Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3023.html @ 86:dd8a8c8eb56d
completed FP_ix
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 03 Feb 2013 10:50:36 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 28 | 19 23-24</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione XXIII ad |
| 22 XXIV</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1895 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth3017.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth3025.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#39722">II&ordf;-IIae q. 23 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#39723">II&ordf;-IIae q. 23 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#39724">II&ordf;-IIae q. 23 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#39725">II&ordf;-IIae q. 23 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#39726">II&ordf;-IIae q. 23 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#39727">II&ordf;-IIae q. 23 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#39728">II&ordf;-IIae q. 23 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#39729">II&ordf;-IIae q. 23 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#39730">II&ordf;-IIae q. 23 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#39731">II&ordf;-IIae q. 23 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#39732">II&ordf;-IIae q. 23 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#39733">II&ordf;-IIae q. 23 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#39734">II&ordf;-IIae q. 23 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#39735">II&ordf;-IIae q. 23 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#39736">II&ordf;-IIae q. 23 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#39737">II&ordf;-IIae q. 23 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#39738">II&ordf;-IIae q. 23 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#39739">II&ordf;-IIae q. 23 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#39740">II&ordf;-IIae q. 23 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#39741">II&ordf;-IIae q. 23 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#39742">II&ordf;-IIae q. 23 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#39743">II&ordf;-IIae q. 23 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#39744">II&ordf;-IIae q. 23 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#39745">II&ordf;-IIae q. 23 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#39746">II&ordf;-IIae q. 23 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#39747">II&ordf;-IIae q. 23 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#39748">II&ordf;-IIae q. 23 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#39749">II&ordf;-IIae q. 23 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#39750">II&ordf;-IIae q. 23 a. 4 s. c.'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#39751">II&ordf;-IIae q. 23 a. 4 co.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#39752">II&ordf;-IIae q. 23 a. 4 ad 1'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#39753">II&ordf;-IIae q. 23 a. 4 ad 2'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#39754">II&ordf;-IIae q. 23 a. 4 ad 3'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#39755">II&ordf;-IIae q. 23 a. 5 arg. 1'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#39756">II&ordf;-IIae q. 23 a. 5 arg. 2'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#39757">II&ordf;-IIae q. 23 a. 5 arg. 3'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#39758">II&ordf;-IIae q. 23 a. 5 s. c.'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#39759">II&ordf;-IIae q. 23 a. 5 co.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#39760">II&ordf;-IIae q. 23 a. 5 ad 1'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#39761">II&ordf;-IIae q. 23 a. 5 ad 2'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#39762">II&ordf;-IIae q. 23 a. 5 ad 3'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#39763">II&ordf;-IIae q. 23 a. 6 arg. 1'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#39764">II&ordf;-IIae q. 23 a. 6 arg. 2'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#39765">II&ordf;-IIae q. 23 a. 6 arg. 3'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#39766">II&ordf;-IIae q. 23 a. 6 s. c.'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#39767">II&ordf;-IIae q. 23 a. 6 co.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#39768">II&ordf;-IIae q. 23 a. 6 ad 1'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#39769">II&ordf;-IIae q. 23 a. 6 ad 2'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#39770">II&ordf;-IIae q. 23 a. 6 ad 3'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#39771">II&ordf;-IIae q. 23 a. 7 arg. 1'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#39772">II&ordf;-IIae q. 23 a. 7 arg. 2'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#39773">II&ordf;-IIae q. 23 a. 7 arg. 3'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#39774">II&ordf;-IIae q. 23 a. 7 s. c.'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#39775">II&ordf;-IIae q. 23 a. 7 co.'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#39776">II&ordf;-IIae q. 23 a. 7 ad 1'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#39777">II&ordf;-IIae q. 23 a. 7 ad 2'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#39778">II&ordf;-IIae q. 23 a. 7 ad 3'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#39779">II&ordf;-IIae q. 23 a. 8 arg. 1'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#39780">II&ordf;-IIae q. 23 a. 8 arg. 2'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#39781">II&ordf;-IIae q. 23 a. 8 arg. 3'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#39782">II&ordf;-IIae q. 23 a. 8 s. c.'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#39783">II&ordf;-IIae q. 23 a. 8 co.'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#39784">II&ordf;-IIae q. 23 a. 8 ad 1'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#39785">II&ordf;-IIae q. 23 a. 8 ad 2'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#39786">II&ordf;-IIae q. 23 a. 8 ad 3'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#39787">II&ordf;-IIae q. 24 pr.'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#39788">II&ordf;-IIae q. 24 a. 1 arg. 1'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#39789">II&ordf;-IIae q. 24 a. 1 arg. 2'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#39790">II&ordf;-IIae q. 24 a. 1 arg. 3'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#39791">II&ordf;-IIae q. 24 a. 1 s. c.'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#39792">II&ordf;-IIae q. 24 a. 1 co.'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#39793">II&ordf;-IIae q. 24 a. 1 ad 1'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#39794">II&ordf;-IIae q. 24 a. 1 ad 2'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#39795">II&ordf;-IIae q. 24 a. 1 ad 3'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#39796">II&ordf;-IIae q. 24 a. 2 arg. 1'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#39797">II&ordf;-IIae q. 24 a. 2 arg. 2'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#39798">II&ordf;-IIae q. 24 a. 2 arg. 3'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#39799">II&ordf;-IIae q. 24 a. 2 s. c.'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#39800">II&ordf;-IIae q. 24 a. 2 co.'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#39801">II&ordf;-IIae q. 24 a. 2 ad 1'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#39802">II&ordf;-IIae q. 24 a. 2 ad 2'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#39803">II&ordf;-IIae q. 24 a. 2 ad 3'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#39804">II&ordf;-IIae q. 24 a. 3 arg. 1'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#39805">II&ordf;-IIae q. 24 a. 3 arg. 2'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#39806">II&ordf;-IIae q. 24 a. 3 arg. 3'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#39807">II&ordf;-IIae q. 24 a. 3 s. c.'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#39808">II&ordf;-IIae q. 24 a. 3 co.'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#39809">II&ordf;-IIae q. 24 a. 3 ad 1'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#39810">II&ordf;-IIae q. 24 a. 3 ad 2'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#39811">II&ordf;-IIae q. 24 a. 3 ad 3'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#39812">II&ordf;-IIae q. 24 a. 4 arg. 1'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#39813">II&ordf;-IIae q. 24 a. 4 arg. 2'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#39814">II&ordf;-IIae q. 24 a. 4 arg. 3'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#39815">II&ordf;-IIae q. 24 a. 4 s. c.'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#39816">II&ordf;-IIae q. 24 a. 4 co.'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#39817">II&ordf;-IIae q. 24 a. 4 ad 1'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#39818">II&ordf;-IIae q. 24 a. 4 ad 2'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#39819">II&ordf;-IIae q. 24 a. 4 ad 3'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#39820">II&ordf;-IIae q. 24 a. 5 arg. 1'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#39821">II&ordf;-IIae q. 24 a. 5 arg. 2'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#39822">II&ordf;-IIae q. 24 a. 5 arg. 3'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#39823">II&ordf;-IIae q. 24 a. 5 s. c.'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#39824">II&ordf;-IIae q. 24 a. 5 co.'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#39825">II&ordf;-IIae q. 24 a. 5 ad 1'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#39826">II&ordf;-IIae q. 24 a. 5 ad 2'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#39827">II&ordf;-IIae q. 24 a. 5 ad 3'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#39828">II&ordf;-IIae q. 24 a. 6 arg. 1'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#39829">II&ordf;-IIae q. 24 a. 6 arg. 2'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#39830">II&ordf;-IIae q. 24 a. 6 arg. 3'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#39831">II&ordf;-IIae q. 24 a. 6 s. c.'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#39832">II&ordf;-IIae q. 24 a. 6 co.'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#39833">II&ordf;-IIae q. 24 a. 6 ad 1'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#39834">II&ordf;-IIae q. 24 a. 6 ad 2'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#39835">II&ordf;-IIae q. 24 a. 6 ad 3'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#39836">II&ordf;-IIae q. 24 a. 7 arg. 1'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#39837">II&ordf;-IIae q. 24 a. 7 arg. 2'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#39838">II&ordf;-IIae q. 24 a. 7 arg. 3'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#39839">II&ordf;-IIae q. 24 a. 7 s. c.'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#39840">II&ordf;-IIae q. 24 a. 7 co.'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#39841">II&ordf;-IIae q. 24 a. 7 ad 1'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#39842">II&ordf;-IIae q. 24 a. 7 ad 2'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#39843">II&ordf;-IIae q. 24 a. 7 ad 3'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#39844">II&ordf;-IIae q. 24 a. 8 arg. 1'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#39845">II&ordf;-IIae q. 24 a. 8 arg. 2'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#39846">II&ordf;-IIae q. 24 a. 8 arg. 3'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#39847">II&ordf;-IIae q. 24 a. 8 s. c.'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#39848">II&ordf;-IIae q. 24 a. 8 co.'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#39849">II&ordf;-IIae q. 24 a. 8 ad 1'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#39850">II&ordf;-IIae q. 24 a. 8 ad 2'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#39851">II&ordf;-IIae q. 24 a. 8 ad 3'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#39852">II&ordf;-IIae q. 24 a. 9 arg. 1'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#39853">II&ordf;-IIae q. 24 a. 9 arg. 2'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#39854">II&ordf;-IIae q. 24 a. 9 arg. 3'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#39855">II&ordf;-IIae q. 24 a. 9 s. c.'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#39856">II&ordf;-IIae q. 24 a. 9 co.'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#39857">II&ordf;-IIae q. 24 a. 9 ad 1'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#39858">II&ordf;-IIae q. 24 a. 9 ad 2'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#39859">II&ordf;-IIae q. 24 a. 9 ad 3'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#39860">II&ordf;-IIae q. 24 a. 10 arg. 1'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#39861">II&ordf;-IIae q. 24 a. 10 arg. 2'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#39862">II&ordf;-IIae q. 24 a. 10 arg. 3'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#39863">II&ordf;-IIae q. 24 a. 10 s. c.'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#39864">II&ordf;-IIae q. 24 a. 10 co.'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#39865">II&ordf;-IIae q. 24 a. 10 ad 1'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#39866">II&ordf;-IIae q. 24 a. 10 ad 2'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#39867">II&ordf;-IIae q. 24 a. 10 ad 3'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#39868">II&ordf;-IIae q. 24 a. 11 arg. 1'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#39869">II&ordf;-IIae q. 24 a. 11 arg. 2'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#39870">II&ordf;-IIae q. 24 a. 11 arg. 3'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#39871">II&ordf;-IIae q. 24 a. 11 arg. 4'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#39872">II&ordf;-IIae q. 24 a. 11 s. c.'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#39873">II&ordf;-IIae q. 24 a. 11 co.'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#39874">II&ordf;-IIae q. 24 a. 11 ad 1'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#39875">II&ordf;-IIae q. 24 a. 11 ad 2'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#39876">II&ordf;-IIae q. 24 a. 11 ad 3'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#39877">II&ordf;-IIae q. 24 a. 11 ad 4'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#39878">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 arg. 1'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#39879">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 arg. 2'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#39880">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 arg. 3'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#39881">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 arg. 4'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#39882">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 arg. 5'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#39883">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 s. c.'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#39884">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 co.'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#39885">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 ad 1'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#39886">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 ad 2'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#39887">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 ad 4'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#39888">II&ordf;-IIae q. 24 a. 12 ad 5'); | |
| 217 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 218 document.write('<BR><BR>'); | |
| 219 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 220 document.write('<\/FORM>'); | |
| 221 // --> | |
| 222 // | |
| 223 </script><br/> | |
| 224 <hr/> | |
| 225 <br/></div><div class="q" id="q23"><h2>Quaestio 23</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 23 pr."><a name="39722"><span class="ref">[39722] IIª-IIae q. 23 pr.</span></a> Consequenter | |
| 28 | 226 considerandum est de caritate. Et primo, de ipsa caritate; secundo, |
