Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth4027.html @ 100:eea25317dfad
clarify order of messages
| author | ht |
|---|---|
| date | Fri, 13 Feb 2015 14:54:33 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIIª q. | |
| 28 | 19 27-39</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">tertia pars a quaestione XXVII ad quaestionem |
| 22 XXXIX</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Sassetta depictus" border="0" height="180" width="204" src="icons/bene180.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1903 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth4016.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth4040.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#48007">III&ordf; q. 27 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#48008">III&ordf; q. 27 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#48009">III&ordf; q. 27 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#48010">III&ordf; q. 27 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#48011">III&ordf; q. 27 a. 1 arg. 4'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#48012">III&ordf; q. 27 a. 1 s. c.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#48013">III&ordf; q. 27 a. 1 co.'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#48014">III&ordf; q. 27 a. 1 ad 1'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#48015">III&ordf; q. 27 a. 1 ad 2'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#48016">III&ordf; q. 27 a. 1 ad 3'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#48017">III&ordf; q. 27 a. 1 ad 4'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#48018">III&ordf; q. 27 a. 2 arg. 1'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#48019">III&ordf; q. 27 a. 2 arg. 2'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#48020">III&ordf; q. 27 a. 2 arg. 3'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#48021">III&ordf; q. 27 a. 2 arg. 4'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#48022">III&ordf; q. 27 a. 2 s. c.'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#48023">III&ordf; q. 27 a. 2 co.'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#48024">III&ordf; q. 27 a. 2 ad 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#48025">III&ordf; q. 27 a. 2 ad 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#48026">III&ordf; q. 27 a. 2 ad 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#48027">III&ordf; q. 27 a. 2 ad 4'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#48028">III&ordf; q. 27 a. 3 arg. 1'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#48029">III&ordf; q. 27 a. 3 arg. 2'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#48030">III&ordf; q. 27 a. 3 arg. 3'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#48031">III&ordf; q. 27 a. 3 s. c.'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#48032">III&ordf; q. 27 a. 3 co.'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#48033">III&ordf; q. 27 a. 3 ad 1'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#48034">III&ordf; q. 27 a. 3 ad 2'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#48035">III&ordf; q. 27 a. 3 ad 3'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#48036">III&ordf; q. 27 a. 4 arg. 1'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#48037">III&ordf; q. 27 a. 4 arg. 2'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#48038">III&ordf; q. 27 a. 4 arg. 3'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#48039">III&ordf; q. 27 a. 4 s. c.'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#48040">III&ordf; q. 27 a. 4 co.'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#48041">III&ordf; q. 27 a. 4 ad 1'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#48042">III&ordf; q. 27 a. 4 ad 2'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#48043">III&ordf; q. 27 a. 4 ad 3'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#48044">III&ordf; q. 27 a. 5 arg. 1'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#48045">III&ordf; q. 27 a. 5 arg. 2'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#48046">III&ordf; q. 27 a. 5 arg. 3'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#48047">III&ordf; q. 27 a. 5 s. c.'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#48048">III&ordf; q. 27 a. 5 co.'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#48049">III&ordf; q. 27 a. 5 ad 1'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#48050">III&ordf; q. 27 a. 5 ad 2'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#48051">III&ordf; q. 27 a. 5 ad 3'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#48052">III&ordf; q. 27 a. 6 arg. 1'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#48053">III&ordf; q. 27 a. 6 arg. 2'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#48054">III&ordf; q. 27 a. 6 arg. 3'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#48055">III&ordf; q. 27 a. 6 s. c.'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#48056">III&ordf; q. 27 a. 6 co.'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#48057">III&ordf; q. 27 a. 6 ad 1'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#48058">III&ordf; q. 27 a. 6 ad 2'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#48059">III&ordf; q. 27 a. 6 ad 3'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#48060">III&ordf; q. 28 pr.'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#48061">III&ordf; q. 28 a. 1 arg. 1'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#48062">III&ordf; q. 28 a. 1 arg. 2'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#48063">III&ordf; q. 28 a. 1 arg. 3'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#48064">III&ordf; q. 28 a. 1 arg. 4'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#48065">III&ordf; q. 28 a. 1 arg. 5'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#48066">III&ordf; q. 28 a. 1 s. c.'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#48067">III&ordf; q. 28 a. 1 co.'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#48068">III&ordf; q. 28 a. 1 ad 1'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#48069">III&ordf; q. 28 a. 1 ad 2'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#48070">III&ordf; q. 28 a. 1 ad 3'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#48071">III&ordf; q. 28 a. 1 ad 4'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#48072">III&ordf; q. 28 a. 1 ad 5'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#48073">III&ordf; q. 28 a. 2 arg. 1'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#48074">III&ordf; q. 28 a. 2 arg. 2'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#48075">III&ordf; q. 28 a. 2 arg. 3'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#48076">III&ordf; q. 28 a. 2 s. c.'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#48077">III&ordf; q. 28 a. 2 co.'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#48078">III&ordf; q. 28 a. 2 ad 1'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#48079">III&ordf; q. 28 a. 2 ad 2'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#48080">III&ordf; q. 28 a. 2 ad 3'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#48081">III&ordf; q. 28 a. 3 arg. 1'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#48082">III&ordf; q. 28 a. 3 arg. 2'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#48083">III&ordf; q. 28 a. 3 arg. 3'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#48084">III&ordf; q. 28 a. 3 arg. 4'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#48085">III&ordf; q. 28 a. 3 arg. 5'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#48086">III&ordf; q. 28 a. 3 arg. 6'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#48087">III&ordf; q. 28 a. 3 s. c.'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#48088">III&ordf; q. 28 a. 3 co.'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#48089">III&ordf; q. 28 a. 3 ad 1'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#48090">III&ordf; q. 28 a. 3 ad 2'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#48091">III&ordf; q. 28 a. 3 ad 3'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#48092">III&ordf; q. 28 a. 3 ad 4'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#48093">III&ordf; q. 28 a. 3 ad 5'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#48094">III&ordf; q. 28 a. 3 ad 6'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#48095">III&ordf; q. 28 a. 4 arg. 1'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#48096">III&ordf; q. 28 a. 4 arg. 2'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#48097">III&ordf; q. 28 a. 4 arg. 3'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#48098">III&ordf; q. 28 a. 4 s. c.'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#48099">III&ordf; q. 28 a. 4 co.'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#48100">III&ordf; q. 28 a. 4 ad 1'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#48101">III&ordf; q. 28 a. 4 ad 2'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#48102">III&ordf; q. 28 a. 4 ad 3'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#48103">III&ordf; q. 29 pr.'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#48104">III&ordf; q. 29 a. 1 arg. 1'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#48105">III&ordf; q. 29 a. 1 arg. 2'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#48106">III&ordf; q. 29 a. 1 arg. 3'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#48107">III&ordf; q. 29 a. 1 arg. 4'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#48108">III&ordf; q. 29 a. 1 s. c.'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#48109">III&ordf; q. 29 a. 1 co.'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#48110">III&ordf; q. 29 a. 1 ad 1'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#48111">III&ordf; q. 29 a. 1 ad 2'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#48112">III&ordf; q. 29 a. 1 ad 3'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#48113">III&ordf; q. 29 a. 1 ad 4'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#48114">III&ordf; q. 29 a. 2 arg. 1'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#48115">III&ordf; q. 29 a. 2 arg. 2'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#48116">III&ordf; q. 29 a. 2 arg. 3'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#48117">III&ordf; q. 29 a. 2 s. c.'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#48118">III&ordf; q. 29 a. 2 co.'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#48119">III&ordf; q. 29 a. 2 ad 1'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#48120">III&ordf; q. 29 a. 2 ad 2'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#48121">III&ordf; q. 29 a. 2 ad 3'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#48122">III&ordf; q. 30 pr.'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#48123">III&ordf; q. 30 a. 1 arg. 1'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#48124">III&ordf; q. 30 a. 1 arg. 2'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#48125">III&ordf; q. 30 a. 1 arg. 3'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#48126">III&ordf; q. 30 a. 1 s. c.'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#48127">III&ordf; q. 30 a. 1 co.'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#48128">III&ordf; q. 30 a. 1 ad 1'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#48129">III&ordf; q. 30 a. 1 ad 2'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#48130">III&ordf; q. 30 a. 1 ad 3'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#48131">III&ordf; q. 30 a. 2 arg. 1'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#48132">III&ordf; q. 30 a. 2 arg. 2'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#48133">III&ordf; q. 30 a. 2 arg. 3'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#48134">III&ordf; q. 30 a. 2 arg. 4'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#48135">III&ordf; q. 30 a. 2 s. c.'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#48136">III&ordf; q. 30 a. 2 co.'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#48137">III&ordf; q. 30 a. 2 ad 1'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#48138">III&ordf; q. 30 a. 2 ad 2'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#48139">III&ordf; q. 30 a. 2 ad 3'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#48140">III&ordf; q. 30 a. 2 ad 4'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#48141">III&ordf; q. 30 a. 3 arg. 1'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#48142">III&ordf; q. 30 a. 3 arg. 2'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#48143">III&ordf; q. 30 a. 3 arg. 3'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#48144">III&ordf; q. 30 a. 3 s. c.'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#48145">III&ordf; q. 30 a. 3 co.'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#48146">III&ordf; q. 30 a. 3 ad 1'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#48147">III&ordf; q. 30 a. 3 ad 2'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#48148">III&ordf; q. 30 a. 3 ad 3'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#48149">III&ordf; q. 30 a. 4 arg. 1'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#48150">III&ordf; q. 30 a. 4 arg. 2'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#48151">III&ordf; q. 30 a. 4 arg. 3'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#48152">III&ordf; q. 30 a. 4 s. c.'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#48153">III&ordf; q. 30 a. 4 co.'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#48154">III&ordf; q. 30 a. 4 ad 1'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#48155">III&ordf; q. 30 a. 4 ad 2'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#48156">III&ordf; q. 30 a. 4 ad 3'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#48157">III&ordf; q. 31 pr.'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#48158">III&ordf; q. 31 a. 1 arg. 1'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#48159">III&ordf; q. 31 a. 1 arg. 2'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#48160">III&ordf; q. 31 a. 1 arg. 3'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#48161">III&ordf; q. 31 a. 1 s. c.'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#48162">III&ordf; q. 31 a. 1 co.'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#48163">III&ordf; q. 31 a. 1 ad 1'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#48164">III&ordf; q. 31 a. 1 ad 2'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#48165">III&ordf; q. 31 a. 1 ad 3'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#48166">III&ordf; q. 31 a. 2 arg. 1'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#48167">III&ordf; q. 31 a. 2 arg. 2'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#48168">III&ordf; q. 31 a. 2 arg. 3'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#48169">III&ordf; q. 31 a. 2 s. c.'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#48170">III&ordf; q. 31 a. 2 co.'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#48171">III&ordf; q. 31 a. 2 ad 1'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#48172">III&ordf; q. 31 a. 2 ad 2'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#48173">III&ordf; q. 31 a. 2 ad 3'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#48174">III&ordf; q. 31 a. 3 arg. 1'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#48175">III&ordf; q. 31 a. 3 arg. 2'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#48176">III&ordf; q. 31 a. 3 arg. 3'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#48177">III&ordf; q. 31 a. 3 arg. 4'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#48178">III&ordf; q. 31 a. 3 arg. 5'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#48179">III&ordf; q. 31 a. 3 s. c.'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#48180">III&ordf; q. 31 a. 3 co.'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#48181">III&ordf; q. 31 a. 3 ad 1'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#48182">III&ordf; q. 31 a. 3 ad 2'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#48183">III&ordf; q. 31 a. 3 ad 3'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#48184">III&ordf; q. 31 a. 3 ad 4'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#48185">III&ordf; q. 31 a. 3 ad 5'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#48186">III&ordf; q. 31 a. 4 arg. 1'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#48187">III&ordf; q. 31 a. 4 arg. 2'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#48188">III&ordf; q. 31 a. 4 arg. 3'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#48189">III&ordf; q. 31 a. 4 s. c.'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#48190">III&ordf; q. 31 a. 4 co.'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#48191">III&ordf; q. 31 a. 4 ad 1'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#48192">III&ordf; q. 31 a. 4 ad 2'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#48193">III&ordf; q. 31 a. 4 ad 3'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#48194">III&ordf; q. 31 a. 5 arg. 1'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#48195">III&ordf; q. 31 a. 5 arg. 2'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#48196">III&ordf; q. 31 a. 5 arg. 3'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#48197">III&ordf; q. 31 a. 5 s. c.'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#48198">III&ordf; q. 31 a. 5 co.'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#48199">III&ordf; q. 31 a. 5 ad 1'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#48200">III&ordf; q. 31 a. 5 ad 2'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#48201">III&ordf; q. 31 a. 5 ad 3'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#48202">III&ordf; q. 31 a. 6 arg. 1'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#48203">III&ordf; q. 31 a. 6 arg. 2'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#48204">III&ordf; q. 31 a. 6 arg. 3'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#48205">III&ordf; q. 31 a. 6 s. c.'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#48206">III&ordf; q. 31 a. 6 co.'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#48207">III&ordf; q. 31 a. 6 ad 1'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#48208">III&ordf; q. 31 a. 6 ad 2'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#48209">III&ordf; q. 31 a. 6 ad 3'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#48210">III&ordf; q. 31 a. 7 arg. 1'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#48211">III&ordf; q. 31 a. 7 arg. 2'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#48212">III&ordf; q. 31 a. 7 arg. 3'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#48213">III&ordf; q. 31 a. 7 s. c.'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#48214">III&ordf; q. 31 a. 7 co.'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#48215">III&ordf; q. 31 a. 7 ad 1'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#48216">III&ordf; q. 31 a. 7 ad 2'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#48217">III&ordf; q. 31 a. 7 ad 3'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#48218">III&ordf; q. 31 a. 8 arg. 1'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#48219">III&ordf; q. 31 a. 8 arg. 2'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#48220">III&ordf; q. 31 a. 8 arg. 3'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#48221">III&ordf; q. 31 a. 8 arg. 4'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#48222">III&ordf; q. 31 a. 8 s. c.'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#48223">III&ordf; q. 31 a. 8 co.'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#48224">III&ordf; q. 31 a. 8 ad 1'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#48225">III&ordf; q. 31 a. 8 ad 2'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#48226">III&ordf; q. 31 a. 8 ad 3'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#48227">III&ordf; q. 31 a. 8 ad 4'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#48228">III&ordf; q. 32 pr.'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#48229">III&ordf; q. 32 a. 1 arg. 1'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#48230">III&ordf; q. 32 a. 1 arg. 2'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#48231">III&ordf; q. 32 a. 1 arg. 3'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#48232">III&ordf; q. 32 a. 1 s. c.'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#48233">III&ordf; q. 32 a. 1 co.'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#48234">III&ordf; q. 32 a. 1 ad 1'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#48235">III&ordf; q. 32 a. 1 ad 2'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#48236">III&ordf; q. 32 a. 1 ad 3'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#48237">III&ordf; q. 32 a. 2 arg. 1'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#48238">III&ordf; q. 32 a. 2 arg. 2'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#48239">III&ordf; q. 32 a. 2 arg. 3'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#48240">III&ordf; q. 32 a. 2 s. c.'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#48241">III&ordf; q. 32 a. 2 co.'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#48242">III&ordf; q. 32 a. 2 ad 1'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#48243">III&ordf; q. 32 a. 2 ad 2'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#48244">III&ordf; q. 32 a. 2 ad 3'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#48245">III&ordf; q. 32 a. 3 arg. 1'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#48246">III&ordf; q. 32 a. 3 arg. 2'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#48247">III&ordf; q. 32 a. 3 arg. 3'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#48248">III&ordf; q. 32 a. 3 s. c.'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#48249">III&ordf; q. 32 a. 3 co.'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#48250">III&ordf; q. 32 a. 3 ad 1'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#48251">III&ordf; q. 32 a. 3 ad 2'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#48252">III&ordf; q. 32 a. 3 ad 3'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#48253">III&ordf; q. 32 a. 4 arg. 1'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#48254">III&ordf; q. 32 a. 4 arg. 2'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#48255">III&ordf; q. 32 a. 4 arg. 3'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#48256">III&ordf; q. 32 a. 4 s. c.'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#48257">III&ordf; q. 32 a. 4 co.'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#48258">III&ordf; q. 32 a. 4 ad 1'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#48259">III&ordf; q. 32 a. 4 ad 2'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#48260">III&ordf; q. 32 a. 4 ad 3'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#48261">III&ordf; q. 33 pr.'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#48262">III&ordf; q. 33 a. 1 arg. 1'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#48263">III&ordf; q. 33 a. 1 arg. 2'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#48264">III&ordf; q. 33 a. 1 arg. 3'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#48265">III&ordf; q. 33 a. 1 arg. 4'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#48266">III&ordf; q. 33 a. 1 s. c.'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#48267">III&ordf; q. 33 a. 1 co.'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#48268">III&ordf; q. 33 a. 1 ad 1'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#48269">III&ordf; q. 33 a. 1 ad 2'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#48270">III&ordf; q. 33 a. 1 ad 3'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#48271">III&ordf; q. 33 a. 1 ad 4'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#48272">III&ordf; q. 33 a. 2 arg. 1'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#48273">III&ordf; q. 33 a. 2 arg. 2'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#48274">III&ordf; q. 33 a. 2 arg. 3'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#48275">III&ordf; q. 33 a. 2 s. c.'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#48276">III&ordf; q. 33 a. 2 co.'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#48277">III&ordf; q. 33 a. 2 ad 1'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#48278">III&ordf; q. 33 a. 2 ad 2'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#48279">III&ordf; q. 33 a. 2 ad 3'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#48280">III&ordf; q. 33 a. 3 arg. 1'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#48281">III&ordf; q. 33 a. 3 arg. 2'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#48282">III&ordf; q. 33 a. 3 arg. 3'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#48283">III&ordf; q. 33 a. 3 s. c.'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#48284">III&ordf; q. 33 a. 3 co.'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#48285">III&ordf; q. 33 a. 3 ad 1'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#48286">III&ordf; q. 33 a. 3 ad 2'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#48287">III&ordf; q. 33 a. 3 ad 3'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#48288">III&ordf; q. 33 a. 4 arg. 1'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#48289">III&ordf; q. 33 a. 4 arg. 2'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#48290">III&ordf; q. 33 a. 4 arg. 3'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#48291">III&ordf; q. 33 a. 4 s. c.'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#48292">III&ordf; q. 33 a. 4 co.'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#48293">III&ordf; q. 33 a. 4 ad 1'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#48294">III&ordf; q. 33 a. 4 ad 2'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#48295">III&ordf; q. 33 a. 4 ad 3'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#48296">III&ordf; q. 34 pr.'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#48297">III&ordf; q. 34 a. 1 arg. 1'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#48298">III&ordf; q. 34 a. 1 arg. 2'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#48299">III&ordf; q. 34 a. 1 arg. 3'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#48300">III&ordf; q. 34 a. 1 s. c.'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#48301">III&ordf; q. 34 a. 1 co.'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#48302">III&ordf; q. 34 a. 1 ad 1'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#48303">III&ordf; q. 34 a. 1 ad 2'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#48304">III&ordf; q. 34 a. 1 ad 3'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#48305">III&ordf; q. 34 a. 2 arg. 1'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#48306">III&ordf; q. 34 a. 2 arg. 2'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#48307">III&ordf; q. 34 a. 2 arg. 3'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#48308">III&ordf; q. 34 a. 2 s. c.'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#48309">III&ordf; q. 34 a. 2 co.'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#48310">III&ordf; q. 34 a. 2 ad 1'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#48311">III&ordf; q. 34 a. 2 ad 2'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#48312">III&ordf; q. 34 a. 2 ad 3'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#48313">III&ordf; q. 34 a. 3 arg. 1'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#48314">III&ordf; q. 34 a. 3 arg. 2'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#48315">III&ordf; q. 34 a. 3 arg. 3'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#48316">III&ordf; q. 34 a. 3 s. c.'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#48317">III&ordf; q. 34 a. 3 co.'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#48318">III&ordf; q. 34 a. 3 ad 1'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#48319">III&ordf; q. 34 a. 3 ad 2'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#48320">III&ordf; q. 34 a. 3 ad 3'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#48321">III&ordf; q. 34 a. 4 arg. 1'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#48322">III&ordf; q. 34 a. 4 arg. 2'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#48323">III&ordf; q. 34 a. 4 arg. 3'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#48324">III&ordf; q. 34 a. 4 s. c.'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#48325">III&ordf; q. 34 a. 4 co.'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#48326">III&ordf; q. 34 a. 4 ad 1'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#48327">III&ordf; q. 34 a. 4 ad 2'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#48328">III&ordf; q. 34 a. 4 ad 3'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#48329">III&ordf; q. 35 pr.'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#48330">III&ordf; q. 35 a. 1 arg. 1'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#48331">III&ordf; q. 35 a. 1 arg. 2'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#48332">III&ordf; q. 35 a. 1 arg. 3'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#48333">III&ordf; q. 35 a. 1 s. c.'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#48334">III&ordf; q. 35 a. 1 co.'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#48335">III&ordf; q. 35 a. 1 ad 1'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#48336">III&ordf; q. 35 a. 1 ad 2'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#48337">III&ordf; q. 35 a. 1 ad 3'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#48338">III&ordf; q. 35 a. 2 arg. 1'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#48339">III&ordf; q. 35 a. 2 arg. 2'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#48340">III&ordf; q. 35 a. 2 arg. 3'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#48341">III&ordf; q. 35 a. 2 arg. 4'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#48342">III&ordf; q. 35 a. 2 s. c.'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#48343">III&ordf; q. 35 a. 2 co.'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#48344">III&ordf; q. 35 a. 2 ad 1'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#48345">III&ordf; q. 35 a. 2 ad 2'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#48346">III&ordf; q. 35 a. 2 ad 3'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#48347">III&ordf; q. 35 a. 2 ad 4'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#48348">III&ordf; q. 35 a. 3 arg. 1'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#48349">III&ordf; q. 35 a. 3 arg. 2'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#48350">III&ordf; q. 35 a. 3 arg. 3'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#48351">III&ordf; q. 35 a. 3 s. c.'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#48352">III&ordf; q. 35 a. 3 co.'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#48353">III&ordf; q. 35 a. 3 ad 1'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#48354">III&ordf; q. 35 a. 3 ad 2'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#48355">III&ordf; q. 35 a. 3 ad 3'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#48356">III&ordf; q. 35 a. 4 arg. 1'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#48357">III&ordf; q. 35 a. 4 arg. 2'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#48358">III&ordf; q. 35 a. 4 arg. 3'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#48359">III&ordf; q. 35 a. 4 s. c.'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#48360">III&ordf; q. 35 a. 4 co.'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#48361">III&ordf; q. 35 a. 4 ad 1'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#48362">III&ordf; q. 35 a. 4 ad 2'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#48363">III&ordf; q. 35 a. 4 ad 3'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#48364">III&ordf; q. 35 a. 5 arg. 1'); | |
| 408 document.write('<OPTION VALUE="#48365">III&ordf; q. 35 a. 5 arg. 2'); | |
| 409 document.write('<OPTION VALUE="#48366">III&ordf; q. 35 a. 5 arg. 3'); | |
| 410 document.write('<OPTION VALUE="#48367">III&ordf; q. 35 a. 5 s. c.'); | |
| 411 document.write('<OPTION VALUE="#48368">III&ordf; q. 35 a. 5 co.'); | |
| 412 document.write('<OPTION VALUE="#48369">III&ordf; q. 35 a. 5 ad 1'); | |
| 413 document.write('<OPTION VALUE="#48370">III&ordf; q. 35 a. 5 ad 2'); | |
| 414 document.write('<OPTION VALUE="#48371">III&ordf; q. 35 a. 5 ad 3'); | |
| 415 document.write('<OPTION VALUE="#48372">III&ordf; q. 35 a. 6 arg. 1'); | |
| 416 document.write('<OPTION VALUE="#48373">III&ordf; q. 35 a. 6 arg. 2'); | |
| 417 document.write('<OPTION VALUE="#48374">III&ordf; q. 35 a. 6 arg. 3'); | |
| 418 document.write('<OPTION VALUE="#48375">III&ordf; q. 35 a. 6 s. c.'); | |
| 419 document.write('<OPTION VALUE="#48376">III&ordf; q. 35 a. 6 co.'); | |
| 420 document.write('<OPTION VALUE="#48377">III&ordf; q. 35 a. 6 ad 1'); | |
| 421 document.write('<OPTION VALUE="#48378">III&ordf; q. 35 a. 6 ad 2'); | |
| 422 document.write('<OPTION VALUE="#48379">III&ordf; q. 35 a. 6 ad 3'); | |
| 423 document.write('<OPTION VALUE="#48380">III&ordf; q. 35 a. 7 arg. 1'); | |
| 424 document.write('<OPTION VALUE="#48381">III&ordf; q. 35 a. 7 arg. 2'); | |
| 425 document.write('<OPTION VALUE="#48382">III&ordf; q. 35 a. 7 arg. 3'); | |
| 426 document.write('<OPTION VALUE="#48383">III&ordf; q. 35 a. 7 s. c.'); | |
| 427 document.write('<OPTION VALUE="#48384">III&ordf; q. 35 a. 7 co.'); | |
| 428 document.write('<OPTION VALUE="#48385">III&ordf; q. 35 a. 7 ad 1'); | |
| 429 document.write('<OPTION VALUE="#48386">III&ordf; q. 35 a. 7 ad 2'); | |
| 430 document.write('<OPTION VALUE="#48387">III&ordf; q. 35 a. 7 ad 3'); | |
| 431 document.write('<OPTION VALUE="#48388">III&ordf; q. 35 a. 8 arg. 1'); | |
| 432 document.write('<OPTION VALUE="#48389">III&ordf; q. 35 a. 8 arg. 2'); | |
| 433 document.write('<OPTION VALUE="#48390">III&ordf; q. 35 a. 8 arg. 3'); | |
| 434 document.write('<OPTION VALUE="#48391">III&ordf; q. 35 a. 8 s. c.'); | |
| 435 document.write('<OPTION VALUE="#48392">III&ordf; q. 35 a. 8 co.'); | |
| 436 document.write('<OPTION VALUE="#48393">III&ordf; q. 35 a. 8 ad 1'); | |
| 437 document.write('<OPTION VALUE="#48394">III&ordf; q. 35 a. 8 ad 2'); | |
| 438 document.write('<OPTION VALUE="#48395">III&ordf; q. 35 a. 8 ad 3'); | |
| 439 document.write('<OPTION VALUE="#48396">III&ordf; q. 36 pr.'); | |
| 440 document.write('<OPTION VALUE="#48397">III&ordf; q. 36 a. 1 arg. 1'); | |
| 441 document.write('<OPTION VALUE="#48398">III&ordf; q. 36 a. 1 arg. 2'); | |
| 442 document.write('<OPTION VALUE="#48399">III&ordf; q. 36 a. 1 arg. 3'); | |
| 443 document.write('<OPTION VALUE="#48400">III&ordf; q. 36 a. 1 s. c.'); | |
| 444 document.write('<OPTION VALUE="#48401">III&ordf; q. 36 a. 1 co.'); | |
| 445 document.write('<OPTION VALUE="#48402">III&ordf; q. 36 a. 1 ad 1'); | |
| 446 document.write('<OPTION VALUE="#48403">III&ordf; q. 36 a. 1 ad 2'); | |
| 447 document.write('<OPTION VALUE="#48404">III&ordf; q. 36 a. 1 ad 3'); | |
| 448 document.write('<OPTION VALUE="#48405">III&ordf; q. 36 a. 2 arg. 1'); | |
| 449 document.write('<OPTION VALUE="#48406">III&ordf; q. 36 a. 2 arg. 2'); | |
| 450 document.write('<OPTION VALUE="#48407">III&ordf; q. 36 a. 2 arg. 3'); | |
| 451 document.write('<OPTION VALUE="#48408">III&ordf; q. 36 a. 2 s. c.'); | |
| 452 document.write('<OPTION VALUE="#48409">III&ordf; q. 36 a. 2 co.'); | |
| 453 document.write('<OPTION VALUE="#48410">III&ordf; q. 36 a. 2 ad 1'); | |
| 454 document.write('<OPTION VALUE="#48411">III&ordf; q. 36 a. 2 ad 2'); | |
| 455 document.write('<OPTION VALUE="#48412">III&ordf; q. 36 a. 2 ad 3'); | |
| 456 document.write('<OPTION VALUE="#48413">III&ordf; q. 36 a. 3 arg. 1'); | |
| 457 document.write('<OPTION VALUE="#48414">III&ordf; q. 36 a. 3 arg. 2'); | |
| 458 document.write('<OPTION VALUE="#48415">III&ordf; q. 36 a. 3 arg. 3'); | |
| 459 document.write('<OPTION VALUE="#48416">III&ordf; q. 36 a. 3 arg. 4'); | |
| 460 document.write('<OPTION VALUE="#48417">III&ordf; q. 36 a. 3 arg. 5'); | |
| 461 document.write('<OPTION VALUE="#48418">III&ordf; q. 36 a. 3 s. c.'); | |
| 462 document.write('<OPTION VALUE="#48419">III&ordf; q. 36 a. 3 co.'); | |
| 463 document.write('<OPTION VALUE="#48420">III&ordf; q. 36 a. 3 ad 1'); | |
| 464 document.write('<OPTION VALUE="#48421">III&ordf; q. 36 a. 3 ad 2'); | |
| 465 document.write('<OPTION VALUE="#48422">III&ordf; q. 36 a. 3 ad 3'); | |
| 466 document.write('<OPTION VALUE="#48423">III&ordf; q. 36 a. 3 ad 4'); | |
| 467 document.write('<OPTION VALUE="#48424">III&ordf; q. 36 a. 3 ad 5'); | |
| 468 document.write('<OPTION VALUE="#48425">III&ordf; q. 36 a. 4 arg. 1'); | |
| 469 document.write('<OPTION VALUE="#48426">III&ordf; q. 36 a. 4 arg. 2'); | |
| 470 document.write('<OPTION VALUE="#48427">III&ordf; q. 36 a. 4 arg. 3'); | |
| 471 document.write('<OPTION VALUE="#48428">III&ordf; q. 36 a. 4 s. c.'); | |
| 472 document.write('<OPTION VALUE="#48429">III&ordf; q. 36 a. 4 co.'); | |
| 473 document.write('<OPTION VALUE="#48430">III&ordf; q. 36 a. 4 ad 1'); | |
| 474 document.write('<OPTION VALUE="#48431">III&ordf; q. 36 a. 4 ad 2'); | |
| 475 document.write('<OPTION VALUE="#48432">III&ordf; q. 36 a. 4 ad 3'); | |
| 476 document.write('<OPTION VALUE="#48433">III&ordf; q. 36 a. 5 arg. 1'); | |
| 477 document.write('<OPTION VALUE="#48434">III&ordf; q. 36 a. 5 arg. 2'); | |
| 478 document.write('<OPTION VALUE="#48435">III&ordf; q. 36 a. 5 arg. 3'); | |
| 479 document.write('<OPTION VALUE="#48436">III&ordf; q. 36 a. 5 arg. 4'); | |
| 480 document.write('<OPTION VALUE="#48437">III&ordf; q. 36 a. 5 s. c.'); | |
| 481 document.write('<OPTION VALUE="#48438">III&ordf; q. 36 a. 5 co.'); | |
| 482 document.write('<OPTION VALUE="#48439">III&ordf; q. 36 a. 5 ad 1'); | |
| 483 document.write('<OPTION VALUE="#48440">III&ordf; q. 36 a. 5 ad 2'); | |
| 484 document.write('<OPTION VALUE="#48441">III&ordf; q. 36 a. 5 ad 3'); | |
| 485 document.write('<OPTION VALUE="#48442">III&ordf; q. 36 a. 5 ad 4'); | |
| 486 document.write('<OPTION VALUE="#48443">III&ordf; q. 36 a. 6 arg. 1'); | |
| 487 document.write('<OPTION VALUE="#48444">III&ordf; q. 36 a. 6 arg. 2'); | |
| 488 document.write('<OPTION VALUE="#48445">III&ordf; q. 36 a. 6 arg. 3'); | |
| 489 document.write('<OPTION VALUE="#48446">III&ordf; q. 36 a. 6 s. c.'); | |
| 490 document.write('<OPTION VALUE="#48447">III&ordf; q. 36 a. 6 co.'); | |
| 491 document.write('<OPTION VALUE="#48448">III&ordf; q. 36 a. 6 ad 1'); | |
| 492 document.write('<OPTION VALUE="#48449">III&ordf; q. 36 a. 6 ad 2'); | |
| 493 document.write('<OPTION VALUE="#48450">III&ordf; q. 36 a. 6 ad 3'); | |
| 494 document.write('<OPTION VALUE="#48451">III&ordf; q. 36 a. 7 arg. 1'); | |
| 495 document.write('<OPTION VALUE="#48452">III&ordf; q. 36 a. 7 arg. 2'); | |
| 496 document.write('<OPTION VALUE="#48453">III&ordf; q. 36 a. 7 arg. 3'); | |
| 497 document.write('<OPTION VALUE="#48454">III&ordf; q. 36 a. 7 s. c.'); | |
| 498 document.write('<OPTION VALUE="#48455">III&ordf; q. 36 a. 7 co.'); | |
| 499 document.write('<OPTION VALUE="#48456">III&ordf; q. 36 a. 7 ad 1'); | |
| 500 document.write('<OPTION VALUE="#48457">III&ordf; q. 36 a. 7 ad 2'); | |
| 501 document.write('<OPTION VALUE="#48458">III&ordf; q. 36 a. 7 ad 3'); | |
| 502 document.write('<OPTION VALUE="#48459">III&ordf; q. 36 a. 8 arg. 1'); | |
| 503 document.write('<OPTION VALUE="#48460">III&ordf; q. 36 a. 8 arg. 2'); | |
| 504 document.write('<OPTION VALUE="#48461">III&ordf; q. 36 a. 8 arg. 3'); | |
| 505 document.write('<OPTION VALUE="#48462">III&ordf; q. 36 a. 8 arg. 4'); | |
| 506 document.write('<OPTION VALUE="#48463">III&ordf; q. 36 a. 8 s. c.'); | |
| 507 document.write('<OPTION VALUE="#48464">III&ordf; q. 36 a. 8 co.'); | |
| 508 document.write('<OPTION VALUE="#48465">III&ordf; q. 36 a. 8 ad 1'); | |
| 509 document.write('<OPTION VALUE="#48466">III&ordf; q. 36 a. 8 ad 2'); | |
| 510 document.write('<OPTION VALUE="#48467">III&ordf; q. 36 a. 8 ad 3'); | |
| 511 document.write('<OPTION VALUE="#48468">III&ordf; q. 36 a. 8 ad 4'); | |
| 512 document.write('<OPTION VALUE="#48469">III&ordf; q. 37 pr.'); | |
| 513 document.write('<OPTION VALUE="#48470">III&ordf; q. 37 a. 1 arg. 1'); | |
| 514 document.write('<OPTION VALUE="#48471">III&ordf; q. 37 a. 1 arg. 2'); | |
| 515 document.write('<OPTION VALUE="#48472">III&ordf; q. 37 a. 1 arg. 3'); | |
| 516 document.write('<OPTION VALUE="#48473">III&ordf; q. 37 a. 1 s. c.'); | |
| 517 document.write('<OPTION VALUE="#48474">III&ordf; q. 37 a. 1 co.'); | |
| 518 document.write('<OPTION VALUE="#48475">III&ordf; q. 37 a. 1 ad 1'); | |
| 519 document.write('<OPTION VALUE="#48476">III&ordf; q. 37 a. 1 ad 2'); | |
| 520 document.write('<OPTION VALUE="#48477">III&ordf; q. 37 a. 1 ad 3'); | |
| 521 document.write('<OPTION VALUE="#48478">III&ordf; q. 37 a. 2 arg. 1'); | |
| 522 document.write('<OPTION VALUE="#48479">III&ordf; q. 37 a. 2 arg. 2'); | |
| 523 document.write('<OPTION VALUE="#48480">III&ordf; q. 37 a. 2 arg. 3'); | |
| 524 document.write('<OPTION VALUE="#48481">III&ordf; q. 37 a. 2 s. c.'); | |
| 525 document.write('<OPTION VALUE="#48482">III&ordf; q. 37 a. 2 co.'); | |
| 526 document.write('<OPTION VALUE="#48483">III&ordf; q. 37 a. 2 ad 1'); | |
| 527 document.write('<OPTION VALUE="#48484">III&ordf; q. 37 a. 2 ad 2'); | |
| 528 document.write('<OPTION VALUE="#48485">III&ordf; q. 37 a. 2 ad 3'); | |
| 529 document.write('<OPTION VALUE="#48486">III&ordf; q. 37 a. 3 arg. 1'); | |
| 530 document.write('<OPTION VALUE="#48487">III&ordf; q. 37 a. 3 arg. 2'); | |
| 531 document.write('<OPTION VALUE="#48488">III&ordf; q. 37 a. 3 arg. 3'); | |
| 532 document.write('<OPTION VALUE="#48489">III&ordf; q. 37 a. 3 arg. 4'); | |
| 533 document.write('<OPTION VALUE="#48490">III&ordf; q. 37 a. 3 s. c.'); | |
| 534 document.write('<OPTION VALUE="#48491">III&ordf; q. 37 a. 3 co.'); | |
| 535 document.write('<OPTION VALUE="#48492">III&ordf; q. 37 a. 3 ad 1'); | |
| 536 document.write('<OPTION VALUE="#48493">III&ordf; q. 37 a. 3 ad 2'); | |
| 537 document.write('<OPTION VALUE="#48494">III&ordf; q. 37 a. 3 ad 3'); | |
| 538 document.write('<OPTION VALUE="#48495">III&ordf; q. 37 a. 3 ad 4'); | |
| 539 document.write('<OPTION VALUE="#48496">III&ordf; q. 37 a. 4 arg. 1'); | |
| 540 document.write('<OPTION VALUE="#48497">III&ordf; q. 37 a. 4 arg. 2'); | |
| 541 document.write('<OPTION VALUE="#48498">III&ordf; q. 37 a. 4 arg. 3'); | |
| 542 document.write('<OPTION VALUE="#48499">III&ordf; q. 37 a. 4 s. c.'); | |
| 543 document.write('<OPTION VALUE="#48500">III&ordf; q. 37 a. 4 co.'); | |
| 544 document.write('<OPTION VALUE="#48501">III&ordf; q. 37 a. 4 ad 1'); | |
| 545 document.write('<OPTION VALUE="#48502">III&ordf; q. 37 a. 4 ad 2'); | |
| 546 document.write('<OPTION VALUE="#48503">III&ordf; q. 37 a. 4 ad 3'); | |
| 547 document.write('<OPTION VALUE="#48504">III&ordf; q. 38 pr.'); | |
| 548 document.write('<OPTION VALUE="#48505">III&ordf; q. 38 a. 1 arg. 1'); | |
| 549 document.write('<OPTION VALUE="#48506">III&ordf; q. 38 a. 1 arg. 2'); | |
| 550 document.write('<OPTION VALUE="#48507">III&ordf; q. 38 a. 1 arg. 3'); | |
| 551 document.write('<OPTION VALUE="#48508">III&ordf; q. 38 a. 1 s. c.'); | |
| 552 document.write('<OPTION VALUE="#48509">III&ordf; q. 38 a. 1 co.'); | |
| 553 document.write('<OPTION VALUE="#48510">III&ordf; q. 38 a. 1 ad 1'); | |
| 554 document.write('<OPTION VALUE="#48511">III&ordf; q. 38 a. 1 ad 2'); | |
| 555 document.write('<OPTION VALUE="#48512">III&ordf; q. 38 a. 1 ad 3'); | |
| 556 document.write('<OPTION VALUE="#48513">III&ordf; q. 38 a. 2 arg. 1'); | |
| 557 document.write('<OPTION VALUE="#48514">III&ordf; q. 38 a. 2 arg. 2'); | |
| 558 document.write('<OPTION VALUE="#48515">III&ordf; q. 38 a. 2 arg. 3'); | |
| 559 document.write('<OPTION VALUE="#48516">III&ordf; q. 38 a. 2 s. c.'); | |
| 560 document.write('<OPTION VALUE="#48517">III&ordf; q. 38 a. 2 co.'); | |
| 561 document.write('<OPTION VALUE="#48518">III&ordf; q. 38 a. 2 ad 1'); | |
| 562 document.write('<OPTION VALUE="#48519">III&ordf; q. 38 a. 2 ad 2'); | |
| 563 document.write('<OPTION VALUE="#48520">III&ordf; q. 38 a. 2 ad 3'); | |
| 564 document.write('<OPTION VALUE="#48521">III&ordf; q. 38 a. 3 arg. 1'); | |
| 565 document.write('<OPTION VALUE="#48522">III&ordf; q. 38 a. 3 arg. 2'); | |
| 566 document.write('<OPTION VALUE="#48523">III&ordf; q. 38 a. 3 arg. 3'); | |
| 567 document.write('<OPTION VALUE="#48524">III&ordf; q. 38 a. 3 s. c.'); | |
| 568 document.write('<OPTION VALUE="#48525">III&ordf; q. 38 a. 3 co.'); | |
| 569 document.write('<OPTION VALUE="#48526">III&ordf; q. 38 a. 3 ad 1'); | |
| 570 document.write('<OPTION VALUE="#48527">III&ordf; q. 38 a. 3 ad 2'); | |
| 571 document.write('<OPTION VALUE="#48528">III&ordf; q. 38 a. 3 ad 3'); | |
| 572 document.write('<OPTION VALUE="#48529">III&ordf; q. 38 a. 4 arg. 1'); | |
| 573 document.write('<OPTION VALUE="#48530">III&ordf; q. 38 a. 4 arg. 2'); | |
| 574 document.write('<OPTION VALUE="#48531">III&ordf; q. 38 a. 4 arg. 3'); | |
| 575 document.write('<OPTION VALUE="#48532">III&ordf; q. 38 a. 4 s. c.'); | |
| 576 document.write('<OPTION VALUE="#48533">III&ordf; q. 38 a. 4 co.'); | |
| 577 document.write('<OPTION VALUE="#48534">III&ordf; q. 38 a. 4 ad 1'); | |
| 578 document.write('<OPTION VALUE="#48535">III&ordf; q. 38 a. 4 ad 2'); | |
| 579 document.write('<OPTION VALUE="#48536">III&ordf; q. 38 a. 4 ad 3'); | |
| 580 document.write('<OPTION VALUE="#48537">III&ordf; q. 38 a. 5 arg. 1'); | |
| 581 document.write('<OPTION VALUE="#48538">III&ordf; q. 38 a. 5 arg. 2'); | |
| 582 document.write('<OPTION VALUE="#48539">III&ordf; q. 38 a. 5 arg. 3'); | |
| 583 document.write('<OPTION VALUE="#48540">III&ordf; q. 38 a. 5 s. c.'); | |
| 584 document.write('<OPTION VALUE="#48541">III&ordf; q. 38 a. 5 co.'); | |
| 585 document.write('<OPTION VALUE="#48542">III&ordf; q. 38 a. 5 ad 1'); | |
| 586 document.write('<OPTION VALUE="#48543">III&ordf; q. 38 a. 5 ad 2'); | |
| 587 document.write('<OPTION VALUE="#48544">III&ordf; q. 38 a. 5 ad 3'); | |
| 588 document.write('<OPTION VALUE="#48545">III&ordf; q. 38 a. 6 arg. 1'); | |
| 589 document.write('<OPTION VALUE="#48546">III&ordf; q. 38 a. 6 arg. 2'); | |
| 590 document.write('<OPTION VALUE="#48547">III&ordf; q. 38 a. 6 arg. 3'); | |
| 591 document.write('<OPTION VALUE="#48548">III&ordf; q. 38 a. 6 arg. 4'); | |
| 592 document.write('<OPTION VALUE="#48549">III&ordf; q. 38 a. 6 arg. 5'); | |
| 593 document.write('<OPTION VALUE="#48550">III&ordf; q. 38 a. 6 s. c.'); | |
| 594 document.write('<OPTION VALUE="#48551">III&ordf; q. 38 a. 6 co.'); | |
| 595 document.write('<OPTION VALUE="#48552">III&ordf; q. 38 a. 6 ad 1'); | |
| 596 document.write('<OPTION VALUE="#48553">III&ordf; q. 38 a. 6 ad 2'); | |
| 597 document.write('<OPTION VALUE="#48554">III&ordf; q. 38 a. 6 ad 3'); | |
| 598 document.write('<OPTION VALUE="#48555">III&ordf; q. 38 a. 6 ad 4'); | |
| 599 document.write('<OPTION VALUE="#48556">III&ordf; q. 38 a. 6 ad 5'); | |
| 600 document.write('<OPTION VALUE="#48557">III&ordf; q. 39 pr.'); | |
| 601 document.write('<OPTION VALUE="#48558">III&ordf; q. 39 a. 1 arg. 1'); | |
| 602 document.write('<OPTION VALUE="#48559">III&ordf; q. 39 a. 1 arg. 2'); | |
| 603 document.write('<OPTION VALUE="#48560">III&ordf; q. 39 a. 1 arg. 3'); | |
| 604 document.write('<OPTION VALUE="#48561">III&ordf; q. 39 a. 1 s. c.'); | |
| 605 document.write('<OPTION VALUE="#48562">III&ordf; q. 39 a. 1 co.'); | |
| 606 document.write('<OPTION VALUE="#48563">III&ordf; q. 39 a. 1 ad 1'); | |
| 607 document.write('<OPTION VALUE="#48564">III&ordf; q. 39 a. 1 ad 2'); | |
| 608 document.write('<OPTION VALUE="#48565">III&ordf; q. 39 a. 1 ad 3'); | |
| 609 document.write('<OPTION VALUE="#48566">III&ordf; q. 39 a. 2 arg. 1'); | |
| 610 document.write('<OPTION VALUE="#48567">III&ordf; q. 39 a. 2 arg. 2'); | |
| 611 document.write('<OPTION VALUE="#48568">III&ordf; q. 39 a. 2 arg. 3'); | |
| 612 document.write('<OPTION VALUE="#48569">III&ordf; q. 39 a. 2 s. c.'); | |
| 613 document.write('<OPTION VALUE="#48570">III&ordf; q. 39 a. 2 co.'); | |
| 614 document.write('<OPTION VALUE="#48571">III&ordf; q. 39 a. 2 ad 1'); | |
| 615 document.write('<OPTION VALUE="#48572">III&ordf; q. 39 a. 2 ad 2'); | |
| 616 document.write('<OPTION VALUE="#48573">III&ordf; q. 39 a. 2 ad 3'); | |
| 617 document.write('<OPTION VALUE="#48574">III&ordf; q. 39 a. 3 arg. 1'); | |
| 618 document.write('<OPTION VALUE="#48575">III&ordf; q. 39 a. 3 arg. 2'); | |
| 619 document.write('<OPTION VALUE="#48576">III&ordf; q. 39 a. 3 arg. 3'); | |
| 620 document.write('<OPTION VALUE="#48577">III&ordf; q. 39 a. 3 arg. 4'); | |
| 621 document.write('<OPTION VALUE="#48578">III&ordf; q. 39 a. 3 s. c.'); | |
| 622 document.write('<OPTION VALUE="#48579">III&ordf; q. 39 a. 3 co.'); | |
| 623 document.write('<OPTION VALUE="#48580">III&ordf; q. 39 a. 3 ad 1'); | |
| 624 document.write('<OPTION VALUE="#48581">III&ordf; q. 39 a. 3 ad 2'); | |
| 625 document.write('<OPTION VALUE="#48582">III&ordf; q. 39 a. 3 ad 3'); | |
| 626 document.write('<OPTION VALUE="#48583">III&ordf; q. 39 a. 3 ad 4'); | |
| 627 document.write('<OPTION VALUE="#48584">III&ordf; q. 39 a. 4 arg. 1'); | |
| 628 document.write('<OPTION VALUE="#48585">III&ordf; q. 39 a. 4 arg. 2'); | |
| 629 document.write('<OPTION VALUE="#48586">III&ordf; q. 39 a. 4 arg. 3'); | |
| 630 document.write('<OPTION VALUE="#48587">III&ordf; q. 39 a. 4 s. c.'); | |
| 631 document.write('<OPTION VALUE="#48588">III&ordf; q. 39 a. 4 co.'); | |
| 632 document.write('<OPTION VALUE="#48589">III&ordf; q. 39 a. 4 ad 1'); | |
| 633 document.write('<OPTION VALUE="#48590">III&ordf; q. 39 a. 4 ad 2'); | |
| 634 document.write('<OPTION VALUE="#48591">III&ordf; q. 39 a. 4 ad 3'); | |
| 635 document.write('<OPTION VALUE="#48592">III&ordf; q. 39 a. 5 arg. 1'); | |
| 636 document.write('<OPTION VALUE="#48593">III&ordf; q. 39 a. 5 arg. 2'); | |
| 637 document.write('<OPTION VALUE="#48594">III&ordf; q. 39 a. 5 arg. 3'); | |
| 638 document.write('<OPTION VALUE="#48595">III&ordf; q. 39 a. 5 s. c.'); | |
| 639 document.write('<OPTION VALUE="#48596">III&ordf; q. 39 a. 5 co.'); | |
| 640 document.write('<OPTION VALUE="#48597">III&ordf; q. 39 a. 5 ad 1'); | |
| 641 document.write('<OPTION VALUE="#48598">III&ordf; q. 39 a. 5 ad 2'); | |
| 642 document.write('<OPTION VALUE="#48599">III&ordf; q. 39 a. 5 ad 3'); | |
| 643 document.write('<OPTION VALUE="#48600">III&ordf; q. 39 a. 6 arg. 1'); | |
| 644 document.write('<OPTION VALUE="#48601">III&ordf; q. 39 a. 6 arg. 2'); | |
| 645 document.write('<OPTION VALUE="#48602">III&ordf; q. 39 a. 6 arg. 3'); | |
| 646 document.write('<OPTION VALUE="#48603">III&ordf; q. 39 a. 6 arg. 4'); | |
| 647 document.write('<OPTION VALUE="#48604">III&ordf; q. 39 a. 6 s. c.'); | |
| 648 document.write('<OPTION VALUE="#48605">III&ordf; q. 39 a. 6 co.'); | |
| 649 document.write('<OPTION VALUE="#48606">III&ordf; q. 39 a. 6 ad 1'); | |
| 650 document.write('<OPTION VALUE="#48607">III&ordf; q. 39 a. 6 ad 2'); | |
| 651 document.write('<OPTION VALUE="#48608">III&ordf; q. 39 a. 6 ad 3'); | |
| 652 document.write('<OPTION VALUE="#48609">III&ordf; q. 39 a. 6 ad 4'); | |
| 653 document.write('<OPTION VALUE="#48610">III&ordf; q. 39 a. 7 arg. 1'); | |
| 654 document.write('<OPTION VALUE="#48611">III&ordf; q. 39 a. 7 arg. 2'); | |
| 655 document.write('<OPTION VALUE="#48612">III&ordf; q. 39 a. 7 arg. 3'); | |
| 656 document.write('<OPTION VALUE="#48613">III&ordf; q. 39 a. 7 s. c.'); | |
| 657 document.write('<OPTION VALUE="#48614">III&ordf; q. 39 a. 7 co.'); | |
| 658 document.write('<OPTION VALUE="#48615">III&ordf; q. 39 a. 7 ad 1'); | |
| 659 document.write('<OPTION VALUE="#48616">III&ordf; q. 39 a. 7 ad 2'); | |
| 660 document.write('<OPTION VALUE="#48617">III&ordf; q. 39 a. 7 ad 3'); | |
| 661 document.write('<OPTION VALUE="#48618">III&ordf; q. 39 a. 8 arg. 1'); | |
| 662 document.write('<OPTION VALUE="#48619">III&ordf; q. 39 a. 8 arg. 2'); | |
| 663 document.write('<OPTION VALUE="#48620">III&ordf; q. 39 a. 8 arg. 3'); | |
| 664 document.write('<OPTION VALUE="#48621">III&ordf; q. 39 a. 8 s. c.'); | |
| 665 document.write('<OPTION VALUE="#48622">III&ordf; q. 39 a. 8 co.'); | |
| 666 document.write('<OPTION VALUE="#48623">III&ordf; q. 39 a. 8 ad 1'); | |
| 667 document.write('<OPTION VALUE="#48624">III&ordf; q. 39 a. 8 ad 2'); | |
| 668 document.write('<OPTION VALUE="#48625">III&ordf; q. 39 a. 8 ad 3'); | |
| 669 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 670 document.write('<BR><BR>'); | |
| 671 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 672 document.write('<\/FORM>'); | |
| 673 // --> | |
| 674 // | |
| 675 </script><br/> | |
| 676 <hr/> | |
| 677 <br/></div><div class="q" id="q27"><h2>Quaestio 27</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 27 pr."><a name="48007"><span class="ref">[48007] | |
| 678 IIIª q. 27 pr.</span></a> Post praedicta, in quibus de unione | |
| 28 | 679 Dei et hominis et de his quae unionem sequuntur, tractatum est, |
| 680 restat considerandum de his quae filius Dei incarnatus in natura | |
| 681 humana sibi unita fecit vel passus est. Quae quidem consideratio | |
| 682 quadripartita erit. Nam primo, considerabimus de his quae pertinent | |
| 683 ad ingressum eius in mundum; secundo, de his quae pertinent ad | |
| 684 processum vitae ipsius in hoc mundo; tertio, de exitu ipsius ab hoc | |
| 685 mundo; quarto, de his quae pertinent ad exaltationem ipsius post | |
| 686 hanc vitam. Circa primum quatuor consideranda occurrunt, primo | |
| 687 quidem, de conceptione Christi; secundo, de eius nativitate; | |
| 688 tertio, de eius circumcisione; quarto, de eius Baptismo. Circa | |
| 689 conceptionem autem eius, oportet aliqua considerare primo, quantum | |
| 690 ad matrem concipientem; secundo, quantum ad modum conceptionis; | |
| 691 tertio, quantum ad perfectionem prolis conceptae. Ex parte autem | |
| 692 matris occurrunt quatuor consideranda, primo quidem, de | |
| 693 sanctificatione eius; secundo, de virginitate eius; tertio, de | |
| 694 desponsatione eius; quarto, de Annuntiatione ipsius, vel de | |
| 695 praeparatione ipsius ad concipiendum. Circa primum quaeruntur sex. | |
| 696 Primo, utrum beata virgo mater Dei fuerit sanctificata ante | |
| 697 nativitatem ex utero. Secundo, utrum fuerit sanctificata ante | |
| 698 animationem. Tertio, utrum per huiusmodi sanctificationem fuerit | |
| 699 sibi totaliter sublatus fomes peccati. Quarto, utrum per huiusmodi | |
| 700 sanctificationem fuerit consecuta ut nunquam peccaret. Quinto, | |
| 701 utrum per huiusmodi sanctificationem adepta fuerit plenitudinem | |
| 702 gratiarum. Sexto, utrum sic fuisse sanctificata fuerit proprium | |
| 53 | 703 sibi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 27 a. 1 arg. 1"><a name="48008"><span class="ref">[48008] IIIª q. 27 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 704 proceditur. Videtur quod beata virgo non fuerit sanctificata ante |
| 705 nativitatem ex utero. Dicit enim apostolus, I Cor. XV, <i>non prius | |
| 706 quod spirituale est, sed quod animale, deinde quod est | |
| 707 spirituale</i>. Sed per gratiam sanctificantem nascitur homo | |
| 708 spiritualiter in filium Dei, secundum illud Ioan. I, <i>ex Deo nati | |
| 709 sunt</i>. Nativitas autem ex utero est nativitas animalis. Non ergo | |
| 53 | 710 beata virgo fuit prius sanctificata quam ex utero nasceretur.</p><p title="III q. 27 a. 1 arg. 2"><a name="48009"><span class="ref">[48009] IIIª q. 27 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 711 Augustinus dicit, in epistola ad Dardanum, <i>sanctificatio, qua |
| 712 efficimur templum Dei, non nisi renatorum est</i>. Nemo autem | |
| 713 renascitur nisi prius nascatur. Ergo beata virgo non fuit prius | |
| 53 | 714 sanctificata quam ex utero nasceretur.</p><p title="III q. 27 a. 1 arg. 3"><a name="48010"><span class="ref">[48010] IIIª q. 27 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 715 quicumque est sanctificatus per gratiam, est mundatus a peccato |
| 716 originali et actuali. Si ergo beata virgo fuit sanctificata ante | |
| 717 nativitatem ex utero, consequens est quod fuerit tunc emundata ab | |
| 718 originali peccato. Sed solum originale peccatum poterat eam | |
| 719 impedire ab introitu regni caelestis. Si ergo tunc mortua fuisset, | |
| 720 videtur quod ianuam regni caelestis introisset. Quod tamen fieri | |
| 721 non potuit ante passionem Christi, iuxta illud apostoli, <i>habemus | |
| 722 enim fiduciam in introitum sanctorum per sanguinem eius</i>, ut | |
| 723 dicitur Heb. X. Videtur ergo quod beata virgo non fuerit | |
| 53 | 724 sanctificata antequam ex utero nasceretur.</p><p title="III q. 27 a. 1 arg. 4"><a name="48011"><span class="ref">[48011] IIIª q. 27 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 725 peccatum originale ex origine contrahitur, sicut peccatum actuale |
| 726 ex actu. Sed quandiu aliquis est in actu peccandi, non potest a | |
| 727 peccato actuali mundari. Ergo etiam nec beata virgo a peccato | |
| 728 originali mundari potuit dum esset adhuc in ipso actu originis, in | |
| 53 | 729 materno utero existens.</p><p title="III q. 27 a. 1 s. c."><a name="48012"><span class="ref">[48012] IIIª q. 27 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 730 quod Ecclesia celebrat nativitatem beatae virginis. Non autem |
| 731 celebratur festum in Ecclesia nisi pro aliquo sancto. Ergo beata | |
| 732 virgo in ipsa sui nativitate fuit sancta. Fuit ergo in utero | |
| 53 | 733 sanctificata.</p><p title="III q. 27 a. 1 co."><a name="48013"><span class="ref">[48013] IIIª q. 27 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 734 dicendum quod de sanctificatione beatae Mariae, quod scilicet |
| 735 fuerit sanctificata in utero, nihil in Scriptura canonica traditur, | |
| 736 quae etiam nec de eius nativitate mentionem facit. Sed sicut | |
| 737 Augustinus, de assumptione ipsius virginis, rationabiliter | |
| 738 argumentatur quod cum corpore sit assumpta in caelum, quod tamen | |
| 739 Scriptura non tradit; ita etiam rationabiliter argumentari possumus | |
| 740 quod fuerit sanctificata in utero. Rationabiliter enim creditur | |
| 741 quod illa quae genuit <i>unigenitum a patre, plenum gratiae et | |
| 742 veritatis</i>, prae omnibus aliis maiora gratiae privilegia | |
| 743 accepit, unde legitur, Luc. I, quod Angelus ei dixit, ave, gratia | |
| 744 plena. Invenimus autem quibusdam aliis hoc privilegialiter esse | |
| 745 concessum ut in utero sanctificarentur, sicut Ieremias, cui dictum | |
| 746 est, Ierem. I, <i>antequam exires de vulva, sanctificavi te</i>; et | |
| 747 sicut Ioannes Baptista, de quo dictum est, Luc. I, <i>spiritu | |
| 748 sancto replebitur adhuc ex utero matris suae</i>. Unde | |
| 749 rationabiliter creditur quod beata virgo sanctificata fuerit | |
| 53 | 750 antequam ex utero nasceretur.</p><p title="III q. 27 a. 1 ad 1"><a name="48014"><span class="ref">[48014] IIIª q. 27 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 751 dicendum quod etiam in beata virgine prius fuit animale, et post id |
| 752 quod est spirituale, quia prius fuit secundum carnem concepta, et | |
| 53 | 753 postea secundum spiritum sanctificata.</p><p title="III q. 27 a. 1 ad 2"><a name="48015"><span class="ref">[48015] IIIª q. 27 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 754 dicendum quod Augustinus loquitur secundum legem communem, secundum |
| 755 quam per sacramenta non regenerantur aliqui nisi prius nati. Sed | |
| 756 Deus huic legi sacramentorum potentiam suam non alligavit, quin | |
| 757 aliquibus ex speciali privilegio gratiam suam conferre possit | |
| 53 | 758 antequam nascantur ex utero.</p><p title="III q. 27 a. 1 ad 3"><a name="48016"><span class="ref">[48016] IIIª q. 27 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 759 dicendum quod beata virgo sanctificata fuit in utero a peccato |
| 760 originali quantum ad maculam personalem, non tamen fuit liberata a | |
| 761 reatu quo tota natura tenebatur obnoxia, ut scilicet non intraret | |
| 762 in Paradisum nisi per Christi hostiam; sicut etiam de sanctis | |
| 53 | 763 patribus dicitur qui fuerunt ante Christum.</p><p title="III q. 27 a. 1 ad 4"><a name="48017"><span class="ref">[48017] IIIª q. 27 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 764 dicendum quod peccatum originale trahitur ex origine inquantum per |
| 765 eam communicatur humana natura, quam respicit proprie peccatum | |
| 766 originale. Quod quidem fit quando proles concepta animatur. Unde | |
| 767 post animationem nihil prohibet prolem conceptam sanctificari, | |
| 768 postea enim non manet in materno utero ad accipiendam humanam | |
| 53 | 769 naturam, sed ad aliqualem perfectionem eius quod iam accepit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 27 a. 2 arg. 1"><a name="48018"><span class="ref">[48018] IIIª q. 27 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 770 sic proceditur. Videtur quod beata virgo sanctificata fuit ante |
| 771 animationem. Quia, ut dictum est, plus gratiae est collatum virgini | |
| 772 matri Dei quam alicui sanctorum. Sed quibusdam videtur esse | |
| 773 concessum quod sanctificarentur ante animationem. Quia dicitur | |
| 774 Ierem. I, <i>priusquam te formarem in utero, novi te</i>, non autem | |
| 775 infunditur anima ante corporis formationem. Similiter etiam de | |
| 776 Ioanne Baptista dicit Ambrosius, super Luc., quod <i>nondum inerat | |
| 777 ei spiritus vitae, et iam inerat ei spiritus gratiae</i>. Ergo | |
| 53 | 778 multo magis beata virgo ante animationem sanctificari potuit.</p><p title="III q. 27 a. 2 arg. 2"><a name="48019"><span class="ref">[48019] IIIª q. 27 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 779 conveniens fuit, sicut Anselmus dicit, in libro de conceptu |
| 780 virginali, <i>ut illa virgo ea puritate niteret qua maior sub Deo | |
| 781 nequit intelligi</i>, unde et in Cant. IV dicitur, <i>tota pulchra | |
| 782 es, amica mea, et macula non est in te</i>. Sed maior puritas | |
| 783 fuisset beatae virginis si nunquam fuisset inquinata contagio | |
| 784 originalis peccati. Ergo hoc ei praestitum fuit quod, antequam | |
| 53 | 785 animaretur caro eius, sanctificaretur.</p><p title="III q. 27 a. 2 arg. 3"><a name="48020"><span class="ref">[48020] IIIª q. 27 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 786 sicut dictum est, non celebratur festum nisi de aliquo sancto. Sed |
| 787 quidam celebrant festum conceptionis beatae virginis. Ergo videtur | |
| 788 quod in ipsa sua conceptione fuerit sancta. Et ita videtur quod | |
| 53 | 789 ante animationem fuerit sanctificata.</p><p title="III q. 27 a. 2 arg. 4"><a name="48021"><span class="ref">[48021] IIIª q. 27 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 790 apostolus dicit, Rom. XI, <i>si radix sancta, et rami</i>. Radix |
