus
4592 phantastici motus consurgat, ab impressionibus interius
4593 conservatis, ut dictum est.</p>
4594 <p title="I q. 111 a. 3 ad 2"><a name="33082"><span class=
4595 "ref">[33082] I&ordf; q. 111 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
4596 dicendum quod Angelus transmutat imaginationem, non quidem
4597 imprimendo aliquam formam imaginariam nullo modo per sensum prius
4598 acceptam (non enim posset facere quod caecus imaginaretur colores),
4599 sed hoc facit per motum localem spirituum et humorum, ut dictum
4600 est.</p>
4601 <p title="I q. 111 a. 3 ad 3"><a name="33083"><span class=
4602 "ref">[33083] I&ordf; q. 111 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
4603 dicendum quod commixtio illa spiritus angelici ad imaginationem
4604 humanam, non est per essentiam, sed per effectum quem praedicto
4605 modo in imaginatione facit; cui demonstrat quae ipse novit, non
4606 tamen eo modo quo ipse novit.</p>
4607 <p title="I q. 111 a. 3 ad 4"><a name="33084"><span class=
4608 "ref">[33084] I&ordf; q. 111 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum
4609 dicendum quod Angelus causans aliquam imaginariam visionem,
4610 quandoque quidem simul intellectum illuminat, ut cognoscat quid per
4611 huiusmodi similitudines significetur, et tunc nulla est deceptio.
4612 Quandoque vero per operationem Angeli solummodo similitudines rerum
4613 apparent in imaginatione, nec tamen tunc causatur deceptio ab
4614 Angelo, sed ex defectu intellectus eius cui talia apparent. Sicut
4615 nec Christus fuit causa deceptionis in hoc quod multa turbis in
4616 parabolis proposuit, quae non exposuit eis.</p>
4617 <br />
4618 <div class="E">Articulus 4</div>
4619 <p title="I q. 111 a. 4 arg. 1"><a name="33085"><span class=
4620 "ref">[33085] I&ordf; q. 111 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
4621 proceditur. Videtur quod Angelus non possit immutare sensum
4622 humanum. Operatio enim sensitiva est operatio vitae. Huiusmodi
4623 autem operatio non est a principio extrinseco. Non ergo operatio
4624 sensitiva potest causari ab Angelo.</p>
4625 <p title="I q. 111 a. 4 arg. 2"><a name="33086"><span class=
4626 "ref">[33086] I&ordf; q. 111 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
4627 virtus sensitiva est nobilior quam nutritiva. Sed Angelus, ut
4628 videtur, non potest mutare virtutem nutritivam; sicut nec alias
4629 formas naturales. Ergo neque virtutem sensitivam immutare
4630 potest.</p>
4631 <p title="I q. 111 a. 4 arg. 3"><a name="33087"><span class=
4632 "ref">[33087] I&ordf; q. 111 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
4633 sensus naturaliter movetur a sensibili. Sed Angelus non potest
4634 immutare naturae ordinem, ut supra dictum est. Ergo Angelus non
4635 potest immutare sensum, sed semper sensus a sensibili
4636 immutatur.</p>
4637 <p title="I q. 111 a. 4 s. c."><a name="33088"><span class=
4638 "ref">[33088] I&ordf; q. 111 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
4639 quod Angeli qui subverterunt Sodomam, <i>percusserunt Sodomitas
4640 caecitate (vel aorasia), ut ostium domus invenire non possent</i>,
4641 ut dicitur Gen. XIX. Et simile legitur IV Reg. VI, de Syris quos
4642 Elisaeus duxit in Samariam.</p>
4643 <p title="I q. 111 a. 4 co."><a name="33089"><span class=
4644 "ref">[33089] I&ordf; q. 111 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
4645 quod sensus immutatur dupliciter. Uno modo, ab exteriori; sicut cum
4646 mutatur a sensibili. Alio modo, ab interiori, videmus enim quod,
4647 perturbatis spiritibus et humoribus immutatur sensus; lingua enim
4648 infirmi, quia plena est cholerico humore, omnia sentit ut amara; et
4649 simile contingit in aliis sensibus. Utroque autem modo Angelus
4650 potest immutare sensum hominis sua naturali virtute. Potest enim
4651 Angelus opponere exterius sensui sensibile aliquod, vel a natura
4652 formatum, vel aliquod de novo formando; sicut facit dum corpus
4653 assumit, ut supra dictum est. Similiter etiam potest interius
4654 commovere spiritus et humores, ut supra dictum est, ex quibus
4655 sensus diversimode immutentur.</p>
4656 <p title="I q. 111 a. 4 ad 1"><a name="33090"><span class=
4657 "ref">[33090] I&ordf; q. 111 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4658 dicendum quod principium sensitivae operationis non potest esse
4659 absque principio interiori, quod est potentia sensitiva, sed illud
4660 interius principium potest multipliciter ab exteriori principio
4661 commoveri, ut dictum est.</p>
4662 <p title="I q. 111 a. 4 ad 2"><a name="33091"><span class=
4663 "ref">[33091] I&ordf; q. 111 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
4664 dicendum quod etiam per commotionem interiorem spirituum et
4665 humorum, potest Angelus aliquid operari ad immutandum actum
4666 potentiae nutritivae. Et similiter potentiae appetitivae, et
4667 sensitivae, et cuiuscumque potentiae corporali organo utentis.</p>
4668 <p title="I q. 111 a. 4 ad 3"><a name="33092"><span class=
4669 "ref">[33092] I&ordf; q. 111 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
4670 dicendum quod praeter ordinem totius creaturae Angelus facere non
4671 potest, sed praeter ordinem alicuius particularis naturae facere
4672 potest, cum tali ordini non subdatur. Et sic quodam singulari modo
4673 potest sensum immutare, praeter modum communem.</p>
4674 <br />
4675 <div class="D">Quaestio 112</div>
4676 <div class="G">Prooemium</div>
4677 <p title="I q. 112 pr."><a name="33093"><span class="ref">[33093]
4678 I&ordf; q. 112 pr.</span></a> Deinde considerandum est de missione
4679 Angelorum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum aliqui
4680 Angeli mittantur in ministerium. Secundo, utrum omnes mittantur.
4681 Tertio, utrum illi qui mittuntur, assistant. Quarto, de quibus
4682 ordinibus mittantur.</p>
4683 <br />
4684 <div class="E">Articulus 1</div>
4685 <p title="I q. 112 a. 1 arg. 1"><a name="33094"><span class=
4686 "ref">[33094] I&ordf; q. 112 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
4687 proceditur. Videtur quod Angeli in ministerium non mittantur. Omnis
4688 enim missio est ad aliquem determinatum locum. Sed actiones
4689 intellectuales non determinant aliquem locum, quia intellectus
4690 abstrahit ab hic et nunc. Cum igitur actiones angelicae sint
4691 intellectuales, videtur quod Angeli ad suas actiones agendas non
4692 mittantur.</p>
4693 <p title="I q. 112 a. 1 arg. 2"><a name="33095"><span class=
4694 "ref">[33095] I&ordf; q. 112 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
4695 caelum Empyreum est locus pertinens ad dignitatem Angelorum. Si
4696 igitur ad nos mittantur in ministerium, videtur quod eorum
4697 dignitati aliquid depereat. Quod est inconveniens.</p>
4698 <p title="I q. 112 a. 1 arg. 3"><a name="33096"><span class=
4699 "ref">[33096] I&ordf; q. 112 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
4700 exterior occupatio impedit sapientiae contemplationem, unde dicitur
4701 Eccli. XXXVIII, <i>qui minoratur actu, percipiet sapientiam</i>. Si
4702 igitur Angeli aliqui mittuntur ad exteriora ministeria, videtur
4703 quod retardentur a contemplatione. Sed tota eorum beatitudo in
4704 contemplatione Dei consistit. Si ergo mitterentur, eorum beatitudo
4705 minueretur. Quod est inconveniens.</p>
4706 <p title="I q. 112 a. 1 arg. 4"><a name="33097"><span class=
4707 "ref">[33097] I&ordf; q. 112 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea,
4708 ministrare est inferioris, unde dicitur Lucae XXII, <i>quis maior
4709 est, qui recumbit, an ille qui ministrat? Nonne qui recumbit?</i>
4710 Sed Angeli sunt maiores nobis ordine naturae. Ergo non mittuntur in
4711 ministerium nostrum.</p>
4712 <p title="I q. 112 a. 1 s. c."><a name="33098"><span class=
4713 "ref">[33098] I&ordf; q. 112 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
4714 quod dicitur Exod. XXIII, <i>ecce ego mittam Angelum meum, qui
4715 praecedat te</i>.</p>
4716 <p title="I q. 112 a. 1 co."><a name="33099"><span class=
4717 "ref">[33099] I&ordf; q. 112 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
4718 quod ex supra dictis manifestum esse potest quod aliqui Angeli in
4719 ministerium mittuntur a Deo. Ut enim supra dictum est, cum de
4720 missione divinarum personarum ageretur, ille mitti dicitur, qui
4721 aliquo modo ab alio procedit, ut incipiat esse ubi prius non erat,
4722 vel ubi prius erat, per alium modum. Filius enim aut spiritus
4723 sanctus mitti dicitur, ut a patre procedens per originem; et
4724 incipit esse novo modo, idest per gratiam vel per naturam
4725 assumptam, ubi prius erat per deitatis praesentiam. Dei enim
4726 proprium est ubique esse, quia cum sit universale agens, eius
4727 virtus attingit omnia entia; unde est in omnibus rebus, ut supra
4728 dictum est. Virtus autem Angeli, cum sit particulare agens, non
4729 attingit totum universum; sed sic attingit unum, quod non attingit
4730 aliud. Et ideo ita est hic, quod non alibi. Manifestum est autem
4731 per supra dicta, quod creatura corporalis per Angelos
4732 administratur. Cum igitur aliquid est fiendum per aliquem Angelum
4733 circa aliquam creaturam corpoream, de novo applicatur Angelus illi
4734 corpori sua virtute; et sic Angelus de novo incipit ibi esse. Et
4735 hoc totum procedit ex imperio divino. Unde sequitur, secundum
4736 praemissa, quod Angelus a Deo mittatur. Sed actio quam Angelus
4737 missus exercet, procedit a Deo sicut a primo principio, cuius nutu
4738 et auctoritate Angeli operantur; et in Deum reducitur sicut in
4739 ultimum finem. Et hoc facit rationem ministri, nam minister est
4740 sicut instrumentum intelligens; instrumentum autem ab alio movetur,
4741 et eius actio ad aliud ordinatur. Unde actiones Angelorum
4742 ministeria vocantur; et propter hoc dicuntur in ministerium
4743 mitti.</p>
4744 <p title="I q. 112 a. 1 ad 1"><a name="33100"><span class=
4745 "ref">[33100] I&ordf; q. 112 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4746 dicendum quod aliqua operatio dupliciter dicitur intellectualis.
4747 Uno modo, quasi in ipso intellectu consistens, ut contemplatio. Et
4748 talis operatio non determinat sibi locum, immo, ut Augustinus dicit
4749 IV de Trin., <i>etiam nos, secundum quod aliquid aeternum mente
4750 sapimus, non in hoc mundo sumus</i>. Alio modo dicitur aliqua actio
4751 intellectualis, quia est ab aliquo intellectu regulata et imperata.
4752 Et sic manifestum est quod operationes intellectuales interdum
4753 determinant sibi loca.</p>
4754 <p title="I q. 112 a. 1 ad 2"><a name="33101"><span class=
4755 "ref">[33101] I&ordf; q. 112 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
4756 dicendum quod caelum Empyreum pertinet ad dignitatem Angeli
4757 secundum congruentiam quandam, quia congruum est ut supremum
4758 corporum naturae quae est supra omnia corpora, attribuatur. Non
4759 tamen Angelus aliquid dignitatis accipit a caelo Empyreo. Et ideo
4760 quando actu non est in caelo Empyreo, nihil eius dignitati
4761 subtrahitur, sicut nec regi, quando non actu sedet in regali solio,
4762 quod congruit eius dignitati.</p>
4763 <p title="I q. 112 a. 1 ad 3"><a name="33102"><span class=
4764 "ref">[33102] I&ordf; q. 112 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
4765 dicendum quod in nobis exterior occupatio puritatem contemplationis
4766 impedit, quia actioni insistimus secundum sensitivas vires, quarum
4767 actiones cum intenduntur, retardantur actiones intellectivae
4768 virtutis. Sed Angelus per solam intellectualem operationem regulat
4769 suas actiones exteriores. Unde actiones exteriores in nullo
4770 impediunt eius contemplationem, quia duarum actionum quarum una est
4771 regula et ratio alterius, una non impedit, sed iuvat aliam. Unde
4772 Gregorius dicit, in II Moral., quod <i>Angeli non sic foris exeunt,
4773 ut internae contemplationis gaudiis priventur</i>.</p>
4774 <p title="I q. 112 a. 1 ad 4"><a name="33103"><span class=
4775 "ref">[33103] I&ordf; q. 112 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum
4776 dicendum quod Angeli in suis actionibus exterioribus ministrant
4777 principaliter Deo, et secundario nobis. Non quia nos sumus
4778 superiores eis, simpliciter loquendo, sed quilibet homo vel
4779 Angelus, inquantum adhaerendo Deo fit unus spiritus cum Deo, est
4780 superior omni creatura. Unde apostolus, ad Philipp. II, dicit,
4781 <i>superiores sibi invicem arbitrantes</i>.</p>
4782 <br />
4783 <div class="E">Articulus 2</div>
4784 <p title="I q. 112 a. 2 arg. 1"><a name="33104"><span class=
4785 "ref">[33104] I&ordf; q. 112 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
4786 proceditur. Videtur quod omnes Angeli in ministerium mittantur.
4787 Dicit enim apostolus, ad Heb. I, <i>omnes sunt administratorii
4788 spiritus, in ministerium missi</i>.</p>
4789 <p title="I q. 112 a. 2 arg. 2"><a name="33105"><span class=
4790 "ref">[33105] I&ordf; q. 112 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
4791 inter ordines supremus est ordo Seraphim, ut ex supra dictis patet.
4792 Sed Seraphim est missus ad purgandum labia prophetae, ut habetur
4793 Isaiae VI. Ergo multo magis inferiores Angeli mittuntur.</p>
4794 <p title="I q. 112 a. 2 arg. 3"><a name="33106"><span class=
4795 "ref">[33106] I&ordf; q. 112 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
4796 divinae personae in infinitum excedunt omnes ordines Angelorum. Sed
4797 divinae personae mittuntur, ut supra dictum est. Ergo multo magis
4798 quicumque supremi Angeli.</p>
4799 <p title="I q. 112 a. 2 arg. 4"><a name="33107"><span class=
4800 "ref">[33107] I&ordf; q. 112 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, si
4801 superiores Angeli non mittuntur ad exterius ministerium, hoc non
4802 est nisi quia superiores Angeli exequuntur divina ministeria per
4803 inferiores. Sed cum omnes Angeli sint inaequales, ut supra dictum
4804 est, quilibet Angelus habet inferiorem Angelum, praeter ultimum.
4805 Ergo unus Angelus solus ministraret in ministerium missus. Quod est
4806 contra id quod dicitur Daniel VII, <i>millia millium ministrabant
4807 ei</i>.</p>
4808 <p title="I q. 112 a. 2 s. c."><a name="33108"><span class=
4809 "ref">[33108] I&ordf; q. 112 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
4810 quod Gregorius dicit, referens sententiam Dionysii, <i>superiora
4811 agmina usum exterioris ministerii nequaquam habent</i>.</p>
4812 <p title="I q. 112 a. 2 co."><a name="33109"><span class=
4813 "ref">[33109] I&ordf; q. 112 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
4814 quod, sicut ex supra dictis patet, hoc habet ordo divinae
4815 providentiae, non solum in Angelis, sed etiam in toto universo,
4816 quod inferiora per superiora administrantur, sed ab hoc ordine in
4817 rebus corporalibus aliquando ex divina dispensatione receditur,
4818 propter altiorem ordinem, secundum scilicet quod expedit ad gratiae
4819 manifestationem. Quod enim caecus natus fuit illuminatus, quod
4820 Lazarus fuit suscitatus, immediate a Deo factum est, absque aliqua
4821 actione caelestium corporum. Sed et Angeli boni et mali possunt
4822 aliquid in istis corporibus operari praeter actionem caelestium
4823 corporum, condensando nubes in pluvias, et aliqua huiusmodi
4824 faciendo. Neque alicui debet esse dubium quin Deus immediate
4825 hominibus aliqua revelare posset, non mediantibus Angelis; et
4826 superiores Angeli, non mediantibus inferioribus. Et secundum hanc
4827 considerationem, quidam dixerunt quod, secundum communem legem,
4828 superiores non mittuntur, sed inferiores tantum; sed ex aliqua
4829 dispensatione divina, interdum etiam superiores mittuntur. Sed hoc
4830 non videtur rationabile. Quia ordo angelicus attenditur secundum
4831 dona gratiarum. Ordo autem gratiae non habet alium superiorem
4832 ordinem, propter quem praetermitti debeat, sicut praetermittitur
4833 ordo naturae propter ordinem gratiae. Considerandum est etiam quod
4834 ordo naturae in operationibus miraculorum praetermittitur, propter
4835 fidei confirmationem. Ad quam nihil valeret, si praetermitteretur
4836 ordo angelicus, quia hoc a nobis percipi non posset. Nihil etiam
4837 est ita magnum in ministeriis divinis, quod per inferiores ordines
4838 exerceri non possit. Unde Gregorius dicit quod <i>qui summa
4839 annuntiant, Archangeli vocantur. Hinc est quod ad virginem Mariam
4840 Gabriel Archangelus mittitur</i>. Quod tamen fuit summum inter
4841 omnia divina ministeria, ut ibidem subditur. Et ideo simpliciter
4842 dicendum est, cum Dionysio, quod superiores Angeli nunquam ad
4843 exterius ministerium mittuntur.</p>
4844 <p title="I q. 112 a. 2 ad 1"><a name="33110"><span class=
4845 "ref">[33110] I&ordf; q. 112 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4846 dicendum quod, sicut in missionibus divinarum personarum aliqua est
4847 visibilis, quae attenditur secundum creaturam corpoream; aliqua
4848 invisibilis, quae fit secundum spiritualem effectum, ita in
4849 missionibus Angelorum aliqua dicitur exterior, quae scilicet est ad
4850 aliquod ministerium circa corporalia exhibendum, et secundum hanc
4851 missionem non omnes mittuntur; alia est interior, secundum
4852 intellectuales effectus, prout scilicet unus Angelus illuminat
4853 alium, et sic omnes Angeli mittuntur. Vel aliter dicendum quod
4854 apostolus inducit illud ad probandum quod Christus sit maior
4855 Angelis per quos data est lex; ut sic ostendat excellentiam novae
4856 legis ad veterem. Unde non oportet quod intelligatur nisi de
4857 Angelis ministerii, per quos data est lex.</p>
4858 <p title="I q. 112 a. 2 ad 2"><a name="33111"><span class=
4859 "ref">[33111] I&ordf; q. 112 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
4860 dicendum, secundum Dionysium, quod ille Angelus qui missus est ad
4861 purgandum labia prophetae, fuit de inferioribus Angelis; sed dictus
4862 est Seraphim, idest incendens, aequivoce, propter hoc quod venerat
4863 ad incendendum labia prophetae. Vel dicendum quod superiores Angeli
4864 communicant propria dona, a quibus denominantur, mediantibus
4865 inferioribus Angelis. Sic igitur unus de Seraphim dictus est
4866 purgasse incendio labia prophetae, non quia hoc ipse immediate
4867 fecerit, sed quia inferior Angelus virtute eius hoc fecit. Sicut
4868 Papa dicitur absolvere aliquem, etiam si per alium officium
4869 absolutionis impendat.</p>
4870 <p title="I q. 112 a. 2 ad 3"><a name="33112"><span class=
4871 "ref">[33112] I&ordf; q. 112 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
4872 dicendum quod divinae personae non mittuntur in ministerium, sed
4873 aequivoce mitti dicuntur; ut ex praedictis patet.</p>
4874 <p title="I q. 112 a. 2 ad 4"><a name="33113"><span class=
4875 "ref">[33113] I&ordf; q. 112 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum
4876 dicendum quod in divinis ministeriis est multiplex gradus. Unde
4877 nihil prohibet etiam inaequales Angelos immediate ad ministeria
4878 mitti; ita tamen quod superiores mittantur ad altiora ministeria,
4879 inferiores vero ad inferiora.</p>
4880 <br />
4881 <div class="E">Articulus 3</div>
4882 <p title="I q. 112 a. 3 arg. 1"><a name="33114"><span class=
4883 "ref">[33114] I&ordf; q. 112 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
4884 proceditur. Videtur quod etiam Angeli qui mittuntur, assistant.
4885 Dicit enim Gregorius, in homilia, <i>et mittuntur igitur Angeli, et
4886 assistunt, quia etsi circumscriptus est angelicus spiritus, summus
4887 tamen spiritus ipse, qui Deus est, circumscriptus non est</i>.</p>
4888 <p title="I q. 112 a. 3 arg. 2"><a name="33115"><span class=
4889 "ref">[33115] I&ordf; q. 112 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
4890 Angelus Tobiae in ministerium missus fuit. Sed tamen ipse dixit,
4891 <i>ego sum Raphael Angelus, unus ex septem qui adstamus ante
4892 Deum</i>, ut habetur Tobiae XII. Ergo Angeli qui mittuntur,
4893 assistunt.</p>
4894 <p title="I q. 112 a. 3 arg. 3"><a name="33116"><span class=
4895 "ref">[33116] I&ordf; q. 112 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
4896 quilibet Angelus beatus propinquior est Deo quam Satan. Sed Satan
4897 assistit Deo; secundum quod dicitur Iob I, <i>cum assisterent filii
4898 Dei coram domino, affuit inter eos et Satan</i>. Ergo multo magis
4899 Angeli qui mittuntur in ministerium, assistunt.</p>
4900 <p title="I q. 112 a. 3 arg. 4"><a name="33117"><span class=
4901 "ref">[33117] I&ordf; q. 112 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, si
4902 inferiores Angeli non assistunt, hoc non est nisi quia non
4903 immediate, sed per superiores Angelos divinas illuminationes
4904 recipiunt. Sed quilibet Angelus per superiorem divinas
4905 illuminationes suscipit, excepto eo qui est inter omnes supremus.
4906 Ergo solus supremus Angelus assisteret. Quod est contra illud quod
4907 habetur Dan. VII, <i>decies millies centena millia assistebant
4908 ei</i>. Ergo etiam illi qui ministrant, assistunt.</p>
4909 <p title="I q. 112 a. 3 s. c."><a name="33118"><span class=
4910 "ref">[33118] I&ordf; q. 112 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
4911 quod Gregorius dicit, XVII Moral., super illud Iob, <i>numquid est
4912 numerus militum eius? Assistunt, inquit, illae potestates, quae ad
4913 quaedam hominibus nuntianda non exeunt</i>. Ergo illi qui in
4914 ministerium mittuntur, non assistunt.</p>
4915 <p title="I q. 112 a. 3 co."><a name="33119"><span class=
4916 "ref">[33119] I&ordf; q. 112 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
4917 quod Angeli introducuntur assistentes et administrantes, ad
4918 similitudinem eorum qui alicui regi famulantur. Quorum aliqui
4919 semper ei assistunt, et eius praecepta immediate audiunt. Alii vero
4920 sunt, ad quos praecepta regalia per assistentes nuntiantur, sicut
4921 illi qui administrationi civitatum praeficiuntur, et hi dicuntur
4922 ministrantes, sed non assistentes. Considerandum est ergo quod
4923 omnes Angeli divinam essentiam immediate vident, et quantum ad hoc,
4924 omnes etiam qui ministrant, assistere dicuntur. Unde Gregorius
4925 dicit in II Moral., quod <i>semper assistere, aut videre faciem
4926 patris possunt, qui ad ministerium exterius mittuntur pro nostra
4927 salute</i>. Sed non omnes Angeli secreta divinorum mysteriorum in
4928 ipsa claritate divinae essentiae percipere possunt; sed soli
4929 superiores, per quos inferioribus denuntiantur. Et secundum hoc,
4930 soli superiores, qui sunt primae hierarchiae, assistere dicuntur,
4931 cuius proprium dicit esse Dionysius immediate a Deo illuminari.</p>
4932 <p title="I q. 112 a. 3 ad 1"><a name="33120"><span class=
4933 "ref">[33120] I&ordf; q. 112 a. 3 ad 1</span></a> Et per hoc patet
4934 solutio ad primum et secundum, quae procedunt de primo modo
4935 assistendi.</p>
4936 <p title="I q. 112 a. 3 ad 3"><a name="33121"><span class=
4937 "ref">[33121] I&ordf; q. 112 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
4938 dicendum quod Satan non dicitur astitisse, sed inter assistentes
4939 affuisse describitur, quia, ut Gregorius dicit II Moral., <i>etsi
4940 beatitudinem perdidit, naturam tamen Angelis similem non
4941 amisit</i>.</p>
4942 <p title="I q. 112 a. 3 ad 4"><a name="33122"><span class=
4943 "ref">[33122] I&ordf; q. 112 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum
4944 dicendum quod omnes assistentes aliqua immediate vident in
4945 claritate divinae essentiae; et ideo totius primae hierarchiae
4946 proprium esse dicitur immediate illuminari a Deo. Sed superiores
4947 eorum plura percipiunt quam inferiores, de quibus illuminant alios,
4948 sicut etiam inter eos qui assistunt regi, plura scit de secretis
4949 regis unus quam alius.</p>
4950 <br />
4951 <div class="E">Articulus 4</div>
4952 <p title="I q. 112 a. 4 arg. 1"><a name="33123"><span class=
4953 "ref">[33123] I&ordf; q. 112 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
4954 proceditur. Videtur quod Angeli secundae hierarchiae omnes
4955 mittantur. Angeli enim omnes vel assistunt vel ministrant; secundum
4956 quod habetur Dan. VII. Sed Angeli secundae hierarchiae non
4957 assistunt, illuminantur enim per Angelos primae hierarchiae, sicut
4958 dicit Dionysius VIII cap. Cael. Hier. Omnes ergo Angeli secundae
4959 hierarchiae in ministerium mittuntur.</p>
4960 <p title="I q. 112 a. 4 arg. 2"><a name="33124"><span class=
4961 "ref">[33124] I&ordf; q. 112 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
4962 Gregorius dicit, XVII Moral., quod <i>plures sunt qui ministrant,
4963 quam qui assistunt</i>. Sed hoc non esset, si Angeli secundae
4964 hierarchiae in ministerium non mitterentur. Ergo omnes Angeli
4965 secundae hierarchiae in ministerium mittuntur.</p>
4966 <p title="I q. 112 a. 4 s. c."><a name="33125"><span class=
4967 "ref">[33125] I&ordf; q. 112 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
4968 quod Dionysius dicit, quod <i>dominationes sunt maiores omni
4969 subiectione</i>. Sed mitti in ministerium, ad subiectionem
4970 pertinet. Ergo dominationes in ministerium non mittuntur.</p>
4971 <p title="I q. 112 a. 4 co."><a name="33126"><span class=
4972 "ref">[33126] I&ordf; q. 112 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
4973 quod, sicut supra dictum est, mitti ad exterius ministerium proprie
4974 convenit Angelo, secundum quod ex divino imperio operatur circa
4975 aliquam creaturam corporalem; quod quidem pertinet ad executionem
4976 divini ministerii. Proprietates autem Angelorum ex eorum nominibus
4977 manifestantur, ut Dionysius dicit VII cap. Cael. Hier. Et ideo
4978 Angeli illorum ordinum ad exterius ministerium mittuntur, ex quorum
4979 nominibus aliqua executio datur intelligi. In nomine autem
4980 dominationum non importatur aliqua executio, sed sola dispositio et
4981 imperium de exequendis. Sed in nominibus inferiorum ordinum
4982 intelligitur aliqua executio, nam Angeli et Archangeli denominantur
4983 a denuntiando; virtutes et potestates dicuntur per respectum ad
4984 aliquem actum; principis etiam est, ut Gregorius dicit, inter alios
4985 operantes priorem existere. Unde ad hos quinque ordines pertinet in
4986 exterius ministerium mitti, non autem ad quatuor superiores.</p>
4987 <p title="I q. 112 a. 4 ad 1"><a name="33127"><span class=
4988 "ref">[33127] I&ordf; q. 112 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
4989 dicendum quod dominationes computantur quidem inter Angelos
4990 ministrantes, non sicut exequentes ministerium, sed sicut
4991 disponentes et mandantes quid per alios fieri debeat. Sicut
4992 architectores in artificiis nihil manu operantur, sed solum
4993 disponunt et praecipiunt quid alii debeant operari.</p>
4994 <p title="I q. 112 a. 4 ad 2"><a name="33128"><span class=
4995 "ref">[33128] I&ordf; q. 112 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
4996 dicendum quod de numero assistentium et ministrantium duplex ratio
4997 haberi potest. Gregorius enim dicit plures esse ministrantes quam
4998 assistentes. Intelligit enim quod dicitur, millia millium
4999 ministrabant ei, non esse dictum multiplicative, sed partitive; ac
5000 si diceretur, millia de numero millium. Et sic ministrantium
5001 numerus ponitur indefinitus, ad significandum excessum;
5002 assistentium vero finitus, cum subditur, et decies millies centena
5003 millia assistebant ei. Et hoc procedit secundum rationem
5004 Platonicorum, qui dicebant quod quanto aliqua sunt uni primo
5005 principio propinquiora, tanto sunt minoris multitudinis, sicut
5006 quanto numerus est propinquior unitati, tanto est multitudine
5007 minor. Et haec opinio salvatur quantum ad numerum ordinum, dum sex
5008 ministrant, et tres assistunt. Sed Dionysius ponit, XIV cap. Cael.