| 227 de dono sapientiae ei correspondente. Circa primum consideranda | |
| 228 sunt quinque, primo, de ipsa caritate; secundo, de obiecto | |
| 229 caritatis; tertio, de actibus eius; quarto, de vitiis oppositis; | |
| 230 quinto, de praeceptis ad hoc pertinentibus. Circa primum est duplex | |
| 231 consideratio, prima quidem de ipsa caritate secundum se; secunda de | |
| 232 caritate per comparationem ad subiectum. Circa primum quaeruntur | |
| 233 octo. Primo, utrum caritas sit amicitia. Secundo, utrum sit aliquid | |
| 234 creatum in anima. Tertio, utrum sit virtus. Quarto, utrum sit | |
| 235 virtus specialis. Quinto, utrum sit una virtus. Sexto, utrum sit | |
| 236 maxima virtutum. Septimo, utrum sine ea possit esse aliqua vera | |
| 53 | 237 virtus. Octavo, utrum sit forma virtutum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 23 a. 1 arg. 1"><a name="39723"><span class="ref">[39723] IIª-IIae q. 23 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 238 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit amicitia. <i>Nihil |
| 239 enim est ita proprium amicitiae sicut convivere amico</i>; ut | |
| 240 philosophus dicit, in VIII Ethic. Sed caritas est hominis ad Deum | |
| 241 et ad Angelos, quorum non est cum hominibus conversatio, ut dicitur | |
| 53 | 242 Dan. II. Ergo caritas non est amicitia.</p><p title="II-II q. 23 a. 1 arg. 2"><a name="39724"><span class="ref">[39724] IIª-IIae q. 23 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 243 amicitia non est sine reamatione, ut dicitur in VIII Ethic. Sed |
| 244 caritas habetur etiam ad inimicos, secundum illud Matth. V, | |
| 245 <i>diligite inimicos vestros</i>. Ergo caritas non est | |
| 53 | 246 amicitia.</p><p title="II-II q. 23 a. 1 arg. 3"><a name="39725"><span class="ref">[39725] IIª-IIae q. 23 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 247 amicitiae tres sunt species, secundum philosophum, in VIII Ethic., |
| 248 scilicet amicitia delectabilis, utilis et honesti. Sed caritas non | |
| 249 est amicitia utilis aut delectabilis, dicit enim Hieronymus, in | |
| 250 Epist. ad Paulinum, quae ponitur in principio Bibliae, <i>illa est | |
| 251 vera necessitudo, et Christi glutino copulata, quam non utilitas | |
| 252 rei familiaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et | |
| 253 palpans adulatio, sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia | |
| 254 conciliant</i>. Similiter etiam non est amicitia honesti, quia | |
| 255 caritate diligimus etiam peccatores; amicitia vero honesti non est | |
| 256 nisi ad virtuosos, ut dicitur in VIII Ethic. Ergo caritas non est | |
| 53 | 257 amicitia.</p><p title="II-II q. 23 a. 1 s. c."><a name="39726"><span class="ref">[39726] IIª-IIae q. 23 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 258 est quod Ioan. XV dicitur, <i>iam non dicam vos servos, sed amicos |
| 259 meos</i>. Sed hoc non dicebatur eis nisi ratione caritatis. Ergo | |
| 53 | 260 caritas est amicitia.</p><p title="II-II q. 23 a. 1 co."><a name="39727"><span class="ref">[39727] IIª-IIae q. 23 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 261 dicendum quod, secundum philosophum, in VIII Ethic., non quilibet |
| 262 amor habet rationem amicitiae, sed amor qui est cum benevolentia, | |
| 263 quando scilicet sic amamus aliquem ut ei bonum velimus. Si autem | |
| 264 rebus amatis non bonum velimus, sed ipsum eorum bonum velimus | |
| 265 nobis, sicut dicimur amare vinum aut equum aut aliquid huiusmodi, | |
| 266 non est amor amicitiae, sed cuiusdam concupiscentiae, ridiculum | |
| 267 enim est dicere quod aliquis habeat amicitiam ad vinum vel ad | |
| 268 equum. Sed nec benevolentia sufficit ad rationem amicitiae, sed | |
| 269 requiritur quaedam mutua amatio, quia amicus est amico amicus. | |
| 270 Talis autem mutua benevolentia fundatur super aliqua | |
| 271 communicatione. Cum igitur sit aliqua communicatio hominis ad Deum | |
| 272 secundum quod nobis suam beatitudinem communicat, super hac | |
| 273 communicatione oportet aliquam amicitiam fundari. De qua quidem | |
| 274 communicatione dicitur I ad Cor. I, <i>fidelis Deus, per quem | |
| 275 vocati estis in societatem filii eius</i>. Amor autem super hac | |
| 276 communicatione fundatus est caritas. Unde manifestum est quod | |
| 53 | 277 caritas amicitia quaedam est hominis ad Deum.</p><p title="II-II q. 23 a. 1 ad 1"><a name="39728"><span class="ref">[39728] IIª-IIae q. 23 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 278 ergo dicendum quod duplex est hominis vita. Una quidem exterior |
| 279 secundum naturam sensibilem et corporalem, et secundum hanc vitam | |
| 280 non est nobis communicatio vel conversatio cum Deo et Angelis. Alia | |
| 281 autem est vita hominis spiritualis secundum mentem. Et secundum | |
| 282 hanc vitam est nobis conversatio et cum Deo et cum Angelis. In | |
| 283 praesenti quidem statu imperfecte, unde dicitur Philipp. III, | |
| 284 <i>nostra conversatio in caelis est</i>. Sed ista conversatio | |
| 285 perficietur in patria, quando servi eius servient Deo et videbunt | |
| 286 faciem eius, ut dicitur Apoc. ult. Et ideo hic est caritas | |
| 53 | 287 imperfecta, sed perficietur in patria.</p><p title="II-II q. 23 a. 1 ad 2"><a name="39729"><span class="ref">[39729] IIª-IIae q. 23 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 288 dicendum quod amicitia se extendit ad aliquem dupliciter. Uno modo, |
| 289 respectu sui ipsius, et sic amicitia nunquam est nisi ad amicum. | |
| 290 Alio modo se extendit ad aliquem respectu alterius personae, sicut, | |
| 291 si aliquis habet amicitiam ad aliquem hominem, ratione eius diligit | |
| 292 omnes ad illum hominem pertinentes, sive filios sive servos sive | |
| 293 qualitercumque ei attinentes. Et tanta potest esse dilectio amici | |
| 294 quod propter amicum amantur hi qui ad ipsum pertinent etiam si nos | |
| 295 offendant vel odiant. Et hoc modo amicitia caritatis se extendit | |
| 296 etiam ad inimicos, quos diligimus ex caritate in ordine ad Deum, ad | |
| 53 | 297 quem principaliter habetur amicitia caritatis.</p><p title="II-II q. 23 a. 1 ad 3"><a name="39730"><span class="ref">[39730] IIª-IIae q. 23 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 298 dicendum quod amicitia honesti non habetur nisi ad virtuosum sicut |
| 299 ad principalem personam, sed eius intuitu diliguntur ad eum | |
| 300 attinentes etiam si non sint virtuosi. Et hoc modo caritas, quae | |
| 301 maxime est amicitia honesti, se extendit ad peccatores, quos ex | |
| 53 | 302 caritate diligimus propter Deum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 23 a. 2 arg. 1"><a name="39731"><span class="ref">[39731] IIª-IIae q. 23 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 303 secundum sic proceditur. Videtur quod caritas non sit aliquid |
| 304 creatum in anima. Dicit enim Augustinus, in VIII de Trin., <i>qui | |
| 305 proximum diligit, consequens est ut ipsam dilectionem diligat. Deus | |
| 306 autem dilectio est. Consequens est ergo ut praecipue Deum | |
| 307 diligat</i>. Et in XV de Trin. dicit, <i>ita dictum est, Deus | |
| 308 caritas est, sicut dictum est, Deus spiritus est</i>. Ergo caritas | |
| 53 | 309 non est aliquid creatum in anima, sed est ipse Deus.</p><p title="II-II q. 23 a. 2 arg. 2"><a name="39732"><span class="ref">[39732] IIª-IIae q. 23 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 310 Deus est spiritualiter vita animae, sicut anima vita corporis, |
| 311 secundum illud Deut. XXX, <i>ipse est vita tua</i>. Sed anima | |
| 312 vivificat corpus per seipsam. Ergo Deus vivificat animam per | |
| 313 seipsum. Vivificat autem eam per caritatem, secundum illud I Ioan. | |
| 314 III, <i>nos scimus quoniam translati sumus de morte ad vitam, | |
| 53 | 315 quoniam diligimus fratres</i>. Ergo Deus est ipsa caritas.</p><p title="II-II q. 23 a. 2 arg. 3"><a name="39733"><span class="ref">[39733] IIª-IIae q. 23 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 316 nihil creatum est infinitae virtutis, sed magis omnis creatura est |
| 317 vanitas. Caritas autem non est vanitas, sed magis vanitati | |
| 318 repugnat, et est infinitae virtutis, quia animam hominis ad bonum | |
| 319 infinitum perducit. Ergo caritas non est aliquid creatum in | |
| 53 | 320 anima.</p><p title="II-II q. 23 a. 2 s. c."><a name="39734"><span class="ref">[39734] IIª-IIae q. 23 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 321 est quod Augustinus dicit, in III de Doct. Christ., <i>caritatem |
| 322 voco motum animi ad fruendum Deo propter ipsum</i>. Sed motus animi | |
| 323 est aliquid creatum in anima. Ergo et caritas est aliquid creatum | |
| 53 | 324 in anima.</p><p title="II-II q. 23 a. 2 co."><a name="39735"><span class="ref">[39735] IIª-IIae q. 23 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 325 dicendum quod Magister perscrutatur hanc quaestionem in XVII dist. |
| 326 I Lib. Sent., et ponit quod caritas non est aliquid creatum in | |
| 327 anima, sed est ipse spiritus sanctus mentem inhabitans. Nec est sua | |
| 328 intentio quod iste motus dilectionis quo Deum diligimus sit ipse | |
| 329 spiritus sanctus, sed quod iste motus dilectionis est a spiritu | |
| 330 sancto non mediante aliquo habitu, sicut a spiritu sancto sunt alii | |
| 331 actus virtuosi mediantibus habitibus aliarum virtutum, puta habitu | |
| 332 spei aut fidei aut alicuius alterius virtutis. Et hoc dicebat | |
| 333 propter excellentiam caritatis. Sed si quis recte consideret, hoc | |
| 334 magis redundat in caritatis detrimentum. Non enim motus caritatis | |
| 335 ita procedit a spiritu sancto movente humanam mentem quod humana | |
| 336 mens sit mota tantum et nullo modo sit principium huius motus, | |
| 337 sicut cum aliquod corpus movetur ab aliquo exteriori movente. Hoc | |
| 338 enim est contra rationem voluntarii, cuius oportet principium in | |
| 339 ipso esse, sicut supra dictum est. Unde sequeretur quod diligere | |
| 340 non esset voluntarium. Quod implicat contradictionem, cum amor de | |
| 341 sui ratione importet quod sit actus voluntatis. Similiter etiam non | |
| 342 potest dici quod sic moveat spiritus sanctus voluntatem ad actum | |
| 343 diligendi sicut movetur instrumentum quod, etsi sit principium | |
| 344 actus, non tamen est in ipso agere vel non agere. Sic enim etiam | |
| 345 tolleretur ratio voluntarii, et excluderetur ratio meriti, cum | |
| 346 tamen supra habitum sit quod dilectio caritatis est radix merendi. | |
| 347 Sed oportet quod sic voluntas moveatur a spiritu sancto ad | |
| 348 diligendum quod etiam ipsa sit efficiens hunc actum. Nullus autem | |
| 349 actus perfecte producitur ab aliqua potentia activa nisi sit ei | |
| 350 connaturalis per aliquam formam quae sit principium actionis. Unde | |
| 351 Deus, qui omnia movet ad debitos fines, singulis rebus indidit | |
| 352 formas per quas inclinantur ad fines sibi praestitutos a Deo, et | |
| 353 secundum hoc disponit omnia suaviter, ut dicitur Sap. VIII. | |
| 354 Manifestum est autem quod actus caritatis excedit naturam potentiae | |
| 355 voluntatis. Nisi ergo aliqua forma superadderetur naturali | |
| 356 potentiae per quam inclinaretur ad dilectionis actum, secundum hoc | |
| 357 esset actus iste imperfectior actibus naturalibus et actibus | |
| 358 aliarum virtutum, nec esset facilis et delectabilis. Quod patet | |
| 359 esse falsum, quia nulla virtus habet tantam inclinationem ad suum | |
| 360 actum sicut caritas, nec aliqua ita delectabiliter operatur. Unde | |
| 361 maxime necesse est quod ad actum caritatis existat in nobis aliqua | |
| 362 habitualis forma superaddita potentiae naturali, inclinans ipsam ad | |
| 363 caritatis actum, et faciens eam prompte et delectabiliter | |
| 53 | 364 operari.</p><p title="II-II q. 23 a. 2 ad 1"><a name="39736"><span class="ref">[39736] IIª-IIae q. 23 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 365 ergo dicendum quod ipsa essentia divina caritas est, sicut et |
| 366 sapientia est, et sicut bonitas est. Unde sicut dicimur boni | |
| 367 bonitate quae Deus est, et sapientes sapientia quae Deus est, quia | |
| 368 bonitas qua formaliter boni sumus est participatio quaedam divinae | |
| 369 bonitatis, et sapientia qua formaliter sapientes sumus est | |
| 370 participatio quaedam divinae sapientiae; ita etiam caritas qua | |
| 371 formaliter diligimus proximum est quaedam participatio divinae | |
| 372 caritatis. Hic enim modus loquendi consuetus est apud Platonicos, | |
| 373 quorum doctrinis Augustinus fuit imbutus. Quod quidam non | |
| 53 | 374 advertentes ex verbis eius sumpserunt occasionem errandi.</p><p title="II-II q. 23 a. 2 ad 2"><a name="39737"><span class="ref">[39737] IIª-IIae q. 23 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 375 dicendum quod Deus est vita effective et animae per caritatem et |
| 376 corporis per animam, sed formaliter caritas est vita animae, sicut | |
| 377 et anima corporis. Unde per hoc potest concludi quod, sicut anima | |
| 53 | 378 immediate unitur corpori, ita caritas animae.</p><p title="II-II q. 23 a. 2 ad 3"><a name="39738"><span class="ref">[39738] IIª-IIae q. 23 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 379 dicendum quod caritas operatur formaliter. Efficacia autem formae |
| 380 est secundum virtutem agentis qui inducit formam. Et ideo quod | |
| 381 caritas non est vanitas, sed facit effectum infinitum dum coniungit | |
| 382 animam Deo iustificando ipsam, hoc demonstrat infinitatem virtutis | |
| 53 | 383 divinae, quae est caritatis auctor.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 23 a. 3 arg. 1"><a name="39739"><span class="ref">[39739] IIª-IIae q. 23 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 384 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit virtus. Caritas enim |
| 385 est amicitia quaedam. Sed amicitia a philosophis non ponitur | |
| 386 virtus, ut in libro Ethic. patet, neque enim connumeratur inter | |
| 387 virtutes morales neque inter intellectuales. Ergo etiam neque | |
| 53 | 388 caritas est virtus.</p><p title="II-II q. 23 a. 3 arg. 2"><a name="39740"><span class="ref">[39740] IIª-IIae q. 23 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 389 virtus est ultimum potentiae, ut dicitur in I de caelo. Sed caritas |
| 390 non est ultimum; sed magis gaudium et pax. Ergo videtur quod | |
| 53 | 391 caritas non sit virtus; sed magis gaudium et pax.</p><p title="II-II q. 23 a. 3 arg. 3"><a name="39741"><span class="ref">[39741] IIª-IIae q. 23 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 392 omnis virtus est quidam habitus accidentalis. Sed caritas non est |
| 393 habitus accidentalis, cum sit nobilior ipsa anima; nullum autem | |
| 53 | 394 accidens est nobilius subiecto. Ergo caritas non est virtus.</p><p title="II-II q. 23 a. 3 s. c."><a name="39742"><span class="ref">[39742] IIª-IIae q. 23 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 395 est quod Augustinus dicit, in libro de moribus Eccles., <i>caritas |
| 396 est virtus quae, cum nostra rectissima affectio est, coniungit nos | |
| 53 | 397 Deo, qua eum diligimus</i>.</p><p title="II-II q. 23 a. 3 co."><a name="39743"><span class="ref">[39743] IIª-IIae q. 23 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 398 dicendum quod humani actus bonitatem habent secundum quod |
| 399 regulantur debita regula et mensura, et ideo humana virtus, quae | |
| 400 est principium omnium bonorum actuum hominis, consistit in | |
| 401 attingendo regulam humanorum actuum. Quae quidem est duplex, ut | |
| 402 supra dictum est, scilicet humana ratio, et ipse Deus. Unde sicut | |
| 403 virtus moralis definitur per hoc quod est secundum rationem rectam, | |
| 404 ut patet in II Ethic., ita etiam attingere Deum constituit rationem | |
| 405 virtutis, sicut etiam supra dictum est de fide et spe. Unde, cum | |
| 406 caritas attingit Deum, quia coniungit nos Deo, ut patet per | |
| 407 auctoritatem Augustini inductam; consequens est caritatem esse | |
| 53 | 408 virtutem.</p><p title="II-II q. 23 a. 3 ad 1"><a name="39744"><span class="ref">[39744] IIª-IIae q. 23 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 409 ergo dicendum quod philosophus in VIII Ethic. non negat amicitiam |
| 410 esse virtutem, sed dicit quod est virtus vel cum virtute. Posset | |
| 411 enim dici quod est virtus moralis circa operationes quae sunt ad | |
