Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2106.html @ 86:dd8a8c8eb56d
completed FP_ix
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 03 Feb 2013 10:50:36 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children | 71f2c033089e |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 28 | 19 106-108</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione CVI ad |
| 22 quaestionem CVIII</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1892 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth2098.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth2109.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#38248">I&ordf;-IIae q. 106 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#38249">I&ordf;-IIae q. 106 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#38250">I&ordf;-IIae q. 106 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#38251">I&ordf;-IIae q. 106 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#38252">I&ordf;-IIae q. 106 a. 1 s. c.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#38253">I&ordf;-IIae q. 106 a. 1 co.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#38254">I&ordf;-IIae q. 106 a. 1 ad 1'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#38255">I&ordf;-IIae q. 106 a. 1 ad 2'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#38256">I&ordf;-IIae q. 106 a. 1 ad 3'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#38257">I&ordf;-IIae q. 106 a. 2 arg. 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#38258">I&ordf;-IIae q. 106 a. 2 arg. 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#38259">I&ordf;-IIae q. 106 a. 2 arg. 3'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#38260">I&ordf;-IIae q. 106 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#38261">I&ordf;-IIae q. 106 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#38262">I&ordf;-IIae q. 106 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#38263">I&ordf;-IIae q. 106 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#38264">I&ordf;-IIae q. 106 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#38265">I&ordf;-IIae q. 106 a. 3 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#38266">I&ordf;-IIae q. 106 a. 3 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#38267">I&ordf;-IIae q. 106 a. 3 arg. 3'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#38268">I&ordf;-IIae q. 106 a. 3 s. c.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#38269">I&ordf;-IIae q. 106 a. 3 co.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#38270">I&ordf;-IIae q. 106 a. 3 ad 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#38271">I&ordf;-IIae q. 106 a. 3 ad 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#38272">I&ordf;-IIae q. 106 a. 3 ad 3'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#38273">I&ordf;-IIae q. 106 a. 4 arg. 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#38274">I&ordf;-IIae q. 106 a. 4 arg. 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#38275">I&ordf;-IIae q. 106 a. 4 arg. 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#38276">I&ordf;-IIae q. 106 a. 4 arg. 4'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#38277">I&ordf;-IIae q. 106 a. 4 s. c.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#38278">I&ordf;-IIae q. 106 a. 4 co.'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#38279">I&ordf;-IIae q. 106 a. 4 ad 1'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#38280">I&ordf;-IIae q. 106 a. 4 ad 2'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#38281">I&ordf;-IIae q. 106 a. 4 ad 3'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#38282">I&ordf;-IIae q. 106 a. 4 ad 4'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#38283">I&ordf;-IIae q. 107 pr.'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#38284">I&ordf;-IIae q. 107 a. 1 arg. 1'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#38285">I&ordf;-IIae q. 107 a. 1 arg. 2'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#38286">I&ordf;-IIae q. 107 a. 1 arg. 3'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#38287">I&ordf;-IIae q. 107 a. 1 s. c.'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#38288">I&ordf;-IIae q. 107 a. 1 co.'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#38289">I&ordf;-IIae q. 107 a. 1 ad 1'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#38290">I&ordf;-IIae q. 107 a. 1 ad 2'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#38291">I&ordf;-IIae q. 107 a. 1 ad 3'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#38292">I&ordf;-IIae q. 107 a. 2 arg. 1'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#38293">I&ordf;-IIae q. 107 a. 2 arg. 2'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#38294">I&ordf;-IIae q. 107 a. 2 arg. 3'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#38295">I&ordf;-IIae q. 107 a. 2 arg. 4'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#38296">I&ordf;-IIae q. 107 a. 2 s. c.'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#38297">I&ordf;-IIae q. 107 a. 2 co.'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#38298">I&ordf;-IIae q. 107 a. 2 ad 1'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#38299">I&ordf;-IIae q. 107 a. 2 ad 2'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#38300">I&ordf;-IIae q. 107 a. 2 ad 3'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#38301">I&ordf;-IIae q. 107 a. 2 ad 4'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#38302">I&ordf;-IIae q. 107 a. 3 arg. 1'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#38303">I&ordf;-IIae q. 107 a. 3 arg. 2'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#38304">I&ordf;-IIae q. 107 a. 3 arg. 3'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#38305">I&ordf;-IIae q. 107 a. 3 s. c.'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#38306">I&ordf;-IIae q. 107 a. 3 co.'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#38307">I&ordf;-IIae q. 107 a. 3 ad 1'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#38308">I&ordf;-IIae q. 107 a. 3 ad 2'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#38309">I&ordf;-IIae q. 107 a. 3 ad 3'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#38310">I&ordf;-IIae q. 107 a. 4 arg. 1'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#38311">I&ordf;-IIae q. 107 a. 4 arg. 2'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#38312">I&ordf;-IIae q. 107 a. 4 arg. 3'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#38313">I&ordf;-IIae q. 107 a. 4 s. c.'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#38314">I&ordf;-IIae q. 107 a. 4 co.'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#38315">I&ordf;-IIae q. 107 a. 4 ad 1'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#38316">I&ordf;-IIae q. 107 a. 4 ad 2'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#38317">I&ordf;-IIae q. 107 a. 4 ad 3'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#38318">I&ordf;-IIae q. 108 pr.'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#38319">I&ordf;-IIae q. 108 a. 1 arg. 1'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#38320">I&ordf;-IIae q. 108 a. 1 arg. 2'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#38321">I&ordf;-IIae q. 108 a. 1 arg. 3'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#38322">I&ordf;-IIae q. 108 a. 1 s. c.'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#38323">I&ordf;-IIae q. 108 a. 1 co.'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#38324">I&ordf;-IIae q. 108 a. 1 ad 1'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#38325">I&ordf;-IIae q. 108 a. 1 ad 2'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#38326">I&ordf;-IIae q. 108 a. 1 ad 3'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#38327">I&ordf;-IIae q. 108 a. 2 arg. 1'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#38328">I&ordf;-IIae q. 108 a. 2 arg. 2'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#38329">I&ordf;-IIae q. 108 a. 2 arg. 3'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#38330">I&ordf;-IIae q. 108 a. 2 arg. 4'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#38331">I&ordf;-IIae q. 108 a. 2 s. c.'