5009 Hier., quod multitudo Angelorum transcendit omnem materialem
5010 multitudinem; ut scilicet, sicut corpora superiora transcendunt
5011 corpora inferiora magnitudine quasi in immensum, ita superiores
5012 naturae incorporeae transcendunt multitudine omnes naturas
5013 corporeas; quia quod est melius, est magis a Deo intentum et
5014 multiplicatum. Et secundum hoc, cum assistentes sint superiores
5015 ministrantibus, plures erunt assistentes quam ministrantes. Unde
5016 secundum hoc, millia millium legitur multiplicativae, ac si
5017 diceretur, millies millia. Et quia decies centum sunt mille, si
5018 diceretur, decies centena millia, daretur intelligi quod tot essent
5019 assistentes, quot ministrantes, sed quia dicitur, decies millies
5020 centena millia, multo plures dicuntur esse assistentes quam
5021 ministrantes. Nec tamen hoc pro tanto dicitur, quia tantus solum
5022 sit Angelorum numerus, sed multo maior, quia omnem materialem
5023 multitudinem excedit. Quod significatur per multiplicationem
5024 maximorum numerorum supra seipsos, scilicet denarii, centenarii et
5025 millenarii; ut Dionysius ibidem dicit.</p>
5026 <br />
5027 <div class="D">Quaestio 113</div>
5028 <div class="G">Prooemium</div>
5029 <p title="I q. 113 pr."><a name="33129"><span class="ref">[33129]
5030 I&ordf; q. 113 pr.</span></a> Deinde considerandum est de custodia
5031 bonorum Angelorum, et de impugnatione malorum. Et circa primum
5032 quaeruntur octo. Primo, utrum homines ab Angelis custodiantur.
5033 Secundo, utrum singulis hominibus singuli Angeli ad custodiam
5034 deputentur. Tertio, utrum custodia pertineat solum ad ultimum
5035 ordinem Angelorum. Quarto, utrum omni homini conveniat habere
5036 Angelum custodem. Quinto, quando incipiat custodia Angeli circa
5037 hominem. Sexto, utrum Angelus semper custodiat hominem. Septimo,
5038 utrum doleat de perditione custoditi. Octavo, utrum inter Angelos
5039 sit pugna ratione custodiae.</p>
5040 <br />
5041 <div class="E">Articulus 1</div>
5042 <p title="I q. 113 a. 1 arg. 1"><a name="33130"><span class=
5043 "ref">[33130] I&ordf; q. 113 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
5044 proceditur. Videtur quod homines non custodiantur ab Angelis.
5045 Custodes enim deputantur aliquibus vel quia nesciunt, vel quia non
5046 possunt custodire seipsos; sicut pueris et infirmis. Sed homo
5047 potest custodire seipsum per liberum arbitrium; et scit, per
5048 naturalem cognitionem legis naturalis. Ergo homo non custoditur ab
5049 Angelo.</p>
5050 <p title="I q. 113 a. 1 arg. 2"><a name="33131"><span class=
5051 "ref">[33131] I&ordf; q. 113 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, ubi
5052 adest fortior custodia, infirmior superfluere videtur. Sed homines
5053 custodiuntur a Deo; secundum illud Psalmi CXX, <i>non dormitabit
5054 neque dormiet qui custodit Israel</i>. Ergo non est necessarium
5055 quod homo custodiatur ab Angelo.</p>
5056 <p title="I q. 113 a. 1 arg. 3"><a name="33132"><span class=
5057 "ref">[33132] I&ordf; q. 113 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
5058 perditio custoditi redundat in negligentiam custodis, unde dicitur
5059 cuidam, III Reg. XX, <i>custodi virum istum, qui si lapsus fuerit,
5060 erit anima tua pro anima eius</i>. Sed multi homines quotidie
5061 pereunt, in peccatum cadentes, quibus Angeli subvenire possent vel
5062 visibiliter apparendo, vel miracula faciendo, vel aliquo simili
5063 modo. Essent ergo negligentes Angeli, si eorum custodiae homines
5064 essent commissi, quod patet esse falsum. Non igitur Angeli sunt
5065 hominum custodes.</p>
5066 <p title="I q. 113 a. 1 s. c."><a name="33133"><span class=
5067 "ref">[33133] I&ordf; q. 113 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
5068 quod dicitur in Psalmo, <i>Angelis suis mandavit de te, ut
5069 custodiant te in omnibus viis tuis</i>.</p>
5070 <p title="I q. 113 a. 1 co."><a name="33134"><span class=
5071 "ref">[33134] I&ordf; q. 113 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
5072 quod, secundum rationem divinae providentiae, hoc in rebus omnibus
5073 invenitur, quod mobilia et variabilia per immobilia et invariabilia
5074 moventur et regulantur; sicut omnia corporalia per substantias
5075 spirituales immobiles, et corpora inferiora per corpora superiora,
5076 quae sunt invariabilia secundum substantiam. Sed et nos ipsi
5077 regulamur circa conclusiones in quibus possumus diversimode
5078 opinari, per principia quae invariabiliter tenemus. Manifestum est
5079 autem quod in rebus agendis cognitio et affectus hominis
5080 multipliciter variari et deficere possunt a bono. Et ideo
5081 necessarium fuit quod hominibus Angeli ad custodiam deputarentur,
5082 per quos regularentur et moverentur ad bonum.</p>
5083 <p title="I q. 113 a. 1 ad 1"><a name="33135"><span class=
5084 "ref">[33135] I&ordf; q. 113 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
5085 dicendum quod per liberum arbitrium potest homo aliqualiter malum
5086 vitare, sed non sufficienter, quia infirmatur circa affectum boni,
5087 propter multiplices animae passiones. Similiter etiam universalis
5088 cognitio naturalis legis, quae homini naturaliter adest,
5089 aliqualiter dirigit hominem ad bonum, sed non sufficienter, quia in
5090 applicando universalia principia iuris ad particularia opera,
5091 contingit hominem multipliciter deficere. Unde dicitur Sap. IX,
5092 <i>cogitationes mortalium timidae, et incertae providentiae
5093 nostrae</i>. Et ideo necessaria fuit homini custodia Angelorum.</p>
5094 <p title="I q. 113 a. 1 ad 2"><a name="33136"><span class=
5095 "ref">[33136] I&ordf; q. 113 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
5096 dicendum quod ad bene operandum duo requiruntur. Primo quidem, quod
5097 affectus inclinetur ad bonum, quod quidem fit in nobis per habitum
5098 virtutis moralis. Secundo autem, quod ratio inveniat congruas vias
5099 ad perficiendum bonum virtutis, quod quidem philosophus attribuit
5100 prudentiae. Quantum ergo ad primum, Deus immediate custodit
5101 hominem, infundendo ei gratiam et virtutes. Quantum autem ad
5102 secundum, Deus custodit hominem sicut universalis instructor, cuius
5103 instructio ad hominem provenit mediantibus Angelis, ut supra
5104 habitum est.</p>
5105 <p title="I q. 113 a. 1 ad 3"><a name="33137"><span class=
5106 "ref">[33137] I&ordf; q. 113 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
5107 dicendum quod, sicut homines a naturali instinctu boni discedunt
5108 propter passionem peccati; ita etiam discedunt ab instigatione
5109 bonorum Angelorum, quae fit invisibiliter per hoc quod homines
5110 illuminant ad bene agendum. Unde quod homines pereunt, non est
5111 imputandum negligentiae Angelorum, sed malitiae hominum. Quod autem
5112 aliquando, praeter legem communem, hominibus visibiliter apparent,
5113 ex speciali Dei gratia est, sicut etiam quod praeter ordinem
5114 naturae miracula fiunt.</p>
5115 <br />
5116 <div class="E">Articulus 2</div>
5117 <p title="I q. 113 a. 2 arg. 1"><a name="33138"><span class=
5118 "ref">[33138] I&ordf; q. 113 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
5119 proceditur. Videtur quod non singuli homines a singulis Angelis
5120 custodiantur. Angelus enim est virtuosior quam homo. Sed unus homo
5121 sufficit ad custodiam multorum hominum. Ergo multo magis unus
5122 Angelus multos homines potest custodire.</p>
5123 <p title="I q. 113 a. 2 arg. 2"><a name="33139"><span class=
5124 "ref">[33139] I&ordf; q. 113 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
5125 inferiora reducuntur in Deum a superioribus per media, ut Dionysius
5126 dicit. Sed cum omnes Angeli sint inaequales, ut supra dictum est,
5127 solus unus Angelus est inter quem et homines non est aliquis
5128 medius. Ergo unus Angelus solus est qui immediate custodit
5129 homines.</p>
5130 <p title="I q. 113 a. 2 arg. 3"><a name="33140"><span class=
5131 "ref">[33140] I&ordf; q. 113 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
5132 maiores Angeli maioribus officiis deputantur. Sed non est maius
5133 officium custodire unum hominem quam alium, cum omnes homines
5134 natura sint pares. Cum ergo omnium Angelorum sit unus maior alio,
5135 secundum Dionysium, videtur quod diversi homines non custodiantur a
5136 diversis Angelis.</p>
5137 <p title="I q. 113 a. 2 s. c."><a name="33141"><span class=
5138 "ref">[33141] I&ordf; q. 113 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
5139 quod Hieronymus, exponens illud Matth. XVIII, <i>Angeli eorum in
5140 caelis</i>, dicit, <i>magna est dignitas animarum, ut unaquaeque
5141 habeat, ab ortu nativitatis, in custodiam sui Angelum
5142 delegatum</i>.</p>
5143 <p title="I q. 113 a. 2 co."><a name="33142"><span class=
5144 "ref">[33142] I&ordf; q. 113 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
5145 quod singulis hominibus singuli Angeli ad custodiam deputantur.
5146 Cuius ratio est, quia Angelorum custodia est quaedam executio
5147 divinae providentiae circa homines. Providentia autem Dei aliter se
5148 habet ad homines, et ad alias corruptibiles creaturas, quia aliter
5149 se habent ad incorruptibilitatem. Homines enim non solum sunt
5150 incorruptibiles quantum ad communem speciem, sed etiam quantum ad
5151 proprias formas singulorum, quae sunt animae rationales, quod de
5152 aliis rebus corruptibilibus dici non potest. Manifestum est autem
5153 quod providentia Dei principaliter est circa illa quae perpetuo
5154 manent, circa ea vero quae transeunt, providentia Dei est inquantum
5155 ordinat ipsa ad res perpetuas. Sic igitur providentia Dei
5156 comparatur ad singulos homines, sicut comparatur ad singula genera
5157 vel species corruptibilium rerum. Sed secundum Gregorium, diversi
5158 ordines deputantur diversis rerum generibus; puta potestates ad
5159 arcendos Daemones, virtutes ad miracula facienda in rebus
5160 corporeis. Et probabile est quod diversis speciebus rerum diversi
5161 Angeli eiusdem ordinis praeficiantur. Unde etiam rationabile est ut
5162 diversis hominibus diversi Angeli ad custodiam deputentur.</p>
5163 <p title="I q. 113 a. 2 ad 1"><a name="33143"><span class=
5164 "ref">[33143] I&ordf; q. 113 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
5165 dicendum quod alicui homini adhibetur custos dupliciter. Uno modo,
5166 inquantum est homo singularis, et sic uni homini debetur unus
5167 custos, et interdum plures deputantur ad custodiam unius. Alio
5168 modo, inquantum est pars alicuius collegii, et sic toti collegio
5169 unus homo ad custodiam praeponitur, ad quem pertinet providere ea
5170 quae pertinent ad unum hominem in ordine ad totum collegium; sicut
5171 sunt ea quae exterius aguntur, de quibus alii aedificantur vel
5172 scandalizantur. Angelorum autem custodia deputatur hominibus etiam
5173 quantum ad invisibilia et occulta, quae pertinent ad singulorum
5174 salutem secundum seipsos. Unde singulis hominibus singuli Angeli
5175 deputantur ad custodiam.</p>
5176 <p title="I q. 113 a. 2 ad 2"><a name="33144"><span class=
5177 "ref">[33144] I&ordf; q. 113 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
5178 dicendum quod, sicut dictum est, Angeli primae hierarchiae omnes
5179 quantum ad aliqua illuminantur immediate a Deo, sed quaedam sunt de
5180 quibus illuminantur superiores tantum immediate a Deo, quae
5181 inferioribus revelant. Et idem etiam in inferioribus ordinibus
5182 considerandum est, nam aliquis infimus Angelus illuminatur quantum
5183 ad quaedam ab aliquo supremo, et quantum ad aliqua ab eo qui
5184 immediate sibi praefertur. Et sic etiam possibile est quod aliquis
5185 Angelus immediate illuminet hominem, qui tamen habet aliquos
5186 Angelos sub se, quos illuminat.</p>
5187 <p title="I q. 113 a. 2 ad 3"><a name="33145"><span class=
5188 "ref">[33145] I&ordf; q. 113 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
5189 dicendum quod, quamvis homines natura sint pares, tamen
5190 inaequalitas in eis invenitur, secundum quod ex divina providentia
5191 quidam ordinantur ad maius, et quidam ad minus; secundum illud quod
5192 dicitur Eccli. XXXIII, <i>in multitudine disciplinae domini
5193 separavit eos, ex ipsis benedixit et exaltavit, ex ipsis maledixit
5194 et humiliavit</i>. Et sic maius officium est custodire unum hominem
5195 quam alium.</p>
5196 <br />
5197 <div class="E">Articulus 3</div>
5198 <p title="I q. 113 a. 3 arg. 1"><a name="33146"><span class=
5199 "ref">[33146] I&ordf; q. 113 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
5200 proceditur. Videtur quod custodire homines non pertineat solum ad
5201 infimum ordinem Angelorum. Dicit enim Chrysostomus quod hoc quod
5202 dicitur Matth. XVIII, <i>Angeli eorum in caelo etc., intelligitur
5203 non de quibuscumque Angelis, sed de supereminentibus</i>. Ergo
5204 supereminentes Angeli custodiunt homines.</p>
5205 <p title="I q. 113 a. 3 arg. 2"><a name="33147"><span class=
5206 "ref">[33147] I&ordf; q. 113 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
5207 apostolus, ad Heb. I, dicit quod <i>Angeli sunt in ministerium
5208 missi propter eos qui haereditatem capiunt salutis</i>, et sic
5209 videtur quod missio Angelorum ad custodiam hominum ordinetur. Sed
5210 quinque ordines in exterius ministerium mittuntur, ut supra dictum
5211 est. Ergo omnes Angeli quinque ordinum custodiae hominum
5212 deputantur.</p>
5213 <p title="I q. 113 a. 3 arg. 3"><a name="33148"><span class=
5214 "ref">[33148] I&ordf; q. 113 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, ad
5215 custodiam hominum maxime videtur esse necessarium arcere Daemones,
5216 quod pertinet ad potestates, secundum Gregorium; et miracula
5217 facere, quod pertinet ad virtutes. Ergo illi etiam ordines
5218 deputantur ad custodiam, et non solum infimus.</p>
5219 <p title="I q. 113 a. 3 s. c."><a name="33149"><span class=
5220 "ref">[33149] I&ordf; q. 113 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
5221 quod in Psalmo custodia hominum attribuitur Angelis; quorum ordo
5222 est infimus, secundum Dionysium.</p>
5223 <p title="I q. 113 a. 3 co."><a name="33150"><span class=
5224 "ref">[33150] I&ordf; q. 113 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
5225 quod, sicut supra dictum est, homini custodia dupliciter adhibetur.
5226 Uno modo custodia particularis, secundum quod singulis hominibus
5227 singuli Angeli ad custodiam deputantur. Et talis custodia pertinet
5228 ad infimum ordinem Angelorum, quorum, secundum Gregorium, est
5229 minima nuntiare; hoc autem videtur esse minimum in officiis
5230 Angelorum, procurare ea quae ad unius hominis tantum salutem
5231 pertinent. Alia vero est custodia universalis. Et haec
5232 multiplicatur secundum diversos ordines, nam quanto agens fuerit
5233 universalius, tanto est superius. Sic igitur custodia humanae
5234 multitudinis pertinet ad ordinem principatuum, vel forte ad
5235 Archangelos, qui dicuntur principes Angeli, unde et Michael, quem
5236 Archangelum dicimus, unus de principibus dicitur Dan. X. Ulterius
5237 autem super omnes naturas corporeas habent custodiam virtutes. Et
5238 ulterius etiam super Daemones habent custodiam potestates. Et
5239 ulterius etiam super bonos spiritus habent custodiam principatus,
5240 secundum Gregorium.</p>
5241 <p title="I q. 113 a. 3 ad 1"><a name="33151"><span class=
5242 "ref">[33151] I&ordf; q. 113 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
5243 dicendum quod verbum Chrysostomi potest intelligi, ut loquatur de
5244 supremis in ordine infimo Angelorum, quia, ut Dionysius dicit, in
5245 quolibet ordine sunt primi, medii et ultimi. Est autem probabile
5246 quod maiores Angeli deputentur ad custodiam eorum qui sunt ad
5247 maiorem gradum gloriae a Deo electi.</p>
5248 <p title="I q. 113 a. 3 ad 2"><a name="33152"><span class=
5249 "ref">[33152] I&ordf; q. 113 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
5250 dicendum quod non omnes Angeli qui mittuntur, habent particularem
5251 custodiam super singulos homines; sed quidam ordines habent
5252 universalem custodiam, magis vel minus, ut dictum est.</p>
5253 <p title="I q. 113 a. 3 ad 3"><a name="33153"><span class=
5254 "ref">[33153] I&ordf; q. 113 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
5255 dicendum quod etiam inferiores Angeli exercent officia superiorum,
5256 inquantum aliquid de dono eorum participant, et se habent ad
5257 superiores sicut executores virtutis eorum. Et per hunc modum etiam
5258 Angeli infimi ordinis possunt et arcere Daemones, et miracula
5259 facere.</p>
5260 <br />
5261 <div class="E">Articulus 4</div>
5262 <p title="I q. 113 a. 4 arg. 1"><a name="33154"><span class=
5263 "ref">[33154] I&ordf; q. 113 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
5264 proceditur. Videtur quod non omnibus hominibus Angeli ad custodiam
5265 deputentur. Dicitur enim de Christo, Philipp. II, quod est <i>in
5266 similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo</i>. Si
5267 igitur omnibus hominibus Angeli ad custodiam deputantur, etiam
5268 Christus Angelum custodem habuisset. Sed hoc videtur inconveniens,
5269 cum Christus sit maior omnibus Angelis. Non ergo omnibus hominibus
5270 Angeli ad custodiam deputantur.</p>
5271 <p title="I q. 113 a. 4 arg. 2"><a name="33155"><span class=
5272 "ref">[33155] I&ordf; q. 113 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
5273 omnium hominum primus fuit Adam. Sed sibi non competebat habere
5274 Angelum custodem, ad minus in statu innocentiae, quia tunc nullis
5275 periculis angustiabatur. Ergo Angeli non praeficiuntur ad custodiam
5276 omnibus hominibus.</p>
5277 <p title="I q. 113 a. 4 arg. 3"><a name="33156"><span class=
5278 "ref">[33156] I&ordf; q. 113 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
5279 hominibus Angeli ad custodiam deputantur, ut per eos manuducantur
5280 ad vitam aeternam, et incitentur ad bene operandum, et muniantur
5281 contra insultus Daemonum. Sed homines praesciti ad damnationem,
5282 nunquam perveniunt ad vitam aeternam. Infideles etiam, etsi
5283 interdum bona opera faciant, non tamen bene faciunt, quia non recta
5284 intentione faciunt, fides enim intentionem dirigit, ut Augustinus
5285 dicit. Antichristi etiam adventus erit secundum operationem
5286 Satanae, ut dicitur II ad Thessal. II. Non ergo omnibus hominibus
5287 Angeli ad custodiam deputantur.</p>
5288 <p title="I q. 113 a. 4 s. c."><a name="33157"><span class=
5289 "ref">[33157] I&ordf; q. 113 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
5290 auctoritas Hieronymi supra inducta, qui dicit quod <i>unaquaeque
5291 anima ad sui custodiam habet Angelum deputatum</i>.</p>
5292 <p title="I q. 113 a. 4 co."><a name="33158"><span class=
5293 "ref">[33158] I&ordf; q. 113 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
5294 quod homo in statu vitae istius constitutus, est quasi in quadam
5295 via, qua debet tendere ad patriam. In qua quidem via multa pericula
5296 homini imminent, tum ab interiori, tum ab exteriori; secundum illud
5297 Psalmi CXLI, <i>in via hac qua ambulabam, absconderunt laqueum
5298 mihi</i>. Et ideo sicut hominibus per viam non tutam ambulantibus
5299 dantur custodes, ita et cuilibet homini, quandiu viator est, custos
5300 Angelus deputatur. Quando autem iam ad terminum viae pervenerit,
5301 iam non habebit Angelum custodem; sed habebit in regno Angelum
5302 conregnantem, in Inferno Daemonem punientem.</p>
5303 <p title="I q. 113 a. 4 ad 1"><a name="33159"><span class=
5304 "ref">[33159] I&ordf; q. 113 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
5305 dicendum quod Christus, secundum quod homo, immediate regulabatur a
5306 verbo Dei, unde non indigebat custodia Angelorum. Et iterum
5307 secundum animam erat comprehensor; sed ratione passibilitatis
5308 corporis, erat viator. Et secundum hoc, non debebatur ei Angelus
5309 custos, tanquam superior; sed Angelus minister, tanquam inferior.
5310 Unde dicitur Matth. IV, quod <i>accesserunt Angeli et ministrabant
5311 ei</i>.</p>
5312 <p title="I q. 113 a. 4 ad 2"><a name="33160"><span class=
5313 "ref">[33160] I&ordf; q. 113 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
5314 dicendum quod homo in statu innocentiae non patiebatur aliquod
5315 periculum ab interiori, quia interius erant omnia ordinata, ut
5316 supra dictum est, sed imminebat ei periculum ab exteriori, propter
5317 insidias Daemonum; ut rei probavit eventus. Et ideo indigebat
5318 custodia Angelorum.</p>
5319 <p title="I q. 113 a. 4 ad 3"><a name="33161"><span class=
5320 "ref">[33161] I&ordf; q. 113 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
5321 dicendum quod, sicut praesciti et infideles, et etiam Antichristus,
5322 non privantur interiori auxilio naturalis rationis; ita etiam non
5323 privantur exteriori auxilio toti naturae humanae divinitus
5324 concesso, scilicet custodia Angelorum. Per quam etsi non iuventur
5325 quantum ad hoc quod vitam aeternam bonis operibus mereantur,
5326 iuvantur tamen quantum ad hoc, quod ab aliquibus malis retrahuntur,
5327 quibus et sibi ipsis et aliis nocere possunt. Nam et ipsi Daemones
5328 arcentur per bonos Angelos, ne noceant quantum volunt. Et similiter
5329 Antichristus non tantum nocebit, quantum vellet.</p>
5330 <br />
5331 <div class="E">Articulus 5</div>
5332 <p title="I q. 113 a. 5 arg. 1"><a name="33162"><span class=
5333 "ref">[33162] I&ordf; q. 113 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
5334 proceditur. Videtur quod Angelus non deputetur homini ad custodiam
5335 a sua nativitate. Angeli enim mittuntur <i>in ministerium, propter
5336 eos qui haereditatem capiunt salutis</i>, ut apostolus, ad Heb.
5337 dicit. Sed homines incipiunt haereditatem capere salutis, quando
5338 baptizantur. Ergo Angelus deputatur homini ad custodiam a tempore
5339 Baptismi, et non a tempore nativitatis.</p>
5340 <p title="I q. 113 a. 5 arg. 2"><a name="33163"><span class=
5341 "ref">[33163] I&ordf; q. 113 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
5342 homines ab Angelis custodiuntur, inquantum ab eis illuminantur per
5343 modum doctrinae. Sed pueri mox nati non sunt capaces doctrinae,
5344 quia non habent usum rationis. Ergo pueris mox natis non deputantur
5345 Angeli custodes.</p>
5346 <p title="I q. 113 a. 5 arg. 3"><a name="33164"><span class=
5347 "ref">[33164] I&ordf; q. 113 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
5348 pueri in materno utero existentes habent animam rationalem aliquo
5349 tempore, sicut et post nativitatem ex utero. Sed cum sunt in
5350 materno utero, non deputantur eis Angeli ad custodiam, ut videtur,
5351 quia neque etiam ministri Ecclesiae eos sacramentis imbuunt. Non
5352 ergo statim a nativitate hominibus Angeli ad custodiam
5353 deputantur.</p>
5354 <p title="I q. 113 a. 5 s. c."><a name="33165"><span class=
5355 "ref">[33165] I&ordf; q. 113 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
5356 quod Hieronymus dicit, quod <i>unaquaeque anima, ab ortu
5357 nativitatis, habet in custodiam sui Angelum deputatum</i>.</p>
5358 <p title="I q. 113 a. 5 co."><a name="33166"><span class=
5359 "ref">[33166] I&ordf; q. 113 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum
5360 quod, sicut Origenes dicit super Matthaeum, super hoc est duplex
5361 opinio. Quidam enim dixerunt quod Angelus ad custodiam homini
5362 deputatur a tempore Baptismi, alii vero quod a tempore nativitatis.
5363 Et hanc opinionem Hieronymus approbat; et rationabiliter. Beneficia
5364 enim quae dantur homini divinitus ex eo quod est Christianus,
5365 incipiunt a tempore Baptismi; sicut perceptio Eucharistiae, et alia
5366 huiusmodi. Sed ea quae providentur homini a Deo, inquantum habet
5367 naturam rationalem, ex tunc ei exhibentur, ex quo nascendo talem
5368 naturam accipit. Et tale beneficium est custodia Angelorum, ut ex
5369 praemissis patet. Unde statim a nativitate habet homo Angelum ad
5370 sui custodiam deputatum.</p>
5371 <p title="I q. 113 a. 5 ad 1"><a name="33167"><span class=
5372 "ref">[33167] I&ordf; q. 113 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
5373 dicendum quod Angeli mittuntur in ministerium, efficaciter quidem
5374 propter eos solos qui haereditatem capiunt salutis, si consideretur
5375 ultimus effectus custodiae, qui est perceptio haereditatis.