| 791 autem filiorum sunt parentes eorum. Potuit ergo beata virgo | |
| 53 | 792 sanctificari etiam in suis parentibus, ante animationem.</p><p title="III q. 27 a. 2 s. c."><a name="48022"><span class="ref">[48022] IIIª q. 27 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 793 quod ea quae fuerunt in veteri testamento, sunt figura novi, |
| 794 secundum illud I Cor. X, <i>omnia in figura contingebant illis</i>. | |
| 795 Per sanctificationem autem tabernaculi, de qua dicitur in Psalmo, | |
| 796 sanctificavit tabernaculum suum altissimus, videtur significari | |
| 797 sanctificatio matris Dei, quae tabernaculum Dei dicitur, secundum | |
| 798 illud Psalmi, <i>in sole posuit tabernaculum suum</i>. De | |
| 799 tabernaculo autem dicitur, Exod. ult., <i>postquam cuncta perfecta | |
| 800 sunt, operuit nubes tabernaculum testimonii, et gloria domini | |
| 801 implevit illud</i>. Ergo et beata virgo non fuit sanctificata nisi | |
| 53 | 802 postquam cuncta eius perfecta sunt, scilicet corpus et anima.</p><p title="III q. 27 a. 2 co."><a name="48023"><span class="ref">[48023] IIIª q. 27 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 803 dicendum quod sanctificatio beatae virginis non potest intelligi |
| 804 ante eius animationem, duplici ratione. Primo quidem, quia | |
| 805 sanctificatio de qua loquimur, non est nisi emundatio a peccato | |
| 806 originali, sanctitas enim est perfecta munditia, ut Dionysius | |
| 807 dicit, XII cap. de Div. Nom. Culpa autem non potest emundari nisi | |
| 808 per gratiam, cuius subiectum est sola creatura rationalis. Et ideo | |
| 809 ante infusionem animae rationalis beata virgo sanctificata non | |
| 810 fuit. Secundo quia, cum sola creatura rationalis sit susceptiva | |
| 811 culpae, ante infusionem animae rationalis proles concepta non est | |
| 812 culpae obnoxia. Et sic, quocumque modo ante animationem beata virgo | |
| 813 sanctificata fuisset, nunquam incurrisset maculam originalis | |
| 814 culpae, et ita non indiguisset redemptione et salute quae est per | |
| 815 Christum, de quo dicitur Matth. I, <i>ipse salvum faciet populum | |
| 816 suum a peccatis eorum</i>. Hoc autem est inconveniens, quod | |
| 817 Christus non sit <i>salvator omnium hominum</i>, ut dicitur I Tim. | |
| 818 IV. Unde relinquitur quod sanctificatio beatae virginis fuerit post | |
| 53 | 819 eius animationem.</p><p title="III q. 27 a. 2 ad 1"><a name="48024"><span class="ref">[48024] IIIª q. 27 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 820 dicendum quod dominus dicit ante formationem in utero Ieremiam |
| 821 novisse, notitia scilicet praedestinationis, sed sanctificasse se | |
| 822 dicit eum, non ante formationem, sed antequam exiret de ventre, et | |
| 823 cetera. Quod autem dicit Ambrosius, quod Ioanni Baptistae nondum | |
| 824 inerat spiritus vitae cum iam haberet spiritum gratiae, non est | |
| 825 intelligendum secundum quod spiritus vitae dicitur anima | |
| 826 vivificans, sed secundum quod spiritus dicitur aer exterius | |
| 827 respiratus. Vel potest dici quod nondum inerat ei spiritus vitae, | |
| 828 idest anima, quantum ad manifestas et completas operationes | |
| 53 | 829 ipsius.</p><p title="III q. 27 a. 2 ad 2"><a name="48025"><span class="ref">[48025] IIIª q. 27 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 830 dicendum quod, si nunquam anima beatae virginis fuisset contagio |
| 831 originalis peccati inquinata, hoc derogaret dignitati Christi, | |
| 832 secundum quam est universalis omnium salvator. Et ideo sub Christo, | |
| 833 qui salvari non indiguit, tanquam universalis salvator, maxima fuit | |
| 834 beatae virginis puritas. Nam Christus nullo modo contraxit | |
| 835 originale peccatum, sed in ipsa sui conceptione fuit sanctus, | |
| 836 secundum illud Luc. I, <i>quod ex te nascetur sanctum vocabitur | |
| 837 filius Dei</i>. Sed beata virgo contraxit quidem originale | |
| 838 peccatum, sed ab eo fuit mundata antequam ex utero nasceretur. Et | |
| 839 hoc significatur Iob III, ubi de nocte originalis peccati dicitur, | |
| 840 exspectet lucem, idest Christum, et non videat (quia nihil | |
| 841 inquinatum intravit in illam, ut dicitur Sap. VII), nec ortum | |
| 842 surgentis aurorae, idest beatae virginis, quae in suo ortu a | |
| 53 | 843 peccato originali fuit immunis.</p><p title="III q. 27 a. 2 ad 3"><a name="48026"><span class="ref">[48026] IIIª q. 27 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 844 dicendum quod, licet Romana Ecclesia conceptionem beatae virginis |
| 845 non celebret, tolerat tamen consuetudinem aliquarum Ecclesiarum | |
| 846 illud festum celebrantium. Unde talis celebritas non est totaliter | |
| 847 reprobanda. Nec tamen per hoc festum conceptionis celebratum datur | |
| 848 intelligi quod in sua conceptione fuerit sancta. Sed, quia quo | |
| 849 tempore sanctificata fuerit ignoratur, celebratur festum | |
| 850 sanctificationis eius, potius quam conceptionis, in die | |
| 53 | 851 conceptionis ipsius.</p><p title="III q. 27 a. 2 ad 4"><a name="48027"><span class="ref">[48027] IIIª q. 27 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 852 dicendum quod duplex est sanctificatio. Una quidem totius naturae, |
| 853 inquantum scilicet tota natura humana ab omni corruptione culpae et | |
| 854 poenae liberatur. Et haec erit in resurrectione. Alia vero est | |
| 855 sanctificatio personalis. Quae non transit in prolem carnaliter | |
| 856 genitam, quia talis sanctificatio non respicit carnem, sed mentem. | |
| 857 Et ideo, etsi parentes beatae virginis fuerunt mundati a peccato | |
| 858 originali, nihilominus beata virgo contraxit peccatum originale, | |
| 859 cum fuerit concepta secundum carnis concupiscentiam et ex | |
| 860 commixtione maris et feminae, dicit enim Augustinus, in libro de | |
| 861 nuptiis et concupiscentia, <i>omnem quae de concubitu nascitur, | |
| 53 | 862 carnem esse peccati</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 27 a. 3 arg. 1"><a name="48028"><span class="ref">[48028] IIIª q. 27 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 863 proceditur. Videtur quod beata virgo non fuerit emundata ab |
| 864 infectione fomitis. Sicut enim poena originalis peccati est fomes, | |
| 865 qui consistit in inferiorum virium rebellione ad rationem, ita | |
| 866 etiam poena originalis peccati est mors, et ceterae poenalitates | |
| 867 corporales. Sed beata virgo fuit subiecta huiusmodi poenalitatibus. | |
| 53 | 868 Ergo etiam fomes ab ea totaliter remotus non fuit.</p><p title="III q. 27 a. 3 arg. 2"><a name="48029"><span class="ref">[48029] IIIª q. 27 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, II |
| 28 | 869 Cor. XII dicitur, virtus in infirmitate perficitur, et loquitur de |
| 870 infirmitate fomitis, secundum quam patiebatur stimulum carnis. Sed | |
| 871 nihil quod pertinet ad perfectionem virtutis, fuit beatae virgini | |
| 872 subtrahendum. Ergo non fuit beatae virgini totaliter subtrahendus | |
| 53 | 873 fomes.</p><p title="III q. 27 a. 3 arg. 3"><a name="48030"><span class="ref">[48030] IIIª q. 27 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 874 Damascenus dicit quod in beata virgine supervenit spiritus sanctus |
| 875 purgans eam, ante conceptionem filii Dei. Quod non potest intelligi | |
| 876 nisi de purgatione a fomite, nam peccatum non fecit, ut Augustinus | |
| 877 dicit, in libro de natura et gratia. Ergo per sanctificationem in | |
| 53 | 878 utero non fuit libere mundata a fomite.</p><p title="III q. 27 a. 3 s. c."><a name="48031"><span class="ref">[48031] IIIª q. 27 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 879 quod dicitur Cant. IV, <i>tota pulchra es, amica mea, et macula non |
| 880 est in te</i>. Fomes autem ad maculam pertinet, saltem carnis. Ergo | |
| 53 | 881 in beata virgine fomes non fuit.</p><p title="III q. 27 a. 3 co."><a name="48032"><span class="ref">[48032] IIIª q. 27 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 882 dicendum quod circa hoc sunt diversae opiniones. Quidam enim |
| 883 dixerunt quod in ipsa sanctificatione beatae virginis, qua fuit | |
| 884 sanctificata in utero, totaliter fuit ei fomes subtractus. Quidam | |
| 885 vero dicunt quod remansit fomes quantum ad hoc quod facit | |
| 886 difficultatem ad bonum, sublatus tamen fuit quantum ad hoc quod | |
| 887 facit pronitatem ad malum. Alii vero dicunt quod sublatus fuit | |
| 888 fomes inquantum pertinet ad corruptionem personae, prout impellit | |
| 889 ad malum et difficultatem facit ad bonum, remansit tamen inquantum | |
| 890 pertinet ad corruptionem naturae, prout scilicet est causa | |
| 891 traducendi originale peccatum in prolem. Alii vero dicunt quod in | |
| 892 prima sanctificatione remansit fomes secundum essentiam, sed | |
| 893 ligatus fuit, in ipsa autem conceptione filii Dei fuit totaliter | |
| 894 sublatus. Ad horum autem intellectum, oportet considerare quod | |
| 895 fomes nihil aliud est quam inordinata concupiscentia sensibilis | |
| 896 appetitus, habitualis tamen, quia actualis concupiscentia est motus | |
| 897 peccati. Dicitur autem concupiscentia sensualitatis esse | |
| 898 inordinata, inquantum repugnat rationi, quod quidem fit inquantum | |
| 899 inclinat ad malum, vel difficultatem facit ad bonum. Et ideo ad | |
| 900 ipsam rationem fomitis pertinet quod inclinet ad malum, vel | |
| 901 difficultatem facit in bono. Unde ponere quod remanserit fomes in | |
| 902 beata virgine non inclinans ad malum, est ponere duo opposita. | |
| 903 Similiter etiam videtur oppositionem implicare quod remanserit | |
| 904 fomes inquantum pertinet ad corruptionem naturae, non autem | |
| 905 inquantum pertinet ad corruptionem personae. Nam secundum | |
| 906 Augustinum, in libro de nuptiis et concupiscentia, libido est quae | |
| 907 peccatum originale transmittit in prolem. Libido autem importat | |
| 908 inordinatam concupiscentiam, quae non totaliter subditur rationi. | |
| 909 Et ideo, si totaliter fomes subtraheretur inquantum pertinet ad | |
| 910 corruptionem personae, non posset remanere inquantum pertinet ad | |
| 911 corruptionem naturae. Restat igitur ut dicamus quod vel totaliter | |
| 912 fomes fuerit ab ea sublatus per primam sanctificationem, vel quod | |
| 913 fuerit ligatus. Posset tamen intelligi quod totaliter fuit sublatus | |
| 914 fomes hoc modo, quod praestitum fuerit beatae virgini, ex | |
| 915 abundantia gratiae descendentis in ipsam, ut talis esset dispositio | |
| 916 virium animae in ipsa quod inferiores vires nunquam moverentur sine | |
| 917 arbitrio rationis, sicut dictum est, fuisse in Christo, quem | |
| 918 constat peccati fomitem non habuisse; et sicut fuit in Adam ante | |
| 919 peccatum per originalem iustitiam; ita quod, quantum ad hoc, gratia | |
| 920 sanctificationis in virgine habuit vim originalis iustitiae. Et | |
| 921 quamvis haec positio ad dignitatem virginis matris pertinere | |
| 922 videatur, derogat tamen in aliquo dignitati Christi, absque cuius | |
| 923 virtute nullus a prima damnatione liberatus est. Et quamvis per | |
| 924 fidem Christi aliqui ante Christi incarnationem sint secundum | |
| 925 spiritum ab illa damnatione liberati, tamen quod secundum carnem | |
| 926 aliquis ab illa damnatione liberetur, non videtur fieri debuisse | |
| 927 nisi post incarnationem eius in qua primo debuit immunitas | |
| 928 damnationis apparere. Et ideo, sicut ante immortalitatem carnis | |
| 929 Christi resurgentis nullus adeptus fuit carnis immortalitatem, ita | |
| 930 inconveniens etiam videtur dicere quod ante carnem Christi, in qua | |
| 931 nullum fuit peccatum, caro virginis matris eius, vel cuiuscumque | |
| 932 alterius, fuerit absque fomite, qui dicitur lex carnis, sive | |
| 933 membrorum. Et ideo melius videtur dicendum quod per | |
| 934 sanctificationem in utero non fuit sublatus virgini fomes secundum | |
| 935 essentiam, sed remansit ligatus, non quidem per actum rationis | |
| 936 suae, sicut in viris sanctis, quia non statim habuit usum liberi | |
| 937 arbitrii adhuc in ventre matris existens, hoc enim speciale | |
| 938 privilegium Christi fuit; sed per gratiam abundantem quam in | |
| 939 sanctificatione recepit, et etiam perfectius per divinam | |
| 940 providentiam sensualitatem eius ab omni inordinato motu | |
| 941 prohibentem. Postmodum vero, in ipsa conceptione carnis Christi, in | |
| 942 qua primo debuit refulgere peccati immunitas, credendum est quod ex | |
| 943 prole redundaverit in matrem totaliter a fomite subtractio. Et hoc | |
| 944 significatur Ezech. XLIII, ubi dicitur, ecce, gloria Dei Israel | |
| 945 ingrediebatur per viam Orientalem, idest per beatam virginem, et | |
| 946 terra, idest caro ipsius, splendebat a maiestate eius, scilicet | |
| 53 | 947 Christi.</p><p title="III q. 27 a. 3 ad 1"><a name="48033"><span class="ref">[48033] IIIª q. 27 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 948 dicendum quod mors et huiusmodi poenalitates de se non inclinant ad |
| 949 peccatum. Unde etiam Christus, licet assumpserit huiusmodi | |
| 950 poenalitates, fomitem tamen non assumpsit. Unde etiam in beata | |
| 951 virgine, ut filio conformaretur, de cuius plenitudine gratiam | |
| 952 accipiebat, primo quidem fuit ligatus fomes, et postea sublatus, | |
| 953 non autem fuit liberata a morte et aliis huiusmodi | |
| 53 | 954 poenalitatibus.</p><p title="III q. 27 a. 3 ad 2"><a name="48034"><span class="ref">[48034] IIIª q. 27 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 955 dicendum quod infirmitas carnis ad fomitem pertinens est quidem in |
| 956 sanctis viris perfectae virtutis occasio, non tamen causa sine qua | |
| 957 perfectio haberi non possit. Sufficit autem in beata virgine ponere | |
| 958 perfectam virtutem et abundantiam gratiae, nec in ea oportet ponere | |
| 53 | 959 omnem occasionem perfectionis.</p><p title="III q. 27 a. 3 ad 3"><a name="48035"><span class="ref">[48035] IIIª q. 27 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 960 dicendum quod spiritus sanctus in beata virgine duplicem |
| 961 purgationem fecit. Unam quidem quasi praeparatoriam ad Christi | |
| 962 conceptionem, quae non fuit ab aliqua impuritate culpae vel | |
| 963 fomitis, sed mentem eius magis in unum colligens et a multitudine | |
| 964 sustollens. Nam et Angeli purgari dicuntur, in quibus nulla | |
| 965 impuritas invenitur, ut Dionysius dicit, VI cap. Eccles. Hier. | |
| 966 Aliam vero purgationem operatus est in ea spiritus sanctus mediante | |
| 967 conceptione Christi, quae fuit opus spiritus sancti. Et secundum | |
| 53 | 968 hoc potest dici quod purgavit eam totaliter a fomite.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 27 a. 4 arg. 1"><a name="48036"><span class="ref">[48036] IIIª q. 27 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 969 proceditur. Videtur quod per sanctificationem in utero non fuerit |
| 970 beata virgo praeservata ab omni peccato actuali. Quia, ut dictum | |
| 971 est, post primam sanctificationem fomes peccati remansit in | |
| 972 virgine. Motus autem fomitis, etiam si rationem praeveniat, est | |
| 973 peccatum veniale, licet levissimum, ut Augustinus dicit, in libro | |
| 53 | 974 de Trin. Ergo in beata virgine fuit aliquod peccatum veniale.</p><p title="III q. 27 a. 4 arg. 2"><a name="48037"><span class="ref">[48037] IIIª q. 27 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 975 super illud Luc. II, <i>tuam ipsius animam pertransibit |
| 976 gladius</i>, dicit Augustinus, in libro de quaest. novi et veteris | |
| 977 Test., quod beata virgo in morte domini stupore quodam dubitavit. | |
| 978 Sed dubitare de fide est peccatum. Ergo beata virgo non fuit | |
| 53 | 979 praeservata immunis ab omni peccato.</p><p title="III q. 27 a. 4 arg. 3"><a name="48038"><span class="ref">[48038] IIIª q. 27 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 980 Chrysostomus, super Matth., exponens illud, <i>ecce mater tua et |
| 981 fratres tui foris stant quaerentes te</i>, dicit, <i>manifestum est | |
| 982 quoniam solum ex vana gloria hoc faciebant</i>. Et Ioan. II, super | |
| 983 illud, <i>vinum non habent</i>, dicit idem Chrysostomus quod | |
| 984 <i>volebat illis ponere gratiam, et seipsam clariorem facere per | |
| 985 filium; et fortassis quid humanum patiebatur, quemadmodum et | |
| 986 fratres eius dicentes. Manifesta teipsum mundo</i>. Et post pauca | |
| 987 subdit, <i>nondum enim quam oportebat de eo opinionem habebat</i>. | |
| 988 Quod totum constat esse peccatum. Ergo beata virgo non fuit | |
| 53 | 989 praeservata immunis ab omni peccato.</p><p title="III q. 27 a. 4 s. c."><a name="48039"><span class="ref">[48039] IIIª q. 27 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 990 quod Augustinus dicit, in libro de natura et gratia, <i>de sancta |
| 991 virgine Maria, propter honorem Christi, nullam prorsus, cum de | |
| 992 peccatis agitur, habere volo quaestionem. Inde enim scimus quod ei | |
| 993 plus gratiae collatum fuerit ad vincendum ex omni parte peccatum, | |
| 994 quod concipere et parere meruit eum quem constat nullum habuisse | |
| 53 | 995 peccatum</i>.</p><p title="III q. 27 a. 4 co."><a name="48040"><span class="ref">[48040] IIIª q. 27 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 996 dicendum quod illos quos Deus ad aliquid eligit, ita praeparat et |
| 997 disponit ut ad id ad quod eliguntur inveniantur idonei, secundum | |
| 998 illud II Cor. III, <i>idoneos nos fecit ministros novi | |
| 999 testamenti</i>. Beata autem virgo fuit electa divinitus ut esset | |
| 1000 mater Dei. Et ideo non est dubitandum quod Deus per suam gratiam | |
| 1001 eam ad hoc idoneam reddidit, secundum quod Angelus ad eam dicit, | |
| 1002 <i>invenisti gratiam apud Deum, ecce, concipies</i>, et cetera. Non | |
| 1003 autem fuisset idonea mater Dei, si peccasset aliquando. Tum quia | |
| 1004 honor parentum redundat in prolem, secundum illud Prov. XVII, | |
| 1005 <i>gloria filiorum patres eorum</i>. Unde et, per oppositum, | |
| 1006 ignominia matris ad filium redundasset. Tum etiam quia singularem | |
| 1007 affinitatem habuit ad Christum, qui ab ea carnem accepit. Dicitur | |
| 1008 autem II Cor. VI, <i>quae conventio Christi ad Belial?</i> Tum | |
| 1009 etiam quia singulari modo Dei filius, qui est Dei sapientia, in | |
| 1010 ipsa habitavit, non solum in anima, sed in utero. Dicitur autem | |
| 1011 Sap. I, <i>in malevolam animam non intrabit sapientia, nec | |
| 1012 habitabit in corpore subdito peccatis</i>. Et ideo simpliciter | |
| 1013 fatendum est quod beata virgo nullum actuale peccatum commisit, nec | |
| 1014 mortale nec veniale, ut sic impleatur quod dicitur Cant. IV, | |
| 1015 <i>tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te,</i> et | |
| 53 | 1016 cetera.</p><p title="III q. 27 a. 4 ad 1"><a name="48041"><span class="ref">[48041] IIIª q. 27 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1017 dicendum quod in beata virgine, post sanctificationem in utero, |
| 1018 remansit quidem fomes, sed ligatus, ne scilicet prorumperet in | |
| 1019 aliquem motum inordinatum, qui rationem praeveniret. Et licet ad | |
| 1020 hoc operaretur gratia sanctificationis, non tamen ad hoc | |
| 1021 sufficiebat, alioquin, virtute illius gratiae hoc ei fuisset | |
| 1022 praestitum ut nullus motus posset esse in sensualitate eius non | |
| 1023 ratione praeventus, et sic fomitem non habuisset, quod est contra | |
| 1024 supra dicta. Unde oportet dicere quod complementum illius | |
| 1025 ligationis fuit ex divina providentia, quae non permittebat aliquem | |
| 53 | 1026 motum inordinatum ex fomite provenire.</p><p title="III q. 27 a. 4 ad 2"><a name="48042"><span class="ref">[48042] IIIª q. 27 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1027 dicendum quod illud verbum Simeonis Origenes, et quidam alii |
| 1028 doctores, exponunt de dolore quem passa est in Christi passione. | |
| 1029 Ambrosius autem per gladium dicit significari <i>prudentiam Mariae, | |
| 1030 non ignaram mysterii caelestis. Vivum enim est verbum Dei et | |
| 1031 validum, acutius omni gladio ancipiti</i>. Quidam vero gladium | |
| 1032 dubitationem intelligunt. Quae tamen non est intelligenda dubitatio | |
| 1033 infidelitatis, sed admirationis et discussionis. Dicit enim | |
| 1034 Basilius, in epistola ad optimum, quod <i>beata virgo, assistens | |
| 1035 cruci et aspiciens singula, post testimonium Gabrielis, post | |
| 1036 ineffabilem divinae conceptionis notitiam, post ingentem | |
| 1037 miraculorum ostensionem, animo fluctuabat</i>, ex una scilicet | |
| 1038 parte videns eum pati abiecta, et ex alia parte considerans eius | |
| 53 | 1039 mirifica.</p><p title="III q. 27 a. 4 ad 3"><a name="48043"><span class="ref">[48043] IIIª q. 27 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1040 dicendum quod in verbis illis Chrysostomus excessit. Possunt tamen |
| 1041 exponi ut intelligatur in ea dominum cohibuisse, non inordinatum | |
| 1042 inanis gloriae motum quantum ad ipsam, sed id quod ab aliis posset | |
| 53 | 1043 existimari.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 27 a. 5 arg. 1"><a name="48044"><span class="ref">[48044] IIIª q. 27 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 1044 proceditur. Videtur quod beata virgo per sanctificationem in utero |
| 1045 non obtinuerit gratiae plenitudinem, sive perfectionem. Hoc enim | |
| 1046 videtur pertinere ad privilegium Christi, secundum illud Ioan. I, | |
| 1047 <i>vidimus eum, quasi unigenitum a patre, plenum gratiae et | |
| 1048 veritatis</i>. Sed ea quae sunt propria Christi, non sunt alteri | |
| 1049 attribuenda. Ergo beata virgo plenitudinem gratiarum non accepit in | |
| 53 | 1050 sanctificatione.</p><p title="III q. 27 a. 5 arg. 2"><a name="48045"><span class="ref">[48045] IIIª q. 27 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, ei |
| 28 | 1051 quod est plenum et perfectum, non restat aliquid addendum, quia |
| 1052 <i>perfectum est cui nihil deest</i>, ut dicitur in III Physic. Sed | |
| 1053 beata virgo postmodum additionem gratiae suscepit, quando Christum | |
| 1054 concepit, dictum est enim ei, Luc. I, <i>spiritus sanctus | |
| 1055 superveniet in te</i>. Et iterum, quando in gloriam est assumpta. | |
| 1056 Ergo videtur quod non habuerit in sua prima sanctificatione | |
| 53 | 1057 plenitudinem gratiarum.</p><p title="III q. 27 a. 5 arg. 3"><a name="48046"><span class="ref">[48046] IIIª q. 27 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1058 Deus non facit aliquid frustra, ut dicitur in I de coelo et mundo. |
| 1059 Frustra autem habuisset quasdam gratias, cum earum usum nunquam | |
| 1060 exercuerit, non enim legitur eam docuisse, quod est actus | |
| 1061 sapientiae; aut miracula fecisse, quod est actus gratiae gratis | |
| 53 | 1062 datae. Non ergo habuit plenitudinem gratiarum.</p><p title="III q. 27 a. 5 s. c."><a name="48047"><span class="ref">[48047] IIIª q. 27 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1063 quod Angelus ad eam dixit, <i>ave, gratia plena</i>. Quod exponens |
| 1064 Hieronymus, in sermone de assumptione, dicit, <i>bene, gratia | |
| 1065 plena, quia ceteris per partes praestatur; Mariae vero se totam | |
| 53 | 1066 simul infudit gratiae plenitudo</i>.</p><p title="III q. 27 a. 5 co."><a name="48048"><span class="ref">[48048] IIIª q. 27 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1067 dicendum quod, quanto aliquid magis appropinquat principio in |
| 1068 quolibet genere, tanto magis participat effectum illius principii, | |
| 1069 unde dicit Dionysius, IV cap. Cael. Hier., quod Angeli, qui sunt | |
| 1070 Deo propinquiores, magis participant de bonitatibus divinis quam | |
| 1071 homines. Christus autem est principium gratiae, secundum | |
| 1072 divinitatem quidem auctoritative, secundum humanitatem vero | |
| 1073 instrumentaliter, unde et Ioan. I dicitur, <i>gratia et veritas per | |
| 1074 Iesum Christum facta est</i>. Beata autem virgo Maria | |
| 1075 propinquissima Christo fuit secundum humanitatem, quia ex ea | |
| 1076 accepit humanam naturam. Et ideo prae ceteris maiorem debuit a | |
| 53 | 1077 Christo plenitudinem gratiae obtinere.</p><p title="III q. 27 a. 5 ad 1"><a name="48049"><span class="ref">[48049] IIIª q. 27 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1078 dicendum quod unicuique a Deo datur gratia secundum hoc ad quod |
| 1079 eligitur. Et quia Christus, inquantum est homo, ad hoc fuit | |
| 1080 praedestinatus et electus ut esset <i>praedestinatus filius Dei in | |
| 1081 virtute sanctificationis</i>, hoc fuit proprium sibi, ut haberet | |
| 1082 talem plenitudinem gratiae quod redundaret in omnes, secundum quod | |
| 1083 dicitur Ioan. I, <i>de plenitudine eius nos omnes accepimus</i>. | |
| 1084 Sed beata virgo Maria tantam gratiae obtinuit plenitudinem ut esset | |
| 1085 propinquissima auctori gratiae, ita quod eum qui est plenus omni | |
| 1086 gratia, in se reciperet; et, eum pariendo, quodammodo gratiam ad | |
| 53 | 1087 omnes derivaret.</p><p title="III q. 27 a. 5 ad 2"><a name="48050"><span class="ref">[48050] IIIª q. 27 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1088 dicendum quod in rebus naturalibus primo quidem est perfectio |
| 1089 dispositionis, puta cum materia est perfecte ad formam disposita. | |
| 1090 Secundo autem est perfectio formae, quae est potior, nam et ipse | |
| 1091 calor est perfectior qui provenit ex forma ignis, quam ille qui ad | |
| 1092 formam ignis disponebat. Tertio autem est perfectio finis, sicut | |
| 1093 cum ignis habet perfectissime suas qualitates, cum ad locum suum | |
| 1094 pervenerit. Et similiter in beata virgine fuit triplex perfectio | |
| 1095 gratiae. Prima quidem quasi dispositiva, per quam reddebatur idonea | |
| 1096 ad hoc quod esset mater Christi, et haec fuit perfectio | |
| 1097 sanctificationis. Secunda autem perfectio gratiae fuit in beata | |
| 1098 virgine ex praesentia filii Dei in eius utero incarnati. Tertia | |
| 1099 autem perfectio est finis, quam habet in gloria. Quod autem secunda | |
| 1100 perfectio sit potior quam prima, et tertia quam secunda, patet | |
| 1101 quidem, uno modo, per liberationem a malo. Nam primo, in sua | |
| 1102 sanctificatione fuit liberata a culpa originali; secundo, in | |
| 1103 conceptione filii Dei fuit totaliter mundata a fomite; tertio vero, | |
| 1104 in sui glorificatione fuit liberata etiam ab omni miseria. Alio | |
| 1105 modo, per ordinem ad bonum. Nam primo, in sua sanctificatione | |
| 1106 adepta est gratiam inclinantem eam ad bonum; in conceptione autem | |
| 1107 filii Dei consummata est ei gratia confirmans eam in bono; in sui | |
| 1108 vero glorificatione consummata est eius gratia perficiens eam in | |
| 53 | 1109 fruitione omnis boni.</p><p title="III q. 27 a. 5 ad 3"><a name="48051"><span class="ref">[48051] IIIª q. 27 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1110 dicendum quod non est dubitandum quin beata virgo acceperit |
| 1111 excellenter et donum sapientiae, et gratiam virtutum, et etiam | |
| 1112 gratiam prophetiae, sicut habuit Christus. Non tamen accepit ut | |
| 1113 haberet omnes usus harum et similium gratiarum, sicut habuit | |
| 1114 Christus, sed secundum quod conveniebat conditioni ipsius. Habuit | |
| 1115 enim usum sapientiae in contemplando, secundum illud Luc. II, | |
| 1116 <i>Maria autem conservabat omnia verba haec, conferens in corde | |
| 1117 suo</i>. Non autem habuit usum sapientiae quantum ad docendum, eo | |
| 1118 quod hoc non conveniebat sexui muliebri, secundum illud I Tim. II, | |
| 1119 <i>docere autem mulieri non permitto</i>. Miraculorum autem usus | |
| 1120 sibi non competebat dum viveret, quia tunc temporis confirmanda | |
| 1121 erat doctrina Christi miraculis; et ideo soli Christo et eius | |
| 1122 discipulis, qui erant baiuli doctrinae Christi, conveniebat | |
| 1123 miracula facere. Propter quod etiam de Ioanne Baptista dicitur, | |
| 1124 Ioan. X, quod <i>signum fecit nullum</i>, ut scilicet omnes in | |
| 1125 Christo intenderent. Usum autem prophetiae habuit, ut patet in | |
| 53 | 1126 cantico quod fecit, <i>magnificat anima mea dominum</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 27 a. 6 arg. 1"><a name="48052"><span class="ref">[48052] IIIª q. 27 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 1127 proceditur. Videtur quod sanctificari in utero, post Christum, |
| 1128 proprium fuerit beatae virginis. Dictum est enim quod propter hoc | |
| 1129 beata virgo in utero fuit sanctificata, ut redderetur idonea ad hoc | |
| 1130 ut esset mater Dei. Sed hoc est proprium sibi. Ergo ipsa sola fuit | |
| 53 | 1131 sanctificata in utero.</p><p title="III q. 27 a. 6 arg. 2"><a name="48053"><span class="ref">[48053] IIIª q. 27 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1132 aliqui videntur propinquius accessisse ad Christum quam Ieremias et |
| 1133 Ioannes Baptista, qui dicuntur sanctificati in utero. Nam Christus | |
| 1134 specialiter dicitur filius David et Abraham, propter promissionem | |
| 1135 eis specialiter factam de Christo. Isaias etiam expressissime de | |
| 1136 Christo prophetavit. Apostoli etiam cum ipso Christo conversati | |
| 1137 sunt. Nec tamen leguntur sanctificati in utero. Ergo etiam neque | |
| 53 | 1138 Ieremiae et Ioanni Baptistae convenit sanctificari in utero.</p><p title="III q. 27 a. 6 arg. 3"><a name="48054"><span class="ref">[48054] IIIª q. 27 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, Iob |
| 28 | 1139 de seipso dicit, Iob XXXI, <i>ab infantia crevit mecum miseratio, |
| 1140 et de utero egressa est mecum</i>. Et tamen propter hoc non dicimus | |
| 1141 eum sanctificatum in utero. Ergo etiam neque Ioannem Baptistam et | |
| 53 | 1142 Ieremiam cogimur dicere sanctificatos in utero.</p><p title="III q. 27 a. 6 s. c."><a name="48055"><span class="ref">[48055] IIIª q. 27 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1143 quod de Ieremia dicitur, Ierem. I, <i>antequam exires de ventre, |
| 1144 sanctificavi te</i>. Et de Ioanne Baptista dicitur, Luc. I, | |
| 53 | 1145 <i>spiritu sancto replebitur adhuc ex utero matris suae</i>.</p><p title="III q. 27 a. 6 co."><a name="48056"><span class="ref">[48056] IIIª q. 27 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1146 dicendum quod Augustinus, in epistola ad Dardanum, dubie videtur |
| 1147 loqui de horum sanctificatione in utero. Potuit enim exsultatio | |
| 1148 Ioannis in utero, ut ipse dicit, esse significatio rei tantae, | |
| 1149 scilicet quod mulier esset mater Dei, a maioribus cognoscendae, non | |
| 1150 a parvulo cognitae. <i>Unde in Evangelio non dicitur, credidit | |
| 1151 infans in utero eius, sed, exsultavit, videmus autem exsultationem | |
| 1152 non solum parvulorum, sed etiam pecorum esse. Sed haec inusitata | |
| 1153 extitit, quia in utero. Et ideo, sicut solent miracula fieri, facta | |
| 1154 est divinitus in infante, non humanitus ab infante. Quamquam, etiam | |
| 1155 si usque adeo est in illo puero acceleratus usus rationis et | |
| 1156 voluntatis ut intra viscera materna iam posset agnoscere, credere | |
| 1157 et consentire, ad quod in aliis parvulis aetas expectatur ut | |
| 1158 possint, et hoc in miraculis habendum puto divinae potentiae</i>. | |
| 1159 Sed quia expresse in Evangelio dicitur quod <i>spiritu sancto | |
| 1160 replebitur adhuc ex utero matris suae</i>; et de Ieremia expresse | |
| 1161 dicitur, <i>antequam exires de vulva, sanctificavi te</i>; | |
| 1162 asserendum videtur eos sanctificatos in utero, quamvis in utero | |
| 1163 usum liberi arbitrii non habuerunt (de quo Augustinus quaestionem | |
| 1164 movet); sicut etiam pueri qui sanctificantur per Baptismum, non | |
| 1165 statim habent usum liberi arbitrii. Nec est credendum aliquos alios | |
| 1166 sanctificatos esse in utero, de quibus Scriptura mentionem non | |
| 1167 facit. Quia huiusmodi privilegia gratiae, quae dantur aliquibus | |
| 1168 praeter legem communem, ordinantur ad utilitatem aliorum, secundum | |
| 1169 illud I Cor. XII, <i>unicuique datur manifestatio spiritus ad | |
| 1170 utilitatem</i>, quae nulla proveniret ex sanctificatione aliquorum | |
| 1171 in utero, nisi Ecclesiae innotesceret. Et quamvis iudiciorum Dei | |
| 1172 non possit ratio assignari, quare scilicet huic et non alii hoc | |
| 1173 munus gratiae conferat, conveniens tamen videtur fuisse utrumque | |
| 1174 istorum sanctificari in utero, ad praefigurandam sanctificationem | |
| 1175 per Christum fiendam. Primo quidem, per eius passionem, secundum | |
| 1176 illud Heb. ult., <i>Iesus, ut sanctificaret per suum sanguinem | |
| 1177 populum, extra portam passus est</i>. Quam quidem passionem | |
| 1178 Ieremias verbis et mysteriis apertissime praenuntiavit, et suis | |
| 1179 passionibus expressissime praefiguravit. Secundo, per Baptismum, I | |
| 1180 Cor. VI, <i>sed abluti estis, sed sanctificati estis</i>. Ad quem | |
| 53 | 1181 quidem Baptismum Ioannes suo Baptismo homines praeparavit.</p><p title="III q. 27 a. 6 ad 1"><a name="48057"><span class="ref">[48057] IIIª q. 27 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1182 dicendum quod beata virgo, quae fuit a Deo electa in matrem, |
| 1183 ampliorem sanctificationis gratiam obtinuit quam Ioannes Baptista | |
| 1184 et Ieremias, qui sunt electi ut speciales praefiguratores | |
| 1185 sanctificationis Christi. Cuius signum est quod beatae virgini | |
| 1186 praestitum est ut de cetero non peccaret mortaliter nec venialiter, | |
| 1187 aliis autem sanctificatis creditur praestitum esse ut de cetero non | |
| 53 | 1188 peccarent mortaliter, divina eos gratia protegente.</p><p title="III q. 27 a. 6 ad 2"><a name="48058"><span class="ref">[48058] IIIª q. 27 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1189 dicendum quod quantum ad alia potuerunt sancti esse Christo |
| 1190 coniunctiores quam Ieremias et Ioannes Baptista. Qui tamen fuerunt | |
| 1191 ei coniunctissimi quantum ad expressam figuram sanctificationis | |
| 53 | 1192 ipsius, ut dictum est.</p><p title="III q. 27 a. 6 ad 3"><a name="48059"><span class="ref">[48059] IIIª q. 27 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1193 dicendum quod miseratio de qua Iob loquitur, non significat |
| 1194 virtutem infusam, sed quandam inclinationem naturalem ad actum | |
| 53 | 1195 huius virtutis.</p></div></div><div class="q" id="q28"><h2>Quaestio 28</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 28 pr."><a name="48060"><span class="ref">[48060] |
| 1196 IIIª q. 28 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 1197 virginitate matris Dei. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, |
| 1198 utrum fuerit virgo in concipiendo. Secundo, utrum fuerit virgo in | |
| 1199 partu. Tertio, utrum permanserit virgo post partum. Quarto, utrum | |
| 53 | 1200 votum virginitatis emiserit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 28 a. 1 arg. 1"><a name="48061"><span class="ref">[48061] IIIª q. 28 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1201 proceditur. Videtur quod mater Dei non fuerit virgo in concipiendo |
| 1202 Christum. Nulla enim proles quae habet patrem et matrem, ex virgine | |
| 1203 matre concipitur. Sed Christus non solum dicitur habere matrem, sed | |
| 1204 etiam patrem, dicitur enim Luc. II, <i>erant pater et mater eius | |
| 1205 mirantes super his quae dicebantur de illo</i>. Et infra eodem | |
| 1206 dicit, <i>ecce, ego et pater tuus dolentes quaerebamus te</i>. Ergo | |
| 53 | 1207 Christus non est conceptus ex virgine matre.</p><p title="III q. 28 a. 1 arg. 2"><a name="48062"><span class="ref">[48062] IIIª q. 28 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1208 Matth. I probatur quod Christus fuerit filius Abrahae et David, per |
| 1209 hoc quod Ioseph ex David descendit. Quae quidem probatio nulla | |
| 1210 videtur esse si Ioseph pater Christi non fuisset. Ergo videtur quod | |
| 1211 mater Christi eum ex semine Ioseph conceperit. Et ita non videtur | |
| 53 | 1212 fuisse virgo in concipiendo.</p><p title="III q. 28 a. 1 arg. 3"><a name="48063"><span class="ref">[48063] IIIª q. 28 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1213 dicitur Galat. IV, <i>misit Deus filium suum factum ex muliere</i>. |
| 1214 Mulier autem, consueto modo loquendi, dicitur quae est viro | |
| 53 | 1215 cognita. Ergo Christus non fuit conceptus ex virgine matre.</p><p title="III q. 28 a. 1 arg. 4"><a name="48064"><span class="ref">[48064] IIIª q. 28 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1216 eorum quae sunt eiusdem speciei, est idem modus generationis, quia |
| 1217 generatio recipit speciem a termino, sicut et ceteri motus. Sed | |
| 1218 Christus fuit eiusdem speciei cum aliis hominibus, secundum illud | |
| 1219 Philipp. II, <i>in similitudinem hominum factus, et habitu inventus | |
| 1220 ut homo</i>. Cum ergo alii homines generentur ex commixtione maris | |
| 1221 et feminae, videtur quod etiam Christus simili modo fuerit | |
| 1222 generatus. Et ita non videtur fuisse conceptus ex virgine | |
| 53 | 1223 matre.</p><p title="III q. 28 a. 1 arg. 5"><a name="48065"><span class="ref">[48065] IIIª q. 28 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1224 quaelibet forma naturalis habet materiam sibi determinatam, extra |
| 1225 quam esse non potest. Materia autem formae humanae videtur esse | |
| 1226 semen maris et feminae. Si ergo corpus Christi non fuerit conceptum | |
| 1227 ex semine maris et feminae, non vere fuisset corpus humanum, quod | |
| 1228 est inconveniens. Videtur igitur non fuisse conceptus ex virgine | |
| 53 | 1229 matre.</p><p title="III q. 28 a. 1 s. c."><a name="48066"><span class="ref">[48066] IIIª q. 28 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 1230 quod dicitur Isaiae VII, <i>ecce, virgo concipiet</i>.</p><p title="III q. 28 a. 1 co."><a name="48067"><span class="ref">[48067] IIIª q. 28 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1231 dicendum quod simpliciter confitendum est matrem Christi virginem |
| 1232 concepisse, contrarium enim pertinet ad haeresim Ebionitarum et | |
| 1233 Cerinthi, qui Christum purum hominem arbitrantur, et de utroque | |
| 1234 sexu eum natum putaverunt. Quod Christus sit conceptus ex virgine, | |
| 1235 conveniens est propter quatuor. Primo, propter mittentis patris | |
| 1236 dignitatem conservandam. Cum enim Christus sit verus et naturalis | |
| 1237 Dei filius, non fuit conveniens quod alium patrem haberet quam | |
| 1238 Deum, ne Dei dignitas transferretur ad alium. Secundo, hoc fuit | |
| 1239 conveniens proprietati ipsius filii, qui mittitur. Qui quidem est | |
| 1240 verbum Dei. Verbum autem absque omni corruptione cordis concipitur, | |
| 1241 quinimmo cordis corruptio perfecti verbi conceptionem non patitur. | |
| 1242 Quia igitur caro sic fuit a verbo Dei assumpta ut esset caro verbi | |
| 1243 Dei, conveniens fuit quod etiam ipsa sine corruptione matris | |
| 1244 conciperetur. Tertio, hoc fuit conveniens dignitati humanitatis | |
| 1245 Christi, in qua locum peccatum habere non debuit, per quam peccatum | |
| 1246 mundi tollebatur, secundum illud Ioan. I, ecce, agnus Dei, scilicet | |
| 1247 innocens, qui tollit peccatum mundi. Non poterat autem esse quod in | |
| 1248 natura iam corrupta ex concubitu caro nasceretur sine infectione | |
| 1249 originalis peccati. Unde Augustinus dicit, in libro de nuptiis et | |
| 1250 concupiscentia, <i>solus nuptialis concubitus ibi non fuit</i>, | |
| 1251 scilicet in matrimonio Mariae et Ioseph, <i>quia in carne peccati | |
| 1252 fieri non poterat sine ulla carnis concupiscentia, quae accidit ex | |
| 1253 peccato, sine qua concipi voluit qui futurus erat sine peccato</i>. | |
| 1254 Quarto, propter ipsum finem incarnationis Christi, qui ad hoc fuit | |
| 1255 ut homines renascerentur in filios Dei, <i>non ex voluntate carnis, | |
| 1256 neque ex voluntate viri, sed ex Deo</i>, idest ex Dei virtute. | |
| 1257 Cuius rei exemplar apparere debuit in ipsa conceptione Christi. | |
| 1258 Unde Augustinus, in libro de sancta virginitate, <i>oportebat caput | |
| 1259 nostrum, insigni miraculo, secundum corpus nasci de virgine, ut | |
| 1260 significaret membra sua de virgine Ecclesia secundum spiritum | |
| 53 | 1261 nascitura</i>.</p><p title="III q. 28 a. 1 ad 1"><a name="48068"><span class="ref">[48068] IIIª q. 28 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1262 dicendum quod, sicut Beda dicit, super Luc., <i>pater salvatoris |
| 1263 appellatur Ioseph, non quod vere, iuxta Photinianos, pater fuerit | |
| 1264 ei, sed quod, ad famam Mariae conservandam, pater sit ab hominibus | |
| 1265 existimatus</i>. Unde et Luc. III dicitur, <i>ut putabatur, filius | |
| 1266 Ioseph</i>. Vel, sicut Augustinus dicit, in libro de bono | |
| 1267 coniugali, eo modo pater Christi dicitur Ioseph quo et <i>vir | |
| 1268 Mariae intelligitur, sine commixtione carnis, ipsa copulatione | |
| 1269 coniugii, multo videlicet coniunctius quam si esset aliunde | |
| 1270 adoptatus. Neque enim propterea non erat appellandus Ioseph pater | |
| 1271 Christi quia non eum concumbendo genuerat, quandoquidem pater esset | |
| 1272 etiam ei quem, non ex sua coniuge procreatum, aliunde | |
| 53 | 1273 adoptasset</i>.</p><p title="III q. 28 a. 1 ad 2"><a name="48069"><span class="ref">[48069] IIIª q. 28 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1274 dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, super Matth., <i>cum Ioseph |
| 1275 non sit pater domini salvatoris, ordo generationis eius usque ad | |
| 1276 Ioseph deducitur, primo quidem, quia non est consuetudinis | |
| 1277 Scripturarum ut mulierum in generationibus ordo texatur. Deinde, ex | |
| 1278 una tribu fuit Maria et Ioseph. Unde ex lege eam accipere cogebatur | |
| 1279 ut propinquam</i>. Et, ut Augustinus dicit, in libro de nuptiis et | |
| 1280 concupiscentia, <i>fuit generationum series usque ad Ioseph | |
| 1281 perducenda, ne in illo coniugio virili sexui, utique potiori, | |
| 1282 fieret iniuria, cum veritati nihil deperiret, quia ex semine David | |
| 53 | 1283 et Ioseph erat et Maria</i>.</p><p title="III q. 28 a. 1 ad 3"><a name="48070"><span class="ref">[48070] IIIª q. 28 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1284 dicendum quod, sicut Glossa dicit ibidem, <i>mulierem pro femina |
| 1285 posuit, more locutionis Hebraeorum. Usus enim Hebraeae locutionis | |
| 53 | 1286 mulieres dicit, non virginitate corruptas, sed feminas</i>.</p><p title="III q. 28 a. 1 ad 4"><a name="48071"><span class="ref">[48071] IIIª q. 28 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1287 dicendum quod ratio illa habet locum in his quae procedunt in esse |
| 1288 per viam naturae, eo quod natura, sicut est determinata ad unum | |
| 1289 effectum, ita est etiam determinata ad unum modum producendi illum. | |
| 1290 Sed cum virtus supernaturalis divina possit in infinita, sicut non | |
| 1291 est determinata ad unum effectum, ita non est determinata ad modum | |
| 1292 producendi quemcumque effectum. Et ideo, sicut virtute divina fieri | |
| 1293 potuit ut primus homo de limo terrae formaretur, ita etiam fieri | |
| 1294 potuit ut divina virtute corpus Christi formaretur de virgine | |
| 53 | 1295 absque virili semine.</p><p title="III q. 28 a. 1 ad 5"><a name="48072"><span class="ref">[48072] IIIª q. 28 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1296 dicendum quod, secundum philosophum, in libro de Generat. Animal., |
| 1297 semen maris non est sicut materia in conceptione animalis, sed | |
| 1298 solum sicut agens, sola autem femina materiam subministrat in | |
| 1299 conceptu. Unde per hoc quod semen maris defuit in conceptione | |
| 1300 corporis Christi, non sequitur quod defuerit ei debita materia. Si | |
| 1301 tamen semen maris esset materia fetus concepti in animalibus, | |
| 1302 manifestum tamen est quod non est materia permanens in eadem forma, | |
| 1303 sed materia transmutata. Et quamvis virtus naturalis non possit | |
| 1304 transmutare ad certam formam nisi determinatam materiam, virtus | |
| 1305 tamen divina, quae est infinita, potest transmutare omnem materiam | |
| 1306 in quamcumque formam. Unde, sicut transmutavit limum terrae in | |
| 1307 corpus Adae, ita in corpus Christi transmutare potuit materiam a | |
| 1308 matre ministratam, etiam si non esset sufficiens materia ad | |
| 53 | 1309 naturalem conceptum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 28 a. 2 arg. 1"><a name="48073"><span class="ref">[48073] IIIª q. 28 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1310 sic proceditur. Videtur quod mater Christi non fuerit virgo in |
| 1311 partu. Dicit enim Ambrosius, super Luc., <i>qui vulvam | |
| 1312 sanctificavit alienam ut nasceretur propheta, hic est qui aperuit | |
| 1313 matris suae vulvam ut immaculatus exiret</i>. Sed apertio vulvae | |
| 1314 virginitatem excludit. Ergo mater Christi non fuit virgo in | |
| 53 | 1315 partu.</p><p title="III q. 28 a. 2 arg. 2"><a name="48074"><span class="ref">[48074] IIIª q. 28 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1316 nihil in mysterio Christi esse debuit per quod corpus eius |
| 1317 phantasticum appareret. Sed hoc non videtur vero corpori, sed | |
| 1318 phantastico convenire, ut possit per clausa transire, eo quod duo | |
| 1319 corpora simul esse non possunt. Non igitur debuit ex matris utero | |
| 1320 clauso corpus Christi prodire. Et ita non decuit quod esset virgo | |
| 53 | 1321 in partu.</p><p title="III q. 28 a. 2 arg. 3"><a name="48075"><span class="ref">[48075] IIIª q. 28 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1322 sicut Gregorius dicit, in homilia octavarum Paschae, per hoc quod, |
| 1323 ianuis clausis, ad discipulos post resurrectionem intravit dominus, | |
| 1324 ostendit corpus suum esse eiusdem naturae et alterius gloriae, et | |
| 1325 sic per clausa transire videtur ad gloriam corporis pertinere. Sed | |
| 1326 corpus Christi in sua conceptione non fuit gloriosum, sed | |
| 1327 passibile, habens similitudinem carnis peccati, ut apostolus dicit, | |
| 53 | 1328 Rom. VIII. Non ergo exivit per virginis uterum clausum.</p><p title="III q. 28 a. 2 s. c."><a name="48076"><span class="ref">[48076] IIIª q. 28 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1329 quod in quodam sermone Ephesini Concilii dicitur, <i>natura post |
| 1330 partum nescit ulterius virginem. Gratia vero et parientem ostendit, | |
| 1331 et matrem fecit, et virginitati non nocuit</i>. Fuit ergo mater | |
| 53 | 1332 Christi virgo etiam in partu.</p><p title="III q. 28 a. 2 co."><a name="48077"><span class="ref">[48077] IIIª q. 28 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1333 dicendum quod absque omni dubio asserendum est matrem Christi etiam |
| 1334 in partu virginem fuisse, nam propheta non solum dicit, ecce, virgo | |
| 1335 concipiet; sed addit, et pariet filium. Et hoc quidem conveniens | |
| 1336 fuit propter tria. Primo quidem, quia hoc competebat proprietati | |
| 1337 eius qui nascebatur, quod est verbum Dei. Nam verbum non solum in | |
| 1338 corde absque corruptione concipitur, sed etiam absque corruptione | |
| 1339 ex corde procedit. Unde, ut ostenderetur quod illud corpus esset | |
| 1340 ipsius verbi Dei, conveniens fuit ut de incorrupto virginis utero | |
| 1341 nasceretur. Unde in sermone quodam Ephesini Concilii legitur, | |
| 1342 <i>quae parit carnem puram, a virginitate cessat. Sed quia natum | |
| 1343 est carne verbum, Deus custodit virginitatem, seipsum ostendens per | |
| 1344 hoc verbum. Neque enim nostrum verbum, cum paritur, corrumpit | |
| 1345 mentem, neque Deus verbum substantiale, partum eligens, peremit | |
| 1346 virginitatem</i>. Secundo, hoc est conveniens quantum ad effectum | |
| 1347 incarnationis Christi. Nam ad hoc venit ut nostram corruptionem | |
| 1348 tolleret. Unde non fuit conveniens ut virginitatem matris nascendo | |
| 1349 corrumperet. Unde Augustinus dicit, in quodam sermone de nativitate | |
| 1350 domini, <i>fas non erat ut per eius adventum violaretur integritas, | |
| 1351 qui venerat sanare corrupta</i>. Tertio fuit conveniens, ne matris | |
| 1352 honorem nascendo diminueret qui parentes praeceperat | |
| 53 | 1353 honorandos.</p><p title="III q. 28 a. 2 ad 1"><a name="48078"><span class="ref">[48078] IIIª q. 28 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1354 dicendum quod Ambrosius dicit hoc exponens illud quod Evangelista |
| 1355 de lege induxit, <i>omne masculinum adaperiens vulvam sanctum | |
| 1356 domino vocabitur</i>. Quod quidem, ut Beda dicit, <i>consuetae | |
| 1357 nativitatis more loquitur, non quod dominus sacri ventris | |
| 1358 hospitium, quod ingressus sanctificaverat, egressus devirginasse | |
| 1359 credendus sit</i>. Unde illa aperitio non significat reserationem | |
| 1360 claustri pudoris virginei, sed solum exitum prolis de utero | |
| 53 | 1361 matris.</p><p title="III q. 28 a. 2 ad 2"><a name="48079"><span class="ref">[48079] IIIª q. 28 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1362 dicendum quod ita Christus voluit veritatem sui corporis |
| 1363 demonstrare quod etiam simul eius divinitas declararetur. Et ideo | |
| 1364 permiscuit mira humilibus. Unde, ut corpus eius verum ostenderetur, | |
| 1365 nascitur ex femina. Sed ut ostenderetur eius divinitas, nascitur ex | |
| 1366 virgine, talis enim partus decet Deum, ut Ambrosius dicit, in hymno | |
| 53 | 1367 nativitatis.</p><p title="III q. 28 a. 2 ad 3"><a name="48080"><span class="ref">[48080] IIIª q. 28 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1368 dicendum quod quidam dixerunt Christum in sua nativitate dotem |
| 1369 subtilitatis assumpsisse, quando exivit de clauso virginis utero; | |
| 1370 et quando ambulavit siccis pedibus super mare, dicunt eum | |
| 1371 assumpsisse dotem agilitatis. Sed hoc non convenit his quae supra | |
| 1372 determinata sunt. Huiusmodi enim dotes corporis gloriosi proveniunt | |
| 1373 ex redundantia gloriae animae ad corpus, ut infra dicetur, cum | |
| 1374 tractabitur de corporibus gloriosis. Dictum est autem supra quod | |
| 1375 Christus ante passionem <i>permittebat carni suae agere et pati | |
| 1376 quae propria</i>, nec fiebat talis redundantia gloriae ab anima ad | |
| 1377 corpus. Et ideo dicendum est quod omnia ista facta sunt miraculose | |
| 1378 per virtutem divinam. Unde Augustinus, super Ioan., <i>moli | |
| 1379 corporis ubi divinitas erat, ostia clausa non obstiterunt. Ille | |
| 1380 quippe, non eis apertis, intrare potuit, quo nascente virginitas | |
| 1381 matris inviolata permansit</i>. Et Dionysius dicit, in quadam | |
| 1382 epistola, quod <i>Christus super hominem operabatur ea quae sunt | |
| 1383 hominis, et hoc monstrat virgo supernaturaliter concipiens, et aqua | |
| 53 | 1384 instabilis terrenorum pedum sustinens gravitatem</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 28 a. 3 arg. 1"><a name="48081"><span class="ref">[48081] IIIª q. 28 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1385 proceditur. Videtur quod mater Christi non permanserit virgo post |
| 1386 partum. Dicitur enim Matth. I, <i>antequam convenirent Ioseph et | |
| 1387 Maria, inventa est in utero habens de spiritu sancto. Non autem | |
| 1388 Evangelista hoc diceret, antequam convenirent, nisi certus esset de | |
| 1389 conventuris, quia nemo dicit de non pransuro, antequam | |
| 1390 pranderet</i>. Ergo videtur quod beata virgo quandoque convenit | |
| 1391 carnali copula cum Ioseph. Et ita non permansit virgo post | |
| 53 | 1392 partum.</p><p title="III q. 28 a. 3 arg. 2"><a name="48082"><span class="ref">[48082] IIIª q. 28 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1393 ibidem subditur, ex verbis Angeli loquentis ad Ioseph, <i>ne timeas |
| 1394 accipere Mariam coniugem tuam</i>. Coniugium autem consummatur per | |
| 1395 carnalem copulam. Ergo videtur quod quandoque carnalis copula | |
| 1396 intervenit inter Mariam et Ioseph. Et ita videtur quod non | |
| 53 | 1397 permansit virgo post partum.</p><p title="III q. 28 a. 3 arg. 3"><a name="48083"><span class="ref">[48083] IIIª q. 28 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1398 ibidem post pauca subditur, <i>et accepit coniugem suam, et non |
| 1399 cognoscebat eam donec peperit filium suum primogenitum. Hoc autem | |
| 1400 adverbium donec consuevit determinatum tempus signare, quo | |
| 1401 completo, fiat id quod usque ad illud tempus non fiebat. Verbum | |
| 1402 autem cognoscendi ibi ad coitum refertur</i>, sicut et Gen. IV | |
| 1403 dicitur quod <i>Adam cognovit uxorem suam</i>. Ergo videtur quod | |
| 1404 post partum beata virgo fuit a Ioseph cognita. Ergo videtur quod | |
| 53 | 1405 non permanserit virgo post partum.</p><p title="III q. 28 a. 3 arg. 4"><a name="48084"><span class="ref">[48084] IIIª q. 28 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1406 primogenitus non potest dici nisi qui habeat fratres subsequentes, |
| 1407 unde Rom. VIII, <i>quos praescivit, et praedestinavit conformes | |
| 1408 fieri imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis | |
| 1409 fratribus</i>. Sed Evangelista nominat Christum primogenitum matris | |
| 1410 eius. Ergo alios filios habuit post Christum. Et ita videtur quod | |
| 53 | 1411 mater Christi non fuerit virgo post partum.</p><p title="III q. 28 a. 3 arg. 5"><a name="48085"><span class="ref">[48085] IIIª q. 28 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1412 Ioan. II dicitur, post haec descendit Capharnaum ipse, scilicet |
| 1413 Christus, et mater et fratres eius. Sed fratres dicuntur qui ex | |
| 1414 eodem parente geniti sunt. Ergo videtur quod beata virgo habuerit | |
| 53 | 1415 alios filios post Christum.</p><p title="III q. 28 a. 3 arg. 6"><a name="48086"><span class="ref">[48086] IIIª q. 28 a. 3 arg. 6</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1416 Matth. XXVII dicitur, erant ibi, scilicet iuxta crucem Christi, |
| 1417 mulieres multae a longe, <i>quae secutae erant Iesum a Galilaea, | |
| 1418 ministrantes ei, inter quas erat Maria Magdalene, et Maria Iacobi | |
| 1419 et Ioseph mater, et mater filiorum Zebedaei</i>. Videtur autem haec | |
| 1420 Maria quae hic dicitur Iacobi et Ioseph mater, esse etiam mater | |
| 1421 Christi, dicitur enim Ioan. XIX quod <i>stabat iuxta crucem Iesu | |
| 1422 Maria, mater eius</i>. Ergo videtur quod mater Christi non | |
| 53 | 1423 permanserit virgo post partum.</p><p title="III q. 28 a. 3 s. c."><a name="48087"><span class="ref">[48087] IIIª q. 28 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1424 quod dicitur Ezech. XLIV, <i>porta haec clausa erit, et non |
| 1425 aperietur, et vir non transibit per eam, quoniam dominus Deus | |
| 1426 Israel ingressus est per eam</i>. Quod exponens Augustinus, in | |
| 1427 quodam sermone, dicit, <i>quid est porta in domo domini clausa, | |
| 1428 nisi quod Maria semper erit intacta? Et quid est, homo non | |
| 1429 transibit per eam, nisi quod Ioseph non cognoscet eam? Et quid est, | |
| 1430 dominus solus intrat et egreditur per eam, nisi quod spiritus | |
| 1431 sanctus impraegnabit eam, et Angelorum dominus nascetur per eam? Et | |
| 1432 quid est, clausa erit in aeternum, nisi quod Maria virgo est ante | |
| 53 | 1433 partum, et virgo in partu, et virgo post partum?</i></p><p title="III q. 28 a. 3 co."><a name="48088"><span class="ref">[48088] IIIª q. 28 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1434 dicendum quod absque omni dubio detestandus est error Helvidii, qui |
| 1435 dicere praesumpsit matrem Christi a Ioseph post partum esse | |
| 1436 carnaliter cognitam, et alios filios genuisse. Hoc enim, primo, | |
| 1437 derogat Christi perfectioni, qui, sicut secundum divinam naturam | |
| 1438 unigenitus est patris, tanquam perfectus per omnia filius eius, ita | |
| 1439 etiam decuit ut esset unigenitus matris, tanquam perfectissimum | |
| 1440 germen eius. Secundo, hic error iniuriam facit spiritui sancto, | |
| 1441 cuius sacrarium fuit uterus virginalis, in quo carnem Christi | |
| 1442 formavit, unde non decebat ut de cetero violaretur per commixtionem | |
| 1443 virilem. Tertio, hoc derogat dignitati et sanctitati matris Dei, | |
| 1444 quae ingratissima videretur si tanto filio contenta non esset; et | |
| 1445 si virginitatem, quae in ea miraculose conservata fuerat, sponte | |
| 1446 perdere vellet per carnis concubitum. Quarto, etiam ipsi Ioseph | |
| 1447 esset ad maximam praesumptionem imputandum, si eam quam, revelante | |
| 1448 Angelo, de spiritu sancto Deum concepisse cognoverat, polluere | |
| 1449 attentasset. Et ideo simpliciter est asserendum quod mater Dei, | |
| 1450 sicut virgo concepit et virgo peperit, ita etiam virgo post partum | |
| 53 | 1451 in sempiternum permanserit.</p><p title="III q. 28 a. 3 ad 1"><a name="48089"><span class="ref">[48089] IIIª q. 28 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1452 dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, in libro contra Helvidium, |
| 1453 <i>intelligendum est quod haec praepositio ante, licet saepe | |
| 1454 consequentia indicet, tamen nonnunquam ea tantum quae prius | |
| 1455 cogitabantur, ostendit, nec est necesse ut cogitata fiant, cum ideo | |
| 1456 aliud intervenerit, ne ea quae cogitata sunt, fierent. Sicut, si | |
| 1457 aliquis dicat, antequam in portu pranderem, navigavi, non | |
| 1458 intelligitur quod in portu prandeat postquam navigaverit, sed quia | |
| 1459 cogitabatur in portu pransurus</i>. Et similiter Evangelista dicit, | |
| 1460 antequam convenirent, inventa est Maria in utero habens de spiritu | |
| 1461 sancto, non quia postea convenerint, sed quia, dum viderentur | |
| 1462 conventuri, praevenit conceptio per spiritum sanctum, ex quo factum | |
| 53 | 1463 est ut ulterius non convenirent.</p><p title="III q. 28 a. 3 ad 2"><a name="48090"><span class="ref">[48090] IIIª q. 28 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1464 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de nuptiis et |
| 1465 concupiscentia, <i>coniux vocatur mater Dei ex prima desponsationis | |
| 1466 fide, quam concubitu non cognoverat, nec fuerat cogniturus</i>. Ut | |
| 1467 enim Ambrosius dicit, super Luc., <i>non virginitatis ereptio, sed | |
| 53 | 1468 coniugii testificatio nuptiarum celebratio declaratur</i>.</p><p title="III q. 28 a. 3 ad 3"><a name="48091"><span class="ref">[48091] IIIª q. 28 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1469 dicendum quod quidam dixerunt hoc non esse intelligendum de |
| 1470 cognitione carnis, sed de cognitione notitiae. Dicit enim | |
| 1471 Chrysostomus quod <i>non cognovit eam Ioseph, antequam pareret, | |
| 1472 cuius fuerit dignitatis, sed, postquam peperit, tunc cognovit eam. | |
| 1473 Quia per ipsius prolem speciosior et dignior facta fuerat quam | |
| 1474 totus mundus, quia quem totus mundus capere non poterat, in angusto | |
| 1475 uteri sui sola suscepit</i>. Quidam vero hoc referunt ad notitiam | |
| 1476 visus. Sicut enim Moysi cum Deo colloquentis glorificata est | |
| 1477 facies, <i>ut non possent intendere in eum filii Israel</i>; sic | |
| 1478 Maria, claritate virtutis altissimi obumbrata, cognosci non poterat | |
| 1479 a Ioseph, donec pareret. Post partum autem a Ioseph agnita | |
| 1480 invenitur, specie faciei, non tactu libidinis. Hieronymus autem | |
| 1481 concedit hoc esse intelligendum de cognitione coitus. Sed dicit | |
| 1482 quod usque, vel donec, in Scripturis dupliciter potest intelligi. | |
| 1483 Quandoque enim designat certum tempus, secundum illud Galat. III, | |
| 1484 <i>propter transgressionem lex posita est, donec veniret semen cui | |
| 1485 promiserat</i>. Quandoque vero signat infinitum tempus, secundum | |
| 1486 illud Psalmi, <i>oculi nostri ad dominum Deum nostrum, donec | |
| 1487 misereatur nostri</i>; ex quo non est intelligendum quod post | |
| 1488 impetratam misericordiam oculi avertantur a Deo. Et secundum hunc | |
| 1489 modum loquendi, significantur ea <i>de quibus posset dubitari si | |
| 1490 scripta non fuissent, cetera vero nostrae intelligentiae | |
| 1491 derelinquuntur. Et secundum hoc, Evangelista dicit matrem Dei non | |
| 1492 esse cognitam a viro usque ad partum, ut multo magis intelligamus | |
| 53 | 1493 cognitam non fuisse post partum</i>.</p><p title="III q. 28 a. 3 ad 4"><a name="48092"><span class="ref">[48092] IIIª q. 28 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1494 dicendum quod mos divinarum Scripturarum est ut primogenitum vocent |
| 1495 non solum eum quem fratres sequuntur, sed eum qui primus natus sit. | |
| 1496 <i>Alioquin, si non est primogenitus nisi quem sequuntur fratres, | |
| 1497 tandiu secundum legem primogenita non debentur, quandiu et alia | |
| 1498 fuerint procreata</i>. Quod patet esse falsum, cum infra unum | |
| 53 | 1499 mensem primogenita redimi mandentur secundum legem.</p><p title="III q. 28 a. 3 ad 5"><a name="48093"><span class="ref">[48093] IIIª q. 28 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1500 dicendum quod quidam, sicut dicit Hieronymus, super Matth., <i>de |
| 1501 alia uxore Ioseph fratres domini suspicantur. Nos autem fratres | |
| 1502 domini, non filios Ioseph, sed consobrinos salvatoris, Mariae | |
| 1503 materterae filios intelligimus</i>. Quatuor enim modis in Scriptura | |
| 1504 fratres dicuntur, scilicet natura, gente, cognatione et affectu. | |
| 1505 Unde fratres domini dicti sunt, non secundum naturam, quasi ab | |
| 1506 eadem matre nati, sed secundum cognationem, quasi consanguinei eius | |
| 1507 existentes. Ioseph autem, sicut Hieronymus dicit, contra Helvidium, | |
| 1508 magis credendus est virgo permansisse, quia aliam uxorem habuisse | |
| 53 | 1509 non scribitur, et fornicatio in sanctum virum non cadit.</p><p title="III q. 28 a. 3 ad 6"><a name="48094"><span class="ref">[48094] IIIª q. 28 a. 3 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 1510 dicendum quod Maria quae dicitur Iacobi et Ioseph mater, non |
| 1511 intelligitur esse mater domini, quae in Evangelio non consuevit | |
| 1512 nominari nisi cum cognominatione huius dignitatis, quod sit mater | |
| 1513 Iesu. Haec autem Maria intelligitur esse uxor Alphaei, cuius filius | |
| 53 | 1514 est Iacobus minor, qui dictus est frater domini.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 28 a. 4 arg. 1"><a name="48095"><span class="ref">[48095] IIIª q. 28 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1515 proceditur. Videtur quod mater Dei virginitatem non voverit. |
| 1516 Dicitur enim Deut. VII, <i>non erit apud te sterilis utriusque | |
| 1517 sexus</i>. Sterilitas autem sequitur virginitatem. Ergo servatio | |
| 1518 virginitatis erat contra praeceptum veteris legis. Sed adhuc lex | |
| 1519 vetus habebat statum antequam Christus nasceretur. Ergo non potuit | |