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#38332">I&ordf;-IIae q. 108 a. 2 co.'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#38333">I&ordf;-IIae q. 108 a. 2 ad 1'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#38334">I&ordf;-IIae q. 108 a. 2 ad 2'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#38335">I&ordf;-IIae q. 108 a. 2 ad 3'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#38336">I&ordf;-IIae q. 108 a. 2 ad 4'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#38337">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 arg. 1'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#38338">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 arg. 2'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#38339">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 arg. 3'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#38340">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 arg. 4'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#38341">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 arg. 5'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#38342">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 arg. 6'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#38343">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 s. c.'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#38344">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 co.'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#38345">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 ad 1'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#38346">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 ad 2'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#38347">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 ad 3'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#38348">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 ad 4'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#38349">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 ad 5'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#38350">I&ordf;-IIae q. 108 a. 3 ad 6'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#38351">I&ordf;-IIae q. 108 a. 4 arg. 1'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#38352">I&ordf;-IIae q. 108 a. 4 arg. 2'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#38353">I&ordf;-IIae q. 108 a. 4 arg. 3'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#38354">I&ordf;-IIae q. 108 a. 4 arg. 4'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#38355">I&ordf;-IIae q. 108 a. 4 s. c.'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#38356">I&ordf;-IIae q. 108 a. 4 co.'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#38357">I&ordf;-IIae q. 108 a. 4 ad 1'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#38358">I&ordf;-IIae q. 108 a. 4 ad 2'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#38359">I&ordf;-IIae q. 108 a. 4 ad 3'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#38360">I&ordf;-IIae q. 108 a. 4 ad 4'); | |
| 163 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 164 document.write('<BR><BR>'); | |
| 165 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 166 document.write('<\/FORM>'); | |
| 167 // --> | |
| 168 // | |
| 169 </script><br/> | |
| 170 <hr/> | |
| 171 <br/></div><div class="q" id="q106"><h2>Quaestio 106</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 106 pr."><a name="38248"><span class="ref">[38248] Iª-IIae q. 106 pr.</span></a> Consequenter | |
| 28 | 172 considerandum est de lege Evangelii, quod dicitur lex nova. Et |
| 173 primo, de ipsa secundum se; secundo, de ipsa per comparationem ad | |
| 174 legem veterem; tertio, de his quae in lege nova continentur. Circa | |
| 175 primum quaeruntur quatuor. Primo, qualis sit, utrum scilicet | |
| 176 scripta vel indita. Secundo, de virtute eius, utrum iustificet. | |
| 177 Tertio, de principio eius, utrum debuerit dari a principio mundi. | |
| 178 Quarto, de termino eius utrum scilicet sit duratura usque ad finem, | |
| 53 | 179 an debeat ei alia lex succedere.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 106 a. 1 arg. 1"><a name="38249"><span class="ref">[38249] Iª-IIae q. 106 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 180 sic proceditur. Videtur quod lex nova sit lex scripta. Lex enim |
| 181 nova est ipsum Evangelium. Sed Evangelium est descriptum, Ioan. XX, | |
| 182 <i>haec autem scripta sunt ut credatis</i>. Ergo lex nova est lex | |
| 53 | 183 scripta.</p><p title="I-II q. 106 a. 1 arg. 2"><a name="38250"><span class="ref">[38250] Iª-IIae q. 106 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 184 lex indita est lex naturae; secundum illud Rom. II, <i>naturaliter |
| 185 ea quae legis sunt faciunt, qui habent opus legis scriptum in | |
| 186 cordibus suis</i>. Si igitur lex Evangelii esset lex indita, non | |
| 53 | 187 differret a lege naturae.</p><p title="I-II q. 106 a. 1 arg. 3"><a name="38251"><span class="ref">[38251] Iª-IIae q. 106 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 188 lex Evangelii propria est eorum qui sunt in statu novi testamenti. |
| 189 Sed lex indita communis est et eis qui sunt in novo testamento, et | |
| 190 eis qui sunt in veteri testamento, dicitur enim Sap. VII, quod | |
| 191 <i>divina sapientia per nationes in animas sanctas se transfert, | |
| 192 amicos Dei et prophetas constituit</i>. Ergo lex nova non est lex | |
| 53 | 193 indita.</p><p title="I-II q. 106 a. 1 s. c."><a name="38252"><span class="ref">[38252] Iª-IIae q. 106 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 194 est quod lex nova est lex novi testamenti. Sed lex novi testamenti |
| 195 est indita in corde. Apostolus enim, ad Heb. VIII, dicit, inducens | |
| 196 auctoritatem quae habetur Ierem. XXXI, <i>ecce dies venient, dicit | |
| 197 dominus, et consummabo super domum Israel et super domum Iuda | |
| 198 testamentum novum</i>, et exponens quid sit hoc testamentum, dicit, | |
| 199 <i>quia hoc est testamentum quod disponam domui Israel, dando leges | |
| 200 meas in mentem eorum, et in corde eorum superscribam eas</i>. Ergo | |
| 53 | 201 lex nova est lex indita.</p><p title="I-II q. 106 a. 1 co."><a name="38253"><span class="ref">[38253] Iª-IIae q. 106 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 202 dicendum quod <i>unaquaeque res illud videtur esse quod in ea est |
| 203 potissimum</i>, ut philosophus dicit, in IX Ethic. Id autem quod | |
| 204 est potissimum in lege novi testamenti, et in quo tota virtus eius | |
| 205 consistit, est gratia spiritus sancti, quae datur per fidem | |
| 206 Christi. Et ideo principaliter lex nova est ipsa gratia spiritus | |
| 207 sancti, quae datur Christi fidelibus. Et hoc manifeste apparet per | |
| 208 apostolum, qui, ad Rom. III, dicit, <i>ubi est ergo gloriatio tua? | |
| 209 Exclusa est. Per quam legem? Factorum? Non, sed per legem | |
| 210 fidei</i>, ipsam enim fidei gratiam legem appellat. Et expressius | |
| 211 ad Rom. VIII dicitur, <i>lex spiritus vitae in Christo Iesu | |
| 212 liberavit me a lege peccati et mortis</i>. Unde et Augustinus | |
| 213 dicit, in libro de spiritu et littera, quod <i>sicut lex factorum | |
| 214 scripta fuit in tabulis lapideis, ita lex fidei scripta est in | |
| 215 cordibus fidelium</i>. Et alibi dicit in eodem libro, <i>quae sunt | |
| 216 leges Dei ab ipso Deo scriptae in cordibus, nisi ipsa praesentia | |
| 217 spiritus sancti?</i> Habet tamen lex nova quaedam sicut dispositiva | |
| 218 ad gratiam spiritus sancti, et ad usum huius gratiae pertinentia, | |
| 219 quae sunt quasi secundaria in lege nova, de quibus oportuit instrui | |
| 220 fideles Christi et verbis et scriptis, tam circa credenda quam | |
| 221 circa agenda. Et ideo dicendum est quod principaliter nova lex est | |
| 53 | 222 lex indita, secundario autem est lex scripta.</p><p title="I-II q. 106 a. 1 ad 1"><a name="38254"><span class="ref">[38254] Iª-IIae q. 106 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 223 ergo dicendum quod in Scriptura Evangelii non continentur nisi ea |