5376 Nihilominus tamen et aliis ministerium Angelorum non subtrahitur,
5377 quamvis in eis hanc efficaciam non habeat, quod perducantur ad
5378 salutem. Efficax tamen est circa eos Angelorum ministerium,
5379 inquantum a multis malis retrahuntur.</p>
5380 <p title="I q. 113 a. 5 ad 2"><a name="33168"><span class=
5381 "ref">[33168] I&ordf; q. 113 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
5382 dicendum quod officium custodiae ordinatur quidem ad illuminationem
5383 doctrinae, sicut ad ultimum et principalem effectum. Nihilominus
5384 tamen multos alios effectus habet, qui pueris competunt, scilicet
5385 arcere Daemones, et alia nocumenta tam corporalia quam spiritualia
5386 prohibere.</p>
5387 <p title="I q. 113 a. 5 ad 3"><a name="33169"><span class=
5388 "ref">[33169] I&ordf; q. 113 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
5389 dicendum quod puer quandiu est in materno utero, non totaliter est
5390 a matre separatus, sed per quandam colligationem est quodammodo
5391 adhuc aliquid eius, sicut et fructus pendens in arbore, est aliquid
5392 arboris. Et ideo probabiliter dici potest quod Angelus qui est in
5393 custodia matris, custodiat prolem in matris utero existentem. Sed
5394 in nativitate, quando separatur a matre, Angelus ei ad custodiam
5395 deputatur, ut Hieronymus dicit.</p>
5396 <br />
5397 <div class="E">Articulus 6</div>
5398 <p title="I q. 113 a. 6 arg. 1"><a name="33170"><span class=
5399 "ref">[33170] I&ordf; q. 113 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
5400 proceditur. Videtur quod Angelus custos quandoque deserat hominem
5401 cuius custodiae deputatur. Dicitur enim Ierem. li, ex persona
5402 Angelorum, <i>curavimus Babylonem, et non est curata, derelinquamus
5403 ergo eam</i>. Et Isaiae V, <i>auferam sepem eius, et erit in
5404 conculcationem</i>; Glossa, <i>idest Angelorum custodiam</i>.</p>
5405 <p title="I q. 113 a. 6 arg. 2"><a name="33171"><span class=
5406 "ref">[33171] I&ordf; q. 113 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
5407 principalius custodit Deus quam Angelus. Sed Deus aliquando hominem
5408 derelinquit; secundum illud Psalmi XXI, <i>Deus, Deus meus, respice
5409 in me, quare me dereliquisti?</i> Ergo multo magis Angelus custos
5410 hominem derelinquit.</p>
5411 <p title="I q. 113 a. 6 arg. 3"><a name="33172"><span class=
5412 "ref">[33172] I&ordf; q. 113 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea,
5413 sicut dicit Damascenus, <i>Angeli, cum sunt hic nobiscum, non sunt
5414 in caelo</i>. Sed aliquando sunt in caelo. Ergo aliquando nos
5415 derelinquunt.</p>
5416 <p title="I q. 113 a. 6 s. c."><a name="33173"><span class=
5417 "ref">[33173] I&ordf; q. 113 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra,
5418 Daemones nos semper impugnant; secundum illud I Petri V,
5419 <i>adversarius vester Diabolus tanquam leo rugiens circuit,
5420 quaerens quem devoret</i>. Ergo multo magis boni Angeli semper nos
5421 custodiunt.</p>
5422 <p title="I q. 113 a. 6 co."><a name="33174"><span class=
5423 "ref">[33174] I&ordf; q. 113 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum
5424 quod custodia Angelorum, ut ex supra dictis patet, est quaedam
5425 executio divinae providentiae circa homines facta. Manifestum est
5426 autem quod nec homo, nec res aliqua, totaliter divinae providentiae
5427 subtrahitur, inquantum enim aliquid participat de esse, intantum
5428 subditur universali providentiae entium. Sed intantum Deus,
5429 secundum ordinem suae providentiae, dicitur hominem derelinquere,
5430 inquantum permittit hominem pati aliquem defectum vel poenae vel
5431 culpae. Similiter etiam dicendum est quod Angelus custos nunquam
5432 totaliter dimittit hominem, sed ad aliquid interdum eum dimittit;
5433 prout scilicet non impedit quin subdatur alicui tribulationi, vel
5434 etiam quin cadat in peccatum, secundum ordinem divinorum
5435 iudiciorum. Et secundum hoc Babylon et domus Israel ab Angelis
5436 derelictae dicuntur, quia Angeli earum custodes non impediverunt
5437 quin tribulationibus subderentur.</p>
5438 <p title="I q. 113 a. 6 ad 1"><a name="33175"><span class=
5439 "ref">[33175] I&ordf; q. 113 a. 6 ad 1</span></a> Et per hoc patet
5440 solutio ad primum et secundum.</p>
5441 <p title="I q. 113 a. 6 ad 3"><a name="33176"><span class=
5442 "ref">[33176] I&ordf; q. 113 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
5443 dicendum quod Angelus, etsi interdum derelinquat hominem loco, non
5444 tamen derelinquit eum quantum ad effectum custodiae, quia etiam cum
5445 est in caelo, cognoscit quid circa hominem agatur; nec indiget mora
5446 temporis ad motum localem, sed statim potest adesse.</p>
5447 <br />
5448 <div class="E">Articulus 7</div>
5449 <p title="I q. 113 a. 7 arg. 1"><a name="33177"><span class=
5450 "ref">[33177] I&ordf; q. 113 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic
5451 proceditur. Videtur quod Angeli doleant de malis eorum quos
5452 custodiunt. Dicitur enim Isaiae XXXIII, <i>Angeli pacis amare
5453 flebunt</i>. Sed fletus est signum doloris et tristitiae. Ergo
5454 Angeli tristantur de malis hominum quos custodiunt.</p>
5455 <p title="I q. 113 a. 7 arg. 2"><a name="33178"><span class=
5456 "ref">[33178] I&ordf; q. 113 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea,
5457 tristitia est, ut Augustinus dicit, <i>de his quae nobis nolentibus
5458 accidunt</i>. Sed perditio hominis custoditi est contra voluntatem
5459 Angeli custodis. Ergo tristantur Angeli de perditione hominum.</p>
5460 <p title="I q. 113 a. 7 arg. 3"><a name="33179"><span class=
5461 "ref">[33179] I&ordf; q. 113 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea,
5462 sicut gaudio contrariatur tristitia, ita poenitentiae contrariatur
5463 peccatum. Sed Angeli gaudent de peccatore poenitentiam agente, ut
5464 habetur Lucae XV. Ergo tristantur de iusto in peccatum cadente.</p>
5465 <p title="I q. 113 a. 7 arg. 4"><a name="33180"><span class=
5466 "ref">[33180] I&ordf; q. 113 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea,
5467 super illud Num. XVIII; quidquid offerunt primitiarum etc., dicit
5468 Glossa Origenis; <i>trahuntur Angeli in iudicium, utrum ex ipsorum
5469 negligentia, an hominum ignavia lapsi sint</i>. Sed quilibet
5470 rationabiliter dolet de malis propter quae in iudicium tractus est.
5471 Ergo Angeli dolent de peccatis hominum.</p>
5472 <p title="I q. 113 a. 7 s. c."><a name="33181"><span class=
5473 "ref">[33181] I&ordf; q. 113 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra, ubi
5474 est tristitia et dolor, non est perfecta felicitas, unde dicitur
5475 Apoc. XXI, <i>mors ultra non erit, neque luctus, neque clamor,
5476 neque ullus dolor</i>. Sed Angeli sunt perfecte beati. Ergo de
5477 nullo dolent.</p>
5478 <p title="I q. 113 a. 7 co."><a name="33182"><span class=
5479 "ref">[33182] I&ordf; q. 113 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum
5480 quod Angeli non dolent neque de peccatis, neque de poenis hominum.
5481 Tristitia enim et dolor, secundum Augustinum, non est nisi de his
5482 quae contrariantur voluntati. Nihil autem accidit in mundo quod sit
5483 contrarium voluntati Angelorum et aliorum beatorum, quia voluntas
5484 eorum totaliter inhaeret ordini divinae iustitiae; nihil autem fit
5485 in mundo, nisi quod per divinam iustitiam fit aut permittitur. Et
5486 ideo, simpliciter loquendo, nihil fit in mundo contra voluntatem
5487 beatorum. Ut enim philosophus dicit in III Ethic. illud dicitur
5488 simpliciter voluntarium, quod aliquis vult in particulari, secundum
5489 quod agitur, consideratis scilicet omnibus quae circumstant,
5490 quamvis in universali consideratum non esset voluntarium, sicut
5491 nauta non vult proiectionem mercium in mare, absolute et
5492 universaliter considerando, sed imminente periculo salutis hoc
5493 vult. Unde magis est hoc voluntarium quam involuntarium, ut ibidem
5494 dicitur. Sic igitur Angeli peccata et poenas hominum, universaliter
5495 et absolute loquendo, non volunt, volunt tamen quod circa hoc ordo
5496 divinae iustitiae servetur, secundum quem quidam poenis subduntur,
5497 et peccare permittuntur.</p>
5498 <p title="I q. 113 a. 7 ad 1"><a name="33183"><span class=
5499 "ref">[33183] I&ordf; q. 113 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo
5500 dicendum quod verbum illud Isaiae potest intelligi de Angelis,
5501 idest nuntiis, Ezechiae, qui fleverunt propter verba Rabsacis; de
5502 quibus habetur Isaiae XXXVII. Et hoc secundum litteralem sensum.
5503 Secundum vero allegoricum, Angeli pacis sunt apostoli et alii
5504 praedicatores, qui flent pro peccatis hominum. Si vero secundum
5505 sensum anagogicum exponatur de Angelis beatis, tunc metaphorica
5506 erit locutio, ad designandum quod Angeli volunt in universali
5507 hominum salutem. Sic enim Deo et Angelis huiusmodi passiones
5508 attribuuntur.</p>
5509 <p title="I q. 113 a. 7 ad 2"><a name="33184"><span class=
5510 "ref">[33184] I&ordf; q. 113 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum patet
5511 solutio per ea quae dicta sunt.</p>
5512 <p title="I q. 113 a. 7 ad 3"><a name="33185"><span class=
5513 "ref">[33185] I&ordf; q. 113 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium
5514 dicendum quod tam in poenitentia hominum, quam in peccato, manet
5515 una ratio gaudii Angelis, scilicet impletio ordinis divinae
5516 providentiae.</p>
5517 <p title="I q. 113 a. 7 ad 4"><a name="33186"><span class=
5518 "ref">[33186] I&ordf; q. 113 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum
5519 dicendum quod Angeli ducuntur in iudicium pro peccatis hominum, non
5520 quasi rei, sed quasi testes, ad convincendum homines de eorum
5521 ignavia.</p>
5522 <br />
5523 <div class="E">Articulus 8</div>
5524 <p title="I q. 113 a. 8 arg. 1"><a name="33187"><span class=
5525 "ref">[33187] I&ordf; q. 113 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic
5526 proceditur. Videtur quod inter Angelos non possit esse pugna seu
5527 discordia. Dicitur enim Iob XXV, <i>qui facit concordiam in
5528 sublimibus</i>. Sed pugna opponitur concordiae. Ergo in sublimibus
5529 Angelis non est pugna.</p>
5530 <p title="I q. 113 a. 8 arg. 2"><a name="33188"><span class=
5531 "ref">[33188] I&ordf; q. 113 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, ubi
5532 est perfecta caritas et iusta praelatio, non potest esse pugna. Sed
5533 hoc totum est in Angelis. Ergo in Angelis non est pugna.</p>
5534 <p title="I q. 113 a. 8 arg. 3"><a name="33189"><span class=
5535 "ref">[33189] I&ordf; q. 113 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, si
5536 Angeli dicuntur pugnare pro eis quos custodiunt, necesse est quod
5537 unus Angelus foveat unam partem, et alius aliam. Sed si una pars
5538 habet iustitiam, e contra alia pars habet iniustitiam. Ergo
5539 sequitur quod Angelus bonus sit fautor iniustitiae, quod est
5540 inconveniens. Ergo inter bonos Angelos non est pugna.</p>
5541 <p title="I q. 113 a. 8 s. c."><a name="33190"><span class=
5542 "ref">[33190] I&ordf; q. 113 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est
5543 quod dicitur Dan. X, ex persona Gabrielis, <i>princeps regni
5544 Persarum restitit mihi viginti et uno diebus</i>. Hic autem
5545 princeps Persarum erat Angelus regno Persarum in custodiam
5546 deputatus. Ergo unus bonus Angelus resistit alii, et sic inter eos
5547 est pugna.</p>
5548 <p title="I q. 113 a. 8 co."><a name="33191"><span class=
5549 "ref">[33191] I&ordf; q. 113 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum
5550 quod ista quaestio movetur occasione horum verborum Danielis. Quae
5551 quidem Hieronymus exponit, dicens principem regni Persarum esse
5552 Angelum qui se opposuit liberationi populi Israelitici, pro quo
5553 Daniel orabat, Gabriele preces eius Deo praesentante. Haec autem
5554 resistentia potuit fieri, quia princeps aliquis Daemonum Iudaeos in
5555 Persidem ductos ad peccatum induxerat, per quod impedimentum
5556 praestabatur orationi Danielis, pro eodem populo deprecantis. Sed
5557 secundum Gregorium, XVII Moral., princeps regni Persarum bonus
5558 Angelus fuit, custodiae regni illius deputatus. Ad videndum igitur
5559 qualiter unus Angelus alteri resistere dicitur, considerandum est
5560 quod divina iudicia circa diversa regna et diversos homines, per
5561 Angelos exercentur. In suis autem actionibus Angeli secundum
5562 divinam sententiam regulantur. Contingit autem quandoque quod in
5563 diversis regnis, vel in diversis hominibus, contraria merita vel
5564 demerita inveniuntur, ut unus alteri subdatur aut praesit. Quid
5565 autem super hoc ordo divinae sapientiae habeat, cognoscere non
5566 possunt nisi Deo revelante, unde necesse habent super his
5567 sapientiam Dei consulere. Sic igitur inquantum de contrariis
5568 meritis et sibi repugnantibus, divinam consulunt voluntatem,
5569 resistere sibi invicem dicuntur, non quia sint eorum contrariae
5570 voluntates, cum in hoc omnes concordent, quod Dei sententia
5571 impleatur; sed quia ea de quibus consulunt, sunt repugnantia.</p>
5572 <p title="I q. 113 a. 8 ad arg."><a name="33192"><span class=
5573 "ref">[33192] I&ordf; q. 113 a. 8 ad arg.</span></a> Et per hoc
5574 patet solutio ad obiecta.</p>
5575 <br />
5576 <div class="D">Quaestio 114</div>
5577 <div class="G">Prooemium</div>
5578 <p title="I q. 114 pr."><a name="33193"><span class="ref">[33193]
5579 I&ordf; q. 114 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
5580 impugnatione Daemonum. Et circa hoc quaeruntur quinque. Primo,
5581 utrum homines a Daemonibus impugnentur. Secundo, utrum tentare sit
5582 proprium Diaboli. Tertio, utrum omnia peccata hominum ex
5583 impugnatione sive tentatione Daemonum proveniant. Quarto, utrum
5584 possint vera miracula facere ad seducendum. Quinto, utrum Daemones
5585 qui ab hominibus superantur, ab impugnatione hominum arceantur.</p>
5586 <br />
5587 <div class="E">Articulus 1</div>
5588 <p title="I q. 114 a. 1 arg. 1"><a name="33194"><span class=
5589 "ref">[33194] I&ordf; q. 114 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
5590 proceditur. Videtur quod homines non impugnentur a Daemonibus.
5591 Angeli enim deputantur ad hominum custodiam, missi a Deo. Sed
5592 Daemones non mittuntur a Deo, cum Daemonum intentio sit perdere
5593 animas, Dei autem salvare. Ergo Daemones non deputantur ad hominum
5594 impugnationem.</p>
5595 <p title="I q. 114 a. 1 arg. 2"><a name="33195"><span class=
5596 "ref">[33195] I&ordf; q. 114 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, non
5597 est aequa conditio pugnae, ut infirmus contra fortem, ignarus
5598 contra astutum exponatur ad bellum. Sed homines sunt infirmi et
5599 ignari; Daemones autem potentes et astuti. Non est ergo
5600 permittendum a Deo, qui est omnis iustitiae auctor, ut homines a
5601 Daemonibus impugnentur.</p>
5602 <p title="I q. 114 a. 1 arg. 3"><a name="33196"><span class=
5603 "ref">[33196] I&ordf; q. 114 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ad
5604 exercitium hominum sufficit impugnatio carnis et mundi. Sed Deus
5605 permittit electos suos impugnari propter eorum exercitium. Ergo non
5606 videtur necessarium quod a Daemonibus impugnentur.</p>
5607 <p title="I q. 114 a. 1 s. c."><a name="33197"><span class=
5608 "ref">[33197] I&ordf; q. 114 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
5609 quod apostolus dicit, ad Ephes. VI, quod <i>non est nobis
5610 colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principes et
5611 potestates, adversus mundi rectores tenebrarum harum, contra
5612 spiritualia nequitiae in caelestibus</i>.</p>
5613 <p title="I q. 114 a. 1 co."><a name="33198"><span class=
5614 "ref">[33198] I&ordf; q. 114 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
5615 quod circa impugnationem Daemonum duo est considerare, scilicet
5616 ipsam impugnationem, et impugnationis ordinem. Impugnatio quidem
5617 ipsa ex Daemonum malitia procedit, qui propter invidiam profectum
5618 hominum impedire nituntur; et propter superbiam divinae potestatis
5619 similitudinem usurpant, deputando sibi ministros determinatos ad
5620 hominum impugnationem, sicut et Angeli Deo ministrant in
5621 determinatis officiis ad hominum salutem. Sed ordo impugnationis
5622 ipsius est a Deo, qui ordinate novit malis uti, ad bona ea
5623 ordinando. Sed ex parte Angelorum, tam ipsa custodia quam ordo
5624 custodiae reducitur ad Deum, sicut ad primum auctorem.</p>
5625 <p title="I q. 114 a. 1 ad 1"><a name="33199"><span class=
5626 "ref">[33199] I&ordf; q. 114 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
5627 dicendum quod mali Angeli impugnant homines dupliciter. Uno modo,
5628 instigando ad peccatum. Et sic non mittuntur a Deo ad impugnandum,
5629 sed aliquando permittuntur, secundum Dei iusta iudicia. Aliquando
5630 autem impugnant homines puniendo. Et sic mittuntur a Deo; sicut
5631 missus est spiritus mendax ad puniendum Achab regem Israel, ut
5632 dicitur III Reg. ult. Poena enim refertur in Deum, sicut in primum
5633 auctorem. Et tamen Daemones ad puniendum missi, alia intentione
5634 puniunt, quam mittantur, nam ipsi puniunt ex odio vel invidia;
5635 mittuntur autem a Deo propter eius iustitiam.</p>
5636 <p title="I q. 114 a. 1 ad 2"><a name="33200"><span class=
5637 "ref">[33200] I&ordf; q. 114 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
5638 dicendum quod ad hoc quod non sit inaequalis pugnae conditio, fit
5639 ex parte hominis recompensatio, principaliter quidem per auxilium
5640 divinae gratiae; secundario autem per custodiam Angelorum. Unde IV
5641 Reg., Elisaeus dixit ad ministrum suum, <i>noli timere, plures enim
5642 nobiscum sunt, quam cum illis</i>.</p>
5643 <p title="I q. 114 a. 1 ad 3"><a name="33201"><span class=
5644 "ref">[33201] I&ordf; q. 114 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
5645 dicendum quod infirmitati humanae sufficeret ad exercitium
5646 impugnatio quae est a carne et mundo, sed malitiae Daemonum non
5647 sufficit, quae utroque utitur ad hominum impugnationem. Sed tamen
5648 ex divina ordinatione hoc provenit in gloriam electorum.</p>
5649 <br />
5650 <div class="E">Articulus 2</div>
5651 <p title="I q. 114 a. 2 arg. 1"><a name="33202"><span class=
5652 "ref">[33202] I&ordf; q. 114 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
5653 proceditur. Videtur quod tentare non sit proprium Diaboli. Dicitur
5654 enim Deus tentare; secundum illud Gen. XXII, <i>tentavit Deus
5655 Abraham</i>. Tentat etiam caro, et mundus. Et etiam homo dicitur
5656 tentare Deum, et hominem. Ergo non est proprium Daemonis
5657 tentare.</p>
5658 <p title="I q. 114 a. 2 arg. 2"><a name="33203"><span class=
5659 "ref">[33203] I&ordf; q. 114 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
5660 tentare est ignorantis. Sed Daemones sciunt quid circa homines
5661 agatur. Ergo Daemones non tentant.</p>
5662 <p title="I q. 114 a. 2 arg. 3"><a name="33204"><span class=
5663 "ref">[33204] I&ordf; q. 114 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
5664 tentatio est via in peccatum. Peccatum autem in voluntate
5665 consistit. Cum ergo Daemones non possint voluntatem hominis
5666 immutare, ut per supra dicta patet; videtur quod ad eos non
5667 pertineat tentare.</p>
5668 <p title="I q. 114 a. 2 s. c."><a name="33205"><span class=
5669 "ref">[33205] I&ordf; q. 114 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
5670 quod dicitur I ad Thessal. III, <i>ne forte tentaverit vos is qui
5671 tentat</i>; Glossa, idest Diabolus, cuius officium est tentare.</p>
5672 <p title="I q. 114 a. 2 co."><a name="33206"><span class=
5673 "ref">[33206] I&ordf; q. 114 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
5674 quod tentare est proprie experimentum sumere de aliquo.
5675 Experimentum autem sumitur de aliquo, ut sciatur aliquid circa
5676 ipsum, et ideo proximus finis cuiuslibet tentantis est scientia.
5677 Sed quandoque ulterius ex scientia quaeritur aliquis alius finis,
5678 vel bonus vel malus, bonus quidem, sicut cum aliquis vult scire
5679 qualis aliquis sit, vel quantum ad scientiam vel quantum ad
5680 virtutem, ut eum promoveat; malus autem, quando hoc scire vult, ut
5681 eum decipiat vel subvertat. Et per hunc modum potest accipi quomodo
5682 tentare diversis diversimode attribuatur. Homo enim tentare
5683 dicitur, quandoque quidem ut sciat tantum, et propter hoc, tentare
5684 Deum dicitur esse peccatum; quia homo, quasi incertus, experiri
5685 praesumit Dei virtutem. Quandoque vero tentat ut iuvet, quandoque
5686 vero, ut noceat. Diabolus autem semper tentat ut noceat, in
5687 peccatum praecipitando. Et secundum hoc, dicitur proprium officium
5688 eius tentare, nam etsi homo aliquando sic tentet, hoc agit
5689 inquantum est minister Diaboli. Deus autem tentare dicitur ut
5690 sciat, eo modo loquendi quo dicitur scire quod facit alios scire.
5691 Unde dicitur Deut. XII, <i>tentat vos dominus Deus vester, ut palam
5692 fiat utrum diligatis eum</i>. Caro autem et mundus dicuntur tentare
5693 instrumentaliter, seu materialiter, inquantum scilicet potest
5694 cognosci qualis sit homo, ex hoc quod sequitur vel repugnat
5695 concupiscentiis carnis, et ex hoc quod contemnit prospera mundi et
5696 adversa; quibus etiam Diabolus utitur ad tentandum.</p>
5697 <p title="I q. 114 a. 2 ad 1"><a name="33207"><span class=
5698 "ref">[33207] I&ordf; q. 114 a. 2 ad 1</span></a> Et sic patet
5699 solutio ad primum.</p>
5700 <p title="I q. 114 a. 2 ad 2"><a name="33208"><span class=
5701 "ref">[33208] I&ordf; q. 114 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
5702 dicendum quod Daemones sciunt ea quae exterius aguntur circa
5703 homines, sed interiorem hominis conditionem solus Deus novit, qui
5704 est spirituum ponderator, ex qua aliqui sunt magis proni ad unum
5705 vitium quam ad aliud. Et ideo Diabolus tentat explorando interiorem
5706 conditionem hominis, ut de illo vitio tentet, ad quod homo magis
5707 pronus est.</p>
5708 <p title="I q. 114 a. 2 ad 3"><a name="33209"><span class=
5709 "ref">[33209] I&ordf; q. 114 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
5710 dicendum quod Daemon, etsi non possit immutare voluntatem, potest
5711 tamen, ut supra dictum est, aliqualiter immutare inferiores hominis
5712 vires; ex quibus etsi non cogitur voluntas, tamen inclinatur.</p>
5713 <br />
5714 <div class="E">Articulus 3</div>
5715 <p title="I q. 114 a. 3 arg. 1"><a name="33210"><span class=
5716 "ref">[33210] I&ordf; q. 114 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
5717 proceditur. Videtur quod omnia peccata procedant ex tentatione
5718 Diaboli. Dicit enim Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod
5719 <i>multitudo Daemonum est causa omnium malorum et sibi et
5720 aliis</i>. Et Damascenus dicit quod <i>omnis malitia et omnis
5721 immunditia a Diabolo excogitatae sunt</i>.</p>
5722 <p title="I q. 114 a. 3 arg. 2"><a name="33211"><span class=
5723 "ref">[33211] I&ordf; q. 114 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, de
5724 quolibet peccatore dici posset quod dominus de Iudaeis dicit, Ioan.
5725 VIII, <i>vos ex patre Diabolo estis</i>. Hoc autem est inquantum
5726 ipsi ex Diaboli suggestione peccabant. Omne ergo peccatum est ex
5727 suggestione Diaboli.</p>
5728 <p title="I q. 114 a. 3 arg. 3"><a name="33212"><span class=
5729 "ref">[33212] I&ordf; q. 114 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
5730 sicut Angeli deputantur ad custodiam hominum, ita Daemones ad
5731 impugnationem. Sed omnia bona quae facimus, ex suggestione bonorum
5732 Angelorum procedunt, quia divina ad nos mediantibus Angelis
5733 perferuntur. Ergo et omnia mala quae facimus, proveniunt ex
5734 suggestione Diaboli.</p>
5735 <p title="I q. 114 a. 3 s. c."><a name="33213"><span class=
5736 "ref">[33213] I&ordf; q. 114 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
5737 quod dicitur in libro de Eccles. Dogmat., <i>non omnes cogitationes
5738 nostrae malae a Diabolo excitantur, sed aliquoties ex nostri
5739 arbitrii motu emergunt</i>.</p>
5740 <p title="I q. 114 a. 3 co."><a name="33214"><span class=
5741 "ref">[33214] I&ordf; q. 114 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
5742 quod causa alicuius potest dici aliquid dupliciter, uno modo,
5743 directe, alio modo, indirecte. Indirecte quidem, sicut cum aliquod
5744 agens causans aliquam dispositionem ad aliquem effectum, dicitur
5745 esse occasionaliter et indirecte causa illius effectus; sicut si
5746 dicatur quod ille qui siccat ligna, est causa combustionis eorum.
5747 Et hoc modo dicendum est quod Diabolus est causa omnium peccatorum
5748 nostrorum, quia ipse instigavit primum hominem ad peccandum, ex
5749 cuius peccato consecuta est in toto genere humano quaedam pronitas
5750 ad omnia peccata. Et per hunc modum intelligenda sunt verba
5751 Damasceni et Dionysii. Directe autem dicitur esse aliquid causa
5752 alicuius, quod operatur directe ad illud. Et hoc modo Diabolus non
5753 est causa omnis peccati non enim omnia peccata committuntur Diabolo
5754 instigante, sed quaedam ex libertate arbitrii et carnis
5755 corruptione. Quia, ut Origenes dicit, etiam si Diabolus non esset,
5756 homines haberent appetitum ciborum et venereorum et huiusmodi;
5757 circa quae multa inordinatio contingit, nisi per rationem talis
5758 appetitus refraenetur; et maxime, supposita corruptione naturae.
5759 Refraenare autem et ordinare huiusmodi appetitum, subiacet libero
5760 arbitrio. Sic ergo non est necessarium omnia peccata ex instinctu
5761 Diaboli provenire. Si qua tamen ex instinctu eius proveniunt, ad ea
5762 complenda <i>eo blandimento decipiuntur homines nunc, quo primi
5763 parentes</i>, ut Isidorus dicit.</p>
5764 <p title="I q. 114 a. 3 ad 1"><a name="33215"><span class=
5765 "ref">[33215] I&ordf; q. 114 a. 3 ad 1</span></a> Et per hoc patet
5766 responsio ad primum.</p>
5767 <p title="I q. 114 a. 3 ad 2"><a name="33216"><span class=
5768 "ref">[33216] I&ordf; q. 114 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
5769 dicendum quod, si qua peccata absque instinctu Diaboli
5770 perpetrantur, per ea tamen fiunt homines filii Diaboli, inquantum
5771 ipsum primo peccantem imitantur.</p>
5772 <p title="I q. 114 a. 3 ad 3"><a name="33217"><span class=
5773 "ref">[33217] I&ordf; q. 114 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
5774 dicendum quod homo potest per seipsum ruere in peccatum, sed ad
5775 meritum proficere non potest nisi auxilio divino, quod homini
5776 exhibetur mediante ministerio Angelorum. Et ideo ad omnia bona
5777 nostra cooperantur Angeli, non tamen omnia nostra peccata procedunt
5778 ex Daemonum suggestione. Quamvis nullum genus peccati sit, quod non
5779 interdum ex Daemonum suggestione proveniat.</p>
5780 <br />
5781 <div class="E">Articulus 4</div>
5782 <p title="I q. 114 a. 4 arg. 1"><a name="33218"><span class=
5783 "ref">[33218] I&ordf; q. 114 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
5784 proceditur. Videtur quod Daemones non possint homines seducere per
5785 aliqua miracula vera. Operatio enim Daemonum maxime vigebit in
5786 operibus Antichristi. Sed sicut apostolus dicit II ad Thessal. II,
5787 <i>eius adventus est secundum operationem Satanae, in omni virtute
5788 et signis et prodigiis mendacibus</i>. Ergo multo magis alio
5789 tempore per Daemones non fiunt nisi signa mendacia.</p>
5790 <p title="I q. 114 a. 4 arg. 2"><a name="33219"><span class=
5791 "ref">[33219] I&ordf; q. 114 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, vera
5792 miracula per aliquam corporum immutationem fiunt. Sed Daemones non
5793 possunt immutare corpus in aliam naturam, dicit enim Augustinus,
5794 XVIII de Civ. Dei, <i>nec corpus quidem humanum ulla ratione
5795 crediderim Daemonum arte vel potestate in membra bestialia posse
5796 converti</i>. Ergo Daemones vera miracula facere non possunt.</p>
5797 <p title="I q. 114 a. 4 arg. 3"><a name="33220"><span class=
5798 "ref">[33220] I&ordf; q. 114 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
5799 argumentum efficaciam non habet, quod se habet ad opposita. Si ergo
5800 miracula vera possunt fieri a Daemonibus ad falsitatem
5801 persuadendam, non erunt efficacia ad veritatem fidei confirmandam.