| 53 | 1520 licite beata virgo virginitatem vovere pro tempore illo.</p><p title="III q. 28 a. 4 arg. 2"><a name="48096"><span class="ref">[48096] IIIª q. 28 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1521 apostolus, I Cor. VII, dicit, <i>de virginibus autem praeceptum |
| 1522 domini non habeo, consilium autem do</i>. Sed perfectio consiliorum | |
| 1523 a Christo debuit inchoari, qui est finis legis, ut apostolus dicit, | |
| 1524 Rom. X. Non ergo conveniens fuit quod virgo votum virginitatis | |
| 53 | 1525 emitteret.</p><p title="III q. 28 a. 4 arg. 3"><a name="48097"><span class="ref">[48097] IIIª q. 28 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1526 Glossa Hieronymi dicit, I Tim. V, quod <i>voventibus virginitatem |
| 1527 non solum nubere, sed etiam velle nubere damnabile est</i>. Sed | |
| 1528 mater Christi nullum peccatum damnabile commisit, ut supra habitum | |
| 1529 est. Cum ergo desponsata fuerit, ut habetur Luc. I, videtur quod | |
| 53 | 1530 ipsa virginitatis votum non emiserit.</p><p title="III q. 28 a. 4 s. c."><a name="48098"><span class="ref">[48098] IIIª q. 28 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1531 quod Augustinus dicit, in libro de sancta virginitate, |
| 1532 <i>annuntianti Angelo Maria respondit, quomodo fiet istud, quoniam | |
| 1533 virum non cognosco? Quod profecto non diceret, nisi se virginem Deo | |
| 53 | 1534 ante vovisset</i>.</p><p title="III q. 28 a. 4 co."><a name="48099"><span class="ref">[48099] IIIª q. 28 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1535 dicendum quod, sicut in secunda parte habitum est, perfectionis |
| 1536 opera magis sunt laudabilia si ex voto celebrantur. Virginitas | |
| 1537 autem in matre Dei praecipue debuit pollere, ut ex supra dictis | |
| 1538 rationibus patet. Et ideo conveniens fuit ut virginitas eius ex | |
| 1539 voto esset Deo consecrata. Verum quia tempore legis oportebat | |
| 1540 generationi insistere tam mulieres quam viros, quia secundum carnis | |
| 1541 originem cultus Dei propagabatur antequam ex illo populo Christus | |
| 1542 nasceretur, mater Dei non creditur, antequam desponsaretur Ioseph, | |
| 1543 absolute virginitatem vovisse, licet eam in desiderio habuerit, | |
| 1544 super hoc tamen voluntatem suam divino commisit arbitrio. Postmodum | |
| 1545 vero, accepto sponso, secundum quod mores illius temporis | |
| 53 | 1546 exigebant, simul cum eo votum virginitatis emisit.</p><p title="III q. 28 a. 4 ad 1"><a name="48100"><span class="ref">[48100] IIIª q. 28 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1547 dicendum quod, quia videbatur esse lege prohibitum non dare operam |
| 1548 ad relinquendum semen super terram, ideo non simpliciter | |
| 1549 virginitatem vovit Dei genitrix, sed sub conditione, si Deo | |
| 1550 placeret. Postquam autem ei innotuit hoc esse Deo acceptum, | |
| 53 | 1551 absolute vovit, antequam ab Angelo annuntiaretur.</p><p title="III q. 28 a. 4 ad 2"><a name="48101"><span class="ref">[48101] IIIª q. 28 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1552 dicendum quod, sicut gratiae plenitudo perfecte quidem fuit in |
| 1553 Christo, et tamen aliqua eius inchoatio praecessit in matre; ita | |
| 1554 etiam observatio consiliorum, quae per gratiam Dei fit, perfecte | |
| 1555 quidem incoepit in Christo, sed aliquo modo fuit inchoata in | |
| 53 | 1556 virgine matre eius.</p><p title="III q. 28 a. 4 ad 3"><a name="48102"><span class="ref">[48102] IIIª q. 28 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1557 dicendum quod verbum illud apostoli est intelligendum de illis qui |
| 1558 absolute castitatem vovent. Quod quidem mater Dei non fecit | |
| 1559 antequam Ioseph desponsaretur. Sed post desponsationem, ex communi | |
| 53 | 1560 voluntate, simul cum sponso suo votum virginitatis emisit.</p></div></div><div class="q" id="q29"><h2>Quaestio 29</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 29 pr."><a name="48103"><span class="ref">[48103] |
| 1561 IIIª q. 29 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 1562 desponsatione matris Dei. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum |
| 1563 Christus debuerit de desponsata nasci. Secundo, utrum fuerit verum | |
| 53 | 1564 matrimonium inter matrem domini et Ioseph.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 29 a. 1 arg. 1"><a name="48104"><span class="ref">[48104] IIIª q. 29 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1565 proceditur. Videtur quod Christus non debuerit de virgine |
| 1566 desponsata nasci. Desponsatio enim ad carnalem copulam ordinatur. | |
| 1567 Sed mater domini nunquam voluit carnali viri copula uti, quia hoc | |
| 1568 derogaret virginitati mentis ipsius. Ergo non debuit esse | |
| 53 | 1569 desponsata.</p><p title="III q. 29 a. 1 arg. 2"><a name="48105"><span class="ref">[48105] IIIª q. 29 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1570 quod Christus ex virgine nasceretur, miraculum fuit, unde |
| 1571 Augustinus dicit, in epistola ad Volusianum, <i>ipsa Dei virtus per | |
| 1572 inviolata matris virginea viscera membra infantis eduxit, quae per | |
| 1573 clausa ostia membra iuvenis introduxit. Huius si ratio quaeritur, | |
| 1574 non erit mirabile, si exemplum poscitur, non erit singulare</i>. | |
| 1575 Sed miracula, quae fiunt ad confirmationem fidei, debent esse | |
| 1576 manifesta. Cum igitur per desponsationem hoc miraculum fuerit | |
| 1577 obumbratum, videtur non fuisse conveniens quod Christus de | |
| 53 | 1578 desponsata nasceretur.</p><p title="III q. 29 a. 1 arg. 3"><a name="48106"><span class="ref">[48106] IIIª q. 29 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1579 Ignatius martyr, ut dicit Hieronymus, super Matth., hanc causam |
| 1580 assignat desponsationis matris Dei, <i>ut partus eius celaretur | |
| 1581 Diabolo, dum eum putat non de virgine, sed de uxore generatum</i>. | |
| 1582 Quae quidem causa nulla esse videtur. Tum quia Diabolus ea quae | |
| 1583 corporaliter fiunt perspicacitate sensus cognoscit. Tum quia per | |
| 1584 multa evidentia signa postmodum Daemones aliqualiter Christum | |
| 1585 cognoverunt, unde dicitur Marc. I, quod <i>homo in spiritu immundo | |
| 1586 exclamavit, dicens, quid nobis et tibi, Iesu Nazarene? Venisti | |
| 1587 perdere nos? Scio quia sis sanctus Dei</i>. Non ergo videtur | |
| 53 | 1588 conveniens fuisse quod mater Dei fuisset desponsata.</p><p title="III q. 29 a. 1 arg. 4"><a name="48107"><span class="ref">[48107] IIIª q. 29 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1589 aliam rationem assignat Hieronymus, <i>ne lapidaretur mater Dei a |
| 1590 Iudaeis sicut adultera</i>. Haec autem ratio nulla esse videtur, si | |
| 1591 enim non esset desponsata, non posset de adulterio condemnari. Et | |
| 1592 ita non videtur rationabile fuisse quod Christus de desponsata | |
| 53 | 1593 nasceretur.</p><p title="III q. 29 a. 1 s. c."><a name="48108"><span class="ref">[48108] IIIª q. 29 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1594 quod dicitur Matth. I, <i>cum esset desponsata mater eius Maria |
| 1595 Ioseph</i>; et Luc. I, <i>missus est Gabriel Angelus ad Mariam, | |
| 53 | 1596 virginem desponsatam viro cui nomen erat Ioseph</i>.</p><p title="III q. 29 a. 1 co."><a name="48109"><span class="ref">[48109] IIIª q. 29 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1597 dicendum quod conveniens fuit Christum de desponsata virgine nasci, |
| 1598 tum propter ipsum; tum propter matrem; tum etiam propter nos. | |
| 1599 Propter ipsum quidem Christum, quadruplici ratione. Primo quidem, | |
| 1600 ne ab infidelibus tamquam illegitime natus abiiceretur. Unde | |
| 1601 Ambrosius dicit, super Luc., <i>quid Iudaeis, quid Herodi posset | |
| 1602 adscribi, si natum viderentur ex adulterio persecuti?</i> Secundo, | |
| 1603 ut consueto modo eius genealogia per virum describeretur. Unde | |
| 1604 dicit Ambrosius, super Luc., <i>qui in saeculum venit, saeculi | |
| 1605 debuit more describi. Viri autem persona quaeritur, qui in senatu | |
| 1606 et reliquis curiis civitatum generis asserit dignitatem. Consuetudo | |
| 1607 etiam nos instruit Scripturarum, quae semper viri originem | |
| 1608 quaerit</i>. Tertio, ad tutelam pueri nati, ne Diabolus contra eum | |
| 1609 vehementius nocumenta procurasset. Et ideo Ignatius dicit ipsam | |
| 1610 fuisse desponsatam ut partus eius Diabolo celaretur. Quarto, ut a | |
| 1611 Ioseph nutriretur. Unde et pater eius dictus est, quasi nutritius. | |
| 1612 Fuit etiam conveniens ex parte virginis. Primo quidem, quia per hoc | |
| 1613 redditur immunis a poena, <i>ne scilicet lapidaretur a Iudaeis | |
| 1614 tanquam adultera</i>, ut Hieronymus dicit. Secundo, ut per hoc ab | |
| 1615 infamia liberaretur. Unde dicit Ambrosius super Luc., quod | |
| 1616 <i>desponsata est ne temeratae virginitatis adureretur infamia, cui | |
| 1617 gravis alvus corruptelae videretur insigne praeferre</i>. Tertio, | |
| 1618 ut ei a Ioseph ministerium exhiberetur, ut Hieronymus dicit. Ex | |
| 1619 parte etiam nostra hoc fuit conveniens. Primo quidem, quia | |
| 1620 testimonio Ioseph comprobatum est Christum ex virgine natum. Unde | |
| 1621 Ambrosius dicit, super Luc., <i>locupletior testis pudoris maritus | |
| 1622 adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et vindicare opprobrium si | |
| 1623 non agnosceret sacramentum</i>. Secundo, quia ipsa verba virginis | |
| 1624 magis credibilia redduntur, suam virginitatem asserentis. Unde | |
| 1625 Ambrosius dicit, super Luc., <i>fides Mariae verbis magis | |
| 1626 asseritur, et mendacii causa removetur. Videtur enim culpam | |
| 1627 obumbrare voluisse mendacio innupta praegnans, causam autem | |
| 1628 mentiendi desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia | |
| 1629 nuptiarum partus sit feminarum</i>. Quae quidem duo pertinent ad | |
| 1630 firmitatem fidei nostrae. Tertio, ut tolleretur excusatio | |
| 1631 virginibus quae, propter incautelam suam, non vitant infamiam. Unde | |
| 1632 Ambrosius dicit, <i>non decuit virginibus sinistra opinione | |
| 1633 viventibus velamen excusationis relinqui, quod infamia mater quoque | |
| 1634 domini ureretur</i>. Quarto, quia per hoc significatur universa | |
| 1635 Ecclesia, quae, <i>cum virgo sit, desponsata tamen est uni viro | |
| 1636 Christo</i>, ut Augustinus dicit, in libro de sancta virginitate. | |
| 1637 Potest etiam quinta ratio esse quia, quod mater domini fuit | |
| 1638 desponsata et virgo, in persona ipsius et virginitas et matrimonium | |
| 53 | 1639 honoratur, contra haereticos alteri horum detrahentes.</p><p title="III q. 29 a. 1 ad 1"><a name="48110"><span class="ref">[48110] IIIª q. 29 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1640 dicendum quod beata virgo mater Dei ex familiari instinctu spiritus |
| 1641 sancti credenda est desponsari voluisse, confidens de divino | |
| 1642 auxilio quod nunquam ad carnalem copulam perveniret, hoc tamen | |
| 1643 divino commisit arbitrio. Unde nullum passa est virginitatis | |
| 53 | 1644 detrimentum.</p><p title="III q. 29 a. 1 ad 2"><a name="48111"><span class="ref">[48111] IIIª q. 29 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1645 dicendum quod, sicut Ambrosius dicit, super Luc., <i>maluit dominus |
| 1646 aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare. Sciebat enim | |
| 1647 teneram esse virginis verecundiam, et lubricam famam pudoris, nec | |
| 1648 putavit ortus sui fidem matris iniuriis adstruendam</i>. Sciendum | |
| 1649 tamen quod miraculorum Dei quaedam sunt de quibus est fides, sicut | |
| 1650 miraculum virginei partus, et resurrectionis domini, et etiam | |
| 1651 sacramenti altaris. Et ideo dominus voluit ista occultiora esse, ut | |
| 1652 fides eorum magis meritoria esset. Quaedam vero miracula sunt ad | |
| 53 | 1653 fidei comprobationem. Et ista debent esse manifesta.</p><p title="III q. 29 a. 1 ad 3"><a name="48112"><span class="ref">[48112] IIIª q. 29 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1654 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in III de Trin., Diabolus |
| 1655 multa potest virtute suae naturae, a quibus tamen prohibetur | |
| 1656 virtute divina. Et hoc modo potest dici quod virtute suae naturae | |
| 1657 Diabolus cognoscere poterat matrem Dei non fuisse corruptam, sed | |
| 1658 virginem, prohibebatur tamen a Deo cognoscere modum partus divini. | |
| 1659 Quod autem postmodum eum aliqualiter cognovit Diabolus esse filium | |
| 1660 Dei, non obstat, quia iam tempus erat ut Christus suam virtutem | |
| 1661 contra Diabolum ostenderet, et persecutionem ab eo concitatam | |
| 1662 pateretur. Sed in infantia oportebat impediri malitiam Diaboli, ne | |
| 1663 eum acrius persequeretur, quando Christus nec pati disposuerat, nec | |
| 1664 virtutem suam ostendere, sed in omnibus aliis infantibus se similem | |
| 1665 exhibebat. Unde Leo Papa, in sermone de Epiphania, dicit quod | |
| 1666 <i>magi invenerunt puerum Iesum quantitate parvum, alienae opis | |
| 1667 indigentem, fandi impotentem, et in nullo ab humanae infantiae | |
| 1668 generalitate discretum</i>. Ambrosius tamen, super Luc., videtur | |
| 1669 magis referre ad membra Diaboli. Praemissa enim hac ratione, | |
| 1670 scilicet de fallendo principem mundi, subdit, <i>sed tamen magis | |
| 1671 fefellit principes saeculi. Daemonum enim malitia facile etiam | |
| 1672 occulta deprehendit, at vero qui saecularibus vanitatibus | |
| 53 | 1673 occupantur, scire divina non possunt</i>.</p><p title="III q. 29 a. 1 ad 4"><a name="48113"><span class="ref">[48113] IIIª q. 29 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1674 dicendum quod iudicio adulterorum lapidabatur secundum legem non |
| 1675 solum illa quae iam erat desponsata vel nupta, sed etiam illa quae | |
| 1676 in domo patris custodiebatur ut virgo quandoque nuptura. Unde | |
| 1677 dicitur Deut. XXII, <i>si non est in puella inventa virginitas, | |
| 1678 lapidibus obruent eam viri civitatis illius, et morietur, quia | |
| 1679 fecit nefas in Israel, ut fornicaretur in domo patris sui</i>. Vel | |
| 1680 potest dici, secundum quosdam, quod beata virgo erat de stirpe sive | |
| 1681 parentela Aaron, unde erat cognata Elisabeth, ut dicitur Luc. I. | |
| 1682 Virgo autem de genere sacerdotali propter stuprum occidebatur, | |
| 1683 legitur enim Levit. XXI, <i>sacerdotis filia si deprehensa fuerit | |
| 1684 in stupro, et violaverit nomen patris sui, flammis exuretur</i>. | |
| 53 | 1685 Quidam referunt verbum Hieronymi ad lapidationem infamiae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 29 a. 2 arg. 1"><a name="48114"><span class="ref">[48114] IIIª q. 29 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1686 sic proceditur. Videtur quod inter Mariam et Ioseph non fuerit |
| 1687 verum matrimonium. Dicit enim Hieronymus, contra Helvidium, quod | |
| 1688 Ioseph Mariae custos fuit, potius quam maritus eius. Sed si fuisset | |
| 1689 verum matrimonium, vere Ioseph maritus eius fuisset. Ergo videtur | |
| 53 | 1690 quod non fuerit verum matrimonium inter Mariam et Ioseph.</p><p title="III q. 29 a. 2 arg. 2"><a name="48115"><span class="ref">[48115] IIIª q. 29 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1691 super illud Matth. I, <i>Iacob genuit Ioseph virum Mariae</i>, |
| 1692 dicit Hieronymus, <i>cum virum audieris, suspicio tibi non subeat | |
| 1693 nuptiarum, sed recordare consuetudinis Scripturarum, quod sponsi | |
| 1694 viri et sponsae vocantur uxores</i>. Sed verum matrimonium non | |
| 1695 efficitur ex sponsalibus, sed ex nuptiis. Ergo non fuit verum | |
| 53 | 1696 matrimonium inter beatam virginem et Ioseph.</p><p title="III q. 29 a. 2 arg. 3"><a name="48116"><span class="ref">[48116] IIIª q. 29 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1697 Matth. I dicitur, <i>Ioseph, vir eius, cum esset iustus, et nollet |
| 1698 eam traducere</i>, idest, in domum suam ad cohabitationem assiduam, | |
| 1699 voluit eam occulte dimittere, idest, tempus nuptiarum mutare, ut | |
| 1700 Remigius exponit. Ergo videtur quod, nondum nuptiis celebratis, | |
| 1701 nondum esset verum matrimonium, praesertim cum, post matrimonium | |
| 53 | 1702 contractum, non liceat alicui sponsam dimittere.</p><p title="III q. 29 a. 2 s. c."><a name="48117"><span class="ref">[48117] IIIª q. 29 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1703 quod Augustinus dicit, in II de consensu Evangelist., <i>non est |
| 1704 fas ut Ioseph ob hoc a coniugio Mariae separandum Evangelista | |
| 1705 putaret</i> (cum dixit Ioseph virum Mariae), <i>quod non ex eius | |
| 1706 concubitu, sed virgo peperit Christum. Hoc enim exemplo manifeste | |
| 1707 insinuatur fidelibus coniugatis, etiam servata pari consensu | |
| 1708 continentia, posse permanere vocarique coniugium, non permixto | |
| 53 | 1709 corporis sexu</i>.</p><p title="III q. 29 a. 2 co."><a name="48118"><span class="ref">[48118] IIIª q. 29 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1710 dicendum quod matrimonium sive coniugium dicitur verum ex hoc quod |
| 1711 suam perfectionem attingit. Duplex est autem rei perfectio, prima | |
| 1712 et secunda. Prima quidem perfectio in ipsa forma rei consistit, ex | |
| 1713 qua speciem sortitur, secunda vero perfectio consistit in | |
| 1714 operatione rei, per quam res aliqualiter suum finem attingit. Forma | |
| 1715 autem matrimonii consistit in quadam indivisibili coniunctione | |
| 1716 animorum, per quam unus coniugum indivisibiliter alteri fidem | |
| 1717 servare tenetur. Finis autem matrimonii est proles generanda et | |
| 1718 educanda, ad quorum primum pervenitur per concubitum coniugalem; ad | |
| 1719 secundum, per alia opera viri et uxoris, quibus sibi invicem | |
| 1720 obsequuntur ad prolem nutriendam. Sic igitur dicendum est quod, | |
| 1721 quantum ad primam perfectionem, omnino verum fuit matrimonium | |
| 1722 virginis matris Dei et Ioseph, quia uterque consensit in copulam | |
| 1723 coniugalem; non autem expresse in copulam carnalem, nisi sub | |
| 1724 conditione, si Deo placeret. Unde et Angelus vocat Mariam coniugem | |
| 1725 Ioseph, dicens ad Ioseph, Matth. I, <i>noli timere accipere Mariam | |
| 1726 coniugem tuam</i>. Quod exponens Augustinus, in libro de nuptiis et | |
| 1727 concupiscentia, dicit, <i>coniux vocatur ex prima desponsationis | |
| 1728 fide, quam concubitu nec cognoverat, nec fuerat cogniturus</i>. | |
| 1729 Quantum vero ad secundam perfectionem, quae est per actum | |
| 1730 matrimonii, si hoc referatur ad carnalem concubitum, per quem | |
| 1731 proles generatur, non fuit illud matrimonium consummatum. Unde | |
| 1732 Ambrosius dicit, super Luc., <i>non te moveat quod Mariam Scriptura | |
| 1733 coniugem vocat. Non enim virginitatis ereptio, sed coniugii | |
| 1734 testificatio nuptiarum celebratio declaratur</i>. Habuit tamen | |
| 1735 illud matrimonium etiam secundam perfectionem quantum ad prolis | |
| 1736 educationem. Unde Augustinus dicit, in libro de nuptiis et | |
| 1737 concupiscentia, <i>omne nuptiarum bonum impletum est in illis | |
| 1738 parentibus Christi, proles, fides et sacramentum. Prolem | |
| 1739 cognoscimus ipsum dominum Iesum; fidem, quia nullum adulterium; | |
| 1740 sacramentum, quia nullum divortium. Solus ibi nuptialis concubitus | |
| 53 | 1741 non fuit</i>.</p><p title="III q. 29 a. 2 ad 1"><a name="48119"><span class="ref">[48119] IIIª q. 29 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1742 dicendum quod Hieronymus accipit ibi maritum ab actu matrimonii |
| 53 | 1743 consummati.</p><p title="III q. 29 a. 2 ad 2"><a name="48120"><span class="ref">[48120] IIIª q. 29 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 1744 dicendum quod nuptias Hieronymus vocat nuptialem concubitum.</p><p title="III q. 29 a. 2 ad 3"><a name="48121"><span class="ref">[48121] IIIª q. 29 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 1745 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., beata virgo |
| 1746 sic fuit desponsata Ioseph quod etiam esset domi habita. <i>Nam | |
| 1747 sicut in ea quae in domo viri concipit, intelligitur conceptio | |
| 1748 maritalis, sic in ea quae extra domum concipit, est suspecta | |
| 1749 coniunctio</i>. Et ita non esset sufficienter provisum famae beatae | |
| 1750 virginis per hoc quod fuit desponsata, nisi etiam fuisset domi | |
| 1751 habita. Unde quod dicit, et nollet eam traducere, melius | |
| 1752 intelligitur, idest, nollet eam diffamare in publicum, quam quod | |
| 1753 intelligatur de traductione in domum. Unde et Evangelista subdit | |
| 1754 quod voluit occulte dimittere eam. Quamvis tamen esset domi habita | |
| 1755 propter primam desponsationis fidem, nondum tamen intervenerat | |
| 1756 solemnis celebratio nuptiarum, propter quod etiam nondum carnaliter | |
| 1757 convenerant. Unde, sicut Chrysostomus dicit, <i>non dicit | |
| 1758 Evangelista, antequam duceretur in domum sponsi, etenim intus erat | |
| 1759 in domo. Consuetudo enim erat veteribus multoties in domo | |
| 1760 desponsatas habere</i>. Et ideo etiam Angelus dicit Ioseph, <i>ne | |
| 1761 timeas accipere Mariam coniugem tuam</i>, idest, ne timeas nuptias | |
| 1762 eius solemniter celebrare. Licet alii dicant quod nondum erat in | |
| 1763 domum introducta, sed solum desponsata. Primum tamen magis consonat | |
| 53 | 1764 Evangelio.</p></div></div><div class="q" id="q30"><h2>Quaestio 30</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 30 pr."><a name="48122"><span class="ref">[48122] |
| 1765 IIIª q. 30 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 1766 Annuntiatione beatae virginis. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 1767 Primo, utrum conveniens fuerit ei annuntiari quod in ea generandum | |
| 1768 erat. Secundo, per quem erat ei annuntiandum. Tertio, per quem | |
| 53 | 1769 modum ei annuntiari debebat. Quarto, de ordine Annuntiationis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 30 a. 1 arg. 1"><a name="48123"><span class="ref">[48123] IIIª q. 30 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 1770 proceditur. Videtur quod non fuerit necessarium beatae virgini |
| 1771 annuntiari quod in ea fiendum erat. Annuntiatio enim ad hoc solum | |
| 1772 necessarium videbatur ut virginis consensus haberetur. Sed | |
| 1773 consensus eius non videtur necessarius fuisse, quia conceptus | |
| 1774 virginis praenuntiatus fuit prophetia praedestinationis quae sine | |
| 1775 nostro completur arbitrio, ut dicit quaedam Glossa, Matth. I. Non | |
| 53 | 1776 ergo necessarium fuit quod talis Annuntiatio fieret.</p><p title="III q. 30 a. 1 arg. 2"><a name="48124"><span class="ref">[48124] IIIª q. 30 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1777 beata virgo incarnationis fidem habebat, sine qua nullus esse |
| 1778 poterat in statu salutis, quia, ut dicitur Rom. III, <i>iustitia | |
| 1779 Dei est per fidem Iesu Christi</i>. Sed de eo quod aliquis per | |
| 1780 certitudinem credit, non indiget ulterius instrui. Ergo beatae | |
| 1781 virgini non fuit necessarium ut ei incarnatio filii | |
| 53 | 1782 annuntiaretur.</p><p title="III q. 30 a. 1 arg. 3"><a name="48125"><span class="ref">[48125] IIIª q. 30 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1783 sicut beata virgo corporaliter Christum concepit, ita quaelibet |
| 1784 sancta anima concipit ipsum spiritualiter, unde apostolus dicit, | |
| 1785 Galat. IV, <i>filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur | |
| 1786 Christus in vobis</i>. Sed illis qui spiritualiter debent ipsum | |
| 1787 concipere, talis conceptio eis non annuntiatur. Ergo nec beatae | |
| 1788 virgini fuit annuntiandum quod esset in utero conceptura filium | |
| 53 | 1789 Dei.</p><p title="III q. 30 a. 1 s. c."><a name="48126"><span class="ref">[48126] IIIª q. 30 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1790 quod habetur Luc. I, quod Angelus dixit ei, <i>ecce, concipies in |
| 53 | 1791 utero et paries filium</i>.</p><p title="III q. 30 a. 1 co."><a name="48127"><span class="ref">[48127] IIIª q. 30 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1792 dicendum quod congruum fuit beatae virgini annuntiari quod esset |
| 1793 Christum conceptura. Primo quidem, ut servaretur congruus ordo | |
| 1794 coniunctionis filii Dei ad virginem, ut scilicet prius mens eius de | |
| 1795 ipso instrueretur quam carne eum conciperet. Unde Augustinus dicit, | |
| 1796 in libro de virginitate, <i>beatior Maria est percipiendo fidem | |
| 1797 Christi, quam concipiendo carnem Christi</i>. Et postea subdit, | |
| 1798 <i>materna propinquitas nihil Mariae profuisset, nisi felicius | |
| 1799 Christum corde quam carne gestasset</i>. Secundo, ut posset esse | |
| 1800 certior testis huius sacramenti, quando super hoc divinitus erat | |
| 1801 instructa. Tertio, ut voluntaria sui obsequii munera Deo offerret, | |
| 1802 ad quod se promptam obtulit, dicens, <i>ecce ancilla domini</i>. | |
| 1803 Quarto, ut ostenderetur esse quoddam spirituale matrimonium inter | |
| 1804 filium Dei et humanam naturam. Et ideo per Annuntiationem | |
| 53 | 1805 expetebatur consensus virginis loco totius humanae naturae.</p><p title="III q. 30 a. 1 ad 1"><a name="48128"><span class="ref">[48128] IIIª q. 30 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1806 dicendum quod prophetia praedestinationis completur sine nostro |
| 53 | 1807 arbitrio causante, non tamen sine nostro arbitrio consentiente.</p><p title="III q. 30 a. 1 ad 2"><a name="48129"><span class="ref">[48129] IIIª q. 30 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1808 dicendum quod beata virgo expressam fidem habebat incarnationis |
| 1809 futurae, sed, cum esset humilis, non tam alta de se sapiebat. Et | |
| 53 | 1810 ideo super hoc erat instruenda.</p><p title="III q. 30 a. 1 ad 3"><a name="48130"><span class="ref">[48130] IIIª q. 30 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1811 dicendum quod spiritualem conceptionem Christi, quae est per fidem, |
| 1812 praecedit Annuntiatio quae est per fidei praedicationem, secundum | |
| 1813 quod <i>fides est ex auditu</i>, ut dicitur Rom. X. Nec tamen | |
| 1814 propter hoc aliquis pro certo scit se gratiam habere, sed scit | |
| 53 | 1815 veram fidem esse quam accipit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 30 a. 2 arg. 1"><a name="48131"><span class="ref">[48131] IIIª q. 30 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1816 sic proceditur. Videtur quod beatae virgini non debuerit |
| 1817 Annuntiatio fieri per Angelum. Supremis enim Angelis fit revelatio | |
| 1818 immediate a Deo, ut dicit Dionysius, VII cap. Cael. Hier. Sed mater | |
| 1819 Dei est super omnes Angelos exaltata. Ergo videtur quod immediate a | |
| 1820 Deo debuerit sibi annuntiari incarnationis mysterium, et non per | |
| 53 | 1821 Angelum.</p><p title="III q. 30 a. 2 arg. 2"><a name="48132"><span class="ref">[48132] IIIª q. 30 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 1822 in hoc oportebat servari communem ordinem, secundum quem divina |
| 1823 hominibus per Angelos revelantur, similiter divina ad mulierem per | |
| 1824 virum deferuntur, unde et apostolus dicit, I Cor. XIV, <i>mulieres | |
| 1825 in Ecclesiis taceant, et si quid velint discere, domi viros suos | |
| 1826 interrogent</i>. Ergo videtur quod beatae virgini debuit annuntiari | |
| 1827 mysterium incarnationis per aliquem virum, praesertim quia Ioseph, | |
| 1828 vir eius, super hoc fuit ab Angelo instructus, ut legitur Matth. | |
| 53 | 1829 I.</p><p title="III q. 30 a. 2 arg. 3"><a name="48133"><span class="ref">[48133] IIIª q. 30 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1830 nullus potest congrue annuntiare quod ignorat. Sed supremi Angeli |
| 1831 non plene cognoverunt incarnationis mysterium, unde Dionysius VII | |
| 1832 cap. Cael. Hier., ex eorum persona dicit esse intelligendam | |
| 1833 quaestionem quae ponitur Isaiae LXIII, <i>quis est iste qui venit | |
| 1834 de Edom?</i> Ergo videtur quod per nullum Angelum potuit | |
| 53 | 1835 convenienter Annuntiatio incarnationis fieri.</p><p title="III q. 30 a. 2 arg. 4"><a name="48134"><span class="ref">[48134] IIIª q. 30 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1836 maiora sunt per maiores nuntios annuntianda. Sed mysterium |
| 1837 incarnationis est maximum inter omnia alia quae per Angelos sunt | |
| 1838 hominibus annuntiata. Ergo videtur quod, si per aliquem Angelum | |
| 1839 annuntiari debuit, quod annuntiandum fuit per aliquem de supremo | |
| 1840 ordine. Sed Gabriel non est de supremo ordine, sed de ordine | |
| 1841 Archangelorum, qui est penultimus, unde cantat Ecclesia, | |
| 1842 <i>Gabrielem Archangelum scimus divinitus te esse affatum</i>. Non | |
| 1843 ergo huiusmodi Annuntiatio per Gabrielem Archangelum convenienter | |
| 53 | 1844 facta est.</p><p title="III q. 30 a. 2 s. c."><a name="48135"><span class="ref">[48135] IIIª q. 30 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1845 quod dicitur Luc. I, <i>missus est Gabriel Angelus a Deo,</i> et |
| 53 | 1846 cetera.</p><p title="III q. 30 a. 2 co."><a name="48136"><span class="ref">[48136] IIIª q. 30 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1847 dicendum quod conveniens fuit matri Dei annuntiari per Angelum |
| 1848 divinae incarnationis mysterium, propter tria. Primo quidem, ut in | |
| 1849 hoc etiam servaretur divina ordinatio, secundum quam mediantibus | |
| 1850 Angelis divina ad homines perveniunt. Unde dicit Dionysius, IV cap. | |
| 1851 Cael. Hier., quod <i>divinum Iesu benignitatis mysterium Angeli | |
| 1852 primum edocti sunt, postea per ipsos ad nos cognitionis gratia | |
| 1853 transivit. Sic igitur divinissimus Gabriel Zachariam quidem docebat | |
| 1854 prophetam esse futurum ex ipso, Mariam autem, quomodo in ipsa | |
| 1855 fieret thearchicum ineffabilis Dei formationis mysterium</i>. | |
| 1856 Secundo, hoc fuit conveniens reparationi humanae, quae futura erat | |
| 1857 per Christum. Unde Beda dicit, in homilia, <i>aptum humanae | |
| 1858 restaurationis principium ut Angelus a Deo mitteretur ad virginem | |
| 1859 partu consecrandam divino, quia prima perditionis humanae fuit | |
| 1860 causa cum serpens a Diabolo mittebatur ad mulierem spiritu | |
| 1861 superbiae decipiendam</i>. Tertio, quia hoc congruebat virginitati | |
| 1862 matris Dei. Unde Hieronymus dicit in sermone assumptionis, <i>bene | |
| 1863 Angelus ad virginem mittitur, quia semper est Angelis cognata | |
| 1864 virginitas. Profecto in carne praeter carnem vivere non terrena | |
| 53 | 1865 vita est, sed caelestis</i>.</p><p title="III q. 30 a. 2 ad 1"><a name="48137"><span class="ref">[48137] IIIª q. 30 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1866 dicendum quod mater Dei superior erat Angelis quantum ad dignitatem |
| 1867 ad quam divinitus eligebatur. Sed quantum ad statum praesentis | |
| 1868 vitae, inferior erat Angelis. Quia etiam ipse Christus, ratione | |
| 1869 passibilis vitae, <i>modico ab Angelis minoratus est</i>, ut | |
| 1870 dicitur Heb. II. Sed quia tamen Christus fuit viator et | |
| 1871 comprehensor, quantum ad cognitionem divinorum non indigebat ab | |
| 1872 Angelis instrui. Sed mater Dei nondum erat in statu comprehensorum. | |
| 53 | 1873 Et ideo de divino conceptu per Angelos instruenda erat.</p><p title="III q. 30 a. 2 ad 2"><a name="48138"><span class="ref">[48138] IIIª q. 30 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1874 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in sermone de assumptione, |
| 1875 beata virgo Maria vera existimatione ab aliquibus generalibus | |
| 1876 excipitur. Quia nec conceptus multiplicavit, nec sub viri, idest | |
| 1877 mariti, potestate fuit, <i>quae integerrimis visceribus de spiritu | |
| 1878 sancto Christum suscepit</i>. Et ideo non debuit mediante viro | |
| 1879 instrui de mysterio incarnationis, sed mediante Angelo. Propter | |
| 1880 quod etiam ipsa prius est instructa quam Ioseph, nam ipsa instructa | |
| 53 | 1881 est ante conceptum, Ioseph autem post eius conceptum.</p><p title="III q. 30 a. 2 ad 3"><a name="48139"><span class="ref">[48139] IIIª q. 30 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1882 dicendum quod, sicut patet ex auctoritate Dionysii inducta, Angeli |
| 1883 incarnationis mysterium cognoverunt, sed tamen interrogant, | |
| 1884 perfectius scire cupientes a Christo huius mysterii rationes, quae | |
| 1885 sunt incomprehensibiles omni creato intellectui. Unde maximus dicit | |
| 1886 quod <i>utrum Angeli cognoverint futuram incarnationem, ambigere | |
| 1887 non oportet. Latuit autem eos investigabilis domini conceptio, | |
| 1888 atque modus qualiter totus in genitore, totus manebat in omnibus, | |
| 53 | 1889 nec non et in virginis cellula</i>.</p><p title="III q. 30 a. 2 ad 4"><a name="48140"><span class="ref">[48140] IIIª q. 30 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1890 dicendum quod quidam dicunt Gabrielem fuisse de supremo ordine, |
| 1891 propter hoc quod Gregorius dicit, <i>summum Angelum venire dignum | |
| 1892 fuerat, qui summum omnium nuntiabat</i>. Sed ex hoc non habetur | |
| 1893 quod fuerit summus inter omnes ordines, sed respectu Angelorum, | |
| 1894 fuit enim de ordine Archangelorum. Unde et Ecclesia eum Archangelum | |
| 1895 nominat, et Gregorius ipse dicit, in homilia de centum ovibus, quod | |
| 1896 <i>Archangeli dicuntur qui summa annuntiant</i>. Satis est ergo | |
| 1897 credibile quod sit summus in ordine Archangelorum. Et, sicut | |
| 1898 Gregorius dicit, hoc nomen officio suo congruit, <i>Gabriel enim | |
| 1899 Dei fortitudo nominatur. Per Dei ergo fortitudinem nuntiandum erat | |
| 1900 quia virtutum dominus et potens in praelio ad debellandas | |
| 53 | 1901 potestates aereas veniebat</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 30 a. 3 arg. 1"><a name="48141"><span class="ref">[48141] IIIª q. 30 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 1902 proceditur. Videtur quod Angelus annuntians non debuerit virgini |
| 1903 apparere visione corporali. <i>Dignior enim est intellectualis | |
| 1904 visio quam corporalis</i>, ut Augustinus dicit, XII super Gen. ad | |
| 1905 Litt., et praecipue ipsi Angelo magis conveniens, nam visione | |
| 1906 intellectuali videtur Angelus in sua substantia; visione autem | |
| 1907 corporali videtur in assumpta figura corporea. Sed sicut ad | |
| 1908 annuntiandum conceptum divinum decebat venire summum nuntium, ita | |
| 1909 etiam videtur quod decuerit esse summum genus visionis. Ergo | |
| 1910 videtur quod Angelus annuntians apparuit virgini visione | |
| 53 | 1911 intellectuali.</p><p title="III q. 30 a. 3 arg. 2"><a name="48142"><span class="ref">[48142] IIIª q. 30 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1912 visio imaginaria videtur etiam esse nobilior quam visio corporalis, |
| 1913 sicut imaginatio est altior potentia quam sensus. Sed Angelus | |
| 1914 apparuit Ioseph in somnis, secundum imaginariam visionem, ut patet | |
| 1915 Matth. I et II. Ergo videtur quod etiam apparere debuerit beatae | |
| 53 | 1916 virgini imaginaria visione, et non corporali.</p><p title="III q. 30 a. 3 arg. 3"><a name="48143"><span class="ref">[48143] IIIª q. 30 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1917 corporalis visio spiritualis substantiae videntes stupefacit, unde |
| 1918 etiam de ipsa virgine cantatur, <i>et expavescit virgo de | |
| 1919 lumine</i>. Sed melius fuisset quod a tali turbatione mens eius | |
| 1920 esset praeservata. Non ergo fuit conveniens quod huiusmodi | |
| 53 | 1921 Annuntiatio fieret per visionem corporalem.</p><p title="III q. 30 a. 3 s. c."><a name="48144"><span class="ref">[48144] IIIª q. 30 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1922 quod Augustinus, in quodam sermone, inducit beatam virginem sic |
| 1923 dicentem, <i>venit ad me Gabriel Archangelus facie rutilans, veste | |
| 1924 coruscans, incessu mirabilis</i>. Sed haec non possunt pertinere | |
| 1925 nisi ad corpoream visionem. Ergo corporea visione Angelus | |
| 53 | 1926 annuntians beatae virgini apparuit.</p><p title="III q. 30 a. 3 co."><a name="48145"><span class="ref">[48145] IIIª q. 30 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1927 dicendum quod Angelus annuntians apparuit matri Dei corporea |
| 1928 visione. Et hoc conveniens fuit, primo quidem, quantum ad id quod | |
| 1929 annuntiabatur. Venerat enim Angelus annuntiare incarnationem | |
| 1930 invisibilis Dei. Unde etiam conveniens fuit ut ad huius rei | |
| 1931 declarationem invisibilis creatura formam assumeret in qua | |
| 1932 visibiliter appareret, cum etiam omnes apparitiones veteris | |
| 1933 testamenti ad hanc apparitionem ordinentur, qua filius Dei in carne | |
| 1934 apparuit. Secundo, congruum fuit dignitati matris Dei, quae non | |
| 1935 solum in mente, sed in corporeo ventre erat Dei filium receptura. | |
| 1936 Et ideo non solum mens eius, sed etiam sensus corporei erant | |
| 1937 visione angelica refovendi. Tertio, congruit certitudini eius quod | |
| 1938 annuntiabatur. Ea enim quae sunt oculis subiecta, certius | |
| 1939 apprehendimus quam ea quae imaginamur. Unde Chrysostomus dicit, | |
| 1940 super Matth., quod Angelus non in somnis, immo visibiliter virgini | |
| 1941 astitit. <i>Nam quia magnam valde relationem ab Angelo accipiebat, | |
| 53 | 1942 egebat ante tantae rei eventum visione solemni</i>.</p><p title="III q. 30 a. 3 ad 1"><a name="48146"><span class="ref">[48146] IIIª q. 30 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 1943 dicendum quod intellectualis visio est potior quam visio imaginaria |
| 1944 vel corporalis si sit sola. Sed ipse Augustinus dicit quod est | |
| 1945 excellentior prophetia quae habet simul intellectualem et | |
| 1946 imaginariam visionem, quam illa quae habet alterum tantum. Beata | |
| 1947 autem virgo non solum percepit visionem corporalem, sed etiam | |
| 1948 intellectualem illuminationem. Unde talis apparitio nobilior fuit. | |
| 1949 Fuisset tamen nobilior si ipsum Angelum intellectuali visione in | |
| 1950 sua substantia vidisset. Sed hoc non patiebatur status hominis | |
| 53 | 1951 viatoris, quod Angelum per essentiam videret.</p><p title="III q. 30 a. 3 ad 2"><a name="48147"><span class="ref">[48147] IIIª q. 30 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1952 dicendum quod imaginatio quidem est altior potentia quam sensus |
| 1953 exterior, quia tamen principium humanae cognitionis est sensus, in | |
| 1954 eo consistit maxima certitudo; quia semper oportet quod principia | |
| 1955 cognitionis sint certiora. Et ideo Ioseph, cui Angelus in somnis | |
| 1956 apparuit, non ita excellentem apparitionem habuit sicut beata | |
| 53 | 1957 virgo.</p><p title="III q. 30 a. 3 ad 3"><a name="48148"><span class="ref">[48148] IIIª q. 30 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1958 dicendum quod, sicut Ambrosius dicit, super Luc., <i>perturbamur et |
| 1959 a nostro alienamur affectu, quando restringimur alicuius superioris | |
| 1960 potestatis occursu</i>. Et hoc non solum contingit in visione | |
| 1961 corporali, sed etiam in visione imaginaria. Unde Gen. XV dicitur | |
| 1962 quod, <i>cum sol occubuisset, sopor irruit super Abraham, et horror | |
| 1963 magnus et tenebrosus invasit eum</i>. Talis tamen perturbatio | |
| 1964 hominis non tantum homini nocet ut propter eam debeat angelica | |
| 1965 apparitio praetermitti. Primo quidem, quia ex hoc ipso quod homo | |
| 1966 supra seipsum elevatur, quod ad eius pertinet dignitatem, pars eius | |
| 1967 inferior debilitatur, ex quo provenit perturbatio praedicta, sicut | |
| 1968 etiam, calore naturali ad interiora reducto, exteriora tremunt. | |
| 1969 Secundo quia, sicut Origenes dicit, super Luc., <i>Angelus | |
| 1970 apparens, sciens hanc esse humanam naturam, primum perturbationi | |
| 1971 humanae medetur</i>. Unde tam Zachariae quam Mariae, post | |
| 1972 turbationem, dixit, <i>ne timeas</i>. Et propter hoc, ut legitur in | |
| 1973 vita Antonii, <i>non difficilis est bonorum spirituum malorumque | |
| 1974 discretio. Si enim post timorem successerit gaudium, a domino | |
| 1975 venisse sciamus auxilium, quia securitas animae praesentis | |
| 1976 maiestatis indicium est. Si autem incussa formido permanserit | |
| 1977 hostis est qui videtur</i>. Ipsa etiam turbatio virginis conveniens | |
| 1978 fuit verecundiae virginali. Quia, ut Ambrosius dicit, super Luc., | |
| 1979 <i>trepidare virginum est, et ad omnes viri ingressus pavere, omnes | |
| 1980 viri affatus vereri</i>. Quidam tamen dicunt quod, cum beata virgo | |
| 1981 assueta esset visionibus Angelorum, non fuit turbata in visione | |
| 1982 Angeli, sed in admiratione eorum quae ei ab Angelo dicebantur, quia | |
| 1983 de se tam magnifica non cogitabat. Unde et Evangelista non dicit | |
| 53 | 1984 quod turbata fuerit in visione Angeli, sed, in sermone eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 30 a. 4 arg. 1"><a name="48149"><span class="ref">[48149] IIIª q. 30 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 1985 proceditur. Videtur quod Annuntiatio non fuerit convenienti ordine |
| 1986 perfecta. Dignitas enim matris Dei dependet ex prole concepta. Sed | |
| 1987 causa prius debet manifestari quam effectus. Ergo primo debuit | |
| 1988 Angelus virgini annuntiare conceptum prolis, quam eius dignitatem | |
| 53 | 1989 exprimere eam salutando.</p><p title="III q. 30 a. 4 arg. 2"><a name="48150"><span class="ref">[48150] IIIª q. 30 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1990 probatio aut praetermitti debet, in his quae dubia non sunt, aut |
| 1991 praemitti, in his quae dubia esse possunt. Sed Angelus primo | |
| 1992 videtur annuntiasse id de quo virgo dubitaret, et dubitando | |
| 1993 quaereret, dicens, quomodo fiet istud? Et postea probationem | |
| 1994 adiunxit, tum ex exemplo Elisabeth, tum ex Dei omnipotentia. Ergo | |
| 53 | 1995 inconvenienti ordine Annuntiatio per Angelum est effecta.</p><p title="III q. 30 a. 4 arg. 3"><a name="48151"><span class="ref">[48151] IIIª q. 30 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1996 maius non potest sufficienter probari per minus. Sed maius fuit |
| 1997 virginem parere quam vetulam. Ergo non fuit sufficiens probatio | |
| 53 | 1998 Angeli probantis conceptum virginis ex conceptu senis.</p><p title="III q. 30 a. 4 s. c."><a name="48152"><span class="ref">[48152] IIIª q. 30 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 1999 quod dicitur Rom. XIII, quae a Deo sunt, ordinata sunt. Angelus |
| 2000 autem missus est a Deo ad hoc quod virgini annuntiaret, ut dicitur | |
| 2001 Luc. I. Ergo ordinatissime fuit Annuntiatio per Angelum | |
| 53 | 2002 completa.</p><p title="III q. 30 a. 4 co."><a name="48153"><span class="ref">[48153] IIIª q. 30 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2003 dicendum quod Annuntiatio congruo ordine per Angelum est perfecta. |
| 2004 Tria enim Angelus intendebat circa virginem. Primo quidem, reddere | |
| 2005 mentem eius attentam ad tantae rei considerationem. Quod quidem | |
| 2006 fecit eam salutando quadam nova et insolita salutatione. Unde | |
| 2007 Origenes dicit, super Luc., quod, <i>si scivisset ad alium quempiam | |
| 2008 similem factum esse sermonem (utpote quae habebat legis scientiam), | |
| 2009 nunquam eam, quasi peregrina, talis salutatio terruisset</i>. In | |
| 2010 qua quidem salutatione praemisit idoneitatem eius ad conceptum, in | |
| 2011 eo quod dixit, gratia plena; expressit conceptum, in eo quod dixit, | |
| 2012 dominus tecum; et praenuntiavit honorem consequentem, cum dixit, | |
| 2013 benedicta tu in mulieribus. Secundo autem, intendebat eam instruere | |
| 2014 de mysterio incarnationis, quod in ea erat implendum. Quod quidem | |
| 2015 fecit praenuntiando conceptum et partum, dicens, ecce, concipies in | |
| 2016 utero, etc.; et ostendendo dignitatem prolis conceptae, cum dixit, | |
| 2017 hic erit magnus; et etiam demonstrando modum conceptionis, cum | |
| 2018 dixit, spiritus sanctus superveniet in te. Tertio, intendebat | |
| 2019 animum eius inducere ad consensum. Quod quidem fecit exemplo | |
| 53 | 2020 Elisabeth; et ratione ex divina omnipotentia sumpta.</p><p title="III q. 30 a. 4 ad 1"><a name="48154"><span class="ref">[48154] IIIª q. 30 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2021 dicendum quod animo humili nihil est mirabilius quam auditus suae |
| 2022 excellentiae. Admiratio autem maxime attentionem animi facit. Et | |
| 2023 ideo Angelus, volens mentem virginis attentam reddere ad auditum | |
| 53 | 2024 tanti mysterii, ab eius laude incoepit.</p><p title="III q. 30 a. 4 ad 2"><a name="48155"><span class="ref">[48155] IIIª q. 30 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2025 dicendum quod Ambrosius expresse dicit, super Luc., quod beata |
| 2026 virgo de verbis Angeli non dubitavit. Dicit enim, <i>temperatior | |
| 2027 est Mariae responsio quam verba sacerdotis. Haec ait, quomodo fiet | |
| 2028 istud? Ille respondit, unde hoc sciam? Negat ille se credere, qui | |
| 2029 negat se scire ista. Non dubitat esse faciendum quod, quomodo fieri | |
| 2030 possit, inquirit</i>. Augustinus tamen videtur dicere quod | |
| 2031 dubitaverit. Dicit enim, in libro quaestionum veteris et novi | |
| 2032 Test., <i>ambigenti Mariae de conceptu, possibilitatem Angelus | |
| 2033 praedicat</i>. Sed talis dubitatio magis est admirationis quam | |
| 2034 incredulitatis. Et ideo Angelus probationem inducit, non ad | |
| 53 | 2035 auferendam infidelitatem, sed ad removendam eius admirationem.</p><p title="III q. 30 a. 4 ad 3"><a name="48156"><span class="ref">[48156] IIIª q. 30 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2036 dicendum quod, sicut Ambrosius dicit, in Hexaemeron, <i>ob hoc |
| 2037 multae steriles praevenerunt, ut partus credatur virginis</i>. Et | |
| 2038 ideo conceptus Elisabeth sterilis inducitur, non quasi sufficiens | |
| 2039 argumentum, sed quasi quoddam figurale exemplum. Et ideo, ad | |
| 2040 confirmationem huius exempli, subditur argumentum efficax ex | |
| 53 | 2041 omnipotentia divina.</p></div></div><div class="q" id="q31"><h2>Quaestio 31</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 31 pr."><a name="48157"><span class="ref">[48157] |
| 2042 IIIª q. 31 pr.</span></a> Deinde considerandum est de ipsa | |
| 28 | 2043 conceptione salvatoris. Et primo, quantum ad materiam de qua corpus |
| 2044 eius conceptum est; secundo, quantum ad conceptionis auctorem; | |
| 2045 tertio, quantum ad modum et ordinem conceptionis. Circa primum | |
| 2046 quaeruntur octo. Primo, utrum caro Christi fuerit sumpta ab Adam. | |
| 2047 Secundo, utrum fuerit sumpta de David. Tertio, de genealogia | |
| 2048 Christi quae in Evangeliis ponitur. Quarto, utrum decuerit Christum | |
| 2049 nasci de femina quinto, utrum fuerit de purissimis sanguinibus | |
| 2050 virginis corpus eius formatum. Sexto, utrum caro Christi fuerit in | |
| 2051 antiquis patribus secundum aliquid signatum. Septimo, utrum caro | |
| 2052 Christi in patribus fuerit peccato obnoxia. Octavo, utrum fuerit | |
| 53 | 2053 decimata in lumbis Abrahae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 31 a. 1 arg. 1"><a name="48158"><span class="ref">[48158] IIIª q. 31 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2054 proceditur. Videtur quod caro Christi non fuerit sumpta ex Adam. |
| 2055 Dicit enim apostolus, I Cor. XV, <i>primus homo de terra, terrenus, | |
| 2056 secundus homo de caelo, caelestis</i>. Primus autem homo est Adam, | |
| 2057 secundus homo est Christus. Ergo Christus non est ex Adam, sed | |
| 53 | 2058 habet ab eo distinctam originem.</p><p title="III q. 31 a. 1 arg. 2"><a name="48159"><span class="ref">[48159] IIIª q. 31 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2059 conceptio Christi debuit esse maxime miraculosa. Sed maius est |
| 2060 miraculum formare corpus hominis ex limo terrae quam ex materia | |
| 2061 humana, quae de Adam trahitur. Ergo videtur quod non fuit | |
| 2062 conveniens Christum ab Adam carnem assumpsisse. Ergo videtur quod | |
| 2063 corpus Christi non debuit formari de massa humani generis derivata | |
| 53 | 2064 ab Adam, sed de aliqua alia materia.</p><p title="III q. 31 a. 1 arg. 3"><a name="48160"><span class="ref">[48160] IIIª q. 31 a. 1 arg. 3</span></a> <i>Praeterea, |
| 28 | 2065 peccatum in hunc mundum intravit per hominem unum</i>, scilicet |
| 2066 Adam, quia omnes in eo gentes originaliter peccaverunt, ut patet | |
| 2067 Rom. V. Sed si corpus Christi fuisset ab Adam sumptum, ipse etiam | |
| 2068 in Adam originaliter fuisset quando peccavit. Ergo peccatum | |
| 2069 originale contraxisset. Quod non decebat Christi puritatem. Non | |
| 53 | 2070 ergo corpus Christi est formatum de materia sumpta ab Adam.</p><p title="III q. 31 a. 1 s. c."><a name="48161"><span class="ref">[48161] IIIª q. 31 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2071 quod apostolus dicit, ad Heb. II, <i>nusquam Angelos |
| 2072 apprehendit</i>, scilicet filius Dei, <i>sed semen Abrahae | |
| 2073 apprehendit</i>. Semen autem Abrahae sumptum est ab Adam. Ergo | |
| 53 | 2074 corpus Christi fuit formatum de materia ex Adam sumpta.</p><p title="III q. 31 a. 1 co."><a name="48162"><span class="ref">[48162] IIIª q. 31 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2075 dicendum quod Christus humanam naturam assumpsit ut eam a |
| 2076 corruptione purgaret. Non autem purgatione indigebat humana natura | |
| 2077 nisi secundum quod infecta erat per originem vitiatam qua ex Adam | |
| 2078 descendebat. Et ideo conveniens fuit ut carnem sumeret ex materia | |
| 53 | 2079 ab Adam derivata, ut ipsa natura per assumptionem curaretur.</p><p title="III q. 31 a. 1 ad 1"><a name="48163"><span class="ref">[48163] IIIª q. 31 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2080 dicendum quod secundus homo, idest Christus, dicitur esse de caelo |
| 2081 non quidem quantum ad materiam corporis, sed vel quantum ad | |
| 2082 virtutem formativam corporis; vel etiam quantum ad ipsam eius | |
| 2083 divinitatem. Secundum autem materiam corpus Christi fuit terrenum, | |
| 53 | 2084 sicut et corpus Adae.</p><p title="III q. 31 a. 1 ad 2"><a name="48164"><span class="ref">[48164] IIIª q. 31 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2085 dicendum quod, sicut supra dictum est, mysterium incarnationis |
| 2086 Christi est quiddam miraculosum, non sicut ordinatum ad | |
| 2087 confirmationem fidei, sed sicut articulus fidei. Et ideo in | |
| 2088 mysterio incarnationis non requiritur quid sit maius miraculum, | |
| 2089 sicut in miraculis quae fiunt ad confirmationem fidei, sed quid sit | |
| 2090 divinae sapientiae convenientius, et magis expediens humanae | |
| 2091 saluti, quod requiritur in omnibus quae fidei sunt. Vel potest dici | |
| 2092 quod in mysterio incarnationis non solum attenditur miraculum ex | |
| 2093 materia conceptus, sed magis ex modo conceptionis et partus, quia | |
| 53 | 2094 scilicet virgo concepit et peperit Deum.</p><p title="III q. 31 a. 1 ad 3"><a name="48165"><span class="ref">[48165] IIIª q. 31 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2095 dicendum quod, sicut supra dictum est, corpus Christi fuit in Adam |
| 2096 secundum corpulentam substantiam, quia scilicet ipsa materia | |
| 2097 corporalis corporis Christi derivata est ab Adam, non autem fuit | |
| 2098 ibi secundum seminalem rationem, quia non est concepta ex virili | |
| 2099 semine. Et ideo non contraxit originale peccatum sicut et ceteri, | |
| 53 | 2100 qui ab Adam per viam virilis seminis derivantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 31 a. 2 arg. 1"><a name="48166"><span class="ref">[48166] IIIª q. 31 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2101 sic proceditur. Videtur quod Christus non sumpserit carnem de |
| 2102 semine David. Matthaeus enim, genealogiam Christi texens, eam ad | |
| 2103 Ioseph perduxit. Ioseph autem non fuit pater Christi, ut supra | |
| 2104 ostensum est. Non ergo videtur quod Christus de genere David | |
| 53 | 2105 descenderit.</p><p title="III q. 31 a. 2 arg. 2"><a name="48167"><span class="ref">[48167] IIIª q. 31 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2106 Aaron fuit de tribu levi, ut patet Exod. VI, Maria autem, mater |
| 2107 Christi, cognata dicitur Elisabeth, quae est filia Aaron, ut patet | |
| 2108 Luc. I. Cum ergo David de tribu Iuda fuerit, ut patet Matth. I, | |
| 53 | 2109 videtur quod Christus de semine David non descenderit.</p><p title="III q. 31 a. 2 arg. 3"><a name="48168"><span class="ref">[48168] IIIª q. 31 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2110 Ierem. XXII dicitur de Iechonia, <i>scribe virum istum sterilem, |
| 2111 nec enim erit de semine eius vir qui sedeat super solium David</i>. | |
| 2112 Sed de Christo dicitur Isaiae IX, <i>super solium David | |
| 2113 sedebit</i>. Ergo Christus non fuit de semine Iechoniae. Et per | |
| 2114 consequens nec de genere David, quia Matthaeus a David per | |
| 53 | 2115 Iechoniam seriem generationis perducit.</p><p title="III q. 31 a. 2 s. c."><a name="48169"><span class="ref">[48169] IIIª q. 31 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2116 quod dicitur Rom. I, <i>qui factus est ei ex semine David secundum |
| 53 | 2117 carnem</i>.</p><p title="III q. 31 a. 2 co."><a name="48170"><span class="ref">[48170] IIIª q. 31 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2118 dicendum quod Christus specialiter duorum antiquorum patrum filius |
| 2119 dicitur esse, Abrahae scilicet et David, ut patet Matth. I. Cuius | |
| 2120 est multiplex ratio. Prima quidem, quia ad hos specialiter de | |
| 2121 Christo repromissio facta est. Dictum est enim Abrahae, Gen. XXII, | |
| 2122 <i>benedicentur in semine tuo omnes gentes terrae</i>, quod | |
| 2123 apostolus de Christo exponit, dicens, Galat. III, <i>Abrahae dictae | |
| 2124 sunt promissiones, et semini eius. Non dicit et seminibus, quasi in | |
| 2125 multis, sed, quasi in uno, et semini tuo, qui est Christus</i>. Ad | |
| 2126 David autem dictum est, <i>de fructu ventris tui ponam super sedem | |
| 2127 tuam</i>. Unde et populi Iudaeorum, ut regem honorifice | |
| 2128 suscipientes, dicebant, Matth. XXI, <i>hosanna filio David</i>. | |
| 2129 Secunda ratio est quia Christus futurus erat rex, propheta et | |
| 2130 sacerdos. Abraham autem sacerdos fuit, ut patet ex hoc quod dominus | |
| 2131 dixit ad eum, Gen. XV, <i>sume tibi vaccam triennem,</i> et cetera. | |
| 2132 Fuit etiam propheta, secundum id quod dicitur Gen. XX, <i>propheta | |
| 2133 est, et orabit pro te</i>. David autem rex fuit et propheta. Tertia | |
| 2134 ratio est quia in Abraham primo incoepit circumcisio, in David | |
| 2135 autem maxime manifestata est Dei electio, secundum illud quod | |
| 2136 dicitur I Reg. XIII, <i>quaesivit sibi dominus virum iuxta cor | |
| 2137 suum</i>. Et ideo utriusque filius Christus specialissime dicitur, | |
| 2138 ut ostendatur esse in salutem circumcisioni et electioni | |
| 53 | 2139 gentilium.</p><p title="III q. 31 a. 2 ad 1"><a name="48171"><span class="ref">[48171] IIIª q. 31 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2140 dicendum quod obiectio fuit Fausti Manichaei, volentis probare |
| 2141 Christum non esse filium David, quia non est conceptus ex Ioseph, | |
| 2142 usque ad quem seriem generationis Matthaeus perducit. Contra quod | |
| 2143 Augustinus respondet, XXIII libro contra Faustum, quod, <i>cum idem | |
| 2144 Evangelista dicat virum Mariae esse Ioseph, et Christi matrem | |
| 2145 virginem esse, et Christum ex semine David, quid restat nisi | |
| 2146 credere Mariam non fuisse extraneam a cognatione David; et eam | |
| 2147 Ioseph coniugem non frustra appellatam, propter animorum | |
| 2148 confoederationem, quamvis ei non fuerit carne commixtus; et quod | |
| 2149 potius propter dignitatem virilem ordo generationum ad Ioseph | |
| 2150 perducitur? Sic ergo nos credimus etiam Mariam fuisse in cognatione | |
| 2151 David, quia Scripturis credimus, quae utrumque dicunt, et Christum | |
| 2152 ex semine David secundum carnem, et eius matrem Mariam, non cum | |
| 2153 viro concumbendo, sed virginem</i>. Ut enim dicit Hieronymus, super | |
| 2154 Matth., <i>ex una tribu fuit Ioseph et Maria, unde et secundum | |
| 2155 legem eam accipere cogebatur ut propinquam. Propter quod et simul | |
| 53 | 2156 censentur in Bethlehem, quasi de una stirpe generati</i>.</p><p title="III q. 31 a. 2 ad 2"><a name="48172"><span class="ref">[48172] IIIª q. 31 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2157 dicendum quod huic obiectioni Gregorius Nazianzenus respondet |
| 2158 dicens quod hoc nutu superno contigit, ut regium genus sacerdotali | |
| 2159 stirpi iungeretur, ut Christus, qui rex est et sacerdos, ab | |
| 2160 utrisque nasceretur secundum carnem. Unde et Aaron, qui fuit primus | |
| 2161 sacerdos secundum legem, duxit ex tribu Iudae coniugem Elisabeth, | |
| 2162 filiam Aminadab. Sic ergo potuit fieri ut pater Elisabeth aliquam | |
| 2163 uxorem habuerit de stirpe David, ratione cuius beata virgo Maria, | |
| 2164 quae fuit de stirpe David, esset Elisabeth cognata. Vel potius e | |
| 2165 converso quod pater beatae Mariae, de stirpe David existens, uxorem | |
| 2166 habuerit de stirpe Aaron. Vel, sicut Augustinus dicit, XXIII contra | |
| 2167 Faustum, si Ioachim, pater Mariae, de stirpe Aaron fuit (ut Faustus | |
| 2168 haereticus per quasdam Scripturas apocryphas asserebat), credendum | |
| 2169 est quod mater Ioachim fuerit de stirpe David, vel etiam uxor eius, | |
| 2170 ita quod per aliquem modum dicamus Mariam fuisse de progenie | |
| 53 | 2171 David.</p><p title="III q. 31 a. 2 ad 3"><a name="48173"><span class="ref">[48173] IIIª q. 31 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2172 dicendum quod per illam auctoritatem propheticam, sicut Ambrosius |
| 2173 dicit, super Luc., <i>non negatur ex semine Iechoniae posteros | |
| 2174 nascituros. Et ideo de semine eius Christus est. Et quod regnavit | |
| 2175 Christus, non contra prophetiam est, non enim saeculari honore | |
| 2176 regnavit; ipse enim dixit, regnum meum non est de hoc | |
| 53 | 2177 mundo</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 31 a. 3 arg. 1"><a name="48174"><span class="ref">[48174] IIIª q. 31 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2178 proceditur. Videtur quod genealogia Christi inconvenienter ab |
| 2179 Evangelistis texatur. Dicitur enim Isaiae LIII de Christo, | |
| 2180 <i>generationem eius quis enarrabit?</i> Ergo non fuit Christi | |
| 53 | 2181 generatio enarranda.</p><p title="III q. 31 a. 3 arg. 2"><a name="48175"><span class="ref">[48175] IIIª q. 31 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2182 impossibile est unum hominem duos patres habere. Sed Matthaeus |
| 2183 dicit quod <i>Iacob genuit Ioseph, virum Mariae</i>, Lucas autem | |
| 2184 dicit Ioseph fuisse filium Heli. Ergo contraria sibi invicem | |
| 53 | 2185 scribunt.</p><p title="III q. 31 a. 3 arg. 3"><a name="48176"><span class="ref">[48176] IIIª q. 31 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2186 videntur in quibusdam a se invicem diversificari. Matthaeus enim, |
| 2187 in principio libri incipiens ab Abraham, descendendo usque ad | |
| 2188 Ioseph, quadraginta duas generationes enumerat. Lucas autem post | |
| 2189 Baptismum Christi generationem Christi ponit, incipiens a Christo | |
| 2190 et perducens generationum numerum usque ad Deum, ponens | |
| 2191 generationes septuaginta septem, utroque extremo computato. Videtur | |
| 53 | 2192 ergo quod inconvenienter generationem Christi describant.</p><p title="III q. 31 a. 3 arg. 4"><a name="48177"><span class="ref">[48177] IIIª q. 31 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, IV |
| 28 | 2193 Reg. VIII legitur quod Ioram genuit Ochoziam; cui successit Ioas, |
| 2194 filius eius; huic autem successit filius eius Amasias; postea | |
| 2195 regnavit filius eius Azarias, qui appellatur Ozias; cui successit | |
| 2196 Ioathan, filius eius. Matthaeus autem dicit quod <i>Ioram genuit | |
| 2197 Oziam</i>. Ergo videtur inconvenienter generationem Christi | |
| 53 | 2198 describere, tres reges in medio praetermittens.</p><p title="III q. 31 a. 3 arg. 5"><a name="48178"><span class="ref">[48178] IIIª q. 31 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2199 omnes qui in Christi generatione describuntur patres habuerunt et |
| 2200 matres, et plurimi etiam ex eis fratres habuerunt. Matthaeus autem | |
| 2201 in generatione Christi tres tantum matres nominat scilicet Thamar, | |
| 2202 Ruth et uxorem Uriae. Fratres autem nominat Iudae et Iechoniae, et | |
| 2203 iterum Phares et Zaram. Quorum nihil posuit Lucas. Ergo videntur | |
| 53 | 2204 Evangelistae inconvenienter genealogiam Christi descripsisse.</p><p title="III q. 31 a. 3 s. c."><a name="48179"><span class="ref">[48179] IIIª q. 31 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 2205 auctoritas Scripturae.</p><p title="III q. 31 a. 3 co."><a name="48180"><span class="ref">[48180] IIIª q. 31 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 2206 dicendum quod, sicut dicitur II Tim. III, <i>omnis Scriptura sacra |
| 2207 est divinitus inspirata</i>. Quae autem divinitus fiunt | |
| 2208 ordinatissime fiunt, secundum illud Rom. XIII, <i>quae a Deo sunt, | |
| 2209 ordinata sunt</i>. Unde convenienti ordine genealogia Christi est | |
| 53 | 2210 ab Evangelistis descripta.</p><p title="III q. 31 a. 3 ad 1"><a name="48181"><span class="ref">[48181] IIIª q. 31 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2211 dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, super Matth., Isaias |
| 2212 loquitur de generatione divinitatis Christi. Matthaeus autem | |
| 2213 enarrat generationem Christi secundum humanitatem, non quidem | |
| 2214 explicans modum incarnationis, quia hoc etiam est ineffabile; sed | |
| 53 | 2215 enumerat patres ex quibus Christus secundum carnem processit.</p><p title="III q. 31 a. 3 ad 2"><a name="48182"><span class="ref">[48182] IIIª q. 31 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2216 dicendum quod ad hanc obiectionem, quam movit Iulianus apostata, |
| 2217 diversimode ab aliquibus respondetur. Quidam enim, ut Gregorius | |
| 2218 Nazianzenus dicit, dicunt eosdem esse quos uterque Evangelista | |
| 2219 enumerat, sed sub diversis nominibus, quasi binomios. Sed hoc stare | |
| 2220 non potest, quia Matthaeus ponit unum filiorum David scilicet | |
| 2221 Salomonem, Lucas autem ponit alium, scilicet Nathan, quos secundum | |
| 2222 historiam libri regum constat fratres fuisse. Unde alii dixerunt | |
| 2223 quod Matthaeus veram genealogiam Christi tradidit, Lucas autem | |
| 2224 putativam, unde incoepit, ut putabatur, filius Ioseph. Erant enim | |