| 224 quae pertinent ad gratiam spiritus sancti vel sicut dispositiva, | |
| 225 vel sicut ordinativa ad usum huius gratiae. Sicut dispositiva | |
| 226 quidem quantum ad intellectum per fidem, per quam datur spiritus | |
| 227 sancti gratia, continentur in Evangelio ea quae pertinent ad | |
| 228 manifestandam divinitatem vel humanitatem Christi. Secundum | |
| 229 affectum vero, continentur in Evangelio ea quae pertinent ad | |
| 230 contemptum mundi, per quem homo fit capax gratiae spiritus sancti, | |
| 231 mundus enim, idest amatores mundi, non potest capere spiritum | |
| 232 sanctum, ut habetur Ioan. XIV. Usus vero spiritualis gratiae est in | |
| 233 operibus virtutum, ad quae multipliciter Scriptura novi testamenti | |
| 53 | 234 homines exhortatur.</p><p title="I-II q. 106 a. 1 ad 2"><a name="38255"><span class="ref">[38255] Iª-IIae q. 106 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 235 dicendum quod dupliciter est aliquid inditum homini. Uno modo, |
| 236 pertinens ad naturam humanam, et sic lex naturalis est lex indita | |
| 237 homini. Alio modo est aliquid inditum homini quasi naturae | |
| 238 superadditum per gratiae donum. Et hoc modo lex nova est indita | |
| 239 homini, non solum indicans quid sit faciendum, sed etiam adiuvans | |
| 53 | 240 ad implendum.</p><p title="I-II q. 106 a. 1 ad 3"><a name="38256"><span class="ref">[38256] Iª-IIae q. 106 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 241 dicendum quod nullus unquam habuit gratiam spiritus sancti nisi per |
| 242 fidem Christi explicitam vel implicitam. Per fidem autem Christi | |
| 243 pertinet homo ad novum testamentum. Unde quibuscumque fuit lex | |
| 53 | 244 gratiae indita, secundum hoc ad novum testamentum pertinebant.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 106 a. 2 arg. 1"><a name="38257"><span class="ref">[38257] Iª-IIae q. 106 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 245 secundum sic proceditur. Videtur quod lex nova non iustificet. |
| 246 Nullus enim iustificatur nisi legi Dei obediat; secundum illud ad | |
| 247 Heb. V, <i>factus est</i>, scilicet Christus, <i>omnibus | |
| 248 obtemperantibus sibi causa salutis aeternae</i>. Sed Evangelium non | |
| 249 semper hoc operatur quod homines ei obediant, dicitur enim Rom. X, | |
| 53 | 250 non omnes obediunt Evangelio. Ergo lex nova non iustificat.</p><p title="I-II q. 106 a. 2 arg. 2"><a name="38258"><span class="ref">[38258] Iª-IIae q. 106 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 251 apostolus probat, ad Rom., quod lex vetus non iustificabat, quia ea |
| 252 adveniente praevaricatio crevit, habetur enim ad Rom. IV, <i>lex | |
| 253 iram operatur, ubi enim non est lex, nec praevaricatio</i>. Sed | |
| 254 multo magis lex nova praevaricationem addidit, maiori enim poena | |
| 255 est dignus qui post legem novam datam adhuc peccat; secundum illud | |
| 256 Heb. X, <i>irritam quis faciens legem Moysi, sine ulla miseratione, | |
| 257 duobus vel tribus testibus, moritur. Quanto magis putatis deteriora | |
| 258 mereri supplicia, qui filium Dei conculcaverit, et cetera?</i> Ergo | |
| 53 | 259 lex nova non iustificat, sicut nec vetus.</p><p title="I-II q. 106 a. 2 arg. 3"><a name="38259"><span class="ref">[38259] Iª-IIae q. 106 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 260 iustificare est proprius effectus Dei; secundum illud ad Rom. VIII, |
| 261 Deus qui iustificat. Sed lex vetus fuit a Deo, sicut et lex nova. | |
| 53 | 262 Ergo lex nova non magis iustificat quam lex vetus.</p><p title="I-II q. 106 a. 2 s. c."><a name="38260"><span class="ref">[38260] Iª-IIae q. 106 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 263 est quod apostolus dicit, ad Rom. I, <i>non erubesco Evangelium, |
| 264 virtus enim Dei est in salutem omni credenti</i>. Non autem est | |
| 53 | 265 salus nisi iustificatis. Ergo lex Evangelii iustificat.</p><p title="I-II q. 106 a. 2 co."><a name="38261"><span class="ref">[38261] Iª-IIae q. 106 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 266 dicendum quod, sicut dictum est, ad legem Evangelii duo pertinent. |
| 267 Unum quidem principaliter, scilicet ipsa gratia spiritus sancti | |
| 268 interius data. Et quantum ad hoc, nova lex iustificat. Unde | |
| 269 Augustinus dicit, in libro de spiritu et littera, ibi, scilicet in | |
| 270 veteri testamento, lex extrinsecus posita est, qua iniusti | |
| 271 terrerentur, hic, scilicet in novo testamento, intrinsecus data | |
| 272 est, qua iustificarentur. Aliud pertinet ad legem Evangelii | |
| 273 secundario, scilicet documenta fidei, et praecepta ordinantia | |
| 274 affectum humanum et humanos actus. Et quantum ad hoc, lex nova non | |
| 275 iustificat. Unde apostolus dicit, II ad Cor. III, <i>littera | |
| 276 occidit, spiritus autem vivificat</i>. Et Augustinus exponit, in | |
| 277 libro de spiritu et littera, quod per litteram intelligitur | |
| 278 quaelibet Scriptura extra homines existens, etiam moralium | |
| 279 praeceptorum qualia continentur in Evangelio. Unde etiam littera | |
| 53 | 280 Evangelii occideret, nisi adesset interius gratia fidei sanans.</p><p title="I-II q. 106 a. 2 ad 1"><a name="38262"><span class="ref">[38262] Iª-IIae q. 106 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 281 ergo dicendum quod illa obiectio procedit de lege nova non quantum |
| 282 ad id quod est principale in ipsa, sed quantum ad id quod est | |
| 283 secundarium in ipsa, scilicet quantum ad documenta et praecepta | |
| 53 | 284 exterius homini proposita vel verbo vel scripto.</p><p title="I-II q. 106 a. 2 ad 2"><a name="38263"><span class="ref">[38263] Iª-IIae q. 106 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 285 dicendum quod gratia novi testamenti, etsi adiuvet hominem ad non |
| 286 peccandum, non tamen ita confirmat in bono ut homo peccare non | |
| 287 possit, hoc enim pertinet ad statum gloriae. Et ideo si quis post | |
| 288 acceptam gratiam novi testamenti peccaverit, maiori poena est | |
| 289 dignus, tanquam maioribus beneficiis ingratus, et auxilio sibi dato | |
| 290 non utens. Nec tamen propter hoc dicitur quod lex nova iram | |
| 291 operatur, quia quantum est de se, sufficiens auxilium dat ad non | |
| 53 | 292 peccandum.</p><p title="I-II q. 106 a. 2 ad 3"><a name="38264"><span class="ref">[38264] Iª-IIae q. 106 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 293 dicendum quod legem novam et veterem unus Deus dedit, sed aliter et |
| 294 aliter. Nam legem veterem dedit scriptam in tabulis lapideis, legem | |
| 295 autem novam dedit scriptam in tabulis cordis carnalibus, ut | |
| 296 apostolus dicit, II ad Cor. III. Proinde sicut Augustinus dicit, in | |
| 297 libro de spiritu et littera, <i>litteram istam extra hominem | |
| 298 scriptam, et ministrationem mortis et ministrationem damnationis | |
| 299 apostolus appellat. Hanc autem, scilicet novi testamenti legem, | |
| 300 ministrationem spiritus et ministrationem iustitiae dicit, quia per | |
| 301 donum spiritus operamur iustitiam, et a praevaricationis damnatione | |
| 53 | 302 liberamur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 106 a. 3 arg. 1"><a name="38265"><span class="ref">[38265] Iª-IIae q. 106 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 303 sic proceditur. Videtur quod lex nova debuerit dari a principio |
| 304 mundi. Non enim est personarum acceptio apud Deum, ut dicitur ad | |
| 305 Rom. II. Sed omnes homines peccaverunt, et egent gloria Dei, ut | |
| 306 dicitur ad Rom. III. Ergo a principio mundi lex Evangelii dari | |
| 53 | 307 debuit, ut omnibus per eam subveniretur.</p><p title="I-II q. 106 a. 3 arg. 2"><a name="38266"><span class="ref">[38266] Iª-IIae q. 106 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 308 sicut in diversis locis sunt diversi homines, ita etiam in diversis |
| 309 temporibus. Sed Deus, <i>qui vult omnes homines salvos fieri</i>, | |
| 310 ut dicitur I ad Tim. II, mandavit Evangelium praedicari in omnibus | |