5802 Quod est inconveniens, cum dicatur Marci ult., <i>domino
5803 cooperante, et sermonem confirmante sequentibus signis</i>.</p>
5804 <p title="I q. 114 a. 4 s. c."><a name="33221"><span class=
5805 "ref">[33221] I&ordf; q. 114 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
5806 quod Augustinus dicit, libro octoginta trium quaest., quod
5807 <i>magicis artibus fiunt miracula plerumque similia illis miraculis
5808 quae fiunt per servos Dei</i>.</p>
5809 <p title="I q. 114 a. 4 co."><a name="33222"><span class=
5810 "ref">[33222] I&ordf; q. 114 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
5811 quod, sicut ex supra dictis patet, si miraculum proprie accipiatur,
5812 Daemones miracula facere non possunt, nec aliqua creatura, sed
5813 solus Deus, quia miraculum proprie dicitur quod fit praeter ordinem
5814 totius naturae creatae, sub quo ordine continetur omnis virtus
5815 creaturae. Dicitur tamen quandoque miraculum large, quod excedit
5816 humanam facultatem et considerationem. Et sic Daemones possunt
5817 facere miracula, quae scilicet homines mirantur, inquantum eorum
5818 facultatem et cognitionem excedunt. Nam et unus homo, inquantum
5819 facit aliquid quod est supra facultatem et cognitionem alterius,
5820 ducit alium in admirationem sui operis, ut quodammodo miraculum
5821 videatur operari. Sciendum est tamen quod, quamvis huiusmodi opera
5822 Daemonum, quae nobis miracula videntur, ad veram rationem miraculi
5823 non pertingant; sunt tamen quandoque verae res. Sicut magi
5824 Pharaonis per virtutem Daemonum veros serpentes et ranas fecerunt.
5825 <i>Et quando ignis de caelo cecidit et familiam Iob cum gregibus
5826 pecorum uno impetu consumpsit, et turbo domum deiiciens filios eius
5827 occidit, quae fuerunt opera Satanae, phantasmata non fuerunt</i>,
5828 ut Augustinus dicit, XX de Civ. Dei.</p>
5829 <p title="I q. 114 a. 4 ad 1"><a name="33223"><span class=
5830 "ref">[33223] I&ordf; q. 114 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
5831 dicendum quod, sicut Augustinus dicit ibidem, Antichristi opera
5832 possunt dici esse signa mendacii, <i>vel quia mortales sensus per
5833 phantasmata decepturus est, ut quod non facit, videatur facere, vel
5834 quia, si sint vera prodigia, ad mendacium tamen pertrahent
5835 credituros</i>.</p>
5836 <p title="I q. 114 a. 4 ad 2"><a name="33224"><span class=
5837 "ref">[33224] I&ordf; q. 114 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
5838 dicendum quod, sicut supra dictum est, materia corporalis non
5839 obedit Angelis bonis seu malis ad nutum, ut Daemones sua virtute
5840 possint transmutare materiam de forma in formam, sed possunt
5841 adhibere quaedam semina quae in elementis mundi inveniuntur, ad
5842 huiusmodi effectus complendos, ut Augustinus dicit III de Trin. Et
5843 ideo dicendum est quod omnes transmutationes corporalium rerum quae
5844 possunt fieri per aliquas virtutes naturales, ad quas pertinent
5845 praedicta semina, possunt fieri per operationem Daemonum, huiusmodi
5846 seminibus adhibitis; sicut cum aliquae res transmutantur in
5847 serpentes vel ranas, quae per putrefactionem generari possunt.
5848 Illae vero transmutationes corporalium rerum quae non possunt
5849 virtute naturae fieri, nullo modo operatione Daemonum, secundum rei
5850 veritatem, perfici possunt; sicut quod corpus humanum mutetur in
5851 corpus bestiale, aut quod corpus hominis mortuum reviviscat. Et si
5852 aliquando aliquid tale operatione Daemonum fieri videatur, hoc non
5853 est secundum rei veritatem, sed secundum apparentiam tantum. Quod
5854 quidem potest dupliciter contingere. Uno modo, ab interiori;
5855 secundum quod Daemon potest mutare phantasiam hominis, et etiam
5856 sensus corporeos, ut aliquid videatur aliter quam sit, sicut supra
5857 dictum est. Et hoc etiam interdum fieri dicitur virtute aliquarum
5858 rerum corporalium. Alio modo, ab exteriori. Cum enim ipse possit
5859 formare corpus ex aere cuiuscumque formae et figurae, ut illud
5860 assumens in eo visibiliter appareat; potest eadem ratione
5861 circumponere cuicumque rei corporeae quamcumque formam corpoream,
5862 ut in eius specie videatur. Et hoc est quod Augustinus dicit XVIII
5863 de Civ. Dei, quod <i>phantasticum hominis, quod etiam cogitando
5864 sive somniando per rerum innumerabilium genera variatur, velut
5865 corporatum in alicuius animalis effigie, sensibus apparet
5866 alienis</i>. Quod non est sic intelligendum, quod ipsa vis
5867 phantastica hominis, aut species eius, eadem numero incorporata
5868 alterius sensibus ostendatur, sed quia Daemon qui in phantasia
5869 unius hominis format aliquam speciem, ipse etiam potest similem
5870 speciem alterius sensibus offerre.</p>
5871 <p title="I q. 114 a. 4 ad 3"><a name="33225"><span class=
5872 "ref">[33225] I&ordf; q. 114 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
5873 dicendum quod, sicut Augustinus dicit in libro octoginta trium
5874 quaest., <i>cum talia faciunt magi qualia sancti, diverso fine et
5875 diverso iure fiunt. Illi enim faciunt, quaerentes gloriam suam,
5876 isti, quaerentes gloriam Dei. Et illi faciunt per quaedam privata
5877 commercia; isti autem publica administratione, et iussu Dei, cui
5878 cuncta creatura subiecta est</i>.</p>
5879 <br />
5880 <div class="E">Articulus 5</div>
5881 <p title="I q. 114 a. 5 arg. 1"><a name="33226"><span class=
5882 "ref">[33226] I&ordf; q. 114 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
5883 proceditur. Videtur quod Daemon qui superatur ab aliquo, non
5884 propter hoc ab impugnatione arceatur. Christus enim efficacissime
5885 suum tentatorem vicit. Sed tamen postea eum impugnavit, ad
5886 occisionem eius Iudaeos incitando. Ergo non est verum quod Diabolus
5887 victus ab impugnatione cesset.</p>
5888 <p title="I q. 114 a. 5 arg. 2"><a name="33227"><span class=
5889 "ref">[33227] I&ordf; q. 114 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
5890 infligere poenam ei qui in pugna succumbit, est incitare ad acrius
5891 impugnandum. Hoc autem non pertinet ad Dei misericordiam. Ergo
5892 Daemones superati non arcentur.</p>
5893 <p title="I q. 114 a. 5 s. c."><a name="33228"><span class=
5894 "ref">[33228] I&ordf; q. 114 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
5895 quod dicitur Matth. IV, tunc reliquit eum Diabolus, scilicet
5896 Christum superantem.</p>
5897 <p title="I q. 114 a. 5 co."><a name="33229"><span class=
5898 "ref">[33229] I&ordf; q. 114 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum
5899 quod quidam dicunt quod Daemon superatus nullum hominum potest de
5900 cetero tentare, nec de eodem nec de alio peccato. Quidam autem
5901 dicunt quod potest alios tentare, sed non eundem. Et hoc
5902 probabilius dicitur, si tamen intelligatur usque ad aliquod tempus,
5903 unde et Lucae IV dicitur quod, <i>consummata omni tentatione,
5904 Diabolus recessit a Christo usque ad tempus</i>. Et huius ratio est
5905 duplex. Una est ex parte divinae clementiae, quia, ut Chrysostomus
5906 dicit, super Matth., <i>non tandiu homines Diabolus tentat, quandiu
5907 vult, sed quandiu Deus permittit; quia etsi permittat paulisper
5908 tentare, tamen repellit, propter infirmam naturam</i>. Alia ratio
5909 sumitur ex astutia Diaboli, unde Ambrosius dicit, super Lucam, quod
5910 <i>Diabolus instare formidat, quia frequentius refugit
5911 triumphari</i>. Quod tamen aliquando Diabolus redeat ad eum quem
5912 dimisit, patet per illud quod dicitur Matth. XII, <i>revertar in
5913 domum meam, unde exivi</i>.</p>
5914 <p title="I q. 114 a. 5 ad arg."><a name="33230"><span class=
5915 "ref">[33230] I&ordf; q. 114 a. 5 ad arg.</span></a> Et per hoc
5916 patet solutio ad obiecta.</p>
5917 <br />
5918 <div class="D">Quaestio 115</div>
5919 <div class="G">Prooemium</div>
5920 <p title="I q. 115 pr."><a name="33231"><span class="ref">[33231]
5921 I&ordf; q. 115 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de
5922 actione corporalis creaturae; et fato, quod aliquibus corporibus
5923 attribuitur. Circa actiones corporales quaeruntur sex. Primo, utrum
5924 aliquod corpus sit activum. Secundo, utrum in corporibus sint
5925 aliquae seminales rationes. Tertio, utrum corpora caelestia sint
5926 causa eorum quae hic per inferiora corpora fiunt. Quarto, utrum
5927 sint causa humanorum actuum. Quinto, utrum eorum actionibus
5928 Daemones subdantur. Sexto, utrum caelestia corpora imponant
5929 necessitatem his quae eorum actionibus subduntur.</p>
5930 <br />
5931 <div class="E">Articulus 1</div>
5932 <p title="I q. 115 a. 1 arg. 1"><a name="33232"><span class=
5933 "ref">[33232] I&ordf; q. 115 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
5934 proceditur. Videtur quod nullum corpus sit activum. Dicit enim
5935 Augustinus quod <i>in rebus invenitur aliquid actum et non agens,
5936 sicut sunt corpora; aliquid agens et non actum, sicut Deus; aliquid
5937 agens et actum, sicut substantiae spirituales</i>.</p>
5938 <p title="I q. 115 a. 1 arg. 2"><a name="33233"><span class=
5939 "ref">[33233] I&ordf; q. 115 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, omne
5940 agens, excepto primo agente, in suo opere indiget subiecto quod sit
5941 susceptibile suae actionis. Sed infra substantiam corporalem non
5942 est substantia quae sit susceptibilis suae actionis, quia haec
5943 substantia tenet infimum gradum in entibus. Ergo substantia
5944 corporalis non est activa.</p>
5945 <p title="I q. 115 a. 1 arg. 3"><a name="33234"><span class=
5946 "ref">[33234] I&ordf; q. 115 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
5947 omnis substantia corporalis concluditur quantitate. Sed quantitas
5948 impedit substantiam a motu et actione, quia comprehendit eam, et
5949 mergitur in ea, sicut impeditur aer nubilosus a perceptione
5950 luminis. Et huius signum est, quod quanto magis accreverit
5951 quantitas corporis, tanto est ponderosius et gravius ad hoc quod
5952 moveatur. Ergo nulla substantia corporalis est activa.</p>
5953 <p title="I q. 115 a. 1 arg. 4"><a name="33235"><span class=
5954 "ref">[33235] I&ordf; q. 115 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, omne
5955 agens habet virtutem agendi ex propinquitate ad primum activum. Sed
5956 a primo activo, quod est simplicissimum, remotissima sunt corpora,
5957 quae sunt maxime composita. Ergo nullum corpus est agens.</p>
5958 <p title="I q. 115 a. 1 arg. 5"><a name="33236"><span class=
5959 "ref">[33236] I&ordf; q. 115 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, si
5960 aliquod corpus est agens, aut agit ad formam substantialem; aut ad
5961 formam accidentalem. Sed non ad formam substantialem, quia non
5962 invenitur in corporibus principium actionis nisi aliqua qualitas
5963 activa, quae est accidens; accidens autem non potest esse causa
5964 formae substantialis, cum causa sit potior quam effectus. Similiter
5965 etiam neque ad formam accidentalem, <i>quia accidens non se
5966 extendit ultra suum subiectum</i>, ut Augustinus dicit IX de Trin.
5967 Ergo nullum corpus est activum.</p>
5968 <p title="I q. 115 a. 1 s. c."><a name="33237"><span class=
5969 "ref">[33237] I&ordf; q. 115 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
5970 quod Dionysius, XV cap. Cael. Hier., inter ceteras proprietates
5971 corporei ignis, dicit quod <i>ad susceptas materias manifestat sui
5972 ipsius magnitudinem activus et potens</i>.</p>
5973 <p title="I q. 115 a. 1 co."><a name="33238"><span class=
5974 "ref">[33238] I&ordf; q. 115 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
5975 quod sensibiliter apparet aliqua corpora esse activa. Sed circa
5976 corporum actiones tripliciter aliqui erraverunt. Fuerunt enim
5977 aliqui qui totaliter corporibus actiones subtraxerunt. Et haec est
5978 opinio Avicebron in libro fontis vitae, ubi per rationes quae
5979 tactae sunt, probare nititur quod nullum corpus agit, sed omnes
5980 actiones quae videntur esse corporum, sunt actiones cuiusdam
5981 virtutis spiritualis quae penetrat per omnia corpora; ita quod
5982 ignis, secundum eum, non calefacit, sed virtus spiritualis
5983 penetrans per ipsum. Et videtur haec opinio derivata esse ab
5984 opinione Platonis. Nam Plato posuit omnes formas quae sunt in
5985 materia corporali, esse participatas et determinatas et contractas
5986 ad hanc materiam; formas vero separatas esse absolutas et quasi
5987 universales; et ideo illas formas separatas dicebat esse causas
5988 formarum quae sunt in materia. Secundum hoc ergo quod forma quae
5989 est in materia corporali, determinata est ad hanc materiam
5990 individuatam per quantitatem, ponebat Avicebron quod a quantitate,
5991 prout est individuationis principium, retinetur et arcetur forma
5992 corporalis, ne possit se extendere per actionem in aliam materiam;
5993 sed solum forma spiritualis et immaterialis, quae non est coarctata
5994 per quantitatem, potest effluere per actionem in aliud. Sed ista
5995 ratio non concludit quod forma corporalis non sit agens, sed quod
5996 non sit agens universale. Secundum enim quod participatur aliquid,
5997 secundum hoc est necessarium quod participetur id quod est proprium
5998 ei, sicut quantum participatur de lumine, tantum participatur de
5999 ratione visibilis. Agere autem, quod nihil est aliud quam facere
6000 aliquid actu, est per se proprium actus, inquantum est actus, unde
6001 et omne agens agit sibi simile. Sic ergo ex hoc quod aliquid est
6002 forma non determinata per materiam quantitati subiectam, habet quod
6003 sit agens indeterminatum et universale, ex hoc vero quod est
6004 determinata ad hanc materiam, habet quod sit agens contractum et
6005 particulare. Unde si esset forma ignis separata, ut Platonici
6006 posuerunt, esset aliquo modo causa omnis ignitionis. Sed haec forma
6007 ignis quae est in hac materia corporali, est causa huius ignitionis
6008 quae est ab hoc corpore in hoc corpus. Unde et fit talis actio per
6009 contactum duorum corporum. Sed tamen haec opinio Avicebron
6010 superexcedit opinionem Platonis. Nam Plato ponebat solum formas
6011 substantiales separatas; accidentia vero reducebat ad principia
6012 materialia quae sunt magnum et parvum, quae ponebat esse prima
6013 contraria, sicut et alii rarum et densum. Et ideo tam Plato quam
6014 Avicenna, in aliquo ipsum sequens, ponebant quod agentia corporalia
6015 agunt secundum formas accidentales, disponendo materiam ad formam
6016 substantialem; sed ultima perfectio, quae est per introductionem
6017 formae substantialis est a principio immateriali. Et haec est
6018 secunda opinio de actione corporum, de qua supra dictum est, cum de
6019 creatione ageretur. Tertia vero opinio fuit Democriti, qui ponebat
6020 actionem esse per effluxionem atomorum a corpore agente, et
6021 passionem esse per receptionem eorundem in poris corporis
6022 patientis. Quam opinionem improbat Aristoteles in I de Generat.
6023 Sequeretur enim quod corpus non pateretur per totum, et quod
6024 quantitas corporis agentis diminueretur ex hoc quod agit, quae sunt
6025 manifeste falsa. Dicendum est ergo quod corpus agit secundum quod
6026 est actu, in aliud corpus secundum quod est in potentia.</p>
6027 <p title="I q. 115 a. 1 ad 1"><a name="33239"><span class=
6028 "ref">[33239] I&ordf; q. 115 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
6029 dicendum quod dictum Augustini est intelligendum de tota natura
6030 corporali simul accepta, quae non habet aliquam inferiorem naturam
6031 infra se, in quam agat, sicut natura spiritualis in corporalem, et
6032 natura increata in creatam. Sed tamen unum corpus est infra
6033 alterum, inquantum est in potentia ad id quod habet aliud in
6034 actu.</p>
6035 <p title="I q. 115 a. 1 ad 2"><a name="33240"><span class=
6036 "ref">[33240] I&ordf; q. 115 a. 1 ad 2</span></a> Et per hoc patet
6037 solutio ad secundum. Sciendum est tamen quod, cum Avicebron sic
6038 argumentatur, est aliquid quod est movens non motum, scilicet
6039 primus factor rerum, ergo, ex opposito, est aliquid quod est motum
6040 et patiens tantum, quod concedendum est. Sed hoc est materia prima,
6041 quae est potentia pura, sicut Deus est actus purus. Corpus autem
6042 componitur ex potentia et actu, et ideo est agens et patiens.</p>
6043 <p title="I q. 115 a. 1 ad 3"><a name="33241"><span class=
6044 "ref">[33241] I&ordf; q. 115 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
6045 dicendum quod quantitas non impedit formam corporalem omnino ab
6046 actione, sicut dictum est, sed impedit eam ne sit agens universale,
6047 inquantum forma individuatur prout est in materia quantitati
6048 subiecta. Signum tamen quod inducitur de ponderositate corporum,
6049 non est ad propositum. Primo quidem, quia additio quantitatis non
6050 est causa gravitatis; ut probatur in IV de caelo et mundo. Secundo,
6051 quia falsum est quod ponderositas facit tardiorem motum, immo
6052 quanto aliquid est gravius, tanto magis movetur motu proprio.
6053 Tertio, quia actio non fit per motum localem, ut Democritus posuit;
6054 sed per hoc quod aliquid reducitur de potentia in actum.</p>
6055 <p title="I q. 115 a. 1 ad 4"><a name="33242"><span class=
6056 "ref">[33242] I&ordf; q. 115 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum
6057 dicendum quod corpus non est id quod maxime distat a Deo,
6058 participat enim aliquid de similitudine divini esse, secundum
6059 formam quam habet. Sed id quod maxime distat a Deo, est materia
6060 prima; quae nullo modo est agens, cum sit in potentia tantum.</p>
6061 <p title="I q. 115 a. 1 ad 5"><a name="33243"><span class=
6062 "ref">[33243] I&ordf; q. 115 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum
6063 dicendum quod corpus agit et ad formam accidentalem, et ad formam
6064 substantialem. Qualitas enim activa, ut calor, etsi sit accidens,
6065 agit tamen in virtute formae substantialis, sicut eius
6066 instrumentum; et ideo potest agere ad formam substantialem; sicut
6067 et calor naturalis, inquantum est instrumentum animae, agit ad
6068 generationem carnis. Ad accidens vero agit propria virtute. Nec est
6069 contra rationem accidentis, quod excedat suum subiectum in agendo,
6070 sed quod excedat in essendo, nisi forsan quis imaginetur idem
6071 accidens numero defluere ab agente in patiens, sicut Democritus
6072 ponebat fieri actionem per defluxum atomorum.</p>
6073 <br />
6074 <div class="E">Articulus 2</div>
6075 <p title="I q. 115 a. 2 arg. 1"><a name="33244"><span class=
6076 "ref">[33244] I&ordf; q. 115 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
6077 proceditur. Videtur quod in materia corporali non sint aliquae
6078 rationes seminales. Ratio enim importat aliquid secundum esse
6079 spirituale. Sed in materia corporali non est aliquid spiritualiter,
6080 sed materialiter tantum, secundum scilicet modum eius in quo est.
6081 Ergo in materia corporali non sunt seminales rationes.</p>
6082 <p title="I q. 115 a. 2 arg. 2"><a name="33245"><span class=
6083 "ref">[33245] I&ordf; q. 115 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
6084 Augustinus dicit, III de Trin., quod Daemones quaedam opera faciunt
6085 adhibendo occultis motibus quaedam semina, quae in elementis
6086 cognoscunt. Sed ea quae per motum localem adhibentur, sunt corpora,
6087 non rationes. Ergo inconvenienter dicitur quod sunt in corporali
6088 materia seminales rationes.</p>
6089 <p title="I q. 115 a. 2 arg. 3"><a name="33246"><span class=
6090 "ref">[33246] I&ordf; q. 115 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
6091 semen est principium activum. Sed in materia corporali non est
6092 aliquod principium activum, cum materiae non competat agere, ut
6093 dictum est. Ergo in materia corporali non sunt seminales
6094 rationes.</p>
6095 <p title="I q. 115 a. 2 arg. 4"><a name="33247"><span class=
6096 "ref">[33247] I&ordf; q. 115 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, in
6097 materia corporali dicuntur esse quaedam causales rationes, quae
6098 videntur sufficere ad rerum productionem. Sed seminales rationes
6099 sunt aliae a causalibus, quia praeter seminales rationes fiunt
6100 miracula, non autem praeter causales. Ergo inconvenienter dicitur
6101 quod seminales rationes sunt in materia corporali.</p>
6102 <p title="I q. 115 a. 2 s. c."><a name="33248"><span class=
6103 "ref">[33248] I&ordf; q. 115 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
6104 quod Augustinus dicit, III de Trin., <i>omnium rerum quae
6105 corporaliter visibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in
6106 istis corporeis mundi huius elementis latent</i>.</p>
6107 <p title="I q. 115 a. 2 co."><a name="33249"><span class=
6108 "ref">[33249] I&ordf; q. 115 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
6109 quod denominationes consueverunt fieri a perfectiori, ut dicitur in
6110 II de anima. In tota autem natura corporea perfectiora sunt corpora
6111 viva, unde et ipsum nomen naturae translatum est a rebus viventibus
6112 ad omnes res naturales. Nam ipsum nomen naturae, ut philosophus
6113 dicit in V Metaphys., primo impositum fuit ad significandum
6114 generationem viventium, quae nativitas dicitur, et quia viventia
6115 generantur ex principio coniuncto, sicut fructus ex arbore, et
6116 foetus ex matre, cui colligatur, consequenter tractum est nomen
6117 naturae ad omne principium motus quod est in eo quod movetur.
6118 Manifestum est autem quod principium activum et passivum
6119 generationis rerum viventium sunt semina ex quibus viventia
6120 generantur. Et ideo convenienter Augustinus omnes virtutes activas
6121 et passivas quae sunt principia generationum et motuum naturalium,
6122 seminales rationes vocat. Huiusmodi autem virtutes activae et
6123 passivae in multiplici ordine considerari possunt. Nam primo
6124 quidem, ut Augustinus dicit VI super Gen. ad Litt., sunt
6125 principaliter et originaliter in ipso verbo Dei, secundum rationes
6126 ideales. Secundo vero, sunt in elementis mundi, ubi simul a
6127 principio productae sunt, sicut in universalibus causis. Tertio
6128 vero modo, sunt in iis quae ex universalibus causis secundum
6129 successiones temporum producuntur, sicut in hac planta et in hoc
6130 animali, tanquam in particularibus causis. Quarto modo, sunt in
6131 seminibus quae ex animalibus et plantis producuntur. Quae iterum
6132 comparantur ad alios effectus particulares, sicut primordiales
6133 causae universales ad primos effectus productos.</p>
6134 <p title="I q. 115 a. 2 ad 1"><a name="33250"><span class=
6135 "ref">[33250] I&ordf; q. 115 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
6136 dicendum quod huiusmodi virtutes activae et passivae rerum
6137 naturalium, etsi non possint dici rationes secundum quod sunt in
6138 materia corporali; possunt tamen dici rationes per comparationem ad
6139 suam originem, secundum quod deducuntur a rationibus idealibus.</p>
6140 <p title="I q. 115 a. 2 ad 2"><a name="33251"><span class=
6141 "ref">[33251] I&ordf; q. 115 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
6142 dicendum quod huiusmodi virtutes activae vel passivae sunt in
6143 aliquibus partibus corporalibus; quae dum adhibentur per motum
6144 localem ad aliquos effectus complendos, dicuntur semina adhiberi
6145 per Daemones.</p>
6146 <p title="I q. 115 a. 2 ad 3"><a name="33252"><span class=
6147 "ref">[33252] I&ordf; q. 115 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
6148 dicendum quod semen maris est principium activum in generatione
6149 animalis. Sed potest etiam dici semen id quod est ex parte feminae,
6150 quod est principium passivum. Et sic sub semine comprehendi possunt
6151 vires activae et passivae.</p>
6152 <p title="I q. 115 a. 2 ad 4"><a name="33253"><span class=
6153 "ref">[33253] I&ordf; q. 115 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum
6154 dicendum quod ex verbis Augustini de huiusmodi rationibus
6155 seminalibus loquentis, satis accipi potest quod ipsae rationes
6156 seminales sunt etiam rationes causales, sicut et semen est quaedam
6157 causa, dicit enim in III de Trin., quod <i>sicut matres gravidae
6158 sunt foetibus, sic ipse mundus est gravidus causis nascentium</i>.
6159 Sed tamen rationes ideales possunt dici causales, non autem proprie
6160 loquendo seminales, quia semen non est principium separatum, et
6161 praeter huiusmodi rationes non fiunt miracula. Similiter etiam
6162 neque praeter virtutes passivas creaturae inditas, ut ex ea fieri
6163 possit quidquid Deus mandaverit. Sed praeter virtutes activas
6164 naturales, et potentias passivas quae ordinantur ad huiusmodi
6165 virtutes activas, dicuntur fieri miracula, dum dicitur quod fiunt
6166 praeter rationes seminales.</p>
6167 <br />
6168 <div class="E">Articulus 3</div>
6169 <p title="I q. 115 a. 3 arg. 1"><a name="33254"><span class=
6170 "ref">[33254] I&ordf; q. 115 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
6171 proceditur. Videtur quod corpora caelestia non sint causa eorum
6172 quae hic in inferioribus corporibus fiunt. Dicit enim Damascenus,
6173 nos autem dicimus quoniam ipsa, scilicet corpora caelestia, <i>non
6174 sunt causa alicuius eorum quae fiunt, neque corruptionis eorum quae
6175 corrumpuntur, signa autem sunt magis imbrium et aeris
6176 transmutationis</i>.</p>
6177 <p title="I q. 115 a. 3 arg. 2"><a name="33255"><span class=
6178 "ref">[33255] I&ordf; q. 115 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, ad
6179 faciendum aliquid, sufficit agens et materia. Sed in istis
6180 inferioribus invenitur materia patiens, inveniuntur etiam contraria
6181 agentia, scilicet calidum et frigidum et huiusmodi. Ergo non est
6182 necessarium, ad causandum ea quae hic inferius fiunt, causalitatem
6183 caelestibus corporibus attribuere.</p>
6184 <p title="I q. 115 a. 3 arg. 3"><a name="33256"><span class=
6185 "ref">[33256] I&ordf; q. 115 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
6186 agens agit sibi simile. Sed videmus quod omnia quae fiunt hic
6187 inferius, fiunt per hoc quod calefiunt et frigidantur, et
6188 humectantur et desiccantur, et aliis huiusmodi qualitatibus
6189 alterantur, quae non inveniuntur in corporibus caelestibus. Ergo
6190 corpora caelestia non sunt causa eorum quae hic fiunt.</p>
6191 <p title="I q. 115 a. 3 arg. 4"><a name="33257"><span class=
6192 "ref">[33257] I&ordf; q. 115 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea,
6193 sicut Augustinus dicit V de Civ. Dei, <i>nihil est magis corporeum
6194 quam corporis sexus</i>. Sed corporis sexus non causatur ex
6195 corporibus caelestibus, cuius signum esse videtur, quod duorum
6196 geminorum sub una constellatione natorum, unus est masculus et
6197 alter est femina. Ergo corpora caelestia non sunt causa rerum
6198 corporalium quae hic fiunt.</p>
6199 <p title="I q. 115 a. 3 s. c."><a name="33258"><span class=
6200 "ref">[33258] I&ordf; q. 115 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
6201 quod Augustinus dicit, III de Trin., quod <i>corpora crassiora et
6202 inferiora per subtiliora et potentiora quodam ordine reguntur</i>.