| 2225 aliqui ex Iudaeis qui, propter peccata regum Iuda, credebant | |
| 2226 Christum ex David non per reges, sed per aliam eius stirpem hominum | |
| 2227 privatorum, esse nasciturum. Alii vero dixerunt quod Matthaeus | |
| 2228 posuit patres carnales, Lucas autem posuit patres spirituales, | |
| 2229 scilicet iustos viros, qui dicuntur patres propter similitudinem | |
| 2230 honestatis. In libro vero de quaest. Nov. et Vet. Test., | |
| 2231 respondetur quod non est intelligendum quod Ioseph a Luca dicatur | |
| 2232 esse filius Heli, sed quia Heli et Ioseph fuerunt tempore Christi | |
| 2233 diversimode a David descendentes. Unde de Christo dicitur quod | |
| 2234 putabatur filius Ioseph, et quod ipse etiam Christus fuit Heli | |
| 2235 filius, quasi diceret quod Christus ea ratione qua dicitur filius | |
| 2236 Ioseph, potest dici filius Heli, et omnium eorum qui ex stirpe | |
| 2237 David descendunt; sicut apostolus dicit, Rom. IX, ex quibus, | |
| 2238 scilicet Iudaeis, Christus est secundum carnem. Augustinus vero, in | |
| 2239 libro de quaest. Evang., tripliciter solvit, dicens, <i>tres causae | |
| 2240 occurrunt, quarum aliquam Evangelista secutus est. Aut enim unus | |
| 2241 Evangelista patrem Ioseph a quo genitus est, nominavit, alter vero | |
| 2242 vel avum maternum, vel aliquem de cognatis maioribus posuit. Aut | |
| 2243 unus erat Ioseph naturalis pater, et alter eum adoptaverat. Aut, | |
| 2244 more Iudaeorum, cum sine filiis unus decessisset, eius uxorem | |
| 2245 propinquus accipiens, filium quem genuit propinquo mortuo | |
| 2246 deputavit</i>, quod etiam quoddam genus adoptionis legalis est, ut | |
| 2247 ipse Augustinus dicit, in II de consensu Evang. Et haec ultima | |
| 2248 causa est verior, quam etiam Hieronymus, super Matth., ponit; et | |
| 2249 Eusebius Caesariensis, in ecclesiastica historia, ab Africano | |
| 2250 historiographo traditum asserit. Dicunt enim quod Mathan et Melchi | |
| 2251 diversis temporibus de una eademque uxore, Estha nomine, singulos | |
| 2252 filios procrearunt. Quia Mathan, qui per Salomonem descendit, | |
| 2253 uxorem eam primum ceperat, et, relicto filio uno, Iacob nomine, | |
| 2254 defunctus est; post cuius obitum, quoniam lex viduam alii viro non | |
| 2255 vetat nubere, Melchi, qui per Nathan genus ducit, cum esset ex | |
| 2256 eadem tribu sed non ex eodem genere, relictam Mathan accepit | |
| 2257 uxorem, ex qua et ipse suscepit filium, nomine Heli; et sic ex | |
| 2258 diverso patrum genere efficiuntur Iacob et Heli uterini fratres. | |
| 2259 Quorum alter, idest Iacob, fratris sui Heli, sine liberis defuncti, | |
| 2260 ex mandato legis accipiens uxorem, genuit Ioseph, natura quidem | |
| 2261 generis suum filium, secundum vero legis praeceptum, Heli efficitur | |
| 2262 filius. Et ideo Matthaeus dicit, Iacob genuit Ioseph, sed Lucas, | |
| 2263 quia legalem generationem describit, nullum nominat aliquem | |
| 2264 genuisse. Et quamvis Damascenus dicat quod beata virgo Maria Ioseph | |
| 2265 attinebat secundum illam originem qua pater eius dicitur Heli, quia | |
| 2266 dicit eam ex Melchi descendisse, tamen credendum est quod etiam ex | |
| 2267 Salomone originem duxerit, secundum aliquem modum, per illos patres | |
| 2268 quos enumerat Matthaeus, qui carnalem Christi generationem dicitur | |
| 2269 enarrare; praesertim cum Ambrosius dicat Christum de semine | |
| 53 | 2270 Iechoniae descendisse.</p><p title="III q. 31 a. 3 ad 3"><a name="48183"><span class="ref">[48183] IIIª q. 31 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2271 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de consensu Evang., |
| 2272 <i>Matthaeus regiam in Christo instituerat insinuare personam, | |
| 2273 Lucas autem sacerdotalem. Unde in generationibus Matthaei | |
| 2274 significatur nostrorum susceptio peccatorum a domino Iesu | |
| 2275 Christo</i>, inquantum scilicet per carnis originem similitudinem | |
| 2276 carnis peccati assumpsit. <i>In generationibus autem Lucae | |
| 2277 significatur nostrorum ablutio peccatorum</i>, quae est per | |
| 2278 sacrificium Christi. <i>Et ideo generationes Matthaeus descendens | |
| 2279 enumerat, Lucas autem ascendens</i>. Inde etiam est quod | |
| 2280 <i>Matthaeus ab ipso David per Salomonem descendit, in cuius matre | |
| 2281 ille peccavit, Lucas vero ad ipsum David per Nathan ascendit per | |
| 2282 cuius nominis prophetam Deus peccatum illius expiavit</i>. Et inde | |
| 2283 est etiam quod, quia <i>Matthaeus ad mortalitatem nostram Christum | |
| 2284 descendentem voluit significare, ipsas generationes ab Abraham | |
| 2285 usque ad Ioseph, et usque ad ipsius Christi nativitatem, | |
| 2286 descendendo commemoravit ab initio Evangelii sui. Lucas autem non | |
| 2287 ab initio, sed a Baptismo Christi generationem narrat, nec | |
| 2288 descendendo, sed ascendendo, tanquam sacerdotem in expiandis | |
| 2289 peccatis magis assignans ubi testimonium Ioannes perhibuit, dicens, | |
| 2290 ecce qui tollit peccatum mundi. Ascendendo autem, transit Abraham | |
| 2291 et pervenit ad Deum, cui mundati et expiati reconciliamur. Merito | |
| 2292 etiam adoptionis originem ipse suscepit, quia per adoptionem | |
| 2293 efficimur filii Dei; per carnalem vero generationem filius Dei | |
| 2294 filius hominis factus est. Satis autem demonstravit non se ideo | |
| 2295 dixisse Ioseph filium Heli quod de illo sit genitus, sed quod ab | |
| 2296 illo fuerat adoptatus, cum et ipsum Adam filium Dei dixit, cum sit | |
| 2297 factus a Deo</i>. Numerus etiam quadragenarius ad tempus praesentis | |
| 2298 vitae pertinet, propter quatuor partes mundi, in quo mortalem vitam | |
| 2299 ducimus sub Christo regnante. Quadraginta autem quater habent | |
| 2300 decem, et ipsa decem ab uno usque ad quatuor progrediente numero | |
| 2301 consummantur. Posset etiam denarius ad Decalogum referri, et | |
| 2302 quaternarius ad praesentem vitam; vel etiam ad quatuor Evangelia, | |
| 2303 secundum quod Christus regnat in nobis. Et ideo <i>Matthaeus, | |
| 2304 regiam personam Christi commendans, quadraginta personas posuit | |
| 2305 excepto ipso</i>. Sed hoc intelligendum est si sit idem Iechonias | |
| 2306 qui ponitur in fine secundi quaterdenarii et in principio tertii, | |
| 2307 ut Augustinus vult. Quod dicit factum esse ad significandum quod | |
| 2308 <i>in Iechonia facta est quaedam deflexio ad extraneas gentes, | |
| 2309 quando in Babyloniam transmigratum est, quod etiam praefigurabat | |
| 2310 Christum a circumcisione ad praeputium migraturum</i>. Hieronymus | |
| 2311 autem dicit duos fuisse Ioachim, idest Iechonias, patrem scilicet | |
| 2312 et filium, quorum uterque in generatione Christi assumitur, ut | |
| 2313 constet distinctio generationum, quas Evangelista per tres | |
| 2314 quaterdenarios distinguit. Quod ascendit ad quadraginta duas | |
| 2315 personas. Qui etiam numerus convenit sanctae Ecclesiae. Hic enim | |
| 2316 numerus consurgit ex senario, qui significat laborem praesentis | |
| 2317 vitae, et septenario, qui significat quietem vitae futurae, sexies | |
| 2318 enim septem sunt quadraginta duo. Ipse etiam quaterdenarius, qui ex | |
| 2319 denario et quaternario constituitur per aggregationem, ad eandem | |
| 2320 significationem pertinere potest quae attributa est quadragenario | |
| 2321 qui consurgit ex eisdem numeris secundum multiplicationem. Numerus | |
| 2322 autem quo Lucas utitur in generationibus Christi, significat | |
| 2323 universitatem peccatorum. <i>Denarius enim, tanquam iustitiae | |
| 2324 numerus, in decem praeceptis legis ostenditur. Peccatum autem est | |
| 2325 legis transgressio. Denarii vero numeri transgressio est | |
| 2326 undenarius</i>. Septenarius autem significat universitatem, quia | |
| 2327 universum tempus septenario dierum numero volvitur. Septies autem | |
| 2328 undecim sunt septuaginta septem. Et ita per hoc significatur | |
| 53 | 2329 universitas peccatorum, quae per Christum tolluntur.</p><p title="III q. 31 a. 3 ad 4"><a name="48184"><span class="ref">[48184] IIIª q. 31 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2330 dicendum quod, sicut Hieronymus, super Matth., dicit, <i>quia Ioram |
| 2331 rex generi se miscuerat impiissimae Iezabel, idcirco usque ad | |
| 2332 tertiam generationem eius memoria tollitur, ne in sancto | |
| 2333 nativitatis ordine poneretur</i>. Et ita, ut Chrysostomus dicit, | |
| 2334 <i>quanta benedictio facta est super Iehu, qui vindictam fecerat | |
| 2335 super domum Achab et Iezabel, tanta est maledictio super domum | |
| 2336 Ioram, propter filiam iniqui Achab et Iezabel, ut usque ad quartam | |
| 2337 generationem praecidantur filii eius de numero regum</i>, sicut | |
| 2338 scriptum est Exod. XX, <i>reddam peccatum parentum in filios usque | |
| 2339 ad tertiam et quartam generationem</i>. Est etiam attendendum quod | |
| 2340 et alii reges fuerunt peccatores, qui in genealogia Christi | |
| 2341 ponuntur, sed non fuit eorum continua impietas. Nam, ut dicitur in | |
| 2342 libro quaest. novi et Vet. Test., <i>Salomon merito patris sui | |
| 2343 remissus in regno est, Roboam merito Asae, filii Abiae, filii sui. | |
| 53 | 2344 Horum autem trium continua fuit impietas</i>.</p><p title="III q. 31 a. 3 ad 5"><a name="48185"><span class="ref">[48185] IIIª q. 31 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2345 dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, super Matth., <i>in |
| 2346 genealogia salvatoris nulla sanctarum mulierum assumitur, sed eas | |
| 2347 quas Scriptura reprehendit, ut qui propter peccatores venerat, de | |
| 2348 peccatoribus nascens, omnium peccata deleret</i>. Unde ponitur | |
| 2349 Thamar, quae reprehenditur de socerino concubitu; et Rahab, quae | |
| 2350 fuit meretrix; et Ruth, quae fuit alienigena; et Bethsabee, uxor | |
| 2351 Uriae, quae fuit adultera. Quae tamen proprio nomine non ponitur, | |
| 2352 sed ex nomine viri designatur, tum propter peccatum ipsius, quia | |
| 2353 fuit adulterii et homicidii conscia; tum etiam ut, nominato viro, | |
| 2354 peccatum David ad memoriam revocetur. Et quia Lucas Christum | |
| 2355 designare intendit ut peccatorum expiatorem, talium mulierum | |
| 2356 mentionem non facit. Fratres autem Iudae commemorat, ut ostendat | |
| 2357 eos ad Dei populum pertinere, cum tamen Ismael, frater Isaac, et | |
| 2358 Esau, frater Iacob, a populo Dei fuerint separati; propter quod in | |
| 2359 generatione Christi non commemorantur. Et etiam ut superbiam de | |
| 2360 nobilitate excludat, multi enim fratrum Iudae ex ancillis nati | |
| 2361 fuerunt, sed omnes simul erant patriarchae et tribuum principes. | |
| 2362 Phares autem et Zaram simul nominantur, ut Ambrosius dicit, super | |
| 2363 Luc., quia per eos gemina describitur vita populorum, una secundum | |
| 2364 legem, quae significatur per Zaram; altera per fidem, quae | |
| 2365 significatur per Phares. Fratres autem Iechoniae ponit, quia omnes | |
| 2366 regnaverunt diversis temporibus, quod in aliis regibus non | |
| 53 | 2367 acciderat. Vel quia eorum similis fuit et iniquitas et miseria.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 31 a. 4 arg. 1"><a name="48186"><span class="ref">[48186] IIIª q. 31 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 2368 proceditur. Videtur quod materia corporis Christi non debuit esse |
| 2369 assumpta de femina. Sexus enim masculinus est nobilior quam sexus | |
| 2370 femininus. Sed maxime decuit ut Christus assumeret id quod est | |
| 2371 perfectum in humana natura. Ergo non videtur quod debuerit de | |
| 2372 femina carnem assumere, sed magis de viro, sicut Heva de costa viri | |
| 53 | 2373 formata est.</p><p title="III q. 31 a. 4 arg. 2"><a name="48187"><span class="ref">[48187] IIIª q. 31 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2374 quicumque ex femina concipitur, utero feminae includitur. Sed Deo, |
| 2375 <i>qui caelum et terram implet</i>, ut dicitur Ierem. XXIII, non | |
| 2376 competit ut parvo feminae utero includatur. Ergo videtur quod non | |
| 53 | 2377 debuit concipi de femina.</p><p title="III q. 31 a. 4 arg. 3"><a name="48188"><span class="ref">[48188] IIIª q. 31 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2378 illi qui concipiuntur ex femina, quandam immunditiam patiuntur, ut |
| 2379 dicitur Iob XXV, <i>nunquid iustificari potest homo comparatus Deo? | |
| 2380 Aut apparere mundus natus de muliere?</i> Sed in Christo nulla | |
| 2381 immunditia esse debuit, ipse enim est Dei sapientia, de qua | |
| 2382 dicitur, Sap. VII, quod <i>nihil inquinatum in illam incurrit</i>. | |
| 53 | 2383 Ergo non videtur quod debuerit carnem assumpsisse de femina.</p><p title="III q. 31 a. 4 s. c."><a name="48189"><span class="ref">[48189] IIIª q. 31 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2384 quod dicitur Galat. IV, <i>misit Deus filium suum factum ex |
| 53 | 2385 muliere</i>.</p><p title="III q. 31 a. 4 co."><a name="48190"><span class="ref">[48190] IIIª q. 31 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2386 dicendum quod, licet filius Dei carnem humanam assumere potuerit de |
| 2387 quacumque materia voluisset, convenientissimum tamen fuit ut de | |
| 2388 femina carnem acciperet. Primo quidem, quia per hoc tota humana | |
| 2389 natura nobilitata est. Unde Augustinus dicit, in libro | |
| 2390 octogintatrium quaest., <i>hominis liberatio in utroque sexu debuit | |
| 2391 apparere. Ergo, quia virum oportebat suscipere, qui sexus | |
| 2392 honorabilior est, conveniens erat ut feminei sexus liberatio hinc | |
| 2393 appareret quia ille vir de femina natus est</i>. Secundo, quia per | |
| 2394 hoc veritas incarnationis adstruitur. Unde Ambrosius dicit, in | |
| 2395 libro de incarnatione, <i>multa secundum naturam invenies, et ultra | |
| 2396 naturam. Secundum conditionem etenim naturae in utero</i>, feminei | |
| 2397 scilicet corporis, <i>fuit; sed supra conditionem virgo concepit, | |
| 2398 virgo generavit, ut crederes quia Deus erat qui innovabat naturam; | |
| 2399 et homo erat, qui secundum naturam nascebatur ex homine</i>. Et | |
| 2400 Augustinus dicit, in epistola ad Volusianum, <i>si omnipotens Deus | |
| 2401 hominem, ubicumque formatum, non ex materno utero crearet, sed | |
| 2402 repentinum inferret aspectibus, nonne opinionem confirmaret | |
| 2403 erroris; nec hominem verum suscepisse ullo modo crederetur; et, dum | |
| 2404 omnia mirabiliter facit, auferret quod misericorditer fecit? Nunc | |
| 2405 vero ita inter Deum et hominem mediator apparuit ut, in unitate | |
| 2406 personae copulans utramque naturam, et solita sublimaret insolitis, | |
| 2407 et insolita solitis temperaret</i>. Tertio, quia per hunc modum | |
| 2408 completur omnis diversitas generationis humanae. Nam primus homo | |
| 2409 productus est ex limo terrae sine viro et femina; Heva vero | |
| 2410 producta est ex viro sine femina; ceteri vero homines producuntur | |
| 2411 ex viro et femina. Unde hoc quartum quasi Christo proprium | |
| 53 | 2412 relinquebatur, ut produceretur ex femina sine viro.</p><p title="III q. 31 a. 4 ad 1"><a name="48191"><span class="ref">[48191] IIIª q. 31 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2413 dicendum quod sexus masculinus est nobilior quam femineus, ideo |
| 2414 humanam naturam in masculino sexu assumpsit. Ne tamen sexus | |
| 2415 femininus contemneretur, congruum fuit ut carnem assumeret de | |
| 2416 femina. Unde Augustinus dicit, in libro de agone Christiano, | |
| 2417 <i>nolite vos ipsos contemnere, viri, filius Dei virum suscepit. | |
| 2418 Nolite vos ipsas contemnere, feminae, filius Dei natus est ex | |
| 53 | 2419 femina</i>.</p><p title="III q. 31 a. 4 ad 2"><a name="48192"><span class="ref">[48192] IIIª q. 31 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2420 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XXIII libro contra Faustum, |
| 2421 qui hac obiectione utebatur, <i>non plane, inquit, Catholica fides, | |
| 2422 quae Christum, Dei filium, natum secundum carnem credit ex virgine | |
| 2423 ullo modo eundem Dei filium sic in utero mulieris includit quasi | |
| 2424 extra non sit, quasi caeli et terrae administrationem deseruerit, | |
| 2425 quasi a patre recesserit. Sed vos, Manichaei, corde illo quo nihil | |
| 2426 potestis nisi corporalia phantasmata cogitare, ista omnino non | |
| 2427 capitis</i>. Ut enim dicit in epistola ad Volusianum, <i>hominum | |
| 2428 iste sensus est nihil nisi corpora valentium cogitare, quorum | |
| 2429 nullum potest esse ubique totum, quoniam per innumerabiles partes | |
| 2430 aliud alibi habeat necesse est. Longe aliud est natura animae quam | |
| 2431 corporis. Quanto magis Dei, qui creator est animae et corporis. | |
| 2432 Novit ubique totus esse, et nullo contineri loco; novit venire, non | |
| 53 | 2433 recedendo ubi erat; novit abire, non deserendo quo venerat</i>.</p><p title="III q. 31 a. 4 ad 3"><a name="48193"><span class="ref">[48193] IIIª q. 31 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2434 dicendum quod in conceptione viri ex femina non est aliquid |
| 2435 immundum inquantum est opus Dei, unde dicitur Act. X, <i>quod Deus | |
| 2436 creavit, tu ne commune dixeris</i>, idest immundum. Est tamen | |
| 2437 aliqua ibi immunditia ex peccato proveniens, prout cum libidine | |
| 2438 aliquis concipitur ex commixtione maris et feminae. Quod tamen in | |
| 2439 Christo non fuit, ut supra ostensum est. Si tamen aliqua ibi esset | |
| 2440 immunditia, ex ea non inquinaretur Dei verbum, quod nullo modo est | |
| 2441 mutabile. Unde Augustinus dicit, in libro contra quinque haereses, | |
| 2442 <i>dicit Deus, creator hominis, quid est quod te permovet in mea | |
| 2443 nativitate? Non sum libidinis conceptus cupiditate. Ego matrem de | |
| 2444 qua nascerer, feci. Si solis radius cloacarum sordes siccare novit, | |
| 2445 eis inquinari non novit multo magis splendor lucis aeternae | |
| 2446 quocumque radiaverit mundare potest, ipse pollui non | |
| 53 | 2447 potest</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 31 a. 5 arg. 1"><a name="48194"><span class="ref">[48194] IIIª q. 31 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 2448 proceditur. Videtur quod caro Christi non fuerit concepta ex |
| 2449 purissimis sanguinibus virginis. Dicitur enim in collecta quod | |
| 2450 <i>Deus verbum suum de virgine carnem sumere voluit</i>. Sed caro | |
| 2451 differt a sanguine. Ergo corpus Christi non est sumptum de sanguine | |
| 53 | 2452 virginis.</p><p title="III q. 31 a. 5 arg. 2"><a name="48195"><span class="ref">[48195] IIIª q. 31 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2453 sicut mulier formata est miraculose de viro, ita corpus Christi |
| 2454 miraculose formatum est de virgine. Sed mulier non dicitur esse | |
| 2455 formata de sanguine viri, sed magis de carne et ossibus eius, | |
| 2456 secundum illud quod dicitur Gen. II, <i>hoc nunc os ex ossibus | |
| 2457 meis, et caro de carne mea</i>. Ergo videtur quod nec etiam corpus | |
| 2458 Christi formari debuerit de sanguine virginis, sed de carnibus et | |
| 53 | 2459 ossibus eius.</p><p title="III q. 31 a. 5 arg. 3"><a name="48196"><span class="ref">[48196] IIIª q. 31 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2460 corpus Christi fuit eiusdem speciei cum corporibus aliorum hominum. |
| 2461 Sed corpora aliorum hominum non formantur ex purissimo sanguine, | |
| 2462 sed ex semine et sanguine menstruo. Ergo videtur quod nec etiam | |
| 2463 corpus Christi fuerit conceptum ex purissimis sanguinibus | |
| 53 | 2464 virginis.</p><p title="III q. 31 a. 5 s. c."><a name="48197"><span class="ref">[48197] IIIª q. 31 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2465 quod Damascenus dicit, in III libro, quod <i>filius Dei construxit |
| 2466 sibi ipsi ex castis et purissimis sanguinibus virginis carnem | |
| 53 | 2467 animatam anima rationali</i>.</p><p title="III q. 31 a. 5 co."><a name="48198"><span class="ref">[48198] IIIª q. 31 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2468 dicendum quod, sicut supra dictum est, in conceptione Christi fuit |
| 2469 secundum conditionem naturae quod est natus ex femina, sed supra | |
| 2470 conditionem naturae quod est natus ex virgine. Habet autem hoc | |
| 2471 naturalis conditio, quod in generatione animalis femina materiam | |
| 2472 ministret, ex parte autem maris sit activum principium in | |
| 2473 generatione, sicut probat philosophus, in libro de Generat. Animal. | |
| 2474 Femina autem quae ex mare concipit, non est virgo. Et ideo ad | |
| 2475 supernaturalem modum generationis Christi pertinet quod activum | |
| 2476 principium in generatione illa fuerit virtus supernaturalis divina, | |
| 2477 sed ad naturalem modum generationis eius pertinet quod materia de | |
| 2478 qua corpus eius conceptum est, sit conformis materiae quam aliae | |
| 2479 feminae subministrant ad conceptionem prolis. Haec autem materia, | |
| 2480 secundum philosophum, in libro de Generat. Animal., est sanguis | |
| 2481 mulieris, non quicumque, sed perductus ad quandam ampliorem | |
| 2482 digestionem per virtutem generativam matris, ut sit materia apta ad | |
| 2483 conceptum. Et ideo ex tali materia fuit corpus Christi | |
| 53 | 2484 conceptum.</p><p title="III q. 31 a. 5 ad 1"><a name="48199"><span class="ref">[48199] IIIª q. 31 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2485 dicendum quod, cum beata virgo fuerit eiusdem naturae cum aliis |
| 2486 feminis, consequens est quod habuerit carnem et ossa eiusdem | |
| 2487 naturae. Carnes autem et ossa in aliis feminis sunt actuales | |
| 2488 corporis partes, ex quibus constituitur integritas corporis, et | |
| 2489 ideo subtrahi non possunt sine corruptione corporis vel | |
| 2490 deminutione. Christus autem, qui venerat corrupta reparare, nullam | |
| 2491 corruptionem aut deminutionem integritati matris eius inferre | |
| 2492 debuit. Et ideo non debuit corpus Christi formari de carne vel | |
| 2493 ossibus virginis, sed de sanguine, qui nondum est actu pars, sed | |
| 2494 est potentia totum, ut dicitur in libro de Generat. Animal. Et ideo | |
| 2495 dicitur carnem de virgine sumpsisse, non quod materia corporis | |
| 53 | 2496 fuerit actu caro, sed sanguis, qui est potentia caro.</p><p title="III q. 31 a. 5 ad 2"><a name="48200"><span class="ref">[48200] IIIª q. 31 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2497 dicendum quod, sicut in prima parte dictum est, Adam, quia |
| 2498 institutus erat ut principium quoddam humanae naturae, habebat in | |
| 2499 suo corpore aliquid carnis et ossis quod non pertinebat ad | |
| 2500 integritatem personalem ipsius, sed solum inquantum erat naturae | |
| 2501 humanae principium. Et de tali formata est mulier, absque viri | |
| 2502 detrimento. Sed nihil tale fuit in corpore virginis, ex quo corpus | |
| 53 | 2503 Christi posset formari sine corruptione materni corporis.</p><p title="III q. 31 a. 5 ad 3"><a name="48201"><span class="ref">[48201] IIIª q. 31 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2504 dicendum quod semen feminae non est generationi aptum, sed est |
| 2505 quiddam imperfectum in genere seminis, quod non potuit produci ad | |
| 2506 perfectum seminis complementum, propter imperfectionem virtutis | |
| 2507 femineae. Et ideo tale semen non est materia quae de necessitate | |
| 2508 requiratur ad conceptum, sicut philosophus dicit, in libro de | |
| 2509 Generat. Animal. Et ideo in conceptione Christi non fuit, | |
| 2510 praesertim quia, licet sit imperfectum in genere seminis, tamen cum | |
| 2511 quadam concupiscentia resolvitur, sicut et semen maris; in illo | |
| 2512 autem conceptu virginali concupiscentia locum habere non potuit. Et | |
| 2513 ideo Damascenus dicit quod corpus Christi non seminaliter conceptum | |
| 2514 est. Sanguis autem menstruus, quem feminae per singulos menses | |
| 2515 emittunt, impuritatem quandam naturalem habet corruptionis, sicut | |
| 2516 et ceterae superfluitates, quibus natura non indiget, sed eas | |
| 2517 expellit. Ex tali autem menstruo corruptionem habente, quod natura | |
| 2518 repudiat, non formatur conceptus, sed hoc est purgamentum quoddam | |
| 2519 illius puri sanguinis qui digestione quadam est praeparatus ad | |
| 2520 conceptum, quasi purior et perfectior alio sanguine. Habet tamen | |
| 2521 impuritatem libidinis in conceptione aliorum hominum, inquantum ex | |
| 2522 ipsa commixtione maris et feminae talis sanguis ad locum | |
| 2523 generationi congruum attrahitur. Sed hoc in conceptione Christi non | |
| 2524 fuit, quia operatione spiritus sancti talis sanguis in utero | |
| 2525 virginis adunatus est et formatus in prolem. Et ideo dicitur corpus | |
| 2526 Christi <i>ex castissimis et purissimis sanguinibus virginis | |
| 53 | 2527 formatum</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 31 a. 6 arg. 1"><a name="48202"><span class="ref">[48202] IIIª q. 31 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 2528 proceditur. Videtur quod corpus Christi fuerit secundum aliquid |
| 2529 signatum in Adam et in aliis patribus. Dicit enim Augustinus, X | |
| 2530 super Gen. ad Litt., quod caro Christi fuit in Adam et Abraham | |
| 2531 secundum corpulentam substantiam. Sed corpulenta substantia est | |
| 2532 quiddam signatum. Ergo caro Christi fuit in Adam et Abraham et in | |
| 53 | 2533 aliis patribus secundum aliquid signatum.</p><p title="III q. 31 a. 6 arg. 2"><a name="48203"><span class="ref">[48203] IIIª q. 31 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2534 Rom. I dicitur quod <i>Christus factus est ex semine David secundum |
| 2535 carnem</i>. Sed semen David fuit aliquid signatum in ipso. Ergo | |
| 2536 Christus fuit in David secundum aliquid signatum, et eadem ratione | |
| 53 | 2537 in aliis patribus.</p><p title="III q. 31 a. 6 arg. 3"><a name="48204"><span class="ref">[48204] IIIª q. 31 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2538 Christus ad humanum genus affinitatem habet inquantum ex humano |
| 2539 genere carnem assumpsit. Sed si caro illa non fuit secundum aliquid | |
| 2540 signatum in Adam, nullam videtur habere affinitatem ad humanum | |
| 2541 genus, quod ex Adam derivatur, sed magis ad alias res, unde materia | |
| 2542 carnis eius assumpta est. Videtur ergo quod caro Christi fuerit in | |
| 53 | 2543 Adam et aliis patribus secundum aliquid signatum.</p><p title="III q. 31 a. 6 s. c."><a name="48205"><span class="ref">[48205] IIIª q. 31 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2544 quod Augustinus dicit, X super Gen. ad Litt., quocumque modo |
| 2545 Christus fuit in Adam et Abraham, alii homines ibi fuerunt, sed non | |
| 2546 convertitur. Alii autem homines non fuerunt in Adam et Abraham | |
| 2547 secundum aliquam materiam signatam, sed solum secundum originem, ut | |
| 2548 in prima parte habitum est. Ergo neque Christus fuit in Adam et | |
| 2549 Abraham secundum aliquid signatum, et, eadem ratione, nec in aliis | |
| 53 | 2550 patribus.</p><p title="III q. 31 a. 6 co."><a name="48206"><span class="ref">[48206] IIIª q. 31 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2551 dicendum quod, sicut supra dictum est, materia corporis Christi non |
| 2552 fuit caro et os beatae virginis, nec aliquid quod fuerit actu pars | |
| 2553 corporis eius, sed sanguis, qui est potentia caro. Quidquid autem | |
| 2554 fuit in beata virgine a parentibus acceptum, fuit actu pars | |
| 2555 corporis beatae virginis. Unde illud quod fuit in beata virgine a | |
| 2556 parentibus acceptum, non fuit materia corporis Christi. Et ideo | |
| 2557 dicendum est quod corpus Christi non fuit in Adam et aliis patribus | |
| 2558 secundum aliquid signatum, ita scilicet quod aliqua pars corporis | |
| 2559 Adae, vel alicuius alterius, posset designari determinate, ut | |
| 2560 diceretur quod ex hac materia formabitur corpus Christi, sed fuit | |
| 2561 ibi secundum originem, sicut et caro aliorum hominum. Corpus enim | |
| 2562 Christi habet relationem ad Adam et alios patres mediante corpore | |
| 2563 matris eius. Unde nullo alio modo fuit in patribus corpus Christi | |
| 2564 quam corpus matris eius, quod non fuit in patribus secundum | |
| 2565 materiam signatam, sicut nec corpora aliorum hominum, ut in prima | |
| 53 | 2566 parte dictum est.</p><p title="III q. 31 a. 6 ad 1"><a name="48207"><span class="ref">[48207] IIIª q. 31 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2567 dicendum quod, cum dicitur Christus fuisse in Adam secundum |
| 2568 corpulentam substantiam, non est intelligendum hoc modo, quod | |
| 2569 corpus Christi in Adam fuerit quaedam corpulenta substantia, sed | |
| 2570 quia corpulenta substantia corporis Christi, idest materia quam | |
| 2571 sumpsit ex virgine, fuit in Adam sicut in principio activo, non | |
| 2572 autem sicut in principio materiali; quia scilicet per virtutem | |
| 2573 generativam Adae, et aliorum ab Adam descendentium usque ad beatam | |
| 2574 virginem, factum est ut illa materia taliter praepararetur ad | |
| 2575 conceptum corporis Christi. Non autem fuit materia illa formata in | |
| 2576 corpus Christi per virtutem seminis ab Adam derivatam. Et ideo | |
| 2577 Christus dicitur fuisse in Adam originaliter secundum corpulentam | |
| 53 | 2578 substantiam, non autem secundum seminalem rationem.</p><p title="III q. 31 a. 6 ad 2"><a name="48208"><span class="ref">[48208] IIIª q. 31 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2579 dicendum quod, quamvis corpus Christi non fuerit in Adam et in |
| 2580 aliis patribus secundum seminalem rationem, corpus tamen beatae | |
| 2581 virginis, quod ex semine maris est conceptum, fuit in Adam et in | |
| 2582 aliis patribus secundum rationem seminalem. Et ideo, mediante beata | |
| 2583 virgine, Christus secundum carnem dicitur esse ex semine David per | |
| 53 | 2584 modum originis.</p><p title="III q. 31 a. 6 ad 3"><a name="48209"><span class="ref">[48209] IIIª q. 31 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2585 dicendum quod Christus habet affinitatem ad humanum genus secundum |
| 2586 similitudinem speciei. Similitudo autem speciei attenditur, non | |
| 2587 secundum materiam remotam, sed secundum materiam proximam, et | |
| 2588 secundum principium activum, quod generat sibi simile in specie. | |
| 2589 Sic igitur affinitas Christi ad humanum genus sufficienter | |
| 2590 conservatur per hoc quod corpus Christi formatum est ex sanguinibus | |
| 2591 virginis, derivatis secundum originem ab Adam et aliis patribus. | |
| 2592 Nec refert ad hanc affinitatem undecumque materia illorum sanguinum | |
| 2593 sumpta fuerit, sicut nec hoc refert in generatione aliorum hominum, | |
| 53 | 2594 sicut in prima parte dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 31 a. 7 arg. 1"><a name="48210"><span class="ref">[48210] IIIª q. 31 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 2595 sic proceditur. Videtur quod caro Christi in antiquis patribus |
| 2596 peccato infecta non fuerit. Dicitur enim Sap. VII quod in divinam | |
| 2597 sapientiam nihil inquinatum incurrit. Christus autem est Dei | |
| 2598 sapientia, ut dicitur I ad Cor. I. Ergo caro Christi nunquam | |
| 53 | 2599 peccato inquinata fuit.</p><p title="III q. 31 a. 7 arg. 2"><a name="48211"><span class="ref">[48211] IIIª q. 31 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2600 Damascenus dicit, in III libro, quod <i>Christus primitias nostrae |
| 2601 naturae assumpsit</i>. Sed in primo statu caro humana non erat | |
| 2602 peccato infecta. Ergo caro Christi non fuit infecta nec in Adam nec | |
| 53 | 2603 in aliis patribus.</p><p title="III q. 31 a. 7 arg. 3"><a name="48212"><span class="ref">[48212] IIIª q. 31 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2604 Augustinus dicit, X super Gen. ad Litt., quod <i>natura humana |
| 2605 semper habuit, cum vulnere, vulneris medicinam</i>. Sed id quod est | |
| 2606 infectum, non potest esse vulneris medicina, sed magis ipsum | |
| 2607 indiget medicina. Ergo semper in natura humana fuit aliquid non | |
| 53 | 2608 infectum, ex quo postmodum est corpus Christi formatum.</p><p title="III q. 31 a. 7 s. c."><a name="48213"><span class="ref">[48213] IIIª q. 31 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2609 quod corpus Christi non refertur ad Adam et ad alios patres nisi |
| 2610 mediante corpore beatae virginis, de qua carnem assumpsit. Sed | |
| 2611 corpus beatae virginis totum fuit in originali conceptum, ut supra | |
| 2612 dictum est, et ita etiam, secundum quod fuit in patribus, fuit | |
| 2613 peccato obnoxium. Ergo caro Christi, secundum quod fuit in | |
| 53 | 2614 patribus, fuit peccato obnoxia.</p><p title="III q. 31 a. 7 co."><a name="48214"><span class="ref">[48214] IIIª q. 31 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2615 dicendum quod, cum dicimus Christum, vel eius carnem, fuisse in |
| 2616 Adam et in aliis patribus, comparamus ipsum, vel carnem eius, ad | |
| 2617 Adam et ad alios patres. Manifestum est autem quod alia fuit | |
| 2618 conditio patrum, et alia Christi, nam patres fuerunt subiecti | |
| 2619 peccato, Christus autem fuit omnino a peccato immunis. Dupliciter | |
| 2620 ergo in hac comparatione errare contingit. Uno modo, ut attribuamus | |
| 2621 Christo, vel carni eius, conditionem quae fuit in patribus, puta si | |
| 2622 dicamus quod Christus in Adam peccavit quia in eo aliquo modo fuit. | |
| 2623 Quod falsum est, quia non eo modo in eo fuit ut ad Christum | |
| 2624 peccatum Adae pertineret; quia non derivatur ab eo secundum | |
| 2625 concupiscentiae legem, sive secundum rationem seminalem, ut supra | |
| 2626 dictum est. Alio modo contingit errare, si attribuamus ei quod actu | |
| 2627 fuit in patribus, conditionem Christi, vel carnis eius, ut | |
| 2628 scilicet, quia caro Christi, secundum quod in Christo fuit, non | |
| 2629 fuit peccato obnoxia, ita etiam in Adam et in aliis patribus fuit | |
| 2630 aliqua pars corporis eius quae non fuit peccato obnoxia, ex qua | |
| 2631 postmodum corpus Christi formaretur; sicut quidam posuerunt. Quod | |
| 2632 quidem esse non potest. Primo, quia caro Christi non fuit secundum | |
| 2633 aliquid signatum in Adam et in aliis patribus, quod posset | |
| 2634 distingui a reliqua eius carne sicut purum ab impuro, sicut iam | |
| 2635 supra dictum est. Secundo quia, cum caro humana peccato inficiatur | |
| 2636 ex hoc quod est per concupiscentiam concepta, sicut tota caro | |
| 2637 alicuius hominis per concupiscentiam concipitur, ita etiam tota | |
| 2638 peccato inquinatur. Et ideo dicendum est quod tota caro antiquorum | |
| 2639 patrum fuit peccato obnoxia, nec fuit in eis aliquid a peccato | |
| 53 | 2640 immune, de quo postmodum corpus Christi formaretur.</p><p title="III q. 31 a. 7 ad 1"><a name="48215"><span class="ref">[48215] IIIª q. 31 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2641 dicendum quod Christus non assumpsit carnem humani generis subditam |
| 2642 peccato, sed ab omni infectione peccati mundatam. Et ideo <i>in Dei | |
| 53 | 2643 sapientiam nihil inquinatum incurrit</i>.</p><p title="III q. 31 a. 7 ad 2"><a name="48216"><span class="ref">[48216] IIIª q. 31 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2644 dicendum quod Christus dicitur primitias nostrae naturae |
| 2645 assumpsisse, quantum ad similitudinem conditionis, quia scilicet | |
| 2646 assumpsit carnem peccato non infectam, sicut fuerat caro hominis | |
| 2647 ante peccatum. Non autem hoc intelligitur secundum continuationem | |
| 2648 puritatis, ita scilicet quod illa caro puri hominis servaretur a | |
| 53 | 2649 peccato immunis usque ad formationem corporis Christi.</p><p title="III q. 31 a. 7 ad 3"><a name="48217"><span class="ref">[48217] IIIª q. 31 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2650 dicendum quod in humana natura, ante Christum, erat vulnus, idest |
| 2651 infectio originalis peccati, in actu. Medicina autem vulneris non | |
| 2652 erat ibi actu, sed solum secundum virtutem originis, prout ab illis | |
| 53 | 2653 patribus propaganda erat caro Christi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 31 a. 8 arg. 1"><a name="48218"><span class="ref">[48218] IIIª q. 31 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 2654 proceditur. Videtur quod Christus fuerit in lumbis Abrahae |
| 2655 decimatus. Dicit enim apostolus, ad Heb. VII, quod levi, pronepos | |
| 2656 Abrahae, decimatus fuit in Abraham, quia, eo decimas dante | |
| 2657 Melchisedech, adhuc levi erat in lumbis eius. Similiter Christus | |
| 2658 erat in lumbis Abrahae quando decimas dedit. Ergo ipse etiam | |
| 53 | 2659 Christus decimatus fuit in Abraham.</p><p title="III q. 31 a. 8 arg. 2"><a name="48219"><span class="ref">[48219] IIIª q. 31 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2660 Christus est ex semine Abrahae secundum carnem quam de matre |
| 2661 accepit. Sed mater eius fuit decimata in Abraham. Ergo, pari | |
| 53 | 2662 ratione, Christus.</p><p title="III q. 31 a. 8 arg. 3"><a name="48220"><span class="ref">[48220] IIIª q. 31 a. 8 arg. 3</span></a> <i>Praeterea, |
| 28 | 2663 illud in Abraham decimabatur quod indigebat curatione</i>, ut |
| 2664 Augustinus dicit, X super Gen. ad Litt. Curatione autem indigebat | |
| 2665 omnis caro peccato obnoxia. Cum ergo caro Christi fuerit peccato | |
| 2666 obnoxia, sicut dictum est, videtur quod caro Christi in Abraham | |
| 53 | 2667 fuerit decimata.</p><p title="III q. 31 a. 8 arg. 4"><a name="48221"><span class="ref">[48221] IIIª q. 31 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, hoc |
| 28 | 2668 non videtur aliquo modo derogare dignitati Christi. Nihil enim |
| 2669 prohibet, patre alicuius pontificis decimas dante alicui sacerdoti, | |
| 2670 filium eius pontificem maiorem esse simplici sacerdote. Licet ergo | |
| 2671 dicatur Christus decimatus, Abraham decimas dante Melchisedech, non | |
| 2672 tamen propter hoc excluditur quin Christus sit maior quam | |
| 53 | 2673 Melchisedech.</p><p title="III q. 31 a. 8 s. c."><a name="48222"><span class="ref">[48222] IIIª q. 31 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2674 quod Augustinus dicit, X super Gen. ad Litt. quod Christus ibi, |
| 2675 scilicet in Abraham, <i>decimatus non est, cuius caro inde non | |
| 53 | 2676 fervorem vulneris, sed materiam medicaminis traxit</i>.</p><p title="III q. 31 a. 8 co."><a name="48223"><span class="ref">[48223] IIIª q. 31 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2677 dicendum quod, secundum intentionem apostoli, oportet dicere quod |
| 2678 Christus in lumbis Abrahae non fuerit decimatus. Probat enim | |
| 2679 apostolus maius esse sacerdotium quod est secundum ordinem | |
| 2680 Melchisedech, sacerdotio levitico, per hoc quod Abraham decimas | |
| 2681 dedit Melchisedech, adhuc levi existente in lumbis eius, ad quem | |
| 2682 pertinet legale sacerdotium. Si autem Christus etiam in Abraham | |
| 2683 decimatus esset, eius sacerdotium non esset secundum ordinem | |
| 2684 Melchisedech, sed minus sacerdotio Melchisedech. Et ideo dicendum | |
| 2685 est quod Christus non est decimatus in lumbis Abrahae, sicut levi. | |
| 2686 Quia enim ille qui decimas dat, novem sibi retinet et decimum alii | |
| 2687 attribuit, quod est perfectionis signum, inquantum est quodammodo | |
| 2688 terminus omnium numerorum, qui procedunt usque ad decem; inde est | |
| 2689 quod ille qui decimas dat, protestatur se imperfectum et | |
| 2690 perfectionem alii attribuere. Imperfectio autem humani generis est | |
| 2691 propter peccatum, quod indiget perfectione eius qui a peccato | |
| 2692 curat. Curare autem a peccato est solius Christi, ipse enim est | |
| 2693 <i>agnus qui tollit peccatum mundi</i>, ut dicitur Ioan. I. Figuram | |
| 2694 autem eius gerebat Melchisedech, ut apostolus probat, Heb. VII. Per | |
| 2695 hoc ergo quod Abraham Melchisedech decimas dedit, praefiguravit se, | |
| 2696 velut in peccato conceptum, et omnes qui ab eo descensuri erant ea | |
| 2697 ratione ut peccatum originale contraherent, indigere curatione quae | |
| 2698 est per Christum. Isaac autem et Iacob et levi, et omnes alii, sic | |
| 2699 fuerunt in Abraham ut ex eo derivarentur non solum secundum | |
| 2700 corpulentam substantiam, sed etiam secundum rationem seminalem, per | |
| 2701 quam originale contrahitur. Et ideo omnes in Abraham sunt decimati, | |
| 2702 idest praefigurati indigere curatione quae est per Christum. Solus | |
| 2703 autem Christus sic fuit in Abraham ut ab eo derivaretur non | |
| 2704 secundum rationem seminalem, sed secundum corpulentam substantiam. | |
| 2705 Et ideo non fuit in Abraham sicut curatione indigens, sed magis | |
| 2706 sicut vulneris medicina. Et ideo non fuit in lumbis Abrahae | |
| 53 | 2707 decimatus.</p><p title="III q. 31 a. 8 ad 1"><a name="48224"><span class="ref">[48224] IIIª q. 31 a. 8 ad 1</span></a> Et per hoc patet |
| 2708 responsio ad primum.</p><p title="III q. 31 a. 8 ad 2"><a name="48225"><span class="ref">[48225] IIIª q. 31 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 28 | 2709 dicendum quod, quia beata virgo fuit in originali concepta, fuit in |
| 2710 Abraham sicut curatione indigens. Et ideo fuit ibi decimata, velut | |
| 2711 inde descendens secundum seminalem rationem. De corpore autem | |
| 53 | 2712 Christi non est sic, ut dictum est.</p><p title="III q. 31 a. 8 ad 3"><a name="48226"><span class="ref">[48226] IIIª q. 31 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2713 dicendum quod caro Christi dicitur fuisse in antiquis patribus |
| 2714 peccato obnoxia, secundum qualitatem quam habuit in ipsis | |
| 2715 parentibus, qui fuerunt decimati. Non autem secundum qualitatem | |
| 53 | 2716 quam habet prout est actu in Christo, qui non est decimatus.</p><p title="III q. 31 a. 8 ad 4"><a name="48227"><span class="ref">[48227] IIIª q. 31 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2717 dicendum quod sacerdotium leviticum secundum carnis originem |
| 2718 derivabatur. Unde non minus fuit in Abraham quam in levi. Unde per | |
| 2719 hoc quod Abraham decimas dedit Melchisedec tanquam maiori, | |
| 2720 ostenditur sacerdotium Melchisedec, inquantum gerit figuram | |
| 2721 Christi, esse maius sacerdotio levitico. Sacerdotium autem Christi | |
| 2722 non sequitur carnis originem, sed gratiam spiritualem. Et ideo | |
| 2723 potest esse quod pater dedit decimas alicui sacerdoti tanquam minor | |
| 2724 maiori, et tamen filius eius, si sit pontifex, est maior illo | |
| 2725 sacerdote, non propter carnis originem, sed propter gratiam | |
| 53 | 2726 spiritualem, quam habet a Christo.</p></div></div><div class="q" id="q32"><h2>Quaestio 32</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 32 pr."><a name="48228"><span class="ref">[48228] |
| 2727 IIIª q. 32 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 2728 principio activo in conceptione Christi. Et circa hoc quaeruntur |
| 2729 quatuor. Primo, utrum spiritus sanctus fuerit principium activum | |
| 2730 conceptionis Christi. Secundo, utrum possit dici quod Christus sit | |
| 2731 conceptus de spiritu sancto. Tertio, utrum possit dici quod | |
| 2732 spiritus sanctus sit pater Christi secundum carnem. Quarto, utrum | |
| 53 | 2733 beata virgo aliquid active egerit in conceptione Christi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 32 a. 1 arg. 1"><a name="48229"><span class="ref">[48229] IIIª q. 32 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 2734 proceditur. Videtur quod efficere conceptionem Christi non debeat |
| 2735 attribui spiritui sancto. Quia, ut Augustinus dicit, in I de Trin., | |
| 2736 <i>indivisa sunt opera Trinitatis, sicut et indivisa est essentia | |
| 2737 Trinitatis</i>. Sed efficere conceptionem Christi est quoddam opus | |
| 2738 divinum. Ergo videtur quod non magis sit attribuendum spiritui | |
| 53 | 2739 sancto quam patri vel filio.</p><p title="III q. 32 a. 1 arg. 2"><a name="48230"><span class="ref">[48230] IIIª q. 32 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2740 apostolus dicit, Galat. IV, <i>cum venit plenitudo temporis, misit |
| 2741 Deus filium suum factum ex muliere</i>, quod exponens Augustinus, | |
| 2742 IV de Trin., dicit, <i>eo utique missum, quo factum ex muliere</i>. | |
| 2743 Sed missio filii attribuitur praecipue patri, ut in prima parte | |
| 2744 habitum est. Ergo et conceptio, secundum quam factus est ex | |
| 53 | 2745 muliere, debet praecipue patri attribui.</p><p title="III q. 32 a. 1 arg. 3"><a name="48231"><span class="ref">[48231] IIIª q. 32 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2746 Proverb. IX dicitur, <i>sapientia aedificavit sibi domum</i>. Est |
| 2747 autem sapientia Dei ipse Christus, secundum illud I Cor. I, | |
| 2748 <i>Christum Dei virtutem et Dei sapientiam</i>. Domus autem huius | |
| 2749 sapientiae est corpus Christi, quod etiam dicitur templum eius, | |
| 2750 secundum illud Ioan. II, <i>hoc autem dicebat de templo corporis | |
| 2751 sui</i>. Ergo videtur quod efficere conceptionem corporis Christi | |
| 53 | 2752 debeat praecipue attribui filio. Non ergo spiritui sancto.</p><p title="III q. 32 a. 1 s. c."><a name="48232"><span class="ref">[48232] IIIª q. 32 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2753 quod dicitur Luc. I, <i>spiritus sanctus superveniet in te,</i> et |
| 53 | 2754 cetera.</p><p title="III q. 32 a. 1 co."><a name="48233"><span class="ref">[48233] IIIª q. 32 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2755 dicendum quod conceptionem corporis Christi tota Trinitas est |
| 2756 operata, attribuitur tamen hoc spiritui sancto, triplici ratione. | |
| 2757 Primo quidem, quia hoc congruit causae incarnationis quae | |
| 2758 consideratur ex parte Dei. Spiritus enim sanctus est amor patris et | |
| 2759 filii, ut in prima parte habitum est. Hoc autem ex maximo Dei amore | |
| 2760 provenit, ut filius Dei carnem sibi assumeret in utero virginali, | |
| 2761 unde dicitur Ioan. III, <i>sic Deus dilexit mundum ut filium suum | |
| 2762 unigenitum daret</i>. Secundo, quia hoc congruit causae | |
| 2763 incarnationis ex parte naturae assumptae. Quia per hoc datur | |
| 2764 intelligi quod humana natura assumpta est a filio Dei in unitatem | |
| 2765 personae non ex aliquibus meritis, sed ex sola gratia, quae | |
| 2766 spiritui sancto attribuitur, secundum illud I Cor. XII, | |
| 2767 <i>divisiones gratiarum sunt, idem autem spiritus</i>. Unde | |
| 2768 Augustinus dicit, in Enchirid., <i>iste modus quo est natus | |
| 2769 Christus de spiritu sancto, insinuat nobis gratiam Dei, qua homo, | |
| 2770 nullis praecedentibus meritis, ex ipso primo exordio naturae suae | |
| 2771 quo esse coepit, verbo Dei copularetur in tantam unitatem personae | |
| 2772 ut idem ipse esset filius Dei</i>. Tertio, quia hoc congruit | |
| 2773 termino incarnationis. Ad hoc enim terminata est incarnatio ut homo | |
| 2774 ille qui concipiebatur, esset sanctus et filius Dei. Utrumque autem | |
| 2775 horum attribuitur spiritui sancto. Nam per ipsum efficiuntur | |
| 2776 homines filii Dei, secundum illud Galat. IV, <i>quoniam estis filii | |
| 2777 Dei, misit Deus spiritum filii sui in corda nostra, clamantem, | |
| 2778 abba, pater</i>. Ipse est etiam spiritus sanctificationis, ut | |
| 2779 dicitur Rom. I. Sicut ergo alii per spiritum sanctum sanctificantur | |
| 2780 spiritualiter ut sint filii Dei adoptivi, ita Christus per spiritum | |
| 2781 sanctum est in sanctitate conceptus ut esset filius Dei naturalis. | |
| 2782 Unde Rom. I, secundum unam Glossam, quod praemittitur, qui | |
| 2783 praedestinatus est filius Dei in virtute, manifestatur per id quod | |
| 2784 immediate sequitur, secundum spiritum sanctificationis, idest, per | |
| 2785 hoc quod est conceptus de spiritu sancto. Et ipse Angelus | |
| 2786 annuntians, per hoc quod praemiserat, spiritus sanctus superveniet | |
| 2787 in te, concludit, <i>ideoque et quod nascetur ex te sanctum, | |
| 53 | 2788 vocabitur filius Dei</i>.</p><p title="III q. 32 a. 1 ad 1"><a name="48234"><span class="ref">[48234] IIIª q. 32 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2789 dicendum quod opus conceptionis commune quidem est toti Trinitati, |
| 2790 secundum tamen modum aliquem attribuitur singulis personis. Nam | |
| 2791 patri attribuitur auctoritas respectu personae filii, qui per | |
| 2792 huiusmodi conceptionem sibi assumpsit; filio autem attribuitur ipsa | |
| 2793 carnis assumptio; sed spiritui sancto attribuitur formatio corporis | |
| 2794 quod assumitur a filio. Nam spiritus sanctus est spiritus filii, | |
| 2795 secundum illud Galat. IV, <i>misit Deus spiritum filii sui</i>. | |
| 2796 Sicut autem virtus animae quae est in semine, per spiritum qui in | |
| 2797 semine concluditur, format corpus in generatione aliorum hominum; | |
| 2798 ita virtus Dei, quae est ipse filius, secundum illud I ad Cor. I, | |
| 2799 <i>Christum Dei virtutem</i>, per spiritum sanctum corpus formavit | |
| 2800 quod assumpsit. Et hoc etiam verba Angeli demonstrant dicentis, | |
| 2801 spiritus sanctus superveniet in te, quasi ad praeparandam et | |
| 2802 formandam materiam corporis Christi; et virtus altissimi, idest | |
| 2803 Christus, obumbrabit tibi, <i>idest, corpus humanitatis in te | |
| 2804 accipiet incorporeum lumen divinitatis, umbra enim a lumine | |
| 2805 formatur et corpore</i>, ut Gregorius dicit, XVIII Moral. | |
| 53 | 2806 Altissimus autem intelligitur pater, cuius virtus est filius.</p><p title="III q. 32 a. 1 ad 2"><a name="48235"><span class="ref">[48235] IIIª q. 32 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2807 dicendum quod missio refertur ad personam assumentem, quae a patre |
| 2808 mittitur, sed conceptio refertur ad corpus assumptum, quod | |
| 2809 operatione spiritus sancti formatur. Et ideo, licet missio et | |
| 2810 conceptio sint idem subiecto, quia tamen differunt ratione, missio | |
| 2811 attribuitur patri, efficere autem conceptionem spiritui sancto, sed | |
| 53 | 2812 carnem assumere filio attribuitur.</p><p title="III q. 32 a. 1 ad 3"><a name="48236"><span class="ref">[48236] IIIª q. 32 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2813 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de quaest. Vet. et |
| 2814 Nov. Test., <i>quaestio ista gemina ratione potest intelligi. Primo | |
| 2815 enim domus Christi Ecclesia est, quam aedificavit sibi sanguine | |
| 2816 suo. Deinde potest et corpus eius dici domus eius, sicut dicitur | |
| 2817 templum eius. Factum autem spiritus sancti filii Dei est, propter | |
| 53 | 2818 naturae et voluntatis unitatem</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 32 a. 2 arg. 1"><a name="48237"><span class="ref">[48237] IIIª q. 32 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2819 sic proceditur. Videtur quod Christus non debeat dici conceptus de |
| 2820 spiritu sancto. Quia super illud Rom. XI, <i>ex ipso et per ipsum | |
| 2821 et in ipso sunt omnia</i>, dicit Glossa Augustini, <i>attendendum | |
| 2822 quod non ait de ipso, sed ex ipso. Ex ipso enim caelum sunt et | |
| 2823 terra, quia fecit ea. Non autem de ipso, quia non de substantia | |
| 2824 sua</i>. Sed spiritus sanctus non formavit corpus Christi de | |
| 2825 substantia sua. Ergo Christus non debet dici conceptus de spiritu | |
| 53 | 2826 sancto.</p><p title="III q. 32 a. 2 arg. 2"><a name="48238"><span class="ref">[48238] IIIª q. 32 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2827 principium activum de quo aliquid concipitur, se habet sicut semen |
| 2828 in generatione. Sed spiritus sanctus non se habuit sicut semen in | |
| 2829 conceptione Christi. Dicit enim Hieronymus, in Exposit. Catholicae | |
| 2830 fidei, <i>non, sicut quidam sceleratissimi opinantur, spiritum | |
| 2831 sanctum dicimus fuisse pro semine, sed potentia et virtute | |
| 2832 creatoris dicimus esse operatum</i>, idest formatum, <i>corpus | |
| 2833 Christi</i>. Non ergo debet dici quod Christus sit conceptus de | |
| 53 | 2834 spiritu sancto.</p><p title="III q. 32 a. 2 arg. 3"><a name="48239"><span class="ref">[48239] IIIª q. 32 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2835 nihil unum de duobus formatur nisi aliquo modo commixtis. Sed |
| 2836 corpus Christi formatum est de virgine Maria. Si ergo Christus | |
| 2837 dicatur conceptus de spiritu sancto, videtur quod facta sit | |
| 2838 commixtio quaedam spiritus sancti et materiae quam virgo | |
| 2839 ministravit, quod patet esse falsum. Non ergo Christus debet dici | |
| 53 | 2840 conceptus de spiritu sancto.</p><p title="III q. 32 a. 2 s. c."><a name="48240"><span class="ref">[48240] IIIª q. 32 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2841 quod dicitur Matth. I, <i>antequam convenirent, inventa est in |
| 53 | 2842 utero habens de spiritu sancto</i>.</p><p title="III q. 32 a. 2 co."><a name="48241"><span class="ref">[48241] IIIª q. 32 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2843 dicendum quod conceptio non attribuitur soli corpori Christi, sed |
| 2844 etiam ipsi Christo ratione ipsius corporis. In spiritu autem sancto | |
| 2845 duplex habitudo consideratur respectu Christi. Nam ad ipsum filium | |
| 2846 Dei, qui dicitur esse conceptus, habet habitudinem | |
| 2847 consubstantialitatis, ad corpus autem eius habet habitudinem causae | |
| 2848 efficientis. Haec autem praepositio de utramque habitudinem | |
| 2849 designat, sicut cum dicimus hominem aliquem de suo patre. Et ideo | |
| 2850 convenienter dicere possumus Christum esse conceptum de spiritu | |
| 2851 sancto, hoc modo quod efficacia spiritus sancti referatur ad corpus | |
| 53 | 2852 assumptum, consubstantialitas ad personam assumentem.</p><p title="III q. 32 a. 2 ad 1"><a name="48242"><span class="ref">[48242] IIIª q. 32 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2853 dicendum quod corpus Christi, quia non est consubstantiale spiritui |
| 2854 sancto, non proprie potest dici de spiritu sancto conceptum, sed | |
| 2855 magis ex spiritu sancto, sicut Ambrosius dicit, in libro de spiritu | |
| 2856 sancto, <i>quod ex aliquo est, aut ex substantia aut ex potestate | |
| 2857 eius est, ex substantia, sicut filius, qui a patre est; ex | |
| 2858 potestate, sicut ex Deo omnia, quo modo et in utero habuit Maria ex | |
| 53 | 2859 spiritu sancto</i>.</p><p title="III q. 32 a. 2 ad 2"><a name="48243"><span class="ref">[48243] IIIª q. 32 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2860 dicendum quod super hoc videtur esse quaedam diversitas Hieronymi |
| 2861 ad quosdam alios doctores, qui asserunt spiritum sanctum in | |
| 2862 conceptione fuisse pro semine. Dicit enim Chrysostomus, super | |
| 2863 Matth., <i>unigenito Dei in virginem ingressuro praecessit spiritus | |
| 2864 sanctus, ut, praecedente spiritu sancto, in sanctificationem | |
| 2865 nascatur Christus secundum corpus, divinitate ingrediente pro | |
| 2866 semine</i>. Et Damascenus dicit, in III libro, <i>obumbravit super | |
| 2867 ipsam Dei sapientia et virtus, velut divinum semen</i>. Sed hoc de | |
| 2868 facili solvitur. Quia secundum quod in semine intelligitur virtus | |
| 2869 activa, sic Chrysostomus et Damascenus comparant semini spiritum | |
| 2870 sanctum, vel etiam filium, qui est virtus altissimi. Secundum autem | |
| 2871 quod in semine intelligitur substantia corporalis quae in | |
| 2872 conceptione transmutatur, negat Hieronymus spiritum sanctum fuisse | |
| 53 | 2873 pro semine.</p><p title="III q. 32 a. 2 ad 3"><a name="48244"><span class="ref">[48244] IIIª q. 32 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2874 dicendum quod, sicut dicit Augustinus, in Enchirid., non eodem modo |
| 2875 dicitur Christus conceptus aut natus de spiritu sancto, et de Maria | |
| 2876 virgine, nam de Maria virgine materialiter, de spiritu sancto | |
| 53 | 2877 effective. Et ideo non habuit hic locum commixtio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 32 a. 3 arg. 1"><a name="48245"><span class="ref">[48245] IIIª q. 32 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 2878 proceditur. Videtur quod spiritus sanctus debeat dici pater Christi |
| 2879 secundum humanitatem. Quia secundum philosophum, in libro de | |
| 2880 Generat. Animal., <i>pater dat principium activum in generatione, | |
| 2881 mater vero ministrat materiam</i>. Sed beata virgo dicitur mater | |
| 2882 Christi propter materiam quam in conceptione eius ministravit. Ergo | |
| 2883 videtur quod etiam spiritus sanctus possit dici pater eius, propter | |
| 53 | 2884 hoc quod fuit principium activum in conceptione ipsius.</p><p title="III q. 32 a. 3 arg. 2"><a name="48246"><span class="ref">[48246] IIIª q. 32 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2885 sicut mentes aliorum sanctorum formantur per spiritum sanctum, ita |
| 2886 etiam corpus Christi est per spiritum sanctum formatum. Sed alii | |
| 2887 sancti, propter praedictam formationem, dicuntur filii totius | |
| 2888 Trinitatis, et per consequens spiritus sancti. Videtur ergo quod | |
| 2889 Christus debeat dici filius spiritus sancti, inquantum corpus eius | |
| 53 | 2890 est spiritu sancto formatum.</p><p title="III q. 32 a. 3 arg. 3"><a name="48247"><span class="ref">[48247] IIIª q. 32 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2891 Deus dicitur pater noster secundum hoc quod nos fecit, secundum |
| 2892 illud Deut. XXXII, <i>nonne ipse est pater tuus, qui possedit et | |
| 2893 fecit et creavit te?</i> Sed spiritus sanctus fecit corpus Christi, | |
| 2894 ut dictum est. Ergo spiritus sanctus debet dici pater Christi | |
| 53 | 2895 secundum corpus ab ipso formatum.</p><p title="III q. 32 a. 3 s. c."><a name="48248"><span class="ref">[48248] IIIª q. 32 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2896 quod Augustinus dicit, in Enchirid., <i>natus est Christus de |
| 2897 spiritu sancto non sicut filius, et de Maria virgine sicut | |
| 53 | 2898 filius</i>.</p><p title="III q. 32 a. 3 co."><a name="48249"><span class="ref">[48249] IIIª q. 32 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2899 dicendum quod nomina paternitatis et maternitatis et filiationis |
| 2900 generationem consequuntur, non tamen quamlibet, sed proprie | |
| 2901 generationem viventium, et praecipue animalium. Non enim dicimus | |
| 2902 quod ignis generatus sit filius ignis generantis, nisi forte | |
| 2903 secundum metaphoram, sed hoc solum dicimus in animalibus quorum | |
| 2904 generatio est magis perfecta. Nec tamen omne quod in animalibus | |
| 2905 generatur, filiationis accepit nomen, sed solum illud quod | |
| 2906 generatur in similitudine generantis. Unde, sicut Augustinus dicit, | |
| 2907 non dicimus quod capillus qui nascitur ex homine, sit filius | |
| 2908 hominis; nec etiam dicimus quod homo qui nascitur sit filius | |
| 2909 seminis, quia nec capillus habet similitudinem hominis; nec homo | |
| 2910 qui nascitur habet similitudinem seminis, sed hominis generantis. | |
| 2911 Et si quidem perfecta sit similitudo, erit perfecta filiatio, tam | |
| 2912 in divinis quam in humanis. Si autem sit similitudo imperfecta, est | |
| 2913 etiam filiatio imperfecta. Sicut in homine est quaedam similitudo | |
| 2914 Dei imperfecta, et inquantum creatus est ad imaginem Dei, et | |
| 2915 inquantum creatus est secundum similitudinem gratiae. Et ideo | |
| 2916 utroque modo potest homo dici filius eius, et quia, scilicet, est | |
| 2917 creatus ad imaginem eius; et quia est ei assimilatus per gratiam. | |
| 2918 Est autem considerandum quod illud quod de aliquo dicitur secundum | |
| 2919 perfectam rationem, non est dicendum de eo secundum rationem | |
| 2920 imperfectam, sicut, quia Socrates dicitur naturaliter homo secundum | |
| 2921 propriam rationem hominis, nunquam dicitur homo secundum illam | |
| 2922 significationem qua pictura hominis dicitur homo, licet forte ipse | |
| 2923 assimiletur alteri homini. Christus autem est filius Dei secundum | |
| 2924 perfectam rationem filiationis. Unde, quamvis secundum humanam | |
| 2925 naturam sit creatus et iustificatus non tamen debet dici filius Dei | |
| 2926 neque ratione creationis, neque ratione iustificationis, sed solum | |
| 2927 ratione generationis aeternae, secundum quam est filius patris | |
| 2928 solius. Et ideo nullo modo debet dici Christus filius spiritus | |
| 53 | 2929 sancti, nec etiam totius Trinitatis.</p><p title="III q. 32 a. 3 ad 1"><a name="48250"><span class="ref">[48250] IIIª q. 32 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 2930 dicendum quod Christus conceptus est de Maria virgine materiam |
| 2931 ministrante in similitudinem speciei. Et ideo dicitur filius eius. | |
| 2932 Christus autem, secundum quod homo, conceptus est de spiritu sancto | |
| 2933 sicut de activo principio, non tamen secundum similitudinem | |
| 2934 speciei, sicut homo nascitur de patre suo. Et ideo Christus non | |
| 53 | 2935 dicitur filius spiritus sancti.</p><p title="III q. 32 a. 3 ad 2"><a name="48251"><span class="ref">[48251] IIIª q. 32 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 2936 dicendum quod homines qui spiritualiter formantur a spiritu sancto, |
| 2937 non possunt dici filii Dei secundum perfectam rationem filiationis. | |
| 2938 Et ideo dicuntur filii Dei secundum filiationem imperfectam, quae | |
| 2939 est secundum similitudinem gratiae, quae est a tota Trinitate. Sed | |
| 53 | 2940 de Christo est alia ratio, ut dictum est.</p><p title="III q. 32 a. 3 ad 3"><a name="48252"><span class="ref">[48252] IIIª q. 32 a. 3 ad 3</span></a> Et similiter |
| 2941 dicendum est ad tertium.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 32 a. 4 arg. 1"><a name="48253"><span class="ref">[48253] IIIª q. 32 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 28 | 2942 proceditur. Videtur quod beata virgo aliquid active egerit in |
| 2943 conceptione corporis Christi. Dicit enim Damascenus, in III libro, | |
| 2944 quod <i>spiritus sanctus supervenit virgini, purgans ipsam, et | |
| 2945 virtutem susceptivam verbi Dei tribuens, simul autem et | |
| 2946 generativam</i>. Sed virtutem generativam passivam habebat a | |
| 2947 natura, sicut et quaelibet femina. Ergo dedit ei virtutem | |
| 2948 generativam activam. Et sic aliquid active egit in conceptione | |
| 53 | 2949 Christi.</p><p title="III q. 32 a. 4 arg. 2"><a name="48254"><span class="ref">[48254] IIIª q. 32 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2950 omnes virtutes animae vegetabilis sunt virtutes activae, sicut |
| 2951 Commentator dicit, in II de anima. Sed potentia generativa, tam in | |
| 2952 mare quam in femina, pertinet ad animam vegetabilem. Ergo, tam in | |