| 311 locis; ut patet Matth. ult., et Marc. ult. Ergo omnibus temporibus | |
| 312 debuit adesse lex Evangelii, ita quod a principio mundi | |
| 53 | 313 daretur.</p><p title="I-II q. 106 a. 3 arg. 3"><a name="38267"><span class="ref">[38267] Iª-IIae q. 106 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 314 magis est necessaria homini salus spiritualis, quae est aeterna, |
| 315 quam salus corporalis, quae est temporalis. Sed Deus ab initio | |
| 316 mundi providit homini ea quae sunt necessaria ad salutem | |
| 317 corporalem, tradens eius potestati omnia quae erant propter hominem | |
| 318 creata, ut patet Gen. I. Ergo etiam lex nova, quae maxime est | |
| 319 necessaria ad salutem spiritualem, debuit hominibus a principio | |
| 53 | 320 mundi dari.</p><p title="I-II q. 106 a. 3 s. c."><a name="38268"><span class="ref">[38268] Iª-IIae q. 106 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 321 est quod apostolus dicit, I ad Cor. XV, <i>non prius quod |
| 322 spirituale est, sed quod animale</i>. Sed lex nova est maxime | |
| 53 | 323 spiritualis. Ergo lex nova non debuit dari a principio mundi.</p><p title="I-II q. 106 a. 3 co."><a name="38269"><span class="ref">[38269] Iª-IIae q. 106 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 324 dicendum quod triplex ratio potest assignari quare lex nova non |
| 325 debuit dari a principio mundi. Quarum prima est quia lex nova, | |
| 326 sicut dictum est, principaliter est gratia spiritus sancti; quae | |
| 327 abundanter dari non debuit antequam impedimentum peccati ab humano | |
| 328 genere tolleretur, consummata redemptione per Christum; unde | |
| 329 dicitur Ioan. VII, <i>nondum erat spiritus datus, quia Iesus nondum | |
| 330 erat glorificatus</i>. Et hanc rationem manifeste assignat | |
| 331 apostolus ad Rom. VIII, ubi, postquam praemiserat de lege spiritus | |
| 332 vitae, subiungit, <i>Deus, filium suum mittens in similitudinem | |
| 333 carnis peccati, de peccato damnavit peccatum in carne, ut | |
| 334 iustificatio legis impleretur in nobis</i>. Secunda ratio potest | |
| 335 assignari ex perfectione legis novae. Non enim aliquid ad perfectum | |
| 336 adducitur statim a principio, sed quodam temporali successionis | |
| 337 ordine, sicut aliquis prius fit puer, et postmodum vir. Et hanc | |
| 338 rationem assignat apostolus ad Gal. III, <i>lex paedagogus noster | |
| 339 fuit in Christo, ut ex fide iustificemur. At ubi venit fides, iam | |
| 340 non sumus sub paedagogo</i>. Tertia ratio sumitur ex hoc quod lex | |
| 341 nova est lex gratiae, et ideo primo oportuit quod homo | |
| 342 relinqueretur sibi in statu veteris legis, ut, in peccatum cadendo, | |
| 343 suam infirmitatem cognoscens, recognosceret se gratia indigere. Et | |
| 344 hanc rationem assignat apostolus ad Rom. V, dicens, <i>lex | |
| 345 subintravit ut abundaret delictum, ubi autem abundavit delictum, | |
| 53 | 346 superabundavit et gratia</i>.</p><p title="I-II q. 106 a. 3 ad 1"><a name="38270"><span class="ref">[38270] Iª-IIae q. 106 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 347 ergo dicendum quod humanum genus propter peccatum primi parentis |
| 348 meruit privari auxilio gratiae. <i>Et ideo quibuscumque non datur, | |
| 349 hoc est ex iustitia, quibuscumque autem datur, hoc est ex | |
| 350 gratia</i>, ut Augustinus dicit, in libro de Perfect. Iustit. Unde | |
| 351 non est acceptio personarum apud Deum ex hoc quod non omnibus a | |
| 352 principio mundi legem gratiae proposuit, quae erat debito ordine | |
| 53 | 353 proponenda, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 106 a. 3 ad 2"><a name="38271"><span class="ref">[38271] Iª-IIae q. 106 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 354 dicendum quod diversitas locorum non variat diversum statum humani |
| 355 generis, qui variatur per temporis successionem. Et ideo omnibus | |
| 356 locis proponitur lex nova, non autem omnibus temporibus, licet omni | |
| 357 tempore fuerint aliqui ad novum testamentum pertinentes, ut supra | |
| 53 | 358 dictum est.</p><p title="I-II q. 106 a. 3 ad 3"><a name="38272"><span class="ref">[38272] Iª-IIae q. 106 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 359 dicendum quod ea quae pertinent ad salutem corporalem, deserviunt |
| 360 homini quantum ad naturam, quae non tollitur per peccatum. Sed ea | |
| 361 quae pertinent ad spiritualem salutem, ordinantur ad gratiam, quae | |
| 362 amittitur per peccatum. Et ideo non est similis ratio de | |
| 53 | 363 utrisque.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 106 a. 4 arg. 1"><a name="38273"><span class="ref">[38273] Iª-IIae q. 106 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 364 sic proceditur. Videtur quod lex nova non sit duratura usque ad |
| 365 finem mundi. Quia ut apostolus dicit, I ad Cor. XIII, <i>cum | |
| 366 venerit quod perfectum est, evacuabitur quod ex parte est</i>. Sed | |
| 367 lex nova ex parte est, dicit enim apostolus ibidem, <i>ex parte | |
| 368 cognoscimus, et ex parte prophetamus</i>. Ergo lex nova evacuanda | |
| 53 | 369 est, alio perfectiori statu succedente.</p><p title="I-II q. 106 a. 4 arg. 2"><a name="38274"><span class="ref">[38274] Iª-IIae q. 106 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 370 dominus, Ioan. XVI, promisit discipulis suis in adventu spiritus |
| 371 sancti Paracleti cognitionem omnis veritatis. Sed nondum Ecclesia | |
| 372 omnem veritatem cognoscit, in statu novi testamenti. Ergo | |
| 373 expectandus est alius status, in quo per spiritum sanctum omnis | |
| 53 | 374 veritas manifestetur.</p><p title="I-II q. 106 a. 4 arg. 3"><a name="38275"><span class="ref">[38275] Iª-IIae q. 106 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 375 sicut pater est alius a filio et filius a patre, ita spiritus |
| 376 sanctus a patre et filio. Sed fuit quidam status conveniens | |
| 377 personae patris, scilicet status veteris legis, in quo homines | |
| 378 generationi intendebant. Similiter etiam est alius status | |
| 379 conveniens personae filii, scilicet status novae legis, in quo | |
| 380 clerici, intendentes sapientiae, quae appropriatur filio, | |
| 381 principantur. Ergo erit status tertius spiritus sancti, in quo | |
| 53 | 382 spirituales viri principabuntur.</p><p title="I-II q. 106 a. 4 arg. 4"><a name="38276"><span class="ref">[38276] Iª-IIae q. 106 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 383 dominus dicit, Matth. XXIV, praedicabitur hoc <i>Evangelium regni |
| 384 in universo orbe, et tunc veniet consummatio</i>. Sed Evangelium | |
| 385 Christi iamdiu est praedicatum in universo orbe; nec tamen adhuc | |
| 386 venit consummatio. Ergo Evangelium Christi non est Evangelium | |
| 387 regni, sed futurum est aliud Evangelium spiritus sancti, quasi alia | |
| 53 | 388 lex.</p><p title="I-II q. 106 a. 4 s. c."><a name="38277"><span class="ref">[38277] Iª-IIae q. 106 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 389 est quod dominus dicit, Matth. XXIV, <i>dico vobis quia non |
| 390 praeteribit generatio haec donec omnia fiant</i>, quod Chrysostomus | |
| 391 exponit de generatione fidelium Christi. Ergo status fidelium | |
| 53 | 392 Christi manebit usque ad consummationem saeculi.</p><p title="I-II q. 106 a. 4 co."><a name="38278"><span class="ref">[38278] Iª-IIae q. 106 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 393 dicendum quod status mundi variari potest dupliciter. Uno modo, |
| 394 secundum diversitatem legis. Et sic huic statui novae legis nullus | |
| 395 alius status succedet. Successit enim status novae legis statui | |
| 396 veteris legis tanquam perfectior imperfectiori. Nullus autem status | |
| 397 praesentis vitae potest esse perfectior quam status novae legis. | |
| 398 Nihil enim potest esse propinquius fini ultimo quam quod immediate | |
| 399 in finem ultimum introducit. Hoc autem facit nova lex, unde | |
| 400 apostolus dicit, ad Heb. X, <i>habentes itaque, fratres, fiduciam | |
| 401 in introitu sanctorum in sanguine Christi, quam initiavit nobis | |
| 402 viam novam, accedamus ad eum</i>. Unde non potest esse aliquis | |