6203 Et Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod <i>lumen solis ad
6204 generationem sensibilium corporum confert, et ad vitam ipsa movet,
6205 et nutrit et auget et perficit</i>.</p>
6206 <p title="I q. 115 a. 3 co."><a name="33259"><span class=
6207 "ref">[33259] I&ordf; q. 115 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
6208 quod, cum omnis multitudo ab unitate procedat; quod autem immobile
6209 est, uno modo se habet, quod vero movetur, multiformiter,
6210 considerandum est, in tota natura, quod omnis motus ab immobili
6211 procedit. Et ideo quanto aliqua sunt immobiliora, tanto sunt magis
6212 causa eorum quae sunt magis mobilia. Corpora autem caelestia sunt
6213 inter alia corpora magis immobilia, non enim moventur nisi motu
6214 locali. Et ideo motus horum inferiorum corporum qui sunt varii et
6215 multiformes, reducuntur in motum corporis caelestis, sicut in
6216 causam.</p>
6217 <p title="I q. 115 a. 3 ad 1"><a name="33260"><span class=
6218 "ref">[33260] I&ordf; q. 115 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
6219 dicendum quod dictum Damasceni intelligendum est, quod corpora
6220 caelestia non sunt prima causa generationis et corruptionis eorum
6221 quae hic fiunt; sicut dicebant illi qui ponebant corpora caelestia
6222 esse deos.</p>
6223 <p title="I q. 115 a. 3 ad 2"><a name="33261"><span class=
6224 "ref">[33261] I&ordf; q. 115 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
6225 dicendum quod principia activa in istis inferioribus corporibus non
6226 inveniuntur nisi qualitates activae elementorum, quae sunt calidum
6227 et frigidum et huiusmodi. Et si sic esset quod formae substantiales
6228 inferiorum corporum non diversificarentur nisi secundum huiusmodi
6229 accidentia, quorum principia rarum et densum antiqui naturales
6230 posuerunt; non oporteret super haec inferiora corpora aliquod
6231 principium activum ponere, sed ipsa sufficerent ad agendum. Sed
6232 recte considerantibus apparet quod huiusmodi accidentia se habent
6233 sicut materiales dispositiones ad formas substantiales naturalium
6234 corporum. Materia autem non sufficit ad agendum. Et ideo oportet
6235 super has materiales dispositiones ponere aliquod principium
6236 activum. Unde Platonici posuerunt species separatas, secundum
6237 quarum participationem inferiora corpora substantiales formas
6238 consequuntur. Sed hoc non videtur sufficere. Quia species separatae
6239 semper eodem modo se haberent, cum ponantur immobiles, et sic
6240 sequeretur quod non esset aliqua variatio circa generationem et
6241 corruptionem inferiorum corporum; quod patet esse falsum. Unde
6242 secundum philosophum, in II de Gen., necesse est ponere aliquod
6243 principium activum mobile, quod per sui praesentiam et absentiam
6244 causet varietatem circa generationem et corruptionem inferiorum
6245 corporum. Et huiusmodi sunt corpora caelestia. Et ideo quidquid in
6246 istis inferioribus generat, movet ad speciem sicut instrumentum
6247 caelestis corporis; secundum quod dicitur in II Physic., quod
6248 <i>homo generat hominem, et sol</i>.</p>
6249 <p title="I q. 115 a. 3 ad 3"><a name="33262"><span class=
6250 "ref">[33262] I&ordf; q. 115 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
6251 dicendum quod corpora caelestia inferioribus corporibus non sunt
6252 similia similitudine speciei; sed inquantum sua universali virtute
6253 continent in se quidquid in inferioribus corporibus generatur;
6254 secundum quem modum dicimus etiam omnia esse Deo similia.</p>
6255 <p title="I q. 115 a. 3 ad 4"><a name="33263"><span class=
6256 "ref">[33263] I&ordf; q. 115 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum
6257 dicendum quod actiones corporum caelestium diversimode recipiuntur
6258 in inferioribus corporibus secundum diversam materiae
6259 dispositionem. Contingit autem quandoque quod materia conceptus
6260 humani non est disposita totaliter ad masculinum sexum; unde partim
6261 formatur in masculum, partim in feminam. Unde ad hoc introducitur
6262 ab Augustino, ad repellendum scilicet divinationem quae fit per
6263 astra, quia effectus astrorum variantur etiam in rebus corporeis,
6264 secundum diversam materiae dispositionem.</p>
6265 <br />
6266 <div class="E">Articulus 4</div>
6267 <p title="I q. 115 a. 4 arg. 1"><a name="33264"><span class=
6268 "ref">[33264] I&ordf; q. 115 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
6269 proceditur. Videtur quod corpora caelestia sint causa humanorum
6270 actuum. Corpora enim caelestia, cum moveantur a spiritualibus
6271 substantiis, sicut supra dictum est, agunt in virtute earum quasi
6272 instrumenta. Sed illae substantiae spirituales sunt superiores
6273 animabus nostris. Ergo videtur quod possint imprimere in animas
6274 nostras, et sic causare actus humanos.</p>
6275 <p title="I q. 115 a. 4 arg. 2"><a name="33265"><span class=
6276 "ref">[33265] I&ordf; q. 115 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, omne
6277 multiforme reducitur in aliquod uniforme principium. Sed actus
6278 humani sunt varii et multiformes. Ergo videtur quod reducantur in
6279 uniformes motus caelestium corporum, sicut in sua principia.</p>
6280 <p title="I q. 115 a. 4 arg. 3"><a name="33266"><span class=
6281 "ref">[33266] I&ordf; q. 115 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
6282 astrologi frequenter vera annuntiant de eventibus bellorum, et
6283 aliis humanis actibus, quorum principia sunt intellectus et
6284 voluntas. Quod facere non possent secundum caelestia corpora, nisi
6285 essent humanorum actuum causa. Sunt ergo corpora caelestia
6286 humanorum actuum causa.</p>
6287 <p title="I q. 115 a. 4 s. c."><a name="33267"><span class=
6288 "ref">[33267] I&ordf; q. 115 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
6289 quod Damascenus dicit, quod <i>corpora caelestia humanorum actuum
6290 nequaquam sunt causa</i>.</p>
6291 <p title="I q. 115 a. 4 co."><a name="33268"><span class=
6292 "ref">[33268] I&ordf; q. 115 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
6293 quod corpora caelestia in corpora quidem imprimunt directe et per
6294 se, sicut iam dictum est. In vires autem animae quae sunt actus
6295 organorum corporeorum, directe quidem, sed per accidens, quia
6296 necesse est huiusmodi actus harum potentiarum impediri secundum
6297 impedimenta organorum, sicut oculus turbatus non bene videt. Unde
6298 si intellectus et voluntas essent vires corporeis organis
6299 alligatae, sicut posuerunt aliqui, dicentes quod intellectus non
6300 differt a sensu; ex necessitate sequeretur quod corpora caelestia
6301 essent causa electionum et actuum humanorum. Et ex hoc sequeretur
6302 quod homo naturali instinctu ageretur ad suas actiones, sicut
6303 cetera animalia, in quibus non sunt nisi vires animae corporeis
6304 organis alligatae, nam illud quod fit in istis inferioribus ex
6305 impressione corporum caelestium, naturaliter agitur. Et ita
6306 sequeretur quod homo non esset liberi arbitrii, sed haberet
6307 actiones determinatas, sicut et ceterae res naturales. Quae
6308 manifeste sunt falsa, et conversationi humanae contraria. Sciendum
6309 est tamen quod indirecte et per accidens impressiones corporum
6310 caelestium ad intellectum et voluntatem pertingere possunt;
6311 inquantum scilicet tam intellectus quam voluntas aliquo modo ab
6312 inferioribus viribus accipiunt, quae organis corporeis alligantur.
6313 Sed circa hoc diversimode se habent intellectus et voluntas. Nam
6314 intellectus ex necessitate accipit ab inferioribus viribus
6315 apprehensivis, unde turbata vi imaginativa vel cogitativa vel
6316 memorativa, ex necessitate turbatur actio intellectus. Sed voluntas
6317 non ex necessitate sequitur inclinationem appetitus inferioris,
6318 licet enim passiones quae sunt in irascibili et concupiscibili,
6319 habeant quandam vim ad inclinandam voluntatem; tamen in potestate
6320 voluntatis remanet sequi passiones, vel eas refutare. Et ideo
6321 impressio caelestium corporum, secundum quam immutari possunt
6322 inferiores vires, minus pertingit ad voluntatem, quae est proxima
6323 causa humanorum actuum, quam ad intellectum. Ponere igitur
6324 caelestia corpora esse causam humanorum actuum, est proprium
6325 illorum qui dicunt intellectum non differre a sensu. Unde quidam
6326 eorum dicebant quod <i>talis est voluntas in hominibus, qualem in
6327 diem inducit pater virorum deorumque</i>. Quia ergo constat
6328 intellectum et voluntatem non esse actus organorum corporeorum,
6329 impossibile est quod corpora caelestia sint causa humanorum
6330 actuum.</p>
6331 <p title="I q. 115 a. 4 ad 1"><a name="33269"><span class=
6332 "ref">[33269] I&ordf; q. 115 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
6333 dicendum quod spirituales substantiae quae caelestia corpora
6334 movent, in corporalia quidem agunt mediantibus caelestibus
6335 corporibus, sed in intellectum humanum agunt immediate illuminando.
6336 Voluntatem autem immutare non possunt, ut supra habitum est.</p>
6337 <p title="I q. 115 a. 4 ad 2"><a name="33270"><span class=
6338 "ref">[33270] I&ordf; q. 115 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
6339 dicendum quod, sicut multiformitas corporalium motuum reducitur
6340 sicut in causam in uniformitatem motuum caelestium; ita
6341 multiformitas actuum qui sunt ab intellectu et voluntate, reducitur
6342 in principium uniforme quod est intellectus et voluntas divina.</p>
6343 <p title="I q. 115 a. 4 ad 3"><a name="33271"><span class=
6344 "ref">[33271] I&ordf; q. 115 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
6345 dicendum quod plures hominum sequuntur passiones, quae sunt motus
6346 sensitivi appetitus, ad quas cooperari possunt corpora caelestia,
6347 pauci autem sunt sapientes, qui huiusmodi passionibus resistant. Et
6348 ideo astrologi ut in pluribus vera possunt praedicere, et maxime in
6349 communi. Non autem in speciali, quia nihil prohibet aliquem hominem
6350 per liberum arbitrium passionibus resistere. Unde et ipsi astrologi
6351 dicunt quod sapiens homo dominatur astris, inquantum scilicet
6352 dominatur suis passionibus.</p>
6353 <br />
6354 <div class="E">Articulus 5</div>
6355 <p title="I q. 115 a. 5 arg. 1"><a name="33272"><span class=
6356 "ref">[33272] I&ordf; q. 115 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic
6357 proceditur. Videtur quod corpora caelestia possint imprimere in
6358 ipsos Daemones. Daemones enim secundum certa augmenta lunae aliquos
6359 homines vexant, qui et propter hoc lunatici dicuntur; ut patet
6360 Matth. IV et XVII. Sed hoc non esset, nisi corporibus caelestibus
6361 subiacerent. Ergo Daemones subiacent actionibus caelestium
6362 corporum.</p>
6363 <p title="I q. 115 a. 5 arg. 2"><a name="33273"><span class=
6364 "ref">[33273] I&ordf; q. 115 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea,
6365 necromantici observant certas constellationes ad invocandos
6366 Daemones. Non autem per corpora caelestia invocarentur, si non eis
6367 subiacerent. Ergo Daemones subiacent actionibus caelestium
6368 corporum.</p>
6369 <p title="I q. 115 a. 5 arg. 3"><a name="33274"><span class=
6370 "ref">[33274] I&ordf; q. 115 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea,
6371 corpora caelestia virtuosiora sunt quam corpora inferiora. Sed
6372 quibusdam inferioribus corporibus Daemones arcentur, scilicet
6373 herbis et lapidibus et animantibus, et quibusdam <i>sonis certis ac
6374 vocibus, et figurationibus atque figmentis</i>, ut a Porphyrio
6375 dictum Augustinus introducit in X de Civ. Dei. Ergo multo magis
6376 Daemones subduntur actioni caelestium corporum.</p>
6377 <p title="I q. 115 a. 5 s. c."><a name="33275"><span class=
6378 "ref">[33275] I&ordf; q. 115 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est
6379 quod Daemones sunt superiores ordine naturae quam corpora
6380 caelestia. Agens autem est superius patiente, ut Augustinus dicit
6381 XII super Gen. ad Litt. Ergo Daemones non subiiciuntur actioni
6382 corporum caelestium.</p>
6383 <p title="I q. 115 a. 5 co."><a name="33276"><span class=
6384 "ref">[33276] I&ordf; q. 115 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum
6385 quod circa Daemones fuit triplex opinio. Prima Peripateticorum, qui
6386 posuerunt Daemones non esse; sed ea quae attribuuntur Daemonibus,
6387 secundum artem necromanticam, fiunt virtute caelestium corporum. Et
6388 hoc est quod Augustinus, X de Civ. Dei, introducit dictum a
6389 Porphyrio, quod <i>fabricantur in terra ab hominibus potestates
6390 idoneae siderum variis effectibus exequendis</i>. Sed haec positio
6391 est manifeste falsa. Experimento enim scitur multa per Daemones
6392 fieri, ad quae nullo modo virtus caelestium corporum sufficeret;
6393 puta quod arreptitii loquuntur lingua ignota, quod recitant versus
6394 et auctoritates quas nunquam sciverunt, quod necromantici faciunt
6395 statuas loqui et moveri, et similia. Ex quibus Platonici moti
6396 fuerunt ut ponerent Daemones esse animalia corpore aerea, animo
6397 passiva; ut ab Apuleio dictum Augustinus introducit VIII de Civ.
6398 Dei. Et haec est secunda opinio, secundum quam dici posset quod
6399 Daemones hoc modo subduntur corporibus caelestibus, sicut et de
6400 hominibus dictum est. Sed haec opinio ex superioribus patet esse
6401 falsa, dicimus enim Daemones esse substantias intellectuales
6402 corporibus non unitas. Unde patet quod non subduntur actioni
6403 caelestium corporum, nec per se nec per accidens, nec directe nec
6404 indirecte.</p>
6405 <p title="I q. 115 a. 5 ad 1"><a name="33277"><span class=
6406 "ref">[33277] I&ordf; q. 115 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo
6407 dicendum quod hoc quod Daemones secundum certa augmenta lunae
6408 homines vexant, contingit propter duo. Primo quidem, ad hoc quod
6409 infament creaturam Dei, scilicet lunam, ut Hieronymus et
6410 Chrysostomus dicunt. Secundo quia, cum non possint operari nisi
6411 mediantibus naturalibus virtutibus, ut supra dictum est; in suis
6412 operibus considerant corporum aptitudines ad effectus intentos.
6413 Manifestum est autem quod <i>cerebrum humidissimum est omnium
6414 partium corporis</i>, ut Aristoteles dicit, et ideo maxime
6415 subiicitur operationi lunae, quae ex sua proprietate habet movere
6416 humorem. In cerebro autem perficiuntur vires animales, et ideo
6417 Daemones secundum certa augmenta lunae perturbant hominis
6418 phantasiam, quando considerant cerebrum ad hoc esse dispositum.</p>
6419 <p title="I q. 115 a. 5 ad 2"><a name="33278"><span class=
6420 "ref">[33278] I&ordf; q. 115 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum
6421 dicendum quod Daemones advocati in certis constellationibus,
6422 propter duo veniunt. Primo quidem, ut homines in hunc errorem
6423 inducant, quod credant aliquod numen esse in stellis. Secundo, quia
6424 considerant secundum aliquas certas constellationes materiam
6425 corporalem magis esse dispositam ad effectus pro quibus
6426 advocantur.</p>
6427 <p title="I q. 115 a. 5 ad 3"><a name="33279"><span class=
6428 "ref">[33279] I&ordf; q. 115 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium
6429 dicendum quod, sicut Augustinus dicit XXI de Civ. Dei, <i>Daemones
6430 alliciuntur per varia genera lapidum, herbarum, lignorum,
6431 animalium, carminum, rituum, non ut animalia cibis, sed ut spiritus
6432 signis</i>; inquantum scilicet haec eis exhibentur in signum divini
6433 honoris, cuius ipsi sunt cupidi.</p>
6434 <br />
6435 <div class="E">Articulus 6</div>
6436 <p title="I q. 115 a. 6 arg. 1"><a name="33280"><span class=
6437 "ref">[33280] I&ordf; q. 115 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic
6438 proceditur. Videtur quod corpora caelestia imponant necessitatem
6439 iis quae eorum actioni subduntur. Causa enim sufficienti posita,
6440 necesse est effectum poni. Sed corpora caelestia sunt sufficiens
6441 causa suorum effectuum. Cum igitur corpora caelestia, cum suis
6442 motibus et dispositionibus, ponantur sicut ex necessitate entia;
6443 videtur quod effectus eorum ex necessitate consequantur.</p>
6444 <p title="I q. 115 a. 6 arg. 2"><a name="33281"><span class=
6445 "ref">[33281] I&ordf; q. 115 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea,
6446 effectus agentis ex necessitate sequitur in materia, quando virtus
6447 agentis tanta fuerit quod possit sibi subiicere totaliter materiam.
6448 Sed tota materia inferiorum corporum subiicitur virtuti caelestium
6449 corporum, tanquam excellentiori. Ergo ex necessitate effectus
6450 caelestium corporum recipitur in materia corporali.</p>
6451 <p title="I q. 115 a. 6 arg. 3"><a name="33282"><span class=
6452 "ref">[33282] I&ordf; q. 115 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, si
6453 effectus caelestis corporis non ex necessitate proveniat, hoc est
6454 propter aliquam causam impedientem. Sed quamlibet causam corpoream
6455 quae impedire posset effectum caelestis corporis, necesse est
6456 reduci in aliquod caeleste principium, cum caelestia corpora sint
6457 causa omnium quae hic fiunt. Ergo, cum et illud caeleste principium
6458 sit necessarium, sequitur quod necesse sit impediri effectum
6459 alterius corporis caelestis. Et sic omnia quae hic contingunt, ex
6460 necessitate eveniunt.</p>
6461 <p title="I q. 115 a. 6 s. c."><a name="33283"><span class=
6462 "ref">[33283] I&ordf; q. 115 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est
6463 quod philosophus dicit, in libro de Somn. et Vigil., <i>quod neque
6464 eorum quae in corporibus sunt signorum caelestium, velut aquarum et
6465 ventorum, inconveniens est multa non evenire</i>. Sic ergo non
6466 omnes effectus caelestium corporum ex necessitate eveniunt.</p>
6467 <p title="I q. 115 a. 6 co."><a name="33284"><span class=
6468 "ref">[33284] I&ordf; q. 115 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum
6469 quod ista quaestio partim quidem absoluta est, secundum praemissa;
6470 partim autem difficultatem habet. Ostensum enim est quod, quamvis
6471 ex impressione corporum caelestium fiant aliquae inclinationes in
6472 natura corporali, voluntas tamen non ex necessitate sequitur has
6473 inclinationes. Et ideo nihil prohibet per voluntariam actionem
6474 impediri effectum caelestium corporum, non solum in ipso homine,
6475 sed etiam in aliis rebus ad quas hominum operatio se extendit. Sed
6476 nullum tale principium invenitur in rebus naturalibus, quod habeat
6477 libertatem sequendi vel non sequendi impressiones caelestes. Unde
6478 videtur quod in talibus, ad minus, omnia ex necessitate proveniant,
6479 secundum antiquam quorundam rationem, qui, supponentes omne quod
6480 est causam habere, et quod, posita causa, ex necessitate ponitur
6481 effectus, concludebant, quod omnia ex necessitate contingant. Quam
6482 quidem opinionem repellit Aristoteles in VI Metaphys., secundum duo
6483 quae ipsi supponunt. Primo enim, non est verum quod, posita
6484 quacumque causa, necesse sit effectum poni. Sunt enim quaedam
6485 causae quae ordinantur ad suos effectus non ex necessitate, sed ut
6486 in pluribus, quae quandoque deficiunt in minori parte. Sed quia
6487 huiusmodi causae non deficiunt in minori parte, nisi propter
6488 aliquam causam impedientem, videtur adhuc praedictum inconveniens
6489 non vitari, quia et ipsum impedimentum talis causae ex necessitate
6490 contingit. Et ideo, secundo, oportet dicere quod omne quod est per
6491 se, habet causam, quod autem est per accidens, non habet causam,
6492 quia non est vere ens, cum non sit vere unum. Album enim causam
6493 habet, similiter et musicum; sed album musicum non habet causam,
6494 quia non est vere ens, neque vere unum. Manifestum est autem quod
6495 causa impediens actionem alicuius causae ordinatae ad suum effectum
6496 ut in pluribus, concurrit ei interdum per accidens, unde talis
6497 concursus non habet causam, inquantum est per accidens. Et propter
6498 hoc, id quod ex tali concursu sequitur, non reducitur in aliquam
6499 causam praeexistentem, ex qua ex necessitate sequatur. Sicut quod
6500 aliquod corpus terrestre ignitum in superiori parte aeris generetur
6501 et deorsum cadat, habet causam aliquam virtutem caelestem, et
6502 similiter etiam quod in superficie terrae sit aliqua materia
6503 combustibilis, potest reduci in aliquod caeleste principium. Sed
6504 quod ignis cadens huic materiae occurrat et comburat eam, non habet
6505 causam aliquod caeleste corpus, sed est per accidens. Et sic patet
6506 quod non omnes effectus caelestium corporum sunt ex
6507 necessitate.</p>
6508 <p title="I q. 115 a. 6 ad 1"><a name="33285"><span class=
6509 "ref">[33285] I&ordf; q. 115 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo
6510 dicendum quod corpora caelestia sunt causa inferiorum effectuum
6511 mediantibus causis particularibus inferioribus, quae deficere
6512 possunt in minori parte.</p>
6513 <p title="I q. 115 a. 6 ad 2"><a name="33286"><span class=
6514 "ref">[33286] I&ordf; q. 115 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum
6515 dicendum quod virtus corporis caelestis non est infinita. Unde
6516 requirit determinatam dispositionem in materia ad inducendum suum
6517 effectum, et quantum ad distantiam loci, et quantum ad alias
6518 conditiones. Et ideo sicut distantia loci impedit effectum
6519 caelestis corporis (non enim sol eundem caloris effectum habet in
6520 Dacia, quem habet in Aethiopia); ita et grossities materiae, vel
6521 frigiditas aut caliditas, aut alia huiusmodi dispositio, impedire
6522 potest effectum corporis caelestis.</p>
6523 <p title="I q. 115 a. 6 ad 3"><a name="33287"><span class=
6524 "ref">[33287] I&ordf; q. 115 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium
6525 dicendum quod licet causa impediens effectum alterius causae,
6526 reducatur in aliquod caeleste corpus sicut in causam; tamen
6527 concursus duarum causarum, cum sit per accidens, non reducitur in
6528 causam caelestem, ut dictum est.</p>
6529 <br />
6530 <div class="D">Quaestio 116</div>
6531 <div class="G">Prooemium</div>
6532 <p title="I q. 116 pr."><a name="33288"><span class="ref">[33288]
6533 I&ordf; q. 116 pr.</span></a> Deinde considerandum est de fato. Et
6534 circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, an fatum sit. Secundo, in quo
6535 sit. Tertio, utrum sit immobile. Quarto, utrum omnia subsint
6536 fato.</p>
6537 <br />
6538 <div class="E">Articulus 1</div>
6539 <p title="I q. 116 a. 1 arg. 1"><a name="33289"><span class=
6540 "ref">[33289] I&ordf; q. 116 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
6541 proceditur. Videtur quod fatum nihil sit. Dicit enim Gregorius, in
6542 homilia Epiphaniae, <i>absit a fidelium cordibus ut fatum esse
6543 aliquid dicant</i>.</p>
6544 <p title="I q. 116 a. 1 arg. 2"><a name="33290"><span class=
6545 "ref">[33290] I&ordf; q. 116 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, ea
6546 quae fato aguntur, non sunt improvisa, quia, ut Augustinus dicit V
6547 de Civ. Dei, <i>fatum a fando dictum intelligimus, idest a
6548 loquendo</i>; ut ea fato fieri dicantur, quae ab aliquo
6549 determinante sunt ante praelocuta. Quae autem sunt provisa, non
6550 sunt fortuita neque casualia. Si igitur res fato aguntur,
6551 excludetur casus et fortuna a rebus.</p>
6552 <p title="I q. 116 a. 1 s. c."><a name="33291"><span class=
6553 "ref">[33291] I&ordf; q. 116 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra quod
6554 non est, non definitur. Sed Boetius, in IV de Consol., definit
6555 fatum, dicens quod <i>fatum est inhaerens rebus mobilibus
6556 dispositio, per quam providentia suis quaeque nectit ordinibus</i>.
6557 Ergo fatum aliquid est.</p>
6558 <p title="I q. 116 a. 1 co."><a name="33292"><span class=
6559 "ref">[33292] I&ordf; q. 116 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
6560 quod in rebus inferioribus videntur quaedam a fortuna vel casu
6561 provenire. Contingit autem quandoque quod aliquid, ad inferiores
6562 causas relatum, est fortuitum vel casuale, quod tamen, relatum ad
6563 causam aliquam superiorem, invenitur esse per se intentum. Sicut si
6564 duo servi alicuius domini mittantur ab eo ad eundem locum, uno de
6565 altero ignorante; concursus duorum servorum, si ad ipsos servos
6566 referatur, casualis est, quia accidit praeter utriusque
6567 intentionem; si autem referatur ad dominum, qui hoc praeordinavit,
6568 non est casuale, sed per se intentum. Fuerunt igitur aliqui qui
6569 huiusmodi casualia et fortuita, quae in his inferioribus accidunt,
6570 in nullam superiorem causam reducere voluerunt. Et hi fatum et
6571 providentiam negaverunt; ut de Tullio Augustinus recitat in V de
6572 Civ. Dei. Quod est contra ea quae superius de providentia dicta
6573 sunt. Quidam vero omnia fortuita et casualia quae in istis
6574 inferioribus accidunt, sive in rebus naturalibus sive in rebus
6575 humanis, reducere voluerunt in superiorem causam, idest in
6576 caelestia corpora. Et secundum hos, fatum nihil aliud est quam
6577 <i>dispositio siderum in qua quisque conceptus est vel natus</i>.
6578 Sed hoc stare non potest, propter duo. Primo quidem, quantum ad res
6579 humanas. Quia iam ostensum est quod humani actus non subduntur
6580 actioni caelestium corporum, nisi per accidens et indirecte. Causa
6581 autem fatalis, cum habeat ordinationem super ea quae fato aguntur,
6582 necesse est quod sit directe et per se causa eius quod agitur.
6583 Secundo, quantum ad omnia quae per accidens aguntur. Dictum est
6584 enim supra quod id quod est per accidens, non est proprie ens neque
6585 unum. Omnis autem naturae actio terminatur ad aliquid unum. Unde
6586 impossibile est quod id quod est per accidens, sit effectus per se
6587 alicuius naturalis principii agentis. Nulla ergo natura per se hoc
6588 facere potest, quod intendens fodere sepulcrum, inveniat thesaurum.
6589 Manifestum est autem quod corpus caeleste agit per modum naturalis
6590 principii, unde et effectus eius in hoc mundo sunt naturales.
6591 Impossibile est ergo quod aliqua virtus activa caelestis corporis
6592 sit causa eorum quae hic aguntur per accidens, sive a casu sive a
6593 fortuna. Et ideo dicendum est quod ea quae hic per accidens
6594 aguntur, sive in rebus naturalibus sive in rebus humanis,
6595 reducuntur in aliquam causam praeordinantem, quae est providentia
6596 divina. Quia nihil prohibet id quod est per accidens, accipi ut
6597 unum ab aliquo intellectu, alioquin intellectus formare non posset
6598 hanc propositionem, fodiens sepulcrum invenit thesaurum. Et sicut
6599 hoc potest intellectus apprehendere, ita potest efficere, sicut si
6600 aliquis sciens in quo loco sit thesaurus absconditus, instiget
6601 aliquem rusticum hoc ignorantem, ut ibi fodiat sepulcrum. Et sic
6602 nihil prohibet ea quae hic per accidens aguntur, ut fortuita vel
6603 casualia, reduci in aliquam causam ordinantem, quae per intellectum
6604 agat; et praecipue intellectum divinum. Nam solus Deus potest
6605 voluntatem immutare, ut supra habitum est. Et per consequens
6606 ordinatio humanorum actuum, quorum principium est voluntas, soli
6607 Deo attribui debet. Sic igitur inquantum omnia quae hic aguntur,
6608 divinae providentiae subduntur, tanquam per eam praeordinata et
6609 quasi praelocuta, fatum ponere possumus, licet hoc nomine sancti
6610 doctores uti recusaverint, propter eos qui ad vim positionis
6611 siderum hoc nomen retorquebant. Unde Augustinus dicit, in V de Civ.
6612 Dei, <i>si propterea quisquam res humanas fato tribuit, quia ipsam
6613 Dei voluntatem vel potestatem fati nomine appellat, sententiam
6614 teneat, linguam corrigat</i>. Et sic etiam Gregorius fatum esse
6615 negat.</p>
6616 <p title="I q. 116 a. 1 ad 1"><a name="33293"><span class=
6617 "ref">[33293] I&ordf; q. 116 a. 1 ad 1</span></a> Unde patet
6618 solutio ad primum.</p>
6619 <p title="I q. 116 a. 1 ad 2"><a name="33294"><span class=
6620 "ref">[33294] I&ordf; q. 116 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
6621 dicendum quod nihil prohibet aliqua esse fortuita vel casualia per
6622 comparationem ad causas proximas, non tamen per comparationem ad
6623 divinam providentiam, sic enim nihil temere fit in mundo, ut
6624 Augustinus dicit in libro octoginta trium quaest.</p>
6625 <br />
6626 <div class="E">Articulus 2</div>
6627 <p title="I q. 116 a. 2 arg. 1"><a name="33295"><span class=
6628 "ref">[33295] I&ordf; q. 116 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
6629 proceditur. Videtur quod fatum non sit in rebus creatis. Dicit enim
6630 Augustinus, V de Civ. Dei, quod <i>ipsa Dei voluntas vel potestas
6631 fati nomine appellatur</i>. Sed voluntas et potestas Dei non est in
6632 creaturis, sed in Deo. Ergo fatum non est in rebus creatis, sed in
6633 Deo.</p>
6634 <p title="I q. 116 a. 2 arg. 2"><a name="33296"><span class=
6635 "ref">[33296] I&ordf; q. 116 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
6636 fatum comparatur ad ea quae ex fato aguntur, ut causa; ut ipse
6637 modus loquendi ostendit. Sed causa universalis per se eorum quae
6638 hic per accidens aguntur, est solus Deus, ut supra dictum est. Ergo
6639 fatum est in Deo, et non in rebus creatis.</p>
6640 <p title="I q. 116 a. 2 arg. 3"><a name="33297"><span class=
6641 "ref">[33297] I&ordf; q. 116 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, si
6642 fatum est in creaturis, aut est substantia, aut accidens, et
6643 quodcumque horum detur, oportet quod multiplicetur secundum
6644 creaturarum multitudinem. Cum ergo fatum videatur esse unum tantum,
6645 videtur quod fatum non sit in creaturis, sed in Deo.</p>
6646 <p title="I q. 116 a. 2 s. c."><a name="33298"><span class=
6647 "ref">[33298] I&ordf; q. 116 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
6648 quod Boetius dicit, in IV de Consol. quod <i>fatum est dispositio
6649 rebus mobilibus inhaerens</i>.</p>
6650 <p title="I q. 116 a. 2 co."><a name="33299"><span class=
6651 "ref">[33299] I&ordf; q. 116 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
6652 quod, sicut ex praedictis patet, divina providentia per causas
6653 medias suos effectus exequitur. Potest ergo ipsa ordinatio
6654 effectuum dupliciter considerari. Uno modo, secundum quod est in
6655 ipso Deo, et sic ipsa ordinatio effectuum vocatur providentia.