| 53 | 2953 mare quam in femina, active operatur ad conceptum prolis.</p><p title="III q. 32 a. 4 arg. 3"><a name="48255"><span class="ref">[48255] IIIª q. 32 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 2954 femina ad conceptionem prolis materiam ministrat ex qua naturaliter |
| 2955 corpus prolis formatur. Sed natura est principium motus | |
| 2956 intrinsecum. Ergo videtur quod in ipsa materia quam beata virgo | |
| 2957 ministravit ad conceptum Christi, fuit aliquod principium | |
| 53 | 2958 activum.</p><p title="III q. 32 a. 4 s. c."><a name="48256"><span class="ref">[48256] IIIª q. 32 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 2959 quod principium activum in generatione dicitur ratio seminalis. |
| 2960 Sed, sicut Augustinus dicit, X super Gen. ad Litt., <i>corpus | |
| 2961 Christi in sola materia corporali, per divinam conceptionis | |
| 2962 formationisque rationem, de virgine assumptum est, non autem | |
| 2963 secundum aliquam rationem seminalem humanam</i>. Ergo beata virgo | |
| 53 | 2964 nihil active fecit in conceptione corporis Christi.</p><p title="III q. 32 a. 4 co."><a name="48257"><span class="ref">[48257] IIIª q. 32 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2965 dicendum quod quidam dicunt beatam virginem aliquid active esse |
| 2966 operatam in conceptione Christi, et naturali virtute, et | |
| 2967 supernaturali. Naturali quidem virtute, quia ponunt quod in | |
| 2968 qualibet materia naturali est aliquod activum principium. Alioquin, | |
| 2969 credunt quod non esset transmutatio naturalis. In quo decipiuntur. | |
| 2970 Quia transmutatio dicitur naturalis propter principium intrinsecum | |
| 2971 non solum activum, sed etiam passivum, expresse enim dicit | |
| 2972 philosophus, in VIII Physic., quod in gravibus et levibus est | |
| 2973 principium passivum motus naturalis, et non activum. Nec est | |
| 2974 possibile quod materia agat ad sui formationem, quia non est actu. | |
| 2975 Nec est etiam possibile quod aliquid moveat seipsum, nisi dividatur | |
| 2976 in duas partes, quarum una sit movens et alia sit mota, quod in | |
| 2977 solis animatis contingit, ut probatur in VIII Physic. Supernaturali | |
| 2978 autem virtute, quia dicunt ad matrem requiri quod non solum | |
| 2979 materiam ministret, quae est sanguis menstruus; sed etiam semen, | |
| 2980 quod, commixtum virili semini, habet virtutem activam in | |
| 2981 generatione. Et quia in beata virgine nulla fuit facta resolutio | |
| 2982 seminis, propter integerrimam eius virginitatem, dicunt quod | |
| 2983 spiritus sanctus supernaturaliter ei tribuit virtutem activam in | |
| 2984 conceptione corporis Christi, quam aliae matres habent per semen | |
| 2985 resolutum. Sed hoc non potest stare. Quia, cum <i>quaelibet res sit | |
| 2986 propter suam operationem</i>, ut dicitur II de caelo; natura non | |
| 2987 distingueret ad opus generationis sexum maris et feminae, nisi | |
| 2988 esset distincta operatio maris ab operatione feminae. In | |
| 2989 generatione autem distinguitur operatio agentis et patientis. Unde | |
| 2990 relinquitur quod tota virtus activa sit ex parte maris, passio | |
| 2991 autem ex parte feminae. Propter quod in plantis, in quibus utraque | |
| 2992 vis commiscetur, non est distinctio maris et feminae. Quia igitur | |
| 2993 beata virgo non hoc accepit ut esset pater Christi, sed mater, | |
| 2994 consequens est quod non acceperit potentiam activam in conceptione | |
| 2995 Christi, sive aliquid egerit, ex quo sequitur ipsam patrem fuisse | |
| 2996 Christi; sive nihil egerit, ut quidam dicunt, ex quo sequitur | |
| 2997 huiusmodi potentiam activam sibi frustra fuisse collatam. Et ideo | |
| 2998 dicendum est quod in ipsa conceptione Christi beata virgo nihil | |
| 2999 active operata est, sed solam materiam ministravit. Operata tamen | |
| 3000 est ante conceptionem aliquid active, praeparando materiam ut esset | |
| 53 | 3001 apta conceptui.</p><p title="III q. 32 a. 4 ad 1"><a name="48258"><span class="ref">[48258] IIIª q. 32 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3002 dicendum quod illa conceptio tria privilegia habuit, scilicet, quod |
| 3003 esset sine peccato originali; quod esset non puri hominis, sed Dei | |
| 3004 et hominis; item quod esset conceptio virginis. Et haec tria habuit | |
| 3005 a spiritu sancto. Et ideo dicit Damascenus, quantum ad primum, quod | |
| 3006 spiritus sanctus supervenit virgini purgans ipsam, idest, | |
| 3007 praeservans ne cum peccato originali conciperet. Quantum ad | |
| 3008 secundum, dicit, et virtutem susceptivam verbi Dei tribuens, idest, | |
| 3009 ut conciperet verbum Dei. Quantum autem ad tertium, dicit, simul et | |
| 3010 generativam, ut, scilicet, manens virgo posset generare, non quidem | |
| 3011 active sed passive, sicut aliae matres hoc consequuntur ex semine | |
| 53 | 3012 viri.</p><p title="III q. 32 a. 4 ad 2"><a name="48259"><span class="ref">[48259] IIIª q. 32 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3013 dicendum quod potentia generativa in femina est imperfecta respectu |
| 3014 potentiae generativae quae est in mare. Et ideo, sicut in artibus | |
| 3015 ars inferior disponit materiam, ars autem superior inducit formam, | |
| 3016 ut dicitur in II Physic.; ita etiam virtus generativa feminae | |
| 3017 praeparat materiam, virtus vero activa maris format materiam | |
| 53 | 3018 praeparatam.</p><p title="III q. 32 a. 4 ad 3"><a name="48260"><span class="ref">[48260] IIIª q. 32 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3019 dicendum quod ad hoc quod transmutatio sit naturalis, non |
| 3020 requiritur quod in materia sit principium activum, sed solum | |
| 53 | 3021 passivum, ut dictum est.</p></div></div><div class="q" id="q33"><h2>Quaestio 33</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 33 pr."><a name="48261"><span class="ref">[48261] |
| 3022 IIIª q. 33 pr.</span></a> Deinde considerandum est de modo et | |
| 28 | 3023 ordine conceptionis Christi. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 3024 Primo, utrum corpus Christi in primo instanti conceptionis fuerit | |
| 3025 formatum. Secundo, utrum in primo instanti conceptionis fuerit | |
| 3026 animatum. Tertio, utrum in primo instanti conceptionis fuerit a | |
| 3027 verbo assumptum. Quarto, utrum conceptio illa fuerit naturalis vel | |
| 53 | 3028 miraculosa.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 33 a. 1 arg. 1"><a name="48262"><span class="ref">[48262] IIIª q. 33 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3029 proceditur. Videtur quod corpus Christi non fuerit formatum in |
| 3030 primo instanti conceptionis. Dicitur enim Ioan. II, <i>quadraginta | |
| 3031 et sex annis aedificatum est templum hoc</i>, quod exponens | |
| 3032 Augustinus, in IV de Trin., dicit, <i>hic numerus perfectioni | |
| 3033 dominici corporis aperte congruit</i>. Et in libro octoginta trium | |
| 3034 quaest. dicit, <i>non absurde quadraginta sex annis dicitur | |
| 3035 fabricatum esse templum, quod corpus eius figurabat, ut, quot anni | |
| 3036 fuerunt in fabricatione templi, tot dies fuerint in corporis | |
| 3037 dominici perfectione</i>. Non ergo in primo instanti conceptionis | |
| 53 | 3038 corpus Christi fuit perfecte formatum.</p><p title="III q. 33 a. 1 arg. 2"><a name="48263"><span class="ref">[48263] IIIª q. 33 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 3039 formationem corporis Christi requirebatur motus localis, quo |
| 3040 purissimi sanguines de corpore virginis ad locum congruum | |
| 3041 generationi pervenirent. Nullum autem corpus potest moveri | |
| 3042 localiter in instanti, eo quod tempus motus dividitur secundum | |
| 3043 divisionem mobilis, ut probatur in VI Physic. Ergo corpus Christi | |
| 53 | 3044 non fuit in instanti formatum.</p><p title="III q. 33 a. 1 arg. 3"><a name="48264"><span class="ref">[48264] IIIª q. 33 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3045 corpus Christi formatum est ex purissimis sanguinibus virginis, ut |
| 3046 supra habitum est. Non autem potuit esse materia illa in eodem | |
| 3047 instanti sanguis et caro, quia sic materia simul fuisset sub duabus | |
| 3048 formis. Ergo aliud fuit instans in quo ultimo fuit sanguis, et | |
| 3049 aliud in quo primo fuit caro formata. Sed inter quaelibet duo | |
| 3050 instantia est tempus medium. Ergo corpus Christi non fuit in | |
| 53 | 3051 instanti formatum, sed per aliquod tempus.</p><p title="III q. 33 a. 1 arg. 4"><a name="48265"><span class="ref">[48265] IIIª q. 33 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3052 sicut potentia augmentativa requirit determinatum tempus in suo |
| 3053 actu, ita etiam virtus generativa, utraque enim est potentia | |
| 3054 naturalis ad vegetabilem animam pertinens. Sed corpus Christi fuit | |
| 3055 determinato tempore augmentatum, sicut et aliorum hominum corpora, | |
| 3056 dicitur enim Luc. II, quod <i>proficiebat aetate et sapientia</i>. | |
| 3057 Ergo videtur quod, pari ratione, formatio corporis eius, quae | |
| 3058 pertinet ad vim generativam, non fuerit in instanti, sed | |
| 53 | 3059 determinato tempore quo aliorum hominum corpora formantur.</p><p title="III q. 33 a. 1 s. c."><a name="48266"><span class="ref">[48266] IIIª q. 33 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3060 quod Gregorius dicit, XVIII Moral., <i>Angelo nuntiante, et spiritu |
| 3061 adveniente, mox verbum in utero, mox intra uterum verbum | |
| 53 | 3062 caro</i>.</p><p title="III q. 33 a. 1 co."><a name="48267"><span class="ref">[48267] IIIª q. 33 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3063 dicendum quod in conceptione corporis Christi tria est considerare, |
| 3064 primo quidem, motum localem sanguinis ad locum generationis; | |
| 3065 secundo, formationem corporis ex tali materia; tertio, augmentum | |
| 3066 quo perducitur ad quantitatem perfectam. In quorum medio ratio | |
| 3067 conceptionis consistit, nam primum est conceptioni praeambulum; | |
| 3068 tertium autem conceptionem consequitur. Primum autem non potuit | |
| 3069 esse in instanti, quia hoc est contra ipsam rationem motus localis | |
| 3070 corporis cuiuscumque, cuius partes successive subintrant locum. | |
| 3071 Similiter et tertium oportet esse successivum. Tum quia augmentum | |
| 3072 non est sine motu locali. Tum etiam quia procedit ex virtute animae | |
| 3073 iam in corpore formato operantis, quae non operatur nisi in | |
| 3074 tempore. Sed ipsa formatio corporis, in qua principaliter ratio | |
| 3075 conceptionis consistit, fuit in instanti, duplici ratione. Primo | |
| 3076 quidem, propter virtutem agentis infinitam, scilicet spiritus | |
| 3077 sancti, per quem corpus Christi est formatum, ut supra dictum est. | |
| 3078 Tanto enim aliquod agens citius potest materiam disponere, quanto | |
| 3079 fuerit maioris virtutis. Unde agens infinitae virtutis potest in | |
| 3080 instanti materiam disponere ad debitam formam. Secundo, ex parte | |
| 3081 personae filii, cuius corpus formabatur. Non enim erat congruum ut | |
| 3082 corpus humanum assumeret nisi formatum. Si autem ante formationem | |
| 3083 perfectam aliquod tempus conceptionis praecessisset, non posset | |
| 3084 tota conceptio attribui filio Dei, quae non attribuitur ei nisi | |
| 3085 ratione assumptionis. Et ideo in primo instanti quo materia adunata | |
| 3086 pervenit ad locum generationis, fuit perfecte formatum corpus | |
| 3087 Christi et assumptum. Et per hoc dicitur ipse filius Dei conceptus, | |
| 53 | 3088 quod aliter dici non posset.</p><p title="III q. 33 a. 1 ad 1"><a name="48268"><span class="ref">[48268] IIIª q. 33 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3089 dicendum quod verbum Augustini utrobique non refertur ad solam |
| 3090 formationem corporis Christi, sed ad formationem simul cum | |
| 3091 determinato augmento usque ad tempus partus. Unde secundum rationem | |
| 3092 illius numeri dicitur perfici tempus novem mensium, quo Christus | |
| 53 | 3093 fuit in utero virginis.</p><p title="III q. 33 a. 1 ad 2"><a name="48269"><span class="ref">[48269] IIIª q. 33 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3094 dicendum quod motus ille localis non comprehenditur infra ipsam |
| 53 | 3095 conceptionem, sed est conceptioni praeambulus.</p><p title="III q. 33 a. 1 ad 3"><a name="48270"><span class="ref">[48270] IIIª q. 33 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3096 dicendum quod non est assignare ultimum instans in quo materia illa |
| 3097 fuit sanguis, sed est assignare ultimum tempus, quod continuatur, | |
| 3098 nullo interveniente medio, ad primum instans in quo fuit caro | |
| 3099 Christi formata. Et hoc instans fuit terminus temporis motus | |
| 53 | 3100 localis materiae ad locum generationis.</p><p title="III q. 33 a. 1 ad 4"><a name="48271"><span class="ref">[48271] IIIª q. 33 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3101 dicendum quod augmentum fit per potentiam augmentativam ipsius quod |
| 3102 augetur, sed formatio corporis fit per potentiam generativam, non | |
| 3103 eius qui generatur, sed patris generantis ex semine, in quo | |
| 3104 operatur vis formativa ab anima patris derivata. Corpus autem | |
| 3105 Christi non fuit formatum ex semine viri, sicut supra dictum est, | |
| 3106 sed ex operatione spiritus sancti. Et ideo talis debuit esse | |
| 3107 formatio ut spiritum sanctum deceret. Sed augmentum corporis | |
| 3108 Christi fuit factum secundum potentiam augmentativam animae | |
| 3109 Christi, quae cum sit specie conformis animae nostrae, eodem modo | |
| 3110 debuit corpus illud augmentari sicut et alia corpora hominum | |
| 53 | 3111 augmentantur, ut ex hoc ostenderetur veritas humanae naturae.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 33 a. 2 arg. 1"><a name="48272"><span class="ref">[48272] IIIª q. 33 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3112 sic proceditur. Videtur quod corpus Christi non fuit animatum in |
| 3113 primo instanti conceptionis. Dicit enim Leo Papa, in epistola ad | |
| 3114 Iulianum, <i>non alterius naturae erat caro Christi quam nostrae, | |
| 3115 nec alio illi quam ceteris hominibus anima est inspirata | |
| 3116 principio</i>. Sed aliis hominibus non infunditur anima in primo | |
| 3117 instanti suae conceptionis. Ergo neque corpori Christi anima debuit | |
| 53 | 3118 infundi in primo instanti suae conceptionis.</p><p title="III q. 33 a. 2 arg. 2"><a name="48273"><span class="ref">[48273] IIIª q. 33 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3119 anima, sicut quaelibet forma naturalis, requirit determinatam |
| 3120 quantitatem in sua materia. Sed in primo instanti conceptionis | |
| 3121 corpus Christi non habuit tantam quantitatem quantam habent corpora | |
| 3122 aliorum hominum quando animantur, alioquin, si continue fuisset | |
| 3123 postmodum augmentatum, vel citius fuisset natum; vel in sua | |
| 3124 nativitate fuisset maioris quantitatis quam alii infantes. Quorum | |
| 3125 primum est contra Augustinum, IV de Trin., ubi probat eum spatio | |
| 3126 novem mensium in utero virginis fuisse, secundum autem est contra | |
| 3127 Leonem Papam, qui, in sermone Epiphaniae, dicit, <i>invenerunt | |
| 3128 puerum Iesum in nullo ab humanae infantiae generalitate | |
| 3129 discretum</i>. Non ergo corpus Christi fuit animatum in primo | |
| 53 | 3130 instanti suae conceptionis.</p><p title="III q. 33 a. 2 arg. 3"><a name="48274"><span class="ref">[48274] IIIª q. 33 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3131 ubicumque est prius et posterius, oportet esse plura instantia. Sed |
| 3132 secundum philosophum, in libro de Generat. Animal., in generatione | |
| 3133 hominis requiritur prius et posterius, prius enim est vivum, et | |
| 3134 postea animal, et postea homo. Ergo non potuit animatio Christi | |
| 53 | 3135 perfici in primo instanti conceptionis.</p><p title="III q. 33 a. 2 s. c."><a name="48275"><span class="ref">[48275] IIIª q. 33 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3136 quod Damascenus dicit, in III libro, <i>simul caro, simul Dei verbi |
| 53 | 3137 caro, simul caro animata anima rationali et intellectuali</i>.</p><p title="III q. 33 a. 2 co."><a name="48276"><span class="ref">[48276] IIIª q. 33 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3138 dicendum quod, ad hoc quod conceptio ipsi filio Dei attribuatur, ut |
| 3139 in symbolo confitemur, dicentes, <i>qui conceptus est de spiritu | |
| 3140 sancto</i>; necesse est dicere quod ipsum corpus, dum conciperetur, | |
| 3141 esset a verbo Dei assumptum. Ostensum est autem supra quod verbum | |
| 3142 Dei assumpsit corpus mediante anima, et animam mediante spiritu, | |
| 3143 idest intellectu. Unde oportuit quod in primo instanti conceptionis | |
| 53 | 3144 corpus Christi esset animatum anima rationali.</p><p title="III q. 33 a. 2 ad 1"><a name="48277"><span class="ref">[48277] IIIª q. 33 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3145 dicendum quod principium inspirationis animae potest considerari |
| 3146 dupliciter. Uno modo, secundum dispositionem corporis. Et sic non | |
| 3147 ab alio principio inspirata est anima corpori Christi, et | |
| 3148 corporibus aliorum hominum. Sicut enim statim, formato corpore | |
| 3149 alterius hominis, infunditur anima, ita fuit in Christo. Alio modo | |
| 3150 potest considerari dictum principium solum secundum tempus. Et sic, | |
| 3151 quia prius tempore formatum fuit perfecte corpus Christi, prius | |
| 53 | 3152 tempore fuit etiam animatum.</p><p title="III q. 33 a. 2 ad 2"><a name="48278"><span class="ref">[48278] IIIª q. 33 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3153 dicendum quod anima requirit debitam quantitatem in materia cui |
| 3154 infunditur, sed ista quantitas quandam latitudinem habet, quia et | |
| 3155 in maiori et minori quantitate salvatur. Quantitas autem corporis | |
| 3156 quam habet cum primo sibi infunditur anima, proportionatur | |
| 3157 quantitati perfectae ad quam per augmentum perveniet, ita scilicet | |
| 3158 quod maiorum hominum maiorem quantitatem corpora habent in prima | |
| 3159 animatione. Christus autem in perfecta aetate habuit decentem et | |
| 3160 mediocrem quantitatem, cui proportionabatur quantitas quam corpus | |
| 3161 eius habuit in tempore quo aliorum hominum corpora animantur; | |
| 3162 minorem tamen habuit in principio suae conceptionis. Sed tamen illa | |
| 3163 parva quantitas non erat tam parva ut in ea non posset ratio | |
| 3164 animati corporis conservari, cum in tali quantitate quorundam | |
| 53 | 3165 parvorum hominum corpora animentur.</p><p title="III q. 33 a. 2 ad 3"><a name="48279"><span class="ref">[48279] IIIª q. 33 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3166 dicendum quod in generatione aliorum hominum locum habet quod dicit |
| 3167 philosophus, propter hoc quod successive corpus formatur et | |
| 3168 disponitur ad animam, unde primo, tanquam imperfecte dispositum, | |
| 3169 recipit animam imperfectam; et postmodum, quando perfecte est | |
| 3170 dispositum, recipit animam perfectam. Sed corpus Christi, propter | |
| 3171 infinitam virtutem agentis, fuit perfecte dispositum in instanti. | |
| 3172 Unde statim in primo instanti recepit formam perfectam, idest | |
| 53 | 3173 animam rationalem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 33 a. 3 arg. 1"><a name="48280"><span class="ref">[48280] IIIª q. 33 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 3174 proceditur. Videtur quod caro Christi prius fuit concepta, et |
| 3175 postmodum assumpta. Quod enim non est, non potest assumi. Sed caro | |
| 3176 Christi per conceptionem esse incoepit. Ergo videtur quod fuerit | |
| 53 | 3177 assumpta a verbo Dei postquam fuit concepta.</p><p title="III q. 33 a. 3 arg. 2"><a name="48281"><span class="ref">[48281] IIIª q. 33 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3178 caro Christi fuit assumpta a verbo Dei mediante anima rationali. |
| 3179 Sed in termino conceptionis accepit animam rationalem. Ergo in | |
| 3180 termino conceptionis fuit assumpta. Sed in termino conceptionis | |
| 3181 dicitur iam concepta. Ergo prius fuit concepta, et postmodum | |
| 53 | 3182 assumpta.</p><p title="III q. 33 a. 3 arg. 3"><a name="48282"><span class="ref">[48282] IIIª q. 33 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 3183 omni generato prius tempore est id quod est imperfectum, eo quod |
| 3184 est perfectum, ut patet per philosophum, in IX Metaphys. Sed corpus | |
| 3185 Christi est quiddam generatum. Ergo ad ultimam perfectionem, quae | |
| 3186 consistit in unione ad verbum Dei, non statim in primo instanti | |
| 3187 conceptionis pervenit, sed primo fuit caro concepta, et postmodum | |
| 53 | 3188 assumpta.</p><p title="III q. 33 a. 3 s. c."><a name="48283"><span class="ref">[48283] IIIª q. 33 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3189 quod Augustinus dicit, in libro de fide ad Petrum, <i>firmissime |
| 3190 tene, et nullatenus dubites carnem Christi non fuisse conceptam in | |
| 53 | 3191 utero virginis priusquam susciperetur a verbo</i>.</p><p title="III q. 33 a. 3 co."><a name="48284"><span class="ref">[48284] IIIª q. 33 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3192 dicendum quod, sicut supra dictum est, proprie dicimus Deum factum |
| 3193 esse hominem, non autem proprie dicimus quod homo factus sit Deus, | |
| 3194 quia scilicet Deus assumpsit sibi id quod est hominis; non autem | |
| 3195 praeexstitit id quod est hominis, quasi per se subsistens, antequam | |
| 3196 susciperetur a verbo. Si autem caro Christi fuisset concepta | |
| 3197 antequam susciperetur a verbo, habuisset aliquando aliquam | |
| 3198 hypostasim praeter hypostasim verbi Dei. Quod est contra rationem | |
| 3199 incarnationis, secundum quam ponimus verbum Dei esse unitum humanae | |
| 3200 naturae, et omnibus partibus eius, in unitate hypostasis, nec fuit | |
| 3201 conveniens quod hypostasim praeexistentem humanae naturae, vel | |
| 3202 alicuius partis eius, verbum Dei sua assumptione destrueret. Et | |
| 3203 ideo contra fidem est dicere quod caro Christi prius fuerit | |
| 53 | 3204 concepta, et postmodum assumpta a verbo Dei.</p><p title="III q. 33 a. 3 ad 1"><a name="48285"><span class="ref">[48285] IIIª q. 33 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3205 dicendum quod, si caro Christi non fuisset in instanti formata seu |
| 3206 concepta, sed per temporis successionem, oporteret alterum duorum | |
| 3207 sequi, vel quod assumptum nondum esset caro; vel quod prius esset | |
| 3208 conceptio carnis quam eius assumptio. Sed quia ponimus conceptionem | |
| 3209 in instanti esse perfectam, consequens est quod in illa carne simul | |
| 3210 fuit concipi et conceptum esse. Et sic, ut dicit Augustinus, in | |
| 3211 libro de fide ad Petrum, <i>dicimus ipsum Dei verbum suae carnis | |
| 3212 acceptione conceptum, ipsamque carnem verbi incarnatione | |
| 53 | 3213 conceptam</i>.</p><p title="III q. 33 a. 3 ad 2"><a name="48286"><span class="ref">[48286] IIIª q. 33 a. 3 ad 2</span></a> Et per hoc patet |
| 28 | 3214 responsio ad secundum. Nam simul dum caro illa concipitur, concepta |
| 53 | 3215 est et animatur.</p><p title="III q. 33 a. 3 ad 3"><a name="48287"><span class="ref">[48287] IIIª q. 33 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3216 dicendum quod in mysterio incarnationis non consideratur ascensus, |
| 3217 quasi alicuius praeexistentis proficientis usque ad unionis | |
| 3218 dignitatem, sicut posuit Photinus haereticus. Sed potius ibi | |
| 3219 consideratur descensus, secundum quod perfectum Dei verbum | |
| 3220 imperfectionem naturae nostrae sibi assumpsit; secundum illud Ioan. | |
| 53 | 3221 VI, <i>descendi de caelo</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 33 a. 4 arg. 1"><a name="48288"><span class="ref">[48288] IIIª q. 33 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 3222 proceditur. Videtur quod conceptio Christi fuerit naturalis. |
| 3223 Secundum enim conceptionem carnis Christus dicitur filius hominis. | |
| 3224 Est autem verus et naturalis hominis filius, sicut et verus et | |
| 53 | 3225 naturalis Dei filius. Ergo eius conceptio fuit naturalis.</p><p title="III q. 33 a. 4 arg. 2"><a name="48289"><span class="ref">[48289] IIIª q. 33 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3226 nulla creatura producit operationem miraculosam. Sed conceptio |
| 3227 Christi attribuitur beatae virgini, quae est pura creatura, dicitur | |
| 3228 enim quod virgo Christum concepit. Ergo videtur quod non sit | |
| 53 | 3229 miraculosa, sed naturalis conceptio.</p><p title="III q. 33 a. 4 arg. 3"><a name="48290"><span class="ref">[48290] IIIª q. 33 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 3230 hoc quod aliqua transmutatio sit naturalis, sufficit quod |
| 3231 principium passivum sit naturale, ut supra habitum est. Sed | |
| 3232 principium passivum ex parte matris in conceptione Christi fuit | |
| 3233 naturale, ut ex dictis patet. Ergo conceptio Christi fuit | |
| 53 | 3234 naturalis.</p><p title="III q. 33 a. 4 s. c."><a name="48291"><span class="ref">[48291] IIIª q. 33 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3235 quod Dionysius dicit, in epistola ad Caium monachum, <i>super |
| 3236 hominem operatur Christus ea quae sunt hominis, et hoc monstrat | |
| 53 | 3237 virgo supernaturaliter concipiens</i>.</p><p title="III q. 33 a. 4 co."><a name="48292"><span class="ref">[48292] IIIª q. 33 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3238 dicendum quod, sicut Ambrosius dicit, in libro de incarnatione, |
| 3239 <i>multa in hoc mysterio et secundum naturam invenies, et ultra | |
| 3240 naturam</i>. Si enim consideremus id quod est ex parte materiae | |
| 3241 conceptus, quam mater ministravit, totum est naturale. Si vero | |
| 3242 consideremus id quod est ex parte virtutis activae, totum est | |
| 3243 miraculosum. Et quia unumquodque magis iudicatur secundum formam | |
| 3244 quam secundum materiam; et similiter secundum agens quam secundum | |
| 3245 patiens, inde est quod conceptio Christi debet dici simpliciter | |
| 53 | 3246 miraculosa et supernaturalis, sed secundum aliquid naturalis.</p><p title="III q. 33 a. 4 ad 1"><a name="48293"><span class="ref">[48293] IIIª q. 33 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3247 dicendum quod Christus dicitur naturalis filius hominis inquantum |
| 3248 habet naturam humanam veram, per quam est filius hominis, licet eam | |
| 3249 miraculose habuerit, sicut caecus illuminatus videt naturaliter per | |
| 53 | 3250 potentiam visivam quam miraculose accepit.</p><p title="III q. 33 a. 4 ad 2"><a name="48294"><span class="ref">[48294] IIIª q. 33 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3251 dicendum quod conceptio attribuitur beatae virgini, non tanquam |
| 3252 principio activo, sed quia ministravit materiam conceptui, et in | |
| 53 | 3253 eius utero est conceptio celebrata.</p><p title="III q. 33 a. 4 ad 3"><a name="48295"><span class="ref">[48295] IIIª q. 33 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3254 dicendum quod principium passivum naturale sufficit ad |
| 3255 transmutationem naturalem quando naturali et consueto modo movetur | |
| 3256 a principio activo proprio. Sed hoc in proposito non habet locum. | |
| 53 | 3257 Et ideo conceptio illa non potest dici simpliciter naturalis.</p></div></div><div class="q" id="q34"><h2>Quaestio 34</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 34 pr."><a name="48296"><span class="ref">[48296] |
| 3258 IIIª q. 34 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 3259 perfectione prolis conceptae. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 3260 Primo, utrum in primo instanti conceptionis Christus fuerit | |
| 3261 sanctificatus per gratiam. Secundo, utrum in eodem instanti | |
| 3262 habuerit usum liberi arbitrii. Tertio, utrum in eodem instanti | |
| 3263 potuerit mereri. Quarto, utrum in eodem instanti fuerit plene | |
| 53 | 3264 comprehensor.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 34 a. 1 arg. 1"><a name="48297"><span class="ref">[48297] IIIª q. 34 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3265 proceditur. Videtur quod Christus non fuerit sanctificatus in primo |
| 3266 instanti suae conceptionis. Dicitur enim I Cor. XV, <i>non prius | |
| 3267 quod spirituale est, sed quod animale, deinde quod spirituale</i>. | |
| 3268 Sed sanctificatio gratiae pertinet ad spiritualitatem. Non ergo | |
| 3269 statim a principio suae conceptionis Christus percepit gratiam | |
| 53 | 3270 sanctificationis, sed post aliquod spatium temporis.</p><p title="III q. 34 a. 1 arg. 2"><a name="48298"><span class="ref">[48298] IIIª q. 34 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3271 sanctificatio videtur esse a peccato, secundum illud I Cor. VI, et |
| 3272 hoc quidem fuistis aliquando, scilicet peccatores, <i>sed abluti | |
| 3273 estis, sed sanctificati estis</i>. Sed in Christo nunquam fuit | |
| 53 | 3274 peccatum. Ergo non convenit sibi sanctificari per gratiam.</p><p title="III q. 34 a. 1 arg. 3"><a name="48299"><span class="ref">[48299] IIIª q. 34 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3275 sicut per verbum Dei omnia facta sunt, ita per verbum incarnatum |
| 3276 sunt omnes homines sanctificati qui sanctificantur, Heb. II, <i>qui | |
| 3277 sanctificat et qui sanctificantur ex uno omnes. Sed verbum Dei, per | |
| 3278 quod facta sunt omnia, non est factum</i>, ut Augustinus dicit, in | |
| 3279 I de Trin. Ergo Christus, per quem sanctificantur omnes, non est | |
| 53 | 3280 sanctificatus.</p><p title="III q. 34 a. 1 s. c."><a name="48300"><span class="ref">[48300] IIIª q. 34 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3281 quod dicitur Luc. I, <i>quod ex te nascetur sanctum, vocabitur |
| 3282 filius Dei</i>. Et Ioan. X, <i>quem pater sanctificavit et misit in | |
| 53 | 3283 mundum</i>.</p><p title="III q. 34 a. 1 co."><a name="48301"><span class="ref">[48301] IIIª q. 34 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3284 dicendum quod, sicut supra dictum est, abundantia gratiae |
| 3285 sanctificantis animam Christi derivatur ex ipsa verbi unione, | |
| 3286 secundum illud Ioan. I, <i>vidimus gloriam eius quasi unigeniti a | |
| 3287 patre, plenum gratiae et veritatis</i>. Ostensum est autem supra | |
| 3288 quod in primo instanti conceptionis corpus Christi animatum fuit et | |
| 3289 a verbo Dei assumptum. Unde consequens est quod in primo instanti | |
| 3290 conceptionis Christus habuit plenitudinem gratiae sanctificantis | |
| 53 | 3291 animam et corpus eius.</p><p title="III q. 34 a. 1 ad 1"><a name="48302"><span class="ref">[48302] IIIª q. 34 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3292 dicendum quod ille ordo quem ponit ibi apostolus, pertinet ad eos |
| 3293 qui per profectum ad spiritualem statum perveniunt. In mysterio | |
| 3294 autem incarnationis magis consideratur descensus divinae | |
| 3295 plenitudinis in naturam humanam, quam profectus humanae naturae, | |
| 3296 quasi praeexistentis, in Deum. Et ideo in homine Christo a | |
| 53 | 3297 principio fuit perfecta spiritualitas.</p><p title="III q. 34 a. 1 ad 2"><a name="48303"><span class="ref">[48303] IIIª q. 34 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3298 dicendum quod sanctificari est aliquid fieri sanctum. Fit autem |
| 3299 aliquid non solum ex contrario, sed etiam ex negative vel privative | |
| 3300 opposito, sicut album fit ex nigro, et etiam ex non albo. Nos autem | |
| 3301 ex peccatoribus sancti efficimur, et ita sanctificatio nostra est | |
| 3302 ex peccato. Sed Christus quidem, secundum hominem, factus est | |
| 3303 sanctus, quia hanc gratiae sanctitatem non semper habuit, non tamen | |
| 3304 factus est sanctus ex peccatore, quia peccatum nunquam habuit; sed | |
| 3305 factus est sanctus ex non sancto secundum hominem, non quidem | |
| 3306 privative, ut scilicet aliquando fuerit homo et non fuerit sanctus, | |
| 3307 sed negative, quia scilicet, quando non fuit homo, non habuit | |
| 3308 sanctitatem humanam. Et ideo simul factus fuit homo et sanctus | |
| 3309 homo. Propter quod Angelus dixit, Luc. I, <i>quod nascetur ex te | |
| 3310 sanctum</i>. Quod exponens Gregorius, XVIII Moral., dicit, <i>ad | |
| 3311 distinctionem nostrae sanctitatis, Iesus sanctus nasciturus | |
| 3312 asseritur. Nos quippe, si sancti efficimur, non tamen nascimur, | |
| 3313 quia ipsa naturae corruptibilis conditione constringimur. Ille | |
| 3314 autem solus veraciter sanctus natus est, qui ex coniunctione | |
| 53 | 3315 carnalis copulae conceptus non est</i>.</p><p title="III q. 34 a. 1 ad 3"><a name="48304"><span class="ref">[48304] IIIª q. 34 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3316 dicendum quod aliter operatur pater creationem rerum per filium, |
| 3317 aliter tota Trinitas sanctificationem hominum per hominem Christum. | |
| 3318 Nam verbum Dei est eiusdem virtutis et operationis cum Deo patre, | |
| 3319 unde pater non operatur per filium sicut per instrumentum, quod | |
| 3320 movet motum. Humanitas autem Christi est sicut instrumentum | |
| 3321 divinitatis, sicut supra dictum est. Et ideo humanitas Christi est | |
| 53 | 3322 sanctificans et sanctificata.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 34 a. 2 arg. 1"><a name="48305"><span class="ref">[48305] IIIª q. 34 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3323 sic proceditur. Videtur quod Christus, secundum hominem, non |
| 3324 habuerit usum liberi arbitrii in primo instanti suae conceptionis. | |
| 3325 Prius est enim esse rei quam agere vel operari. Usus autem liberi | |
| 3326 arbitrii est quaedam operatio. Cum ergo anima Christi esse | |
| 3327 incoeperit in primo instanti conceptionis, ut ex praedictis patet, | |
| 3328 videtur esse impossibile quod in primo instanti conceptionis habuit | |
| 53 | 3329 usum liberi arbitrii.</p><p title="III q. 34 a. 2 arg. 2"><a name="48306"><span class="ref">[48306] IIIª q. 34 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3330 usus liberi arbitrii est electio. Electio autem praesupponit |
| 3331 deliberationem consilii, dicit enim philosophus, in III Ethic., | |
| 3332 quod electio est appetitus praeconsiliati. Ergo videtur impossibile | |
| 3333 quod in primo instanti suae conceptionis Christus habuerit usum | |
| 53 | 3334 liberi arbitrii.</p><p title="III q. 34 a. 2 arg. 3"><a name="48307"><span class="ref">[48307] IIIª q. 34 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3335 liberum arbitrium est facultas voluntatis et rationis, ut in prima |
| 3336 parte habitum est, et ita usus liberi arbitrii est actus voluntatis | |
| 3337 et rationis, sive intellectus. Sed actus intellectus praesupponit | |
| 3338 actum sensus, qui esse non potest sine convenientia organorum, quae | |
| 3339 non videtur fuisse in primo instanti conceptionis Christi. Ergo | |
| 3340 videtur quod Christus non potuerit habere usum liberi arbitrii in | |
| 53 | 3341 primo instanti suae conceptionis.</p><p title="III q. 34 a. 2 s. c."><a name="48308"><span class="ref">[48308] IIIª q. 34 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3342 quod Augustinus dicit, in libro de Trin., <i>mox ut verbum venit in |
| 3343 uterum, servata veritate propriae naturae, factum est caro et | |
| 3344 perfectus homo</i>. Sed perfectus homo habet usum liberi arbitrii. | |
| 3345 Ergo Christus habuit in primo instanti suae conceptionis usum | |
| 53 | 3346 liberi arbitrii.</p><p title="III q. 34 a. 2 co."><a name="48309"><span class="ref">[48309] IIIª q. 34 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3347 dicendum quod, sicut supra dictum est, naturae humanae quam |
| 3348 Christus assumpsit, convenit spiritualis perfectio, in quam non | |
| 3349 profecit, sed eam statim a principio habuit. Perfectio autem ultima | |
| 3350 non consistit in potentia vel in habitu, sed in operatione, unde in | |
| 3351 II de anima dicitur quod operatio est actus secundus. Et ideo | |
| 3352 dicendum est quod Christus in primo instanti suae conceptionis | |
| 3353 habuit illam operationem animae quae potest in instanti haberi. | |
| 3354 Talis autem est operatio voluntatis et intellectus, in qua | |
| 3355 consistit usus liberi arbitrii. Subito enim et in instanti | |
| 3356 perficitur operatio intellectus et voluntatis, multo magis quam | |
| 3357 visio corporalis, eo quod intelligere, velle et sentire non est | |
| 3358 motus qui sit actus imperfecti, quod successive perficitur; sed est | |
| 3359 actus iam perfecti, ut dicitur in III de anima. Et ideo dicendum | |
| 3360 est quod Christus in primo instanti suae conceptionis habuit usum | |
| 53 | 3361 liberi arbitrii.</p><p title="III q. 34 a. 2 ad 1"><a name="48310"><span class="ref">[48310] IIIª q. 34 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3362 dicendum quod esse est prius natura quam agere, non tamen est prius |
| 3363 tempore, sed, simul cum agens habet esse perfectum, incipit agere, | |
| 3364 nisi sit aliquid impediens. Sicut ignis, simul cum generatur, | |
| 3365 incipit calefacere et illuminare. Sed calefactio non terminatur in | |
| 3366 instanti, sed per temporis successionem, illuminatio autem | |
| 3367 perficitur in instanti. Et talis operatio est usus liberi arbitrii, | |
| 53 | 3368 ut dictum est.</p><p title="III q. 34 a. 2 ad 2"><a name="48311"><span class="ref">[48311] IIIª q. 34 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3369 dicendum quod, simul cum terminatur consilium vel deliberatio, |
| 3370 potest esse electio. Illi autem qui deliberatione consilii | |
| 3371 indigent, in ipsa terminatione consilii primo habent certitudinem | |
| 3372 de eligendis, et ideo statim eligunt. Ex quo patet quod deliberatio | |
| 3373 consilii non praeexigitur ad electionem nisi propter inquisitionem | |
| 3374 incerti. Christus autem in primo instanti suae conceptionis, sicut | |
| 3375 habuit plenitudinem gratiae iustificantis ita habuit plenitudinem | |
| 3376 veritatis cognitae, secundum illud, plenum gratiae et veritatis. | |
| 3377 Unde, quasi habens omnium certitudinem, potuit statim in instanti | |
| 53 | 3378 eligere.</p><p title="III q. 34 a. 2 ad 3"><a name="48312"><span class="ref">[48312] IIIª q. 34 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3379 dicendum quod intellectus Christi, secundum scientiam infusam, |
| 3380 poterat intelligere etiam non convertendo se ad phantasmata, ut | |
| 3381 supra habitum est. Unde poterat in eo esse operatio voluntatis et | |
| 3382 intellectus absque operatione sensus. Sed tamen potuit in eo esse | |
| 3383 etiam operatio sensus in primo instanti suae conceptionis, maxime | |
| 3384 quantum ad sensum tactus, quo sensu proles concepta sentit in matre | |
| 3385 etiam antequam animam rationalem obtineat, ut dicitur in libro de | |
| 3386 Generat. Animal. Unde, cum Christus in primo instanti suae | |
| 3387 conceptionis habuit animam rationalem, formato iam et organizato | |
| 3388 corpore eius, multo magis in eodem instanti poterat habere | |
| 53 | 3389 operationem sensus tactus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 34 a. 3 arg. 1"><a name="48313"><span class="ref">[48313] IIIª q. 34 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 3390 proceditur. Videtur quod Christus in primo instanti suae |
| 3391 conceptionis mereri non potuerit. Sicut enim se habet liberum | |
| 3392 arbitrium ad merendum, ita ad demerendum. Sed Diabolus in primo | |
| 3393 instanti suae creationis non potuit peccare, ut in prima parte | |
| 3394 habitum est. Ergo neque anima Christi in primo instanti suae | |
| 3395 creationis, quod fuit primum instans conceptionis Christi, potuit | |
| 53 | 3396 mereri.</p><p title="III q. 34 a. 3 arg. 2"><a name="48314"><span class="ref">[48314] IIIª q. 34 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3397 illud quod homo habet in primo instanti suae conceptionis, videtur |
| 3398 ei esse naturale, quia hoc est ad quod terminatur sua generatio | |
| 3399 naturalis. Sed naturalibus non meremur, ut patet ex his quae dicta | |
| 3400 sunt in secunda parte. Ergo videtur quod usus liberi arbitrii quem | |
| 3401 Christus habuit secundum hominem in primo instanti suae | |
| 53 | 3402 conceptionis, non fuerit meritorius.</p><p title="III q. 34 a. 3 arg. 3"><a name="48315"><span class="ref">[48315] IIIª q. 34 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3403 illud quod semel aliquis meruit, iam facit quodammodo suum, et ita |
| 3404 non videtur quod iterum possit illud idem mereri, quia nullus | |
| 3405 meretur quod suum est. Si ergo Christus in primo instanti suae | |
| 3406 conceptionis meruit, sequitur quod postea nihil meruerit. Quod | |
| 3407 patet esse falsum. Non ergo Christus in primo instanti suae | |
| 53 | 3408 conceptionis meruit.</p><p title="III q. 34 a. 3 s. c."><a name="48316"><span class="ref">[48316] IIIª q. 34 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3409 quod Augustinus dicit, super Exod., <i>non habuit omnino Christus, |
| 3410 iuxta animae meritum, quo potuisset proficere</i>. Potuisset autem | |
| 3411 proficere in merito si in primo instanti suae conceptionis non | |
| 3412 meruisset. Ergo in primo instanti suae conceptionis meruit | |
| 53 | 3413 Christus.</p><p title="III q. 34 a. 3 co."><a name="48317"><span class="ref">[48317] IIIª q. 34 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3414 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christus in primo instanti |
| 3415 conceptionis suae sanctificatus fuit per gratiam. Est autem duplex | |
| 3416 sanctificatio, una quidem adultorum, qui secundum proprium actum | |
| 3417 sanctificantur; alia autem puerorum, qui non sanctificantur | |
| 3418 secundum proprium actum fidei, sed secundum fidem parentum vel | |
| 3419 Ecclesiae. Prima autem sanctificatio est perfectior quam secunda, | |
| 3420 sicut actus est perfectior quam habitus; et quod est per se, eo | |
| 3421 quod est per aliud. Cum ergo sanctificatio Christi fuerit | |
| 3422 perfectissima, quia sic sanctificatus est ut esset aliorum | |
| 3423 sanctificator; consequens est quod ipse secundum proprium motum | |
| 3424 liberi arbitrii in Deum fuerit sanctificatus. Qui quidem motus | |
| 3425 liberi arbitrii est meritorius. Unde consequens est quod in primo | |
| 53 | 3426 instanti suae conceptionis Christus meruerit.</p><p title="III q. 34 a. 3 ad 1"><a name="48318"><span class="ref">[48318] IIIª q. 34 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3427 dicendum quod liberum arbitrium non eodem modo se habet ad bonum et |
| 3428 ad malum, nam ad bonum se habet per se et naturaliter; ad malum | |
| 3429 autem se habet per modum defectus, et praeter naturam. Sicut autem | |
| 3430 philosophus dicit, in II de caelo, <i>posterius est quod est | |
| 3431 praeter naturam, eo quod est secundum naturam, quia id quod est | |
| 3432 praeter naturam, est quaedam excisio ab eo quod est secundum | |
| 3433 naturam</i>. Et ideo liberum arbitrium creaturae in primo instanti | |
| 3434 creationis potest moveri ad bonum merendo, non autem ad malum | |
| 53 | 3435 peccando, si tamen natura sit integra.</p><p title="III q. 34 a. 3 ad 2"><a name="48319"><span class="ref">[48319] IIIª q. 34 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3436 dicendum quod id quod homo habet in principio suae creationis |
| 3437 secundum communem naturae cursum, est homini naturale, nihil tamen | |
| 3438 prohibet quin aliqua creatura in principio suae creationis aliquod | |
| 3439 beneficium gratiae a Deo consequatur. Et hoc modo anima Christi in | |
| 3440 principio suae creationis consecuta est gratiam, qua posset mereri. | |
| 3441 Et ea ratione gratia illa, secundum quandam similitudinem, dicitur | |
| 3442 fuisse illi homini naturalis, ut patet per Augustinum, in | |
| 53 | 3443 Enchirid.</p><p title="III q. 34 a. 3 ad 3"><a name="48320"><span class="ref">[48320] IIIª q. 34 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3444 dicendum quod nihil prohibet idem esse alicuius ex diversis causis. |
| 3445 Et secundum hoc, Christus gloriam immortalitatis, quam meruit in | |
| 3446 primo instanti suae conceptionis, potuit etiam posterioribus | |
| 3447 actibus et passionibus mereri, non quidem ut esset sibi magis | |
| 53 | 3448 debita; sed ut sibi ex pluribus causis deberetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 34 a. 4 arg. 1"><a name="48321"><span class="ref">[48321] IIIª q. 34 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 3449 proceditur. Videtur quod Christus non fuerit perfectus comprehensor |
| 3450 in primo instanti suae conceptionis. Meritum enim praecedit | |
| 3451 praemium, sicut et culpa poenam. Sed Christus in primo instanti | |
| 3452 suae conceptionis meruit, sicut dictum est. Cum ergo status | |
| 3453 comprehensoris sit principale praemium, videtur quod Christus in | |
| 53 | 3454 primo instanti suae conceptionis non fuerit comprehensor.</p><p title="III q. 34 a. 4 arg. 2"><a name="48322"><span class="ref">[48322] IIIª q. 34 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3455 dominus dicit, Luc. ult., <i>haec oportuit Christum pati, et ita |
| 3456 intrare in gloriam suam</i>. Sed gloria pertinet ad statum | |
| 3457 comprehensionis. Ergo Christus non fuit in statu comprehensoris in | |
| 3458 primo instanti suae conceptionis, quando adhuc nullam sustinuit | |
| 53 | 3459 passionem.</p><p title="III q. 34 a. 4 arg. 3"><a name="48323"><span class="ref">[48323] IIIª q. 34 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3460 illud quod non convenit nec homini nec Angelo, videtur esse |
| 3461 proprium Deo, et ita non convenit Christo secundum quod homo. Sed | |
| 3462 semper esse beatum non convenit nec homini nec Angelo, si enim | |
| 3463 fuissent conditi beati, postmodum non peccassent. Ergo Christus, | |
| 3464 secundum quod homo, non fuit beatus in primo instanti suae | |
| 53 | 3465 conceptionis.</p><p title="III q. 34 a. 4 s. c."><a name="48324"><span class="ref">[48324] IIIª q. 34 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3466 quod dicitur in Psalmo, <i>beatus quem elegisti et assumpsisti</i>, |
| 3467 quod, secundum Glossam, refertur ad humanam naturam Christi, quae | |
| 3468 <i>assumpta est a verbo Dei in unitatem personae</i>. Sed in primo | |
| 3469 instanti conceptionis fuit assumpta humana natura a verbo Dei. Ergo | |
| 3470 in primo instanti suae conceptionis Christus, secundum quod homo, | |
| 53 | 3471 fuit beatus. Quod est esse comprehensorem.</p><p title="III q. 34 a. 4 co."><a name="48325"><span class="ref">[48325] IIIª q. 34 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3472 dicendum quod, sicut ex dictis patet, non fuit conveniens ut |
| 3473 Christus in sua conceptione acciperet gratiam habitualem tantum | |
| 3474 absque actu. Accepit autem gratiam non ad mensuram, ut supra | |
| 3475 habitum est. Gratia autem viatoris, cum sit deficiens a gratia | |
| 3476 comprehensoris, habet mensuram minorem respectu comprehensoris. | |
| 3477 Unde manifestum est quod Christus in primo instanti suae | |
| 3478 conceptionis accepit non solum tantam gratiam quantam | |
| 3479 comprehensores habent, sed etiam omnibus comprehensoribus maiorem. | |
| 3480 Et quia gratia illa non fuit sine actu, consequens est quod actu | |
| 3481 fuit comprehensor, videndo Deum per essentiam clarius ceteris | |
| 53 | 3482 creaturis.</p><p title="III q. 34 a. 4 ad 1"><a name="48326"><span class="ref">[48326] IIIª q. 34 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3483 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christus non meruit gloriam |
| 3484 animae, secundum quam dicitur comprehensor, sed gloriam corporis, | |
| 53 | 3485 ad quam per suam passionem pervenit.</p><p title="III q. 34 a. 4 ad 2"><a name="48327"><span class="ref">[48327] IIIª q. 34 a. 4 ad 2</span></a> Unde patet |
| 3486 responsio ad secundum.</p><p title="III q. 34 a. 4 ad 3"><a name="48328"><span class="ref">[48328] IIIª q. 34 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 3487 dicendum quod Christus, ex hoc quod fuit Deus et homo, etiam in sua |
| 3488 humanitate habuit aliquid prae ceteris creaturis, ut scilicet | |
| 53 | 3489 statim a principio esset beatus.</p></div></div><div class="q" id="q35"><h2>Quaestio 35</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 35 pr."><a name="48329"><span class="ref">[48329] |
| 3490 IIIª q. 35 pr.</span></a> Consequenter, post Christi | |
| 28 | 3491 conceptionem, agendum est de eius nativitate. Et primo, quantum ad |
| 3492 ipsam nativitatem; secundo, quantum ad nati manifestationem. Circa | |
| 3493 primum quaeruntur octo. Primo, utrum nativitas sit naturae, vel | |
| 3494 personae. Secundo, utrum Christo sit attribuenda alia nativitas | |
| 3495 praeter aeternam. Tertio, utrum secundum nativitatem temporalem | |
| 3496 beata virgo sit mater eius. Quarto, utrum debeat dici mater Dei. | |
| 3497 Quinto, utrum Christus secundum duas filiationes sit filius Dei | |
| 3498 patris et virginis matris. Sexto, de modo nativitatis. Septimo, de | |
| 53 | 3499 loco. Octavo, de tempore nativitatis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 35 a. 1 arg. 1"><a name="48330"><span class="ref">[48330] IIIª q. 35 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3500 proceditur. Videtur quod nativitas naturae conveniat magis quam |
| 3501 personae. Dicit enim Augustinus, in libro de fide ad Petrum, | |
| 3502 <i>natura aeterna atque divina non posset concipi et nasci ex | |
| 3503 humana natura, nisi secundum veritatem humanae naturae</i>. Sic | |
| 3504 igitur naturae divinae convenit concipi et nasci ratione humanae | |
| 53 | 3505 naturae. Multo magis igitur convenit humanae naturae.</p><p title="III q. 35 a. 1 arg. 2"><a name="48331"><span class="ref">[48331] IIIª q. 35 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3506 secundum philosophum in V Metaphys., nomen naturae a nascendo |
| 3507 sumptum est. Sed denominationes fiunt secundum similitudinis | |
| 3508 convenientiam. Ergo videtur quod nativitas magis pertineat ad | |
| 53 | 3509 naturam quam ad personam.</p><p title="III q. 35 a. 1 arg. 3"><a name="48332"><span class="ref">[48332] IIIª q. 35 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3510 illud proprie nascitur quod per nativitatem incipit esse. Sed per |
| 3511 nativitatem Christi non incoepit esse persona Christi, sed eius | |
| 3512 natura humana. Ergo videtur quod nativitas proprie pertineat ad | |
| 53 | 3513 naturam, non ad personam.</p><p title="III q. 35 a. 1 s. c."><a name="48333"><span class="ref">[48333] IIIª q. 35 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3514 quod dicit Damascenus, in III libro, <i>nativitas hypostasis est, |
| 53 | 3515 non naturae</i>.</p><p title="III q. 35 a. 1 co."><a name="48334"><span class="ref">[48334] IIIª q. 35 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3516 dicendum quod nativitas potest attribui alicui dupliciter, uno |
| 3517 modo, sicut subiecto; alio modo, sicut termino. Sicut subiecto | |
| 3518 quidem attribuitur ei quod nascitur. Hoc autem proprie est | |
| 3519 hypostasis, non natura. Cum enim nasci sit quoddam generari, sicut | |
| 3520 generatur aliquid ad hoc quod sit, ita nascitur aliquid ad hoc quod | |
| 3521 sit. Esse autem proprie rei subsistentis est, nam forma quae non | |
| 3522 subsistit, dicitur esse solum quia ea aliquid est. Persona autem, | |
| 3523 vel hypostasis, significatur per modum subsistentis, natura autem | |
| 3524 significatur per modum formae in qua aliquid subsistit. Et ideo | |
| 3525 nativitas, tanquam subiecto proprie nascendi, attribuitur personae | |
| 3526 vel hypostasi, non naturae. Sed sicut termino, attribuitur | |
| 3527 nativitas naturae. Terminus enim generationis, et cuiuslibet | |
| 3528 nativitatis, est forma. Natura autem per modum formae significatur. | |
| 3529 Unde nativitas dicitur via in naturam, ut patet per philosophum, II | |
| 3530 Physic., terminatur enim naturae intentio ad formam, seu naturam | |
| 53 | 3531 speciei.</p><p title="III q. 35 a. 1 ad 1"><a name="48335"><span class="ref">[48335] IIIª q. 35 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3532 dicendum quod, propter identitatem quae in divinis est inter |
| 3533 naturam et hypostasim, quandoque natura ponitur pro persona vel | |
| 3534 hypostasi. Et secundum hoc dicit Augustinus naturam divinam esse | |
| 3535 conceptam et natam, quia scilicet persona filii est concepta et | |
| 53 | 3536 nata secundum humanam naturam.</p><p title="III q. 35 a. 1 ad 2"><a name="48336"><span class="ref">[48336] IIIª q. 35 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3537 dicendum quod nullus motus seu mutatio denominatur a subiecto quod |
| 3538 movetur, sed a termino motus, a quo speciem habet. Et propter hoc | |
| 3539 nativitas non denominatur a persona quae nascitur, sed a natura ad | |
| 53 | 3540 quam nativitas terminatur.</p><p title="III q. 35 a. 1 ad 3"><a name="48337"><span class="ref">[48337] IIIª q. 35 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3541 dicendum quod natura, proprie loquendo, non incipit esse sed magis |
| 3542 persona incipit esse in aliqua natura. Quia, sicut dictum est, | |
| 3543 natura significatur ut quo aliquid est, persona vero significatur | |
| 53 | 3544 ut quae habet esse subsistens.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 35 a. 2 arg. 1"><a name="48338"><span class="ref">[48338] IIIª q. 35 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3545 sic proceditur. Videtur quod Christo non sit attribuenda aliqua |
| 3546 nativitas temporalis. <i>Nasci enim est sicut quidam motus rei non | |
| 3547 existentis antequam nascatur, id agens beneficio nativitatis, ut | |
| 3548 sit</i>. Sed Christus ab aeterno fuit. Ergo non potuit temporaliter | |
| 53 | 3549 nasci.</p><p title="III q. 35 a. 2 arg. 2"><a name="48339"><span class="ref">[48339] IIIª q. 35 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3550 illud quod est in se perfectum, nativitate non indiget. Sed persona |
| 3551 filii Dei ab aeterno fuit perfecta. Ergo non indiget temporali | |
| 53 | 3552 nativitate. Et ita videtur quod non sit temporaliter natus.</p><p title="III q. 35 a. 2 arg. 3"><a name="48340"><span class="ref">[48340] IIIª q. 35 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3553 nativitas proprie personae convenit. Sed in Christo tantum est una |
| 53 | 3554 persona. Ergo in Christo tantum est una nativitas.</p><p title="III q. 35 a. 2 arg. 4"><a name="48341"><span class="ref">[48341] IIIª q. 35 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3555 quod duabus nativitatibus nascitur, bis nascitur. Sed haec videtur |
| 3556 esse falsa, Christus est bis natus. Quia nativitas eius qua de | |
| 3557 patre est natus, interruptionem non patitur, cum sit aeterna. Quod | |
| 3558 tamen requiritur ad hoc adverbium bis, ille enim dicitur bis | |
| 3559 currere qui cum interruptione currit. Ergo videtur quod in Christo | |
| 53 | 3560 non sit ponenda duplex nativitas.</p><p title="III q. 35 a. 2 s. c."><a name="48342"><span class="ref">[48342] IIIª q. 35 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3561 quod Damascenus dicit, in III libro, <i>confitemur Christi duas |
| 3562 nativitates, unam quae est ex patre, aeternam; et unam quae est in | |
| 53 | 3563 ultimis temporibus propter nos</i>.</p><p title="III q. 35 a. 2 co."><a name="48343"><span class="ref">[48343] IIIª q. 35 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3564 dicendum quod, sicut dictum est, natura comparatur ad nativitatem |
| 3565 sicut terminus ad motum vel mutationem. Motus autem diversificatur | |
| 3566 secundum diversitatem terminorum, ut patet per philosophum, in V | |
| 3567 Physic. In Christo autem est duplex natura, quarum unam accepit ab | |
| 3568 aeterno a patre, alteram autem accepit temporaliter a matre. Et | |
| 3569 ideo necesse est attribuere Christo duas nativitates, unam qua | |
| 3570 aeternaliter natus est a patre, aliam qua temporaliter natus est a | |
| 53 | 3571 matre.</p><p title="III q. 35 a. 2 ad 1"><a name="48344"><span class="ref">[48344] IIIª q. 35 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3572 dicendum quod haec fuit obiectio cuiusdam Feliciani haeretici, quam |
| 3573 Augustinus, in libro contra Felicianum, sic solvit. <i>Fingamus, | |
| 3574 inquit, sicut plerique volunt, esse in mundo animam generalem, quae | |
| 3575 sic ineffabili motu semina cuncta vivificet ut non sit concreta cum | |
| 3576 genitis, sed vitam praestet ipsa gignendis. Nempe cum haec in | |
| 3577 uterum, passibilem materiam ad usus suos formatura, pervenerit, | |
| 3578 unam facit secum esse personam eius rei, quam non eandem constat | |
| 3579 habere substantiam, et fit, operante anima et patiente materia, ex | |
| 3580 duabus substantiis unus homo. Sicque animam nasci fatemur ex utero, | |
| 3581 non quia, antequam nasceretur, quantum ad se attinet, ipsa penitus | |
| 3582 non fuisset. Sic ergo, immo sublimius, natus est filius Dei | |
| 3583 secundum hominem, eo pacto quo cum corpore nasci docetur et animus, | |
| 3584 non quia utriusque sit una substantia, sed quia ex utraque fit una | |
| 3585 persona. Non tamen ab hoc incoepisse initio dicimus Dei filium, ne | |
| 3586 temporalem credat aliquis divinitatem. Non ab aeterno filii Dei | |
| 3587 novimus carnem, ne non veritatem humani corporis, sed quandam eum | |
| 53 | 3588 suscepisse putemus imaginem</i>.</p><p title="III q. 35 a. 2 ad 2"><a name="48345"><span class="ref">[48345] IIIª q. 35 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3589 dicendum quod haec fuit ratio Nestorii, quam solvit Cyrillus, in |
| 3590 quadam epistola, dicens, <i>non dicimus quod filius Dei indiguerit | |
| 3591 necessario propter se secunda nativitate, post eam quae ex patre | |
| 3592 est, est enim fatuum et indoctum existentem ante omnia saecula, et | |
| 3593 consempiternum patri, indigere dicere initio ut sit secundo. | |
| 3594 Quoniam autem, propter nos, et propter nostram salutem, uniens sibi | |
| 3595 secundum subsistentiam quod est humanum, processit ex muliere, ob | |
| 53 | 3596 hoc dicitur nasci carnaliter</i>.</p><p title="III q. 35 a. 2 ad 3"><a name="48346"><span class="ref">[48346] IIIª q. 35 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3597 dicendum quod nativitas est personae ut subiecti, naturae autem ut |
| 3598 termini. Possibile est autem uni subiecto plures transmutationes | |
| 3599 inesse, quas tamen necesse est secundum terminos variari. Quod | |
| 3600 tamen non dicimus quasi aeterna nativitas sit transmutatio aut | |
| 53 | 3601 motus, sed quia significatur per modum mutationis aut motus.</p><p title="III q. 35 a. 2 ad 4"><a name="48347"><span class="ref">[48347] IIIª q. 35 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3602 dicendum quod Christus potest dici bis natus, secundum duas |
| 3603 nativitates. Sicut enim dicitur bis currere qui currit duobus | |
| 3604 temporibus, ita potest dici bis nasci qui semel nascitur in | |
| 3605 aeternitate, et semel in tempore, quia aeternitas et tempus multo | |
| 3606 magis differunt quam duo tempora, cum tamen utrumque designet | |
| 53 | 3607 mensuram durationis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 35 a. 3 arg. 1"><a name="48348"><span class="ref">[48348] IIIª q. 35 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 3608 proceditur. Videtur quod secundum temporalem nativitatem Christi |
| 3609 beata virgo non possit dici mater eius. Ut enim supra dictum est, | |
| 3610 beata virgo Maria nihil active in generatione Christi operata est, | |
| 3611 sed solam materiam ministravit. Sed hoc non videtur sufficere ad | |
| 3612 rationem matris, alioquin, lignum diceretur mater lecti aut scamni. | |
| 53 | 3613 Ergo videtur quod beata virgo non possit dici mater Christi.</p><p title="III q. 35 a. 3 arg. 2"><a name="48349"><span class="ref">[48349] IIIª q. 35 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3614 Christus ex beata virgine miraculose natus est. Sed miraculosa |
| 3615 generatio non sufficit ad rationem maternitatis vel filiationis, | |
| 3616 non enim dicimus Hevam fuisse filiam Adae. Ergo videtur quod nec | |
| 53 | 3617 Christus debeat dici filius beatae virginis.</p><p title="III q. 35 a. 3 arg. 3"><a name="48350"><span class="ref">[48350] IIIª q. 35 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 3618 matrem pertinere videtur decisio seminis. Sed, sicut Damascenus |
| 3619 dicit, in III libro, <i>corpus Christi non seminaliter, sed | |
| 3620 conditive a spiritu sancto formatum est</i>. Ergo videtur quod | |
| 53 | 3621 beata virgo non debeat dici mater Christi.</p><p title="III q. 35 a. 3 s. c."><a name="48351"><span class="ref">[48351] IIIª q. 35 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3622 quod dicitur Matth. I, <i>Christi generatio sic erat. Cum esset |
| 53 | 3623 desponsata mater Iesu Maria Ioseph,</i> et cetera.</p><p title="III q. 35 a. 3 co."><a name="48352"><span class="ref">[48352] IIIª q. 35 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3624 dicendum quod beata virgo Maria est vera et naturalis mater |
| 3625 Christi. Sicut enim supra dictum est, corpus Christi non est de | |
| 3626 caelo allatum, sicut Valentinus haereticus posuit, sed de virgine | |
| 3627 matre sumptum, et ex purissimis sanguinibus eius formatum. Et hoc | |
| 3628 solum requiritur ad rationem matris, ut ex supra dictis patet. Unde | |
| 53 | 3629 beata virgo vere est mater Christi.</p><p title="III q. 35 a. 3 ad 1"><a name="48353"><span class="ref">[48353] IIIª q. 35 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3630 dicendum quod, sicut supra dictum est, paternitas seu maternitas et |
| 3631 filiatio non competunt in quacumque generatione sed in sola | |
| 3632 generatione viventium. Et ideo, si aliqua inanimata ex aliqua | |
| 3633 materia fiant, non propter hoc consequitur in eis relatio | |
| 3634 maternitatis et filiationis, sed solum in generatione viventium, | |
| 53 | 3635 quae proprie nativitas dicitur.</p><p title="III q. 35 a. 3 ad 2"><a name="48354"><span class="ref">[48354] IIIª q. 35 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3636 dicendum quod, sicut Damascenus dicit, in III libro, nativitas |
| 3637 temporalis, qua Christus est natus propter nostram salutem, est | |
| 3638 quodammodo secundum nos, <i>quoniam natus est homo ex muliere, et | |
| 3639 tempore conceptionis debito, super nos autem, quoniam non ex | |
| 3640 semine, sed ex sancto spiritu et sancta virgine, super legem | |
| 3641 conceptionis</i>. Sic igitur ex parte matris nativitas illa fuit | |
| 3642 naturalis, sed ex parte operationis spiritus sancti fuit | |
| 3643 miraculosa. Unde beata virgo est vera et naturalis mater | |