| 403 perfectior status praesentis vitae quam status novae legis, quia | |
| 404 tanto est unumquodque perfectius, quanto ultimo fini propinquius. | |
| 405 Alio modo status hominum variari potest secundum quod homines | |
| 406 diversimode se habent ad eandem legem, vel perfectius vel minus | |
| 407 perfecte. Et sic status veteris legis frequenter fuit mutatus, cum | |
| 408 quandoque leges optime custodirentur, quandoque omnino | |
| 409 praetermitterentur. Sic etiam status novae legis diversificatur, | |
| 410 secundum diversa loca et tempora et personas, inquantum gratia | |
| 411 spiritus sancti perfectius vel minus perfecte ab aliquibus habetur. | |
| 412 Non est tamen expectandum quod sit aliquis status futurus in quo | |
| 413 perfectius gratia spiritus sancti habeatur quam hactenus habita | |
| 414 fuerit, maxime ab apostolis, qui primitias spiritus acceperunt, | |
| 415 <i>idest et tempore prius et ceteris abundantius</i>, ut Glossa | |
| 53 | 416 dicit Rom. VIII.</p><p title="I-II q. 106 a. 4 ad 1"><a name="38279"><span class="ref">[38279] Iª-IIae q. 106 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 417 ergo dicendum quod, sicut Dionysius dicit, in Eccl. Hier., triplex |
| 418 est hominum status, primus quidem veteris legis; secundus novae | |
| 419 legis; tertius status succedit non in hac vita, sed in patria. Sed | |
| 420 sicut primus status est figuralis et imperfectus respectu status | |
| 421 evangelici, ita hic status est figuralis et imperfectus respectu | |
| 422 status patriae; quo veniente, iste status evacuatur, sicut ibi | |
| 423 dicitur, <i>videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem | |
| 53 | 424 facie ad faciem</i>.</p><p title="I-II q. 106 a. 4 ad 2"><a name="38280"><span class="ref">[38280] Iª-IIae q. 106 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 425 dicendum quod, sicut Augustinus dicit in libro contra Faustum, |
| 426 Montanus et Priscilla posuerunt quod promissio domini de spiritu | |
| 427 sancto dando non fuit completa in apostolis, sed in eis. Et | |
| 428 similiter Manichaei posuerunt quod fuit completa in Manichaeo, quem | |
| 429 dicebant esse spiritum Paracletum. Et ideo utrique non recipiebant | |
| 430 actus apostolorum, in quibus manifeste ostenditur quod illa | |
| 431 promissio fuit in apostolis completa, sicut dominus iterato eis | |
| 432 promisit, Act. I, <i>baptizamini in spiritu sancto non post multos | |
| 433 hos dies</i>; quod impletum legitur Act. II. Sed istae vanitates | |
| 434 excluduntur per hoc quod dicitur Ioan. VII, <i>nondum erat spiritus | |
| 435 datus, quia Iesus nondum erat glorificatus</i>, ex quo datur | |
| 436 intelligi quod statim glorificato Christo in resurrectione et | |
| 437 ascensione, fuit spiritus sanctus datus. Et per hoc etiam | |
| 438 excluditur quorumcumque vanitas qui dicerent esse expectandum aliud | |
| 439 tempus spiritus sancti. Docuit autem spiritus sanctus apostolos | |
| 440 omnem veritatem de his quae pertinent ad necessitatem salutis, | |
| 441 scilicet de credendis et agendis. Non tamen docuit eos de omnibus | |
| 442 futuris eventibus, hoc enim ad eos non pertinebat, secundum illud | |
| 443 Act. I, <i>non est vestrum nosse tempora vel momenta, quae pater | |
| 53 | 444 posuit in sua potestate</i>.</p><p title="I-II q. 106 a. 4 ad 3"><a name="38281"><span class="ref">[38281] Iª-IIae q. 106 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 445 dicendum quod lex vetus non solum fuit patris, sed etiam filii, |
| 446 quia Christus in veteri lege figurabatur. Unde dominus dicit, Ioan. | |
| 447 V, <i>si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi, de me enim | |
| 448 ille scripsit</i>. Similiter etiam lex nova non solum est Christi, | |
| 449 sed etiam spiritus sancti; secundum illud Rom. VIII, <i>lex | |
| 450 spiritus vitae in Christo Iesu,</i> et cetera. Unde non est | |
| 53 | 451 expectanda alia lex, quae sit spiritus sancti.</p><p title="I-II q. 106 a. 4 ad 4"><a name="38282"><span class="ref">[38282] Iª-IIae q. 106 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 452 dicendum quod, cum Christus statim in principio evangelicae |
| 453 praedicationis dixerit, appropinquavit regnum caelorum, | |
| 454 stultissimum est dicere quod Evangelium Christi non sit Evangelium | |
| 455 regni. Sed praedicatio Evangelii Christi potest intelligi | |
| 456 dupliciter. Uno modo, quantum ad divulgationem notitiae Christi, et | |
| 457 sic praedicatum fuit Evangelium in universo orbe etiam tempore | |
| 458 apostolorum, ut Chrysostomus dicit. Et secundum hoc, quod additur, | |
| 459 et tunc erit consummatio, intelligitur de destructione Ierusalem, | |
| 460 de qua tunc ad litteram loquebatur. Alio modo potest intelligi | |
| 461 praedicatio Evangelii in universo orbe cum pleno effectu, ita | |
| 462 scilicet quod in qualibet gente fundetur Ecclesia. Et ita, sicut | |
| 463 dicit Augustinus, in epistola ad Hesych., nondum est praedicatum | |
| 464 Evangelium in universo orbe, sed, hoc facto, veniet consummatio | |
| 53 | 465 mundi.</p></div></div><div class="q" id="q107"><h2>Quaestio 107</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 107 pr."><a name="38283"><span class="ref">[38283] Iª-IIae q. 107 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 466 considerandum est de comparatione legis novae ad legem veterem. Et |
| 467 circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum lex nova sit alia lex a | |
| 468 lege veteri. Secundo, utrum lex nova impleat veterem. Tertio, utrum | |
| 469 lex nova contineatur in veteri. Quarto, quae sit gravior, utrum lex | |
| 53 | 470 nova vel vetus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 107 a. 1 arg. 1"><a name="38284"><span class="ref">[38284] Iª-IIae q. 107 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 471 sic proceditur. Videtur quod lex nova non sit alia a lege veteri. |
| 472 Utraque enim lex datur fidem Dei habentibus, quia <i>sine fide | |
| 473 impossibile est placere Deo</i>, ut dicitur Heb. XI. Sed eadem | |
| 474 fides est antiquorum et modernorum, ut dicitur in Glossa Matth. | |
| 53 | 475 XXI. Ergo etiam est eadem lex.</p><p title="I-II q. 107 a. 1 arg. 2"><a name="38285"><span class="ref">[38285] Iª-IIae q. 107 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 476 Augustinus dicit, in libro contra Adamantum Manich. Discip., quod |
| 477 <i>brevis differentia legis et Evangelii est timor et amor</i>. Sed | |
| 478 secundum haec duo nova lex et vetus diversificari non possunt, quia | |
| 479 etiam in veteri lege proponuntur praecepta caritatis; Lev. XIX, | |
| 480 <i>diliges proximum tuum</i>; et Deut. VI, <i>diliges dominum Deum | |
| 481 tuum</i>. Similiter etiam diversificari non possunt per aliam | |
| 482 differentiam quam Augustinus assignat, contra Faustum, quod | |
| 483 <i>vetus testamentum habuit promissa temporalia, novum testamentum | |
| 484 habet promissa spiritualia et aeterna</i>. Quia etiam in novo | |
| 485 testamento promittuntur aliqua promissa temporalia; secundum illud | |
| 486 Marc. X, <i>accipiet centies tantum in tempore hoc, domos et | |
| 487 fratres,</i> et cetera. Et in veteri testamento sperabantur | |
| 488 promissa spiritualia et aeterna; secundum illud ad Heb. XI, <i>nunc | |
| 489 autem meliorem patriam appetunt, idest caelestem</i>, quod dicitur | |
| 490 de antiquis patribus. Ergo videtur quod nova lex non sit alia a | |
| 53 | 491 veteri.</p><p title="I-II q. 107 a. 1 arg. 3"><a name="38286"><span class="ref">[38286] Iª-IIae q. 107 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 492 apostolus videtur distinguere utramque legem, ad Rom. III, veterem |
| 493 legem appellans legem factorum, legem vero novam appellans legem | |
| 494 fidei. Sed lex vetus fuit etiam fidei; secundum illud Heb. XI, | |
| 495 <i>omnes testimonio fidei probati sunt</i>, quod dicit de patribus | |
| 496 veteris testamenti. Similiter etiam lex nova est lex factorum, | |
| 497 dicitur enim Matth. V, <i>benefacite his qui oderunt vos</i>; et | |