| 412 alium, sub alia tamen ratione quam iustitia. Nam iustitia est circa | |
| 413 operationes quae sunt ad alium sub ratione debiti legalis, amicitia | |
| 414 autem sub ratione cuiusdam debiti amicabilis et moralis, vel magis | |
| 415 sub ratione beneficii gratuiti, ut patet per philosophum, in VIII | |
| 416 Ethic. Potest tamen dici quod non est virtus per se ab aliis | |
| 417 distincta. Non enim habet rationem laudabilis et honesti nisi ex | |
| 418 obiecto, secundum scilicet quod fundatur super honestate virtutum, | |
| 419 quod patet ex hoc quod non quaelibet amicitia habet rationem | |
| 420 laudabilis et honesti, sicut patet in amicitia delectabilis et | |
| 421 utilis. Unde amicitia virtuosa magis est aliquid consequens ad | |
| 422 virtutes quam sit virtus. Nec est simile de caritate, quae non | |
| 423 fundatur principaliter super virtute humana, sed super bonitate | |
| 53 | 424 divina.</p><p title="II-II q. 23 a. 3 ad 2"><a name="39745"><span class="ref">[39745] IIª-IIae q. 23 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 425 dicendum quod eiusdem virtutis est diligere aliquem et gaudere de |
| 426 illo, nam gaudium amorem consequitur, ut supra habitum est, cum de | |
| 427 passionibus ageretur. Et ideo magis ponitur virtus amor quam | |
| 428 gaudium, quod est amoris effectus. Ultimum autem quod ponitur in | |
| 429 ratione virtutis non importat ordinem effectus, sed magis ordinem | |
| 53 | 430 superexcessus cuiusdam, sicut centum librae excedunt sexaginta.</p><p title="II-II q. 23 a. 3 ad 3"><a name="39746"><span class="ref">[39746] IIª-IIae q. 23 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 431 dicendum quod omne accidens secundum suum esse est inferius |
| 432 substantia, quia substantia est ens per se, accidens autem in alio. | |
| 433 Sed secundum rationem suae speciei, accidens quidem quod causatur | |
| 434 ex principiis subiecti est indignius subiecto, sicut effectus | |
| 435 causa. Accidens autem quod causatur ex participatione alicuius | |
| 436 superioris naturae est dignius subiecto, inquantum est similitudo | |
| 437 superioris naturae, sicut lux diaphano. Et hoc modo caritas est | |
| 438 dignior anima, inquantum est participatio quaedam spiritus | |
| 53 | 439 sancti.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 23 a. 4 arg. 1"><a name="39747"><span class="ref">[39747] IIª-IIae q. 23 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 440 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit virtus specialis. |
| 441 Dicit enim Hieronymus, <i>ut breviter omnem virtutis definitionem | |
| 442 complectar, virtus est caritas, qua diligitur Deus et proximus</i>. | |
| 443 Et Augustinus dicit, in libro de moribus Eccles., quod <i>virtus | |
| 444 est ordo amoris</i>. Sed nulla virtus specialis ponitur in | |
| 445 definitione virtutis communis. Ergo caritas non est specialis | |
| 53 | 446 virtus.</p><p title="II-II q. 23 a. 4 arg. 2"><a name="39748"><span class="ref">[39748] IIª-IIae q. 23 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 447 illud quod se extendit ad opera omnium virtutum non potest esse |
| 448 specialis virtus. Sed caritas se extendit ad opera omnium virtutum, | |
| 449 secundum illud I ad Cor. XIII, <i>caritas patiens est, benigna | |
| 450 est</i>, et cetera. Extendit etiam se ad omnia opera humana, | |
| 451 secundum illud I ad Cor. ult., <i>omnia opera vestra in caritate | |
| 53 | 452 fiant</i>. Ergo caritas non est specialis virtus.</p><p title="II-II q. 23 a. 4 arg. 3"><a name="39749"><span class="ref">[39749] IIª-IIae q. 23 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 453 praecepta legis respondent actibus virtutum. Sed Augustinus, in |
| 454 libro de Perfect. Hum. Iust., dicit quod <i>generalis iussio est, | |
| 455 diliges; et generalis prohibitio, non concupisces</i>. Ergo caritas | |
| 53 | 456 est generalis virtus.</p><p title="II-II q. 23 a. 4 s. c."><a name="39750"><span class="ref">[39750] IIª-IIae q. 23 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 457 nullum generale connumeratur speciali. Sed caritas connumeratur |
| 458 specialibus virtutibus, scilicet fidei et spei, secundum illud I ad | |
| 459 Cor. XIII, <i>nunc autem manent fides, spes, caritas, tria | |
| 53 | 460 haec</i>. Ergo caritas est virtus specialis.</p><p title="II-II q. 23 a. 4 co."><a name="39751"><span class="ref">[39751] IIª-IIae q. 23 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 461 dicendum quod actus et habitus specificantur per obiecta, ut ex |
| 462 supradictis patet. Proprium autem obiectum amoris est bonum, ut | |
| 463 supra habitum est. Et ideo ubi est specialis ratio boni, ibi est | |
| 464 specialis ratio amoris. Bonum autem divinum, inquantum est | |
| 465 beatitudinis obiectum, habet specialem rationem boni. Et ideo amor | |
| 466 caritatis, qui est amor huius boni, est specialis amor. Unde et | |
| 53 | 467 caritas est specialis virtus.</p><p title="II-II q. 23 a. 4 ad 1"><a name="39752"><span class="ref">[39752] IIª-IIae q. 23 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 468 ergo dicendum quod caritas ponitur in definitione omnis virtutis, |
| 469 non quia sit essentialiter omnis virtus, sed quia ab ea dependent | |
| 470 aliqualiter omnes virtutes, ut infra dicetur. Sicut etiam prudentia | |
| 471 ponitur in definitione virtutum moralium, ut patet in II et VI | |
| 53 | 472 Ethic., eo quod virtutes morales dependent a prudentia.</p><p title="II-II q. 23 a. 4 ad 2"><a name="39753"><span class="ref">[39753] IIª-IIae q. 23 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 473 dicendum quod virtus vel ars ad quam pertinet finis ultimus, |
| 474 imperat virtutibus vel artibus ad quas pertinent alii fines | |
| 475 secundarii, sicut militaris imperat equestri, ut dicitur in I | |
| 476 Ethic. Et ideo, quia caritas habet pro obiecto ultimum finem | |
| 477 humanae vitae, scilicet beatitudinem aeternam, ideo extendit se ad | |
| 478 actus totius humanae vitae per modum imperii, non quasi immediate | |
| 53 | 479 eliciens omnes actus virtutum.</p><p title="II-II q. 23 a. 4 ad 3"><a name="39754"><span class="ref">[39754] IIª-IIae q. 23 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 480 dicendum quod praeceptum de diligendo dicitur esse iussio |
| 481 generalis, quia ad hoc reducuntur omnia alia praecepta sicut ad | |
| 482 finem, secundum illud I ad Tim. I, <i>finis praecepti caritas | |
| 53 | 483 est</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 23 a. 5 arg. 1"><a name="39755"><span class="ref">[39755] IIª-IIae q. 23 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 484 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit una virtus. Habitus |
| 485 enim distinguuntur secundum obiecta. Sed duo sunt obiecta | |
| 486 caritatis, Deus et proximus, quae in infinitum ab invicem distant. | |
| 53 | 487 Ergo caritas non est una virtus.</p><p title="II-II q. 23 a. 5 arg. 2"><a name="39756"><span class="ref">[39756] IIª-IIae q. 23 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 488 diversae rationes obiecti diversificant habitum, etiam si obiectum |
| 489 sit realiter idem, ut ex supradictis patet. Sed multae sunt | |
| 490 rationes diligendi Deum, quia ex singulis beneficiis eius perceptis | |
| 491 debitores sumus dilectionis ipsius. Ergo caritas non est una | |
| 53 | 492 virtus.</p><p title="II-II q. 23 a. 5 arg. 3"><a name="39757"><span class="ref">[39757] IIª-IIae q. 23 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 493 sub caritate includitur amicitia ad proximum. Sed philosophus, in |
| 494 VIII Ethic., ponit diversas amicitiae species. Ergo caritas non est | |
| 53 | 495 una virtus, sed multiplicatur in diversas species.</p><p title="II-II q. 23 a. 5 s. c."><a name="39758"><span class="ref">[39758] IIª-IIae q. 23 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 496 sicut obiectum fidei est Deus, ita et caritatis. Sed fides est una |
| 497 virtus, propter unitatem divinae veritatis, secundum illud ad | |
| 498 Ephes. IV, <i>una fides</i>. Ergo etiam caritas est una virtus, | |
| 53 | 499 propter unitatem divinae bonitatis.</p><p title="II-II q. 23 a. 5 co."><a name="39759"><span class="ref">[39759] IIª-IIae q. 23 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 500 dicendum quod caritas, sicut dictum est, est quaedam amicitia |
| 501 hominis ad Deum. Diversae autem amicitiarum species accipiuntur | |
| 502 quidem uno modo secundum diversitatem finis, et secundum hoc | |
| 503 dicuntur tres species amicitiae, scilicet amicitia utilis, | |
| 504 delectabilis et honesti. Alio modo, secundum diversitatem | |
| 505 communicationum in quibus amicitiae fundantur, sicut alia species | |
| 506 amicitiae est consanguineorum, et alia concivium aut | |
| 507 peregrinantium, quarum una fundatur super communicatione naturali, | |
| 508 aliae super communicatione civili vel peregrinationis; ut patet per | |
| 509 philosophum, in VIII Ethic. Neutro autem istorum modorum caritas | |
| 510 potest dividi in plura. Nam caritatis finis est unus, scilicet | |
| 511 divina bonitas. Est etiam et una communicatio beatitudinis | |
| 512 aeternae, super quam haec amicitia fundatur. Unde relinquitur quod | |
| 513 caritas est simpliciter una virtus, non distincta in plures | |
| 53 | 514 species.</p><p title="II-II q. 23 a. 5 ad 1"><a name="39760"><span class="ref">[39760] IIª-IIae q. 23 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 515 ergo dicendum quod ratio illa directe procederet si Deus et |
| 516 proximus ex aequo essent caritatis obiecta. Hoc autem non est | |
| 517 verum, sed Deus est principale obiectum caritatis, proximus autem | |
| 53 | 518 ex caritate diligitur propter Deum.</p><p title="II-II q. 23 a. 5 ad 2"><a name="39761"><span class="ref">[39761] IIª-IIae q. 23 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 519 dicendum quod caritate diligitur Deus propter seipsum. Unde una |
| 520 sola ratio diligendi principaliter attenditur a caritate, scilicet | |
| 521 divina bonitas, quae est eius substantia, secundum illud Psalm., | |
| 522 <i>confitemini domino, quoniam bonus</i>. Aliae autem rationes ad | |
| 523 diligendum inducentes, vel debitum dilectionis facientes, sunt | |
| 53 | 524 secundariae et consequentes ex prima.</p><p title="II-II q. 23 a. 5 ad 3"><a name="39762"><span class="ref">[39762] IIª-IIae q. 23 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 525 dicendum quod amicitiae humanae, de qua philosophus loquitur, est |
| 526 diversus finis et diversa communicatio. Quod in caritate locum non | |
| 53 | 527 habet, ut dictum est. Et ideo non est similis ratio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 23 a. 6 arg. 1"><a name="39763"><span class="ref">[39763] IIª-IIae q. 23 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 528 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit excellentissima |
| 529 virtutum. Altioris enim potentiae altior est virtus, sicut et | |
| 530 altior operatio. Sed intellectus est altior voluntate, et dirigit | |
| 531 ipsam. Ergo fides, quae est in intellectu, est excellentior | |
| 53 | 532 caritate, quae est in voluntate.</p><p title="II-II q. 23 a. 6 arg. 2"><a name="39764"><span class="ref">[39764] IIª-IIae q. 23 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 533 illud per quod aliud operatur, videtur eo esse inferius, sicut |
| 534 minister, per quem dominus aliquid operatur, est inferior domino. | |
| 535 <i>Sed fides per dilectionem operatur</i>, ut habetur ad Gal. V. | |
| 53 | 536 Ergo fides est excellentior caritate.</p><p title="II-II q. 23 a. 6 arg. 3"><a name="39765"><span class="ref">[39765] IIª-IIae q. 23 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 537 illud quod se habet ex additione ad aliud, videtur esse perfectius. |
| 538 Sed spes videtur se habere ex additione ad caritatem, nam caritatis | |
| 539 obiectum est bonum, spei autem obiectum est bonum arduum. Ergo spes | |
| 53 | 540 est excellentior caritate.</p><p title="II-II q. 23 a. 6 s. c."><a name="39766"><span class="ref">[39766] IIª-IIae q. 23 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 541 est quod dicitur I ad Cor. XIII, <i>maior horum est |
| 53 | 542 caritas</i>.</p><p title="II-II q. 23 a. 6 co."><a name="39767"><span class="ref">[39767] IIª-IIae q. 23 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 543 dicendum quod, cum bonum in humanis actibus attendatur secundum |
| 544 quod regulantur debita regula, necesse est quod virtus humana, quae | |
| 545 est principium bonorum actuum, consistat in attingendo humanorum | |
| 546 actuum regulam. Est autem duplex regula humanorum actuum, ut supra | |
| 547 dictum est, scilicet ratio humana et Deus, sed Deus est prima | |
| 548 regula, a qua etiam humana ratio regulanda est. Et ideo virtutes | |
| 549 theologicae, quae consistunt in attingendo illam regulam primam, eo | |
| 550 quod earum obiectum est Deus, excellentiores sunt virtutibus | |
| 551 moralibus vel intellectualibus, quae consistunt in attingendo | |
| 552 rationem humanam. Propter quod oportet quod etiam inter ipsas | |
| 553 virtutes theologicas illa sit potior quae magis Deum attingit. | |
| 554 Semper autem id quod est per se magis est eo quod est per aliud. | |
| 555 Fides autem et spes attingunt quidem Deum secundum quod ex ipso | |
| 556 provenit nobis vel cognitio veri vel adeptio boni, sed caritas | |
| 557 attingit ipsum Deum ut in ipso sistat, non ut ex eo aliquid nobis | |
| 558 proveniat. Et ideo caritas est excellentior fide et spe; et per | |
| 559 consequens omnibus aliis virtutibus. Sicut etiam prudentia, quae | |
| 560 attingit rationem secundum se, est excellentior quam aliae virtutes | |
| 561 morales, quae attingunt rationem secundum quod ex ea medium | |
| 53 | 562 constituitur in operationibus vel passionibus humanis.</p><p title="II-II q. 23 a. 6 ad 1"><a name="39768"><span class="ref">[39768] IIª-IIae q. 23 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 563 ergo dicendum quod operatio intellectus completur secundum quod |
| 564 intellectum est in intelligente, et ideo nobilitas operationis | |
| 565 intellectualis attenditur secundum mensuram intellectus. Operatio | |
| 566 autem voluntatis, et cuiuslibet virtutis appetitivae, perficitur in | |
| 567 inclinatione appetentis ad rem sicut ad terminum. Ideo dignitas | |
| 568 operationis appetitivae attenditur secundum rem quae est obiectum | |
| 569 operationis. Ea autem quae sunt infra animam nobiliori modo sunt in | |
| 570 anima quam in seipsis, quia unumquodque est in aliquo per modum | |
| 571 eius in quo est, ut habetur in libro de causis, quae vero sunt | |
| 572 supra animam nobiliori modo sunt in seipsis quam sint in anima. Et | |
| 573 ideo eorum quae sunt infra nos nobilior est cognitio quam dilectio, | |
| 574 propter quod philosophus, in X Ethic., praetulit virtutes | |
| 575 intellectuales moralibus. Sed eorum quae sunt supra nos, et | |
| 576 praecipue dilectio Dei, cognitioni praefertur. Et ideo caritas est | |
| 53 | 577 excellentior fide.</p><p title="II-II q. 23 a. 6 ad 2"><a name="39769"><span class="ref">[39769] IIª-IIae q. 23 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 578 dicendum quod fides non operatur per dilectionem sicut per |
| 579 instrumentum, ut dominus per servum; sed sicut per formam propriam. | |
| 53 | 580 Et ideo ratio non sequitur.</p><p title="II-II q. 23 a. 6 ad 3"><a name="39770"><span class="ref">[39770] IIª-IIae q. 23 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 581 dicendum quod idem bonum est obiectum caritatis et spei, sed |
| 582 caritas importat unionem ad illud bonum, spes autem distantiam | |
| 583 quandam ab eo. Et inde est quod caritas non respicit illud bonum ut | |
| 584 arduum sicut spes, quod enim iam unitum est non habet rationem | |
| 53 | 585 ardui. Et ex hoc apparet quod caritas est perfectior spe.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 23 a. 7 arg. 1"><a name="39771"><span class="ref">[39771] IIª-IIae q. 23 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 586 septimum sic proceditur. Videtur quod sine caritate possit esse |
| 587 aliqua vera virtus. Virtutis enim proprium est bonum actum | |
| 588 producere. Sed illi qui non habent caritatem faciunt aliquos bonos | |
| 589 actus, puta dum nudum vestiunt, famelicum pascunt et similia | |