6656 Secundum vero quod praedicta ordinatio consideratur in mediis
6657 causis a Deo ordinatis ad aliquos effectus producendos, sic habet
6658 rationem fati. Et hoc est quod Boetius dicit, IV de Consol.,
6659 <i>sive famulantibus quibusdam providentiae divinae spiritibus
6660 fatum exercetur; seu anima, seu tota inserviente natura, sive
6661 caelestibus siderum motibus, seu angelica virtute, seu Daemonum
6662 varia solertia, seu aliquibus eorum, seu omnibus, fatalis series
6663 texitur</i>, de quibus omnibus per singula in praecedentibus dictum
6664 est. Sic ergo est manifestum quod fatum est in ipsis causis
6665 creatis, inquantum sunt ordinatae a Deo ad effectus
6666 producendos.</p>
6667 <p title="I q. 116 a. 2 ad 1"><a name="33300"><span class=
6668 "ref">[33300] I&ordf; q. 116 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
6669 dicendum quod ipsa ordinatio causarum secundarum, quam Augustinus
6670 seriem causarum nominat, non habet rationem fati, nisi secundum
6671 quod dependet a Deo. Et ideo causaliter Dei potestas vel voluntas
6672 dici potest fatum. Essentialiter vero fatum est ipsa dispositio seu
6673 series, idest ordo, causarum secundarum.</p>
6674 <p title="I q. 116 a. 2 ad 2"><a name="33301"><span class=
6675 "ref">[33301] I&ordf; q. 116 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
6676 dicendum quod intantum fatum habet rationem causae, inquantum et
6677 ipsae causae secundae, quarum ordinatio fatum vocatur.</p>
6678 <p title="I q. 116 a. 2 ad 3"><a name="33302"><span class=
6679 "ref">[33302] I&ordf; q. 116 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
6680 dicendum quod fatum dicitur dispositio, non quae est in genere
6681 qualitatis; sed secundum quod dispositio designat ordinem, qui non
6682 est substantia, sed relatio. Qui quidem ordo, si consideretur per
6683 comparationem ad suum principium, est unus, et sic dicitur unum
6684 fatum. Si autem consideretur per comparationem ad effectus, vel ad
6685 ipsas causas medias, sic multiplicatur, per quem modum poeta dixit,
6686 <i>te tua fata trahunt</i>.</p>
6687 <br />
6688 <div class="E">Articulus 3</div>
6689 <p title="I q. 116 a. 3 arg. 1"><a name="33303"><span class=
6690 "ref">[33303] I&ordf; q. 116 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
6691 proceditur. Videtur quod fatum non sit immobile. Dicit enim
6692 Boetius, in IV de Consol., <i>uti est ad intellectum ratiocinatio,
6693 ad id quod est id quod gignitur, ad aeternitatem tempus, ad punctum
6694 medium circulus; ita est fati series mobilis ad providentiae
6695 stabilem simplicitatem</i>.</p>
6696 <p title="I q. 116 a. 3 arg. 2"><a name="33304"><span class=
6697 "ref">[33304] I&ordf; q. 116 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
6698 sicut philosophus dicit in II Topic., <i>motis nobis, moventur ea
6699 quae in nobis sunt. Sed fatum est dispositio inhaerens rebus
6700 mobilibus</i>, ut Boetius dicit. Ergo fatum est mobile.</p>
6701 <p title="I q. 116 a. 3 arg. 3"><a name="33305"><span class=
6702 "ref">[33305] I&ordf; q. 116 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, si
6703 fatum est immobile, ea quae subduntur fato, immobiliter et ex
6704 necessitate eveniunt. Sed talia maxime videntur esse contingentia,
6705 quae fato attribuuntur. Ergo nihil erit contingens in rebus, sed
6706 omnia ex necessitate evenient.</p>
6707 <p title="I q. 116 a. 3 s. c."><a name="33306"><span class=
6708 "ref">[33306] I&ordf; q. 116 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
6709 quod Boetius dicit, quod fatum est immobilis dispositio.</p>
6710 <p title="I q. 116 a. 3 co."><a name="33307"><span class=
6711 "ref">[33307] I&ordf; q. 116 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
6712 quod dispositio secundarum causarum, quam fatum dicimus, potest
6713 dupliciter considerari, uno modo, secundum ipsas causas secundas,
6714 quae sic disponuntur seu ordinantur; alio modo, per relationem ad
6715 primum principium a quo ordinantur, scilicet Deum. Quidam ergo
6716 posuerunt ipsam seriem seu dispositionem causarum esse secundum se
6717 necessariam, ita quod omnia ex necessitate contingerent; propter
6718 hoc, quod quilibet effectus habet causam, et causa posita necesse
6719 est effectum poni. Sed hoc patet esse falsum, per ea quae supra
6720 dicta sunt. Alii vero e contrario posuerunt fatum esse mobile,
6721 etiam secundum quod a divina providentia dependet. Unde Aegyptii
6722 dicebant quibusdam sacrificiis fatum posse mutari, ut Gregorius
6723 Nyssenus dicit. Sed hoc supra exclusum est, quia immobilitati
6724 divinae providentiae repugnat. Et ideo dicendum est quod fatum,
6725 secundum considerationem secundarum causarum, mobile est, sed
6726 secundum quod subest divinae providentiae, immobilitatem sortitur,
6727 non quidem absolutae necessitatis, sed conditionatae; secundum quod
6728 dicimus hanc conditionalem esse veram vel necessariam, si Deus
6729 praescivit hoc futurum, erit. Unde cum Boetius dixisset fati seriem
6730 esse mobilem, post pauca subdit, <i>quae cum ab immobilis
6731 providentiae proficiscatur exordiis, ipsam quoque immutabilem esse
6732 necesse est</i>.</p>
6733 <p title="I q. 116 a. 3 ad arg."><a name="33308"><span class=
6734 "ref">[33308] I&ordf; q. 116 a. 3 ad arg.</span></a> Et per hoc
6735 patet responsio ad obiecta.</p>
6736 <br />
6737 <div class="E">Articulus 4</div>
6738 <p title="I q. 116 a. 4 arg. 1"><a name="33309"><span class=
6739 "ref">[33309] I&ordf; q. 116 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
6740 proceditur. Videtur quod omnia fato subdantur. Dicit enim Boetius,
6741 in IV de Consol., <i>series fati caelum et sidera movet, elementa
6742 in se invicem temperat, et alterna format transmutatione; eadem
6743 nascentia occidentiaque omnia per similes foetuum seminumque
6744 renovat progressus; haec actus fortunasque hominum indissolubili
6745 causarum connexione constringit</i>. Nihil ergo excipi videtur,
6746 quod sub fati serie non contineatur.</p>
6747 <p title="I q. 116 a. 4 arg. 2"><a name="33310"><span class=
6748 "ref">[33310] I&ordf; q. 116 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea,
6749 Augustinus dicit, in V de Civ. Dei, quod fatum aliquid est,
6750 secundum quod ad voluntatem et potestatem Dei refertur. Sed
6751 voluntas Dei est causa omnium quae fiunt, ut Augustinus dicit in
6752 III de Trin. Ergo omnia subduntur fato.</p>
6753 <p title="I q. 116 a. 4 arg. 3"><a name="33311"><span class=
6754 "ref">[33311] I&ordf; q. 116 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea,
6755 fatum, secundum Boetium, est <i>dispositio rebus mobilibus
6756 inhaerens</i>. Sed omnes creaturae sunt mutabiles, et solus Deus
6757 vere immutabilis, ut supra habitum est. Ergo in omnibus creaturis
6758 est fatum.</p>
6759 <p title="I q. 116 a. 4 s. c."><a name="33312"><span class=
6760 "ref">[33312] I&ordf; q. 116 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
6761 quod Boetius dicit, in IV de Consol., quod <i>quaedam quae sub
6762 providentia locata sunt, fati seriem superant</i>.</p>
6763 <p title="I q. 116 a. 4 co."><a name="33313"><span class=
6764 "ref">[33313] I&ordf; q. 116 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
6765 quod, sicut supra dictum est, fatum est ordinatio secundarum
6766 causarum ad effectus divinitus provisos. Quaecumque igitur causis
6767 secundis subduntur, ea subduntur et fato. Si qua vero sunt quae
6768 immediate a Deo fiunt, cum non subdantur secundis causis, non
6769 subduntur fato; sicut creatio rerum, glorificatio spiritualium
6770 substantiarum, et alia huiusmodi. Et hoc est quod Boetius dicit,
6771 quod <i>ea quae sunt primae divinitati propinqua, stabiliter fixa,
6772 fatalis ordinem mobilitatis excedunt. Ex quo etiam patet quod
6773 quanto aliquid longius a prima mente discedit, nexibus fati
6774 maioribus implicatur</i>; quia magis subiicitur necessitati
6775 secundarum causarum.</p>
6776 <p title="I q. 116 a. 4 ad 1"><a name="33314"><span class=
6777 "ref">[33314] I&ordf; q. 116 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
6778 dicendum quod omnia illa quae ibi tanguntur, fiunt a Deo
6779 mediantibus causis secundis; et ideo sub fati serie continentur.
6780 Sed non est eadem ratio de omnibus aliis, ut supra dictum est.</p>
6781 <p title="I q. 116 a. 4 ad 2"><a name="33315"><span class=
6782 "ref">[33315] I&ordf; q. 116 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
6783 dicendum quod fatum refertur ad voluntatem et potestatem Dei, sicut
6784 ad primum principium. Unde non oportet quod quidquid subiicitur
6785 voluntati divinae vel potestati, subiiciatur fato, ut dictum
6786 est.</p>
6787 <p title="I q. 116 a. 4 ad 3"><a name="33316"><span class=
6788 "ref">[33316] I&ordf; q. 116 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium
6789 dicendum quod, quamvis omnes creaturae sint aliquo modo mutabiles,
6790 tamen aliquae earum non procedunt a causis creatis mutabilibus. Et
6791 ideo non subiiciuntur fato, ut dictum est.</p>
6792 <br />
6793 <div class="D">Quaestio 117</div>
6794 <div class="G">Prooemium</div>
6795 <p title="I q. 117 pr."><a name="33317"><span class="ref">[33317]
6796 I&ordf; q. 117 pr.</span></a> Postea considerandum est de his quae
6797 pertinent ad actionem hominis, qui est compositus ex spirituali et
6798 corporali creatura. Et primo considerandum est de actione hominis;
6799 secundo, de propagatione hominis ex homine. Circa primum quaeruntur
6800 quatuor. Primo, utrum unus homo possit docere alium, causando in
6801 ipso scientiam. Secundo, utrum homo possit docere Angelum. Tertio,
6802 utrum homo per virtutem suae animae possit immutare materiam
6803 corporalem. Quarto, utrum anima hominis separata possit movere
6804 corpora motu locali.</p>
6805 <br />
6806 <div class="E">Articulus 1</div>
6807 <p title="I q. 117 a. 1 arg. 1"><a name="33318"><span class=
6808 "ref">[33318] I&ordf; q. 117 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
6809 proceditur. Videtur quod homo non possit alium docere. Dicit enim
6810 dominus, Matth. XXIII, <i>nolite vocari Rabbi</i>; ubi dicit Glossa
6811 Hieronymi, <i>ne divinum honorem hominibus tribuatis</i>. Esse ergo
6812 magistrum pertinet proprie ad divinum honorem. Sed docere est
6813 proprium magistri. Homo ergo non potest docere, sed hoc est
6814 proprium Dei.</p>
6815 <p title="I q. 117 a. 1 arg. 2"><a name="33319"><span class=
6816 "ref">[33319] I&ordf; q. 117 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, si
6817 homo alium docet, hoc non est nisi inquantum agit per scientiam
6818 suam ad causandum scientiam in alio. Sed qualitas per quam aliquis
6819 agit ad faciendum sibi simile, est qualitas activa. Ergo sequitur
6820 quod scientia sit qualitas activa, sicut et calor.</p>
6821 <p title="I q. 117 a. 1 arg. 3"><a name="33320"><span class=
6822 "ref">[33320] I&ordf; q. 117 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ad
6823 scientiam requiritur lumen intelligibile, et species rei
6824 intellectae. Sed neutrum istorum potest causare unus homo in alio.
6825 Ergo unus homo non potest docendo causare scientiam in alio.</p>
6826 <p title="I q. 117 a. 1 arg. 4"><a name="33321"><span class=
6827 "ref">[33321] I&ordf; q. 117 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea,
6828 doctor nihil agit ad discipulum nisi quod proponit ei quaedam
6829 signa, vel vocibus aliquid significando, vel nutibus. Sed
6830 proponendo signa non potest aliquis alium docere, causando in eo
6831 scientiam. Quia aut proponit signa rerum notarum; aut rerum
6832 ignotarum. Si rerum notarum, ille ergo cui signa proponuntur, iam
6833 habet scientiam, et eam non acquirit a magistro. Si autem rerum
6834 ignotarum, per huiusmodi signa nihil addiscit, sicut si aliquis
6835 proponeret alicui Latino verba Graeca, quorum significationem
6836 ignoraret, per hoc eum docere non posset. Nullo ergo modo unus homo
6837 potest, alium docendo, scientiam in eo causare.</p>
6838 <p title="I q. 117 a. 1 s. c."><a name="33322"><span class=
6839 "ref">[33322] I&ordf; q. 117 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
6840 quod apostolus dicit, I ad Tim. II, <i>in quo positus sum ego
6841 praedicator et apostolus, doctor gentium in fide et
6842 veritate</i>.</p>
6843 <p title="I q. 117 a. 1 co."><a name="33323"><span class=
6844 "ref">[33323] I&ordf; q. 117 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
6845 quod circa hoc diversae fuerunt opiniones. Averroes enim, in
6846 Comment. III de anima, posuit unum intellectum possibilem esse
6847 omnium hominum, ut supra dictum est. Et ex hoc sequebatur quod
6848 eaedem species intelligibiles sint omnium hominum. Et secundum hoc,
6849 ponit quod unus homo per doctrinam non causat aliam scientiam in
6850 altero ab ea quam ipse habet; sed communicat ei eandem scientiam
6851 quam ipse habet, per hoc quod movet eum ad ordinandum phantasmata
6852 in anima sua, ad hoc quod sint disposita convenienter ad
6853 intelligibilem apprehensionem. Quae quidem opinio quantum ad hoc
6854 vera est, quod est eadem scientia in discipulo et magistro, si
6855 consideretur identitas secundum unitatem rei scitae, eadem enim rei
6856 veritas est quam cognoscit et discipulus et magister. Sed quantum
6857 ad hoc quod ponit esse unum intellectum possibilem omnium hominum,
6858 et easdem species intelligibiles, differentes solum secundum
6859 diversa phantasmata; falsa est eius opinio, ut supra habitum est.
6860 Alia est opinio Platonicorum, qui posuerunt quod scientia inest a
6861 principio animabus nostris per participationem formarum
6862 separatarum, sicut supra habitum est; sed anima ex unione corporis
6863 impeditur ne possit considerare libere ea quorum scientiam habet.
6864 Et secundum hoc, discipulus a magistro non acquirit scientiam de
6865 novo, sed ab eo excitatur ad considerandum ea quorum scientiam
6866 habet; ut sic addiscere nihil aliud sit quam reminisci. Sicut etiam
6867 ponebant quod agentia naturalia solummodo disponunt ad susceptionem
6868 formarum, quas acquirit materia corporalis per participationem
6869 specierum separatarum. Sed contra hoc supra ostensum est quod
6870 intellectus possibilis animae humanae est in potentia pura ad
6871 intelligibilia, secundum quod Aristoteles dicit in III de anima. Et
6872 ideo aliter dicendum est, quod docens causat scientiam in
6873 addiscente, reducendo ipsum de potentia in actum, sicut dicitur in
6874 VIII Physic. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod effectuum
6875 qui sunt ab exteriori principio, aliquis est ab exteriori principio
6876 tantum; sicut forma domus causatur in materia solum ab arte.
6877 Aliquis autem effectus est quandoque quidem ab exteriori principio,
6878 quandoque autem ab interiori; sicut sanitas causatur in infirmo
6879 quandoque ab exteriori principio, scilicet ab arte medicinae;
6880 quandoque autem ab interiori principio ut cum aliquis sanatur per
6881 virtutem naturae. Et in talibus effectibus sunt duo attendenda.
6882 Primo quidem, quod ars imitatur naturam in sua operatione, sicut
6883 enim natura sanat infirmum alterando, digerendo, et expellendo
6884 materiam quae causat morbum, ita et ars. Secundo attendendum est,
6885 quod principium exterius, scilicet ars, non operatur sicut
6886 principale agens, sed sicut coadiuvans agens principale, quod est
6887 principium interius, confortando ipsum, et ministrando ei
6888 instrumenta et auxilia, quibus utatur ad effectum producendum,
6889 sicut medicus confortat naturam, et adhibet ei cibos et medicinas,
6890 quibus natura utatur ad finem intentum. Scientia autem acquiritur
6891 in homine et ab interiori principio, ut patet in eo qui per
6892 inventionem propriam scientiam acquirit; et a principio exteriori,
6893 ut patet in eo qui addiscit. Inest enim unicuique homini quoddam
6894 principium scientiae, scilicet lumen intellectus agentis, per quod
6895 cognoscuntur statim a principio naturaliter quaedam universalia
6896 principia omnium scientiarum. Cum autem aliquis huiusmodi
6897 universalia principia applicat ad aliqua particularia, quorum
6898 memoriam et experimentum per sensum accipit; per inventionem
6899 propriam acquirit scientiam eorum quae nesciebat, ex notis ad
6900 ignota procedens. Unde et quilibet docens, ex his quae discipulus
6901 novit, ducit eum in cognitionem eorum quae ignorabat; secundum quod
6902 dicitur in I Poster., quod <i>omnis doctrina et omnis disciplina ex
6903 praeexistenti fit cognitione</i>. Ducit autem magister discipulum
6904 ex praecognitis in cognitionem ignotorum, dupliciter. Primo quidem,
6905 proponendo ei aliqua auxilia vel instrumenta, quibus intellectus
6906 eius utatur ad scientiam acquirendam, puta cum proponit ei aliquas
6907 propositiones minus universales, quas tamen ex praecognitis
6908 discipulus diiudicare potest; vel cum proponit ei aliqua sensibilia
6909 exempla, vel similia, vel opposita, vel aliqua huiusmodi ex quibus
6910 intellectus addiscentis manuducitur in cognitionem veritatis
6911 ignotae. Alio modo, cum confortat intellectum addiscentis; non
6912 quidem aliqua virtute activa quasi superioris naturae, sicut supra
6913 dictum est de Angelis illuminantibus, quia omnes humani intellectus
6914 sunt unius gradus in ordine naturae; sed inquantum proponit
6915 discipulo ordinem principiorum ad conclusiones, qui forte per
6916 seipsum non haberet tantam virtutem collativam, ut ex principiis
6917 posset conclusiones deducere. Et ideo dicitur in I Poster., quod
6918 demonstratio est syllogismus faciens scire. Et per hunc modum ille
6919 qui demonstrat, auditorem scientem facit.</p>
6920 <p title="I q. 117 a. 1 ad 1"><a name="33324"><span class=
6921 "ref">[33324] I&ordf; q. 117 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
6922 dicendum quod, sicut iam dictum est, homo docens solummodo exterius
6923 ministerium adhibet, sicut medicus sanans, sed sicut natura
6924 interior est principalis causa sanationis, ita et interius lumen
6925 intellectus est principalis causa scientiae. Utrumque autem horum
6926 est a Deo. Et ideo sicut de Deo dicitur, qui sanat omnes
6927 infirmitates tuas; ita de eo dicitur, qui docet hominem scientiam,
6928 inquantum lumen vultus eius super nos signatur, per quod nobis
6929 omnia ostenduntur.</p>
6930 <p title="I q. 117 a. 1 ad 2"><a name="33325"><span class=
6931 "ref">[33325] I&ordf; q. 117 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
6932 dicendum quod doctor non causat scientiam in discipulo per modum
6933 agentis naturalis, ut Averroes obiicit. Unde non oportet quod
6934 scientia sit qualitas activa, sed est principium quo aliquis
6935 dirigitur in docendo, sicut ars est principium quo aliquis
6936 dirigitur in operando.</p>
6937 <p title="I q. 117 a. 1 ad 3"><a name="33326"><span class=
6938 "ref">[33326] I&ordf; q. 117 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
6939 dicendum quod magister non causat lumen intelligibile in discipulo,
6940 nec directe species intelligibiles, sed movet discipulum per suam
6941 doctrinam ad hoc, quod ipse per virtutem sui intellectus formet
6942 intelligibiles conceptiones, quarum signa sibi proponit
6943 exterius.</p>
6944 <p title="I q. 117 a. 1 ad 4"><a name="33327"><span class=
6945 "ref">[33327] I&ordf; q. 117 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum
6946 dicendum quod signa quae magister discipulo proponit, sunt rerum
6947 notarum in universali, et sub quadam confusione; sed ignotarum in
6948 particulari, et sub quadam distinctione. Et ideo cum quisque per
6949 seipsum scientiam acquirit, non potest dici docere seipsum, vel
6950 esse sui ipsius magister, quia non praeexistit in eo scientia
6951 completa, qualis requiritur in magistro.</p>
6952 <br />
6953 <div class="E">Articulus 2</div>
6954 <p title="I q. 117 a. 2 arg. 1"><a name="33328"><span class=
6955 "ref">[33328] I&ordf; q. 117 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
6956 proceditur. Videtur quod homines possint docere Angelos. Dicit enim
6957 apostolus, ad Ephes. III, <i>ut innotescat principibus et
6958 potestatibus in caelestibus per Ecclesiam multiformis sapientia
6959 Dei</i>. Sed Ecclesia est congregatio hominum fidelium. Ergo
6960 Angelis per homines aliqua innotescunt.</p>
6961 <p title="I q. 117 a. 2 arg. 2"><a name="33329"><span class=
6962 "ref">[33329] I&ordf; q. 117 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
6963 Angeli superiores, qui immediate de divinis a Deo illuminantur,
6964 inferiores Angelos instruere possunt, ut supra dictum est. Sed
6965 aliqui homines immediate de divinis per Dei verbum sunt instructi;
6966 sicut maxime patet de apostolis, secundum illud ad Heb. I,
6967 <i>novissime, diebus istis, locutus est nobis in filio</i>. Ergo
6968 aliqui homines aliquos Angelos docere potuerunt.</p>
6969 <p title="I q. 117 a. 2 arg. 3"><a name="33330"><span class=
6970 "ref">[33330] I&ordf; q. 117 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
6971 inferiores Angeli a superioribus instruuntur. Sed quidam homines
6972 superiores sunt aliquibus Angelis, cum ad supremos ordines
6973 Angelorum aliqui homines assumantur, ut Gregorius dicit in quadam
6974 homilia. Ergo aliqui inferiores Angeli per aliquos homines de
6975 divinis instrui possunt.</p>
6976 <p title="I q. 117 a. 2 s. c."><a name="33331"><span class=
6977 "ref">[33331] I&ordf; q. 117 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
6978 quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod omnes divinae
6979 illuminationes perferuntur ad homines mediantibus Angelis. Non ergo
6980 Angeli instruuntur per homines de divinis.</p>
6981 <p title="I q. 117 a. 2 co."><a name="33332"><span class=
6982 "ref">[33332] I&ordf; q. 117 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
6983 quod, sicut supra habitum est, inferiores Angeli loqui quidem
6984 possunt superioribus Angelis, manifestando eis suas cogitationes;
6985 sed de rebus divinis superiores ab inferioribus nunquam
6986 illuminantur. Manifestum est autem quod eo modo quo inferiores
6987 Angeli superioribus subduntur, supremi homines subduntur etiam
6988 infimis Angelorum. Quod patet per id quod dominus dicit, Matth. XI,
6989 <i>inter natos mulierum non surrexit maior Ioanne Baptista; sed qui
6990 minor est in regno caelorum, maior est illo</i>. Sic igitur de
6991 rebus divinis ab hominibus Angeli nunquam illuminantur.
6992 Cogitationes tamen suorum cordium homines Angelis per modum
6993 locutionis manifestare possunt, quia secreta cordium scire solius
6994 Dei est.</p>
6995 <p title="I q. 117 a. 2 ad 1"><a name="33333"><span class=
6996 "ref">[33333] I&ordf; q. 117 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
6997 dicendum quod Augustinus, V super Gen. ad Litt., sic exponit illam
6998 apostoli auctoritatem. Praemiserat enim apostolus, <i>mihi, omnium
6999 sanctorum minimo, data est gratia haec, illuminare omnes quae sit
7000 dispensatio sacramenti absconditi a saeculis in Deo. Ita dico
7001 absconditi, ut tamen innotesceret principibus et potestatibus in
7002 caelestibus, per Ecclesiam scilicet, multiformis sapientia Dei</i>.
7003 Quasi dicat, ita hoc sacramentum erat absconditum hominibus, ut
7004 tamen Ecclesiae caelesti, quae continetur in principibus et
7005 potestatibus, hoc sacramentum notum esset <i>a saeculis, non ante
7006 saecula, quia ibi primitus Ecclesia fuit, quo post resurrectionem
7007 et ista Ecclesia hominum congreganda est</i>. Potest tamen et
7008 aliter dici, quod <i>illud quod absconditum est, non tantum in Deo
7009 innotescit Angelis, verum etiam hic eis apparet, cum efficitur
7010 atque propalatur</i>, ut Augustinus ibidem subdit. Et sic dum per
7011 apostolos impleta sunt Christi et Ecclesiae mysteria, Angelis
7012 aliqua apparuerunt de huiusmodi mysteriis, quae ante erant eis
7013 occulta. Et per hunc modum potest intelligi quod Hieronymus dicit,
7014 quod, apostolis praedicantibus, Angeli aliqua mysteria cognoverunt,
7015 quia scilicet per praedicationem apostolorum huiusmodi mysteria
7016 explebantur in rebus ipsis, sicut praedicante Paulo convertebantur
7017 gentes; de quo apostolus ibi loquitur.</p>
7018 <p title="I q. 117 a. 2 ad 2"><a name="33334"><span class=
7019 "ref">[33334] I&ordf; q. 117 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
7020 dicendum quod apostoli instruebantur immediate a verbo Dei, non
7021 secundum eius divinitatem, sed inquantum eius humanitas loquebatur.