| 498 Luc. XXII, <i>hoc facite in meam commemorationem</i>. Ergo lex nova | |
| 53 | 499 non est alia a lege veteri.</p><p title="I-II q. 107 a. 1 s. c."><a name="38287"><span class="ref">[38287] Iª-IIae q. 107 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 500 est quod apostolus dicit, ad Heb. VII, <i>translato sacerdotio, |
| 501 necesse est ut legis translatio fiat</i>. Sed aliud est sacerdotium | |
| 502 novi et veteris testamenti, ut ibidem apostolus probat. Ergo est | |
| 53 | 503 etiam alia lex.</p><p title="I-II q. 107 a. 1 co."><a name="38288"><span class="ref">[38288] Iª-IIae q. 107 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 504 dicendum quod, sicut supra dictum est, omnis lex ordinat |
| 505 conversationem humanam in ordine ad aliquem finem. Ea autem quae | |
| 506 ordinantur ad finem, secundum rationem finis dupliciter | |
| 507 diversificari possunt. Uno modo, quia ordinantur ad diversos fines, | |
| 508 et haec est diversitas speciei, maxime si sit finis proximus. Alio | |
| 509 modo, secundum propinquitatem ad finem vel distantiam ab ipso. | |
| 510 Sicut patet quod motus differunt specie secundum quod ordinantur ad | |
| 511 diversos terminos, secundum vero quod una pars motus est | |
| 512 propinquior termino quam alia, attenditur differentia in motu | |
| 513 secundum perfectum et imperfectum. Sic ergo duae leges distingui | |
| 514 possunt dupliciter. Uno modo, quasi omnino diversae, utpote | |
| 515 ordinatae ad diversos fines, sicut lex civitatis quae esset | |
| 516 ordinata ad hoc quod populus dominaretur, esset specie differens ab | |
| 517 illa lege quae esset ad hoc ordinata quod optimates civitatis | |
| 518 dominarentur. Alio modo duae leges distingui possunt secundum quod | |
| 519 una propinquius ordinat ad finem, alia vero remotius. Puta in una | |
| 520 et eadem civitate dicitur alia lex quae imponitur viris perfectis, | |
| 521 qui statim possunt exequi ea quae pertinent ad bonum commune; et | |
| 522 alia lex de disciplina puerorum, qui sunt instruendi qualiter | |
| 523 postmodum opera virorum exequantur. Dicendum est ergo quod secundum | |
| 524 primum modum, lex nova non est alia a lege veteri, quia utriusque | |
| 525 est unus finis, scilicet ut homines subdantur Deo; est autem unus | |
| 526 Deus et novi et veteris testamenti, secundum illud Rom. III, | |
| 527 <i>unus Deus est qui iustificat circumcisionem ex fide, et | |
| 528 praeputium per fidem</i>. Alio modo, lex nova est alia a veteri. | |
| 529 Quia lex vetus est quasi paedagogus puerorum, ut apostolus dicit, | |
| 530 ad Gal. III, lex autem nova est lex perfectionis, quia est lex | |
| 531 caritatis, de qua apostolus dicit, ad Colos. III, quod est vinculum | |
| 53 | 532 perfectionis.</p><p title="I-II q. 107 a. 1 ad 1"><a name="38289"><span class="ref">[38289] Iª-IIae q. 107 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 533 ergo dicendum quod unitas fidei utriusque testamenti attestatur |
| 534 unitati finis, dictum est enim supra quod obiectum theologicarum | |
| 535 virtutum, inter quas est fides, est finis ultimus. Sed tamen fides | |
| 536 habuit alium statum in veteri et in nova lege, nam quod illi | |
| 53 | 537 credebant futurum, nos credimus factum.</p><p title="I-II q. 107 a. 1 ad 2"><a name="38290"><span class="ref">[38290] Iª-IIae q. 107 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 538 dicendum quod omnes differentiae quae assignantur inter novam legem |
| 539 et veterem, accipiuntur secundum perfectum et imperfectum. | |
| 540 Praecepta enim legis cuiuslibet dantur de actibus virtutum. Ad | |
| 541 operanda autem virtutum opera aliter inclinantur imperfecti, qui | |
| 542 nondum habent virtutis habitum; et aliter illi qui sunt per habitum | |
| 543 virtutis perfecti. Illi enim qui nondum habent habitum virtutis, | |
| 544 inclinantur ad agendum virtutis opera ex aliqua causa extrinseca, | |
| 545 puta ex comminatione poenarum, vel ex promissione aliquarum | |
| 546 extrinsecarum remunerationum, puta honoris vel divitiarum vel | |
| 547 alicuius huiusmodi. Et ideo lex vetus, quae dabatur imperfectis, | |
| 548 idest nondum consecutis gratiam spiritualem, dicebatur lex timoris, | |
| 549 inquantum inducebat ad observantiam praeceptorum per comminationem | |
| 550 quarundam poenarum. Et dicitur habere temporalia quaedam promissa. | |
| 551 Illi autem qui habent virtutem, inclinantur ad virtutis opera | |
| 552 agenda propter amorem virtutis, non propter aliquam poenam aut | |
| 553 remunerationem extrinsecam. Et ideo lex nova, cuius principalitas | |
| 554 consistit in ipsa spirituali gratia indita cordibus, dicitur lex | |
| 555 amoris. Et dicitur habere promissa spiritualia et aeterna, quae | |
| 556 sunt obiecta virtutis, praecipue caritatis. Et ita per se in ea | |
| 557 inclinantur, non quasi in extranea, sed quasi in propria. Et | |
| 558 propter hoc etiam lex vetus dicitur cohibere manum, non animum, | |
| 559 quia qui timore poenae ab aliquo peccato abstinet, non simpliciter | |
| 560 eius voluntas a peccato recedit, sicut recedit voluntas eius qui | |
| 561 amore iustitiae abstinet a peccato. Et propter hoc lex nova, quae | |
| 562 est lex amoris, dicitur animum cohibere. Fuerunt tamen aliqui in | |
| 563 statu veteris testamenti habentes caritatem et gratiam spiritus | |
| 564 sancti, qui principaliter expectabant promissiones spirituales et | |
| 565 aeternas. Et secundum hoc pertinebant ad legem novam. Similiter | |
| 566 etiam in novo testamento sunt aliqui carnales nondum pertingentes | |
| 567 ad perfectionem novae legis, quos oportuit etiam in novo testamento | |
| 568 induci ad virtutis opera per timorem poenarum, et per aliqua | |
| 569 temporalia promissa. Lex autem vetus etsi praecepta caritatis | |
| 570 daret, non tamen per eam dabatur spiritus sanctus, per quem | |
| 53 | 571 diffunditur caritas in cordibus nostris, ut dicitur Rom. V.</p><p title="I-II q. 107 a. 1 ad 3"><a name="38291"><span class="ref">[38291] Iª-IIae q. 107 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 572 dicendum quod, sicut supra dictum est, lex nova dicitur lex fidei, |
| 573 inquantum eius principalitas consistit in ipsa gratia quae interius | |
| 574 datur credentibus, unde dicitur gratia fidei. Habet autem | |
| 575 secundario aliqua facta et moralia et sacramentalia, sed in his non | |
| 576 consistit principalitas legis novae, sicut principalitas veteris | |
| 577 legis in eis consistebat. Illi autem qui in veteri testamento Deo | |
| 578 fuerunt accepti per fidem, secundum hoc ad novum testamentum | |
| 579 pertinebant, non enim iustificabantur nisi per fidem Christi, qui | |
| 580 est auctor novi testamenti. Unde et de Moyse dicit apostolus, ad | |
| 581 Heb. XI, quod <i>maiores divitias aestimabat thesauro Aegyptiorum, | |
| 53 | 582 improperium Christi</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 107 a. 2 arg. 1"><a name="38292"><span class="ref">[38292] Iª-IIae q. 107 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 583 secundum sic proceditur. Videtur quod lex nova legem veterem non |
| 584 impleat. Impletio enim contrariatur evacuationi. Sed lex nova | |
| 585 evacuat, vel excludit observantias legis veteris, dicit enim | |
| 586 apostolus, ad Gal. V, <i>si circumcidimini, Christus nihil vobis | |
| 53 | 587 proderit</i>. Ergo lex nova non est impletiva veteris legis.</p><p title="I-II q. 107 a. 2 arg. 2"><a name="38293"><span class="ref">[38293] Iª-IIae q. 107 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 588 contrarium non est impletivum sui contrarii. Sed dominus in lege |
| 589 nova proposuit quaedam praecepta contraria praeceptis veteris | |
| 590 legis. Dicitur enim Matth. V, <i>audistis quia dictum est antiquis, | |
| 591 quicumque dimiserit uxorem suam, det ei libellum repudii. Ego autem | |
| 592 dico vobis, quicumque dimiserit uxorem suam, facit eam | |
| 593 moechari</i>. Et idem consequenter patet in prohibitione iuramenti, | |
| 594 et etiam in prohibitione talionis, et in odio inimicorum. Similiter | |
| 595 etiam videtur dominus exclusisse praecepta veteris legis de | |