| 53 | 590 operantur. Ergo sine caritate potest esse aliqua vera virtus.</p><p title="II-II q. 23 a. 7 arg. 2"><a name="39772"><span class="ref">[39772] IIª-IIae q. 23 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 591 caritas non potest esse sine fide, procedit enim ex fide non ficta, |
| 592 ut apostolus dicit, I Tim. I. Sed in infidelibus potest esse vera | |
| 593 castitas, dum concupiscentias cohibent; et vera iustitia, dum recte | |
| 53 | 594 iudicant. Ergo vera virtus potest esse sine caritate.</p><p title="II-II q. 23 a. 7 arg. 3"><a name="39773"><span class="ref">[39773] IIª-IIae q. 23 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 595 scientia et ars quaedam virtutes sunt, ut patet in VI Ethic. Sed |
| 596 huiusmodi inveniuntur in hominibus peccatoribus non habentibus | |
| 53 | 597 caritatem. Ergo vera virtus potest esse sine caritate.</p><p title="II-II q. 23 a. 7 s. c."><a name="39774"><span class="ref">[39774] IIª-IIae q. 23 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 598 est quod apostolus dicit, I ad Cor. XIII, <i>si distribuero in |
| 599 cibos pauperum omnes facultates meas, et si tradidero corpus meum | |
| 600 ita ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi prodest</i>. | |
| 601 Sed virtus vera multum prodest, secundum illud Sap. VIII, | |
| 602 <i>sobrietatem et iustitiam docet, prudentiam et virtutem, quibus | |
| 603 in vita nihil est utilius hominibus</i>. Ergo sine caritate vera | |
| 53 | 604 virtus esse non potest.</p><p title="II-II q. 23 a. 7 co."><a name="39775"><span class="ref">[39775] IIª-IIae q. 23 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 605 dicendum quod virtus ordinatur ad bonum, ut supra habitum est. |
| 606 Bonum autem principaliter est finis, nam ea quae sunt ad finem non | |
| 607 dicuntur bona nisi in ordine ad finem. Sicut ergo duplex est finis, | |
| 608 unus ultimus et alius proximus, ita etiam est duplex bonum, unum | |
| 609 quidem ultimum, et aliud proximum et particulare. Ultimum quidem et | |
| 610 principale bonum hominis est Dei fruitio, secundum illud Psalm., | |
| 611 <i>mihi adhaerere Deo bonum est</i>, et ad hoc ordinatur homo per | |
| 612 caritatem. Bonum autem secundarium et quasi particulare hominis | |
| 613 potest esse duplex, unum quidem quod est vere bonum, utpote | |
| 614 ordinabile, quantum est in se, ad principale bonum, quod est | |
| 615 ultimus finis; aliud autem est bonum apparens et non verum, quia | |
| 616 abducit a finali bono. Sic igitur patet quod virtus vera | |
| 617 simpliciter est illa quae ordinat ad principale bonum hominis, | |
| 618 sicut etiam philosophus, in VII Physic., dicit quod virtus est | |
| 619 dispositio perfecti ad optimum. Et sic nulla vera virtus potest | |
| 620 esse sine caritate. Sed si accipiatur virtus secundum quod est in | |
| 621 ordine ad aliquem finem particularem, sic potest aliqua virtus dici | |
| 622 sine caritate, inquantum ordinatur ad aliquod particulare bonum. | |
| 623 Sed si illud particulare bonum non sit verum bonum, sed apparens, | |
| 624 virtus etiam quae est in ordine ad hoc bonum non erit vera virtus, | |
| 625 sed falsa similitudo virtutis, sicut <i>non est vera virtus | |
| 626 avarorum prudentia, qua excogitant diversa genera lucellorum; et | |
| 627 avarorum iustitia, qua gravium damnorum metu contemnunt aliena; et | |
| 628 avarorum temperantia, qua luxuriae, quoniam sumptuosa est, cohibent | |
| 629 appetitum; et avarorum fortitudo, qua, ut ait Horatius, per mare | |
| 630 pauperiem fugiunt, per saxa, per ignes</i>, ut Augustinus dicit, in | |
| 631 IV Lib. contra Iulian. Si vero illud bonum particulare sit verum | |
| 632 bonum, puta conservatio civitatis vel aliquid huiusmodi, erit | |
| 633 quidem vera virtus, sed imperfecta, nisi referatur ad finale et | |
| 634 perfectum bonum. Et secundum hoc simpliciter vera virtus sine | |
| 53 | 635 caritate esse non potest.</p><p title="II-II q. 23 a. 7 ad 1"><a name="39776"><span class="ref">[39776] IIª-IIae q. 23 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 636 ergo dicendum quod actus alicuius caritate carentis potest esse |
| 637 duplex. Unus quidem secundum hoc quod caritate caret, utpote cum | |
| 638 facit aliquid in ordine ad id per quod caret caritate. Et talis | |
| 639 actus semper est malus, sicut Augustinus dicit, in IV contra | |
| 640 Iulian., quod actus infidelis, inquantum est infidelis, semper est | |
| 641 peccatum; etiam si nudum operiat vel quidquid aliud huiusmodi | |
| 642 faciat, ordinans ad finem suae infidelitatis. Alius autem potest | |
| 643 esse actus carentis caritate non secundum id quod caritate caret, | |
| 644 sed secundum quod habet aliquod aliud donum Dei, vel fidem vel | |
| 645 spem, vel etiam naturae bonum, quod non totum per peccatum | |
| 646 tollitur, ut supra dictum est. Et secundum hoc sine caritate potest | |
| 647 quidem esse aliquis actus bonus ex suo genere, non tamen perfecte | |
| 53 | 648 bonus, quia deest debita ordinatio ad ultimum finem.</p><p title="II-II q. 23 a. 7 ad 2"><a name="39777"><span class="ref">[39777] IIª-IIae q. 23 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 649 dicendum quod, cum finis se habeat in agibilibus sicut principium |
| 650 in speculativis, sicut non potest esse simpliciter vera scientia si | |
| 651 desit recta aestimatio de primo et indemonstrabili principio; ita | |
| 652 non potest esse simpliciter vera iustitia aut vera castitas si | |
| 653 desit ordinatio debita ad finem, quae est per caritatem, | |
| 53 | 654 quantumcumque aliquis se recte circa alia habeat.</p><p title="II-II q. 23 a. 7 ad 3"><a name="39778"><span class="ref">[39778] IIª-IIae q. 23 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 655 dicendum quod scientia et ars de sui ratione important ordinem ad |
| 656 aliquod particulare bonum, non autem ultimum finem humanae vitae, | |
| 657 sicut virtutes morales, quae simpliciter faciunt hominem bonum, ut | |
| 53 | 658 supra dictum est. Et ideo non est similis ratio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 23 a. 8 arg. 1"><a name="39779"><span class="ref">[39779] IIª-IIae q. 23 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 659 sic proceditur. Videtur quod caritas non sit forma virtutum. Forma |
| 660 enim alicuius rei vel est exemplaris, vel est essentialis. Sed | |
| 661 caritas non est forma exemplaris virtutum aliarum, quia sic | |
| 662 oporteret quod aliae virtutes essent eiusdem speciei cum ipsa. | |
| 663 Similiter etiam non est forma essentialis aliarum virtutum, quia | |
| 664 non distingueretur ab aliis. Ergo nullo modo est forma | |
| 53 | 665 virtutum.</p><p title="II-II q. 23 a. 8 arg. 2"><a name="39780"><span class="ref">[39780] IIª-IIae q. 23 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 666 caritas comparatur ad alias virtutes ut radix et fundamentum, |
| 667 secundum illud Ephes. III, <i>in caritate radicati et fundati</i>. | |
| 668 Radix autem vel fundamentum non habet rationem formae, sed magis | |
| 669 rationem materiae, quia est prima pars in generatione. Ergo caritas | |
| 53 | 670 non est forma virtutum.</p><p title="II-II q. 23 a. 8 arg. 3"><a name="39781"><span class="ref">[39781] IIª-IIae q. 23 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 671 forma et finis et efficiens non incidunt in idem numero, ut patet |
| 672 in II Physic. Sed caritas dicitur finis et mater virtutum. Ergo non | |
| 53 | 673 debet dici forma virtutum.</p><p title="II-II q. 23 a. 8 s. c."><a name="39782"><span class="ref">[39782] IIª-IIae q. 23 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra |
| 674 est quod Ambrosius dicit caritatem esse formam virtutum.</p><p title="II-II q. 23 a. 8 co."><a name="39783"><span class="ref">[39783] IIª-IIae q. 23 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 675 dicendum quod in moralibus forma actus attenditur principaliter ex |
| 676 parte finis, cuius ratio est quia principium moralium actuum est | |
| 677 voluntas, cuius obiectum et quasi forma est finis. Semper autem | |
| 678 forma actus consequitur formam agentis. Unde oportet quod in | |
| 679 moralibus id quod dat actui ordinem ad finem, det ei et formam. | |
| 680 Manifestum est autem secundum praedicta quod per caritatem | |
| 681 ordinantur actus omnium aliarum virtutum ad ultimum finem. Et | |
| 682 secundum hoc ipsa dat formam actibus omnium aliarum virtutum. Et | |
| 683 pro tanto dicitur esse forma virtutum, nam et ipsae virtutes | |
| 53 | 684 dicuntur in ordine ad actus formatos.</p><p title="II-II q. 23 a. 8 ad 1"><a name="39784"><span class="ref">[39784] IIª-IIae q. 23 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 685 ergo dicendum quod caritas dicitur esse forma aliarum virtutum non |
| 686 quidem exemplariter aut essentialiter, sed magis effective, | |
| 687 inquantum scilicet omnibus formam imponit secundum modum | |
| 53 | 688 praedictum.</p><p title="II-II q. 23 a. 8 ad 2"><a name="39785"><span class="ref">[39785] IIª-IIae q. 23 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 689 dicendum quod caritas comparatur fundamento et radici inquantum ex |
| 690 ea sustentantur et nutriuntur omnes aliae virtutes, et non secundum | |
| 691 rationem qua fundamentum et radix habent rationem causae | |
| 53 | 692 materialis.</p><p title="II-II q. 23 a. 8 ad 3"><a name="39786"><span class="ref">[39786] IIª-IIae q. 23 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 693 dicendum quod caritas dicitur finis aliarum virtutum quia omnes |
| 694 alias virtutes ordinat ad finem suum. Et quia mater est quae in se | |
| 695 concipit ex alio, ex hac ratione dicitur mater aliarum virtutum, | |
| 696 quia ex appetitu finis ultimi concipit actus aliarum virtutum, | |
| 53 | 697 imperando ipsos.</p></div></div><div class="q" id="q24"><h2>Quaestio 24</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 24 pr."><a name="39787"><span class="ref">[39787] IIª-IIae q. 24 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 698 considerandum est de caritate in comparatione ad subiectum. Et |
| 699 circa hoc quaeruntur duodecim. Primo, utrum caritas sit in | |
| 700 voluntate tanquam in subiecto. Secundo, utrum caritas causetur in | |
| 701 homine ex actibus praecedentibus, vel ex infusione divina. Tertio, | |
| 702 utrum infundatur secundum capacitatem naturalium. Quarto, utrum | |
| 703 augeatur in habente ipsam. Quinto, utrum augeatur per additionem. | |
| 704 Sexto, utrum quolibet actu augeatur. Septimo, utrum augeatur in | |
| 705 infinitum. Octavo, utrum caritas viae possit esse perfecta. Nono, | |
| 706 de diversis gradibus caritatis. Decimo, utrum caritas possit | |
| 707 diminui. Undecimo, utrum caritas semel habita possit amitti. | |
| 53 | 708 Duodecimo, utrum amittatur per unum actum peccati mortalis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 24 a. 1 arg. 1"><a name="39788"><span class="ref">[39788] IIª-IIae q. 24 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 709 sic proceditur. Videtur quod voluntas non sit subiectum caritatis. |
| 710 Caritas enim amor quidam est. Sed amor, secundum philosophum, est | |
| 711 in concupiscibili. Ergo et caritas est in concupiscibili, et non in | |
| 53 | 712 voluntate.</p><p title="II-II q. 24 a. 1 arg. 2"><a name="39789"><span class="ref">[39789] IIª-IIae q. 24 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 713 caritas est principalissima virtutum, ut supra dictum est. Sed |
| 714 subiectum virtutis est ratio. Ergo videtur quod caritas sit in | |
| 53 | 715 ratione, et non in voluntate.</p><p title="II-II q. 24 a. 1 arg. 3"><a name="39790"><span class="ref">[39790] IIª-IIae q. 24 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 716 caritas se extendit ad omnes actus humanos, secundum illud I ad |
| 717 Cor. ult., <i>omnia vestra in caritate fiant</i>. Sed principium | |
| 718 humanorum actuum est liberum arbitrium. Ergo videtur quod caritas | |
| 719 maxime sit in libero arbitrio sicut in subiecto, et non in | |
| 53 | 720 voluntate.</p><p title="II-II q. 24 a. 1 s. c."><a name="39791"><span class="ref">[39791] IIª-IIae q. 24 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 721 est quod obiectum caritatis est bonum, quod etiam est obiectum |
| 53 | 722 voluntatis. Ergo caritas est in voluntate sicut in subiecto.</p><p title="II-II q. 24 a. 1 co."><a name="39792"><span class="ref">[39792] IIª-IIae q. 24 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 723 dicendum quod, cum duplex sit appetitus, scilicet sensitivus et |
| 724 intellectivus, qui dicitur voluntas, ut in primo habitum est; | |
| 725 utriusque obiectum est bonum, sed diversimode. Nam obiectum | |
| 726 appetitus sensitivi est bonum per sensum apprehensum, obiectum vero | |
| 727 appetitus intellectivi, vel voluntatis, est bonum sub communi | |
| 728 ratione boni, prout est apprehensibile ab intellectu. Caritatis | |
| 729 autem obiectum non est aliquod bonum sensibile, sed bonum divinum, | |
| 730 quod solo intellectu cognoscitur. Et ideo caritatis subiectum non | |
| 731 est appetitus sensitivus, sed appetitus intellectivus, idest | |
| 53 | 732 voluntas.</p><p title="II-II q. 24 a. 1 ad 1"><a name="39793"><span class="ref">[39793] IIª-IIae q. 24 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 733 ergo dicendum quod concupiscibilis est pars appetitus sensitivi, |
| 734 non autem appetitus intellectivi, ut in primo ostensum est. Unde | |
| 735 amor qui est in concupiscibili est amor sensitivi boni. Ad bonum | |
| 736 autem divinum, quod est intelligibile, concupiscibilis se extendere | |
| 737 non potest, sed sola voluntas. Et ideo concupiscibilis subiectum | |
| 53 | 738 caritatis esse non potest.</p><p title="II-II q. 24 a. 1 ad 2"><a name="39794"><span class="ref">[39794] IIª-IIae q. 24 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 739 dicendum quod voluntas etiam, secundum philosophum, in III de |
| 740 anima, in ratione est. Et ideo per hoc quod caritas est in | |
| 741 voluntate non est aliena a ratione. Tamen ratio non est regula | |
| 742 caritatis, sicut humanarum virtutum, sed regulatur a Dei sapientia, | |
| 743 et excedit regulam rationis humanae, secundum illud Ephes. III, | |
| 744 <i>supereminentem scientiae caritatem Christi</i>. Unde non est in | |
| 745 ratione neque sicut in subiecto, sicut prudentia; neque sicut in | |
| 746 regulante, sicut iustitia vel temperantia; sed solum per quandam | |
| 53 | 747 affinitatem voluntatis ad rationem.</p><p title="II-II q. 24 a. 1 ad 3"><a name="39795"><span class="ref">[39795] IIª-IIae q. 24 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 748 dicendum quod liberum arbitrium non est alia potentia a voluntate, |
| 749 ut in primo dictum est. Et tamen caritas non est in voluntate | |
| 750 secundum rationem liberi arbitrii, cuius actus est eligere, | |
| 751 <i>electio enim est eorum quae sunt ad finem, voluntas autem est | |
| 752 ipsius finis</i>, ut dicitur in III Ethic. Unde caritas, cuius | |
| 753 obiectum est finis ultimus, magis debet dici esse in voluntate quam | |
| 53 | 754 in libero arbitrio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 24 a. 2 arg. 1"><a name="39796"><span class="ref">[39796] IIª-IIae q. 24 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 755 secundum sic proceditur. Videtur quod caritas non causetur in nobis |
| 756 ex infusione. Illud enim quod est commune omnibus creaturis, | |
| 757 naturaliter hominibus inest. Sed sicut Dionysius dicit, in IV cap. | |
| 758 de Div. Nom., <i>omnibus diligibile et amabile est bonum | |
| 759 divinum</i>, quod est obiectum caritatis. Ergo caritas inest nobis | |
| 53 | 760 naturaliter, et non ex infusione.</p><p title="II-II q. 24 a. 2 arg. 2"><a name="39797"><span class="ref">[39797] IIª-IIae q. 24 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 761 quanto aliquid est magis diligibile, tanto facilius diligi potest. |
| 762 Sed Deus est maxime diligibilis, cum sit summe bonus. Ergo facilius | |
| 763 est ipsum diligere quam alia. Sed ad alia diligenda non indigemus | |
| 53 | 764 aliquo habitu infuso. Ergo nec etiam ad diligendum Deum.</p><p title="II-II q. 24 a. 2 arg. 3"><a name="39798"><span class="ref">[39798] IIª-IIae q. 24 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 765 apostolus dicit, I ad Tim. I, <i>finis praecepti est caritas de |