| 53 | 3644 Christi.</p><p title="III q. 35 a. 3 ad 3"><a name="48355"><span class="ref">[48355] IIIª q. 35 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3645 dicendum quod, sicut supra dictum est, resolutio seminis feminae |
| 3646 non pertinet ad necessitatem conceptus. Et ideo resolutio seminis | |
| 53 | 3647 non ex necessitate requiritur ad matrem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 35 a. 4 arg. 1"><a name="48356"><span class="ref">[48356] IIIª q. 35 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 3648 proceditur. Videtur quod beata virgo non debeat dici mater Dei. Non |
| 3649 enim est dicendum circa divina mysteria nisi quod ex sacra | |
| 3650 Scriptura habetur. Sed nunquam in sacra Scriptura legitur quod sit | |
| 3651 mater aut genitrix Dei, sed quod sit mater Christi, aut mater | |
| 3652 pueri, ut patet Matth. I. Ergo non est dicendum quod beata virgo | |
| 53 | 3653 sit mater Dei.</p><p title="III q. 35 a. 4 arg. 2"><a name="48357"><span class="ref">[48357] IIIª q. 35 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3654 Christus dicitur Deus secundum divinam naturam. Sed divina natura |
| 3655 non accepit initium essendi ex virgine. Ergo beata virgo non est | |
| 53 | 3656 dicenda mater Dei.</p><p title="III q. 35 a. 4 arg. 3"><a name="48358"><span class="ref">[48358] IIIª q. 35 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, hoc |
| 28 | 3657 nomen Deus communiter praedicatur de patre et filio et spiritu |
| 3658 sancto. Si ergo beata virgo est mater Dei, videtur sequi quod beata | |
| 3659 virgo sit mater patris et filii et spiritus sancti, quod est | |
| 53 | 3660 inconveniens. Non ergo beata virgo debet dici mater Dei.</p><p title="III q. 35 a. 4 s. c."><a name="48359"><span class="ref">[48359] IIIª q. 35 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3661 quod in capitulis Cyrilli, approbatis in Ephesina synodo, legitur, |
| 3662 <i>si quis non confitetur Deum esse secundum veritatem Emmanuel, et | |
| 3663 propter hoc Dei genitricem sanctam virginem, genuit enim carnaliter | |
| 53 | 3664 carnem factam ex Deo verbum, anathema sit</i>.</p><p title="III q. 35 a. 4 co."><a name="48360"><span class="ref">[48360] IIIª q. 35 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3665 dicendum quod, sicut supra dictum est, omne nomen significans in |
| 3666 concreto naturam aliquam, potest supponere pro qualibet hypostasi | |
| 3667 illius naturae. Cum autem unio incarnationis sit facta in | |
| 3668 hypostasi, sicut supra dictum est, manifestum est quod hoc nomen | |
| 3669 Deus potest supponere pro hypostasi habente humanam naturam et | |
| 3670 divinam. Et ideo quidquid convenit divinae naturae et humanae, | |
| 3671 potest attribui illi personae, sive secundum quod pro ea supponit | |
| 3672 nomen significans divinam naturam; sive secundum quod pro ea | |
| 3673 supponit nomen significans humanam naturam. Concipi autem et nasci | |
| 3674 personae attribuitur et hypostasi secundum naturam illam in qua | |
| 3675 concipitur et nascitur. Cum igitur in ipso principio conceptionis | |
| 3676 fuerit humana natura assumpta a divina persona, sicut praedictum | |
| 3677 est, consequens est quod vere posset dici Deum esse conceptum et | |
| 3678 natum de virgine. Ex hoc autem dicitur aliqua mulier alicuius | |
| 3679 mater, quod eum concepit et genuit. Unde consequens est quod beata | |
| 3680 virgo vere dicatur mater Dei. Solum enim sic negari posset beatam | |
| 3681 virginem esse matrem Dei, si vel humanitas prius fuisset subiecta | |
| 3682 conceptioni et nativitati quam homo ille fuisset filius Dei, sicut | |
| 3683 Photinus posuit, vel humanitas non fuisset assumpta in unitatem | |
| 3684 personae vel hypostasis verbi Dei, sicut posuit Nestorius. Utrumque | |
| 3685 autem horum est erroneum. Unde haereticum est negare beatam | |
| 53 | 3686 virginem esse matrem Dei.</p><p title="III q. 35 a. 4 ad 1"><a name="48361"><span class="ref">[48361] IIIª q. 35 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3687 dicendum quod haec fuit obiectio Nestorii. Quae quidem solvitur ex |
| 3688 hoc quod, licet non inveniatur expresse in Scriptura dictum quod | |
| 3689 beata virgo sit mater Dei, invenitur tamen expresse in Scriptura | |
| 3690 quod Iesus Christus est verus Deus, ut patet I Ioan. ult.; et quod | |
| 3691 beata virgo est mater Iesu Christi, ut patet Matth. I. Unde | |
| 3692 sequitur ex necessitate ex verbis Scripturae quod sit mater Dei. | |
| 3693 Dicitur etiam Rom. IX, quod <i>ex Iudaeis est secundum carnem | |
| 3694 Christus, qui est super omnia Deus benedictus in saecula</i>. Non | |
| 3695 autem est ex Iudaeis nisi mediante beata virgine. Unde ille qui est | |
| 3696 super omnia Deus benedictus in saecula, est vere natus ex beata | |
| 53 | 3697 virgine sicut ex sua matre.</p><p title="III q. 35 a. 4 ad 2"><a name="48362"><span class="ref">[48362] IIIª q. 35 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3698 dicendum quod illa est obiectio Nestorii. Sed Cyrillus, in quadam |
| 3699 epistola contra Nestorium, eam solvit sic dicens, <i>sicut hominis | |
| 3700 anima cum proprio corpore nascitur, et tanquam unum reputatur; et | |
| 3701 si voluerit dicere quispiam quia est genitrix carnis, non tamen et | |
| 3702 animae genitrix, nimis superflue loquitur, tale aliquid gestum | |
| 3703 percipimus in generatione Christi. Natum est enim ex Dei patris | |
| 3704 substantia Dei verbum, quia vero carnem assumpsit, necesse est | |
| 3705 confiteri quia natum est secundum carnem ex muliere</i>. Dicendum | |
| 3706 est ergo quod beata virgo dicitur mater Dei, non quia sit mater | |
| 3707 divinitatis, sed quia personae habentis divinitatem et humanitatem | |
| 53 | 3708 est mater secundum humanitatem.</p><p title="III q. 35 a. 4 ad 3"><a name="48363"><span class="ref">[48363] IIIª q. 35 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3709 dicendum quod hoc nomen Deus, quamvis sit commune tribus personis, |
| 3710 tamen quandoque supponit pro sola persona patris, quandoque pro | |
| 3711 sola persona filii vel spiritus sancti, ut supra habitum est. Et | |
| 3712 ita, cum dicitur, beata virgo est mater Dei hoc nomen Deus supponit | |
| 53 | 3713 pro sola persona filii incarnata.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 35 a. 5 arg. 1"><a name="48364"><span class="ref">[48364] IIIª q. 35 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 3714 proceditur. Videtur quod in Christo sint duae filiationes. |
| 3715 Nativitas enim est causa filiationis. Sed in Christo sunt duae | |
| 53 | 3716 nativitates. Ergo etiam in Christo sunt duae filiationes.</p><p title="III q. 35 a. 5 arg. 2"><a name="48365"><span class="ref">[48365] IIIª q. 35 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3717 filiatio, qua quis dicitur filius alicuius ut matris vel patris, |
| 3718 dependet aliqualiter ab ipso, quia esse relationis est ad aliud | |
| 3719 aliqualiter se habere; unde et, interempto uno relativorum, | |
| 3720 interimitur aliud. Sed filiatio aeterna, qua Christus est filius | |
| 3721 Dei patris, non dependet a matre, quia nullum aeternum dependet a | |
| 3722 temporali. Ergo Christus non est filius matris filiatione aeterna. | |
| 3723 Aut ergo nullo modo est filius eius, quod est contra praedicta, aut | |
| 3724 oportet quod sit filius eius quadam alia filiatione temporali. Sunt | |
| 53 | 3725 ergo in Christo duae filiationes.</p><p title="III q. 35 a. 5 arg. 3"><a name="48366"><span class="ref">[48366] IIIª q. 35 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3726 unum relativorum ponitur in definitione alterius, ex quo patet quod |
| 3727 unum relativorum specificatur ex alio. Sed unum et idem non potest | |
| 3728 esse in diversis speciebus. Ergo impossibile videtur quod una et | |
| 3729 eadem relatio terminetur ad extrema omnino diversa. Sed Christus | |
| 3730 dicitur filius patris aeterni, et matris temporalis, qui sunt | |
| 3731 termini omnino diversi. Ergo videtur quod non possit eadem | |
| 3732 relatione Christus dici filius patris et matris. Sunt ergo in | |
| 53 | 3733 Christo duae filiationes.</p><p title="III q. 35 a. 5 s. c."><a name="48367"><span class="ref">[48367] IIIª q. 35 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3734 quod, sicut Damascenus dicit, in III libro, ea quae sunt naturae, |
| 3735 multiplicantur in Christo, non autem ea quae sunt personae. Sed | |
| 3736 filiatio maxime pertinet ad personam, est enim proprietas | |
| 3737 personalis, ut patet ex his quae in prima parte dicta sunt. Ergo in | |
| 53 | 3738 Christo est una tantum filiatio.</p><p title="III q. 35 a. 5 co."><a name="48368"><span class="ref">[48368] IIIª q. 35 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3739 dicendum quod circa hoc sunt diversae opiniones. Quidam enim, |
| 3740 attendentes ad causam filiationis, quae est nativitas, ponunt in | |
| 3741 Christo duas filiationes, sicut et duas nativitates. Alii vero, | |
| 3742 attendentes ad subiectum filiationis, quod est persona vel | |
| 3743 hypostasis, ponunt in Christo tantum unam filiationem, sicut et | |
| 3744 unam hypostasim vel personam. Unitas enim relationis vel eius | |
| 3745 pluralitas non attenditur secundum terminos, sed secundum causam | |
| 3746 vel subiectum. Si enim secundum terminos attenditur, oporteret quod | |
| 3747 quilibet homo in se duas filiationes haberet, unam qua refertur ad | |
| 3748 patrem, et aliam qua refertur ad matrem. Sed recte consideranti | |
| 3749 apparet eadem relatione referri unumquemque ad suum patrem et | |
| 3750 matrem, propter unitatem causae. Eadem enim nativitate homo | |
| 3751 nascitur ex patre et matre, unde eadem relatione ad utrumque | |
| 3752 refertur. Et eadem ratio est de magistro qui docet multos | |
| 3753 discipulos eadem doctrina; et de domino qui gubernat diversos | |
| 3754 subiectos eadem potestate. Si vero sint diversae causae specie | |
| 3755 differentes, ex consequenti videntur relationes specie differre. | |
| 3756 Unde nihil prohibet plures tales relationes eidem inesse. Sicut, si | |
| 3757 aliquis est aliquorum magister in grammatica et aliorum in logica, | |
| 3758 alia est ratio magisterii utriusque, et ideo diversis relationibus | |
| 3759 unus et idem homo potest esse magister vel diversorum vel eorundem | |
| 3760 secundum diversas doctrinas. Contingit autem quandoque quod aliquis | |
| 3761 habet relationem ad plures secundum diversas causas, eiusdem tamen | |
| 3762 speciei, sicut cum aliquis est pater diversorum filiorum secundum | |
| 3763 diversos generationis actus. Unde paternitas non potest specie | |
| 3764 differre, cum actus generationum sint iidem specie. Et quia plures | |
| 3765 formae eiusdem speciei non possunt simul inesse eidem subiecto, non | |
| 3766 est possibile quod sint plures paternitates in eo qui est pater | |
| 3767 plurium filiorum generatione naturali. Secus autem esset si esset | |
| 3768 pater unius generatione naturali, et alterius per adoptionem. | |
| 3769 Manifestum est autem quod non una et eadem nativitate Christus est | |
| 3770 natus ex patre ab aeterno, et ex matre ex tempore. Nec nativitas | |
| 3771 est unius speciei. Unde, quantum ad hoc, oporteret dicere in | |
| 3772 Christo esse diversas filiationes, unam temporalem et aliam | |
| 3773 aeternam. Sed quia subiectum filiationis non est natura aut pars | |
| 3774 naturae, sed solum persona vel hypostasis; in Christo autem non est | |
| 3775 hypostasis vel persona nisi aeterna, non potest in Christo esse | |
| 3776 aliqua filiatio nisi quae sit in hypostasi aeterna. Omnis autem | |
| 3777 relatio quae ex tempore de Deo dicitur, non ponit in ipso Deo | |
| 3778 aeterno aliquid secundum rem, sed secundum rationem tantum, sicut | |
| 3779 in prima parte habitum est. Et ideo filiatio qua Christus refertur | |
| 3780 ad matrem, non potest esse realis relatio, sed solum secundum | |
| 3781 rationem. Et sic quantum ad aliquid utraque opinio verum dicit. Nam | |
| 3782 si attendamus ad perfectas rationes filiationis, oportet dicere | |
| 3783 duas filiationes, secundum dualitatem nativitatum. Si autem | |
| 3784 attendamus ad subiectum filiationis, quod non potest esse nisi | |
| 3785 suppositum aeternum, non potest in Christo esse realiter nisi | |
| 3786 filiatio aeterna. Dicitur tamen relative filius ad matrem relatione | |
| 3787 quae cointelligitur relationi maternitatis ad Christum. Sicut Deus | |
| 3788 dicitur dominus relatione quae cointelligitur reali relationi qua | |
| 3789 creatura subiicitur Deo. Et quamvis relatio dominii non sit realis | |
| 3790 in Deo, tamen realiter est dominus, ex reali subiectione creaturae | |
| 3791 ad ipsum. Et similiter Christus dicitur realiter filius virginis | |
| 53 | 3792 matris ex relatione reali maternitatis ad Christum.</p><p title="III q. 35 a. 5 ad 1"><a name="48369"><span class="ref">[48369] IIIª q. 35 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3793 dicendum quod nativitas temporalis causaret in Christo temporalem |
| 3794 filiationem realem, si esset ibi subiectum huiusmodi filiationis | |
| 3795 capax. Quod quidem esse non potest, ipsum enim suppositum aeternum | |
| 3796 non potest esse susceptivum relationis temporalis, ut dictum est. | |
| 3797 Nec etiam potest dici quod sit susceptivum filiationis temporalis | |
| 3798 ratione humanae naturae, sicut etiam et temporalis nativitatis, | |
| 3799 quia oporteret naturam humanam aliqualiter esse subiectam | |
| 3800 filiationi, sicut est aliqualiter subiecta nativitati; cum enim | |
| 3801 Aethiops dicitur albus ratione dentis, oportet quod dens Aethiopis | |
| 3802 sit albedinis subiectum. Natura autem humana nullo modo potest esse | |
| 3803 subiectum filiationis, quia haec relatio directe respicit | |
| 53 | 3804 personam.</p><p title="III q. 35 a. 5 ad 2"><a name="48370"><span class="ref">[48370] IIIª q. 35 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3805 dicendum quod filiatio aeterna non dependet a matre temporali, sed |
| 3806 huic filiationi aeternae cointelligitur quidam respectus temporalis | |
| 3807 dependens a matre, secundum quem Christus dicitur filius | |
| 53 | 3808 matris.</p><p title="III q. 35 a. 5 ad 3"><a name="48371"><span class="ref">[48371] IIIª q. 35 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3809 dicendum quod unum et ens se consequuntur, ut dicitur in IV |
| 3810 Metaphys. Et ideo, sicut contingit quod in uno extremorum relatio | |
| 3811 sit quoddam ens, in alio autem non sit ens, sed ratio tantum, sicut | |
| 3812 de scibili et scientia philosophus dicit, in V Metaphys., ita etiam | |
| 3813 contingit quod ex parte unius extremi est una relatio, ex parte | |
| 3814 autem alterius extremi sunt multae relationes. Sicut in hominibus | |
| 3815 ex parte parentum invenitur duplex relatio, una paternitatis et | |
| 3816 alia maternitatis, quae sunt specie differentes, propter hoc quod | |
| 3817 alia ratione pater, et alia mater est generationis principium (si | |
| 3818 vero essent plures eadem ratione principium unius actionis, puta | |
| 3819 cum multi simul trahunt navem, in omnibus esset una et eadem | |
| 3820 relatio), ex parte autem prolis est una sola filiatio secundum rem, | |
| 3821 sed duplex secundum rationem, inquantum correspondet utrique | |
| 3822 relationi parentum secundum duos respectus intellectus. Et sic | |
| 3823 etiam quantum ad aliquid in Christo est tantum una filiatio realis, | |
| 3824 quae respicit patrem aeternum, est tamen ibi alius respectus | |
| 53 | 3825 temporalis, qui respicit matrem temporalem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 35 a. 6 arg. 1"><a name="48372"><span class="ref">[48372] IIIª q. 35 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 3826 proceditur. Videtur quod Christus non fuerit natus sine dolore |
| 3827 matris. Sicut enim mors hominum subsecuta est ex peccato primorum | |
| 3828 parentum, secundum illud Gen. II, <i>quacumque die comederitis, | |
| 3829 morte moriemini</i>; ita etiam dolor partus, secundum illud Gen. | |
| 3830 III, <i>in dolore paries filios</i>. Sed Christus mortem subire | |
| 3831 voluit. Ergo videtur quod pari ratione eius partus esse debuerit | |
| 53 | 3832 cum dolore.</p><p title="III q. 35 a. 6 arg. 2"><a name="48373"><span class="ref">[48373] IIIª q. 35 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3833 finis proportionatur principio. Sed finis vitae Christi fuit cum |
| 3834 dolore, secundum illud Isaiae LIII, <i>vere dolores nostros ipse | |
| 3835 tulit</i>. Ergo videtur quod etiam in sua nativitate fuerit dolor | |
| 53 | 3836 partus.</p><p title="III q. 35 a. 6 arg. 3"><a name="48374"><span class="ref">[48374] IIIª q. 35 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 3837 libro de ortu salvatoris narratur quod ad Christi nativitatem |
| 3838 obstetrices occurrerunt, quae videntur necessariae parienti propter | |
| 53 | 3839 dolorem. Ergo videtur quod beata virgo peperit cum dolore.</p><p title="III q. 35 a. 6 s. c."><a name="48375"><span class="ref">[48375] IIIª q. 35 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3840 quod Augustinus dicit, in sermone de nativitate, alloquens virginem |
| 3841 matrem, <i>nec in conceptione, inquit, inventa es sine pudore, nec | |
| 53 | 3842 in partu inventa es cum dolore</i>.</p><p title="III q. 35 a. 6 co."><a name="48376"><span class="ref">[48376] IIIª q. 35 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3843 dicendum quod dolor parientis causatur ex apertione meatuum per |
| 3844 quos proles egreditur. Dictum est autem supra quod Christus est | |
| 3845 egressus ex clauso utero matris, et sic nulla apertio meatuum ibi | |
| 3846 fuit. Et propter hoc in illo partu nullus fuit dolor, sicut nec | |
| 3847 aliqua corruptio, sed fuit ibi maxima iucunditas, ex hoc quod homo | |
| 3848 Deus natus est in mundum, secundum illud Isaiae XXXV, <i>germinans | |
| 3849 germinabit sicut lilium, et exultabit laetabunda et | |
| 53 | 3850 laudans</i>.</p><p title="III q. 35 a. 6 ad 1"><a name="48377"><span class="ref">[48377] IIIª q. 35 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3851 dicendum quod dolor partus consequitur in muliere commixtionem |
| 3852 virilem. Unde Gen. III, postquam dictum est, in dolore paries, | |
| 3853 subditur, et sub viri potestate eris. Sed, sicut dicit Augustinus, | |
| 3854 in sermone de assumptione beatae virginis, ab hac sententia | |
| 3855 excipitur virgo mater Dei, quae, <i>quia sine peccati colluvione et | |
| 3856 sine virilis admixtionis detrimento Christum suscepit, sine dolore | |
| 3857 genuit, sine integritatis violatione, pudore virginitatis integra | |
| 3858 permansit</i>. Christus autem mortem suscepit spontanea voluntate, | |
| 3859 ut pro nobis satisfaceret, non quasi ex necessitate illius | |
| 53 | 3860 sententiae, quia ipse mortis debitor non erat.</p><p title="III q. 35 a. 6 ad 2"><a name="48378"><span class="ref">[48378] IIIª q. 35 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3861 dicendum quod, sicut Christus <i>moriendo destruxit mortem |
| 3862 nostram</i>, ita suo dolore nos a doloribus liberavit, et ita mori | |
| 3863 voluit cum dolore. Sed dolor parientis matris non pertinebat ad | |
| 3864 Christum, qui pro peccatis nostris satisfacere veniebat. Et ideo | |
| 53 | 3865 non oportuit quod mater eius pareret cum dolore.</p><p title="III q. 35 a. 6 ad 3"><a name="48379"><span class="ref">[48379] IIIª q. 35 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3866 dicendum quod Luc. II dicitur quod beata virgo ipsamet puerum, quem |
| 3867 pepererat, pannis involvit et posuit in praesepio. Et ex hoc | |
| 3868 ostenditur narratio huius libri, qui est apocryphus, esse falsa. | |
| 3869 Unde Hieronymus dicit, contra Helvidium, <i>nulla ibi obstetrix, | |
| 3870 nulla muliercularum sedulitas intercessit. Et mater et obstetrix | |
| 3871 fuit. Pannis, inquit, involvit infantem, et posuit in praesepio. | |
| 53 | 3872 Quae sententia apocryphorum deliramenta convincit</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 35 a. 7 arg. 1"><a name="48380"><span class="ref">[48380] IIIª q. 35 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 3873 sic proceditur. Videtur quod Christus non debuit in Bethlehem |
| 3874 nasci. Dicitur enim Isaiae II, <i>de Sion exibit lex, et verbum | |
| 3875 domini de Ierusalem</i>. Sed Christus est vere verbum Dei. Ergo de | |
| 53 | 3876 Ierusalem debuit prodire in mundum.</p><p title="III q. 35 a. 7 arg. 2"><a name="48381"><span class="ref">[48381] IIIª q. 35 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3877 Matth. II dicitur scriptum esse de Christo quod Nazaraeus |
| 3878 vocabitur, quod sumitur ex eo quod scribitur Isaiae XI, <i>flos de | |
| 3879 radice eius ascendet</i>; Nazareth enim flos interpretatur. Sed | |
| 3880 maxime aliquis denominatur a loco suae nativitatis. Ergo videtur | |
| 3881 quod in Nazareth nasci debuerit, ubi etiam fuit conceptus et | |
| 53 | 3882 nutritus.</p><p title="III q. 35 a. 7 arg. 3"><a name="48382"><span class="ref">[48382] IIIª q. 35 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 3883 hoc dominus natus est in mundo ut veritatis fidem annuntiaret, |
| 3884 secundum illud Ioan. XVIII, <i>in hoc natus sum, et ad hoc veni in | |
| 3885 mundum, ut testimonium perhibeam veritati</i>. Sed hoc facilius | |
| 3886 fieri potuisset si natus fuisset in civitate Romana, quae tunc | |
| 3887 dominatum orbis habebat, unde et Paulus, Romanis scribens, dicit, | |
| 3888 Rom. I, <i>fides vestra annuntiatur universo mundo</i>. Ergo | |
| 53 | 3889 videtur quod non debuit nasci in Bethlehem.</p><p title="III q. 35 a. 7 s. c."><a name="48383"><span class="ref">[48383] IIIª q. 35 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3890 quod dicitur Mich. V, <i>et tu, Bethlehem Ephrata, ex te mihi |
| 53 | 3891 egredietur qui sit dominator in Israel</i>.</p><p title="III q. 35 a. 7 co."><a name="48384"><span class="ref">[48384] IIIª q. 35 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3892 dicendum quod Christus in Bethlehem nasci voluit duplici ratione. |
| 3893 Primo quidem, quia <i>factus est ex semine David secundum | |
| 3894 carnem</i>, ut dicitur Rom. I, cui etiam fuerat facta repromissio | |
| 3895 specialis de Christo, secundum illud II Reg. XXIII, <i>dixit vir | |
| 3896 cui constitutum de Christo Dei Iacob</i>. Et ideo in Bethlehem, de | |
| 3897 qua natus fuit David, nasci voluit, ut ex ipso loco nativitatis | |
| 3898 promissio ei facta impleta ostenderetur. Et hoc designat | |
| 3899 Evangelista dicens, <i>eo quod esset de domo et familia David</i>. | |
| 3900 Secundo quia, ut Gregorius dicit, in homilia, <i>Bethlehem domus | |
| 3901 panis interpretatur. Ipse Christus est qui ait, ego sum panis | |
| 53 | 3902 vivus, qui de caelo descendi</i>.</p><p title="III q. 35 a. 7 ad 1"><a name="48385"><span class="ref">[48385] IIIª q. 35 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3903 dicendum quod, sicut David in Bethlehem natus est, ita etiam |
| 3904 Ierusalem elegit ut in ea sedem regni constitueret, et templum Dei | |
| 3905 ibi aedificaret, et sic Ierusalem esset civitas simul regalis et | |
| 3906 sacerdotalis. Sacerdotium autem Christi, et eius regnum, praecipue | |
| 3907 consummatum est in eius passione. Et ideo convenienter Bethlehem | |
| 3908 elegit nativitati, Ierusalem vero passioni. Simul etiam per hoc | |
| 3909 hominum gloriam confutavit, qui gloriantur de hoc quod ex | |
| 3910 civitatibus nobilibus originem ducunt, in quibus etiam praecipue | |
| 3911 volunt honorari. Christus autem e converso in civitate ignobili | |
| 53 | 3912 nasci voluit, et in civitate nobili pati opprobrium.</p><p title="III q. 35 a. 7 ad 2"><a name="48386"><span class="ref">[48386] IIIª q. 35 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3913 dicendum quod Christus florere voluit secundum virtuosam |
| 3914 conversationem, non secundum carnis originem. Et ideo in civitate | |
| 3915 Nazareth educari voluit et nutriri. In Bethlehem autem voluit quasi | |
| 3916 peregre nasci, quia, ut Gregorius dicit, <i>per humanitatem quam | |
| 3917 assumpserat, quasi in alieno nascebatur, non secundum potestatem, | |
| 3918 sed secundum naturam</i>. Et, ut etiam Beda dicit, <i>per hoc quod | |
| 3919 in diversorio loco eget, nobis multas mansiones in domo patris sui | |
| 53 | 3920 praepararet</i>.</p><p title="III q. 35 a. 7 ad 3"><a name="48387"><span class="ref">[48387] IIIª q. 35 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3921 dicendum quod, sicut dicitur in quodam sermone Ephesini Concilii, |
| 3922 <i>si maximam Romam elegisset civitatem, propter potentiam civium | |
| 3923 mutationem orbis terrarum putarent. Si filius fuisset imperatoris, | |
| 3924 potestati utilitatem adscriberent. Sed ut divinitas cognosceretur | |
| 3925 orbem transformasse terrarum, pauperculam elegit matrem, | |
| 3926 pauperiorem patriam. Elegit autem Deus infirma mundi ut confundat | |
| 3927 fortia</i>, sicut dicitur I Cor. I. Et ideo, ut suam potestatem | |
| 3928 magis ostenderet, in ipsa Roma, quae caput orbis erat, statuit | |
| 3929 caput Ecclesiae suae, in signum perfectae victoriae, ut exinde | |
| 3930 fides derivaretur ad universum mundum, secundum illud Isaiae XXVI, | |
| 3931 <i>civitatem sublimem humiliabit, et conculcabit eam pes | |
| 3932 pauperis</i>, idest Christi, gressus egenorum, idest apostolorum | |
| 53 | 3933 Petri et Pauli.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 35 a. 8 arg. 1"><a name="48388"><span class="ref">[48388] IIIª q. 35 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 3934 proceditur. Videtur quod Christus non fuerit congruo tempore natus. |
| 3935 Ad hoc enim Christus venerat ut suos in libertatem revocaret. Natus | |
| 3936 est autem tempore servitutis, quo scilicet totus orbis praecepto | |
| 3937 Augusti describitur, quasi tributarius factus, ut habetur Luc. II. | |
| 53 | 3938 Ergo videtur quod non congruo tempore Christus fuerit natus.</p><p title="III q. 35 a. 8 arg. 2"><a name="48389"><span class="ref">[48389] IIIª q. 35 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3939 promissiones de Christo nascituro non gentilibus fuerant factae, |
| 3940 secundum illud Rom. IX, <i>quorum sunt promissa</i>. Sed Christus | |
| 3941 natus est tempore quo rex alienigena dominabatur, sicut patet | |
| 3942 Matth. II, <i>cum natus esset Iesus in diebus Herodis regis</i>. | |
| 53 | 3943 Ergo videtur quod non fuerit congruo tempore natus.</p><p title="III q. 35 a. 8 arg. 3"><a name="48390"><span class="ref">[48390] IIIª q. 35 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 3944 tempus praesentiae Christi in mundo diei comparatur, propter id |
| 3945 quod ipse est lux mundi, unde ipse dicit, Ioan. IX, <i>me oportet | |
| 3946 operari opera eius qui misit me, donec dies est</i>. Sed in aestate | |
| 3947 sunt dies longiores quam in hieme. Ergo, cum natus fuerit in | |
| 3948 profundo hiemis octo Kalendas Ianuarii, videtur quod non fuerit | |
| 53 | 3949 convenienti tempore natus.</p><p title="III q. 35 a. 8 s. c."><a name="48391"><span class="ref">[48391] IIIª q. 35 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 3950 quod dicitur Galat. IV, <i>cum venit plenitudo temporis, misit Deus |
| 53 | 3951 filium suum, factum ex muliere, factum sub lege</i>.</p><p title="III q. 35 a. 8 co."><a name="48392"><span class="ref">[48392] IIIª q. 35 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3952 dicendum quod haec est differentia inter Christum et alios homines, |
| 3953 quod alii homines nascuntur subiecti necessitati temporis, Christus | |
| 3954 autem, tanquam dominus et conditor omnium temporum, elegit sibi | |
| 3955 tempus in quo nasceretur, sicut et matrem et locum. Et quia quae a | |
| 3956 Deo sunt ordinata sunt, et convenienter disposita, consequens est | |
| 53 | 3957 quod convenientissimo tempore Christus nasceretur.</p><p title="III q. 35 a. 8 ad 1"><a name="48393"><span class="ref">[48393] IIIª q. 35 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 3958 dicendum quod Christus venerat nos in statum libertatis reducere de |
| 3959 statu servitutis. Et ideo, sicut mortalitatem nostram suscepit ut | |
| 3960 nos ad vitam reduceret, ita, ut Beda dicit, <i>eo tempore dignatus | |
| 3961 est incarnari quo, mox natus, censu Caesaris adscriberetur atque, | |
| 3962 ob nostri liberationem, ipse servitio subderetur</i>. Tempore etiam | |
| 3963 illo, quo totus orbis sub uno principe vivebat, maxime pax fuit in | |
| 3964 mundo. Et ideo decebat ut illo tempore Christus nasceretur, qui est | |
| 3965 pax nostra, faciens utraque unum, ut dicitur Ephes. II. Unde | |
| 3966 Hieronymus dicit, super Isaiam, <i>veteres revolvamus historias, et | |
| 3967 inveniemus usque ad vigesimum octavum annum Caesaris Augusti in | |
| 3968 toto orbe terrarum fuisse discordiam, orto autem domino, omnia | |
| 3969 bella cessaverunt</i>, secundum illud Isaiae II, <i>non levabit | |
| 3970 gens contra gentem gladium</i>. Congruebat etiam ut illo tempore | |
| 3971 quo unus princeps dominabatur in mundo, Christus nasceretur, qui | |
| 3972 venerat suos <i>congregare in unum, ut esset unum ovile et unus | |
| 53 | 3973 pastor</i>, ut dicitur Ioan. X.</p><p title="III q. 35 a. 8 ad 2"><a name="48394"><span class="ref">[48394] IIIª q. 35 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 3974 dicendum quod Christus regis alienigenae tempore nasci voluit, ut |
| 3975 impleretur prophetia Iacob dicentis, Gen. penult., <i>non auferetur | |
| 3976 sceptrum de Iuda, et dux de femore eius, donec veniat qui mittendus | |
| 3977 est</i>. Quia, ut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>quandiu | |
| 3978 Iudaica gens sub Iudaicis regibus, quamvis peccatoribus, tenebatur, | |
| 3979 prophetae mittebantur ad remedium eius. Nunc autem, quando lex Dei | |
| 3980 sub potestate regis iniqui tenebatur, nascitur Christus, quia magna | |
| 3981 et desperabilis infirmitas medicum artificiosiorem | |
| 53 | 3982 quaerebat</i>.</p><p title="III q. 35 a. 8 ad 3"><a name="48395"><span class="ref">[48395] IIIª q. 35 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3983 dicendum quod, sicut dicitur in libro de quaest. novi et Vet. |
| 3984 Test., <i>tunc Christus nasci voluit, quando lux diei crementum | |
| 3985 incipit accipere</i>, ut ostenderetur quod ipse venerat ut homines | |
| 3986 crescerent in lucem divinam, secundum illud Luc. I, <i>illuminare | |
| 3987 his qui in tenebris et umbra mortis sedent</i>. Similiter etiam | |
| 3988 asperitatem hiemis elegit ad nativitatem, ut ex tunc carnis | |
| 53 | 3989 afflictionem pateretur pro nobis.</p></div></div><div class="q" id="q36"><h2>Quaestio 36</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 36 pr."><a name="48396"><span class="ref">[48396] |
| 3990 IIIª q. 36 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 3991 manifestatione Christi nati. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, |
| 3992 utrum nativitas Christi debuerit omnibus esse manifesta. Secundo, | |
| 3993 utrum debuerit aliquibus manifestari. Tertio, quibus manifestari | |
| 3994 debuerit. Quarto, utrum ipse se debuerit manifestare, vel potius | |
| 3995 manifestari per alios. Quinto, per quae alia manifestari debuerit. | |
| 3996 Sexto, de ordine manifestationum. Septimo, de stella per quam | |
| 3997 manifestata fuit eius nativitas. Octavo, de veneratione magorum, | |
| 53 | 3998 qui per stellam nativitatem Christi cognoverunt.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 36 a. 1 arg. 1"><a name="48397"><span class="ref">[48397] IIIª q. 36 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 3999 proceditur. Videtur quod Christi nativitas debuerit omnibus esse |
| 4000 manifesta. Impletio enim debet promissioni respondere. Sed de | |
| 4001 promissione adventus Christi dicitur in Psalmo, <i>Deus manifeste | |
| 4002 veniet</i>. Venit autem per carnis nativitatem. Ergo videtur quod | |
| 53 | 4003 eius nativitas debuit esse toti mundo manifesta.</p><p title="III q. 36 a. 1 arg. 2"><a name="48398"><span class="ref">[48398] IIIª q. 36 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, I |
| 28 | 4004 ad Tim. I dicitur, <i>Christus in hunc mundum venit peccatores |
| 4005 salvos facere</i>. Sed hoc non fit nisi inquantum eis gratia | |
| 4006 Christi manifestatur, secundum illud Tit. II, <i>apparuit gratia | |
| 4007 salvatoris nostri Dei omnibus hominibus, erudiens nos ut, | |
| 4008 abnegantes impietatem et saecularia desideria, sobrie et pie et | |
| 4009 iuste vivamus in hoc saeculo</i>. Ergo videtur quod Christi | |
| 53 | 4010 nativitas debuerit esse omnibus manifesta.</p><p title="III q. 36 a. 1 arg. 3"><a name="48399"><span class="ref">[48399] IIIª q. 36 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4011 Deus super omnia pronior est ad miserendum, secundum illud Psalmi, |
| 4012 <i>miserationes eius super omnia opera eius</i>. Sed in secundo | |
| 4013 adventu, quo iustitias iudicabit, veniet omnibus manifestus, | |
| 4014 secundum illud Matth. XXIV, <i>sicut fulgur exit ab oriente et | |
| 4015 paret usque in occidentem, ita erit adventus filii hominis</i>. | |
| 4016 Ergo multo magis primus, quo natus est in mundo secundum carnem, | |
| 53 | 4017 debuit omnibus esse manifestus.</p><p title="III q. 36 a. 1 s. c."><a name="48400"><span class="ref">[48400] IIIª q. 36 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4018 quod dicitur Isaiae XLV, <i>tu es Deus absconditus, sanctus Israel, |
| 4019 salvator</i>. Et Isaiae LIII, <i>quasi absconditus est vultus eius | |
| 53 | 4020 et despectus</i>.</p><p title="III q. 36 a. 1 co."><a name="48401"><span class="ref">[48401] IIIª q. 36 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4021 dicendum quod nativitas Christi non debuit omnibus communiter esse |
| 4022 manifesta. Primo quidem, quia per hoc impedita fuisset humana | |
| 4023 redemptio, quae per crucem eius peracta est, quia, ut dicitur I ad | |
| 4024 Cor. II, <i>si cognovissent, nunquam dominum gloriae | |
| 4025 crucifixissent</i>. Secundo, quia hoc diminuisset meritum fidei, | |
| 4026 per quam venerat homines iustificare, secundum illud Rom. III, | |
| 4027 <i>iustitia Dei per fidem Iesu Christi</i>. Si enim manifestis | |
| 4028 indiciis, Christo nascente, eius nativitas omnibus appareret, iam | |
| 4029 tolleretur ratio fidei, quae est <i>argumentum non apparentium</i>, | |
| 4030 ut dicitur Heb. XI. Tertio, quia per hoc venisset in dubium veritas | |
| 4031 humanitatis ipsius. Unde Augustinus dicit, in epistola ad | |
| 4032 Volusianum, <i>si nullas ex parvulo in iuventutem mutaret aetates, | |
| 4033 nullos cibos, nullos caperet somnos, nonne opinionem confirmaret | |
| 4034 erroris, nec hominem verum ullo modo suscepisse crederetur, et, dum | |
| 4035 omnia mirabiliter facit, auferret quod misericorditer | |
| 53 | 4036 fecit?</i></p><p title="III q. 36 a. 1 ad 1"><a name="48402"><span class="ref">[48402] IIIª q. 36 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4037 dicendum quod auctoritas illa intelligitur de adventu Christi ad |
| 53 | 4038 iudicium, secundum quod Glossa ibidem exponit.</p><p title="III q. 36 a. 1 ad 2"><a name="48403"><span class="ref">[48403] IIIª q. 36 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4039 dicendum quod de gratia Dei salvatoris erudiendi erant omnes |
| 4040 homines ad salutem, non in principio nativitatis eius, sed postea, | |
| 4041 tempore procedente, postquam operatus esset salutem in medio | |
| 4042 terrae. Unde, post passionem et resurrectionem suam, dixit | |
| 53 | 4043 discipulis, Matth. ult., <i>euntes, docete omnes gentes</i>.</p><p title="III q. 36 a. 1 ad 3"><a name="48404"><span class="ref">[48404] IIIª q. 36 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4044 dicendum quod ad iudicium requiritur quod auctoritas iudicis |
| 4045 cognoscatur, et propter hoc oportet quod adventus Christi ad | |
| 4046 iudicium sit manifestus. Sed primus adventus fuit ad omnium | |
| 4047 salutem, quae est per fidem, quae quidem est de non apparentibus. | |
| 53 | 4048 Et ideo adventus Christi primus debuit esse occultus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 36 a. 2 arg. 1"><a name="48405"><span class="ref">[48405] IIIª q. 36 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4049 sic proceditur. Videtur quod nativitas Christi nulli debuerit |
| 4050 manifestari. Quia, ut dictum est, hoc erat congruum humanae saluti, | |
| 4051 ut primus Christi adventus esset occultus. Sed Christus venerat ut | |
| 4052 omnes salvaret, secundum illud I Tim. IV, <i>qui est salvator | |
| 4053 omnium hominum, maxime fidelium</i>. Ergo nativitas Christi nulli | |
| 53 | 4054 debuit manifestari.</p><p title="III q. 36 a. 2 arg. 2"><a name="48406"><span class="ref">[48406] IIIª q. 36 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4055 ante nativitatem Christi, manifestata erat beatae virgini et Ioseph |
| 4056 futura Christi nativitas. Non ergo erat necessarium, Christo nato, | |
| 53 | 4057 eandem aliis manifestari.</p><p title="III q. 36 a. 2 arg. 3"><a name="48407"><span class="ref">[48407] IIIª q. 36 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4058 nullus sapiens manifestat id ex quo turbatio nascitur et |
| 4059 detrimentum aliorum. Sed, manifestata Christi nativitate, subsecuta | |
| 4060 est turbatio, dicitur enim Matth. II quod, audiens rex Herodes | |
| 4061 Christi nativitatem, turbatus est, et omnis Ierosolyma cum illo. | |
| 4062 Cessit etiam hoc in detrimentum aliorum, quia ex hac occasione | |
| 4063 Herodes <i>occidit pueros in Bethlehem et in finibus eius a bimatu | |
| 4064 et infra</i>. Ergo videtur quod non fuerit conveniens Christi | |
| 53 | 4065 nativitatem aliquibus manifestari.</p><p title="III q. 36 a. 2 s. c."><a name="48408"><span class="ref">[48408] IIIª q. 36 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4066 quod Christi nativitas nulli fuisset proficua si omnibus esset |
| 4067 occulta. Sed oportebat Christi nativitatem esse proficuam, alioquin | |
| 4068 frustra natus fuisset. Ergo videtur quod aliquibus manifestari | |
| 53 | 4069 debuerit Christi nativitas.</p><p title="III q. 36 a. 2 co."><a name="48409"><span class="ref">[48409] IIIª q. 36 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4070 dicendum quod, sicut apostolus dicit, Rom. XIII, <i>quae a Deo |
| 4071 sunt, ordinata sunt</i>. Pertinet autem ad divinae sapientiae | |
| 4072 ordinem ut Dei dona, et secreta sapientiae eius, non aequaliter ad | |
| 4073 omnes, sed immediate ad quosdam perveniant, et per eos ad alios | |
| 4074 deriventur. Unde et quantum ad resurrectionis mysterium dicitur, | |
| 4075 Act. X, quod Deus dedit Christum resurgentem manifestum fieri, | |
| 4076 <i>non omni populo, sed testibus praeordinatis a Deo</i>. Unde hoc | |
| 4077 etiam debuit circa ipsius nativitatem observari, ut non omnibus | |
| 4078 Christus manifestaretur, sed quibusdam, per quos posset ad alios | |
| 53 | 4079 devenire.</p><p title="III q. 36 a. 2 ad 1"><a name="48410"><span class="ref">[48410] IIIª q. 36 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4080 dicendum quod, sicut fuisset in praeiudicium salutis humanae si |
| 4081 omnibus hominibus Dei nativitas innotuisset, ita etiam et si nulli | |
| 4082 nota fuisset. Utroque enim modo tollitur fides, tam scilicet per | |
| 4083 hoc quod aliquid est totaliter manifestum; quam etiam per hoc quod | |
| 4084 a nullo cognoscitur a quo possit testimonium audiri; fides enim est | |
| 53 | 4085 ex auditu, ut dicitur Rom. X.</p><p title="III q. 36 a. 2 ad 2"><a name="48411"><span class="ref">[48411] IIIª q. 36 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4086 dicendum quod Maria et Ioseph instruendi erant de Christi |
| 4087 nativitate antequam nasceretur, quia ad eos pertinebat reverentiam | |
| 4088 habere prolis conceptae in utero, et obsequi nasciturae. Eorum | |
| 4089 autem testimonium, propter hoc quod erat domesticum, fuisset | |
| 4090 habitum suspectum circa magnificentiam Christi. Et ideo oportuit ut | |
| 4091 aliis manifestaretur extraneis, quorum testimonium suspectum esse | |
| 53 | 4092 non posset.</p><p title="III q. 36 a. 2 ad 3"><a name="48412"><span class="ref">[48412] IIIª q. 36 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4093 dicendum quod ipsa turbatio subsecuta ex nativitate Christi |
| 4094 manifestata congruebat Christi nativitati. Primo quidem, quia per | |
| 4095 hoc manifestatur caelestis Christi dignitas. Unde Gregorius dicit, | |
| 4096 in homilia, <i>caeli rege nato, rex terrae turbatur, quia nimirum | |
| 4097 terrena altitudo confunditur cum celsitudo caelestis aperitur</i>. | |
| 4098 Secundo, quia per hoc figurabatur iudiciaria Christi potestas. Unde | |
| 4099 Augustinus dicit, in quodam sermone Epiphaniae, <i>quid erit | |
| 4100 tribunal iudicantis, quando superbos reges cuna terrebat | |
| 4101 infantis?</i> Tertio, quia per hoc figurabatur deiectio regni | |
| 4102 Diaboli. Quia, ut Leo Papa dicit, in sermone Epiphaniae, <i>non | |
| 4103 tantum Herodes in semetipso turbatur, quantum Diabolus in Herode. | |
| 4104 Herodes enim hominem aestimabat, sed Diabolus Deum. Et uterque | |
| 4105 regni sui successorem timebat, Diabolus caelestem, sed Herodes | |
| 4106 terrenum</i>. Superflue tamen, quia Christus non venerat regnum | |
| 4107 terrenum in terra habere, ut Leo Papa dicit, Herodi loquens, <i>non | |
| 4108 capit Christum regia tua, nec mundi dominus potestatis tuae sceptri | |
| 4109 est contentus angustiis</i>. Quod autem Iudaei turbantur, qui tamen | |
| 4110 magis gaudere debuerant, aut hoc est quia, ut Chrysostomus dicit, | |
| 4111 <i>de adventu iusti non poterant gaudere iniqui</i>, aut volentes | |
| 4112 favere Herodi, quem timebant; <i>populus enim plus iusto favet eis | |
| 4113 quos crudeles sustinet</i>. Quod autem pueri ab Herode sunt | |
| 4114 interfecti, non cessit in eorum detrimentum, sed in eorum | |
| 4115 profectum. Dicit enim Augustinus, in sermone quodam de Epiphania, | |
| 4116 <i>absit ut, ad liberandos homines Christus veniens, de illorum | |
| 4117 praemio qui pro eo interficerentur nihil egerit, qui, pendens in | |
| 53 | 4118 ligno, pro eis a quibus interficiebatur oravit</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 36 a. 3 arg. 1"><a name="48413"><span class="ref">[48413] IIIª q. 36 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 4119 proceditur. Videtur quod non sunt convenienter electi illi quibus |
| 4120 est Christi nativitas manifestata. Dominus enim, Matth. X, mandavit | |
| 4121 discipulis, in viam gentium ne abieritis, ut scilicet prius | |
| 4122 manifestaretur Iudaeis quam gentilibus. Ergo videtur quod multo | |
| 4123 minus a principio fuerit revelanda Christi nativitas gentibus, qui | |
| 53 | 4124 ab oriente venerunt, ut habetur Matth. II.</p><p title="III q. 36 a. 3 arg. 2"><a name="48414"><span class="ref">[48414] IIIª q. 36 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4125 manifestatio divinae veritatis praecipue debet fieri ad Dei amicos, |
| 4126 secundum illud Iob XXXVII, <i>annuntiat de ea amico suo</i>. Sed | |
| 4127 magi videntur esse Dei inimici, dicitur enim Levit. XIX, <i>non | |
| 4128 declinetis ad magos, nec ab ariolis aliquid sciscitemini</i>. Non | |
| 53 | 4129 ergo debuit Christi nativitas magis manifestari.</p><p title="III q. 36 a. 3 arg. 3"><a name="48415"><span class="ref">[48415] IIIª q. 36 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4130 Christus venerat mundum totum a potestate Diaboli liberare, unde |
| 4131 dicitur Malach. I, <i>ab ortu solis usque ad occasum magnum est | |
| 4132 nomen meum in gentibus</i>. Non ergo solum in oriente positis | |
| 4133 manifestari debuit, sed etiam ubique terrarum debuit aliquibus | |
| 53 | 4134 manifestari.</p><p title="III q. 36 a. 3 arg. 4"><a name="48416"><span class="ref">[48416] IIIª q. 36 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4135 omnia sacramenta veteris legis erant Christi figura. Sed sacramenta |
| 4136 veteris legis dispensabantur per ministerium sacerdotum legalium. | |
| 4137 Ergo videtur quod magis debuerit Christi nativitas manifestari | |
| 53 | 4138 sacerdotibus in templo, quam pastoribus in agro.</p><p title="III q. 36 a. 3 arg. 5"><a name="48417"><span class="ref">[48417] IIIª q. 36 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4139 Christus ex virgine matre natus est, et aetate parvulus erat. |
| 4140 Convenientius ergo videtur fuisse quod Christus manifestaretur | |
| 4141 iuvenibus et virginibus, quam senibus et coniugatis vel viduis, | |
| 53 | 4142 sicut Simeoni et Annae.</p><p title="III q. 36 a. 3 s. c."><a name="48418"><span class="ref">[48418] IIIª q. 36 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4143 quod dicitur Ioan. XIII, <i>ego scio quos elegerim</i>. Quae autem |
| 4144 fiunt secundum Dei sapientiam, convenienter fiunt. Ergo | |
| 4145 convenienter sunt electi illi quibus est manifestata Christi | |
| 53 | 4146 nativitas.</p><p title="III q. 36 a. 3 co."><a name="48419"><span class="ref">[48419] IIIª q. 36 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4147 dicendum quod salus quae erat futura per Christum, ad omnem |
| 4148 diversitatem hominum pertinebat, quia, sicut dicitur Coloss. III, | |
| 4149 <i>in Christo non est masculus et femina, gentilis et Iudaeus, | |
| 4150 servus et liber</i>, et sic de aliis huiusmodi. Et ut hoc in ipsa | |
| 4151 Christi nativitate praefiguraretur, omnibus conditionibus hominum | |
| 4152 est manifestatus. Quia, ut Augustinus dicit, in sermone de | |
| 4153 Epiphania, <i>pastores erant Israelitae, magi gentiles. Illi prope, | |
| 4154 isti longe. Utrique tanquam ad angularem lapidem concurrerunt</i>. | |
| 4155 Fuit etiam inter eos alia diversitas, nam magi fuerunt sapientes et | |
| 4156 potentes, pastores autem simplices et viles. Manifestatus est etiam | |
| 4157 iustis, Simeoni et Annae, et peccatoribus, scilicet magis; | |
| 4158 manifestatus est etiam et viris et mulieribus, scilicet Annae; ut | |
| 4159 per hoc ostenderetur nullam conditionem hominum excludi a Christi | |
| 53 | 4160 salute.</p><p title="III q. 36 a. 3 ad 1"><a name="48420"><span class="ref">[48420] IIIª q. 36 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4161 dicendum quod illa manifestatio nativitatis Christi fuit quaedam |
| 4162 praelibatio plenae manifestationis quae erat futura. Et sicut in | |
| 4163 secunda manifestatione primo annuntiata est gratia Christi per | |
| 4164 Christum et eius apostolos Iudaeis, et postea gentilibus; ita ad | |
| 4165 Christum primo pervenerunt pastores, qui erant primitiae Iudaeorum, | |
| 4166 tanquam prope existentes; et postea venerunt magi a remotis, qui | |
| 53 | 4167 fuerunt primitiae gentium, ut Augustinus dicit.</p><p title="III q. 36 a. 3 ad 2"><a name="48421"><span class="ref">[48421] IIIª q. 36 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4168 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in sermone de Epiphania, |
| 4169 <i>sicut praevalet imperitia in rusticitate pastorum, ita praevalet | |
| 4170 impietas in sacrilegiis magorum. Utrosque tamen sibi ille lapis | |
| 4171 angularis attribuit, quippe qui venit stulta eligere ut confunderet | |
| 4172 sapientes, et non vocare iustos, sed peccatores; ut nullus magnus | |
| 4173 superbiret, nullus infirmus desperaret</i>. Quidam tamen dicunt | |
| 4174 quod isti magi non fuerunt malefici, sed sapientes astrologi, qui | |
| 53 | 4175 apud Persas vel Chaldaeos magi vocantur.</p><p title="III q. 36 a. 3 ad 3"><a name="48422"><span class="ref">[48422] IIIª q. 36 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4176 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, <i>ab oriente venerunt |
| 4177 magi, quia, unde dies nascitur, inde initium fidei processit, quia | |
| 4178 fides lumen est animarum. Vel, quia omnes qui ad Christum veniunt, | |
| 4179 ab ipso et per ipsum veniunt</i>, unde dicitur Zach. VI, <i>ecce | |
| 4180 vir, oriens nomen eius</i>. Dicuntur autem ab oriente, ad litteram, | |
| 4181 venisse, vel quia de ultimis orientis partibus venerunt, secundum | |
| 4182 quosdam, vel quia de aliquibus vicinis partibus Iudaeae venerunt, | |
| 4183 quae tamen sunt regioni Iudaeorum ad orientem. Credibile tamen est | |
| 4184 etiam in aliis partibus mundi aliqua indicia nativitatis Christi | |
| 4185 apparuisse, sicut Romae fluxit oleum; et in Hispania apparuerunt | |
| 53 | 4186 tres soles paulatim in unum coeuntes.</p><p title="III q. 36 a. 3 ad 4"><a name="48423"><span class="ref">[48423] IIIª q. 36 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 4187 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, Angelus manifestans |
| 4188 Christi nativitatem non ivit Ierosolymam, non requisivit Scribas et | |
| 4189 Pharisaeos, erant enim corrupti, et prae invidia cruciabantur. Sed | |
| 4190 pastores erant sinceri, antiquam conversationem patriarcharum et | |
| 4191 Moysen colentes. Per hos etiam pastores significabantur doctores | |
| 4192 Ecclesiae, quibus Christi mysteria revelantur, quae latebant | |
| 53 | 4193 Iudaeos.</p><p title="III q. 36 a. 3 ad 5"><a name="48424"><span class="ref">[48424] IIIª q. 36 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 4194 dicendum quod, sicut Ambrosius dicit, <i>generatio domini non solum |
| 4195 a pastoribus, sed etiam a senioribus et iustis accipere debuit | |
| 4196 testimonium</i>, quorum etiam testimonio, propter iustitiam, magis | |
| 53 | 4197 credebatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 36 a. 4 arg. 1"><a name="48425"><span class="ref">[48425] IIIª q. 36 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 4198 proceditur. Videtur quod Christus per seipsum suam nativitatem |
| 4199 manifestare debuerit. <i>Causa enim quae est per se, semper est | |
| 4200 potior ea quae est per aliud</i>, ut dicitur in VIII Physic. Sed | |
| 4201 Christus suam nativitatem manifestavit per alios, puta pastoribus | |
| 4202 per Angelos et, magis per stellam. Ergo multo magis per seipsum | |
| 53 | 4203 debuit suam nativitatem manifestare.</p><p title="III q. 36 a. 4 arg. 2"><a name="48426"><span class="ref">[48426] IIIª q. 36 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4204 Eccli. XX dicitur, <i>sapientia abscondita, et thesaurus invisus, |
| 4205 quae utilitas in utrisque?</i> Sed Christus a principio | |
| 4206 conceptionis suae plene habuit sapientiae et gratiae thesaurum. | |
| 4207 Nisi ergo hanc plenitudinem manifestasset per opera et verba, | |
| 4208 fuisset frustra ei data sapientia et gratia. Quod est inconveniens, | |
| 4209 quia <i>Deus et natura nihil frustra facit</i>, ut dicitur in I de | |
| 53 | 4210 caelo.</p><p title="III q. 36 a. 4 arg. 3"><a name="48427"><span class="ref">[48427] IIIª q. 36 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 4211 libro de infantia salvatoris legitur quod Christus in sua pueritia |
| 4212 multa miracula fecit. Et ita videtur quod suam nativitatem per | |
| 53 | 4213 seipsum manifestaverit.</p><p title="III q. 36 a. 4 s. c."><a name="48428"><span class="ref">[48428] IIIª q. 36 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4214 quod Leo Papa dicit, quod magi invenerunt puerum Iesum nulla ab |
| 4215 infantiae humanae generalitate discretum. Sed alii infantes non | |
| 4216 manifestant seipsos. Ergo neque decuit quod Christus per seipsum | |
| 53 | 4217 suam nativitatem manifestaret.</p><p title="III q. 36 a. 4 co."><a name="48429"><span class="ref">[48429] IIIª q. 36 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4218 dicendum quod nativitas Christi ad humanam salutem ordinabatur, |
| 4219 quae quidem est per fidem. Fides autem salutaris divinitatem et | |
| 4220 humanitatem Christi confitetur. Oportebat igitur ita manifestari | |
| 4221 nativitatem Christi ut demonstratio divinitatis eius fidei | |
| 4222 humanitatis ipsius non praeiudicaret. Hoc autem factum est dum | |
| 4223 Christus in seipso similitudinem infirmitatis humanae exhibuit, et | |
| 4224 tamen per Dei creaturas divinitatis virtutem in se monstravit. Et | |
| 4225 ideo Christus non per seipsum suam nativitatem manifestavit, sed | |
| 53 | 4226 per quasdam alias creaturas.</p><p title="III q. 36 a. 4 ad 1"><a name="48430"><span class="ref">[48430] IIIª q. 36 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4227 dicendum quod in via generationis et motus oportet per imperfecta |
| 4228 ad perfectum perveniri. Et ideo Christus prius manifestatus est per | |
| 4229 alias creaturas, et postea manifestavit se per seipsum | |
| 53 | 4230 manifestatione perfecta.</p><p title="III q. 36 a. 4 ad 2"><a name="48431"><span class="ref">[48431] IIIª q. 36 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4231 dicendum quod, licet sapientia abscondita inutilis sit, non tamen |
| 4232 ad sapientem pertinet ut quolibet tempore manifestet seipsum, sed | |
| 4233 tempore congruo, dicitur enim Eccli. XX, <i>est tacens non habens | |
| 4234 sensum loquelae, et est tacens sciens tempus apti temporis</i>. Sic | |
| 4235 ergo sapientia Christo data non fuit inutilis, quia seipsam tempore | |
| 4236 congruo manifestavit. Et hoc ipsum quod tempore congruo | |
| 53 | 4237 abscondebatur, est sapientiae indicium.</p><p title="III q. 36 a. 4 ad 3"><a name="48432"><span class="ref">[48432] IIIª q. 36 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4238 dicendum quod liber ille de infantia salvatoris est apocryphus. Et |
| 4239 Chrysostomus, super Ioan., dicit quod Christus non fecit miracula | |
| 4240 antequam aquam converteret in vinum, secundum illud quod dicitur | |
| 4241 Ioan. II, <i>hoc fecit initium signorum Iesus. Si enim secundum | |
| 4242 primam aetatem miracula fecisset, non indiguissent Israelitae alio | |
| 4243 manifestante eum, cum tamen Ioannes Baptista dicat</i>, Ioan. I, | |
| 4244 <i>ut manifestetur Israeli, propterea veni in aqua baptizans. | |
| 4245 Decenter autem non incoepit facere signa in prima aetate. | |
| 4246 Aestimassent enim phantasiam esse incarnationem, et ante opportunum | |
| 53 | 4247 tempus eum cruci tradidissent, livore liquefacti</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 36 a. 5 arg. 1"><a name="48433"><span class="ref">[48433] IIIª q. 36 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 4248 proceditur. Videtur quod non debuerit manifestari per Angelos |
| 4249 Christi nativitas. Angeli enim sunt spirituales substantiae, | |
| 4250 secundum illud Psalmi, <i>qui facit Angelos suos spiritus</i>. Sed | |
| 4251 Christi nativitas erat secundum carnem, non autem secundum | |
| 4252 spiritualem eius substantiam. Ergo non debuit per Angelos | |
| 53 | 4253 manifestari.</p><p title="III q. 36 a. 5 arg. 2"><a name="48434"><span class="ref">[48434] IIIª q. 36 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4254 maior est affinitas iustorum ad Angelos quam ad quoscumque alios, |
| 4255 secundum illud Psalmi, <i>immittet Angelus domini in circuitu | |
| 4256 timentium eum, et eripiet eos</i>. Sed iustis, scilicet Simeoni et | |
| 4257 Annae, non est manifestata Christi nativitas per Angelos. Ergo nec | |
| 53 | 4258 pastoribus per Angelos manifestari debuit.</p><p title="III q. 36 a. 5 arg. 3"><a name="48435"><span class="ref">[48435] IIIª q. 36 a. 5 arg. 3</span></a> Item, videtur |
| 28 | 4259 quod nec magis debuit manifestari per stellam. Hoc enim videtur |
| 4260 esse erroris occasio quantum ad illos qui existimant sidera | |
| 4261 nativitatibus hominum dominari. Sed occasiones peccandi sunt | |
| 4262 hominibus auferendae. Non ergo fuit conveniens quod per stellam | |
| 53 | 4263 Christi nativitas manifestaretur.</p><p title="III q. 36 a. 5 arg. 4"><a name="48436"><span class="ref">[48436] IIIª q. 36 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4264 signum oportet esse certum, ad hoc quod per ipsum aliquid |
| 4265 manifestetur. Sed stella non videtur esse signum certum nativitatis | |
| 4266 Christi. Ergo inconvenienter fuit Christi nativitas per stellam | |
| 53 | 4267 manifestata.</p><p title="III q. 36 a. 5 s. c."><a name="48437"><span class="ref">[48437] IIIª q. 36 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4268 quod dicitur Deut. XXXII, <i>Dei perfecta sunt opera</i>. Sed talis |
| 4269 manifestatio fuit opus divinum. Ergo per convenientia signa fuit | |
| 53 | 4270 effecta.</p><p title="III q. 36 a. 5 co."><a name="48438"><span class="ref">[48438] IIIª q. 36 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4271 dicendum quod, sicut manifestatio syllogistica fit per ea quae sunt |
| 4272 magis nota ei cui est aliquid manifestandum, ita manifestatio quae | |
| 4273 fit per signa, debet fieri per ea quae sunt familiaria illis quibus | |
| 4274 manifestatur. Manifestum est autem quod viris iustis est familiare | |
| 4275 et consuetum interiori spiritus sancti edoceri instinctu, absque | |
| 4276 signorum sensibilium demonstratione, scilicet per spiritum | |
| 4277 prophetiae. Alii vero, corporalibus rebus dediti, per sensibilia ad | |
| 4278 intelligibilia adducuntur. Iudaei tamen consueti erant divina | |
| 4279 responsa per Angelos accipere, per quos etiam legem acceperant, | |
| 4280 secundum illud Act. VII, acceptis legem in dispositione Angelorum. | |
| 4281 Gentiles vero, et maxime astrologi, consueti sunt stellarum cursus | |
| 4282 aspicere. Et ideo iustis, scilicet Simeoni et Annae, manifestata | |
| 4283 est Christi nativitas per interiorem instinctum spiritus sancti, | |
| 4284 secundum illud Luc. II <i>responsum accepit a spiritu sancto non | |
| 4285 visurum se mortem nisi prius videret Christum domini</i>. | |
| 4286 Pastoribus autem et magis, tanquam rebus corporalibus deditis, | |
| 4287 manifestata est Christi nativitas per apparitiones visibiles. Et | |
| 4288 quia nativitas non erat pure terrena, sed quodammodo caelestis, | |
| 4289 ideo per signa caelestia utrisque nativitas Christi revelatur, ut | |
| 4290 enim Augustinus dicit, in sermone de Epiphania, <i>caelos Angeli | |
| 4291 habitant, et sidera ornant, utrisque ergo caeli enarrant gloriam | |
| 4292 Dei</i>. Rationabiliter autem pastoribus, tanquam Iudaeis, apud | |
| 4293 quos frequenter factae sunt apparitiones Angelorum, revelata est | |
| 4294 nativitas Christi per Angelos, magis autem, assuetis in | |
| 4295 consideratione caelestium corporum, manifestata est per signum | |
| 4296 stellae. Quia, ut Chrysostomus dicit, <i>per consueta eos dominus | |
| 4297 vocare voluit, eis condescendens</i>. Est autem et alia ratio. | |
| 4298 Quia, ut Gregorius dicit, <i>Iudaeis, tanquam ratione utentibus, | |
| 4299 rationale animal, idest Angelus, praedicare debuit. Gentiles vero, | |
| 4300 qui uti ratione nesciebant ad cognoscendum Deum, non per vocem, sed | |
| 4301 per signa perducuntur. Et sicut dominum iam loquentem | |
| 4302 annuntiaverunt gentibus praedicatores loquentes, ita eum nondum | |
| 4303 loquentem elementa muta praedicaverunt</i>. Est autem et alia | |
| 4304 ratio. Quia, ut Augustinus dicit, in sermone Epiphaniae, <i>Abrahae | |
| 4305 innumerabilis erat promissa successio non carnis semine, sed fidei | |
| 4306 fecunditate generanda. Et ideo stellarum multitudini est comparata, | |
| 4307 ut caelestis progenies speraretur</i>. Et ideo gentiles, in | |
| 4308 sideribus designati, ortu novi sideris excitantur ut perveniant ad | |
| 53 | 4309 Christum, per quem efficiuntur semen Abrahae.</p><p title="III q. 36 a. 5 ad 1"><a name="48439"><span class="ref">[48439] IIIª q. 36 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4310 dicendum quod illud manifestatione indiget quod de se est occultum, |
| 4311 non autem illud quod de se est manifestum. Caro autem eius qui | |
| 4312 nascebatur erat manifesta, sed divinitas erat occulta. Et ideo | |
| 4313 convenienter manifestata est illa nativitas per Angelos, qui sunt | |
| 4314 Dei ministri. Unde et cum claritate Angelus apparuit, ut | |
| 4315 ostenderetur quod ille qui nascebatur erat splendor paternae | |
| 53 | 4316 gloriae.</p><p title="III q. 36 a. 5 ad 2"><a name="48440"><span class="ref">[48440] IIIª q. 36 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4317 dicendum quod iusti non indigebant visibili apparitione Angelorum, |
| 4318 sed eis sufficiebat interior instinctus spiritus sancti, propter | |
| 53 | 4319 eorum perfectionem.</p><p title="III q. 36 a. 5 ad 3"><a name="48441"><span class="ref">[48441] IIIª q. 36 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4320 dicendum quod stella quae nativitatem Christi manifestavit, omnem |
| 4321 occasionem erroris subtraxit. Ut enim Augustinus dicit, contra | |
| 4322 Faustum, <i>nulli astrologi constituerunt ita nascentium hominum | |
| 4323 fata sub stellis, ut aliquam stellarum, homine aliquo nato, | |
| 4324 circuitus sui ordinem reliquisse, et ad eum qui natus est | |
| 4325 perrexisse asseverent</i>, sicut accidit circa stellam quae | |
| 4326 demonstravit nativitatem Christi. Et ideo per hoc non confirmatur | |
| 4327 error eorum qui <i>sortem nascentium hominum astrorum ordini | |
| 4328 colligari arbitrantur, non autem credunt astrorum ordinem ad | |
| 4329 hominis nativitatem posse mutari</i>. Similiter etiam, ut | |
| 4330 Chrysostomus dicit, <i>non est hoc astronomiae opus, a stellis | |
| 4331 scire eos qui nascuntur, sed ab hora nativitatis futura praedicere. | |
| 4332 Magi autem tempus nativitatis non cognoverunt, ut, hinc sumentes | |
| 4333 initium, a stellarum motu futura cognoscerent, sed potius e | |
| 53 | 4334 converso</i>.</p><p title="III q. 36 a. 5 ad 4"><a name="48442"><span class="ref">[48442] IIIª q. 36 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 4335 dicendum quod, sicut Chrysostomus refert, in quibusdam scriptis |
| 4336 apocryphis legitur quod quaedam gens in extremo orientis, iuxta | |
| 4337 Oceanum, quandam Scripturam habebat, ex nomine Seth, de hac stella | |
| 4338 et muneribus huiusmodi offerendis. Quae gens diligenter observabat | |
| 4339 huius stellae exortum, positis exploratoribus duodecim, qui certis | |
| 4340 temporibus devote ascendebant in montem. In quo postmodum viderunt | |
| 4341 eam habentem in se quasi parvuli formam, et super se similitudinem | |
| 4342 crucis. Vel dicendum quod, sicut dicitur in libro de quaest. Nov. | |
| 4343 et Vet. Test., <i>magi illi traditionem Balaam sequebantur, qui | |
| 4344 dixit, orietur stella ex Iacob. Unde, videntes stellam extra | |
| 4345 ordinem mundi, hanc esse intellexerunt quam Balaam futuram indicem | |
| 4346 regis Iudaeorum prophetaverat</i>. Vel dicendum, sicut Augustinus | |
| 4347 dicit, in sermone de Epiphania, quod ab Angelis aliqua monitione | |
| 4348 revelationis audierunt magi quod stella Christum natum | |
| 4349 significaret. Et probabile videtur quod a bonis, quando in Christo | |
| 4350 adorando salus eorum iam quaerebatur. Vel, sicut Leo Papa dicit, in | |