| 596 discretione ciborum, Matth. XV, <i>non quod intrat in os, | |
| 597 coinquinat hominem</i>. Ergo lex nova non est impletiva | |
| 53 | 598 veteris.</p><p title="I-II q. 107 a. 2 arg. 3"><a name="38294"><span class="ref">[38294] Iª-IIae q. 107 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 599 quicumque contra legem agit, non implet legem. Sed Christus in |
| 600 aliquibus contra legem fecit. Tetigit enim leprosum, ut dicitur | |
| 601 Matth. VIII, quod erat contra legem. Similiter etiam videtur | |
| 602 sabbatum pluries violasse, unde de eo dicebant Iudaei, Ioan. IX, | |
| 603 <i>non est hic homo a Deo, qui sabbatum non custodit</i>. Ergo | |
| 604 Christus non implevit legem. Et ita lex nova data a Christo, non | |
| 53 | 605 est veteris impletiva.</p><p title="I-II q. 107 a. 2 arg. 4"><a name="38295"><span class="ref">[38295] Iª-IIae q. 107 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 606 in veteri lege continebantur praecepta moralia, caeremonialia et |
| 607 iudicialia, ut supra dictum est. Sed dominus, Matth. V, ubi quantum | |
| 608 ad aliqua legem implevit, nullam mentionem videtur facere de | |
| 609 iudicialibus et caeremonialibus. Ergo videtur quod lex nova non sit | |
| 53 | 610 totaliter veteris impletiva.</p><p title="I-II q. 107 a. 2 s. c."><a name="38296"><span class="ref">[38296] Iª-IIae q. 107 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 611 est quod dominus dicit, Matth. V, <i>non veni solvere legem, sed |
| 612 adimplere</i>. Et postea, subdit, <i>iota unum, aut unus apex, non | |
| 53 | 613 praeteribit a lege, donec omnia fiant</i>.</p><p title="I-II q. 107 a. 2 co."><a name="38297"><span class="ref">[38297] Iª-IIae q. 107 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 614 dicendum quod, sicut dictum est, lex nova comparatur ad veterem |
| 615 sicut perfectum ad imperfectum. Omne autem perfectum adimplet id | |
| 616 quod imperfecto deest. Et secundum hoc lex nova adimplet veterem | |
| 617 legem, inquantum supplet illud quod veteri legi deerat. In veteri | |
| 618 autem lege duo possunt considerari, scilicet finis; et praecepta | |
| 619 contenta in lege. Finis vero cuiuslibet legis est ut homines | |
| 620 efficiantur iusti et virtuosi, ut supra dictum est. Unde et finis | |
| 621 veteris legis erat iustificatio hominum. Quam quidem lex efficere | |
| 622 non poterat, sed figurabat quibusdam caeremonialibus factis, et | |
| 623 promittebat verbis. Et quantum ad hoc, lex nova implet veterem | |
| 624 legem iustificando virtute passionis Christi. Et hoc est quod | |
| 625 apostolus dicit, ad Rom. VIII, <i>quod impossibile erat legi, Deus, | |
| 626 filium suum mittens in similitudinem carnis peccati, damnavit | |
| 627 peccatum in carne, ut iustificatio legis impleretur in nobis</i>. | |
| 628 Et quantum ad hoc, lex nova exhibet quod lex vetus promittebat; | |
| 629 secundum illud II ad Cor. I, quotquot promissiones Dei sunt, in | |
| 630 illo est, idest in Christo. Et iterum quantum ad hoc etiam complet | |
| 631 quod vetus lex figurabat. Unde ad Colos. II dicitur de | |
| 632 caeremonialibus quod erant umbra futurorum, corpus autem Christi, | |
| 633 idest, veritas pertinet ad Christum. Unde lex nova dicitur lex | |
| 634 veritatis, lex autem vetus umbrae vel figurae. Praecepta vero | |
| 635 veteris legis adimplevit Christus et opere, et doctrina. Opere | |
| 636 quidem, quia circumcidi voluit, et alia legalia observare, quae | |
| 637 erant illo tempore observanda; secundum illud Gal. IV, <i>factum | |
| 638 sub lege</i>. Sua autem doctrina adimplevit praecepta legis | |
| 639 tripliciter. Primo quidem, verum intellectum legis exprimendo. | |
| 640 Sicut patet in homicidio et adulterio, in quorum prohibitione | |
| 641 Scribae et Pharisaei non intelligebant nisi exteriorem actum | |
| 642 prohibitum, unde dominus legem adimplevit, ostendendo etiam | |
| 643 interiores actus peccatorum cadere sub prohibitione. Secundo, | |
| 644 adimplevit dominus praecepta legis, ordinando quomodo tutius | |
| 645 observaretur quod lex vetus statuerat. Sicut lex vetus statuerat ut | |
| 646 homo non peiuraret, et hoc tutius observatur si omnino a iuramento | |
| 647 abstineat, nisi in casu necessitatis. Tertio, adimplevit dominus | |
| 648 praecepta legis, superaddendo quaedam perfectionis consilia, ut | |
| 649 patet Matth. XIX, ubi dominus dicenti se observasse praecepta | |
| 650 veteris legis, dicit, unum tibi deest. <i>Si vis perfectus esse, | |
| 53 | 651 vade et vende omnia quae habes,</i> et cetera.</p><p title="I-II q. 107 a. 2 ad 1"><a name="38298"><span class="ref">[38298] Iª-IIae q. 107 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 652 ergo dicendum quod lex nova non evacuat observantiam veteris legis |
| 653 nisi quantum ad caeremonialia, ut supra habitum est. Haec autem | |
| 654 erant in figuram futuri. Unde ex hoc ipso quod caeremonialia | |
| 655 praecepta sunt impleta, perfectis his quae figurabantur, non sunt | |
| 656 ulterius observanda, quia si observarentur, adhuc significaretur | |
| 657 aliquid ut futurum et non impletum. Sicut etiam promissio futuri | |
| 658 doni locum iam non habet, promissione iam impleta per doni | |
| 659 exhibitionem et per hunc modum, caeremoniae legis tolluntur cum | |
| 53 | 660 implentur.</p><p title="I-II q. 107 a. 2 ad 2"><a name="38299"><span class="ref">[38299] Iª-IIae q. 107 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 661 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, contra Faustum, praecepta |
| 662 illa domini non sunt contraria praeceptis veteris legis <i>quod | |
| 663 enim dominus praecepit de uxore non dimittenda, non est contrarium | |
| 664 ei quod lex praecepit. Neque enim ait lex, qui voluerit, dimittat | |
| 665 uxorem; cui esset contrarium non dimittere. Sed utique nolebat | |
| 666 dimitti uxorem a viro, qui hanc interposuit moram, ut in dissidium | |
| 667 animus praeceps libelli conscriptione refractus absisteret. Unde | |
| 668 dominus, ad hoc confirmandum ut non facile uxor dimittatur, solam | |
| 669 causam fornicationis excepit</i>. Et idem etiam dicendum est in | |
| 670 prohibitione iuramenti, sicut dictum est. Et idem etiam patet in | |
| 671 prohibitione talionis. Taxavit enim modum vindictae lex, ut non | |
| 672 procederetur ad immoderatam vindictam, a qua dominus perfectius | |
| 673 removit eum quem monuit omnino a vindicta abstinere. Circa odium | |
| 674 vero inimicorum, removit falsum Pharisaeorum intellectum, nos | |
| 675 monens ut persona odio non haberetur, sed culpa. Circa discretionem | |
| 676 vero ciborum, quae caeremonialis erat, dominus non mandavit ut tunc | |
| 677 non observaretur, sed ostendit quod nulli cibi secundum suam | |
| 678 naturam erant immundi, sed solum secundum figuram, ut supra dictum | |
| 53 | 679 est.</p><p title="I-II q. 107 a. 2 ad 3"><a name="38300"><span class="ref">[38300] Iª-IIae q. 107 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 680 dicendum quod tactus leprosi erat prohibitus in lege, quia ex hoc |
| 681 incurrebat homo quandam irregularitatis immunditiam, sicut et ex | |
| 682 tactu mortui, ut supra dictum est. Sed dominus, qui erat mundator | |
| 683 leprosi, immunditiam incurrere non poterat. Per ea autem quae fecit | |
| 684 in sabbato, sabbatum non solvit secundum rei veritatem, sicut ipse | |
| 685 magister in Evangelio ostendit, tum quia operabatur miracula | |
| 686 virtute divina, quae semper operatur in rebus; tum quia salutis | |
| 687 humanae opera faciebat, cum Pharisaei etiam saluti animalium in die | |
| 688 sabbati providerent; tum quia etiam ratione necessitatis discipulos | |
| 689 excusavit in sabbato spicas colligentes. Sed videbatur solvere | |
| 690 secundum superstitiosum intellectum Pharisaeorum, qui credebant | |
| 691 etiam a salubribus operibus esse in die sabbati abstinendum, quod | |
| 53 | 692 erat contra intentionem legis.</p><p title="I-II q. 107 a. 2 ad 4"><a name="38301"><span class="ref">[38301] Iª-IIae q. 107 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 693 dicendum quod caeremonialia praecepta legis non commemorantur |