| 766 corde bono et conscientia pura et fide non ficta</i>. Sed haec tria | |
| 767 pertinent ad actus humanos. Ergo caritas causatur in nobis ex | |
| 53 | 768 actibus praecedentibus, et non ex infusione.</p><p title="II-II q. 24 a. 2 s. c."><a name="39799"><span class="ref">[39799] IIª-IIae q. 24 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 769 est quod apostolus dicit, Rom. V, <i>caritas Dei diffusa est in |
| 53 | 770 cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est nobis</i>.</p><p title="II-II q. 24 a. 2 co."><a name="39800"><span class="ref">[39800] IIª-IIae q. 24 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 771 dicendum quod, sicut dictum est, caritas est amicitia quaedam |
| 772 hominis ad Deum fundata super communicationem beatitudinis | |
| 773 aeternae. Haec autem communicatio non est secundum bona naturalia, | |
| 774 sed secundum dona gratuita, quia, ut dicitur Rom. VI, <i>gratia Dei | |
| 775 vita aeterna</i>. Unde et ipsa caritas facultatem naturae excedit. | |
| 776 Quod autem excedit naturae facultatem non potest esse neque | |
| 777 naturale neque per potentias naturales acquisitum, quia effectus | |
| 778 naturalis non transcendit suam causam. Unde caritas non potest | |
| 779 neque naturaliter nobis inesse, neque per vires naturales est | |
| 780 acquisita, sed per infusionem spiritus sancti, qui est amor patris | |
| 781 et filii, cuius participatio in nobis est ipsa caritas creata, | |
| 53 | 782 sicut supra dictum est.</p><p title="II-II q. 24 a. 2 ad 1"><a name="39801"><span class="ref">[39801] IIª-IIae q. 24 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 783 ergo dicendum quod Dionysius loquitur de dilectione Dei quae |
| 784 fundatur super communicatione naturalium bonorum, et ideo | |
| 785 naturaliter omnibus inest. Sed caritas fundatur super quadam | |
| 53 | 786 communicatione supernaturali. Unde non est similis ratio.</p><p title="II-II q. 24 a. 2 ad 2"><a name="39802"><span class="ref">[39802] IIª-IIae q. 24 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 787 dicendum quod sicut Deus secundum se est maxime cognoscibilis, non |
| 788 tamen nobis, propter defectum nostrae cognitionis, quae dependet a | |
| 789 rebus sensibilibus; ita etiam Deus in se est maxime diligibilis | |
| 790 inquantum est obiectum beatitudinis, sed hoc modo non est maxime | |
| 791 diligibilis a nobis, propter inclinationem affectus nostri ad | |
| 792 visibilia bona. Unde oportet quod ad Deum hoc modo maxime | |
| 53 | 793 diligendum nostris cordibus caritas infundatur.</p><p title="II-II q. 24 a. 2 ad 3"><a name="39803"><span class="ref">[39803] IIª-IIae q. 24 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 794 dicendum quod cum caritas dicitur in nobis procedere <i>ex corde |
| 795 bono et conscientia pura et fide non ficta</i>, hoc referendum est | |
| 796 ad actum caritatis, qui ex praemissis excitatur. Vel etiam hoc | |
| 797 dicitur quia huiusmodi actus disponunt hominem ad recipiendum | |
| 798 caritatis infusionem. Et similiter etiam dicendum est de eo quod | |
| 799 Augustinus dicit, quod timor introducit caritatem, et de hoc quod | |
| 800 dicitur in Glossa Matth. I, quod <i>fides generat spem, et spes | |
| 53 | 801 caritatem</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 24 a. 3 arg. 1"><a name="39804"><span class="ref">[39804] IIª-IIae q. 24 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 802 sic proceditur. Videtur quod caritas infundatur secundum |
| 803 quantitatem naturalium. Dicitur enim Matth. XXV quod <i>dedit | |
| 804 unicuique secundum propriam virtutem</i>. Sed caritatem nulla | |
| 805 virtus praecedit in homine nisi naturalis, quia sine caritate nulla | |
| 806 est virtus, ut dictum est. Ergo secundum capacitatem virtutis | |
| 53 | 807 naturalis infunditur homini caritas a Deo.</p><p title="II-II q. 24 a. 3 arg. 2"><a name="39805"><span class="ref">[39805] IIª-IIae q. 24 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 808 omnium ordinatorum ad invicem secundum proportionatur primo, sicut |
| 809 videmus quod in rebus materialibus forma proportionatur materiae, | |
| 810 et in donis gratuitis gloria proportionatur gratiae. Sed caritas, | |
| 811 cum sit perfectio naturae, comparatur ad capacitatem naturalem | |
| 812 sicut secundum ad primum. Ergo videtur quod caritas infundatur | |
| 53 | 813 secundum naturalium capacitatem.</p><p title="II-II q. 24 a. 3 arg. 3"><a name="39806"><span class="ref">[39806] IIª-IIae q. 24 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 814 homines et Angeli secundum eandem rationem caritatem participant, |
| 815 quia in utrisque est similis beatitudinis ratio, ut habetur Matth. | |
| 816 XXII, et Luc. XX. Sed in Angelis caritas et alia dona gratuita sunt | |
| 817 data secundum capacitatem naturalium; ut Magister dicit, III dist. | |
| 53 | 818 II Lib. Sent. Ergo idem etiam videtur esse in hominibus.</p><p title="II-II q. 24 a. 3 s. c."><a name="39807"><span class="ref">[39807] IIª-IIae q. 24 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 819 est quod dicitur Ioan. III, <i>spiritus ubi vult spirat</i>; et I |
| 820 ad Cor. XII, <i>haec omnia operatur unus et idem spiritus, dividens | |
| 821 singulis prout vult</i>. Ergo caritas datur non secundum | |
| 822 capacitatem naturalium, sed secundum voluntatem spiritus sua dona | |
| 53 | 823 distribuentis.</p><p title="II-II q. 24 a. 3 co."><a name="39808"><span class="ref">[39808] IIª-IIae q. 24 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 824 dicendum quod uniuscuiusque quantitas dependet a propria causa rei, |
| 825 quia universalior causa effectum maiorem producit. Caritas autem, | |
| 826 cum superexcedat proportionem naturae humanae, ut dictum est, non | |
| 827 dependet ex aliqua naturali virtute, sed ex sola gratia spiritus | |
| 828 sancti eam infundentis. Et ideo quantitas caritatis non dependet ex | |
| 829 conditione naturae vel ex capacitate naturalis virtutis, sed solum | |
| 830 ex voluntate spiritus sancti distribuentis sua dona prout vult. | |
| 831 Unde et apostolus dicit, ad Ephes. IV, <i>unicuique nostrum data | |
| 53 | 832 est gratia secundum mensuram donationis Christi</i>.</p><p title="II-II q. 24 a. 3 ad 1"><a name="39809"><span class="ref">[39809] IIª-IIae q. 24 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 833 ergo dicendum quod illa virtus secundum quam sua dona Deus dat |
| 834 unicuique, est dispositio vel praeparatio praecedens, sive conatus | |
| 835 gratiam accipientis. Sed hanc etiam dispositionem vel conatum | |
| 836 praevenit spiritus sanctus, movens mentem hominis vel plus vel | |
| 837 minus secundum suam voluntatem. Unde et apostolus dicit, ad Coloss. | |
| 838 I, <i>qui dignos nos fecit in partem sortis sanctorum in | |
| 53 | 839 lumine</i>.</p><p title="II-II q. 24 a. 3 ad 2"><a name="39810"><span class="ref">[39810] IIª-IIae q. 24 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 840 dicendum quod forma non excedit proportionem materiae, sed sunt |
| 841 eiusdem generis. Similiter etiam gratia et gloria ad idem genus | |
| 842 referuntur, quia gratia nihil est aliud quam quaedam inchoatio | |
| 843 gloriae in nobis. Sed caritas et natura non pertinent ad idem | |
| 53 | 844 genus. Et ideo non est similis ratio.</p><p title="II-II q. 24 a. 3 ad 3"><a name="39811"><span class="ref">[39811] IIª-IIae q. 24 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 845 dicendum quod Angelus est naturae intellectualis, et secundum suam |
| 846 conditionem competit ei ut totaliter feratur in omne id in quod | |
| 847 fertur, ut in primo habitum est. Et ideo in superioribus Angelis | |
| 848 fuit maior conatus et ad bonum in perseverantibus et ad malum in | |
| 849 cadentibus. Et ideo superiorum Angelorum persistentes facti sunt | |
| 850 meliores et cadentes facti sunt peiores aliis. Sed homo est | |
| 851 rationalis naturae, cui competit esse quandoque in potentia et | |
| 852 quandoque in actu. Et ideo non oportet quod feratur totaliter in id | |
| 853 in quod fertur; sed eius qui habet meliora naturalia potest esse | |
| 53 | 854 minor conatus, et e converso. Et ideo non est simile.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 24 a. 4 arg. 1"><a name="39812"><span class="ref">[39812] IIª-IIae q. 24 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 855 sic proceditur. Videtur quod caritas augeri non possit. Nihil enim |
| 856 augetur nisi quantum. Duplex autem est quantitas, scilicet | |
| 857 dimensiva, et virtualis. Quarum prima caritati non convenit, cum | |
| 858 sit quaedam spiritualis perfectio. Virtualis autem quantitas | |
| 859 attenditur secundum obiecta, secundum quae caritas non crescit, | |
| 860 quia minima caritas diligit omnia quae sunt ex caritate diligenda. | |
| 53 | 861 Ergo caritas non augetur.</p><p title="II-II q. 24 a. 4 arg. 2"><a name="39813"><span class="ref">[39813] IIª-IIae q. 24 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 862 illud quod est in termino non recipit augmentum. Sed caritas est in |
| 863 termino, quasi maxima virtutum existens et summus amor optimi boni. | |
| 53 | 864 Ergo caritas augeri non potest.</p><p title="II-II q. 24 a. 4 arg. 3"><a name="39814"><span class="ref">[39814] IIª-IIae q. 24 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 865 augmentum quidam motus est. Ergo quod augetur movetur. Quod ergo |
| 866 augetur essentialiter movetur essentialiter. Sed non movetur | |
| 867 essentialiter nisi quod corrumpitur vel generatur. Ergo caritas non | |
| 868 potest augeri essentialiter, nisi forte de novo generetur vel | |
| 53 | 869 corrumpatur, quod est inconveniens.</p><p title="II-II q. 24 a. 4 s. c."><a name="39815"><span class="ref">[39815] IIª-IIae q. 24 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 870 est quod Augustinus dicit, super Ioan., quod <i>caritas meretur |
| 53 | 871 augeri, ut aucta mereatur et perfici</i>.</p><p title="II-II q. 24 a. 4 co."><a name="39816"><span class="ref">[39816] IIª-IIae q. 24 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 872 dicendum quod caritas viae potest augeri. Ex hoc enim dicimur esse |
| 873 viatores quod in Deum tendimus, qui est ultimus finis nostrae | |
| 874 beatitudinis. In hac autem via tanto magis procedimus quanto Deo | |
| 875 magis propinquamus, cui non appropinquatur passibus corporis, sed | |
| 876 affectibus mentis. Hanc autem propinquitatem facit caritas, quia | |
| 877 per ipsam mens Deo unitur. Et ideo de ratione caritatis viae est ut | |
| 878 possit augeri, si enim non posset augeri, iam cessaret viae | |
| 879 processus. Et ideo apostolus caritatem viam nominat, dicens I ad | |
| 53 | 880 Cor. XII, <i>adhuc excellentiorem viam vobis demonstro</i>.</p><p title="II-II q. 24 a. 4 ad 1"><a name="39817"><span class="ref">[39817] IIª-IIae q. 24 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 881 ergo dicendum quod caritati non convenit quantitas dimensiva, sed |
| 882 solum quantitas virtualis. Quae non solum attenditur secundum | |
| 883 numerum obiectorum, ut scilicet plura vel pauciora diligantur, sed | |
| 884 etiam secundum intensionem actus, ut magis vel minus aliquid | |
| 53 | 885 diligatur. Et hoc modo virtualis quantitas caritatis augetur.</p><p title="II-II q. 24 a. 4 ad 2"><a name="39818"><span class="ref">[39818] IIª-IIae q. 24 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 886 dicendum quod caritas est in summo ex parte obiecti, inquantum |
| 887 scilicet eius obiectum est summum bonum, et ex hoc sequitur quod | |
| 888 ipsa sit excellentior aliis virtutibus. Sed non est omnis caritas | |
| 53 | 889 in summo quantum ad intensionem actus.</p><p title="II-II q. 24 a. 4 ad 3"><a name="39819"><span class="ref">[39819] IIª-IIae q. 24 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 890 dicendum quod quidam dixerunt caritatem non augeri secundum suam |
| 891 essentiam, sed solum secundum radicationem in subiecto, vel | |
| 892 secundum fervorem. Sed hi propriam vocem ignoraverunt. Cum enim sit | |
| 893 accidens, eius esse est inesse, unde nihil est aliud ipsam secundum | |
| 894 essentiam augeri quam eam magis inesse subiecto, quod est eam magis | |
| 895 radicari in subiecto. Similiter etiam ipsa essentialiter est virtus | |
| 896 ordinata ad actum, unde idem est ipsam augeri secundum essentiam et | |
| 897 ipsam habere efficaciam ad producendum ferventioris dilectionis | |
| 898 actum. Augetur ergo essentialiter non quidem ita quod esse incipiat | |
| 899 vel esse desinat in subiecto, sicut obiectio procedit, sed ita quod | |
| 53 | 900 magis in subiecto esse incipiat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 24 a. 5 arg. 1"><a name="39820"><span class="ref">[39820] IIª-IIae q. 24 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 901 sic proceditur. Videtur quod caritas augeatur per additionem. Sicut |
| 902 enim est augmentum secundum quantitatem corporalem, ita secundum | |
| 903 quantitatem virtualem. Sed augmentum quantitatis corporalis fit per | |
| 904 additionem, dicit enim philosophus, in I de Gen., quod <i>augmentum | |
| 905 est praeexistenti magnitudini additamentum</i>. Ergo etiam | |
| 906 augmentum caritatis, quod est secundum virtualem quantitatem, erit | |
| 53 | 907 per additionem.</p><p title="II-II q. 24 a. 5 arg. 2"><a name="39821"><span class="ref">[39821] IIª-IIae q. 24 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 908 caritas in anima est quoddam spirituale lumen, secundum illud I |
| 909 Ioan. II, <i>qui diligit fratrem suum in lumine manet</i>. Sed | |
| 910 lumen crescit in aere per additionem, sicut in domo lumen crescit | |
| 911 alia candela superaccensa. Ergo etiam caritas crescit in anima per | |
| 53 | 912 additionem.</p><p title="II-II q. 24 a. 5 arg. 3"><a name="39822"><span class="ref">[39822] IIª-IIae q. 24 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 913 augere caritatem ad Deum pertinet, sicut et ipsam creare, secundum |
| 914 illud II ad Cor. IX, <i>augebit incrementa frugum iustitiae | |
| 915 vestrae</i>. Sed Deus primo infundendo caritatem aliquid facit in | |
| 916 anima quod ibi prius non erat. Ergo etiam augendo caritatem aliquid | |
| 917 ibi facit quod prius non erat. Ergo caritas augetur per | |
| 53 | 918 additionem.</p><p title="II-II q. 24 a. 5 s. c."><a name="39823"><span class="ref">[39823] IIª-IIae q. 24 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 919 est quod caritas est forma simplex. Simplex autem simplici additum |
| 920 non facit aliquid maius, ut probatur in VI Physic. Ergo caritas non | |
| 53 | 921 augetur per additionem.</p><p title="II-II q. 24 a. 5 co."><a name="39824"><span class="ref">[39824] IIª-IIae q. 24 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 922 dicendum quod omnis additio est alicuius ad aliquid. Unde in omni |
| 923 additione oportet saltem praeintelligere distinctionem eorum quorum | |
| 924 unum additur alteri, ante ipsam additionem. Si igitur caritas | |
| 925 addatur caritati, oportet praesupponi caritatem additam ut | |
| 926 distinctam a caritate cui additur, non quidem ex necessitate | |
| 927 secundum esse, sed saltem secundum intellectum. Posset enim Deus | |
| 928 etiam quantitatem corporalem augere addendo aliquam magnitudinem | |
| 929 non prius existentem, sed tunc creatam, quae quamvis prius non | |
| 930 fuerit in rerum natura, habet tamen in se unde eius distinctio | |
| 931 intelligi possit a quantitate cui additur. Si igitur caritas | |
| 932 addatur caritati, oportet praesupponere, ad minus secundum | |
| 933 intellectum, distinctionem unius caritatis ab alia. Distinctio | |
| 934 autem in formis est duplex, una quidem secundum speciem; alia autem | |
| 935 secundum numerum. Distinctio quidem secundum speciem in habitibus | |
| 936 est secundum diversitatem obiectorum, distinctio vero secundum | |
| 937 numerum est secundum diversitatem subiecti. Potest igitur | |
| 938 contingere quod aliquis habitus per additionem augeatur dum | |
| 939 extenditur ad quaedam obiecta ad quae prius se non extendebat, et | |
| 940 sic augetur scientia geometriae in eo qui de novo incipit scire | |
| 941 aliqua geometricalia quae prius nesciebat. Hoc autem non potest | |
| 942 dici de caritate, quia etiam minima caritas se extendit ad omnia | |
| 943 illa quae sunt ex caritate diligenda. Non ergo talis additio in | |