| 4351 sermone de Epiphania, <i>praeter illam speciem quae corporeum | |
| 4352 incitavit obtutum, fulgentior veritatis radius eorum corda | |
| 53 | 4353 perdocuit quod ad illuminationem fidei pertinebat</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 36 a. 6 arg. 1"><a name="48443"><span class="ref">[48443] IIIª q. 36 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 4354 proceditur. Videtur quod inconvenienti ordine Christi nativitas |
| 4355 fuit manifestata. Illis enim debuit primo manifestari Christi | |
| 4356 nativitas qui Christo propinquiores fuerunt, et qui magis Christum | |
| 4357 desiderabant, secundum illud Sap. VI, <i>praeoccupat eos qui se | |
| 4358 concupiscunt, ut se priorem illis ostendat</i>. Sed iusti | |
| 4359 propinquissimi erant Christo per fidem, et maxime eius adventum | |
| 4360 desiderabant, unde dicitur Luc. II de Simeone quod <i>erat homo | |
| 4361 iustus et timoratus, expectans redemptionem Israel</i>. Ergo prius | |
| 4362 debuisset manifestari Christi nativitas Simeoni quam pastoribus et | |
| 53 | 4363 magis.</p><p title="III q. 36 a. 6 arg. 2"><a name="48444"><span class="ref">[48444] IIIª q. 36 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4364 magi fuerunt primitiae gentium Christo crediturarum. Sed primo |
| 4365 plenitudo gentium intrat ad fidem, et postmodum omnis Israel salvus | |
| 4366 fiet, ut dicitur Rom. XI. Ergo primo debuit manifestari Christi | |
| 53 | 4367 nativitas magis quam pastoribus.</p><p title="III q. 36 a. 6 arg. 3"><a name="48445"><span class="ref">[48445] IIIª q. 36 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4368 Matth. II dicitur quod <i>Herodes occidit omnes pueros qui erant in |
| 4369 Bethlehem et in omnibus finibus eius a bimatu et infra, secundum | |
| 4370 tempus quod exquisierat a magis</i>, et sic videtur quod per duos | |
| 4371 annos post Christi nativitatem magi ad Christum pervenerunt. | |
| 4372 Inconvenienter igitur post tantum tempus fuit gentilibus Christi | |
| 53 | 4373 nativitas manifestata.</p><p title="III q. 36 a. 6 s. c."><a name="48446"><span class="ref">[48446] IIIª q. 36 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4374 quod dicitur Dan. II, <i>ipse mutat tempora et aetates</i>. Et ita |
| 4375 tempus manifestationis nativitatis Christi videtur congruo ordine | |
| 53 | 4376 esse dispositum.</p><p title="III q. 36 a. 6 co."><a name="48447"><span class="ref">[48447] IIIª q. 36 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4377 dicendum quod Christi nativitas primo quidem manifestata est |
| 4378 pastoribus, ipso die nativitatis Christi. Ut enim dicitur Luc. II, | |
| 4379 <i>erant pastores in eadem regione vigilantes et custodientes | |
| 4380 vigilias noctis super gregem suum. Et, ut discesserunt ab eis | |
| 4381 Angeli in caelum, loquebantur ad invicem, transeamus usque in | |
| 4382 Bethlehem. Et venerunt festinantes</i>. Secundo autem magi | |
| 4383 pervenerunt ad Christum, tertiadecima die nativitatis eius, quo die | |
| 4384 festum Epiphaniae celebratur. Si enim revoluto anno, aut etiam | |
| 4385 duobus annis pervenissent, non invenissent eum in Bethlehem, cum | |
| 4386 scriptum sit Luc. II quod, postquam perfecerunt omnia secundum | |
| 4387 legem domini, offerentes scilicet puerum Iesum in templum, reversi | |
| 4388 sunt in Galilaeam, in civitatem suam, scilicet Nazareth. Tertio | |
| 4389 autem manifestata est iustis in templo, quadragesimo die a | |
| 4390 nativitate, ut habetur Luc. II. Et huius ordinis ratio est quia per | |
| 4391 pastores significantur apostoli et alii credentes ex Iudaeis, | |
| 4392 quibus primo manifestata est fides Christi, inter quos non fuerunt | |
| 4393 multi potentes nec multi nobiles, ut dicitur I Cor. I. Secundo | |
| 4394 autem fides Christi pervenit ad plenitudinem gentium, quae est | |
| 4395 praefigurata per magos. Tertio autem pervenit ad plenitudinem | |
| 4396 Iudaeorum, quae est praefigurata per iustos. Unde etiam in templo | |
| 53 | 4397 Iudaeorum est eis Christus manifestatus.</p><p title="III q. 36 a. 6 ad 1"><a name="48448"><span class="ref">[48448] IIIª q. 36 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4398 dicendum quod, sicut apostolus dicit, Rom. IX, <i>Israel, sectando |
| 4399 legem iustitiae, in legem iustitiae non pervenit</i>, sed gentiles, | |
| 4400 qui non quaerebant iustitiam, Iudaeos communiter in iustitia fidei | |
| 4401 praevenerunt. Et in huius figuram, Simeon, qui expectabat | |
| 4402 consolationem Israel, ultimo Christum natum cognovit, et | |
| 4403 praecesserunt eum magi et pastores, qui Christi nativitatem non ita | |
| 53 | 4404 sollicite expectabant.</p><p title="III q. 36 a. 6 ad 2"><a name="48449"><span class="ref">[48449] IIIª q. 36 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4405 dicendum quod, licet plenitudo gentium prius intraverit ad fidem |
| 4406 quam plenitudo Iudaeorum, tamen primitiae Iudaeorum praevenerunt in | |
| 4407 fide primitias gentium. Et ideo pastoribus primo manifestata est | |
| 53 | 4408 Christi nativitas quam magis.</p><p title="III q. 36 a. 6 ad 3"><a name="48450"><span class="ref">[48450] IIIª q. 36 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4409 dicendum quod de apparitione stellae quae apparuit magis, est |
| 4410 duplex opinio. Chrysostomus enim dicit, super Matth., et | |
| 4411 Augustinus, in sermone Epiphaniae, stella magis apparuit per | |
| 4412 biennium ante Christi nativitatem, et tunc primo, meditantes et se | |
| 4413 ad iter praeparantes, a remotissimis partibus orientis pervenerunt | |
| 4414 ad Christum tertiadecima die a sua nativitate. Unde et Herodes | |
| 4415 statim post recessum magorum, videns se ab eis illusum, mandavit | |
| 4416 occidi pueros a bimatu et infra, dubitans ne tunc Christus natus | |
| 4417 esset quando stella apparuit, secundum quod a magis audierat. Alii | |
| 4418 vero dicunt stellam apparuisse primo cum Christus est natus, et | |
| 4419 statim magi visa stella iter arripientes, longissimum iter in | |
| 4420 tredecim diebus peregerunt, partim quidem adducti divina virtute, | |
| 4421 partim autem dromedariorum velocitate. Et hoc dico, si venerunt ex | |
| 4422 extremis partibus orientis. Quidam tamen dicunt eos venisse de | |
| 4423 regione propinqua, unde fuerat Balaam, cuius doctrinae successores | |
| 4424 fuerunt. Dicuntur autem ab oriente venisse, quia terra illa est ad | |
| 4425 Orientalem partem terrae Iudaeorum. Et secundum hoc, Herodes non | |
| 4426 statim recedentibus magis, sed post biennium interfecit pueros. Vel | |
| 4427 quia dicitur interim accusatus Romam ivisse, vel, aliquorum | |
| 4428 periculorum terroribus agitatus, a cura interficiendi puerum | |
| 4429 interim destitisse. Vel quia potuit credere magos, <i>fallaci | |
| 4430 stellae visione deceptos, postquam non invenerunt quem natum | |
| 4431 putaverunt, erubuisse ad se redire</i>, ut Augustinus dicit, in | |
| 4432 libro de consensu Evangelist. Ideo autem non solum bimos interfecit | |
| 4433 sed etiam infra, quia, ut Augustinus dicit, in quodam sermone | |
| 4434 innocentum, <i>timebat ne puer cui sidera famulantur, speciem suam | |
| 53 | 4435 paulo super aetatem vel infra transformaret</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 36 a. 7 arg. 1"><a name="48451"><span class="ref">[48451] IIIª q. 36 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 4436 sic proceditur. Videtur quod stella quae magis apparuit, fuerit una |
| 4437 de caelestibus stellis. Dicit enim Augustinus, in quodam sermone | |
| 4438 Epiphaniae, <i>dum pendet ad ubera et vilium patitur Deus | |
| 4439 involumenta pannorum, repente novum de caelo sidus effulsit</i>. | |
| 53 | 4440 Fuit igitur stella caelestis quae magis apparuit.</p><p title="III q. 36 a. 7 arg. 2"><a name="48452"><span class="ref">[48452] IIIª q. 36 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4441 Augustinus dicit, in sermone quodam Epiphaniae, <i>pastoribus |
| 4442 Angeli, magis stella Christum demonstrat. Utrisque loquitur lingua | |
| 4443 caelorum, quia lingua cessaverat prophetarum</i>. Sed Angeli | |
| 4444 pastoribus apparentes fuerunt vere de caelestibus Angelis. Ergo et | |
| 53 | 4445 stella magis apparens fuit vere de caelestibus stellis.</p><p title="III q. 36 a. 7 arg. 3"><a name="48453"><span class="ref">[48453] IIIª q. 36 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4446 stellae quae non sunt in caelo, sed in aere, dicuntur stellae |
| 4447 comatae, quae non apparent in nativitatibus regum, sed magis sunt | |
| 4448 indicia mortis eorum. Sed illa stella designabat regis nativitatem, | |
| 4449 unde magi dicunt, Matth. II, <i>ubi est qui natus est rex | |
| 4450 Iudaeorum? Vidimus enim stellam eius in oriente</i>. Ergo videtur | |
| 53 | 4451 quod fuerit de caelestibus stellis.</p><p title="III q. 36 a. 7 s. c."><a name="48454"><span class="ref">[48454] IIIª q. 36 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4452 quod Augustinus dicit, in libro contra Faustum, <i>non ex illis |
| 4453 erat stellis quae ab initio creaturae itinerum suorum ordinem sub | |
| 4454 creatoris lege custodiunt, sed, novo virginis partu, novum sidus | |
| 53 | 4455 apparuit</i>.</p><p title="III q. 36 a. 7 co."><a name="48455"><span class="ref">[48455] IIIª q. 36 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4456 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., quod illa |
| 4457 stella quae magis apparuit non fuerit una caelestium stellarum, | |
| 4458 multipliciter manifestum est. Primo quidem, quia nulla alia | |
| 4459 stellarum hac via incedit. Haec enim stella ferebatur a | |
| 4460 Septentrione in meridiem, ita enim iacet Iudaea ad Persidem, unde | |
| 4461 magi venerunt. Secundo, apparet hoc ex tempore. Non enim solum | |
| 4462 apparebat in nocte, sed etiam in media die. Quod non est virtutis | |
| 4463 stellae, sed nec etiam lunae. Tertio, quia quandoque apparebat et | |
| 4464 quandoque occultabatur. Cum enim intraverunt Ierosolymam, | |
| 4465 occultavit seipsam, deinde, ubi Herodem reliquerunt, monstravit | |
| 4466 seipsam. Quarto, quia non habebat continuum motum, sed, cum | |
| 4467 oportebat ire magos, ibat; quando autem oportebat stare, stabat; | |
| 4468 sicut et de columna nubis erat in deserto. Quinto, quia non sursum | |
| 4469 manens partum virginis demonstrabat, sed deorsum descendens hoc | |
| 4470 faciebat. Dicitur enim Matth. II quod <i>stella quam viderant in | |
| 4471 oriente, antecedebat eos, usque dum veniens staret supra ubi erat | |
| 4472 puer</i>. Ex quo patet quod verbum magorum dicentium, <i>vidimus | |
| 4473 stellam eius in oriente</i>, non est sic intelligendum quasi ipsis | |
| 4474 in oriente positis stella apparuerit existens in terra Iuda, sed | |
| 4475 quia viderunt eam in oriente existentem, et praecessit eos usque in | |
| 4476 Iudaeam (quamvis hoc a quibusdam sub dubio relinquatur). Non autem | |
| 4477 potuisset distincte domum demonstrare nisi esset terrae vicina. Et, | |
| 4478 sicut ipse dicit, hoc non videtur proprium esse stellae, sed | |
| 4479 <i>virtutis cuiusdam rationalis. Unde videtur quod haec stella | |
| 4480 virtus invisibilis fuisset in talem apparentiam transformata</i>. | |
| 4481 Unde quidam dicunt quod, sicut spiritus sanctus descendit super | |
| 4482 baptizatum dominum in specie columbae, ita apparuit magis in specie | |
| 4483 stellae. Alii vero dicunt quod Angelus qui apparuit pastoribus in | |
| 4484 specie humana, apparuit magis in specie stellae. Probabilius tamen | |
| 4485 videtur quod fuerit stella de novo creata, non in caelo, sed in | |
| 4486 aere vicino terrae, quae secundum Dei voluntatem movebatur. Unde | |
| 4487 Leo Papa dicit, in sermone Epiphaniae, <i>tribus magis in regione | |
| 4488 orientis stella novae claritatis apparuit, quae, illustrior ceteris | |
| 4489 pulchriorque sideribus, in se intuentium oculos animosque | |
| 4490 converteret, ut confestim adverteretur non esse otiosum quod tam | |
| 53 | 4491 insolitum videbatur</i>.</p><p title="III q. 36 a. 7 ad 1"><a name="48456"><span class="ref">[48456] IIIª q. 36 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4492 dicendum quod caelum in sacra Scriptura quandoque dicitur aer, |
| 53 | 4493 secundum illud, <i>volucres caeli et pisces maris</i>.</p><p title="III q. 36 a. 7 ad 2"><a name="48457"><span class="ref">[48457] IIIª q. 36 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4494 dicendum quod ipsi caelestes Angeli ex suo officio habent ut ad nos |
| 4495 descendant, in ministerium missi. Sed stellae caelestes suum situm | |
| 53 | 4496 non mutant. Unde non est similis ratio.</p><p title="III q. 36 a. 7 ad 3"><a name="48458"><span class="ref">[48458] IIIª q. 36 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4497 dicendum quod, sicut stella non est secuta motum stellarum |
| 4498 caelestium, ita nec stellarum comatarum, quae nec de die apparent, | |
| 4499 nec cursum suum ordinatum mutant. Et tamen non omnino aberat | |
| 4500 significatio cometarum. Quia caeleste regnum Christi <i>comminuit | |
| 4501 et consumpsit universa regna terrae, et ipsum stabit in | |
| 53 | 4502 aeternum</i>, ut dicitur Dan. II.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 36 a. 8 arg. 1"><a name="48459"><span class="ref">[48459] IIIª q. 36 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 4503 proceditur. Videtur quod magi non convenienter venerunt ad Christum |
| 4504 adorandum et venerandum. Unicuique enim regi reverentia debetur a | |
| 4505 suis subiectis. Magi autem non erant de regno Iudaeorum. Ergo, cum | |
| 4506 ex visione stellae cognoverunt natum esse regem Iudaeorum, videtur | |
| 53 | 4507 quod inconvenienter venerunt ad eum adorandum.</p><p title="III q. 36 a. 8 arg. 2"><a name="48460"><span class="ref">[48460] IIIª q. 36 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4508 stultum est, vivente rege aliquo, extraneum regem annuntiare. Sed |
| 4509 in regno Iudaeae regnabat Herodes. Ergo stulte fecerunt magi regis | |
| 53 | 4510 nativitatem annuntiantes.</p><p title="III q. 36 a. 8 arg. 3"><a name="48461"><span class="ref">[48461] IIIª q. 36 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4511 certius est caeleste indicium quam humanum. Sed magi ducatu |
| 4512 caelestis indicii ab oriente venerant in Iudaeam. Stulte ergo | |
| 4513 egerunt praeter ducatum stellae humanum indicium requirendo, | |
| 53 | 4514 dicentes, <i>ubi est qui natus est rex Iudaeorum?</i></p><p title="III q. 36 a. 8 arg. 4"><a name="48462"><span class="ref">[48462] IIIª q. 36 a. 8 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4515 munerum oblatio, et adorationis reverentia, non debetur nisi |
| 4516 regibus iam regnantibus. Sed magi non invenerunt Christum regia | |
| 4517 dignitate fulgentem. Ergo inconvenienter ei munera et reverentiam | |
| 53 | 4518 regiam exhibuerunt.</p><p title="III q. 36 a. 8 s. c."><a name="48463"><span class="ref">[48463] IIIª q. 36 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4519 quod dicitur Isaiae LX, <i>ambulabunt gentes in lumine tuo, et |
| 4520 reges in splendore ortus tui</i>. Sed qui divino lumine ducuntur, | |
| 4521 non errant. Ergo magi absque errore Christo reverentiam | |
| 53 | 4522 exhibuerunt.</p><p title="III q. 36 a. 8 co."><a name="48464"><span class="ref">[48464] IIIª q. 36 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4523 dicendum quod, sicut dictum est, magi sunt primitiae gentium in |
| 4524 Christo credentium, in quibus apparuit, sicut in quodam praesagio, | |
| 4525 fides et devotio gentium venientium a remotis ad Christum. Et ideo, | |
| 4526 sicut devotio et fides gentium est absque errore per inspirationem | |
| 4527 spiritus sancti, ita etiam credendum est magos, a spiritu sancto | |
| 53 | 4528 inspiratos, sapienter Christo reverentiam exhibuisse.</p><p title="III q. 36 a. 8 ad 1"><a name="48465"><span class="ref">[48465] IIIª q. 36 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4529 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in sermone Epiphaniae, |
| 4530 <i>cum multi reges Iudaeorum nati fuissent atque defuncti, nullum | |
| 4531 eorum magi adorandum quaesierunt. Non itaque regi Iudaeorum quales | |
| 4532 illic esse solebant, hunc tam magnum honorem longinqui, | |
| 4533 alienigenae, et ab eodem regno prorsus extranei, a se deberi | |
| 4534 arbitrabantur. Sed talem natum esse didicerunt in quo adorando se | |
| 4535 salutem quae secundum Deum est consecuturos minime | |
| 53 | 4536 dubitarent</i>.</p><p title="III q. 36 a. 8 ad 2"><a name="48466"><span class="ref">[48466] IIIª q. 36 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4537 dicendum quod per illam Annuntiationem magorum praefigurabatur |
| 4538 constantia gentium Christum usque ad mortem confitentium. Unde | |
| 4539 Chrysostomus dicit, super Matth., quod, <i>dum considerabant regem | |
| 4540 futurum, non timebant regem praesentem. Adhuc non viderant | |
| 53 | 4541 Christum, et iam parati erant pro eo mori</i>.</p><p title="III q. 36 a. 8 ad 3"><a name="48467"><span class="ref">[48467] IIIª q. 36 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4542 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in sermone Epiphaniae, |
| 4543 <i>stella quae magos perduxit ad locum ubi erat cum matre virgine | |
| 4544 Deus infans, poterat eos ad ipsam perducere civitatem Bethlehem, in | |
| 4545 qua natus est Christus. Sed tamen subtraxit se, donec de civitate | |
| 4546 in qua Christus nasceretur, etiam Iudaei testimonium | |
| 4547 perhiberent</i>, ut sic, geminato testimonio confirmati, sicut Leo | |
| 4548 Papa dicit, <i>ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas, | |
| 4549 et prophetiae manifestabat auctoritas</i>. Ita ipsi annuntiant | |
| 4550 Christi nativitatem, et interrogant locum, <i>credunt et quaerunt, | |
| 4551 tanquam significantes eos qui ambulant per fidem et desiderant | |
| 4552 speciem</i>, ut Augustinus dicit, in sermone Epiphaniae. Iudaei | |
| 4553 autem, indicantes eis locum nativitatis Christi, <i>similes facti | |
| 4554 sunt fabris arcae Noe, qui aliis ubi evaderent praestiterunt, et | |
| 4555 ipsi diluvio perierunt. Audierunt et abierunt inquisitores, | |
| 4556 dixerunt et remanserunt doctores, similes lapidibus miliariis, qui | |
| 4557 viam ostendunt, nec ambulant</i>. Divino etiam nutu factum est ut, | |
| 4558 aspectu stellae subtracto, magi humano sensu irent in Ierusalem, | |
| 4559 quaerentes in civitate regia regem natum, ut in Ierusalem primo | |
| 4560 nativitas Christi publice annuntiaretur, secundum illud Isaiae II, | |
| 4561 <i>de Sion exibit lex, et verbum domini de Ierusalem, et ut etiam | |
| 4562 studio magorum de longe venientium damnaretur pigritia Iudaeorum | |
| 53 | 4563 prope existentium</i>.</p><p title="III q. 36 a. 8 ad 4"><a name="48468"><span class="ref">[48468] IIIª q. 36 a. 8 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 4564 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>si magi |
| 4565 regem terrenum quaerentes venissent, fuissent confusi, quia tanti | |
| 4566 itineris laborem sine causa suscepissent</i>. Unde nec adorassent, | |
| 4567 nec munera obtulissent. <i>Nunc autem, quia caelestem regem | |
| 4568 quaerebant, etsi nihil regalis excellentiae in eo viderunt, tamen, | |
| 4569 solius stellae testimonio contenti, adoraverunt</i>, vident enim | |
| 4570 hominem, et agnoscunt Deum. Et offerunt munera dignitati Christi | |
| 4571 congruentia, <i>aurum quidem, quasi regi magno; thus, quod in Dei | |
| 4572 sacrificio ponitur immolant ut Deo; myrrha, qua mortuorum corpora | |
| 4573 condiuntur, praebetur tanquam pro salute omnium morituro</i>. Et, | |
| 4574 ut Gregorius dicit, <i>instruimur ut nato regi aurum, per quod | |
| 4575 significatur sapientia, offeramus, in conspectu eius sapientiae | |
| 4576 lumine splendentes</i>; thus autem, per quod exprimitur orationis | |
| 4577 devotio, offerimus Deo si per orationum studia Deo redolere | |
| 4578 valeamus; myrrham, quae significat mortificationem carnis, | |
| 53 | 4579 offerimus si carnis vitia per abstinentiam mortificamus.</p></div></div><div class="q" id="q37"><h2>Quaestio 37</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 37 pr."><a name="48469"><span class="ref">[48469] |
| 4580 IIIª q. 37 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 4581 circumcisione Christi. Et quia circumcisio est quaedam professio |
| 4582 legis observandae, secundum illud Galat. V, <i>testificor omni | |
| 4583 homini circumcidenti se, quoniam debitor est universae legis | |
| 4584 faciendae</i>, simul cum hoc quaerendum est de aliis legalibus | |
| 4585 circa puerum Christum observatis. Unde quaeruntur quatuor. Primo, | |
| 4586 de eius circumcisione. Secundo, de nominis impositione. Tertio, de | |
| 53 | 4587 eius oblatione. Quarto, de matris purgatione.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 37 a. 1 arg. 1"><a name="48470"><span class="ref">[48470] IIIª q. 37 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 4588 proceditur. Videtur quod Christus non debuerit circumcidi. Veniente |
| 4589 enim veritate, cessat figura. Sed circumcisio fuit Abrahae | |
| 4590 praecepta in signum foederis quod erat de semine nascituro, ut | |
| 4591 patet Gen. XVII. Hoc autem foedus fuit in Christi nativitate | |
| 53 | 4592 completum. Ergo circumcisio statim cessare debuit.</p><p title="III q. 37 a. 1 arg. 2"><a name="48471"><span class="ref">[48471] IIIª q. 37 a. 1 arg. 2</span></a> <i>Praeterea, |
| 28 | 4593 omnis Christi actio nostra est instructio</i>, unde dicitur Ioan. |
| 4594 XIII, <i>exemplum dedi vobis, ut, quemadmodum ego feci vobis, ita | |
| 4595 et vos faciatis</i>. Sed nos non debemus circumcidi, secundum illud | |
| 4596 Galat. V, <i>si circumcidimini, Christus vobis nihil proderit</i>. | |
| 53 | 4597 Ergo videtur quod nec Christus debuit circumcidi.</p><p title="III q. 37 a. 1 arg. 3"><a name="48472"><span class="ref">[48472] IIIª q. 37 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4598 circumcisio est ordinata in remedium originalis peccati. Sed |
| 4599 Christus non contraxit originale peccatum, ut ex supra dictis | |
| 53 | 4600 patet. Ergo Christus non debuit circumcidi.</p><p title="III q. 37 a. 1 s. c."><a name="48473"><span class="ref">[48473] IIIª q. 37 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4601 quod dicitur Luc. II, <i>postquam consummati sunt dies octo, ut |
| 53 | 4602 circumcideretur puer</i>.</p><p title="III q. 37 a. 1 co."><a name="48474"><span class="ref">[48474] IIIª q. 37 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4603 dicendum quod pluribus de causis Christus debuit circumcidi. Primo |
| 4604 quidem, ut ostendat veritatem carnis humanae, contra Manichaeum, | |
| 4605 qui dixit eum habuisse corpus phantasticum; et contra Apollinarium, | |
| 4606 qui dixit corpus Christi esse divinitati consubstantiale; et contra | |
| 4607 Valentinum, qui dixit Christum corpus de caelo attulisse. Secundo, | |
| 4608 ut approbaret circumcisionem, quam olim Deus instituerat. Tertio, | |
| 4609 ut comprobaret se esse de genere Abrahae, qui circumcisionis | |
| 4610 mandatum acceperat in signum fidei quam de ipso habuerat. Quarto, | |
| 4611 ut Iudaeis excusationem tolleret ne eum reciperent, si esset | |
| 4612 incircumcisus. Quinto, <i>ut obedientiae virtutem nobis suo | |
| 4613 commendaret exemplo</i>. Unde et octava die circumcisus est, sicut | |
| 4614 erat in lege praeceptum. <i>Sexto, ut qui in similitudinem carnis | |
| 4615 peccati advenerat, remedium quo caro peccati consueverat mundari, | |
| 4616 non respueret</i>. Septimo, ut, legis onus in se sustinens, alios a | |
| 4617 legis onere liberaret, secundum illud Galat. IV, <i>misit Deus | |
| 4618 filium suum factum sub lege, ut eos qui sub lege erant | |
| 53 | 4619 redimeret</i>.</p><p title="III q. 37 a. 1 ad 1"><a name="48475"><span class="ref">[48475] IIIª q. 37 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4620 dicendum quod circumcisio, per remotionem carnalis pelliculae in |
| 4621 membro generationis facta, significabat spoliationem vetustae | |
| 4622 generationis. A qua quidem vetustate liberamur per passionem | |
| 4623 Christi. Et ideo veritas huius figurae non fuit plene impleta in | |
| 4624 Christi nativitate, sed in eius passione, ante quam circumcisio | |
| 4625 suam virtutem et statum habebat. Et ideo decuit Christum, ante suam | |
| 53 | 4626 passionem, tanquam filium Abrahae, circumcidi.</p><p title="III q. 37 a. 1 ad 2"><a name="48476"><span class="ref">[48476] IIIª q. 37 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4627 dicendum quod Christus circumcisionem suscepit eo tempore quo erat |
| 4628 sub praecepto. Et ideo sua actio in hoc est nobis imitanda, ut | |
| 4629 observemus ea quae sunt nostro tempore in praecepto. Quia | |
| 4630 <i>unicuique negotio est tempus et opportunitas</i>, ut dicitur | |
| 4631 Eccle. VIII. Et praeterea, ut Origenes dicit, <i>sicut mortui sumus | |
| 4632 cum illo moriente, et consurreximus Christo resurgenti, ita | |
| 4633 circumcisi sumus spirituali circumcisione per Christum. Et ideo | |
| 4634 carnali circumcisione non indigemus</i>. Et hoc est quod apostolus | |
| 4635 dicit, Coloss. II, in quo, scilicet Christo, circumcisi estis | |
| 4636 circumcisione non manu facta <i>in exspoliatione corporis carnis, | |
| 53 | 4637 sed in circumcisione domini nostri Iesu Christi</i>.</p><p title="III q. 37 a. 1 ad 3"><a name="48477"><span class="ref">[48477] IIIª q. 37 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4638 dicendum quod, sicut Christus propria voluntate mortem nostram |
| 4639 suscepit, quae est effectus peccati, nullum in se habens peccatum, | |
| 4640 ut nos a morte liberaret, et spiritualiter nos faceret mori | |
| 4641 peccato; ita etiam circumcisionem, quae est remedium originalis | |
| 4642 peccati, suscepit absque hoc quod haberet originale peccatum, ut | |
| 4643 nos a legis iugo liberaret, et ut in nobis spiritualem | |
| 4644 circumcisionem efficeret; ut scilicet, suscipiendo figuram, | |
| 53 | 4645 impleret veritatem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 37 a. 2 arg. 1"><a name="48478"><span class="ref">[48478] IIIª q. 37 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4646 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter fuerit Christo nomen |
| 4647 impositum. Veritas enim evangelica debet praenuntiationi | |
| 4648 propheticae respondere. Sed prophetae aliud nomen de Christo | |
| 4649 praenuntiaverunt, dicitur enim Isaiae VII, <i>ecce, virgo concipiet | |
| 4650 et pariet filium, et vocabitur nomen eius Emmanuel</i>; et VIII, | |
| 4651 <i>voca nomen eius, accelera, spolia detrahe, festina praedari</i>; | |
| 4652 et IX, <i>vocabitur nomen eius, admirabilis, consiliarius, Deus, | |
| 4653 fortis, pater futuri saeculi, princeps pacis</i>; et Zach. VI | |
| 4654 dicitur, <i>ecce vir, oriens nomen eius</i>. Ergo inconvenienter | |
| 53 | 4655 vocatum est nomen eius Iesus.</p><p title="III q. 37 a. 2 arg. 2"><a name="48479"><span class="ref">[48479] IIIª q. 37 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4656 Isaiae LXII dicitur, <i>vocabitur tibi nomen novum, quod os domini |
| 4657 nominavit</i>. Sed hoc nomen Iesus non est nomen novum, sed | |
| 4658 pluribus fuit in veteri testamento impositum, ut patet etiam ex | |
| 4659 ipsa genealogia Christi, Luc. III. Ergo videtur quod inconvenienter | |
| 53 | 4660 vocatum est nomen eius Iesus.</p><p title="III q. 37 a. 2 arg. 3"><a name="48480"><span class="ref">[48480] IIIª q. 37 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, hoc |
| 28 | 4661 nomen Iesus salutem significat, ut patet per id quod dicitur Matth. |
| 4662 I, <i>pariet filium, et vocabis nomen eius Iesum, ipse enim salvum | |
| 4663 faciet populum suum a peccatis eorum</i>. Sed salus per Christum | |
| 4664 non est facta solum in circumcisione, sed etiam in praeputio, ut | |
| 4665 patet per apostolum, Rom. IV. Inconvenienter ergo hoc nomen fuit | |
| 53 | 4666 Christo impositum in sua circumcisione.</p><p title="III q. 37 a. 2 s. c."><a name="48481"><span class="ref">[48481] IIIª q. 37 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4667 auctoritas Scripturae, in qua dicitur, Luc. II, quod, <i>postquam |
| 4668 consummati sunt dies octo, ut circumcideretur puer, vocatum est | |
| 53 | 4669 nomen eius Iesus</i>.</p><p title="III q. 37 a. 2 co."><a name="48482"><span class="ref">[48482] IIIª q. 37 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4670 dicendum quod nomina debent proprietatibus rerum respondere. Et hoc |
| 4671 patet in nominibus generum et specierum, prout dicitur IV | |
| 4672 Metaphys., <i>ratio enim quam significat nomen, est definitio</i>, | |
| 4673 quae designat propriam rei naturam. Nomina autem singularium | |
| 4674 hominum semper imponuntur ab aliqua proprietate eius cui nomen | |
| 4675 imponitur. Vel a tempore, sicut imponuntur nomina aliquorum | |
| 4676 sanctorum his qui in eorum festis nascuntur. Vel a cognatione, | |
| 4677 sicut cum filio imponitur nomen patris, vel alicuius de cognatione | |
| 4678 eius; sicut propinqui Ioannis Baptistae volebant eum vocare nomine | |
| 4679 patris sui Zachariam, non autem Ioannem, quia nullus erat in | |
| 4680 cognatione eius qui vocaretur hoc nomine, ut dicitur Luc. I. Vel | |
| 4681 etiam ab eventu, sicut Ioseph <i>vocavit primogenitum suum | |
| 4682 Manassen, dicens, oblivisci me fecit Deus omnium laborum | |
| 4683 meorum</i>, Gen. XLI. Vel etiam ex aliqua qualitate eius cui nomen | |
| 4684 imponitur, sicut Gen. XXV dicitur quod, <i>quia qui primo egressus | |
| 4685 est de utero matris, rufus erat, et totus in morem pellis | |
| 4686 hispidus</i>, vocatum est nomen eius Esau, quod interpretatur | |
| 4687 rubeus. Nomina autem quae imponuntur divinitus aliquibus, semper | |
| 4688 significant aliquod gratuitum donum eis divinitus datum, sicut Gen. | |
| 4689 XVII dictum est Abrahae, <i>appellaberis Abraham, quia patrem | |
| 4690 multarum gentium constitui te</i>; et Matth. XVI dictum est Petro, | |
| 4691 <i>tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam | |
| 4692 meam</i>. Quia igitur homini Christo hoc munus gratiae collatum | |
| 4693 erat ut per ipsum omnes salvarentur, ideo convenienter vocatum est | |
| 4694 nomen eius Iesus, idest salvator, Angelo hoc nomen praenuntiante | |
| 4695 non solum matri, sed etiam Ioseph, quia erat futurus eius | |
| 53 | 4696 nutritius.</p><p title="III q. 37 a. 2 ad 1"><a name="48483"><span class="ref">[48483] IIIª q. 37 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4697 dicendum quod in omnibus illis nominibus quodammodo significatur |
| 4698 hoc nomen Iesus, quod est significativum salutis. Nam in hoc quod | |
| 4699 dicitur Emmanuel, quod interpretatur, nobiscum Deus, designatur | |
| 4700 causa salutis, quae est unio divinae et humanae naturae in persona | |
| 4701 filii Dei, per quam factum est ut Deus esset nobiscum. Per hoc | |
| 4702 autem quod dicitur, <i>voca nomen eius, accelera, spolia | |
| 4703 detrahe</i>, etc., designatur a quo nos salvaverit, quia a Diabolo, | |
| 4704 cuius spolia abstulit, secundum illud Coloss. II, <i>exspolians | |
| 4705 principatus et potestates, traduxit confidenter</i>. In hoc autem | |
| 4706 quod dicitur, vocabitur nomen eius admirabilis, etc., designatur | |
| 4707 via et terminus nostrae salutis, inquantum scilicet admirabili | |
| 4708 divinitatis consilio et virtute, ad haereditatem futuri saeculi | |
| 4709 perducimur, in quo erit pax perfecta filiorum Dei, sub ipso | |
| 4710 principe Deo. Quod vero dicitur, ecce vir, oriens nomen eius, ad | |
| 4711 idem refertur ad quod primum, scilicet ad incarnationis mysterium, | |
| 53 | 4712 secundum quod exortum est in tenebris lumen rectis corde.</p><p title="III q. 37 a. 2 ad 2"><a name="48484"><span class="ref">[48484] IIIª q. 37 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4713 dicendum quod his qui fuerunt ante Christum potuit convenire hoc |
| 4714 nomen Iesus secundum aliquam aliam rationem, puta quia aliquam | |
| 4715 particularem et temporalem salutem attulerunt. Sed secundum | |
| 4716 rationem spiritualis et universalis salutis, hoc nomen est proprium | |
| 53 | 4717 Christo. Et secundum hoc dicitur esse novum.</p><p title="III q. 37 a. 2 ad 3"><a name="48485"><span class="ref">[48485] IIIª q. 37 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4718 dicendum quod, sicut Gen. XVII legitur, simul Abraham suscepit |
| 4719 impositionem nominis a Deo, et circumcisionis mandatum. Et ideo | |
| 4720 apud Iudaeos consuetum erat ut ipso die circumcisionis nomina | |
| 4721 pueris imponerentur, quasi ante circumcisionem perfectum esse non | |
| 4722 habuerint, sicut etiam nunc pueris in Baptismo nomina imponuntur. | |
| 4723 Unde super illud Proverb. IV, <i>ego filius fui patris mei, | |
| 4724 tenellus et unigenitus coram matre mea</i>, dicit Glossa, <i>quare | |
| 4725 Salomon se unigenitum coram matre vocat, quem fratrem uterinum | |
| 4726 praecessisse Scriptura testatur, nisi quia ille mox natus sine | |
| 4727 nomine, quasi nunquam esset, de vita decessit?</i> Et ideo | |
| 4728 Christus, simul cum fuit circumcisus, nominis impositionem | |
| 53 | 4729 accepit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 37 a. 3 arg. 1"><a name="48486"><span class="ref">[48486] IIIª q. 37 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 4730 proceditur. Videtur quod inconvenienter fuerit Christus in templo |
| 4731 oblatus. Dicitur enim Exod. XIII, <i>sanctifica mihi omne | |
| 4732 primogenitum quod aperit vulvam in filiis Israel</i>. Sed Christus | |
| 4733 exivit de clauso virginis utero, et ita matris vulvam non aperuit. | |
| 53 | 4734 Ergo Christus ex hac lege non debuit in templo offerri.</p><p title="III q. 37 a. 3 arg. 2"><a name="48487"><span class="ref">[48487] IIIª q. 37 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4735 illud quod est semper praesens alicui, non potest ei praesentari. |
| 4736 Sed Christi humanitas semper fuit Deo maxime praesens, utpote ei | |
| 4737 semper coniuncta in unitate personae. Ergo non oportuit quod coram | |
| 53 | 4738 domino sisteretur.</p><p title="III q. 37 a. 3 arg. 3"><a name="48488"><span class="ref">[48488] IIIª q. 37 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4739 Christus est hostia principalis, ad quam omnes hostiae veteris |
| 4740 legis referuntur sicut figura ad veritatem. Sed hostiae non debet | |
| 4741 esse alia hostia. Ergo non fuit conveniens ut pro Christo alia | |
| 53 | 4742 hostia offerretur.</p><p title="III q. 37 a. 3 arg. 4"><a name="48489"><span class="ref">[48489] IIIª q. 37 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4743 inter legales hostias praecipue fuit agnus, qui erat iuge |
| 4744 sacrificium, ut habetur Num. XXVIII. Unde etiam Christus dicitur | |
| 4745 agnus, Ioan. I, ecce agnus Dei. Magis ergo fuit conveniens quod pro | |
| 4746 Christo offerretur agnus quam par turturum vel duo pulli | |
| 53 | 4747 columbarum.</p><p title="III q. 37 a. 3 s. c."><a name="48490"><span class="ref">[48490] IIIª q. 37 a. 3 s. c.</span></a> Sed in |
| 28 | 4748 contrarium est auctoritas Scripturae, quae hoc factum esse |
| 53 | 4749 testatur, Luc. II.</p><p title="III q. 37 a. 3 co."><a name="48491"><span class="ref">[48491] IIIª q. 37 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4750 dicendum quod, sicut dictum est, Christus voluit sub lege fieri, ut |
| 4751 eos qui sub lege erant redimeret, et ut iustificatio legis in suis | |
| 4752 membris spiritualiter impleretur. De prole autem nata duplex | |
| 4753 praeceptum in lege traditur. Unum quidem generale quantum ad omnes, | |
| 4754 ut scilicet, completis diebus purificationis matris, offerretur | |
| 4755 sacrificium pro filio sive pro filia, ut habetur Levit. XII. Et hoc | |
| 4756 quidem sacrificium erat et ad expiationem peccati, in quo proles | |
| 4757 erat concepta et nata, et etiam ad consecrationem quandam ipsius, | |
| 4758 quia tunc primo praesentabatur in templo. Et ideo aliquid | |
| 4759 offerebatur in holocaustum, et aliquid pro peccato. Aliud autem | |
| 4760 praeceptum erat speciale in lege de primogenitis tam in hominibus | |
| 4761 quam in iumentis, sibi enim dominus deputaverat omne primogenitum | |
| 4762 in Israel, pro eo quod, ad liberationem populi Israel, percusserat | |
| 4763 primogenita Aegypti ab homine usque ad pecus, primogenitis filiorum | |
| 4764 Israel reservatis. Et hoc mandatum ponitur Exod. XIII. In quo etiam | |
| 4765 praefigurabatur Christus, qui est primogenitus in multis fratribus, | |
| 4766 ut dicitur Rom. VIII. Quia igitur Christus, ex muliere natus, erat | |
| 4767 primogenitus; et voluit fieri sub lege, haec duo Evangelista Lucas | |
| 4768 circa eum fuisse observata ostendit. Primo quidem, id quod pertinet | |
| 4769 ad primogenitos, cum dicit, <i>tulerunt illum in Ierusalem, ut | |
| 4770 sisterent eum domino, sicut scriptum est in lege domini, quia omne | |
| 4771 masculinum adaperiens vulvam sanctum domino vocabitur</i>. Secundo, | |
| 4772 id quod pertinet communiter ad omnes, cum dicit, <i>et ut darent | |
| 4773 hostiam, secundum quod dictum erat in lege domini, par turturum aut | |
| 53 | 4774 duos pullos columbarum</i>.</p><p title="III q. 37 a. 3 ad 1"><a name="48492"><span class="ref">[48492] IIIª q. 37 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4775 dicendum quod, sicut Gregorius Nyssenus dicit, <i>illud legis |
| 4776 praeceptum in solo incarnato Deo singulariter et ab aliis | |
| 4777 differenter impleri videtur. Ipse namque solus, ineffabiliter | |
| 4778 conceptus ac incomprehensibiliter editus, virginalem uterum | |
| 4779 aperuit, non antea connubio reseratum, servans et post partum | |
| 4780 inviolabiliter signaculum castitatis</i>. Unde quod dicit, aperiens | |
| 4781 vulvam, designat quod nihil antea inde intraverat vel exiverat. Et | |
| 4782 per hoc etiam specialiter dicitur <i>masculinus, quia nihil de | |
| 4783 femineitate culpae portavit</i>. Singulariter etiam sanctus, <i>qui | |
| 4784 terrenae contagia corruptelae, immaculati partus novitate, non | |
| 53 | 4785 sensit</i>.</p><p title="III q. 37 a. 3 ad 2"><a name="48493"><span class="ref">[48493] IIIª q. 37 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4786 dicendum quod, sicut filius Dei <i>non propter seipsum factus est |
| 4787 homo et circumcisus in carne, sed ut nos per gratiam faceret deos, | |
| 4788 et ut spiritualiter circumcidamur; sic propter nos sistitur domino, | |
| 4789 ut discamus Deo praesentare nosipsos</i>. Et hoc post | |
| 4790 circumcisionem eius factum est, ut ostendat <i>neminem nisi | |
| 53 | 4791 circumcisum vitiis, dignum esse divinis conspectibus</i>.</p><p title="III q. 37 a. 3 ad 3"><a name="48494"><span class="ref">[48494] IIIª q. 37 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4792 dicendum quod propter hoc ipsum voluit hostias legales pro se |
| 4793 offerri, qui erat vera hostia, ut figura veritati coniungeretur, et | |
| 4794 per veritatem figura approbaretur, contra illos qui Deum legis | |
| 4795 negant a Christo fuisse in Evangelio praedicatum. <i>Non enim | |
| 4796 putandum est</i>, ut Origenes dicit, <i>quod filium suum bonus Deus | |
| 53 | 4797 sub lege inimici fecerit, quam ipse non dederat</i>.</p><p title="III q. 37 a. 3 ad 4"><a name="48495"><span class="ref">[48495] IIIª q. 37 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 4798 dicendum quod Levit. XII <i>praecipitur ut qui possent, agnum pro |
| 4799 filio aut filia, simul et turturem sive columbam offerrent, qui | |
| 4800 vero non sufficerent ad offerendum agnum, duos turtures aut duos | |
| 4801 columbae pullos offerrent. Dominus ergo, qui, cum dives esset, | |
| 4802 propter nos egenus factus est, ut illius inopia divites | |
| 4803 essemus</i>, ut dicitur II Cor. VIII, pro se pauperum hostiam | |
| 4804 voluit offerri, sicut et in ipsa nativitate pannis involvitur et | |
| 4805 reclinatur in praesepio. Nihilominus tamen huiusmodi aves figurae | |
| 4806 congruunt. Turtur enim, quia est avis loquax, praedicationem et | |
| 4807 confessionem fidei significat; quia vero est animal castum, | |
| 4808 significat castitatem; quia vero est animal solitarium, significat | |
| 4809 contemplationem. Columba vero est animal mansuetum et simplex, | |
| 4810 mansuetudinem et simplicitatem significans. Est autem animal | |
| 4811 gregale, unde significat vitam activam. Et ideo huiusmodi hostia | |
| 4812 significabat perfectionem Christi et membrorum eius. <i>Utrumque | |
| 4813 autem animal, propter consuetudinem gemendi, praesentes sanctorum | |
| 4814 luctus designat, sed turtur, quae est solitaria, significat | |
| 4815 orationum lacrimas; columba vero, quae est gregalis, significat | |
| 4816 publicas orationes Ecclesiae</i>. Utrumque tamen animal duplicatum | |
| 4817 offertur, ut sanctitas sit non solum in anima, sed etiam in | |
| 53 | 4818 corpore.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 37 a. 4 arg. 1"><a name="48496"><span class="ref">[48496] IIIª q. 37 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 4819 proceditur. Videtur quod inconvenienter mater Dei purganda ad |
| 4820 templum accesserit. Purgatio enim non videtur esse nisi ab | |
| 4821 immunditia. Sed in beata virgine nulla fuit immunditia, ut ex supra | |
| 53 | 4822 dictis patet. Ergo non debuit ut purganda ad templum accedere.</p><p title="III q. 37 a. 4 arg. 2"><a name="48497"><span class="ref">[48497] IIIª q. 37 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4823 Levit. XII dicitur, <i>mulier quae, suscepto semine, peperit |
| 4824 masculum, immunda erit septem diebus</i>, et ideo ei praecipitur | |
| 4825 quod non ingrediatur sanctuarium, donec impleantur dies purgationis | |
| 4826 eius. Sed beata virgo peperit masculum sine virili semine. Non ergo | |
| 53 | 4827 debuit venire ad templum purganda.</p><p title="III q. 37 a. 4 arg. 3"><a name="48498"><span class="ref">[48498] IIIª q. 37 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4828 purgatio ab immunditia non fit nisi per gratiam. Sed sacramenta |
| 4829 veteris legis gratiam non conferebant, sed ipsa potius secum | |
| 4830 gratiae auctorem habebat. Non ergo conveniens fuit ut beata virgo | |
| 53 | 4831 ad templum purganda veniret.</p><p title="III q. 37 a. 4 s. c."><a name="48499"><span class="ref">[48499] IIIª q. 37 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4832 auctoritas Scripturae, qua dicitur, Luc. II, quod <i>impleti sunt |
| 53 | 4833 dies purgationis Mariae secundum legem Moysi</i>.</p><p title="III q. 37 a. 4 co."><a name="48500"><span class="ref">[48500] IIIª q. 37 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4834 dicendum quod, sicut plenitudo gratiae a Christo derivatur in |
| 4835 matrem, ita decuit ut mater humilitati filii conformaretur, | |
| 4836 humilibus enim Deus dat gratiam, ut dicitur Iac. IV. Et ideo, sicut | |
| 4837 Christus, licet legi non esset obnoxius, voluit tamen | |
| 4838 circumcisionem et alia legis onera subire, ad demonstrandum | |
| 4839 humilitatis et obedientiae exemplum, et ut approbaret legem, et ut | |
| 4840 calumniae occasionem Iudaeis tolleret; propter easdem rationes | |
| 4841 voluit et matrem suam implere legis observantias, quibus tamen non | |
| 53 | 4842 erat obnoxia.</p><p title="III q. 37 a. 4 ad 1"><a name="48501"><span class="ref">[48501] IIIª q. 37 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4843 dicendum quod, licet beata virgo nullam haberet immunditiam, voluit |
| 4844 tamen purgationis observantiam implere, non propter indigentiam, | |
| 4845 sed propter legis praeceptum. Et ideo signanter Evangelista dicit | |
| 4846 quod completi sunt dies purgationis eius secundum legem, ipsa enim | |
| 53 | 4847 secundum se purgatione non indigebat.</p><p title="III q. 37 a. 4 ad 2"><a name="48502"><span class="ref">[48502] IIIª q. 37 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4848 dicendum quod signanter Moyses videtur fuisse locutus, ad |
| 4849 excipiendam ab immunditia matrem Dei, quae non peperit suscepto | |
| 4850 semine. Et ideo patet quod non obligatur ad impletionem illius | |
| 4851 praecepti, sed voluntarie purgationis observantiam implevit, ut | |
| 53 | 4852 dictum est.</p><p title="III q. 37 a. 4 ad 3"><a name="48503"><span class="ref">[48503] IIIª q. 37 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4853 dicendum quod legalia sacramenta non purgabant ab immunditia |
| 4854 culpae, quod fit per gratiam, sed hanc purgationem praefigurabant, | |
| 4855 purgabant enim purgatione quadam carnali ab immunditia | |
| 4856 irregularitatis cuiusdam; sicut in secunda parte dictum est. | |
| 4857 Neutram tamen immunditiam beata virgo contraxerat. Et ideo non | |
| 53 | 4858 indigebat purgari.</p></div></div><div class="q" id="q38"><h2>Quaestio 38</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 38 pr."><a name="48504"><span class="ref">[48504] |
| 4859 IIIª q. 38 pr.</span></a> Deinde considerandum est de Baptismo | |
| 28 | 4860 quo Christus baptizatus est. Et quia Christus baptizatus est |
| 4861 Baptismo Ioannis, primo considerandum est de Baptismo Ioannis in | |
| 4862 communi; secundo, de baptizatione Christi. Circa primum quaeruntur | |
| 4863 sex. Primo, utrum conveniens fuerit quod Ioannes baptizaret. | |
| 4864 Secundo, utrum ille Baptismus fuerit a Deo. Tertio, utrum | |
| 4865 contulerit gratiam quarto, utrum alii praeter Christum illo | |
| 4866 Baptismo debuerint baptizari. Quinto, utrum Baptismus ille cessare | |
| 4867 debuerit, Christo baptizato. Sexto, utrum baptizati Baptismo | |
| 53 | 4868 Ioannis essent postea baptizandi Baptismo Christi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 38 a. 1 arg. 1"><a name="48505"><span class="ref">[48505] IIIª q. 38 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 4869 proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens Ioannem baptizare. |
| 4870 Omnis enim ritus sacramentalis ad aliquam pertinet legem. Sed | |
| 4871 Ioannes non introduxit novam legem. Ergo inconveniens fuit quod | |
| 53 | 4872 novum ritum baptizandi introduceret.</p><p title="III q. 38 a. 1 arg. 2"><a name="48506"><span class="ref">[48506] IIIª q. 38 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4873 Ioannes fuit missus a Deo in testimonium tanquam propheta, secundum |
| 4874 illud Luc. I, <i>tu, puer, propheta altissimi vocaberis</i>. Sed | |
| 4875 prophetae qui fuerunt ante Christum, non introduxerunt novum ritum, | |
| 4876 sed ad observantiam legalium rituum inducebant, ut patet Malach. | |
| 4877 ult., <i>mementote legis Moysi, servi mei</i>. Ergo nec Ioannes | |
| 53 | 4878 novum ritum baptizandi inducere debuit.</p><p title="III q. 38 a. 1 arg. 3"><a name="48507"><span class="ref">[48507] IIIª q. 38 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, ubi |
| 28 | 4879 est alicuius rei superfluitas, non est ad illud aliquid addendum. |
| 4880 Sed Iudaei excedebant in superfluitate Baptismatum, dicitur enim | |
| 4881 Marci VII, quod <i>Pharisaei, et omnes Iudaei, nisi crebro lavent | |
| 4882 manus, non manducant; et a foro, nisi baptizentur, non comedunt; et | |
| 4883 alia multa quae tradita sunt illis servare, Baptismata calicum et | |
| 4884 urceorum et aeramentorum et lectorum</i>. Ergo inconveniens fuit | |
| 53 | 4885 quod Ioannes baptizaret.</p><p title="III q. 38 a. 1 s. c."><a name="48508"><span class="ref">[48508] IIIª q. 38 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4886 auctoritas Scripturae, Matth. III, ubi, praemissa sanctitate |
| 4887 Ioannis, subditur quod exibant ad eum multi, et baptizabantur in | |
| 53 | 4888 Iordane.</p><p title="III q. 38 a. 1 co."><a name="48509"><span class="ref">[48509] IIIª q. 38 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4889 dicendum quod conveniens fuit Ioannem baptizare, propter quatuor. |
| 4890 Primo quidem, quia oportebat Christum a Ioanne baptizari, ut | |
| 4891 Baptismum consecraret, ut dicit Augustinus, super Ioan. Secundo, ut | |
| 4892 Christus manifestaretur. Unde ipse Ioannes Baptista dicit, Ioan. I, | |
| 4893 <i>ut manifestetur, scilicet Christus, in Israel, propterea veni | |
| 4894 ego in aqua baptizans</i>. Concurrentibus enim turbis annuntiabat | |
| 4895 Christum, quod quidem facilius sic factum est quam si per singulos | |
| 4896 discurrisset, ut Chrysostomus dicit, super Ioan. Tertio, ut suo | |
| 4897 Baptismo assuefaceret homines ad Baptismum Christi. Unde Gregorius | |
| 4898 dicit, in quadam homilia, quod ideo baptizavit Ioannes <i>ut, | |
| 4899 praecursionis suae ordinem servans, qui nasciturum dominum nascendo | |
| 4900 praevenerat, baptizando quoque baptizaturum praeveniret</i>. Quarto | |
| 4901 ut, ad poenitentiam homines inducens, homines praepararet ad digne | |
| 4902 suscipiendum Baptismum Christi. Unde Beda dicit quod, <i>quantum | |
| 4903 catechumenis nondum baptizatis prodest doctrina fidei, tantum | |
| 4904 profuit Baptisma Ioannis ante Baptisma Christi. Quia sicut ille | |
| 4905 praedicabat poenitentiam, et Baptismum Christi praenuntiabat, et in | |
| 4906 cognitionem veritatis quae mundo apparuit attrahebat; sic ministri | |
| 4907 Ecclesiae, qui primo erudiunt, postea peccata eorum redarguunt, | |
| 53 | 4908 deinde in Baptismo Christi remissionem promittunt</i>.</p><p title="III q. 38 a. 1 ad 1"><a name="48510"><span class="ref">[48510] IIIª q. 38 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4909 dicendum quod Baptismus Ioannis non erat per se sacramentum, sed |
| 4910 quasi quoddam sacramentale, disponens ad Baptismum Christi. Et ideo | |
| 4911 aliqualiter pertinebat ad legem Christi, non autem ad legem | |
| 53 | 4912 Moysi.</p><p title="III q. 38 a. 1 ad 2"><a name="48511"><span class="ref">[48511] IIIª q. 38 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4913 dicendum quod Ioannes non fuit solum propheta, sed plus quam |
| 4914 propheta, ut dicitur Matth. XI, fuit enim terminus legis et initium | |
| 4915 Evangelii. Et ideo magis pertinebat ad eum verbo et opere inducere | |
| 53 | 4916 homines ad legem Christi quam ad observantiam veteris legis.</p><p title="III q. 38 a. 1 ad 3"><a name="48512"><span class="ref">[48512] IIIª q. 38 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4917 dicendum quod Baptismata illa Pharisaeorum erant inania, utpote ad |
| 4918 solam munditiam carnis ordinata. Sed Baptismus Ioannis ordinabatur | |
| 4919 ad munditiam spiritualem, inducebat enim homines ad poenitentiam, | |
| 53 | 4920 ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 38 a. 2 arg. 1"><a name="48513"><span class="ref">[48513] IIIª q. 38 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4921 sic proceditur. Videtur quod Baptismus Ioannis non fuit a Deo. |
| 4922 Nihil enim sacramentale quod est a Deo, denominatur ab homine puro, | |
| 4923 sicut Baptismus novae legis non dicitur Petri vel Pauli, sed | |
| 4924 Christi. Sed ille Baptismus denominatur a Ioanne, secundum illud | |
| 4925 Matth. XXI, <i>Baptismus Ioannis e caelo erat? An ex hominibus?</i> | |
| 53 | 4926 Ergo Baptismus Ioannis non fuit a Deo.</p><p title="III q. 38 a. 2 arg. 2"><a name="48514"><span class="ref">[48514] IIIª q. 38 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4927 omnis doctrina de novo a Deo procedens aliquibus signis |
| 4928 confirmatur, unde et dominus, Exod. IV, dedit Moysi potestatem | |
| 4929 signa faciendi, et Heb. II dicitur quod <i>cum fides nostra | |
| 4930 principium accepisset enuntiari a domino, per eos qui audierunt in | |
| 4931 nos confirmata est, contestante Deo signis et prodigiis</i>. Sed de | |
| 4932 Ioanne Baptista dicitur, Ioan. X, <i>Ioannes signum fecit | |
| 4933 nullum</i>. Ergo videtur quod Baptismus quo baptizavit, non esset a | |
| 53 | 4934 Deo.</p><p title="III q. 38 a. 2 arg. 3"><a name="48515"><span class="ref">[48515] IIIª q. 38 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4935 sacramenta quae sunt divinitus instituta, aliquibus sacrae |
| 4936 Scripturae praeceptis continentur. Sed Baptismus Ioannis non | |
| 4937 praecipitur aliquo praecepto sacrae Scripturae. Ergo videtur quod | |
| 53 | 4938 non fuerit a Deo.</p><p title="III q. 38 a. 2 s. c."><a name="48516"><span class="ref">[48516] IIIª q. 38 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4939 quod dicitur Ioan. I, <i>qui me misit baptizare in aqua, ille mihi |
| 53 | 4940 dixit, super quem videris spiritum,</i> et cetera.</p><p title="III q. 38 a. 2 co."><a name="48517"><span class="ref">[48517] IIIª q. 38 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4941 dicendum quod in Baptismo Ioannis duo possunt considerari, scilicet |
| 4942 ipse ritus baptizandi, et effectus Baptismi. Ritus quidem | |
| 4943 baptizandi non fuit ab hominibus, sed a Deo, qui familiari spiritus | |
| 4944 sancti revelatione Ioannem ad baptizandum misit. Effectus autem | |
| 4945 illius Baptismi fuit ab homine, quia nihil in illo Baptismo | |
| 4946 efficiebatur quod homo facere non posset. Unde non fuit a solo Deo, | |
| 53 | 4947 nisi inquantum Deus in homine operatur.</p><p title="III q. 38 a. 2 ad 1"><a name="48518"><span class="ref">[48518] IIIª q. 38 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 4948 dicendum quod per Baptismum novae legis homines interius per |
| 4949 spiritum sanctum baptizantur, quod facit solus Deus. Per Baptismum | |
| 4950 autem Ioannis solum corpus mundabatur aqua. Unde dicitur Matth. | |
| 4951 III, <i>ego baptizo vos in aqua, ille vos baptizabit in spiritu | |
| 4952 sancto</i>. Et ideo Baptismus Ioannis denominatur ab ipso, quia | |
| 4953 scilicet nihil in eo agebatur quod ipse non ageret. Baptismus autem | |
| 4954 novae legis non denominatur a ministro, qui principalem Baptismi | |
| 53 | 4955 effectum non agit, scilicet interiorem emundationem.</p><p title="III q. 38 a. 2 ad 2"><a name="48519"><span class="ref">[48519] IIIª q. 38 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 4956 dicendum quod tota doctrina et operatio Ioannis ordinabatur ad |
| 4957 Christum, qui multitudine signorum et suam doctrinam et Ioannis | |
| 4958 confirmavit. Si autem Ioannes signa fecisset, homines ex aequo | |
| 4959 Ioanni et Christo attendissent. Et ideo, ut homines principaliter | |
| 4960 Christo attenderent, non est datum Ioanni ut faceret signum. | |
| 4961 Iudaeis tamen quaerentibus quare baptizaret, confirmavit suum | |
| 4962 officium auctoritate Scripturae, dicens, <i>ego vox clamantis in | |
| 4963 deserto</i>, etc., ut dicitur Ioan. I. Ipsa etiam austeritas vitae | |
| 4964 eius officium eius commendabat, quia, ut Chrysostomus dicit, super | |
| 4965 Matth. <i>mirabile erat in humano corpore tantam patientiam | |
| 53 | 4966 videre</i>.</p><p title="III q. 38 a. 2 ad 3"><a name="48520"><span class="ref">[48520] IIIª q. 38 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 4967 dicendum quod Baptismus Ioannis non fuit ordinatus a Deo nisi ut |
| 4968 modico tempore duraret, propter causas praedictas. Et ideo non fuit | |
| 4969 commendatus aliquo praecepto communiter tradito in sacra Scriptura, | |
| 4970 sed familiari quadam revelatione spiritus sancti, ut dictum | |
| 53 | 4971 est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 38 a. 3 arg. 1"><a name="48521"><span class="ref">[48521] IIIª q. 38 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 4972 proceditur. Videtur quod in Baptismo Ioannis gratia daretur. |
| 4973 Dicitur enim Marci I, <i>fuit Ioannes in deserto baptizans, et | |
| 4974 praedicans Baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum</i>. | |
| 4975 Poenitentia autem et remissio peccatorum est per gratiam. Ergo | |
| 53 | 4976 Baptismus Ioannis gratiam conferebat.</p><p title="III q. 38 a. 3 arg. 2"><a name="48522"><span class="ref">[48522] IIIª q. 38 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4977 baptizandi a Ioanne confitebantur peccata sua, ut habetur Matth. |
| 4978 III et Marci I. Sed confessio peccatorum ordinatur ad remissionem, | |
| 4979 quae fit per gratiam. Ergo in Baptismo Ioannis gratia | |
| 53 | 4980 conferebatur.</p><p title="III q. 38 a. 3 arg. 3"><a name="48523"><span class="ref">[48523] IIIª q. 38 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 4981 Baptismus Ioannis propinquior erat Baptismo Christi quam |
| 4982 circumcisio. Per circumcisionem autem remittebatur peccatum | |
| 4983 originale, quia, ut Beda dicit, <i>idem salutiferae curationis | |
| 4984 auxilium circumcisio in lege contra originalis peccati vulnus | |
| 4985 agebat, quod nunc Baptismus agere revelatae gratiae tempore | |
| 4986 consuevit</i>. Ergo multo magis Baptismus Ioannis remissionem | |
| 53 | 4987 peccatorum operabatur. Quod sine gratia fieri non potest.</p><p title="III q. 38 a. 3 s. c."><a name="48524"><span class="ref">[48524] IIIª q. 38 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 4988 quod Matth. III dicitur, <i>ego quidem baptizo vos in aqua in |
| 4989 poenitentiam</i>. Quod exponens Gregorius, in quadam homilia, | |
| 4990 dicit, <i>Ioannes non in spiritu, sed in aqua baptizat, quia | |
| 4991 peccata solvere non valebat</i>. Sed gratia est a spiritu sancto, | |
| 4992 et per eam peccata tolluntur. Ergo Baptismus Ioannis gratiam non | |
| 53 | 4993 conferebat.</p><p title="III q. 38 a. 3 co."><a name="48525"><span class="ref">[48525] IIIª q. 38 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 4994 dicendum quod, sicut dictum est, tota doctrina et operatio Ioannis |
| 4995 praeparatoria erat ad Christum, sicut ministri et inferioris | |
| 4996 artificis est praeparare materiam ad formam, quam inducit | |
| 4997 principalis artifex. Gratia autem conferenda erat hominibus per | |
| 4998 Christum, secundum illud Ioan. I, <i>gratia et veritas per Iesum | |
| 4999 Christum facta est</i>. Et ideo Baptismus Ioannis gratiam non | |
| 5000 conferebat, sed solum ad gratiam praeparabat, tripliciter. Uno | |
| 5001 quidem modo, per doctrinam Ioannis, inducentem homines ad fidem | |
| 5002 Christi. Alio modo, assuefaciendo homines ad ritum Baptismi | |
| 5003 Christi. Tertio modo, per poenitentiam, praeparando homines ad | |
| 53 | 5004 suscipiendum effectum Baptismi Christi.</p><p title="III q. 38 a. 3 ad 1"><a name="48526"><span class="ref">[48526] IIIª q. 38 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5005 dicendum quod in illis verbis, ut Beda dicit, potest intelligi |
| 5006 duplex Baptismus poenitentiae. Unus quidem, quem Ioannes baptizando | |
| 5007 conferebat, qui scilicet Baptismus dicitur poenitentiae, etc., quia | |
| 5008 scilicet ille Baptismus erat quoddam inductivum ad poenitentiam, et | |
| 5009 quasi quaedam protestatio qua profitebantur homines se poenitentiam | |
| 5010 acturos. Alius autem est Baptismus Christi, per quem peccata | |
| 5011 remittuntur, quem Ioannes dare non poterat, sed solum praedicabat, | |
| 5012 dicens, <i>ille vos baptizabit in spiritu sancto</i>. Vel potest | |
| 5013 dici quod praedicabat Baptismum poenitentiae, idest, inducentem ad | |
| 5014 poenitentiam, quae quidem poenitentia ducit homines in remissionem | |
| 5015 peccatorum. Vel potest dici quod per Baptismum Christi, ut | |
| 5016 Hieronymus dicit, <i>gratia datur, qua peccata gratis dimittuntur, | |
| 5017 quod autem consummatur per sponsum, initiatur per paranymphum</i>, | |
| 5018 scilicet per Ioannem. Unde dicitur quod baptizabat et praedicabat | |
| 5019 Baptismum poenitentiae in remissionem peccatorum, non ideo quia hoc | |
| 53 | 5020 ipse perficeret, sed quia hoc inchoabat praeparando.</p><p title="III q. 38 a. 3 ad 2"><a name="48527"><span class="ref">[48527] IIIª q. 38 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5021 dicendum quod illa confessio peccatorum non fiebat ad remissionem |
| 5022 peccatorum statim per Baptismum Ioannis exhibendam, sed | |
| 5023 consequendam per poenitentiam consequentem, et Baptismum Christi, | |
| 53 | 5024 ad quem poenitentia illa praeparabat.</p><p title="III q. 38 a. 3 ad 3"><a name="48528"><span class="ref">[48528] IIIª q. 38 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5025 dicendum quod circumcisio instituta erat in remedium originalis |
| 5026 peccati. Sed Baptismus Ioannis ad hoc non erat institutus, sed | |
| 5027 solum erat praeparatorius ad Baptismum Christi, ut dictum est. | |
| 53 | 5028 Sacramenta autem ex vi institutionis suum habent effectum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 38 a. 4 arg. 1"><a name="48529"><span class="ref">[48529] IIIª q. 38 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 5029 proceditur. Videtur quod Baptismo Ioannis solus Christus debebat |
| 5030 baptizari. Quia, sicut dictum est, <i>ad hoc Ioannes baptizavit ut | |
| 5031 Christus baptizaretur</i>, sicut Augustinus dicit, super Ioan. Sed | |
| 5032 quod est proprium Christo, non debet aliis convenire. Ergo nulli | |
| 53 | 5033 alii debuerunt illo Baptismo baptizari.</p><p title="III q. 38 a. 4 arg. 2"><a name="48530"><span class="ref">[48530] IIIª q. 38 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5034 quicumque baptizatur, aut accipit aliquid a Baptismo, aut Baptismo |
| 5035 aliquid confert. Sed a Baptismo Ioannis nullus aliquid accipere | |
| 5036 poterat, quia in eo gratia non conferebatur, ut dictum est nec | |
| 5037 aliquis Baptismo aliquid conferre poterat nisi Christus, qui | |
| 5038 <i>tactu mundissimae suae carnis aquas sanctificavit</i>. Ergo | |
| 5039 videtur quod solus Christus Baptismo Ioannis debuerit | |
| 53 | 5040 baptizari.</p><p title="III q. 38 a. 4 arg. 3"><a name="48531"><span class="ref">[48531] IIIª q. 38 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 5041 alii illo Baptismo baptizabantur, hoc non erat nisi ut |
| 5042 praepararentur ad Baptismum Christi, et sic conveniens videbatur | |
| 5043 quod, sicut Baptismus Christi omnibus confertur, et magnis et | |
| 5044 parvis, et gentilibus et Iudaeis, ita etiam et Baptismus Ioannis | |
| 5045 conferretur. Sed non legitur quod ab eo pueri baptizarentur, nec | |
| 5046 etiam gentiles, dicitur enim Marci I, quod <i>egrediebantur ad eum | |
| 5047 Ierosolymitae universi, et baptizabantur ab illo</i>. Ergo videtur | |
| 53 | 5048 quod solus Christus a Ioanne debuit baptizari.</p><p title="III q. 38 a. 4 s. c."><a name="48532"><span class="ref">[48532] IIIª q. 38 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5049 quod dicitur Luc. III, <i>factum est, cum baptizaretur omnis |
| 53 | 5050 populus, et Iesu baptizato et orante, aperti sunt caeli</i>.</p><p title="III q. 38 a. 4 co."><a name="48533"><span class="ref">[48533] IIIª q. 38 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5051 dicendum quod duplici de causa oportuit alios a Christo baptizari |
| 5052 Baptismo Ioannis. Primo quidem, ut Augustinus dicit, super Ioan., | |