7022 Unde ratio non sequitur.</p>
7023 <p title="I q. 117 a. 2 ad 3"><a name="33335"><span class=
7024 "ref">[33335] I&ordf; q. 117 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
7025 dicendum quod aliqui homines, etiam in statu viae, sunt maiores
7026 aliquibus Angelis, non quidem actu, sed virtute; inquantum scilicet
7027 habent caritatem tantae virtutis, ut possint mereri maiorem
7028 beatitudinis gradum quam quidam Angeli habeant. Sicut si dicamus
7029 semen alicuius magnae arboris esse maius virtute quam aliquam
7030 parvam arborem, cum tamen multo minus sit in actu.</p>
7031 <br />
7032 <div class="E">Articulus 3</div>
7033 <p title="I q. 117 a. 3 arg. 1"><a name="33336"><span class=
7034 "ref">[33336] I&ordf; q. 117 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
7035 proceditur. Videtur quod homo per virtutem animae possit corporalem
7036 materiam immutare. Dicit enim Gregorius, II Dialog., quod <i>sancti
7037 miracula aliquando ex prece faciunt, aliquando ex potestate, sicut
7038 Petrus, qui Tabitham mortuam orando suscitavit, Ananiam et Saphiram
7039 mentientes morti increpando tradidit</i>. Sed in operatione
7040 miraculorum fit aliqua immutatio materiae corporalis. Ergo homines
7041 virtute suae animae possunt materiam corporalem immutare.</p>
7042 <p title="I q. 117 a. 3 arg. 2"><a name="33337"><span class=
7043 "ref">[33337] I&ordf; q. 117 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea,
7044 super illud ad Gal. III, <i>quis vos fascinavit veritati non
7045 obedire?</i> Dicit Glossa quod <i>quidam habent</i> oculos urentes,
7046 qui solo aspectu inficiunt alios, et maxime pueros. Sed hoc non
7047 esset, nisi virtus animae posset materiam corporalem immutare. Ergo
7048 homo per virtutem suae animae potest materiam corporalem
7049 immutare.</p>
7050 <p title="I q. 117 a. 3 arg. 3"><a name="33338"><span class=
7051 "ref">[33338] I&ordf; q. 117 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
7052 corpus humanum est nobilius quam alia inferiora corpora. Sed per
7053 apprehensionem animae humanae immutatur corpus humanum ad calorem
7054 et frigus, ut patet in irascentibus et timentibus; et quandoque
7055 etiam haec immutatio pervenit usque ad aegritudinem et mortem. Ergo
7056 multo magis anima hominis potest sua virtute materiam corporalem
7057 immutare.</p>
7058 <p title="I q. 117 a. 3 s. c."><a name="33339"><span class=
7059 "ref">[33339] I&ordf; q. 117 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
7060 quod dicit Augustinus, in III de Trin., quod <i>materia corporalis
7061 soli Deo obedit ad nutum</i>.</p>
7062 <p title="I q. 117 a. 3 co."><a name="33340"><span class=
7063 "ref">[33340] I&ordf; q. 117 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
7064 quod, sicut supra dictum est materia corporalis non immutatur ad
7065 formam, nisi vel ab agente aliquo composito ex materia et forma;
7066 vel ab ipso Deo, in quo virtualiter et materia et forma
7067 praeexistit, sicut in primordiali causa utriusque. Unde et de
7068 Angelis supra dictum est quod materiam corporalem immutare non
7069 possunt naturali virtute, nisi applicando corporalia agentia ad
7070 effectus aliquos producendos. Multo igitur minus anima sua virtute
7071 naturali potest immutare materiam corporalem, nisi mediantibus
7072 aliquibus corporibus.</p>
7073 <p title="I q. 117 a. 3 ad 1"><a name="33341"><span class=
7074 "ref">[33341] I&ordf; q. 117 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
7075 dicendum quod sancti dicuntur miracula facere ex potestate gratiae,
7076 non naturae. Quod patet per illud quod Gregorius ibidem dicit,
7077 <i>qui filii Dei ex potestate sunt, ut dicit Ioannes, quid mirum si
7078 signa facere ex potestate valeant?</i></p>
7079 <p title="I q. 117 a. 3 ad 2"><a name="33342"><span class=
7080 "ref">[33342] I&ordf; q. 117 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
7081 dicendum quod fascinationis causam assignavit Avicenna ex hoc, quod
7082 materia corporalis nata est obedire spirituali substantiae magis
7083 quam contrariis agentibus in natura. Et ideo quando anima fuerit
7084 fortis in sua imaginatione, corporalis materia immutatur secundum
7085 eam. Et hanc dicit esse causam oculi fascinantis. Sed supra
7086 ostensum est quod materia corporalis non obedit substantiae
7087 spirituali ad nutum, nisi soli creatori. Et ideo melius dicendum
7088 est, quod ex forti imaginatione animae immutantur spiritus corporis
7089 coniuncti. Quae quidem immutatio spirituum maxime fit in oculis, ad
7090 quos subtiliores spiritus perveniunt. Oculi autem inficiunt aerem
7091 continuum usque ad determinatum spatium, per quem modum specula, si
7092 fuerint nova et pura, contrahunt quandam impuritatem ex aspectu
7093 mulieris menstruatae, ut Aristoteles dicit in libro de Somn. et
7094 Vig. Sic igitur cum aliqua anima fuerit vehementer commota ad
7095 malitiam, sicut maxime in vetulabus contingit, efficitur secundum
7096 modum praedictum aspectus eius venenosus et noxius, et maxime
7097 pueris, qui habent corpus tenerum, et de facili receptivum
7098 impressionis. Possibile est etiam quod ex Dei permissione, vel
7099 etiam ex aliquo facto occulto, cooperetur ad hoc malignitas
7100 Daemonum, cum quibus vetulae sortilegae aliquod foedus habent.</p>
7101 <p title="I q. 117 a. 3 ad 3"><a name="33343"><span class=
7102 "ref">[33343] I&ordf; q. 117 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
7103 dicendum quod anima corpori humano unitur ut forma, et appetitus
7104 sensitivus, qui obedit aliqualiter rationi, ut supra dictum est,
7105 est actus alicuius organi corporalis. Et ideo oportet quod ad
7106 apprehensionem animae humanae, commoveatur appetitus sensitivus cum
7107 aliqua operatione corporali. Ad exteriora vero corpora immutanda
7108 apprehensio animae humanae non sufficit, nisi mediante immutatione
7109 proprii corporis, ut dictum est.</p>
7110 <br />
7111 <div class="E">Articulus 4</div>
7112 <p title="I q. 117 a. 4 arg. 1"><a name="33344"><span class=
7113 "ref">[33344] I&ordf; q. 117 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic
7114 proceditur. Videtur quod anima hominis separata possit corpora
7115 saltem localiter movere. Substantiae enim spirituali naturaliter
7116 obedit corpus ad motum localem, ut supra dictum est. Sed anima
7117 separata est substantia spiritualis. Ergo suo imperio potest
7118 exteriora corpora movere.</p>
7119 <p title="I q. 117 a. 4 arg. 2"><a name="33345"><span class=
7120 "ref">[33345] I&ordf; q. 117 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, in
7121 itinerario Clementis dicitur, narrante Niceta ad Petrum, quod Simon
7122 magus per magicas artes pueri a se interfecti animam retinebat, per
7123 quam magicas operationes efficiebat. Sed hoc esse non potuisset
7124 sine aliqua corporum transmutatione, ad minus locali. Ergo anima
7125 separata habet virtutem localiter movendi corpora.</p>
7126 <p title="I q. 117 a. 4 s. c."><a name="33346"><span class=
7127 "ref">[33346] I&ordf; q. 117 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est
7128 quod philosophus dicit, in libro de anima quod anima non potest
7129 movere quodcumque corpus, sed solummodo proprium.</p>
7130 <p title="I q. 117 a. 4 co."><a name="33347"><span class=
7131 "ref">[33347] I&ordf; q. 117 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum
7132 quod anima separata sua naturali virtute non potest movere aliquod
7133 corpus. Manifestum est enim quod, cum anima est corpori unita, non
7134 movet corpus nisi vivificatum, unde si aliquod membrum corporis
7135 mortificetur, non obedit animae ad motum localem. Manifestum est
7136 autem quod ab anima separata nullum corpus vivificatur. Unde nullum
7137 corpus obedit ei ad motum localem, quantum est ex virtute suae
7138 naturae, supra quam potest aliquid ei conferri virtute divina.</p>
7139 <p title="I q. 117 a. 4 ad 1"><a name="33348"><span class=
7140 "ref">[33348] I&ordf; q. 117 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo
7141 dicendum quod substantiae quaedam spirituales sunt, quarum virtutes
7142 non determinantur ad aliqua corpora, sicut sunt Angeli, qui sunt
7143 naturaliter a corporibus absoluti, et ideo diversa corpora eis
7144 possunt obedire ad motum. Si tamen alicuius substantiae separatae
7145 virtus motiva determinetur naturaliter ad movendum aliquod corpus,
7146 non poterit illa substantia movere aliquod corpus maius, sed minus,
7147 sicut, secundum philosophos, motor inferioris caeli non posset
7148 movere caelum superius. Unde cum anima secundum suam naturam
7149 determinetur ad movendum corpus cuius est forma, nullum aliud
7150 corpus sua naturali virtute movere potest.</p>
7151 <p title="I q. 117 a. 4 ad 2"><a name="33349"><span class=
7152 "ref">[33349] I&ordf; q. 117 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum
7153 dicendum quod, sicut dicit Augustinus X de Civ. Dei, et
7154 Chrysostomus super Matth., frequenter Daemones simulant se esse
7155 animas mortuorum, ad confirmandum gentilium errorem, qui hoc
7156 credebant. Et ideo credibile est quod Simon magus illudebatur ab
7157 aliquo Daemone, qui simulabat se esse animam pueri quem ipse
7158 occiderat.</p>
7159 <br />
7160 <div class="D">Quaestio 118</div>
7161 <div class="G">Prooemium</div>
7162 <p title="I q. 118 pr."><a name="33350"><span class="ref">[33350]
7163 I&ordf; q. 118 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
7164 traductione hominis ex homine. Et primo, quantum ad animam;
7165 secundo, quantum ad corpus. Circa primum quaeruntur tria. Primo,
7166 utrum anima sensitiva traducatur cum semine. Secundo, utrum anima
7167 intellectiva. Tertio, utrum omnes animae fuerint simul creatae.</p>
7168 <br />
7169 <div class="E">Articulus 1</div>
7170 <p title="I q. 118 a. 1 arg. 1"><a name="33351"><span class=
7171 "ref">[33351] I&ordf; q. 118 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
7172 proceditur. Videtur quod anima sensitiva non traducatur cum semine,
7173 sed sit per creationem a Deo. Omnis enim substantia perfecta quae
7174 non est composita ex materia et forma, si esse incipiat, hoc non
7175 est per generationem, sed per creationem, quia nihil generatur nisi
7176 ex materia. Sed anima sensitiva est substantia perfecta, alioquin
7177 non posset movere corpus, et cum sit forma corporis, non est ex
7178 materia et forma composita. Ergo non incipit esse per generationem,
7179 sed per creationem.</p>
7180 <p title="I q. 118 a. 1 arg. 2"><a name="33352"><span class=
7181 "ref">[33352] I&ordf; q. 118 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
7182 principium generationis in rebus viventibus est per potentiam
7183 generativam; quae, cum numeretur inter vires animae vegetabilis,
7184 est infra animam sensitivam. Nihil autem agit ultra suam speciem.
7185 Ergo anima sensitiva non potest causari per vim generativam
7186 animalis.</p>
7187 <p title="I q. 118 a. 1 arg. 3"><a name="33353"><span class=
7188 "ref">[33353] I&ordf; q. 118 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea,
7189 generans generat sibi simile, et sic oportet quod forma generati
7190 sit actu in causa generationis. Sed anima sensitiva non est actu in
7191 semine, nec ipsa nec aliqua pars eius, quia nulla pars animae
7192 sensitivae est nisi in aliqua parte corporis; in semine autem non
7193 est aliqua corporis particula, quia nulla particula corporis est
7194 quae non fiat ex semine, et per virtutem seminis. Ergo anima
7195 sensitiva non causatur ex semine.</p>
7196 <p title="I q. 118 a. 1 arg. 4"><a name="33354"><span class=
7197 "ref">[33354] I&ordf; q. 118 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, si
7198 in semine est aliquod principium activum animae sensitivae, aut
7199 illud principium manet, generato iam animali; aut non manet. Sed
7200 manere non potest. Quia vel esset idem cum anima sensitiva animalis
7201 generati, et hoc est impossibile, quia sic esset idem generans et
7202 generatum, faciens et factum. Vel esset aliquid aliud, et hoc etiam
7203 est impossibile, quia supra ostensum est quod in uno animali non
7204 est nisi unum principium formale, quod est una anima. Si autem non
7205 manet, hoc etiam videtur impossibile, quia sic aliquod agens ageret
7206 ad corruptionem sui ipsius, quod est impossibile. Non ergo anima
7207 sensitiva potest generari ex semine.</p>
7208 <p title="I q. 118 a. 1 s. c."><a name="33355"><span class=
7209 "ref">[33355] I&ordf; q. 118 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, ita
7210 se habet virtus quae est in semine, ad animalia quae ex semine
7211 generantur, sicut se habet virtus quae est in elementis mundi, ad
7212 animalia quae ex elementis mundi producuntur, sicut quae ex
7213 putrefactione generantur. Sed in huiusmodi animalibus animae
7214 producuntur ex virtute quae est in elementis; secundum illud Gen.
7215 I, <i>producant aquae reptile animae viventis</i>. Ergo et
7216 animalium quae generantur ex semine, animae producuntur ex virtute
7217 quae est in semine.</p>
7218 <p title="I q. 118 a. 1 co."><a name="33356"><span class=
7219 "ref">[33356] I&ordf; q. 118 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
7220 quod quidam posuerunt animas sensitivas animalium a Deo creari.
7221 Quae quidem positio conveniens esset, si anima sensitiva esset res
7222 subsistens, habens per se esse et operationem. Sic enim, sicut per
7223 se haberet esse et operationem, ita per se deberetur ei fieri. Et
7224 cum res simplex et subsistens non possit fieri nisi per creationem,
7225 sequeretur quod anima sensitiva procederet in esse per creationem.
7226 Sed ista radix est falsa, scilicet quod anima sensitiva per se
7227 habeat esse et operationem, ut ex superioribus patet, non enim
7228 corrumperetur, corrupto corpore. Et ideo, cum non sit forma
7229 subsistens, habet se in essendo ad modum aliarum formarum
7230 corporalium, quibus per se non debetur esse, sed esse dicuntur
7231 inquantum composita subsistentia per eas sunt. Unde et ipsis
7232 compositis debetur fieri. Et quia generans est simile generato,
7233 necesse est quod naturaliter tam anima sensitiva, quam aliae
7234 huiusmodi formae, producantur in esse ab aliquibus corporalibus
7235 agentibus transmutantibus materiam de potentia in actum, per
7236 aliquam virtutem corpoream quae est in eis. Quanto autem aliquod
7237 agens est potentius, tanto potest suam actionem diffundere ad magis
7238 distans, sicut quanto aliquod corpus est magis calidum, tanto ad
7239 remotius calefactionem producit. Corpora igitur non viventia, quae
7240 sunt inferiora naturae ordine, generant quidem sibi simile, non per
7241 aliquod medium, sed per seipsa; sicut ignis per seipsum generat
7242 ignem. Sed corpora viventia, tanquam potentiora, agunt ad
7243 generandum sibi simile et sine medio, et per medium. Sine medio
7244 quidem, in opere nutritionis, in quo caro generat carnem, cum medio
7245 vero, in actu generationis, quia ex anima generantis derivatur
7246 quaedam virtus activa ad ipsum semen animalis vel plantae, sicut et
7247 a principali agente derivatur quaedam vis motiva ad instrumentum.
7248 Et sicut non refert dicere quod aliquid moveatur ab instrumento,
7249 vel a principali agente; ita non refert dicere quod anima generati
7250 causetur ab anima generantis, vel a virtute derivata ab ipsa, quae
7251 est in semine.</p>
7252 <p title="I q. 118 a. 1 ad 1"><a name="33357"><span class=
7253 "ref">[33357] I&ordf; q. 118 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
7254 dicendum quod anima sensitiva non est substantia perfecta per se
7255 subsistens. Et de hoc supra dictum est, nec oportet hic
7256 iterare.</p>
7257 <p title="I q. 118 a. 1 ad 2"><a name="33358"><span class=
7258 "ref">[33358] I&ordf; q. 118 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
7259 dicendum quod virtus generativa non generat solum in virtute
7260 propria, sed in virtute totius animae, cuius est potentia. Et ideo
7261 virtus generativa plantae generat plantam; virtus vero generativa
7262 animalis generat animal. Quanto enim anima fuerit perfectior, tanto
7263 virtus eius generativa ordinatur ad perfectiorem effectum.</p>
7264 <p title="I q. 118 a. 1 ad 3"><a name="33359"><span class=
7265 "ref">[33359] I&ordf; q. 118 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
7266 dicendum quod illa vis activa quae est in semine, ex anima
7267 generantis derivata, est quasi quaedam motio ipsius animae
7268 generantis, nec est anima, aut pars animae, nisi in virtute; sicut
7269 in serra vel securi non est forma lecti, sed motio quaedam ad talem
7270 formam. Et ideo non oportet quod ista vis activa habeat aliquod
7271 organum in actu; sed fundatur in ipso spiritu incluso in semine,
7272 quod est spumosum, ut attestatur eius albedo. In quo etiam spiritu
7273 est quidam calor ex virtute caelestium corporum, quorum etiam
7274 virtute agentia inferiora agunt ad speciem, ut supra dictum est. Et
7275 quia in huiusmodi spiritu concurrit virtus animae cum virtute
7276 caelesti, dicitur quod homo generat hominem, et sol. Calidum autem
7277 elementare se habet instrumentaliter ad virtutem animae, sicut
7278 etiam ad virtutem nutritivam, ut dicitur in II de anima.</p>
7279 <p title="I q. 118 a. 1 ad 4"><a name="33360"><span class=
7280 "ref">[33360] I&ordf; q. 118 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum
7281 dicendum quod in animalibus perfectis, quae generantur ex coitu,
7282 virtus activa est in semine maris, secundum philosophum in libro de
7283 Generat. Animal.; materia autem foetus est illud quod ministratur a
7284 femina. In qua quidem materia statim a principio est anima
7285 vegetabilis, non quidem secundum actum secundum, sed secundum actum
7286 primum, sicut anima sensitiva est in dormientibus. Cum autem
7287 incipit attrahere alimentum, tunc iam actu operatur. Huiusmodi
7288 igitur materia transmutatur a virtute quae est in semine maris,
7289 quousque perducatur in actum animae sensitivae, non ita quod
7290 ipsamet vis quae erat in semine, fiat anima sensitiva; quia sic
7291 idem esset generans et generatum; et hoc magis esset simile
7292 nutritioni et augmento, quam generationi, ut philosophus dicit.
7293 Postquam autem per virtutem principii activi quod erat in semine,
7294 producta est anima sensitiva in generato quantum ad aliquam partem
7295 eius principalem, tunc iam illa anima sensitiva prolis incipit
7296 operari ad complementum proprii corporis, per modum nutritionis et
7297 augmenti. Virtus autem activa quae erat in semine, esse desinit,
7298 dissoluto semine, et evanescente spiritu qui inerat. Nec hoc est
7299 inconveniens, quia vis ista non est principale agens, sed
7300 instrumentale; motio autem instrumenti cessat, effectu iam producto
7301 in esse.</p>
7302 <br />
7303 <div class="E">Articulus 2</div>
7304 <p title="I q. 118 a. 2 arg. 1"><a name="33361"><span class=
7305 "ref">[33361] I&ordf; q. 118 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
7306 proceditur. Videtur quod anima intellectiva causetur ex semine.
7307 Dicitur enim Gen. XLVI, <i>cunctae animae quae egressae sunt de
7308 femore Iacob, sexaginta sex</i>. Sed nihil egreditur de femore
7309 hominis, nisi inquantum causatur ex semine. Ergo anima intellectiva
7310 causatur ex semine.</p>
7311 <p title="I q. 118 a. 2 arg. 2"><a name="33362"><span class=
7312 "ref">[33362] I&ordf; q. 118 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
7313 sicut supra ostensum est, in homine est una et eadem anima secundum
7314 substantiam, intellectiva, sensitiva et nutritiva. Sed anima
7315 sensitiva in homine generatur ex semine, sicut in aliis animalibus,
7316 unde et philosophus dicit in libro de Generat. Animal., quod non
7317 simul fit animal et homo, sed prius fit animal habens animam
7318 sensitivam. Ergo et anima intellectiva causatur ex semine.</p>
7319 <p title="I q. 118 a. 2 arg. 3"><a name="33363"><span class=
7320 "ref">[33363] I&ordf; q. 118 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, unum
7321 et idem agens, est cuius actio terminatur ad formam, et materiam,
7322 alioquin ex forma et materia non fieret unum simpliciter. Sed anima
7323 intellectiva est forma corporis humani, quod formatur per virtutem
7324 seminis. Ergo et anima intellectiva per virtutem seminis
7325 causatur.</p>
7326 <p title="I q. 118 a. 2 arg. 4"><a name="33364"><span class=
7327 "ref">[33364] I&ordf; q. 118 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, homo
7328 generat sibi simile secundum speciem. Sed species humana
7329 constituitur per animam rationalem. Ergo anima rationalis est a
7330 generante.</p>
7331 <p title="I q. 118 a. 2 arg. 5"><a name="33365"><span class=
7332 "ref">[33365] I&ordf; q. 118 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea,
7333 inconveniens est dicere quod Deus cooperetur peccantibus. Sed si
7334 animae rationales crearentur a Deo, Deus interdum cooperaretur
7335 adulteris, de quorum illicito coitu proles interdum generatur. Non
7336 ergo animae rationales creantur a Deo.</p>
7337 <p title="I q. 118 a. 2 s. c."><a name="33366"><span class=
7338 "ref">[33366] I&ordf; q. 118 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
7339 quod dicitur in libro de Eccles. Dogmat., quod <i>animae rationales
7340 non seminantur per coitum</i>.</p>
7341 <p title="I q. 118 a. 2 co."><a name="33367"><span class=
7342 "ref">[33367] I&ordf; q. 118 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
7343 quod impossibile est virtutem activam quae est in materia,
7344 extendere suam actionem ad producendum immaterialem effectum.
7345 Manifestum est autem quod principium intellectivum in homine est
7346 principium transcendens materiam, habet enim operationem in qua non
7347 communicat corpus. Et ideo impossibile est quod virtus quae est in
7348 semine, sit productiva intellectivi principii. Similiter etiam quia
7349 virtus quae est in semine agit in virtute animae generantis,
7350 secundum quod anima generantis est actus corporis, utens ipso
7351 corpore in sua operatione. In operatione autem intellectus non
7352 communicat corpus. Unde virtus intellectivi principii, prout
7353 intellectivum est, non potest ad semen pervenire. Et ideo
7354 philosophus, in libro de Generat. Animal., dicit, <i>relinquitur
7355 intellectus solus de foris advenire</i>. Similiter etiam anima
7356 intellectiva, cum habeat operationem sine corpore, est subsistens,
7357 ut supra habitum est, et ita sibi debetur esse et fieri. Et cum sit
7358 immaterialis substantia, non potest causari per generationem, sed
7359 solum per creationem a Deo. Ponere ergo animam intellectivam a
7360 generante causari, nihil est aliud quam ponere eam non
7361 subsistentem; et per consequens corrumpi eam cum corpore. Et ideo
7362 haereticum est dicere quod anima intellectiva traducatur cum
7363 semine.</p>
7364 <p title="I q. 118 a. 2 ad 1"><a name="33368"><span class=
7365 "ref">[33368] I&ordf; q. 118 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
7366 dicendum quod in auctoritate illa ponitur per synecdochen pars pro
7367 toto, idest anima pro toto homine.</p>
7368 <p title="I q. 118 a. 2 ad 2"><a name="33369"><span class=
7369 "ref">[33369] I&ordf; q. 118 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
7370 dicendum quod aliqui dixerunt quod operationes vitae quae apparent
7371 in embryone, non sunt ab anima eius, sed ab anima matris; vel a
7372 virtute formativa quae est in semine. Quorum utrumque falsum est,
7373 opera enim vitae non possunt esse a principio extrinseco, sicut
7374 sentire, nutriri et augeri. Et ideo dicendum est quod anima
7375 praeexistit in embryone a principio quidem nutritiva, postmodum
7376 autem sensitiva, et tandem intellectiva. Dicunt ergo quidam quod
7377 supra animam vegetabilem quae primo inerat, supervenit alia anima,
7378 quae est sensitiva; et supra illam iterum alia, quae est
7379 intellectiva. Et sic sunt in homine tres animae, quarum una est in
7380 potentia ad aliam. Quod supra improbatum est. Et ideo alii dicunt
7381 quod illa eadem anima quae primo fuit vegetativa tantum, postmodum,
7382 per actionem virtutis quae est in semine, perducitur ad hoc quod
7383 fiat etiam sensitiva; et tandem perducitur ad hoc ut ipsa eadem
7384 fiat intellectiva, non quidem per virtutem activam seminis, sed per
7385 virtutem superioris agentis, scilicet Dei deforis illustrantis. Et
7386 propter hoc dicit philosophus quod intellectus venit ab extrinseco.
7387 Sed hoc stare non potest. Primo quidem, quia nulla forma
7388 substantialis recipit magis et minus; sed superadditio maioris
7389 perfectionis facit aliam speciem, sicut additio unitatis facit
7390 aliam speciem in numeris. Non est autem possibile ut una et eadem
7391 forma numero sit diversarum specierum. Secundo, quia sequeretur
7392 quod generatio animalis esset motus continuus, paulatim procedens
7393 de imperfecto ad perfectum; sicut accidit in alteratione. Tertio,
7394 quia sequeretur quod generatio hominis aut animalis non sit
7395 generatio simpliciter, quia subiectum eius esset ens actu. Si enim
7396 a principio in materia prolis est anima vegetabilis, et postmodum
7397 usque ad perfectum paulatim perducitur; erit semper additio
7398 perfectionis sequentis sine corruptione perfectionis praecedentis.
7399 Quod est contra rationem generationis simpliciter. Quarto, quia aut
7400 id quod causatur ex actione Dei, est aliquid subsistens, et ita
7401 oportet quod sit aliud per essentiam a forma praeexistente, quae
7402 non erat subsistens; et sic redibit opinio ponentium plures animas
7403 in corpore. Aut non est aliquid subsistens, sed quaedam perfectio
7404 animae praeexistentis, et sic ex necessitate sequitur quod anima
7405 intellectiva corrumpatur, corrupto corpore; quod est impossibile.
7406 Est autem et alius modus dicendi, secundum eos qui ponunt unum
7407 intellectum in omnibus. Quod supra improbatum est. Et ideo dicendum
7408 est quod, cum generatio unius semper sit corruptio alterius,
7409 necesse est dicere quod tam in homine quam in animalibus aliis,
7410 quando perfectior forma advenit, fit corruptio prioris, ita tamen
7411 quod sequens forma habet quidquid habebat prima, et adhuc amplius.
7412 Et sic per multas generationes et corruptiones pervenitur ad
7413 ultimam formam substantialem, tam in homine quam in aliis
7414 animalibus. Et hoc ad sensum apparet in animalibus ex putrefactione
7415 generatis. Sic igitur dicendum est quod anima intellectiva creatur
7416 a Deo in fine generationis humanae, quae simul est et sensitiva et
7417 nutritiva, corruptis formis praeexistentibus.</p>
7418 <p title="I q. 118 a. 2 ad 3"><a name="33370"><span class=
7419 "ref">[33370] I&ordf; q. 118 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium
7420 dicendum quod ratio illa locum habet in diversis agentibus non
7421 ordinatis ad invicem. Sed si sint multa agentia ordinata, nihil
7422 prohibet virtutem superioris agentis pertingere ad ultimam formam;
7423 virtutes autem inferiorum agentium pertingere solum ad aliquam
7424 materiae dispositionem; sicut virtus seminis disponit materiam,
7425 virtus autem animae dat formam, in generatione animalis. Manifestum
7426 est autem ex praemissis quod tota natura corporalis agit ut
7427 instrumentum spiritualis virtutis; et praecipue Dei. Et ideo nihil
7428 prohibet quin formatio corporis sit ab aliqua virtute corporali,
7429 anima autem intellectiva sit a solo Deo.</p>
7430 <p title="I q. 118 a. 2 ad 4"><a name="33371"><span class=
7431 "ref">[33371] I&ordf; q. 118 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum
7432 dicendum quod homo generat sibi simile, inquantum per virtutem
7433 seminis eius disponitur materia ad susceptionem talis formae.</p>
7434 <p title="I q. 118 a. 2 ad 5"><a name="33372"><span class=
7435 "ref">[33372] I&ordf; q. 118 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum
7436 dicendum quod in actione adulterorum, illud quod est naturae, bonum
7437 est, et huic cooperatur Deus. Quod vero est inordinatae voluptatis,
7438 malum est, et huic Deus non cooperatur.</p>
7439 <br />
7440 <div class="E">Articulus 3</div>
7441 <p title="I q. 118 a. 3 arg. 1"><a name="33373"><span class=
7442 "ref">[33373] I&ordf; q. 118 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic
7443 proceditur. Videtur quod animae humanae fuerint creatae simul a
7444 principio mundi. Dicitur enim Gen. II, <i>requievit Deus ab omni
7445 opere quod patrarat</i>. Hoc autem non esset, si quotidie novas
7446 animas crearet. Ergo omnes animae sunt simul creatae.</p>
7447 <p title="I q. 118 a. 3 arg. 2"><a name="33374"><span class=
7448 "ref">[33374] I&ordf; q. 118 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, ad
7449 perfectionem universi maxime pertinent substantiae spirituales. Si
7450 igitur animae simul crearentur cum corporibus, quotidie
7451 innumerabiles spirituales substantiae perfectioni universi
7452 adderentur, et sic universum a principio fuisset imperfectum. Quod
7453 est contra illud quod dicitur Gen. II, <i>Deum omne opus suum
7454 complesse</i>.</p>
7455 <p title="I q. 118 a. 3 arg. 3"><a name="33375"><span class=
7456 "ref">[33375] I&ordf; q. 118 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea,
7457 finis rei respondet eius principio. Sed anima intellectiva remanet,
7458 destructo corpore. Ergo incoepit esse ante corpus.</p>
7459 <p title="I q. 118 a. 3 s. c."><a name="33376"><span class=
7460 "ref">[33376] I&ordf; q. 118 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est
7461 quod dicitur in libro de Eccles. Dogmat., quod <i>simul anima
7462 creatur cum corpore</i>.</p>
7463 <p title="I q. 118 a. 3 co."><a name="33377"><span class=
7464 "ref">[33377] I&ordf; q. 118 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum
7465 quod quidam posuerunt quod animae intellectivae accidat uniri
7466 corpori, ponentes eam esse eiusdem conditionis cum substantiis
7467 spiritualibus quae corpori non uniuntur. Et ideo posuerunt animas
7468 hominum simul a principio cum Angelis creatas. Sed haec opinio
7469 falsa est. Primo quidem, quantum ad radicem. Si enim accidentaliter
7470 conveniret animae corpori uniri, sequeretur quod homo, qui ex ista
7471 unione constituitur, esset ens per accidens; vel quod anima esset
7472 homo, quod falsum est, ut supra ostensum est. Quod etiam anima
7473 humana non sit eiusdem naturae cum Angelis, ipse diversus modus
7474 intelligendi ostendit, ut supra ostensum est, homo enim intelligit
7475 a sensibus accipiendo, et convertendo se ad phantasmata, ut supra
7476 ostensum est. Et ideo indiget uniri corpori, quo indiget ad
7477 operationem sensitivae partis. Quod de Angelo dici non potest.