| 944 augmento caritatis potest intelligi praesupposita distinctione | |
| 945 secundum speciem caritatis additae ad eam cui superadditur. | |
| 946 Relinquitur ergo, si fiat additio caritatis ad caritatem, quod hoc | |
| 947 fit praesupposita distinctione secundum numerum, quae est secundum | |
| 948 diversitatem subiectorum, sicut albedo augetur per hoc quod album | |
| 949 additur albo, quamvis hoc augmento non fiat aliquid magis album. | |
| 950 Sed hoc in proposito dici non potest. Quia subiectum caritatis non | |
| 951 est nisi mens rationalis, unde tale caritatis augmentum fieri non | |
| 952 posset nisi per hoc quod una mens rationalis alteri adderetur, quod | |
| 953 est impossibile. Quamvis etiam si esset possibile tale augmentum, | |
| 954 faceret maiorem diligentem, non autem magis diligentem. Relinquitur | |
| 955 ergo quod nullo modo caritas augeri potest per additionem caritatis | |
| 956 ad caritatem, sicut quidam ponunt. Sic ergo caritas augetur solum | |
| 957 per hoc quod subiectum magis ac magis participat caritatem, idest | |
| 958 secundum quod magis reducitur in actum illius et magis subditur | |
| 959 illi. Hic enim est modus augmenti proprius cuiuslibet formae quae | |
| 960 intenditur, eo quod esse huiusmodi formae totaliter consistit in eo | |
| 961 quod inhaeret susceptibili. Et ideo, cum magnitudo rei consequitur | |
| 962 esse ipsius, formam esse maiorem hoc est eam magis inesse | |
| 963 susceptibili, non autem aliam formam advenire. Hoc enim esset si | |
| 964 forma haberet aliquam quantitatem ex seipsa, non per comparationem | |
| 965 ad subiectum. Sic igitur et caritas augetur per hoc quod intenditur | |
| 966 in subiecto, et hoc est ipsam augeri secundum essentiam, non autem | |
| 53 | 967 per hoc quod caritas addatur caritati.</p><p title="II-II q. 24 a. 5 ad 1"><a name="39825"><span class="ref">[39825] IIª-IIae q. 24 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 968 ergo dicendum quod quantitas corporalis habet aliquid inquantum est |
| 969 quantitas; et aliquid inquantum est forma accidentalis. Inquantum | |
| 970 est quantitas, habet quod sit distinguibilis secundum situm vel | |
| 971 secundum numerum. Et ideo hoc modo consideratur augmentum | |
| 972 magnitudinis per additionem; ut patet in animalibus. Inquantum vero | |
| 973 est forma accidentalis, est distinguibilis solum secundum | |
| 974 subiectum. Et secundum hoc habet proprium augmentum, sicut et aliae | |
| 975 formae accidentales, per modum intensionis eius in subiecto, sicut | |
| 976 patet in his quae rarefiunt, ut probat philosophus, in IV Physic. | |
| 977 Et similiter etiam scientia habet quantitatem, inquantum est | |
| 978 habitus, ex parte obiectorum. Et sic augetur per additionem, | |
| 979 inquantum aliquis plura cognoscit. Habet etiam quantitatem, | |
| 980 inquantum est quaedam forma accidentalis, ex eo quod inest | |
| 981 subiecto. Et secundum hoc augetur in eo qui certius eadem scibilia | |
| 982 cognoscit nunc quam prius. Similiter etiam et caritas habet | |
| 983 duplicem quantitatem. Sed secundum eam quae est ex parte obiecti, | |
| 984 non augetur, ut dictum est. Unde relinquitur quod per solam | |
| 53 | 985 intensionem augeatur.</p><p title="II-II q. 24 a. 5 ad 2"><a name="39826"><span class="ref">[39826] IIª-IIae q. 24 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 986 dicendum quod additio luminis ad lumen potest intelligi in aere |
| 987 propter diversitatem luminarium causantium lumen. Sed talis | |
| 988 distinctio non habet locum in proposito, quia non est nisi unum | |
| 53 | 989 luminare influens lumen caritatis.</p><p title="II-II q. 24 a. 5 ad 3"><a name="39827"><span class="ref">[39827] IIª-IIae q. 24 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 990 dicendum quod infusio caritatis importat quandam mutationem |
| 991 secundum habere caritatem et non habere, et ideo oportet quod | |
| 992 aliquid adveniat quod prius non infuit. Sed augmentatio caritatis | |
| 993 importat mutationem secundum minus aut magis habere. Et ideo non | |
| 994 oportet quod aliquid insit quod prius non infuerit, sed quod magis | |
| 995 insit quod prius minus inerat. Et hoc est quod facit Deus caritatem | |
| 996 augendo, scilicet quod magis insit, et quod perfectius similitudo | |
| 53 | 997 spiritus sancti participetur in anima.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 24 a. 6 arg. 1"><a name="39828"><span class="ref">[39828] IIª-IIae q. 24 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 998 sic proceditur. Videtur quod quolibet actu caritatis caritas |
| 999 augeatur. Quod enim potest id quod maius est, potest id quod minus | |
| 1000 est. Sed quilibet actus caritatis meretur vitam aeternam, quae | |
| 1001 maius est quam simplex caritatis augmentum, quia vita aeterna | |
| 1002 includit caritatis perfectionem. Ergo multo magis quilibet actus | |
| 53 | 1003 caritatis caritatem auget.</p><p title="II-II q. 24 a. 6 arg. 2"><a name="39829"><span class="ref">[39829] IIª-IIae q. 24 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1004 sicuti habitus virtutum acquisitarum generatur ex actibus, ita |
| 1005 etiam augmentum caritatis causatur per actus caritatis. Sed | |
| 1006 quilibet actus virtuosus operatur ad virtutis generationem. Ergo | |
| 53 | 1007 etiam quilibet actus caritatis operatur ad caritatis augmentum.</p><p title="II-II q. 24 a. 6 arg. 3"><a name="39830"><span class="ref">[39830] IIª-IIae q. 24 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1008 Gregorius dicit quod in via Dei stare retrocedere est. Sed nullus, |
| 1009 dum movetur actu caritatis, retrocedit. Ergo quicumque movetur actu | |
| 1010 caritatis, procedit in via Dei. Ergo quolibet actu caritatis | |
| 53 | 1011 caritas augetur.</p><p title="II-II q. 24 a. 6 s. c."><a name="39831"><span class="ref">[39831] IIª-IIae q. 24 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1012 est quod effectus non excedit virtutem causae. Sed quandoque |
| 1013 aliquis actus caritatis cum aliquo tepore vel remissione emittitur. | |
| 1014 Non ergo perducit ad excellentiorem caritatem, sed magis disponit | |
| 53 | 1015 ad minorem.</p><p title="II-II q. 24 a. 6 co."><a name="39832"><span class="ref">[39832] IIª-IIae q. 24 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1016 dicendum quod augmentum spirituale caritatis quodammodo simile est |
| 1017 augmento corporali. Augmentum autem corporale in animalibus et | |
| 1018 plantis non est motus continuus, ita scilicet quod, si aliquid | |
| 1019 tantum augetur in tanto tempore, necesse sit quod proportionaliter | |
| 1020 in qualibet parte illius temporis aliquid augeatur, sicut contingit | |
| 1021 in motu locali, sed per aliquod tempus natura operatur disponens ad | |
| 1022 augmentum et nihil augens actu, et postmodum producit in effectum | |
| 1023 id ad quod disposuerat, augendo animal vel plantam in actu. Ita | |
| 1024 etiam non quolibet actu caritatis caritas actu augetur, sed | |
| 1025 quilibet actus caritatis disponit ad caritatis augmentum, inquantum | |
| 1026 ex uno actu caritatis homo redditur promptior iterum ad agendum | |
| 1027 secundum caritatem; et, habilitate crescente, homo prorumpit in | |
| 1028 actum ferventiorem dilectionis, quo conetur ad caritatis profectum; | |
| 53 | 1029 et tunc caritas augetur in actu.</p><p title="II-II q. 24 a. 6 ad 1"><a name="39833"><span class="ref">[39833] IIª-IIae q. 24 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1030 ergo dicendum quod quilibet actus caritatis meretur vitam aeternam, |
| 1031 non quidem statim exhibendam, sed suo tempore. Similiter etiam | |
| 1032 quilibet actus caritatis meretur caritatis augmentum, non tamen | |
| 1033 statim augetur, sed quando aliquis conatur ad huiusmodi | |
| 53 | 1034 augmentum.</p><p title="II-II q. 24 a. 6 ad 2"><a name="39834"><span class="ref">[39834] IIª-IIae q. 24 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1035 dicendum quod etiam in generatione virtutis acquisitae non quilibet |
| 1036 actus complet generationem virtutis, sed quilibet operatur ad eam | |
| 1037 ut disponens, et ultimus, qui est perfectior, agens in virtute | |
| 1038 omnium praecedentium, reducit eam in actum. Sicut etiam est in | |
| 53 | 1039 multis guttis cavantibus lapidem.</p><p title="II-II q. 24 a. 6 ad 3"><a name="39835"><span class="ref">[39835] IIª-IIae q. 24 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1040 dicendum quod in via Dei procedit aliquis non solum dum actu |
| 53 | 1041 caritas eius augetur, sed etiam dum disponitur ad augmentum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 24 a. 7 arg. 1"><a name="39836"><span class="ref">[39836] IIª-IIae q. 24 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1042 septimum sic proceditur. Videtur quod caritas non augeatur in |
| 1043 infinitum. Omnis enim motus est ad aliquem finem et terminum, ut | |
| 1044 dicitur in II Metaphys. Sed augmentum caritatis est quidam motus. | |
| 1045 Ergo tendit ad aliquem finem et terminum. Non ergo caritas in | |
| 53 | 1046 infinitum augetur.</p><p title="II-II q. 24 a. 7 arg. 2"><a name="39837"><span class="ref">[39837] IIª-IIae q. 24 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1047 nulla forma excedit capacitatem sui subiecti. Sed capacitas |
| 1048 creaturae rationalis, quae est subiectum caritatis, est finita. | |
| 53 | 1049 Ergo caritas in infinitum augeri non potest.</p><p title="II-II q. 24 a. 7 arg. 3"><a name="39838"><span class="ref">[39838] IIª-IIae q. 24 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1050 omne finitum per continuum augmentum potest pertingere ad |
| 1051 quantitatem alterius finiti quantumcumque maioris, nisi forte id | |
| 1052 quod accrescit per augmentum semper sit minus et minus; sicut | |
| 1053 philosophus dicit, in III Physic., quod si uni lineae addatur quod | |
| 1054 subtrahitur ab alia linea quae in infinitum dividitur, in infinitum | |
| 1055 additione facta, nunquam pertingetur ad quandam determinatam | |
| 1056 quantitatem quae est composita ex duabus lineis, scilicet divisa et | |
| 1057 ea cui additur quod ex alia subtrahitur. Quod in proposito non | |
| 1058 contingit, non enim necesse est ut secundum caritatis augmentum sit | |
| 1059 minus quam prius; sed magis probabile est quod sit aequale aut | |
| 1060 maius. Cum ergo caritas patriae sit quiddam finitum, si caritas | |
| 1061 viae in infinitum augeri potest, sequitur quod caritas viae possit | |
| 1062 adaequare caritatem patriae, quod est inconveniens. Non ergo | |
| 53 | 1063 caritas viae in infinitum potest augeri.</p><p title="II-II q. 24 a. 7 s. c."><a name="39839"><span class="ref">[39839] IIª-IIae q. 24 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1064 est quod apostolus dicit, ad Philipp. III. <i>Non quod iam |
| 1065 acceperim, aut iam perfectus sim, sequor autem si quo modo | |
| 1066 comprehendam</i>. Ubi dicit Glossa, <i>nemo fidelium, etsi multum | |
| 1067 profecerit, dicat, sufficit mihi. Qui enim hoc dicit, exit de via | |
| 1068 ante finem</i>. Ergo semper in via caritas potest magis ac magis | |
| 53 | 1069 augeri.</p><p title="II-II q. 24 a. 7 co."><a name="39840"><span class="ref">[39840] IIª-IIae q. 24 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1070 dicendum quod terminus augmento alicuius formae potest praefigi |
| 1071 tripliciter. Uno modo, ex ratione ipsius formae, quae habet | |
| 1072 terminatam mensuram, ad quam cum perventum fuerit, non potest ultra | |
| 1073 procedi in forma, sed si ultra processum fuerit, pervenietur ad | |
| 1074 aliam formam, sicut patet in pallore, cuius terminos per continuam | |
| 1075 alterationem aliquis transit, vel ad albedinem vel ad nigredinem | |
| 1076 perveniens. Alio modo, ex parte agentis, cuius virtus non se | |
| 1077 extendit ad ulterius augendum formam in subiecto. Tertio, ex parte | |
| 1078 subiecti, quod non est capax amplioris perfectionis. Nullo autem | |
| 1079 istorum modorum imponitur terminus augmento caritatis in statu | |
| 1080 viae. Ipsa enim caritas secundum rationem propriae speciei terminum | |
| 1081 augmenti non habet, est enim participatio quaedam infinitae | |
| 1082 caritatis, quae est spiritus sanctus. Similiter etiam causa augens | |
| 1083 caritatem est infinitae virtutis, scilicet Deus. Similiter etiam ex | |
| 1084 parte subiecti terminus huic augmento praefigi non potest, quia | |
| 1085 semper, caritate excrescente, superexcrescit habilitas ad ulterius | |
| 1086 augmentum. Unde relinquitur quod caritatis augmento nullus terminus | |
| 53 | 1087 praefigi possit in hac vita.</p><p title="II-II q. 24 a. 7 ad 1"><a name="39841"><span class="ref">[39841] IIª-IIae q. 24 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1088 ergo dicendum quod augmentum caritatis est ad aliquem finem, sed |
| 53 | 1089 ille finis non est in hac vita, sed in futura.</p><p title="II-II q. 24 a. 7 ad 2"><a name="39842"><span class="ref">[39842] IIª-IIae q. 24 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1090 dicendum quod capacitas creaturae spiritualis per caritatem |
| 1091 augetur, quia per ipsam cor dilatatur, secundum illud II ad Cor. | |
| 1092 VI, <i>cor nostrum dilatatum est</i>. Et ideo adhuc ulterius manet | |
| 53 | 1093 habilitas ad maius augmentum.</p><p title="II-II q. 24 a. 7 ad 3"><a name="39843"><span class="ref">[39843] IIª-IIae q. 24 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1094 dicendum quod ratio illa procedit in his quae habent quantitatem |
| 1095 eiusdem rationis, non autem in his quae habent diversam rationem | |
| 1096 quantitatis; sicut linea, quantumcumque crescat, non attingit | |
| 1097 quantitatem superficiei. Non est autem eadem ratio quantitatis | |
| 1098 caritatis viae, quae sequitur cognitionem fidei, et caritatis | |
| 1099 patriae, quae sequitur visionem apertam. Unde ratio non | |
| 53 | 1100 sequitur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 24 a. 8 arg. 1"><a name="39844"><span class="ref">[39844] IIª-IIae q. 24 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 1101 sic proceditur. Videtur quod caritas in hac vita non possit esse |
| 1102 perfecta. Maxime enim haec perfectio in apostolis fuisset. Sed in | |
| 1103 eis non fuit, dicit enim apostolus, ad Philipp. III, <i>non quod | |
| 1104 iam conprehenderim aut perfectus sim</i>. Ergo caritas in hac vita | |
| 53 | 1105 perfecta esse non potest.</p><p title="II-II q. 24 a. 8 arg. 2"><a name="39845"><span class="ref">[39845] IIª-IIae q. 24 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1106 Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaest., quod |
| 1107 <i>nutrimentum caritatis est diminutio cupiditatis; perfectio, | |
| 1108 nulla cupiditas</i>. Sed hoc non potest esse in hac vita, in qua | |
| 1109 sine peccato vivere non possumus, secundum illud I Ioan. I, <i>si | |
| 1110 dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus</i>, omne | |
| 1111 autem peccatum ex aliqua inordinata cupiditate procedit. Ergo in | |
| 53 | 1112 hac vita caritas perfecta esse non potest.</p><p title="II-II q. 24 a. 8 arg. 3"><a name="39846"><span class="ref">[39846] IIª-IIae q. 24 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1113 illud quod iam perfectum est non habet ulterius crescere. Sed |
| 1114 caritas in hac vita semper potest augeri, ut dictum est. Ergo | |
| 53 | 1115 caritas in hac vita non potest esse perfecta.</p><p title="II-II q. 24 a. 8 s. c."><a name="39847"><span class="ref">[39847] IIª-IIae q. 24 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1116 est quod Augustinus dicit, super Prim. Canonic. Ioan., <i>caritas |
| 1117 cum fuerit roborata, perficitur, cum ad perfectionem pervenerit, | |
| 1118 dicit, cupio dissolvi et esse cum Christo</i>. Sed hoc possibile | |
| 1119 est in hac vita, sicut in Paulo fuit. Ergo caritas in hac vita | |
| 53 | 1120 potest esse perfecta.</p><p title="II-II q. 24 a. 8 co."><a name="39848"><span class="ref">[39848] IIª-IIae q. 24 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1121 dicendum quod perfectio caritatis potest intelligi dupliciter, uno |
| 1122 modo, ex parte diligibilis; alio modo, ex parte diligentis. Ex | |
| 1123 parte quidem diligibilis perfecta est caritas ut diligatur aliquid | |
| 1124 quantum diligibile est. Deus autem tantum diligibilis est quantum | |