| 5053 quia, <i>si solus Christus Baptismo Ioannis baptizatus esset, non | |
| 5054 defuissent qui dicerent Baptismum Ioannis, quo Christus est | |
| 5055 baptizatus, digniorem esse Baptismo Christi, quo alii | |
| 5056 baptizantur</i>. Secundo, quia oportebat per Baptismum Ioannis | |
| 53 | 5057 alios ad Baptismum Christi praeparari, sicut dictum est.</p><p title="III q. 38 a. 4 ad 1"><a name="48534"><span class="ref">[48534] IIIª q. 38 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5058 dicendum quod non propter hoc solum fuit Ioannis Baptismus |
| 5059 institutus ut Christus baptizaretur, sed etiam propter alias | |
| 5060 causas, ut dictum est. Et tamen, si ad hoc solum esset institutus | |
| 5061 ut Christus eo baptizaretur, oportebat praedictum inconveniens | |
| 53 | 5062 vitari, aliis hoc Baptismo baptizatis.</p><p title="III q. 38 a. 4 ad 2"><a name="48535"><span class="ref">[48535] IIIª q. 38 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5063 dicendum quod alii qui ad Baptismum Ioannis accedebant, non |
| 5064 poterant quidem Baptismo aliquid conferre, nec tamen a Baptismo | |
| 53 | 5065 gratiam accipiebant, sed solum poenitentiae signum.</p><p title="III q. 38 a. 4 ad 3"><a name="48536"><span class="ref">[48536] IIIª q. 38 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5066 dicendum quod ille Baptismus erat poenitentiae, quae pueris non |
| 5067 convenit, ideo pueri illo Baptismo non baptizabantur. Conferre | |
| 5068 autem gentibus viam salutis soli Christo reservabatur, qui est | |
| 5069 expectatio gentium, ut dicitur Gen. penult. Sed et ipse Christus | |
| 5070 apostolis inhibuit gentibus Evangelium praedicare, ante passionem | |
| 5071 et resurrectionem. Unde multo minus conveniebat per Ioannem | |
| 53 | 5072 gentiles ad Baptismum admitti.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 38 a. 5 arg. 1"><a name="48537"><span class="ref">[48537] IIIª q. 38 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 5073 proceditur. Videtur quod Baptismus Ioannis cessare debuerit |
| 5074 postquam Christus est baptizatus. Dicitur enim Ioan. I, <i>ut | |
| 5075 manifestetur Israeli, propterea veni in aqua baptizans</i>. Sed, | |
| 5076 Christo baptizato, sufficienter fuit manifestatus, tum per | |
| 5077 testimonium Ioannis; tum per descensum columbae; tum etiam | |
| 5078 testimonio paternae vocis. Ergo non videtur quod postea debuerit | |
| 53 | 5079 Baptismus Ioannis durare.</p><p title="III q. 38 a. 5 arg. 2"><a name="48538"><span class="ref">[48538] IIIª q. 38 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5080 Augustinus dicit, super Ioan., <i>baptizatus est Christus, et |
| 5081 cessavit Ioannis Baptismus</i>. Ergo videtur quod Ioannes, post | |
| 53 | 5082 Christum baptizatum, non debuerit baptizare.</p><p title="III q. 38 a. 5 arg. 3"><a name="48539"><span class="ref">[48539] IIIª q. 38 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5083 Baptismus Ioannis erat praeparatorius ad Baptismum Christi. Sed |
| 5084 Baptismus Christi incoepit statim Christo baptizato, quia <i>tactu | |
| 5085 suae mundissimae carnis vim regenerativam contulit aquis</i>, ut | |
| 5086 Beda dicit. Ergo videtur quod Baptismus Ioannis cessaverit, Christo | |
| 53 | 5087 baptizato.</p><p title="III q. 38 a. 5 s. c."><a name="48540"><span class="ref">[48540] IIIª q. 38 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5088 quod dicitur Ioan. III, <i>venit Iesus in Iudaeam terram et |
| 5089 baptizabat, erat autem et Ioannes baptizans</i>. Sed Christus non | |
| 5090 baptizavit priusquam fuit baptizatus. Ergo videtur quod, postquam | |
| 53 | 5091 fuit Christus baptizatus, adhuc Ioannes baptizabat.</p><p title="III q. 38 a. 5 co."><a name="48541"><span class="ref">[48541] IIIª q. 38 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5092 dicendum quod Baptismus Ioannis cessare non debuit, Christo |
| 5093 baptizato. Primo quidem quia, ut Chrysostomus dicit, si cessasset | |
| 5094 Ioannes baptizare, Christo baptizato, existimaretur quod zelo vel | |
| 5095 ira faceret. Secundo quia, si cessasset a Baptismo, Christo | |
| 5096 baptizante, discipulos suos in maiorem zelum misisset. Tertio quia, | |
| 5097 persistens in baptizando, suos auditores mittebat ad Christum. | |
| 5098 Quarto quia, ut Beda dicit, adhuc permanebat umbra veteris legis, | |
| 53 | 5099 nec debet praecursor cessare donec veritas manifestetur.</p><p title="III q. 38 a. 5 ad 1"><a name="48542"><span class="ref">[48542] IIIª q. 38 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5100 dicendum quod nondum Christus erat plene manifestatus, eo |
| 5101 baptizato. Et ideo adhuc necessarium erat quod Ioannes | |
| 53 | 5102 baptizaret.</p><p title="III q. 38 a. 5 ad 2"><a name="48543"><span class="ref">[48543] IIIª q. 38 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5103 dicendum quod, baptizato Christo, cessavit Baptismus Ioannis, non |
| 5104 tamen statim, sed eo incarcerato. Unde Chrysostomus dicit, super | |
| 5105 Ioan., <i>aestimo propter hoc permissam esse mortem Ioannis, et, eo | |
| 5106 sublato de medio, Christum maxime praedicare coepisse, ut omnis | |
| 5107 multitudinis affectio ad Christum transiret, et non ultra his quae | |
| 53 | 5108 de utroque erant sententiis scinderentur</i>.</p><p title="III q. 38 a. 5 ad 3"><a name="48544"><span class="ref">[48544] IIIª q. 38 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5109 dicendum quod Baptismus Ioannis praeparatorius erat, non solum ad |
| 5110 hoc quod Christus baptizaretur, sed ad hoc quod alii ad Christi | |
| 5111 Baptismum accederent. Quod nondum fuit impletum, Christo | |
| 53 | 5112 baptizato.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 38 a. 6 arg. 1"><a name="48545"><span class="ref">[48545] IIIª q. 38 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 5113 proceditur. Videtur quod baptizati Baptismo Ioannis non fuerint |
| 5114 baptizandi Baptismo Christi. Ioannes enim non fuit minor apostolis, | |
| 5115 cum de eo scriptum sit, Matth. XI, <i>inter natos mulierum non | |
| 5116 surrexit maior Ioanne Baptista</i>. Sed illi qui baptizabantur ab | |
| 5117 apostolis, non rebaptizabantur iterum, sed solummodo addebatur eis | |
| 5118 impositio manuum, dicitur enim Act. VIII, quod aliqui tantum | |
| 5119 baptizati erant a Philippo in nomine domini Iesu, tunc apostoli, | |
| 5120 scilicet Petrus et Ioannes, <i>imponebant manus super illos, et | |
| 5121 accipiebant spiritum sanctum</i>. Ergo videtur quod baptizati a | |
| 53 | 5122 Ioanne non debuerint baptizari Baptismo Christi.</p><p title="III q. 38 a. 6 arg. 2"><a name="48546"><span class="ref">[48546] IIIª q. 38 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5123 apostoli fuerunt baptizati Baptismo Ioannis, fuerunt enim quidam |
| 5124 eorum discipuli Ioannis, ut patet Ioan. I. Sed apostoli non | |
| 5125 videntur baptizati Baptismo Christi, dicitur enim Ioan. IV, quod | |
| 5126 <i>Iesus non baptizabat, sed discipuli eius</i>. Ergo videtur quod | |
| 5127 baptizati Baptismo Ioannis non erant baptizandi Baptismo | |
| 53 | 5128 Christi.</p><p title="III q. 38 a. 6 arg. 3"><a name="48547"><span class="ref">[48547] IIIª q. 38 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5129 minor est qui baptizatur quam qui baptizat. Sed ipse Ioannes non |
| 5130 legitur baptizatus Baptismo Christi. Ergo multo minus illi qui a | |
| 53 | 5131 Ioanne baptizabantur, indigebant Baptismo Christi baptizari.</p><p title="III q. 38 a. 6 arg. 4"><a name="48548"><span class="ref">[48548] IIIª q. 38 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5132 Act. XIX dicitur quod <i>Paulus invenit quosdam de discipulis, |
| 5133 dixitque ad eos, si spiritum sanctum accepistis credentes? At illi | |
| 5134 dixerunt ad eum, sed neque si spiritus sanctus est, audivimus. Ille | |
| 5135 vero ait, in quo baptizati estis? Qui dixerunt, in Ioannis | |
| 5136 Baptismate. Unde baptizati sunt iterum in nomine domini nostri Iesu | |
| 5137 Christi</i>. Sic ergo videtur quod, quia spiritum sanctum | |
| 5138 nesciebant, quod oportuerit eos iterum baptizari, sicut Hieronymus | |
| 5139 dicit, super Ioelem, et in epistola de viro unius uxoris; et | |
| 5140 Ambrosius, in libro de spiritu sancto. Sed quidam fuerunt baptizati | |
| 5141 Baptismo Ioannis qui habebant plenam notitiam Trinitatis. Ergo non | |
| 53 | 5142 erant baptizandi iterum Baptismo Christi.</p><p title="III q. 38 a. 6 arg. 5"><a name="48549"><span class="ref">[48549] IIIª q. 38 a. 6 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5143 Rom. X, super illud, <i>hoc est verbum fidei quod praedicamus</i>, |
| 5144 dicit Glossa Augustini, <i>unde est ista virtus aquae ut corpus | |
| 5145 tangat et cor abluat, nisi faciente verbo, non quia dicitur, sed | |
| 5146 quia creditur?</i> Ex quo patet quod virtus Baptismi dependet ex | |
| 5147 fide. Sed forma Baptismi Ioannis significavit fidem in qua nos | |
| 5148 baptizamur, dicit enim Paulus, Act. XIX, <i>Ioannes baptizabat | |
| 5149 Baptismo poenitentiae populum, dicens in eum qui venturus est post | |
| 5150 ipsum ut crederent, hoc est, in Iesum</i>. Ergo videtur quod non | |
| 5151 oportebat baptizatos Baptismo Ioannis iterum baptizari Baptismo | |
| 53 | 5152 Christi.</p><p title="III q. 38 a. 6 s. c."><a name="48550"><span class="ref">[48550] IIIª q. 38 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5153 quod Augustinus dicit, super Ioan., <i>qui baptizati sunt |
| 5154 Baptismate Ioannis, oportebat ut baptizarentur Baptismate | |
| 53 | 5155 domini</i>.</p><p title="III q. 38 a. 6 co."><a name="48551"><span class="ref">[48551] IIIª q. 38 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5156 dicendum quod secundum opinionem Magistri, in IV Sent., <i>illi qui |
| 5157 baptizati sunt a Ioanne nescientes spiritum sanctum esse, ac spem | |
| 5158 ponentes in illius Baptismo, postea baptizati sunt Baptismo | |
| 5159 Christi, illi vero qui spem non posuerunt in Baptismo Ioannis, et | |
| 5160 patrem et filium et spiritum sanctum credebant, non fuerunt postea | |
| 5161 baptizati, sed, impositione manuum ab apostolis super eos facta, | |
| 5162 spiritum sanctum receperunt</i>. Et hoc quidem verum est quantum ad | |
| 5163 primam partem, quod multis auctoritatibus confirmatur. Sed quantum | |
| 5164 ad secundam partem, est penitus irrationabile quod dicitur. Primo | |
| 5165 quidem, quia Baptismus Ioannis neque gratiam conferebat, neque | |
| 5166 characterem imprimebat, sed erat solum in aqua, ut ipse dicit, | |
| 5167 Matth. III. Unde baptizati fides vel spes quam habebat in Christum, | |
| 5168 non poterat hunc defectum supplere. Secundo quia, quando in | |
| 5169 sacramento omittitur quod est de necessitate sacramenti, non solum | |
| 5170 oportet suppleri quod fuerat omissum, sed oportet totaliter | |
| 5171 innovari. Est autem de necessitate Baptismi Christi quod fiat non | |
| 5172 solum in aqua, sed etiam in spiritu sancto, secundum illud Ioan. | |
| 5173 III, <i>nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non | |
| 5174 potest introire in regnum Dei</i>. Unde illis qui tantum in aqua | |
| 5175 baptizati erant Baptismo Ioannis, non solum erat supplendum quod | |
| 5176 deerat, ut scilicet daretur eis spiritus sanctus per impositionem | |
| 5177 manuum, sed erant iterato totaliter baptizandi in aqua et spiritu | |
| 53 | 5178 sancto.</p><p title="III q. 38 a. 6 ad 1"><a name="48552"><span class="ref">[48552] IIIª q. 38 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5179 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, super Ioan., <i>ideo post |
| 5180 Ioannem baptizatum est, quia non dabat Baptisma Christi, sed suum. | |
| 5181 Quod autem dabatur a Petro, et si quod datum est a Iuda, Christi | |
| 5182 erat. Et ideo, si quos baptizavit Iudas, non sunt iterum | |
| 5183 baptizandi, Baptisma enim tale est qualis est ille in cuius | |
| 5184 potestate datur; non qualis ille cuius ministerio datur</i>. Et | |
| 5185 inde est etiam quod baptizati a Philippo diacono, qui Baptismum | |
| 5186 Christi dabat, non sunt iterum baptizati, sed acceperunt manus | |
| 5187 impositionem per apostolos, sicut baptizati per sacerdotes | |
| 53 | 5188 confirmantur per episcopos.</p><p title="III q. 38 a. 6 ad 2"><a name="48553"><span class="ref">[48553] IIIª q. 38 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5189 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, ad Seleucianum, |
| 5190 <i>intelligimus discipulos Christi fuisse baptizatos, sive Baptismo | |
| 5191 Ioannis, sicut nonnulli arbitrantur, sive, quod magis credibile | |
| 5192 est, Baptismo Christi. Neque enim ministerio baptizandi defuit, ut | |
| 5193 haberet baptizatos servos per quos ceteros baptizaret, qui non | |
| 53 | 5194 defuit humilitatis ministerio quando eis pedes lavit</i>.</p><p title="III q. 38 a. 6 ad 3"><a name="48554"><span class="ref">[48554] IIIª q. 38 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5195 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>per hoc |
| 5196 quod Christus Ioanni dicenti, ego a te debeo baptizari, respondit, | |
| 5197 sine modo, ostenditur quia postea Christus baptizavit Ioannem</i>. | |
| 5198 Et hoc dicit in quibusdam libris apocryphis manifeste scriptum | |
| 5199 esse. Certum tamen est, ut Hieronymus dicit, super Matth., quod, | |
| 5200 <i>sicut Christus baptizatus fuit in aqua a Ioanne, ita Ioannes a | |
| 53 | 5201 Christo erat in spiritu baptizandus</i>.</p><p title="III q. 38 a. 6 ad 4"><a name="48555"><span class="ref">[48555] IIIª q. 38 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 5202 dicendum quod non est tota causa quare illi fuerunt baptizati post |
| 5203 Baptismum Ioannis, quia spiritum sanctum non cognoverant, sed quia | |
| 53 | 5204 non erant Baptismo Christi baptizati.</p><p title="III q. 38 a. 6 ad 5"><a name="48556"><span class="ref">[48556] IIIª q. 38 a. 6 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 5205 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, contra Faustum, sacramenta |
| 5206 nostra sunt signa praesentis gratiae, sacramenta vero veteris legis | |
| 5207 fuerunt signa gratiae futurae. Unde ex hoc ipso quod Ioannes | |
| 5208 baptizavit in nomine venturi, datur intelligi quod non dabat | |
| 53 | 5209 Baptismum Christi, qui est sacramentum novae legis.</p></div></div><div class="q" id="q39"><h2>Quaestio 39</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="III q. 39 pr."><a name="48557"><span class="ref">[48557] |
| 5210 IIIª q. 39 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 5211 baptizatione Christi. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum |
| 5212 Christus debuerit baptizari. Secundo, utrum debuerit baptizari | |
| 5213 Baptismo Ioannis. Tertio, de tempore Baptismi. Quarto, de loco. | |
| 5214 Quinto, de hoc quod sunt ei caeli aperti. Sexto, de spiritu sancto | |
| 5215 apparente in specie columbae. Septimo, utrum illa columba fuerit | |
| 53 | 5216 verum animal. Octavo, de voce paterni testimonii.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="III q. 39 a. 1 arg. 1"><a name="48558"><span class="ref">[48558] IIIª q. 39 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 5217 proceditur. Videtur quod non fuerit conveniens Christum baptizari. |
| 5218 Baptizari enim est ablui. Sed Christo non convenit ablui, in quo | |
| 5219 nulla fuit impuritas. Ergo videtur quod Christum non decuerit | |
| 53 | 5220 baptizari.</p><p title="III q. 39 a. 1 arg. 2"><a name="48559"><span class="ref">[48559] IIIª q. 39 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5221 Christus circumcisionem suscepit ut impleret legem. Sed Baptismus |
| 53 | 5222 non pertinebat ad legem. Ergo non debebat baptizari.</p><p title="III q. 39 a. 1 arg. 3"><a name="48560"><span class="ref">[48560] IIIª q. 39 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5223 primum movens in quolibet genere est immobile secundum illum motum, |
| 5224 sicut caelum, quod est primum alterans, non est alterabile. Sed | |
| 5225 Christus est primum baptizans, secundum illud, <i>super quem | |
| 5226 videris spiritum descendentem et manentem, hic est qui | |
| 53 | 5227 baptizat</i>. Ergo Christum non decuit baptizari.</p><p title="III q. 39 a. 1 s. c."><a name="48561"><span class="ref">[48561] IIIª q. 39 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5228 quod dicitur Matth. III, quod <i>venit Iesus a Galilaea in Iordanem |
| 53 | 5229 ad Ioannem, ut baptizaretur ab eo</i>.</p><p title="III q. 39 a. 1 co."><a name="48562"><span class="ref">[48562] IIIª q. 39 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5230 dicendum quod conveniens fuit Christum baptizari. Primo quidem |
| 5231 quia, ut Ambrosius dicit, super Luc., <i>baptizatus est dominus, | |
| 5232 non mundari volens, sed mundare aquas, ut, ablutae per carnem | |
| 5233 Christi, quae peccatum non cognovit, Baptismatis vim haberent, et | |
| 5234 ut sanctificatas relinqueret postmodum baptizandis</i>, sicut | |
| 5235 Chrysostomus dicit. Secundo, sicut Chrysostomus dicit, super | |
| 5236 Matth., <i>quamvis Christus non esset peccator, tamen naturam | |
| 5237 suscepit peccatricem, et similitudinem carnis peccati. Propterea, | |
| 5238 etsi pro se Baptismate non indigebat, tamen in aliis carnalis | |
| 5239 natura opus habebat</i>. Et, sicut Gregorius Nazianzenus dicit, | |
| 5240 <i>baptizatus est Christus ut totum veteranum Adam immergat | |
| 5241 aquae</i>. Tertio, baptizari voluit, sicut Augustinus dicit, in | |
| 5242 sermone de Epiphania, <i>quia voluit facere quod faciendum omnibus | |
| 5243 imperavit</i>. Et hoc est quod ipse dicit, <i>sic decet nos | |
| 5244 adimplere omnem iustitiam</i>. Ut enim Ambrosius dicit, super Luc., | |
| 5245 <i>haec est iustitia, ut quod alterum facere velis, prius ipse | |
| 53 | 5246 incipias, et tuo alios horteris exemplo</i>.</p><p title="III q. 39 a. 1 ad 1"><a name="48563"><span class="ref">[48563] IIIª q. 39 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5247 dicendum quod Christus non fuit baptizatus ut ablueretur, sed ut |
| 53 | 5248 ablueret, sicut dictum est.</p><p title="III q. 39 a. 1 ad 2"><a name="48564"><span class="ref">[48564] IIIª q. 39 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5249 dicendum quod Christus non solum debebat implere ea quae sunt legis |
| 5250 veteris, sed etiam inchoare ea quae sunt novae. Et ideo non solum | |
| 53 | 5251 voluit circumcidi, sed etiam baptizari.</p><p title="III q. 39 a. 1 ad 3"><a name="48565"><span class="ref">[48565] IIIª q. 39 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5252 dicendum quod Christus est primum baptizans spiritualiter. Et sic |
| 53 | 5253 non est baptizatus, sed solum in aqua.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="III q. 39 a. 2 arg. 1"><a name="48566"><span class="ref">[48566] IIIª q. 39 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5254 sic proceditur. Videtur quod Christum non decuerit baptizari |
| 5255 Baptismo Ioannis. Baptismus enim Ioannis fuit Baptismus | |
| 5256 poenitentiae. Sed poenitentia Christo non convenit, quia nullum | |
| 5257 habuit peccatum. Ergo videtur quod non debuit baptizari Baptismo | |
| 53 | 5258 Ioannis.</p><p title="III q. 39 a. 2 arg. 2"><a name="48567"><span class="ref">[48567] IIIª q. 39 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5259 Baptismus Ioannis, sicut dicit Chrysostomus, <i>medium fuit inter |
| 5260 Baptismum Iudaeorum et Baptismum Christi. Sed medium sapit naturam | |
| 5261 extremorum</i>. Cum ergo Christus non fuerit baptizatus Baptismate | |
| 5262 Iudaico, nec etiam Baptismate suo, videtur quod, pari ratione, | |
| 53 | 5263 Baptismate Ioannis baptizari non debuerit.</p><p title="III q. 39 a. 2 arg. 3"><a name="48568"><span class="ref">[48568] IIIª q. 39 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5264 omne quod in rebus humanis est optimum, debet attribui Christo. Sed |
| 5265 Baptismus Ioannis non tenet supremum locum inter Baptismata. Ergo | |
| 53 | 5266 non convenit Christum baptizari Baptismo Ioannis.</p><p title="III q. 39 a. 2 s. c."><a name="48569"><span class="ref">[48569] IIIª q. 39 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5267 quod dicitur Matth. III, quod <i>venit Iesus in Iordanem ut |
| 53 | 5268 baptizaretur a Ioanne</i>.</p><p title="III q. 39 a. 2 co."><a name="48570"><span class="ref">[48570] IIIª q. 39 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5269 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, super Ioan., <i>baptizatus |
| 5270 dominus baptizabat non Baptismate quo baptizatus est</i>. Unde, cum | |
| 5271 ipse baptizaret Baptismo proprio, consequens est quod non fuerit | |
| 5272 baptizatus suo Baptismate, sed Baptismate Ioannis. Et hoc fuit | |
| 5273 conveniens, primo quidem, propter conditionem Baptismi Ioannis, qui | |
| 5274 non baptizavit in spiritu, sed solum in aqua. Christus autem | |
| 5275 spirituali Baptismate non indigebat, qui a principio suae | |
| 5276 conceptionis gratia spiritus sancti repletus fuit, ut patet ex | |
| 5277 dictis. Et haec est ratio Chrysostomi. Secundo, ut Beda dicit, | |
| 5278 baptizatus est Baptismo Ioannis, ut Baptismo suo Baptismum Ioannis | |
| 5279 comprobaret. Tertio, sicut Gregorius Nazianzenus dicit, <i>accedit | |
| 53 | 5280 Iesus ad Baptismum Ioannis sanctificaturus Baptismum</i>.</p><p title="III q. 39 a. 2 ad 1"><a name="48571"><span class="ref">[48571] IIIª q. 39 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5281 dicendum quod, sicut supra dictum est, Christus baptizari voluit ut |
| 5282 nos suo exemplo induceret ad Baptismum. Et ideo, ad hoc quod esset | |
| 5283 efficacior eius inductio, voluit baptizari Baptismo quo manifeste | |
| 5284 non indigebat, ut homines ad Baptismum accederent quo indigebant. | |
| 5285 Unde Ambrosius dicit, super Luc., <i>nemo refugiat lavacrum | |
| 53 | 5286 gratiae, quando Christus lavacrum poenitentiae non refugit</i>.</p><p title="III q. 39 a. 2 ad 2"><a name="48572"><span class="ref">[48572] IIIª q. 39 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5287 dicendum quod Baptismus Iudaeorum in lege praeceptus, erat solum |
| 5288 figuralis; Baptismus autem Ioannis aliqualiter erat realis, | |
| 5289 inquantum inducebat homines ad abstinendum a peccatis; Baptismus | |
| 5290 autem Christi habet efficaciam mundandi a peccato et gratiam | |
| 5291 conferendi. Christus autem neque indigebat percipere remissionem | |
| 5292 peccatorum, quae in eo non erant; neque recipere gratiam, qua | |
| 5293 plenus erat. Similiter etiam, cum ipse sit veritas, non competebat | |
| 5294 ei id quod in sola figura gerebatur. Et ideo magis congruum fuit | |
| 53 | 5295 quod baptizaretur Baptismo medio quam aliquo extremorum.</p><p title="III q. 39 a. 2 ad 3"><a name="48573"><span class="ref">[48573] IIIª q. 39 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5296 dicendum quod Baptismus est quoddam spirituale remedium. Quanto |
| 5297 autem est aliquid magis perfectum, tanto minori remedio indiget. | |
| 5298 Unde ex hoc ipso quod Christus est maxime perfectus, conveniens | |
| 5299 fuit quod non baptizaretur perfectissimo Baptismo, sicut ille qui | |
| 53 | 5300 est sanus, non indiget efficaci medicina.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="III q. 39 a. 3 arg. 1"><a name="48574"><span class="ref">[48574] IIIª q. 39 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 5301 proceditur. Videtur quod non convenienti tempore Christus fuerit |
| 5302 baptizatus. Ad hoc enim Christus baptizatus est ut suo exemplo | |
| 5303 alios ad Baptismum provocaret. Sed fideles Christi laudabiliter | |
| 5304 baptizantur, non solum ante trigesimum annum, sed etiam in | |
| 5305 infantili aetate. Ergo videtur quod Christus non debuit baptizari | |
| 53 | 5306 in aetate triginta annorum.</p><p title="III q. 39 a. 3 arg. 2"><a name="48575"><span class="ref">[48575] IIIª q. 39 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5307 Christus non legitur docuisse, vel miracula fecisse, ante |
| 5308 Baptismum. Sed utilius fuisset mundo si pluri tempore docuisset, | |
| 5309 incipiens a vigesimo anno, vel etiam prius. Ergo videtur quod | |
| 5310 Christus, qui pro utilitate hominum venerat, ante trigesimum annum | |
| 53 | 5311 debuerat baptizari.</p><p title="III q. 39 a. 3 arg. 3"><a name="48576"><span class="ref">[48576] IIIª q. 39 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5312 indicium sapientiae divinitus infusae maxime debuit manifestari in |
| 5313 Christo. Est autem manifestatum in Daniele tempore suae pueritiae, | |
| 5314 secundum illud Dan. XIII, <i>suscitavit dominus spiritum sanctum | |
| 5315 pueri iunioris, cui nomen Daniel</i>. Ergo multo magis Christus in | |
| 53 | 5316 sua pueritia debuit baptizari vel docere.</p><p title="III q. 39 a. 3 arg. 4"><a name="48577"><span class="ref">[48577] IIIª q. 39 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5317 Baptismus Ioannis ordinatur ad Baptismum Christi sicut ad finem. |
| 5318 Sed <i>finis est prior in intentione, et postremum in | |
| 5319 executione</i>. Ergo vel debuit primus baptizari a Ioanne, vel | |
| 53 | 5320 ultimus.</p><p title="III q. 39 a. 3 s. c."><a name="48578"><span class="ref">[48578] IIIª q. 39 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5321 quod dicitur Luc. III, <i>factum est, cum baptizaretur omnis |
| 5322 populus, et Iesu baptizato et orante</i>, et infra, <i>et ipse | |
| 53 | 5323 Iesus erat incipiens quasi annorum triginta</i>.</p><p title="III q. 39 a. 3 co."><a name="48579"><span class="ref">[48579] IIIª q. 39 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5324 dicendum quod Christus convenienter fuit in trigesimo anno |
| 5325 baptizatus. Primo quidem, quia Christus baptizabatur quasi ex tunc | |
| 5326 incipiens docere et praedicare, ad quod requiritur perfecta aetas, | |
| 5327 qualis est triginta annorum. Unde et Gen. XLI legitur quod triginta | |
| 5328 annorum erat Ioseph quando suscepit regimen Aegypti. Similiter | |
| 5329 etiam II Reg. V legitur de David quod <i>triginta annorum erat cum | |
| 5330 regnare coepisset</i>. Ezechiel etiam in anno trigesimo coepit | |
| 5331 prophetare, ut habetur Ezech. I. Secundo quia, sicut Chrysostomus | |
| 5332 dicit, super Matth., <i>futurum erat ut post Baptismum Christi lex | |
| 5333 cessare inciperet. Et ideo hac aetate Christus ad Baptismum venit | |
| 5334 quae potest omnia peccata suscipere, ut, lege servata, nullus dicat | |
| 5335 quod ideo eam solvit quod implere non potuit</i>. Tertio, quia per | |
| 5336 hoc quod Christus in aetate perfecta baptizatur, datur intelligi | |
| 5337 quod Baptismus parit viros perfectos, secundum illud Ephes. IV, | |
| 5338 <i>donec occurramus omnes in unitatem fidei et agnitionis filii | |
| 5339 Dei, in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis | |
| 5340 Christi</i>. Unde et ipsa proprietas numeri ad hoc pertinere | |
| 5341 videtur. Consurgit enim tricenarius numerus ex ductu ternarii in | |
| 5342 denarium; per ternarium autem intelligitur fides Trinitatis, per | |
| 5343 denarium autem impletio mandatorum legis; et in his duobus | |
| 53 | 5344 perfectio vitae Christianae consistit.</p><p title="III q. 39 a. 3 ad 1"><a name="48580"><span class="ref">[48580] IIIª q. 39 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5345 dicendum quod, sicut Gregorius Nazianzenus dicit, Christus non est |
| 5346 baptizatus <i>quasi indigeret purgatione, nec aliquod illi | |
| 5347 immineret periculum differendo Baptismum. Sed cuivis alii non in | |
| 5348 parvum redundat periculum, si exeat ex hac vita non indutus veste | |
| 5349 incorruptionis</i>, scilicet gratia. Et licet bonum sit post | |
| 5350 Baptismum munditiam custodire, potius tamen est, ut ipse dicit, | |
| 53 | 5351 <i>interdum paulisper maculari, quam gratia omnino carere</i>.</p><p title="III q. 39 a. 3 ad 2"><a name="48581"><span class="ref">[48581] IIIª q. 39 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5352 dicendum quod utilitas quae a Christo provenit hominibus praecipue |
| 5353 est per fidem et humilitatem, ad quorum utrumque valet quod | |
| 5354 Christus non in pueritia vel in adolescentia coepit docere, sed in | |
| 5355 perfecta aetate. Ad fidem quidem, quia per hoc ostenditur in eo | |
| 5356 vera humanitas, quod per temporum incrementa corporaliter profecit, | |
| 5357 et ne huiusmodi profectus putaretur esse phantasticus, noluit suam | |
| 5358 sapientiam et virtutem manifestare ante perfectam corporis aetatem. | |
| 5359 Ad humilitatem vero, ne ante perfectam aetatem aliquis | |
| 53 | 5360 praesumptuose praelationis gradum et docendi officium assumat.</p><p title="III q. 39 a. 3 ad 3"><a name="48582"><span class="ref">[48582] IIIª q. 39 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5361 dicendum quod Christus proponebatur hominibus in exemplum omnium. |
| 5362 Et ideo oportuit in eo ostendi id quod competit omnibus secundum | |
| 5363 legem communem, ut scilicet in aetate perfecta doceret. Sed, sicut | |
| 5364 Gregorius Nazianzenus dicit, <i>non est lex Ecclesiae quod raro | |
| 5365 contingit, sicut nec una hirundo ver facit</i>. Aliquibus enim, ex | |
| 5366 quadam speciali dispensatione, secundum divinae sapientiae | |
| 5367 rationem, concessum est, praeter legem communem, ut ante perfectam | |
| 5368 aetatem officium vel praesidendi vel docendi haberent, sicut | |
| 53 | 5369 Salomon, Daniel et Ieremias.</p><p title="III q. 39 a. 3 ad 4"><a name="48583"><span class="ref">[48583] IIIª q. 39 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 5370 dicendum quod Christus nec primus nec ultimus debuit a Ioanne |
| 5371 baptizari. Quia, ut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>Christus | |
| 5372 ad hoc baptizatur ut confirmaret praedicationem et Baptismum | |
| 5373 Ioannis; et ut testimonium acciperet a Ioanne</i>. Non autem | |
| 5374 creditum fuisset testimonio Ioannis nisi postquam multi fuerunt | |
| 5375 baptizati ab ipso. Et ideo non debuit primus a Ioanne baptizari. | |
| 5376 Similiter etiam nec ultimus. Quia, sicut ipse ibidem subdit, | |
| 5377 <i>sicut lux solis non expectat occasum Luciferi, sed eo procedente | |
| 5378 egreditur, et suo lumine obscurat illius candorem; sic et Christus | |
| 5379 non expectavit ut cursum suum Ioannes impleret, sed, adhuc eo | |
| 53 | 5380 docente et baptizante, apparuit</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="III q. 39 a. 4 arg. 1"><a name="48584"><span class="ref">[48584] IIIª q. 39 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 5381 proceditur. Videtur quod Christus non debuerit baptizari in |
| 5382 Iordane. Veritas enim debet respondere figurae. Sed figura Baptismi | |
| 5383 praecessit in transitu maris rubri, ubi Aegyptii sunt submersi, | |
| 5384 sicut peccata delentur in Baptismo. Ergo videtur quod Christus | |
| 53 | 5385 magis debuerit baptizari in mari quam in flumine Iordanis.</p><p title="III q. 39 a. 4 arg. 2"><a name="48585"><span class="ref">[48585] IIIª q. 39 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5386 Iordanis interpretatur descensus. Sed per Baptismum aliquis plus |
| 5387 ascendit quam descendit, unde et Matth. III dicitur quod | |
| 5388 <i>baptizatus Iesus confestim ascendit de aqua</i>. Ergo videtur | |
| 53 | 5389 inconveniens fuisse quod Christus in Iordane baptizaretur.</p><p title="III q. 39 a. 4 arg. 3"><a name="48586"><span class="ref">[48586] IIIª q. 39 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5390 transeuntibus filiis Israel, aquae Iordanis conversae sunt |
| 5391 retrorsum, ut legitur Iosue IV, et sicut in Psalmo dicitur. Sed | |
| 5392 illi qui baptizantur, non retrorsum, sed in antea progrediuntur. | |
| 53 | 5393 Non ergo fuit conveniens ut Christus in Iordane baptizaretur.</p><p title="III q. 39 a. 4 s. c."><a name="48587"><span class="ref">[48587] IIIª q. 39 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5394 quod dicitur Marci I, quod <i>baptizatus est Iesus a Ioanne in |
| 53 | 5395 Iordane</i>.</p><p title="III q. 39 a. 4 co."><a name="48588"><span class="ref">[48588] IIIª q. 39 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5396 dicendum quod fluvius Iordanis fuit per quem filii Israel in terram |
| 5397 promissionis intraverunt. Hoc autem habet Baptismus Christi | |
| 5398 speciale prae omnibus Baptismatibus, quod introducit in regnum Dei, | |
| 5399 quod per terram promissionis significatur, unde dicitur Ioan. III, | |
| 5400 <i>nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu sancto, non potest | |
| 5401 introire in regnum Dei</i>. Ad quod etiam pertinet quod Elias | |
| 5402 divisit aquas Iordanis, qui erat in curru igneo rapiendus in | |
| 5403 caelum, ut dicitur IV Reg. II, quia scilicet transeuntibus per | |
| 5404 aquam Baptismi, per ignem spiritus sancti patet aditus in caelum. | |
| 53 | 5405 Et ideo conveniens fuit ut Christus in Iordane baptizaretur.</p><p title="III q. 39 a. 4 ad 1"><a name="48589"><span class="ref">[48589] IIIª q. 39 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5406 dicendum quod transitus maris rubri praefiguravit Baptismum quantum |
| 5407 ad hoc quod Baptismus delet peccata. Sed transitus Iordanis quantum | |
| 5408 ad hoc quod aperit ianuam regni caelestis, qui est principalior | |
| 5409 effectus Baptismi, et per solum Christum impletus. Et ideo | |
| 5410 convenientius fuit quod Christus in Iordane quam in mari | |
| 53 | 5411 baptizaretur.</p><p title="III q. 39 a. 4 ad 2"><a name="48590"><span class="ref">[48590] IIIª q. 39 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5412 dicendum quod in Baptismo est ascensus per profectum gratiae, qui |
| 5413 requirit humilitatis descensum, secundum illud Iac. IV, | |
| 5414 <i>humilibus autem dat gratiam</i>. Et ad talem descensum | |
| 53 | 5415 referendum est nomen Iordanis.</p><p title="III q. 39 a. 4 ad 3"><a name="48591"><span class="ref">[48591] IIIª q. 39 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5416 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in sermone de Epiphania, |
| 5417 <i>sicut antea aquae Iordanis retrorsum conversae fuerant, ita | |
| 5418 modo, Christo baptizato, peccata retrorsum conversa sunt</i>. Vel | |
| 5419 etiam per hoc significatur quod, contra descensum aquarum, | |
| 53 | 5420 benedictionum fluvius sursum ferebatur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="III q. 39 a. 5 arg. 1"><a name="48592"><span class="ref">[48592] IIIª q. 39 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic |
| 28 | 5421 proceditur. Videtur quod Christo baptizato non debuerunt caeli |
| 5422 aperiri. Illi enim aperiendi sunt caeli qui indiget intrare in | |
| 5423 caelum, quasi extra caelum existens. Sed Christus semper erat in | |
| 5424 caelo, secundum illud Ioan. III, <i>filius hominis qui est in | |
| 53 | 5425 caelo</i>. Ergo videtur quod non debuerint ei caeli aperiri.</p><p title="III q. 39 a. 5 arg. 2"><a name="48593"><span class="ref">[48593] IIIª q. 39 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5426 apertio caelorum aut intelligitur corporaliter, aut spiritualiter. |
| 5427 Sed non potest intelligi corporaliter, quia corpora caelestia sunt | |
| 5428 impassibilia et infrangibilia, secundum illud Iob XXXVII, <i>tu | |
| 5429 forsitan fabricatus es caelos, qui solidissimi quasi aere fusi | |
| 5430 sunt?</i> Similiter etiam nec potest intelligi spiritualiter, quia | |
| 5431 ante oculos filii Dei caeli antea clausi non fuerant. Ergo | |
| 5432 inconvenienter videtur dici quod baptizato Christo aperti fuerunt | |
| 53 | 5433 caeli.</p><p title="III q. 39 a. 5 arg. 3"><a name="48594"><span class="ref">[48594] IIIª q. 39 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5434 fidelibus caelum apertum est per Christi passionem, secundum illud |
| 5435 Heb. X, <i>habemus fiduciam in introitum sanctorum in sanguine | |
| 5436 Christi</i>. Unde etiam nec baptizati Baptismo Christi, si qui ante | |
| 5437 eius passionem decesserunt, caelos intrare potuerunt. Ergo magis | |
| 53 | 5438 debuerunt aperiri caeli Christo patiente, quam eo baptizato.</p><p title="III q. 39 a. 5 s. c."><a name="48595"><span class="ref">[48595] IIIª q. 39 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5439 quod dicitur Luc. III, <i>Iesu baptizato et orante, apertum est |
| 53 | 5440 caelum</i>.</p><p title="III q. 39 a. 5 co."><a name="48596"><span class="ref">[48596] IIIª q. 39 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5441 dicendum quod, sicut dictum est, Christus baptizari voluit ut suo |
| 5442 Baptismo consecraret Baptismum quo nos baptizaremur et ideo in | |
| 5443 Baptismo Christi ea demonstrari debuerunt quae pertinent ad | |
| 5444 efficaciam nostri Baptismi. Circa quam tria sunt consideranda. | |
| 5445 Primo quidem, principalis virtus ex qua Baptismus efficaciam habet, | |
| 5446 quae quidem est virtus caelestis. Et ideo baptizato Christo apertum | |
| 5447 est caelum, ut ostenderetur quod de cetero caelestis virtus | |
| 5448 Baptismum sanctificaret. Secundo, operatur ad efficaciam Baptismi | |
| 5449 fides Ecclesiae et eius qui baptizatur, unde et baptizati fidem | |
| 5450 profitentur, et Baptismus dicitur fidei sacramentum. Per fidem | |
| 5451 autem inspicimus caelestia, quae sensum et rationem humanam | |
| 5452 excedunt. Et ad hoc significandum, Christo baptizato aperti sunt | |
| 5453 caeli. Tertio, quia per Baptismum Christi specialiter aperitur | |
| 5454 nobis introitus regni caelestis, qui primo homini praeclusus fuerat | |
| 5455 per peccatum. Unde baptizato Christo aperti sunt caeli, ut | |
| 5456 ostenderetur quod baptizatis patet via in caelum. Post Baptismum | |
| 5457 autem necessaria est homini iugis oratio, ad hoc quod caelum | |
| 5458 introeat, licet enim per Baptismum remittantur peccata, remanet | |
| 5459 tamen fomes peccati nos impugnans interius, et mundus et Daemones | |
| 5460 qui impugnant exterius. Et ideo signanter dicitur Luc. III quod, | |
| 5461 <i>Iesu baptizato et orante, apertum est caelum</i>, quia scilicet | |
| 5462 fidelibus necessaria est oratio post Baptismum. Vel ut detur | |
| 5463 intelligi quod hoc ipsum quod per Baptismum caelum aperitur | |
| 5464 credentibus, est ex virtute orationis Christi. Unde signanter | |
| 5465 dicitur, Matth. III, quod <i>apertum est ei caelum, idest, omnibus | |
| 5466 propter eum</i>, sicut si imperator alicui pro alio petenti dicat, | |
| 5467 ecce, hoc beneficium non illi do, sed tibi, idest, propter te illi; | |
| 53 | 5468 ut Chrysostomus dicit, super Matth.</p><p title="III q. 39 a. 5 ad 1"><a name="48597"><span class="ref">[48597] IIIª q. 39 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5469 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>sicut |
| 5470 Christus secundum dispensationem humanam baptizatus est, quamvis | |
| 5471 propter se Baptismo non indigeret; sic secundum humanam | |
| 5472 dispensationem aperti sunt ei caeli, secundum autem naturam divinam | |
| 53 | 5473 semper erat in caelis</i>.</p><p title="III q. 39 a. 5 ad 2"><a name="48598"><span class="ref">[48598] IIIª q. 39 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5474 dicendum quod, sicut Hieronymus dicit, super Matth., <i>caeli |
| 5475 aperti sunt Christo baptizato, non reseratione elementorum, sed | |
| 5476 spiritualibus oculis, sicut et Ezechiel in principio voluminis sui | |
| 5477 caelos apertos esse commemorat</i>. Et hoc probat Chrysostomus, | |
| 5478 super Matth., dicens quod, <i>si ipsa creatura, scilicet caelorum, | |
| 5479 rupta fuisset, non dixisset, aperti sunt ei, quia quod corporaliter | |
| 5480 aperitur, omnibus est apertum</i>. Unde et Marci I expresse dicitur | |
| 5481 quod <i>Iesus statim ascendens de aqua, vidit caelos apertos</i>, | |
| 5482 quasi ipsa apertio caelorum ad visionem Christi referatur. Quod | |
| 5483 quidem aliqui referunt ad visionem corporalem, dicentes quod circa | |
| 5484 Christum baptizatum tantus splendor fulsit in Baptismo ut | |
| 5485 viderentur caeli aperti. Potest etiam referri ad imaginariam | |
| 5486 visionem, per quem modum Ezechiel vidit caelos apertos, formabatur | |
| 5487 enim ex virtute divina et voluntate rationis talis visio in | |
| 5488 imaginatione Christi, ad significandum quod per Baptismum caeli | |
| 5489 aditus hominibus aperitur. Potest etiam ad visionem intellectualem | |
| 5490 referri, prout Christus vidit, Baptismo iam sanctificato, apertum | |
| 53 | 5491 esse caelum hominibus; quod tamen etiam ante viderat fiendum.</p><p title="III q. 39 a. 5 ad 3"><a name="48599"><span class="ref">[48599] IIIª q. 39 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5492 dicendum quod per passionem Christi aperitur caelum hominibus sicut |
| 5493 per causam communem apertionis caelorum. Oportet tamen hanc causam | |
| 5494 singulis applicari, ad hoc quod caelum introeant. Quod quidem fit | |
| 5495 per Baptismum, secundum illud Rom. VI, <i>quicumque baptizati sumus | |
| 5496 in Christo Iesu, in morte ipsius baptizati sumus</i>. Et ideo | |
| 5497 potius fit mentio de apertione caelorum in Baptismo quam in | |
| 5498 passione. Vel, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>baptizato | |
| 5499 Christo caeli tantum sunt aperti, postquam vero tyrannum vicit per | |
| 5500 crucem, quia non erant portae necessariae caelo nunquam claudendo, | |
| 5501 non dicunt Angeli, aperite portas, sed, tollite portas</i>. Per | |
| 5502 quod dat intelligere Chrysostomus quod obstacula quibus prius | |
| 5503 obsistentibus animae defunctorum introire non poterant caelos, sunt | |
| 5504 totaliter per passionem ablata, sed in Baptismo Christi sunt | |
| 5505 aperta, quasi manifestata iam via per quam homines in caelum erant | |
| 53 | 5506 intraturi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="III q. 39 a. 6 arg. 1"><a name="48600"><span class="ref">[48600] IIIª q. 39 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 5507 proceditur. Videtur quod inconvenienter spiritus sanctus super |
| 5508 Christum baptizatum dicatur in specie columbae descendisse. | |
| 5509 Spiritus enim sanctus habitat in homine per gratiam. Sed in homine | |
| 5510 Christo fuit plenitudo gratiae a principio suae conceptionis, quo | |
| 5511 fuit unigenitus a patre, ut ex supra dictis patet ergo non debuit | |
| 53 | 5512 spiritus sanctus ad eum mitti in Baptismo.</p><p title="III q. 39 a. 6 arg. 2"><a name="48601"><span class="ref">[48601] IIIª q. 39 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5513 Christus dicitur in mundum descendisse per mysterium incarnationis, |
| 5514 quando <i>exinanivit semetipsum, formam servi accipiens</i>. Sed | |
| 5515 spiritus sanctus non est incarnatus. Ergo inconvenienter dicitur | |
| 53 | 5516 quod spiritus sanctus descenderit super eum.</p><p title="III q. 39 a. 6 arg. 3"><a name="48602"><span class="ref">[48602] IIIª q. 39 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 5517 Baptismo Christi ostendi debuit, sicut in quodam exemplari, id quod |
| 5518 fit in nostro Baptismo. Sed in nostro Baptismo non fit aliqua | |
| 5519 missio visibilis spiritus sancti. Ergo nec in Baptismo Christi | |
| 53 | 5520 debuit fieri visibilis missio spiritus sancti.</p><p title="III q. 39 a. 6 arg. 4"><a name="48603"><span class="ref">[48603] IIIª q. 39 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5521 spiritus sanctus a Christo in omnes alios derivatur, secundum illud |
| 5522 Ioan. I, <i>de plenitudine eius nos omnes accepimus</i>. Sed super | |
| 5523 apostolos spiritus sanctus descendit, non in specie columbae, sed | |
| 5524 in specie ignis. Ergo nec super Christum in specie columbae | |
| 53 | 5525 descendere debuit, sed in specie ignis.</p><p title="III q. 39 a. 6 s. c."><a name="48604"><span class="ref">[48604] IIIª q. 39 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5526 quod dicitur Luc. III, <i>descendit spiritus sanctus corporali |
| 53 | 5527 specie sicut columba in ipsum</i>.</p><p title="III q. 39 a. 6 co."><a name="48605"><span class="ref">[48605] IIIª q. 39 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5528 dicendum quod hoc quod circa Christum factum est in eius Baptismo, |
| 5529 sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>pertinet ad mysterium | |
| 5530 omnium qui postmodum fuerant baptizandi</i>. Omnes autem qui | |
| 5531 Baptismo Christi baptizantur, spiritum sanctum recipiunt, nisi | |
| 5532 ficti accedant, secundum illud Matth. III, <i>ipse vos baptizabit | |
| 5533 in spiritu sancto</i>. Et ideo conveniens fuit ut super baptizatum | |
| 53 | 5534 dominum spiritus sanctus descenderet.</p><p title="III q. 39 a. 6 ad 1"><a name="48606"><span class="ref">[48606] IIIª q. 39 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5535 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, XV de Trin., |
| 5536 <i>absurdissimum est dicere quod Christus, cum esset iam triginta | |
| 5537 annorum, accepisset spiritum sanctum, sed venit ad Baptismum, sicut | |
| 5538 sine peccato, ita non sine spiritu sancto. Si enim de Ioanne | |
| 5539 scriptum est quod replebitur spiritu sancto ab utero matris suae, | |
| 5540 quid de homine Christo dicendum est, cuius carnis ipsa conceptio | |
| 5541 non carnalis, sed spiritualis fuit? Nunc ergo, idest in Baptismo, | |
| 5542 corpus suum, idest Ecclesiam, praefigurare dignatus est, in qua | |
| 53 | 5543 baptizati praecipue accipiunt spiritum sanctum</i>.</p><p title="III q. 39 a. 6 ad 2"><a name="48607"><span class="ref">[48607] IIIª q. 39 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5544 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in II de Trin., spiritus |
| 5545 sanctus descendisse dicitur super Christum specie corporali sicut | |
| 5546 columba, non quia ipsa substantia spiritus sancti videretur, quae | |
| 5547 est invisibilis. Neque ita quod illa visibilis creatura in unitatem | |
| 5548 personae divinae assumeretur, neque enim dicitur quod spiritus | |
| 5549 sanctus sit columba, sicut dicitur quod filius Dei est homo, | |
| 5550 ratione unionis. Neque etiam hoc modo spiritus sanctus visus est in | |
| 5551 specie columbae sicut Ioannes vidit agnum occisum in Apocalypsi, ut | |
| 5552 habetur Apoc. V, <i>illa enim visio facta fuit in spiritu per | |
| 5553 spirituales imagines corporum; de illa vero columba nullus unquam | |
| 5554 dubitavit quin oculis visa sit</i>. Nec etiam hoc modo in specie | |
| 5555 columbae spiritus sanctus apparuit sicut dicitur, I Cor. X, | |
| 5556 <i>petra autem erat Christus, illa enim iam erat in creatura, et | |
| 5557 per actionis modum nuncupata est nomine Christi, quem significabat | |
| 5558 illa autem columba ad hoc tantum significandum repente extitit et | |
| 5559 postea cessavit, sicut flamma quae in rubo apparuit Moysi</i>. | |
| 5560 Dicitur ergo spiritus sanctus descendisse super Christum, non | |
| 5561 ratione unionis ad columbam, sed vel ratione ipsius columbae | |
| 5562 significantis spiritum sanctum, quae descendendo super Christum | |
| 5563 venit; vel etiam ratione spiritualis gratiae, quae a Deo per modum | |
| 5564 cuiusdam descensus in creaturam derivatur, secundum illud Iac. I, | |
| 5565 <i>omne datum optimum, et omne donum perfectum, desursum est, | |
| 53 | 5566 descendens a patre luminum</i>.</p><p title="III q. 39 a. 6 ad 3"><a name="48608"><span class="ref">[48608] IIIª q. 39 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5567 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>in |
| 5568 principiis spiritualium rerum semper sensibiles apparent visiones, | |
| 5569 propter eos qui nullam intelligentiam incorporalis naturae | |
| 5570 suscipere possunt, ut, si postea non fiant, ex his quae semel facta | |
| 5571 sunt, recipiant fidem</i>. Et ideo circa Christum baptizatum | |
| 5572 corporali specie spiritus sanctus visibiliter descendit, ut super | |
| 53 | 5573 omnes baptizatos postea invisibiliter credatur descendere.</p><p title="III q. 39 a. 6 ad 4"><a name="48609"><span class="ref">[48609] IIIª q. 39 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 5574 dicendum quod spiritus sanctus in specie columbae apparuit super |
| 5575 Christum baptizatum, propter quatuor. Primo quidem, propter | |
| 5576 dispositionem quae requiritur in baptizato, ut scilicet non fictus | |
| 5577 accedat, quia, sicut dicitur Sap. I, <i>spiritus sanctus | |
| 5578 disciplinae effugiet fictum</i>. Columba enim est animal simplex, | |
| 5579 astutia et dolo carens, unde dicitur Matth. X, <i>estote simplices | |
| 5580 sicut columbae</i>. Secundo, ad designandum septem dona spiritus | |
| 5581 sancti, quae columba suis proprietatibus significat. Columba enim | |
| 5582 secus fluenta habitat, ut, viso accipitre, mergat se et evadat. | |
| 5583 Quod pertinet ad donum sapientiae, per quam sancti secus Scripturae | |
| 5584 divinae fluenta resident, ut incursum Diaboli evadant. Item columba | |
| 5585 meliora grana eligit. Quod pertinet ad donum scientiae, qua sancti | |
| 5586 sententias sanas, quibus pascantur, eligunt. Item columba alienos | |
| 5587 pullos nutrit. Quod pertinet ad donum consilii, quo sancti homines, | |
| 5588 qui fuerunt pulli, idest imitatores, Diaboli, doctrina nutriunt et | |
| 5589 exemplo. Item columba non lacerat rostro. Quod pertinet ad donum | |
| 5590 intellectus, quo sancti bonas sententias lacerando non pervertunt, | |
| 5591 haereticorum more. Item columba felle caret. Quod pertinet ad donum | |
| 5592 pietatis, per quam sancti ira irrationabili carent. Item columba in | |
| 5593 cavernis petrae nidificat. Quod pertinet ad donum fortitudinis, qua | |
| 5594 sancti in plagis mortis Christi, qui est petra firma, nidum ponunt, | |
| 5595 idest, suum refugium et spem. Item columba gemitum pro cantu habet. | |
| 5596 Quod pertinet ad donum timoris, quo sancti delectantur in gemitu | |
| 5597 pro peccatis. Tertio, apparuit spiritus sanctus in specie columbae | |
| 5598 propter effectum proprium Baptismi, qui est remissio peccatorum et | |
| 5599 reconciliatio ad Deum, columba enim est animal mansuetum. Et ideo, | |
| 5600 sicut Chrysostomus dicit, super Matth., <i>in diluvio apparuit hoc | |
| 5601 animal, ramum ferens olivae et communem orbis terrarum | |
| 5602 tranquillitatem annuntians, et nunc etiam columba apparet in | |
| 5603 Baptismo, liberationem nobis demonstrans</i>. Quarto, apparuit | |
| 5604 spiritus sanctus in specie columbae super dominum baptizatum, ad | |
| 5605 designandum communem effectum Baptismi, qui est constructio | |
| 5606 ecclesiasticae unitatis. Unde dicitur Ephes. V, quod <i>Christus | |
| 5607 tradidit semetipsum ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non | |
| 5608 habentem maculam aut rugam aut aliquid huiusmodi, lavans eam | |
| 5609 lavacro aquae in verbo vitae</i>. Et ideo convenienter spiritus | |
| 5610 sanctus in Baptismo demonstratus est in specie columbae, quae est | |
| 5611 animal amicabile et gregale. Unde et Cantic. VI dicitur de | |
| 5612 Ecclesia, <i>una est columba mea</i>. Super apostolos autem in | |
| 5613 specie ignis spiritus sanctus descendit, propter duo. Primo quidem, | |
| 5614 ad ostendendum fervorem quo corda eorum erant commovenda, ad hoc | |
| 5615 quod Christum ubicumque inter pressuras praedicarent. Et ideo etiam | |
| 5616 in igneis linguis apparuit. Unde Augustinus dicit, super Ioan., | |
| 5617 <i>duobus modis ostendit visibiliter dominus spiritum sanctum, | |
| 5618 scilicet per columbam, super dominum baptizatum; per ignem, super | |
| 5619 discipulos congregatos. Ibi simplicitas, hic fervor ostenditur. | |
| 5620 Ergo, ne per spiritum sanctificati dolum habeant, in columba | |
| 5621 demonstratus est, et ne simplicitas frigida remaneat, in igne | |
| 5622 demonstratus est. Nec moveat, quia linguae divisae sunt, unitatem | |
| 5623 in columba cognosce</i>. Secundo quia, sicut Chrysostomus dicit, | |
| 5624 cum oportebat delictis ignoscere, quod fit in Baptismo, mansuetudo | |
| 5625 necessaria erat, quae demonstratur in columba. Sed ubi adepti sumus | |
| 53 | 5626 gratiam, restat iudicii tempus, quod significatur per ignem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="III q. 39 a. 7 arg. 1"><a name="48610"><span class="ref">[48610] IIIª q. 39 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 5627 sic proceditur. Videtur quod illa columba in qua spiritus sanctus |
| 5628 apparuit, non fuerit verum animal. Illud enim videtur specie tenus | |
| 5629 apparere quod secundum similitudinem apparet sed Luc. III dicitur | |
| 5630 quod <i>descendit spiritus sanctus corporali specie sicut columba | |
| 5631 in ipsum</i>. Non ergo fuit vera columba, sed quaedam similitudo | |
| 53 | 5632 columbae.</p><p title="III q. 39 a. 7 arg. 2"><a name="48611"><span class="ref">[48611] IIIª q. 39 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5633 sicut natura nihil facit frustra, ita nec Deus, ut dicitur in I de |
| 5634 caelo. Sed cum columba illa non advenerit nisi ut aliquid | |
| 5635 significaret atque praeteriret, ut Augustinus dicit, in II de | |
| 5636 Trin., frustra fuisset vera columba, quia hoc ipsum fieri poterat | |
| 5637 per columbae similitudinem. Non ergo illa columba fuit verum | |
| 53 | 5638 animal.</p><p title="III q. 39 a. 7 arg. 3"><a name="48612"><span class="ref">[48612] IIIª q. 39 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5639 proprietates cuiuslibet rei ducunt in cognitionem naturae illius |
| 5640 rei. Si ergo fuisset illa columba verum animal, proprietates | |
| 5641 columbae significassent naturam veri animalis, non autem effectus | |
| 5642 spiritus sancti. Non ergo videtur quod illa columba fuerit verum | |
| 53 | 5643 animal.</p><p title="III q. 39 a. 7 s. c."><a name="48613"><span class="ref">[48613] IIIª q. 39 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5644 quod Augustinus dicit, in libro de agone Christiano, <i>neque hoc |
| 5645 ita dicimus ut dominum Iesum Christum dicamus solum verum corpus | |
| 5646 habuisse, spiritum autem sanctum fallaciter apparuisse oculis | |
| 53 | 5647 hominum, sed ambo illa corpora vera esse credimus</i>.</p><p title="III q. 39 a. 7 co."><a name="48614"><span class="ref">[48614] IIIª q. 39 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5648 dicendum quod, sicut supra dictum est, non decebat ut filius Dei, |
| 5649 qui est veritas patris, aliqua fictione uteretur, et ideo non | |
| 5650 phantasticum, sed verum corpus accepit. Et quia spiritus sanctus | |
| 5651 dicitur spiritus veritatis, ut patet Ioan. XVI, ideo etiam ipse | |
| 5652 veram columbam formavit in qua appareret, licet non assumeret ipsam | |
| 5653 in unitatem personae. Unde post praedicta verba Augustinus subdit, | |
| 5654 <i>sicut non oportebat ut homines falleret filius Dei, sic etiam | |
| 5655 non oportebat ut falleret spiritus sanctus. Sed omnipotenti Deo, | |
| 5656 qui universam creaturam ex nihilo fabricavit, non erat difficile | |
| 5657 verum corpus columbae sine aliarum columbarum ministerio figurare, | |
| 5658 sicut non fuit ei difficile verum corpus in utero Mariae sine | |
| 5659 virili semine fabricare, cum creatura corporea et in visceribus | |
| 5660 feminae ad formandum hominem, et in ipso mundo ad formandum | |
| 53 | 5661 columbam, imperio domini voluntatique serviret</i>.</p><p title="III q. 39 a. 7 ad 1"><a name="48615"><span class="ref">[48615] IIIª q. 39 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5662 dicendum quod spiritus sanctus dicitur descendisse in specie vel |
| 5663 similitudine columbae, non ad excludendam veritatem columbae, sed | |
| 53 | 5664 ad ostendendum quod non apparuit in specie suae substantiae.</p><p title="III q. 39 a. 7 ad 2"><a name="48616"><span class="ref">[48616] IIIª q. 39 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5665 dicendum quod non fuit superfluum formare veram columbam ut in ea |
| 5666 spiritus sanctus appareret, quia per ipsam veritatem columbae | |
| 53 | 5667 significatur veritas spiritus sancti et effectuum eius.</p><p title="III q. 39 a. 7 ad 3"><a name="48617"><span class="ref">[48617] IIIª q. 39 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5668 dicendum quod proprietates columbae eodem modo ducunt ad |
| 5669 significandam naturam columbae, et ad designandos effectus spiritus | |
| 5670 sancti. Per hoc enim quod columba habet tales proprietates, | |
| 53 | 5671 contingit quod columba significat spiritum sanctum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="III q. 39 a. 8 arg. 1"><a name="48618"><span class="ref">[48618] IIIª q. 39 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 5672 proceditur. Videtur quod inconvenienter, Christo baptizato, fuit |
| 5673 vox patris audita filium protestantis. Filius enim et spiritus | |
| 5674 sanctus, secundum hoc quod sensibiliter apparuerunt, dicuntur | |
| 5675 visibiliter esse missi. Sed patri non convenit mitti, ut patet per | |
| 53 | 5676 Augustinum, in II de Trin. Ergo etiam nec apparere.</p><p title="III q. 39 a. 8 arg. 2"><a name="48619"><span class="ref">[48619] IIIª q. 39 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, vox |
| 28 | 5677 est significativa verbi in corde concepti. Sed pater non est |
| 53 | 5678 verbum. Ergo inconvenienter manifestatur in voce.</p><p title="III q. 39 a. 8 arg. 3"><a name="48620"><span class="ref">[48620] IIIª q. 39 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 5679 homo Christus non incoepit esse filius Dei in Baptismo, sicut |
| 5680 quidam haeretici putaverunt, sed a principio suae conceptionis fuit | |
| 5681 filius Dei. Magis ergo in nativitate debuit vox patris protestari | |
| 53 | 5682 Christi divinitatem, quam in eius Baptismo.</p><p title="III q. 39 a. 8 s. c."><a name="48621"><span class="ref">[48621] IIIª q. 39 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 5683 quod dicitur Matth. III, <i>ecce, vox de caelis dicens, hic est |
| 53 | 5684 filius meus dilectus, in quo mihi complacui</i>.</p><p title="III q. 39 a. 8 co."><a name="48622"><span class="ref">[48622] IIIª q. 39 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 5685 dicendum quod, sicut supra dictum est, in Baptismo Christi, qui |
| 5686 fuit exemplar nostri Baptismi, demonstrari debuit quod in nostro | |
| 5687 Baptismo perficitur. Baptismus autem quo baptizantur fideles, | |
| 5688 consecratur in invocatione et virtute Trinitatis, secundum illud | |
| 5689 Matth. ult., <i>euntes, docete omnes gentes, baptizantes eos in | |
| 5690 nomine patris et filii et spiritus sancti</i>. Et ideo in Baptismo | |
| 5691 Christi, ut Hieronymus dicit, <i>mysterium Trinitatis demonstratur, | |
| 5692 dominus ipse in natura humana baptizatur; spiritus sanctus | |
| 5693 descendit in habitu columbae; patris vox testimonium filio | |
| 5694 perhibentis auditur</i>. Et ideo conveniens fuit ut in illo | |
| 53 | 5695 Baptismo pater declararetur in voce.</p><p title="III q. 39 a. 8 ad 1"><a name="48623"><span class="ref">[48623] IIIª q. 39 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 5696 dicendum quod missio visibilis addit aliquid super apparitionem, |
| 5697 scilicet auctoritatem mittentis. Et ideo filius et spiritus | |
| 5698 sanctus, qui sunt ab alio, dicuntur non solum apparere, sed etiam | |
| 5699 visibiliter mitti. Pater autem, qui non est ab alio, apparere | |
| 53 | 5700 quidem potest, visibiliter autem mitti non potest.</p><p title="III q. 39 a. 8 ad 2"><a name="48624"><span class="ref">[48624] IIIª q. 39 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 5701 dicendum quod pater non demonstratur in voce nisi sicut auctor |
| 5702 vocis, vel loquens per vocem. Et quia proprium est patri producere | |
| 5703 verbum, quod est dicere vel loqui, ideo convenientissime pater per | |
| 5704 vocem manifestatus est, quae significat verbum. Unde et ipsa vox a | |
| 5705 patre emissa filiationem verbi protestatur. Et sicut species | |
| 5706 columbae, in qua demonstratus est spiritus sanctus, non est natura | |
| 5707 spiritus sancti; nec species hominis, in qua demonstratus est ipse | |
| 5708 filius, est ipsa natura filii Dei, ita etiam ipsa vox non pertinet | |
| 5709 ad naturam verbi vel patris loquentis. Unde Ioan. V dominus dicit, | |
| 5710 <i>neque vocem eius, idest patris, unquam audistis, neque speciem | |
| 5711 eius vidistis</i>. Per quod, sicut Chrysostomus dicit, super Ioan., | |
| 5712 <i>paulatim eos in philosophicum dogma inducens, ostendit quoniam | |
| 5713 neque vox circa Deum est neque species, sed superior et figuris est | |
| 5714 et loquelis talibus</i>. Et sicut columbam, et etiam humanam | |
| 5715 naturam a Christo assumptam, tota Trinitas operata est, ita etiam | |
| 5716 formationem vocis, sed tamen in voce declaratur solus pater ut | |
| 5717 loquens, sicut naturam humanam solus filius assumpsit, et sicut in | |
| 5718 columba solus spiritus sanctus demonstratus est; ut patet per | |
| 53 | 5719 Augustinum, in libro de fide ad Petrum.</p><p title="III q. 39 a. 8 ad 3"><a name="48625"><span class="ref">[48625] IIIª q. 39 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 5720 dicendum quod divinitas Christi non debuit omnibus in eius |
| 5721 nativitate manifestari, sed magis occultari in defectibus | |
| 5722 infantilis aetatis. Sed quando iam pervenit ad perfectam aetatem, | |
| 5723 in qua oportebat eum docere et miracula facere et homines ad se | |
| 5724 convertere, tunc testimonio patris erat eius divinitas indicanda, | |
| 5725 ut eius doctrina credibilior fieret. Unde et ipse dicit, Ioan. V, | |
| 5726 <i>qui misit me pater, ipse testimonium perhibet de me</i>. Et hoc | |
| 5727 praecipue in Baptismo, per quem homines renascuntur in filios Dei | |
| 5728 adoptivos, filii enim Dei adoptivi instituuntur ad similitudinem | |
| 5729 filii naturalis, secundum illud Rom. VIII, <i>quos praescivit, hos | |
| 5730 et praedestinavit conformes fieri imaginis filii sui</i>. Unde | |
| 5731 Hilarius dicit, super Matth., quod super Iesum baptizatum descendit | |
| 5732 spiritus sanctus, et vox patris audita est dicentis, <i>hic est | |
| 5733 filius meus dilectus, ut ex his quae consummabantur in Christo, | |
| 5734 cognosceremus, post aquae lavacrum, et de caelestibus partibus | |
| 5735 sanctum in nos spiritum avolare, et paternae vocis adoptione Dei | |
| 53 | 5736 filios fieri</i>.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 5737 <p><a href="sth4016.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 5738 <a href="sth4040.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 5739 <br/> | |
| 5740 <hr/> | |
| 5741 <br/> | |
| 5742 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 5743 hanc editionem<br/> | |
| 5744 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 5745 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 5746 </div></body> | |
| 5747 </html> |