7478 Secundo apparet falsitas in ipsa positione. Si enim animae naturale
7479 est corpori uniri, esse sine corpore est sibi contra naturam, et
7480 sine corpore existens non habet suae naturae perfectionem. Non fuit
7481 autem conveniens ut Deus ab imperfectis suum opus inchoaret, et ab
7482 his quae sunt praeter naturam, non enim fecit hominem sine manu aut
7483 sine pede, quae sunt partes naturales hominis. Multo igitur minus
7484 fecit animam sine corpore. Si vero aliquis dicat quod non est
7485 naturale animae corpori uniri, oportet inquirere causam quare sint
7486 corporibus unitae. Oportet autem dicere quod aut hoc sit factum ex
7487 eius voluntate; aut ex alia causa. Si ex eius voluntate, videtur
7488 hoc esse inconveniens. Primo quidem, quia haec voluntas
7489 irrationabilis esset, si non indigeret corpore, et vellet ei uniri,
7490 si enim eo indigeret, naturale esset ei quod corpori uniretur, quia
7491 natura non deficit in necessariis. Secundo, quia nulla ratio esset
7492 quare animae a principio mundi creatae, post tot tempora voluntas
7493 accesserit ut nunc corpori uniatur. Est enim substantia spiritualis
7494 supra tempus, utpote revolutiones caeli excedens. Tertio quia
7495 videretur a casu esse quod haec anima huic corpori uniretur, cum ad
7496 hoc requiratur concursus duarum voluntatum, scilicet animae
7497 advenientis, et hominis generantis. Si autem praeter voluntatem
7498 ipsius corpori unitur, et praeter eius naturam; oportet quod hoc
7499 sit ex causa violentiam inferente, et sic erit ei poenale et
7500 triste. Quod est secundum errorem Origenis, qui posuit animas
7501 incorporari propter poenam peccati. Unde cum haec omnia sint
7502 inconvenientia, simpliciter confitendum est quod animae non sunt
7503 creatae ante corpora, sed simul creantur cum corporibus
7504 infunduntur.</p>
7505 <p title="I q. 118 a. 3 ad 1"><a name="33378"><span class=
7506 "ref">[33378] I&ordf; q. 118 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo
7507 dicendum quod Deus dicitur cessasse die septimo, non quidem ab omni
7508 opere, cum dicatur Ioan. V, <i>pater meus usque modo operatur</i>;
7509 sed a novis rerum generibus et speciebus condendis, quae in
7510 operibus primis non aliquo modo praeextiterint. Sic enim animae
7511 quae nunc creantur, praeextiterunt secundum similitudinem speciei
7512 in primis operibus, in quibus anima Adae creata fuit.</p>
7513 <p title="I q. 118 a. 3 ad 2"><a name="33379"><span class=
7514 "ref">[33379] I&ordf; q. 118 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum
7515 dicendum quod perfectioni universi, quantum ad numerum
7516 individuorum, quotidie potest addi aliquid, non autem quantum ad
7517 numerum specierum.</p>
7518 <p title="I q. 118 a. 3 ad 3"><a name="33380"><span class=
7519 "ref">[33380] I&ordf; q. 118 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium
7520 dicendum quod hoc quod anima remanet sine corpore, contingit per
7521 corporis corruptionem, quae consecuta est ex peccato. Unde non fuit
7522 conveniens quod ab hoc inciperent Dei opera, quia, sicut scriptum
7523 est Sap. I, <i>Deus mortem non fecit, sed impii manibus et verbis
7524 accersierunt eam</i>.</p>
7525 <br />
7526 <div class="D">Quaestio 119</div>
7527 <div class="G">Prooemium</div>
7528 <p title="I q. 119 pr."><a name="33381"><span class="ref">[33381]
7529 I&ordf; q. 119 pr.</span></a> Deinde considerandum est de
7530 propagatione hominis quantum ad corpus. Et circa hoc quaeruntur
7531 duo. Primo, utrum aliquid de alimento convertatur in veritatem
7532 humanae naturae. Secundo, utrum semen, quod est humanae
7533 generationis principium, sit de superfluo alimenti.</p>
7534 <br />
7535 <div class="E">Articulus 1</div>
7536 <p title="I q. 119 a. 1 arg. 1"><a name="33382"><span class=
7537 "ref">[33382] I&ordf; q. 119 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic
7538 proceditur. Videtur quod nihil de alimento transeat in veritatem
7539 humanae naturae. Dicitur enim Matth. XV, <i>omne quod in os intrat,
7540 in ventrem vadit, et per secessum emittitur</i>. Sed quod
7541 emittitur, non transit in veritatem humanae naturae. Ergo nihil de
7542 alimento in veritatem humanae naturae transit.</p>
7543 <p title="I q. 119 a. 1 arg. 2"><a name="33383"><span class=
7544 "ref">[33383] I&ordf; q. 119 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea,
7545 philosophus, in I de Generat., distinguit carnem secundum speciem,
7546 et secundum materiam; et dicit quod caro secundum materiam advenit
7547 et recedit. Quod autem ex alimento generatur, advenit et recedit.
7548 Ergo id in quod alimentum convertitur, est caro secundum materiam,
7549 non autem caro secundum speciem. Sed hoc pertinet ad veritatem
7550 humanae naturae, quod pertinet ad speciem eius. Ergo alimentum non
7551 transit in veritatem humanae naturae.</p>
7552 <p title="I q. 119 a. 1 arg. 3"><a name="33384"><span class=
7553 "ref">[33384] I&ordf; q. 119 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ad
7554 veritatem humanae naturae pertinere videtur humidum radicale; quod
7555 si deperdatur, restitui non potest, ut medici dicunt. Posset autem
7556 restitui, si alimentum converteretur in ipsum humidum. Ergo
7557 nutrimentum non convertitur in veritatem humanae naturae.</p>
7558 <p title="I q. 119 a. 1 arg. 4"><a name="33385"><span class=
7559 "ref">[33385] I&ordf; q. 119 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, si
7560 alimentum transiret in veritatem humanae naturae, quidquid in
7561 homine deperditur, restaurari posset. Sed mors hominis non accidit
7562 nisi per deperditionem alicuius. Posset igitur homo per sumptionem
7563 alimenti in perpetuum se contra mortem tueri.</p>
7564 <p title="I q. 119 a. 1 arg. 5"><a name="33386"><span class=
7565 "ref">[33386] I&ordf; q. 119 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, si
7566 alimentum in veritatem humanae naturae transiret, nihil esset in
7567 homine quod non posset recedere et reparari, quia id quod in homine
7568 generatur ex alimento, et recedere et reparari potest. Si ergo homo
7569 diu viveret, sequeretur quod nihil quod in eo fuit materialiter in
7570 principio suae generationis, finaliter remaneret in ipso. Et sic
7571 non esset idem homo numero per totam vitam suam, cum ad hoc quod
7572 aliquid sit idem numero, requiratur identitas materiae. Hoc autem
7573 est inconveniens. Non ergo alimentum transit in veritatem humanae
7574 naturae.</p>
7575 <p title="I q. 119 a. 1 s. c."><a name="33387"><span class=
7576 "ref">[33387] I&ordf; q. 119 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est
7577 quod dicit Augustinus, in libro de vera Relig., <i>alimenta carnis
7578 corrupta, idest amittentia formam suam, in membrorum fabricam
7579 migrant</i>. Sed fabrica membrorum pertinet ad veritatem humanae
7580 naturae. Ergo alimenta transeunt in veritatem humanae naturae.</p>
7581 <p title="I q. 119 a. 1 co."><a name="33388"><span class=
7582 "ref">[33388] I&ordf; q. 119 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum
7583 quod, secundum philosophum, II Metaphys., <i>hoc modo se habet
7584 unumquodque ad veritatem, sicut se habet ad esse</i>. Illud ergo
7585 pertinet ad veritatem naturae alicuius, quod est de constitutione
7586 naturae ipsius. Sed natura dupliciter considerari potest, uno modo,
7587 in communi, secundum rationem speciei; alio modo, secundum quod est
7588 in hoc individuo. Ad veritatem igitur naturae alicuius in communi
7589 consideratae, pertinet forma et materia eius in communi accepta, ad
7590 veritatem autem naturae in hoc particulari consideratae, pertinet
7591 materia individualis signata, et forma per huiusmodi materiam
7592 individuata. Sicut de veritate humanae naturae in communi, est
7593 anima humana et corpus, sed de veritate humanae naturae in Petro et
7594 Martino, est haec anima et hoc corpus. Sunt autem quaedam, quorum
7595 formae non possunt salvari nisi in una materia signata, sicut forma
7596 solis non potest salvari nisi in materia quae actu sub ea
7597 continetur. Et secundum hunc modum, aliqui posuerunt quod forma
7598 humana non potest salvari nisi in materia quadam signata, quae
7599 scilicet a principio fuit tali forma formata in primo homine. Ita
7600 quod quidquid aliud praeter illud quod ex primo parente in posteros
7601 derivatur, additum fuerit, non pertinet ad veritatem humanae
7602 naturae, quasi non vere accipiat formam humanae naturae. Sed illa
7603 materia quae in primo homine formae humanae fuit subiecta, in
7604 seipsa multiplicatur, et hoc modo multitudo humanorum corporum a
7605 corpore primi hominis derivatur. Et secundum hos, alimentum non
7606 convertitur in veritatem humanae naturae, sed dicunt quod alimentum
7607 accipitur ut quoddam fomentum naturae, idest ut resistat actioni
7608 caloris naturalis, ne consumat humidum radicale; sicut plumbum vel
7609 stannum adiungitur argento, ne consumatur per ignem. Sed haec
7610 positio est multipliciter irrationabilis. Primo quidem, quia
7611 eiusdem rationis est quod aliqua forma possit fieri in alia
7612 materia, et quod possit propriam materiam deserere, et ideo omnia
7613 generabilia sunt corruptibilia, et e converso. Manifestum est autem
7614 quod forma humana potest deficere ab hac materia quae ei
7615 subiicitur, alioquin corpus humanum corruptibile non esset. Unde
7616 relinquitur quod et alii materiae advenire possit, aliquo alio in
7617 veritatem humanae naturae transeunte. Secundo, quia in omnibus
7618 quorum materia invenitur tota sub uno individuo, non est nisi unum
7619 individuum in una specie, sicut patet in sole et luna, et
7620 huiusmodi. Sic igitur non esset nisi unum individuum humanae
7621 speciei. Tertio, quia non est possibile quod multiplicatio materiae
7622 attendatur nisi vel secundum quantitatem tantum, sicut accidit in
7623 rarefactis, quorum materia suscipit maiores dimensiones; vel etiam
7624 secundum substantiam materiae. Sola autem eadem substantia materiae
7625 manente, non potest dici quod sit multiplicata, quia idem ad
7626 seipsum non constituit multitudinem, cum necesse sit omnem
7627 multitudinem ex aliqua divisione causari. Unde oportet quod aliqua
7628 alia substantia materiae adveniat, vel per creationem, vel per
7629 conversionem alterius in ipsam. Unde relinquitur quod non potest
7630 aliqua materia multiplicari, nisi vel per rarefactionem, sicut cum
7631 ex aqua fit aer; vel per conversionem alterius rei, sicut
7632 multiplicatur ignis per additionem lignorum; vel per creationem
7633 materiae. Sed manifestum est multiplicationem materiae in humanis
7634 corporibus non accidere per rarefactionem, quia sic corpora hominum
7635 perfectae aetatis essent imperfectiora quam corpora puerorum. Nec
7636 iterum per creationem novae materiae, quia secundum Gregorium,
7637 <i>omnia sunt simul creata secundum substantiam materiae, licet non
7638 secundum speciem formae</i>. Unde relinquitur quod multiplicatio
7639 corporis humani non fit nisi per hoc, quod alimentum convertitur in
7640 veritatem humani corporis. Quarto, quia cum homo non differat ab
7641 animalibus et plantis secundum animam vegetabilem, sequeretur quod
7642 etiam corpora animalium et plantarum non multiplicarentur per
7643 conversionem alimenti in corpus nutritum, sed per quandam
7644 multiplicationem. Quae non potest esse naturalis, cum materia
7645 secundum naturam non extendatur nisi usque ad certam quantitatem;
7646 nec iterum inveniatur aliquid naturaliter crescere, nisi per
7647 rarefactionem, vel conversionem alterius in ipsum. Et sic totum
7648 opus generativae et nutritivae, quae dicuntur vires naturales,
7649 esset miraculosum. Quod est omnino inconveniens. Unde alii dixerunt
7650 quod forma humana potest quidem fieri de novo in aliqua alia
7651 materia, si consideretur natura humana in communi, non autem si
7652 accipiatur prout est in hoc individuo, in quo forma humana fixa
7653 manet in quadam materia determinata, cui primo imprimitur in
7654 generatione huius individui, ita quod illam materiam nunquam
7655 deserit usque ad ultimam individui corruptionem. Et hanc materiam
7656 dicunt principaliter pertinere ad veritatem humanae naturae. Sed
7657 quia huiusmodi materia non sufficit ad quantitatem debitam,
7658 requiritur ut adveniat alia materia per conversionem alimenti in
7659 substantiam nutriti, quantum sufficiat ad debitum augmentum. Et
7660 hanc materiam dicunt secundario pertinere ad veritatem humanae
7661 naturae, quia non requiritur ad primum esse individui, sed ad
7662 quantitatem eius. Iam vero si quid aliud advenit ex alimento, non
7663 pertinet ad veritatem humanae naturae, proprie loquendo. Sed hoc
7664 etiam est inconveniens. Primo quidem, quia haec opinio iudicat de
7665 materia corporum viventium, ad modum corporum inanimatorum; in
7666 quibus etsi sit virtus ad generandum simile in specie, non tamen
7667 est virtus in eis ad generandum aliquid sibi simile secundum
7668 individuum; quae quidem virtus in corporibus viventibus est virtus
7669 nutritiva. Nihil ergo per virtutem nutritivam adderetur corporibus
7670 viventibus, si alimentum in veritatem naturae ipsorum non
7671 converteretur. Secundo quia virtus activa quae est in semine, est
7672 quaedam impressio derivata ab anima generantis, sicut supra dictum
7673 est. Unde non potest esse maioris virtutis in agendo, quam ipsa
7674 anima a qua derivatur. Si ergo ex virtute seminis vere assumit
7675 aliqua materia formam naturae humanae, multo magis anima in
7676 nutrimentum coniunctum poterit veram formam naturae humanae
7677 imprimere per potentiam nutritivam. Tertio, quia nutrimento
7678 indigetur non solum ad augmentum, alioquin terminato augmento
7679 necessarium non esset, sed etiam ad restaurandum illud quod
7680 deperditur per actionem caloris naturalis. Non autem esset
7681 restauratio, nisi id quod ex alimento generatur, succederet in
7682 locum deperditi. Unde sicut id quod primo inerat, est de veritate
7683 humanae naturae, ita et id quod ex alimento generatur. Et ideo,
7684 secundum alios, dicendum est quod alimentum vere convertitur in
7685 veritatem humanae naturae, inquantum vere accipit speciem carnis et
7686 ossis et huiusmodi partium. Et hoc est quod dicit philosophus in II
7687 de anima, quod <i>alimentum nutrit inquantum est potentia
7688 caro</i>.</p>
7689 <p title="I q. 119 a. 1 ad 1"><a name="33389"><span class=
7690 "ref">[33389] I&ordf; q. 119 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo
7691 dicendum quod dominus non dicit quod totum quod in os intrat, per
7692 secessum emittatur, sed omne, quia de quolibet cibo aliquid impurum
7693 per secessum emittitur. Vel potest dici quod quidquid ex alimento
7694 generatur, potest etiam per calorem naturalem resolvi, et per poros
7695 quosdam occultos emitti, ut Hieronymus exponit.</p>
7696 <p title="I q. 119 a. 1 ad 2"><a name="33390"><span class=
7697 "ref">[33390] I&ordf; q. 119 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum
7698 dicendum quod aliqui per carnem secundum speciem intellexerunt id
7699 quod primo accipit speciem humanam, quod sumitur a generante, et
7700 hoc dicunt semper manere, quousque individuum durat. Carnem vero
7701 secundum materiam dicunt esse quae generatur ex alimento, et hanc
7702 dicunt non semper permanere, sed quod sicut advenit, ita abscedit.
7703 Sed hoc est contra intentionem Aristotelis. Dicit enim ibi quod,
7704 sicut in unoquoque habentium speciem in materia, puta in ligno et
7705 lapide, <i>ita et in carne hoc est secundum speciem, et illud
7706 secundum materiam</i>. Manifestum est autem quod praedicta
7707 distinctio locum non habet in rebus inanimatis, quae non generantur
7708 ex semine, nec nutriuntur. Et iterum, cum id quod ex alimento
7709 generatur, adiungatur corpori nutrito per modum mixtionis, sicut
7710 aqua miscetur vino, ut ponit exemplum ibidem philosophus; non
7711 potest alia esse natura eius quod advenit, et eius cui advenit, cum
7712 iam sit factum unum per veram mixtionem. Unde nulla ratio est quod
7713 unum consumatur per calorem naturalem, et alterum maneat. Et ideo
7714 aliter dicendum est, quod haec distinctio philosophi non est
7715 secundum diversas carnes, sed est eiusdem carnis secundum diversam
7716 considerationem. Si enim consideretur caro secundum speciem, idest
7717 secundum id quod est formale in ipsa, sic semper manet, quia semper
7718 manet natura carnis, et dispositio naturalis ipsius. Sed si
7719 consideretur caro secundum materiam, sic non manet, sed paulatim
7720 consumitur et restauratur, sicut patet in igne fornacis, cuius
7721 forma manet, sed materia paulatim consumitur, et alia in locum eius
7722 substituitur.</p>
7723 <p title="I q. 119 a. 1 ad 3"><a name="33391"><span class=
7724 "ref">[33391] I&ordf; q. 119 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium
7725 dicendum quod ad humidum radicale intelligitur pertinere totum id
7726 in quo fundatur virtus speciei. Quod si subtrahatur, restitui non
7727 potest, sicut si amputetur manus aut pes, vel aliquid huiusmodi.
7728 Sed humidum nutrimentale est quod nondum pervenit ad suscipiendum
7729 perfecte naturam speciei, sed est in via ad hoc; sicut est sanguis,
7730 et alia huiusmodi. Unde si talia subtrahantur, remanet adhuc virtus
7731 speciei in radice, quae non tollitur.</p>
7732 <p title="I q. 119 a. 1 ad 4"><a name="33392"><span class=
7733 "ref">[33392] I&ordf; q. 119 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum
7734 dicendum quod omnis virtus in corpore passibili per continuam
7735 actionem debilitatur, quia huiusmodi agentia etiam patiuntur. Et
7736 ideo virtus conversiva in principio quidem tam fortis est, ut
7737 possit convertere non solum quod sufficit ad restaurationem
7738 deperditi, sed etiam ad augmentum. Postea vero non potest
7739 convertere nisi quantum sufficit ad restaurationem deperditi, et
7740 tunc cessat augmentum. Demum nec hoc potest, et tunc fit diminutio.
7741 Deinde, deficiente huiusmodi virtute totaliter, animal moritur.
7742 Sicut virtus vini convertentis aquam admixtam, paulatim per
7743 admixtionem aquae debilitatur, ut tandem totum fiat aquosum, ut
7744 philosophus exemplificat in I de Generat.</p>
7745 <p title="I q. 119 a. 1 ad 5"><a name="33393"><span class=
7746 "ref">[33393] I&ordf; q. 119 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum
7747 dicendum quod, sicut philosophus dicit in I de Generat. quando
7748 aliqua materia per se convertitur in ignem, tunc dicitur ignis de
7749 novo generari, quando vero aliqua materia convertitur in ignem
7750 praeexistentem, dicitur ignis nutriri. Unde si tota materia simul
7751 amittat speciem ignis, et alia materia convertatur in ignem, erit
7752 alius ignis numero. Si vero, paulatim combusto uno ligno, aliud
7753 substituatur, et sic deinceps quousque omnia prima consumantur,
7754 semper remanet idem ignis numero, quia semper quod additur, transit
7755 in praeexistens. Et similiter est intelligendum in corporibus
7756 viventibus, in quibus ex nutrimento restauratur id quod per calorem
7757 naturalem consumitur.</p>
7758 <br />
7759 <div class="E">Articulus 2</div>
7760 <p title="I q. 119 a. 2 arg. 1"><a name="33394"><span class=
7761 "ref">[33394] I&ordf; q. 119 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic
7762 proceditur. Videtur quod semen non sit de superfluo alimenti, sed
7763 de substantia generantis. Dicit enim Damascenus quod <i>generatio
7764 est opus naturae ex substantia generantis producens quod
7765 generatur</i>. Sed id quod generatur, generatur ex semine. Ergo
7766 semen est de substantia generantis.</p>
7767 <p title="I q. 119 a. 2 arg. 2"><a name="33395"><span class=
7768 "ref">[33395] I&ordf; q. 119 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea,
7769 secundum hoc filius assimilatur patri, quod ab eo aliquid accipit.
7770 Sed si semen ex quo aliquid generatur, sit de superfluo alimenti;
7771 nihil acciperet aliquis ab avo et praecedentibus, in quibus hoc
7772 alimentum nullo modo fuit. Ergo non assimilaretur aliquis avo et
7773 praecedentibus, magis quam aliis hominibus.</p>
7774 <p title="I q. 119 a. 2 arg. 3"><a name="33396"><span class=
7775 "ref">[33396] I&ordf; q. 119 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea,
7776 alimentum hominis generantis quandoque est ex carnibus bovis, vel
7777 porci, et aliorum huiusmodi. Si igitur semen esset de superfluo
7778 alimenti, homo generatus ex semine maiorem affinitatem haberet cum
7779 bove et porco, quam cum patre et aliis consanguineis.</p>
7780 <p title="I q. 119 a. 2 arg. 4"><a name="33397"><span class=
7781 "ref">[33397] I&ordf; q. 119 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea,
7782 Augustinus dicit, X super Gen. ad Litt., quod nos fuimus in Adam
7783 non solum secundum <i>seminalem rationem, sed etiam secundum
7784 corpulentam substantiam</i>. Hoc autem non esset, si semen esset ex
7785 superfluo alimenti. Ergo semen non est superfluo alimenti.</p>
7786 <p title="I q. 119 a. 2 s. c."><a name="33398"><span class=
7787 "ref">[33398] I&ordf; q. 119 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est
7788 quod philosophus probat multipliciter, in libro de Generat.
7789 Animal., <i>quod semen est superfluum alimenti</i>.</p>
7790 <p title="I q. 119 a. 2 co."><a name="33399"><span class=
7791 "ref">[33399] I&ordf; q. 119 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum
7792 quod ista quaestio aliqualiter dependet ex praemissis. Si enim in
7793 natura humana est virtus ad communicandum suam formam materiae
7794 alienae non solum in alio, sed etiam in ipso; manifestum est quod
7795 alimentum, quod est in principio dissimile, in fine fit simile per
7796 formam communicatam. Est autem naturalis ordo ut aliquid gradatim
7797 de potentia reducatur in actum, et ideo in his quae generantur,
7798 invenimus quod primo unumquodque est imperfectum, et postea
7799 perficitur. Manifestum est autem quod commune se habet ad proprium
7800 et determinatum, ut imperfectum ad perfectum, et ideo videmus quod
7801 in generatione animalis prius generatur animal, quam homo vel
7802 equus. Sic igitur et ipsum alimentum primo quidem accipit quandam
7803 virtutem communem respectu omnium partium corporis, et in fine
7804 determinatur ad hanc partem vel ad illam. Non autem est possibile
7805 quod accipiatur pro semine id quod iam conversum est in substantiam
7806 membrorum, per quandam resolutionem. Quia illud resolutum, si non
7807 retineret naturam eius a quo resolvitur, tunc iam esset recedens a
7808 natura generantis, quasi in via corruptionis existens; et sic non
7809 haberet virtutem convertendi aliud in similem naturam. Si vero
7810 retineret naturam eius a quo resolvitur, tunc, cum esset contractum
7811 ad determinatam partem, non haberet virtutem movendi ad naturam
7812 totius, sed solum ad naturam partis. Nisi forte quis dicat quod
7813 esset resolutum ab omnibus partibus corporis, et quod retineat
7814 naturam omnium partium. Et sic semen esset quasi quoddam parvum
7815 animal in actu; et generatio animalis ex animali non esset nisi per
7816 divisionem, sicut lutum generatur ex luto, et sicut accidit in
7817 animalibus quae decisa vivunt. Hoc autem est inconveniens.
7818 Relinquitur ergo quod semen non sit decisum ab eo quod erat actu
7819 totum; sed magis sit in potentia totum, habens virtutem ad
7820 productionem totius corporis, derivatam an anima generantis, ut
7821 supra dictum est. Hoc autem quod est in potentia ad totum, est
7822 illud quod generatur ex alimento, antequam convertatur in
7823 substantiam membrorum. Et ideo ex hoc semen accipitur. Et secundum
7824 hoc, virtus nutritiva dicitur deservire generativae, quia id quod
7825 est conversum per virtutem nutritivam, accipitur a virtute
7826 generativa ut semen. Et huius signum ponit philosophus, quod
7827 animalia magni corporis, quae indigent multo nutrimento, sunt pauci
7828 seminis secundum quantitatem sui corporis, et paucae generationis;
7829 et similiter homines pingues sunt pauci seminis, propter eandem
7830 causam.</p>
7831 <p title="I q. 119 a. 2 ad 1"><a name="33400"><span class=
7832 "ref">[33400] I&ordf; q. 119 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo
7833 dicendum quod generatio est de substantia generantis in animalibus
7834 et plantis, inquantum semen habet virtutem ex forma generantis, et
7835 inquantum est in potentia ad substantiam ipsius.</p>
7836 <p title="I q. 119 a. 2 ad 2"><a name="33401"><span class=
7837 "ref">[33401] I&ordf; q. 119 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum
7838 dicendum quod assimilatio generantis ad genitum non fit propter
7839 materiam, sed propter formam agentis, quod generat sibi simile.
7840 Unde non oportet ad hoc quod aliquis assimiletur avo, quod materia
7841 corporalis seminis fuerit in avo; sed quod sit in semine aliqua
7842 virtus derivata ab anima avi, mediante patre.</p>
7843 <p title="I q. 119 a. 2 ad 3"><a name="33402"><span class=
7844 "ref">[33402] I&ordf; q. 119 a. 2 ad 3</span></a> Et similiter
7845 dicendum est ad tertium. Nam affinitas non attenditur secundum
7846 materiam, sed magis secundum derivationem formae.</p>
7847 <p title="I q. 119 a. 2 ad 4"><a name="33403"><span class=
7848 "ref">[33403] I&ordf; q. 119 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum
7849 dicendum quod verbum Augustini non est sic intelligendum, quasi in
7850 Adam actu fuerit aut seminalis ratio huius hominis propinqua, aut
7851 corpulenta eius substantia, sed utrumque fuit in Adam secundum
7852 originem. Nam et materia corporalis, quae ministrata est a matre,
7853 quam vocat corpulentam substantiam, derivatur originaliter ab Adam,
7854 et similiter virtus activa existens in semine patris, quae est
7855 huius hominis propinqua ratio seminalis. Sed Christus dicitur
7856 fuisse in Adam secundum corpulentam substantiam, sed non secundum
7857 seminalem rationem. Quia materia corporis eius, quae ministrata est
7858 a matre virgine, derivata est ab Adam, sed virtus activa non est
7859 derivata ab Adam, quia corpus eius non est formatum per virtutem
7860 virilis seminis, sed operatione spiritus sancti. Talis enim partus
7861 decebat eum, qui est super omnia benedictus Deus in saecula.
7862 Amen.</p>
7863 <div class="centro"><br />
7864 <p><a href="sth1090.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19"
7865 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> &nbsp;
7866 <a href="sth2000.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19"
7867 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p>
7868 <br />
7869 <hr />
7870 <br />
7871 <address>&copy; 2006 Fundaci&oacute;n Tom&aacute;s de Aquino quoad
7872 hanc editionem<br />
7873 Iura omnia asservantur<br />
7874 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264"
7875 style="text-decoration=none">49644264</a></address>
7876 </div>
7877 </body>
7878 </html>