| 1125 bonus est. Bonitas autem eius est infinita. Unde infinite | |
| 1126 diligibilis est. Nulla autem creatura potest eum diligere infinite, | |
| 1127 cum quaelibet virtus creata sit finita. Unde per hunc modum nullius | |
| 1128 creaturae caritas potest esse perfecta, sed solum caritas Dei, qua | |
| 1129 seipsum diligit. Ex parte vero diligentis caritas dicitur perfecta | |
| 1130 quando aliquis secundum totum suum posse diligit. Quod quidem | |
| 1131 contingit tripliciter. Uno modo, sic quod totum cor hominis | |
| 1132 actualiter semper feratur in Deum. Et haec est perfectio caritatis | |
| 1133 patriae, quae non est possibilis in hac vita, in qua impossibile | |
| 1134 est, propter humanae vitae infirmitatem, semper actu cogitare de | |
| 1135 Deo et moveri dilectione ad ipsum. Alio modo, ut homo studium suum | |
| 1136 deputet ad vacandum Deo et rebus divinis, praetermissis aliis nisi | |
| 1137 quantum necessitas praesentis vitae requirit. Et ista est perfectio | |
| 1138 caritatis quae est possibilis in via, non tamen est communis | |
| 1139 omnibus caritatem habentibus. Tertio modo, ita quod habitualiter | |
| 1140 aliquis totum cor suum ponat in Deo, ita scilicet quod nihil | |
| 1141 cogitet vel velit quod sit divinae dilectioni contrarium. Et haec | |
| 53 | 1142 perfectio est communis omnibus caritatem habentibus.</p><p title="II-II q. 24 a. 8 ad 1"><a name="39849"><span class="ref">[39849] IIª-IIae q. 24 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1143 ergo dicendum quod apostolus negat de se perfectionem patriae. Unde |
| 1144 Glossa ibi dicit quod <i>perfectus erat viator, sed nondum ipsius | |
| 53 | 1145 itineris perfectione perventor</i>.</p><p title="II-II q. 24 a. 8 ad 2"><a name="39850"><span class="ref">[39850] IIª-IIae q. 24 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1146 dicendum quod hoc dicitur propter peccata venialia. Quae non |
| 1147 contrariantur habitui caritatis, sed actui, et ita non repugnant | |
| 53 | 1148 perfectioni viae, sed perfectioni patriae.</p><p title="II-II q. 24 a. 8 ad 3"><a name="39851"><span class="ref">[39851] IIª-IIae q. 24 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1149 dicendum quod perfectio viae non est perfectio simpliciter. Et ideo |
| 53 | 1150 semper habet quo crescat.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="II-II q. 24 a. 9 arg. 1"><a name="39852"><span class="ref">[39852] IIª-IIae q. 24 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 1151 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter distinguantur tres |
| 1152 gradus caritatis, scilicet caritas incipiens, proficiens et | |
| 1153 perfecta. Inter principium enim caritatis et eius ultimam | |
| 1154 perfectionem sunt multi gradus medii. Non ergo unum solum medium | |
| 53 | 1155 debuit poni.</p><p title="II-II q. 24 a. 9 arg. 2"><a name="39853"><span class="ref">[39853] IIª-IIae q. 24 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1156 statim cum caritas incipit esse, incipit etiam proficere non ergo |
| 53 | 1157 debet distingui caritas proficiens a caritate incipiente.</p><p title="II-II q. 24 a. 9 arg. 3"><a name="39854"><span class="ref">[39854] IIª-IIae q. 24 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1158 quantumcumque aliquis habeat in hoc mundo caritatem perfectam, |
| 1159 potest etiam eius caritas augeri, ut dictum est. Sed caritatem | |
| 1160 augeri est ipsam proficere. Ergo caritas perfecta non debet | |
| 1161 distingui a caritate proficiente. Inconvenienter igitur praedicti | |
| 53 | 1162 tres gradus caritatis assignantur.</p><p title="II-II q. 24 a. 9 s. c."><a name="39855"><span class="ref">[39855] IIª-IIae q. 24 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1163 est quod Augustinus dicit, super Prim. Canonic. Ioan., <i>caritas |
| 1164 cum fuerit nata, nutritur</i>, quod pertinet ad incipientes; <i>cum | |
| 1165 fuerit nutrita, roboratur</i>, quod pertinet ad proficientes; | |
| 1166 <i>cum fuerit roborata, perficitur</i>, quod pertinet ad perfectos. | |
| 53 | 1167 Ergo est triplex gradus caritatis.</p><p title="II-II q. 24 a. 9 co."><a name="39856"><span class="ref">[39856] IIª-IIae q. 24 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1168 dicendum quod spirituale augmentum caritatis considerari potest |
| 1169 quantum ad aliquid simile corporali hominis augmento. Quod quidem | |
| 1170 quamvis in plurimas partes distingui possit, habet tamen aliquas | |
| 1171 determinatas distinctiones secundum determinatas actiones vel | |
| 1172 studia ad quae homo perducitur per augmentum, sicut infantilis | |
| 1173 aetas dicitur antequam habeat usum rationis; postea autem | |
| 1174 distinguitur alius status hominis quando iam incipit loqui et | |
| 1175 ratione uti; iterum tertius status eius est pubertatis, quando iam | |
| 1176 incipit posse generare; et sic inde quousque perveniatur ad | |
| 1177 perfectum. Ita etiam et diversi gradus caritatis distinguuntur | |
| 1178 secundum diversa studia ad quae homo perducitur per caritatis | |
| 1179 augmentum. Nam primo quidem incumbit homini studium principale ad | |
| 1180 recedendum a peccato et resistendum concupiscentiis eius, quae in | |
| 1181 contrarium caritatis movent. Et hoc pertinet ad incipientes, in | |
| 1182 quibus caritas est nutrienda vel fovenda ne corrumpatur. Secundum | |
| 1183 autem studium succedit, ut homo principaliter intendat ad hoc quod | |
| 1184 in bono proficiat. Et hoc studium pertinet ad proficientes, qui ad | |
| 1185 hoc principaliter intendunt ut in eis caritas per augmentum | |
| 1186 roboretur. Tertium autem studium est ut homo ad hoc principaliter | |
| 1187 intendat ut Deo inhaereat et eo fruatur. Et hoc pertinet ad | |
| 1188 perfectos, qui cupiunt dissolvi et esse cum Christo. Sicut etiam | |
| 1189 videmus in motu corporali quod primum est recessus a termino; | |
| 1190 secundum autem est appropinquatio ad alium terminum; tertium autem | |
| 53 | 1191 quies in termino.</p><p title="II-II q. 24 a. 9 ad 1"><a name="39857"><span class="ref">[39857] IIª-IIae q. 24 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1192 ergo dicendum quod omnis illa determinata distinctio quae potest |
| 1193 accipi in augmento caritatis, comprehenditur sub istis tribus quae | |
| 1194 dicta sunt. Sicut etiam omnis divisio continuorum comprehenditur | |
| 1195 sub tribus his, principio, medio et fine; ut philosophus dicit, in | |
| 53 | 1196 I de caelo.</p><p title="II-II q. 24 a. 9 ad 2"><a name="39858"><span class="ref">[39858] IIª-IIae q. 24 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1197 dicendum quod illis in quibus caritas incipit, quamvis proficiant, |
| 1198 principalior tamen cura imminet ut resistant peccatis, quorum | |
| 1199 impugnatione inquietantur. Sed postea, hanc impugnationem minus | |
| 1200 sentientes, iam quasi securius ad profectum intendunt; ex una tamen | |
| 1201 parte facientes opus, et ex alia parte habentes manum ad gladium, | |
| 53 | 1202 ut dicitur in Esdra de aedificatoribus Ierusalem.</p><p title="II-II q. 24 a. 9 ad 3"><a name="39859"><span class="ref">[39859] IIª-IIae q. 24 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1203 dicendum quod perfecti etiam in caritate proficiunt, sed non est ad |
| 1204 hoc principalis eorum cura, sed iam eorum studium circa hoc maxime | |
| 1205 versatur ut Deo inhaereant. Et quamvis hoc etiam quaerant et | |
| 1206 incipientes et proficientes, tamen magis sentiunt circa alia | |
| 1207 sollicitudinem, incipientes quidem de vitatione peccatorum, | |
| 53 | 1208 proficientes vero de profectu virtutum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="II-II q. 24 a. 10 arg. 1"><a name="39860"><span class="ref">[39860] IIª-IIae q. 24 a. 10 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1209 decimum sic proceditur. Videtur quod caritas possit diminui. |
| 1210 Contraria enim nata sunt fieri circa idem. Sed diminutio et | |
| 1211 augmentum sunt contraria. Cum igitur caritas augeatur, ut dictum | |
| 53 | 1212 est supra, videtur quod etiam possit diminui.</p><p title="II-II q. 24 a. 10 arg. 2"><a name="39861"><span class="ref">[39861] IIª-IIae q. 24 a. 10 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1213 Praeterea, Augustinus, X Confess., ad Deum loquens, dicit, <i>minus |
| 1214 te amat qui tecum aliquid amat</i>. Et in libro octogintatrium | |
| 1215 quaest. dicit quod <i>nutrimentum caritatis est diminutio | |
| 1216 cupiditatis</i>, ex quo videtur quod etiam e converso augmentum | |
| 1217 cupiditatis sit diminutio caritatis. Sed cupiditas, qua amatur | |
| 1218 aliquid aliud quam Deus, potest in homine crescere. Ergo caritas | |
| 53 | 1219 potest diminui.</p><p title="II-II q. 24 a. 10 arg. 3"><a name="39862"><span class="ref">[39862] IIª-IIae q. 24 a. 10 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1220 Praeterea, sicut Augustinus dicit, VIII super Gen. ad Litt., <i>non |
| 1221 ita Deus operatur hominem iustum iustificando eum, ut, si | |
| 1222 abscesserit, maneat in absente quod fecit</i>, ex quo potest accipi | |
| 1223 quod eodem modo Deus operatur in homine caritatem eius conservando, | |
| 1224 quo operatur primo ei caritatem infundendo. Sed in prima caritatis | |
| 1225 infusione minus se praeparanti Deus minorem caritatem infundit. | |
| 1226 Ergo etiam in conservatione caritatis minus se praeparanti minorem | |
| 53 | 1227 caritatem conservat. Potest ergo caritas diminui.</p><p title="II-II q. 24 a. 10 s. c."><a name="39863"><span class="ref">[39863] IIª-IIae q. 24 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1228 est quod caritas in Scriptura igni comparatur, secundum illud Cant. |
| 1229 VIII, lampades eius, scilicet caritatis, lampades ignis atque | |
| 1230 flammarum. Sed ignis, quandiu manet, semper ascendit. Ergo caritas, | |
| 1231 quandiu manet, ascendere potest; sed descendere, idest diminui, non | |
| 53 | 1232 potest.</p><p title="II-II q. 24 a. 10 co."><a name="39864"><span class="ref">[39864] IIª-IIae q. 24 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1233 dicendum quod quantitas caritatis quam habet in comparatione ad |
| 1234 obiectum proprium, minui non potest, sicut nec augeri, ut supra | |
| 1235 dictum est. Sed cum augeatur secundum quantitatem quam habet per | |
| 1236 comparationem ad subiectum, hic oportet considerare utrum ex hac | |
| 1237 parte diminui possit. Si autem diminuatur, oportet quod vel | |
| 1238 diminuatur per aliquem actum; vel per solam cessationem ab actu. | |
| 1239 Per cessationem quidem ab actu diminuuntur virtutes ex actibus | |
| 1240 acquisitae, et quandoque etiam corrumpuntur, ut supra dictum est, | |
| 1241 unde de amicitia philosophus dicit, in VIII Ethic., quod <i>multas | |
| 1242 amicitias inappellatio solvit</i>, idest non appellare amicum vel | |
| 1243 non colloqui ei. Sed hoc ideo est quia conservatio uniuscuiusque | |
| 1244 rei dependet ex sua causa; causa autem virtutis acquisitae est | |
| 1245 actus humanus; unde, cessantibus humanis actibus, virtus acquisita | |
| 1246 diminuitur et tandem totaliter corrumpitur. Sed hoc in caritate | |
| 1247 locum non habet, quia caritas non causatur ab humanis actibus, sed | |
| 1248 solum a Deo, ut supra dictum est. Unde relinquitur quod etiam | |
| 1249 cessante actu, propter hoc nec diminuitur nec corrumpitur, si desit | |
| 1250 peccatum in ipsa cessatione. Relinquitur ergo quod diminutio | |
| 1251 caritatis non possit causari nisi vel a Deo, vel ab aliquo peccato. | |
| 1252 A Deo quidem non causatur aliquis defectus in nobis nisi per modum | |
| 1253 poenae, secundum quod subtrahit gratiam in poenam peccati. Unde nec | |
| 1254 ei competit diminuere caritatem nisi per modum poenae. Poena autem | |
| 1255 debetur peccato. Unde relinquitur quod, si caritas diminuatur, quod | |
| 1256 causa diminutionis eius sit peccatum, vel effective vel meritorie. | |
| 1257 Neutro autem modo peccatum mortale diminuit caritatem, sed | |
| 1258 totaliter corrumpit ipsam, et effective, quia omne peccatum mortale | |
| 1259 contrariatur caritati, ut infra dicetur; et etiam meritorie, quia | |
| 1260 qui peccando mortaliter aliquid contra caritatem agit, dignum est | |
| 1261 ut Deus ei subtrahat caritatem. Similiter etiam nec per peccatum | |
| 1262 veniale caritas diminui potest, neque effective, neque meritorie. | |
| 1263 Effective quidem non, quia ad ipsam caritatem non attingit. Caritas | |
| 1264 enim est circa finem ultimum, veniale autem peccatum est quaedam | |
| 1265 inordinatio circa ea quae sunt ad finem. Non autem diminuitur amor | |
| 1266 finis ex hoc quod aliquis inordinationem aliquam committit circa ea | |
| 1267 quae sunt ad finem, sicut aliquando contingit quod aliqui infirmi, | |
| 1268 multum amantes sanitatem, inordinate tamen se habent circa diaetae | |
| 1269 observationem; sicut etiam et in speculativis falsae opiniones | |
| 1270 circa ea quae deducuntur ex principiis, non diminuunt certitudinem | |
| 1271 principiorum. Similiter etiam veniale peccatum non meretur | |
| 1272 diminutionem caritatis. Cum enim aliquis delinquit in minori, non | |
| 1273 meretur detrimentum pati in maiori. Deus enim non plus se avertit | |
| 1274 ab homine quam homo se avertit ab ipso. Unde qui inordinate se | |
| 1275 habet circa ea quae sunt ad finem, non meretur detrimentum pati in | |
| 1276 caritate, per quam ordinatur ad ultimum finem. Unde consequens est | |
| 1277 quod caritas nullo modo diminui possit, directe loquendo. Potest | |
| 1278 tamen indirecte dici diminutio caritatis dispositio ad corruptionem | |
| 1279 ipsius, quae fit vel per peccata venialia; vel etiam per | |
| 53 | 1280 cessationem ab exercitio operum caritatis.</p><p title="II-II q. 24 a. 10 ad 1"><a name="39865"><span class="ref">[39865] IIª-IIae q. 24 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1281 ergo dicendum quod contraria sunt circa idem quando subiectum |
| 1282 aequaliter se habet ad utrumque contrariorum. Sed caritas non eodem | |
| 1283 modo se habet ad augmentum et diminutionem, potest enim habere | |
| 1284 causam augentem, sed non potest habere causam minuentem, sicut | |
| 53 | 1285 dictum est. Unde ratio non sequitur.</p><p title="II-II q. 24 a. 10 ad 2"><a name="39866"><span class="ref">[39866] IIª-IIae q. 24 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1286 dicendum quod duplex est cupiditas. Una quidem qua finis in |
| 1287 creaturis constituitur. Et haec totaliter mortificat caritatem, cum | |
| 1288 sit venenum ipsius, ut Augustinus dicit ibidem. Et hoc facit quod | |
| 1289 Deus minus ametur, scilicet quam debet amari ex caritate, non | |
| 1290 quidem caritatem diminuendo, sed eam totaliter tollendo. Et sic | |
| 1291 intelligendum est quod dicitur, <i>minus te amat qui tecum aliquid | |
| 1292 amat</i>, subditur enim, quod <i>non propter te amat</i>. Quod non | |
| 1293 contingit in peccato veniali, sed solum in mortali, quod enim | |
| 1294 amatur in peccato veniali, propter Deum amatur habitu, etsi non | |
| 1295 actu. Est autem alia cupiditas venialis peccati, quae semper | |
| 1296 diminuitur per caritatem, sed tamen talis cupiditas caritatem | |
| 53 | 1297 diminuere non potest, ratione iam dicta.</p><p title="II-II q. 24 a. 10 ad 3"><a name="39867"><span class="ref">[39867] IIª-IIae q. 24 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1298 dicendum quod in infusione caritatis requiritur motus liberi |
| 1299 arbitrii, sicut supra dictum est. Et ideo illud quod diminuit | |
| 1300 intensionem liberi arbitrii, dispositive operatur ad hoc quod | |
| 1301 caritas infundenda sit minor. Sed ad conservationem caritatis non | |
| 1302 requiritur motus liberi arbitrii, alioquin non remaneret in | |
| 1303 dormientibus. Unde per impedimentum intensionis motus liberi | |
| 53 | 1304 arbitrii non diminuitur caritas.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 11</h3><p title="II-II q. 24 a. 11 arg. 1"><a name="39868"><span class="ref">[39868] IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1305 undecimum sic proceditur. Videtur quod caritas semel habita non |
| 1306 possit amitti. Si enim amittitur, non amittitur nisi propter | |
| 1307 peccatum. Sed ille qui habet caritatem non potest peccare. Dicitur | |
| 1308 enim I Ioan. III, <i>omnis enim qui natus est ex Deo, peccatum non | |
| 1309 facit, quia semen ipsius in eo manet, et non potest peccare, | |
| 1310 quoniam ex Deo natus est</i>. Caritatem autem non habent nisi filii | |
| 1311 Dei, <i>ipsa enim est quae distinguit inter filios regni et filios | |
| 1312 perditionis</i>, ut Augustinus dicit, in XV de Trin. Ergo ille qui | |
| 53 | 1313 habet caritatem non potest eam amittere.</p><p title="II-II q. 24 a. 11 arg. 2"><a name="39869"><span class="ref">[39869] IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1314 Praeterea, Augustinus dicit, in VIII de Trin., quod <i>dilectio, si |
| 1315 non est vera, dilectio dicenda non est</i>. Sed sicut ipse dicit in | |
| 1316 Epist. ad Iulianum comitem, <i>caritas quae deseri potest, nunquam | |
| 1317 vera fuit</i>. Ergo neque caritas fuit. Si ergo caritas semel | |
| 53 | 1318 habeatur, nunquam amittitur.</p><p title="II-II q. 24 a. 11 arg. 3"><a name="39870"><span class="ref">[39870] IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1319 Praeterea, Gregorius dicit, in homilia Pentecostes, quod <i>amor |
| 1320 Dei magna operatur, si est, si desinit operari, caritas non | |
| 1321 est</i>. Sed nullus magna operando amittit caritatem. Ergo, si | |
| 53 | 1322 caritas insit, amitti non potest.</p><p title="II-II q. 24 a. 11 arg. 4"><a name="39871"><span class="ref">[39871] IIª-IIae q. 24 a. 11 arg. 4</span></a> |
| 28 | 1323 Praeterea, liberum arbitrium non inclinatur ad peccatum nisi per |
| 1324 aliquod motivum ad peccandum. Sed caritas excludit omnia motiva ad | |
| 1325 peccandum, et amorem sui, et cupiditatem, et quidquid aliud | |
| 53 | 1326 huiusmodi est. Ergo caritas amitti non potest.</p><p title="II-II q. 24 a. 11 s. c."><a name="39872"><span class="ref">[39872] IIª-IIae q. 24 a. 11 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1327 est quod dicitur Apoc. II, <i>habeo adversum te pauca, quod |
| 53 | 1328 caritatem primam reliquisti</i>.</p><p title="II-II q. 24 a. 11 co."><a name="39873"><span class="ref">[39873] IIª-IIae q. 24 a. 11 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1329 dicendum quod per caritatem spiritus sanctus in nobis habitat, ut |
| 1330 ex supradictis patet. Tripliciter ergo possumus considerare | |
| 1331 caritatem. Uno modo, ex parte spiritus sancti moventis animam ad | |
| 1332 diligendum Deum. Et ex hac parte caritas impeccabilitatem habet ex | |
| 1333 virtute spiritus sancti, qui infallibiliter operatur quodcumque | |
| 1334 voluerit. Unde impossibile est haec duo simul esse vera, quod | |
| 1335 spiritus sanctus aliquem velit movere ad actum caritatis, et quod | |
| 1336 ipse caritatem amittat peccando, nam donum perseverantiae | |
| 1337 computatur inter <i>beneficia Dei quibus certissime liberantur | |
| 1338 quicumque liberantur</i>, ut Augustinus dicit, in libro de Praed. | |
| 1339 Sanct. Alio modo potest considerari caritas secundum propriam | |
| 1340 rationem. Et sic caritas non potest nisi illud quod pertinet ad | |
| 1341 caritatis rationem. Unde caritas nullo modo potest peccare, sicut | |
| 1342 nec calor potest infrigidare; et sicut etiam iniustitia non potest | |
| 1343 bonum facere, ut Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte. | |
| 1344 Tertio modo potest considerari caritas ex parte subiecti, quod est | |
| 1345 vertibile secundum arbitrii libertatem. Potest autem attendi | |
| 1346 comparatio caritatis ad hoc subiectum et secundum universalem | |
| 1347 rationem qua comparatur forma ad materiam; et secundum specialem | |
| 1348 rationem qua comparatur habitus ad potentiam. Est autem de ratione | |
| 1349 formae quod sit in subiecto amissibiliter quando non replet totam | |
| 1350 potentialitatem materiae, sicut patet in formis generabilium et | |
| 1351 corruptibilium. Quia materia horum sic recipit unam formam quod | |
| 1352 remanet in ea potentia ad aliam formam, quasi non repleta tota | |
| 1353 materiae potentialitate per unam formam; et ideo una forma potest | |
| 1354 amitti per acceptionem alterius. Sed forma corporis caelestis, quia | |
| 1355 replet totam materiae potentialitatem, ita quod non remanet in ea | |
| 1356 potentia ad aliam formam, inamissibiliter inest. Sic igitur caritas | |
| 1357 patriae, quia replet totam potentialitatem rationalis mentis, | |
| 1358 inquantum scilicet omnis actualis motus eius fertur in Deum, | |
| 1359 inamissibiliter habetur. Caritas autem viae non sic replet | |
| 1360 potentialitatem sui subiecti, quia non semper actu fertur in Deum. | |
| 1361 Unde quando actu in Deum non fertur, potest aliquid occurrere per | |
| 1362 quod caritas amittatur. Habitui vero proprium est ut inclinet | |
| 1363 potentiam ad agendum quod convenit habitui inquantum facit id | |
| 1364 videri bonum quod ei convenit, malum autem quod ei repugnat. Sicut | |
| 1365 enim gustus diiudicat sapores secundum suam dispositionem, ita mens | |
| 1366 hominis diiudicat de aliquo faciendo secundum suam habitualem | |
| 1367 dispositionem, unde et philosophus dicit, in III Ethic., quod | |
| 1368 <i>qualis unusquisque est, talis finis videtur ei</i>. Ibi ergo | |
| 1369 caritas inamissibiliter habetur, ubi id quod convenit caritati non | |
| 1370 potest videri nisi bonum, scilicet in patria, ubi Deus videtur per | |
| 1371 essentiam, quae est ipsa essentia bonitatis. Et ideo caritas | |
| 1372 patriae amitti non potest. Caritas autem viae, in cuius statu non | |
| 1373 videtur ipsa Dei essentia, quae est essentia bonitatis, potest | |
| 53 | 1374 amitti.</p><p title="II-II q. 24 a. 11 ad 1"><a name="39874"><span class="ref">[39874] IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1375 ergo dicendum quod auctoritas illa loquitur secundum potestatem |
| 1376 spiritus sancti, cuius conservatione a peccato immunes redduntur | |
| 53 | 1377 quos ipse movet quantum ipse voluerit.</p><p title="II-II q. 24 a. 11 ad 2"><a name="39875"><span class="ref">[39875] IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1378 dicendum quod caritas quae deseri potest ex ipsa ratione caritatis, |
| 1379 vera caritas non est. Hoc enim esset si hoc in suo amore haberet, | |
| 1380 quod ad tempus amaret et postea amare desineret quod non esset | |
| 1381 verae dilectionis. Sed si caritas amittatur ex mutabilitate | |
| 1382 subiecti, contra propositum caritatis, quod in suo actu includitur; | |
| 53 | 1383 hoc non repugnat veritati caritatis.</p><p title="II-II q. 24 a. 11 ad 3"><a name="39876"><span class="ref">[39876] IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1384 dicendum quod amor Dei semper magna operatur in proposito, quod |
| 1385 pertinet ad rationem caritatis. Non tamen semper magna operatur in | |
| 53 | 1386 actu, propter conditionem subiecti.</p><p title="II-II q. 24 a. 11 ad 4"><a name="39877"><span class="ref">[39877] IIª-IIae q. 24 a. 11 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1387 dicendum quod caritas, secundum rationem sui actus, excludit omne |
| 1388 motivum ad peccandum. Sed quandoque contingit quod caritas actu non | |
| 1389 agit. Et tunc potest intervenire aliquod motivum ad peccandum, cui | |
| 53 | 1390 si consentiatur, caritas amittitur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 12</h3><p title="II-II q. 24 a. 12 arg. 1"><a name="39878"><span class="ref">[39878] IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1391 duodecimum sic proceditur. Videtur quod caritas non amittatur per |
| 1392 unum actum peccati mortalis. Dicit enim Origenes, in I Periarch., | |
| 1393 <i>si aliquando satietas capit aliquem ex his qui in summo | |
| 1394 perfectoque constiterint gradu, non arbitror quod ad subitum quis | |
| 1395 evacuetur aut decidat, sed paulatim ac per partes eum decidere | |
| 1396 necesse est</i>. Sed homo decidit caritatem amittens. Ergo caritas | |
| 53 | 1397 non amittitur per unum solum actum peccati mortalis.</p><p title="II-II q. 24 a. 12 arg. 2"><a name="39879"><span class="ref">[39879] IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1398 Praeterea, Leo Papa dicit, in Serm. de passione, alloquens Petrum, |
| 1399 <i>vidit in te dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, | |
| 1400 sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit | |
| 1401 affectus, et fons caritatis lavit verba formidinis</i>. Et ex hoc | |
| 1402 accepit Bernardus quod dixit <i>in Petro caritatem non fuisse | |
| 1403 extinctam, sed sopitam</i>. Sed Petrus, negando Christum, peccavit | |
| 1404 mortaliter. Ergo caritas non amittitur per unum actum peccati | |
| 53 | 1405 mortalis.</p><p title="II-II q. 24 a. 12 arg. 3"><a name="39880"><span class="ref">[39880] IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1406 Praeterea, caritas est fortior quam virtus acquisita. Sed habitus |
| 1407 virtutis acquisitae non tollitur per unum actum peccati contrarium. | |
| 1408 Ergo multo minus caritas tollitur per unum actum peccati mortalis | |
| 53 | 1409 contrarium.</p><p title="II-II q. 24 a. 12 arg. 4"><a name="39881"><span class="ref">[39881] IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 4</span></a> |
| 28 | 1410 Praeterea, caritas importat dilectionem Dei et proximi. Sed aliquis |
| 1411 committens aliquod peccatum mortale retinet dilectionem Dei et | |
| 1412 proximi, ut videtur, inordinatio enim affectionis circa ea quae | |
| 1413 sunt ad finem non tollit amorem finis, ut supra dictum est. Ergo | |
| 1414 potest remanere caritas ad Deum, existente peccato mortali per | |
| 53 | 1415 inordinatam affectionem circa aliquod temporale bonum.</p><p title="II-II q. 24 a. 12 arg. 5"><a name="39882"><span class="ref">[39882] IIª-IIae q. 24 a. 12 arg. 5</span></a> |
| 28 | 1416 Praeterea, virtutis theologicae obiectum est ultimus finis. Sed |
| 1417 aliae virtutes theologicae, scilicet fides et spes, non excluduntur | |
| 1418 per unum actum peccati mortalis, immo remanent informes. Ergo etiam | |
| 1419 caritas potest remanere informis, etiam uno peccato mortali | |
| 53 | 1420 perpetrato.</p><p title="II-II q. 24 a. 12 s. c."><a name="39883"><span class="ref">[39883] IIª-IIae q. 24 a. 12 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1421 contra, per peccatum mortale fit homo dignus morte aeterna, |
| 1422 secundum illud Rom. VI, <i>stipendia peccati mors</i>. Sed quilibet | |
| 1423 habens caritatem habet meritum vitae aeternae, dicitur enim Ioan. | |
| 1424 XIV, <i>si quis diligit me, diligetur a patre meo, et ego diligam | |
| 1425 eum, et manifestabo ei meipsum</i>; in qua quidem manifestatione | |
| 1426 vita aeterna consistit, secundum illud Ioan. XVII, <i>haec est vita | |
| 1427 aeterna, ut cognoscant te, verum Deum, et quem misisti, Iesum | |
| 1428 Christum</i>. Nullus autem potest esse simul dignus vita aeterna et | |
| 1429 morte aeterna. Ergo impossibile est quod aliquis habeat caritatem | |
| 1430 cum peccato mortali. Tollitur ergo caritas per unum actum peccati | |
| 53 | 1431 mortalis.</p><p title="II-II q. 24 a. 12 co."><a name="39884"><span class="ref">[39884] IIª-IIae q. 24 a. 12 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1432 dicendum quod unum contrarium per aliud contrarium superveniens |
| 1433 tollitur. Quilibet autem actus peccati mortalis contrariatur | |
| 1434 caritati secundum propriam rationem, quae consistit in hoc quod | |
| 1435 Deus diligatur super omnia, et quod homo totaliter se illi | |
| 1436 subiiciat, omnia sua referendo in ipsum. Est igitur de ratione | |
| 1437 caritatis ut sic diligat Deum quod in omnibus velit se ei | |
| 1438 subiicere, et praeceptorum eius regulam in omnibus sequi, quidquid | |
| 1439 enim contrariatur praeceptis eius, manifeste contrariatur caritati. | |
| 1440 Unde de se habet quod caritatem excludere possit. Et si quidem | |
| 1441 caritas esset habitus acquisitus ex virtute subiecti dependens, non | |
| 1442 oporteret quod statim per unum actum contrarium tolleretur. Actus | |
| 1443 enim non directe contrariatur habitui, sed actui, conservatio autem | |
| 1444 habitus in subiecto non requirit continuitatem actus, unde ex | |
| 1445 superveniente contrario actu non statim habitus acquisitus | |
| 1446 excluditur. Sed caritas, cum sit habitus infusus, dependet ex | |
| 1447 actione Dei infundentis, qui sic se habet in infusione et | |
| 1448 conservatione caritatis sicut sol in illuminatione aeris, ut dictum | |
| 1449 est. Et ideo, sicut lumen statim cessaret esse in aere quod aliquod | |
| 1450 obstaculum poneretur illuminationi solis, ita etiam caritas statim | |
| 1451 deficit esse in anima quod aliquod obstaculum ponitur influentiae | |
| 1452 caritatis a Deo in animam. Manifestum est autem quod per quodlibet | |
| 1453 mortale peccatum, quod divinis praeceptis contrariatur, ponitur | |
| 1454 praedictae infusioni obstaculum, quia ex hoc ipso quod homo | |
| 1455 eligendo praefert peccatum divinae amicitiae, quae requirit ut Dei | |
| 1456 voluntatem sequamur, consequens est ut statim per unum actum | |
| 1457 peccati mortalis habitus caritatis perdatur. Unde et Augustinus | |
| 1458 dicit, VIII super Gen. ad Litt., quod <i>homo, Deo sibi praesente, | |
| 1459 illuminatur; absente autem, continuo tenebratur; a quo non locorum | |
| 53 | 1460 intervallis, sed voluntatis aversione disceditur</i>.</p><p title="II-II q. 24 a. 12 ad 1"><a name="39885"><span class="ref">[39885] IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1461 ergo dicendum quod verbum Origenis potest uno modo sic intelligi |
| 1462 quod homo qui est in statu perfecto non subito procedit in actum | |
| 1463 peccati mortalis, sed ad hoc disponitur per aliquam negligentiam | |
| 1464 praecedentem. Unde et peccata venialia dicuntur esse dispositio ad | |
| 1465 mortale, sicut supra dictum est. Sed tamen per unum actum peccati | |
| 1466 mortalis, si eum commiserit, decidit, caritate amissa. Sed quia | |
| 1467 ipse subdit, <i>si aliquis brevis lapsus acciderit, et cito | |
| 1468 resipiscat, non penitus ruere videtur</i>, potest aliter dici quod | |
| 1469 ipse intelligit eum penitus evacuari et decidere qui sic decidit ut | |
| 1470 ex malitia peccet. Quod non statim in viro perfecto a principio | |
| 53 | 1471 contingit.</p><p title="II-II q. 24 a. 12 ad 2"><a name="39886"><span class="ref">[39886] IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1472 dicendum quod caritas amittitur dupliciter. Uno modo, directe, per |
| 1473 actualem contemptum. Et hoc modo Petrus caritatem non amisit. Alio | |
| 1474 modo, indirecte, quando committitur aliquod contrarium caritati | |
| 1475 propter aliquam passionem concupiscentiae vel timoris. Et hoc modo | |
| 1476 Petrus, contra caritatem faciens, caritatem amisit, sed eam cito | |
| 53 | 1477 recuperavit.</p><p title="II-II q. 24 a. 12 ad 4"><a name="39887"><span class="ref">[39887] IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1478 dicendum quod non quaelibet inordinatio affectionis quae est circa |
| 1479 ea quae sunt ad finem, idest circa bona creata, constituit peccatum | |
| 1480 mortale, sed solum quando est talis inordinatio quae repugnat | |
| 1481 divinae voluntati. Et hoc directe contrariatur caritati, ut dictum | |
| 53 | 1482 est.</p><p title="II-II q. 24 a. 12 ad 5"><a name="39888"><span class="ref">[39888] IIª-IIae q. 24 a. 12 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1483 dicendum quod caritas importat unionem quandam ad Deum, non autem |
| 1484 fides neque spes. Omne autem peccatum mortale consistit in | |
| 1485 aversione a Deo, ut supra dictum est. Et ideo omne peccatum mortale | |
| 1486 contrariatur caritati. Non autem omne peccatum mortale contrariatur | |
| 1487 fidei vel spei, sed quaedam determinata peccata, per quae habitus | |
| 1488 fidei et spei tollitur, sicut et per omne peccatum mortale habitus | |
| 1489 caritatis. Unde patet quod caritas non potest remanere informis, | |
| 1490 cum sit ultima forma virtutum, ex hoc quod respicit Deum in ratione | |
| 53 | 1491 finis ultimi, ut dictum est.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 1492 <p><a href="sth3017.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 1493 <a href="sth3025.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 1494 <br/> | |
| 1495 <hr/> | |
| 1496 <br/> | |
| 1497 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 1498 hanc editionem<br/> | |
| 1499 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 1500 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 1501 </div></body> | |
| 1502 </html> |