| 694 Matth. V, quia eorum observantia totaliter excluditur per | |
| 695 impletionem, ut dictum est. De iudicialibus vero praeceptis | |
| 696 commemoravit praeceptum talionis, ut quod de hoc diceretur, de | |
| 697 omnibus aliis esset intelligendum. In quo quidem praecepto docuit | |
| 698 legis intentionem non esse ad hoc quod poena talionis quaereretur | |
| 699 propter livorem vindictae, quem ipse excludit, monens quod homo | |
| 700 debet esse paratus etiam maiores iniurias sufferre, sed solum | |
| 53 | 701 propter amorem iustitiae. Quod adhuc in nova lege remanet.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 107 a. 3 arg. 1"><a name="38302"><span class="ref">[38302] Iª-IIae q. 107 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 702 sic proceditur. Videtur quod lex nova in lege veteri non |
| 703 contineatur. Lex enim nova praecipue in fide consistit, unde | |
| 704 dicitur lex fidei, ut patet Rom. III. Sed multa credenda traduntur | |
| 705 in nova lege quae in veteri non continentur. Ergo lex nova non | |
| 53 | 706 continetur in veteri.</p><p title="I-II q. 107 a. 3 arg. 2"><a name="38303"><span class="ref">[38303] Iª-IIae q. 107 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 707 quaedam Glossa dicit, Matth. V, super illud, qui solverit unum de |
| 708 mandatis istis minimis, quod mandata legis sunt minora, in | |
| 709 Evangelio vero sunt mandata maiora. Maius autem non potest | |
| 53 | 710 contineri in minori. Ergo lex nova non continetur in veteri.</p><p title="I-II q. 107 a. 3 arg. 3"><a name="38304"><span class="ref">[38304] Iª-IIae q. 107 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 711 quod continetur in altero, simul habetur habito illo. Si igitur lex |
| 712 nova contineretur in veteri, sequeretur quod, habita veteri lege, | |
| 713 habeatur et nova. Superfluum igitur fuit, habita veteri lege, | |
| 53 | 714 iterum dari novam. Non ergo nova lex continetur in veteri.</p><p title="I-II q. 107 a. 3 s. c."><a name="38305"><span class="ref">[38305] Iª-IIae q. 107 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 715 est quod, sicut dicitur Ezech. I, <i>rota erat in rota</i>, idest |
| 53 | 716 novum testamentum in veteri, ut Gregorius exponit.</p><p title="I-II q. 107 a. 3 co."><a name="38306"><span class="ref">[38306] Iª-IIae q. 107 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 717 dicendum quod aliquid continetur in alio dupliciter. Uno modo, in |
| 718 actu, sicut locatum in loco. Alio modo, virtute, sicut effectus in | |
| 719 causa, vel complementum in incompleto, sicut genus continet species | |
| 720 potestate, et sicut tota arbor continetur in semine. Et per hunc | |
| 721 modum nova lex continetur in veteri, dictum est enim quod nova lex | |
| 722 comparatur ad veterem sicut perfectum ad imperfectum. Unde | |
| 723 Chrysostomus exponens illud quod habetur Marc. IV, <i>ultro terra | |
| 724 fructificat primum herbam, deinde spicam, deinde plenum frumentum | |
| 725 in spica</i>, sic dicit, <i>primo herbam fructificat in lege | |
| 726 naturae; postmodum spicas in lege Moysi; postea plenum frumentum, | |
| 727 in Evangelio</i>. Sic igitur est lex nova in veteri sicut fructus | |
| 53 | 728 in spica.</p><p title="I-II q. 107 a. 3 ad 1"><a name="38307"><span class="ref">[38307] Iª-IIae q. 107 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 729 ergo dicendum quod omnia quae credenda traduntur in novo testamento |
| 730 explicite et aperte, traduntur credenda in veteri testamento, sed | |
| 731 implicite sub figura. Et secundum hoc etiam quantum ad credenda lex | |
| 53 | 732 nova continetur in veteri.</p><p title="I-II q. 107 a. 3 ad 2"><a name="38308"><span class="ref">[38308] Iª-IIae q. 107 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 733 dicendum quod praecepta novae legis dicuntur esse maiora quam |
| 734 praecepta veteris legis, quantum ad explicitam manifestationem. Sed | |
| 735 quantum ad ipsam substantiam praeceptorum novi testamenti, omnia | |
| 736 continentur in veteri testamento. Unde Augustinus dicit, contra | |
| 737 Faustum, quod <i>pene omnia quae monuit vel praecepit dominus, ubi | |
| 738 adiungebat, ego autem dico vobis, inveniuntur etiam in illis | |
| 739 veteribus libris. Sed quia non intelligebant homicidium nisi | |
| 740 peremptionem corporis humani, aperuit dominus omnem iniquum motum | |
| 741 ad nocendum fratri, in homicidii genere deputari</i>. Et quantum ad | |
| 742 huiusmodi manifestationes, praecepta novae legis dicuntur maiora | |
| 743 praeceptis veteris legis. Nihil tamen prohibet maius in minori | |
| 53 | 744 virtute contineri, sicut arbor continetur in semine.</p><p title="I-II q. 107 a. 3 ad 3"><a name="38309"><span class="ref">[38309] Iª-IIae q. 107 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 745 dicendum quod illud quod implicite datum est, oportet explicari. Et |
| 53 | 746 ideo post veterem legem latam, oportuit etiam novam legem dari.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 107 a. 4 arg. 1"><a name="38310"><span class="ref">[38310] Iª-IIae q. 107 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 747 sic proceditur. Videtur quod lex nova sit gravior quam lex vetus. |
| 748 Matth. enim V, super illud, qui solverit unum de mandatis his | |
| 749 minimis, dicit Chrysostomus, <i>mandata Moysi in actu facilia sunt, | |
| 750 non occides, non adulterabis. Mandata autem Christi, idest, non | |
| 751 irascaris, non concupiscas, in actu difficilia sunt</i>. Ergo lex | |
| 53 | 752 nova est gravior quam vetus.</p><p title="I-II q. 107 a. 4 arg. 2"><a name="38311"><span class="ref">[38311] Iª-IIae q. 107 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 753 facilius est terrena prosperitate uti quam tribulationes perpeti. |
| 754 Sed in veteri testamento observationem veteris legis consequebatur | |
| 755 prosperitas temporalis, ut patet Deut. XXVIII. Observatores autem | |
| 756 novae legis consequitur multiplex adversitas, prout dicitur II ad | |
| 757 Cor. VI, <i>exhibeamus nosmetipsos sicut Dei ministros in multa | |
| 758 patientia, in tribulationibus, in necessitatibus, in angustiis,</i> | |
| 53 | 759 et cetera. Ergo lex nova est gravior quam lex vetus.</p><p title="I-II q. 107 a. 4 arg. 3"><a name="38312"><span class="ref">[38312] Iª-IIae q. 107 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 760 quod se habet ex additione ad alterum, videtur esse difficilius. |
| 761 Sed lex nova se habet ex additione ad veterem. Nam lex vetus | |
| 762 prohibuit periurium, lex nova etiam iuramentum, lex vetus prohibuit | |
| 763 discidium uxoris sine libello repudii, lex autem nova omnino | |
| 764 discidium prohibuit, ut patet Matth. V, secundum expositionem | |
| 53 | 765 Augustini. Ergo lex nova est gravior quam vetus.</p><p title="I-II q. 107 a. 4 s. c."><a name="38313"><span class="ref">[38313] Iª-IIae q. 107 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 766 est quod dicitur Matth. XI, <i>venite ad me omnes qui laboratis et |
| 767 onerati estis</i>. Quod exponens Hilarius dicit, <i>legis | |
| 768 difficultatibus laborantes, et peccatis saeculi oneratos, ad se | |
| 769 advocat</i>. Et postmodum de iugo Evangelii subdit, <i>iugum enim | |
| 770 meum suave est, et onus meum leve</i>. Ergo lex nova est levior | |
| 53 | 771 quam vetus.</p><p title="I-II q. 107 a. 4 co."><a name="38314"><span class="ref">[38314] Iª-IIae q. 107 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 772 dicendum quod circa opera virtutis, de quibus praecepta legis |
| 773 dantur, duplex difficultas attendi potest. Una quidem ex parte | |
| 774 exteriorum operum, quae ex seipsis quandam difficultatem habent et | |
| 775 gravitatem. Et quantum ad hoc, lex vetus est multo gravior quam | |
| 776 nova, quia ad plures actus exteriores obligabat lex vetus in | |
| 777 multiplicibus caeremoniis, quam lex nova, quae praeter praecepta | |
| 778 legis naturae, paucissima superaddidit in doctrina Christi et | |
| 779 apostolorum; licet aliqua sint postmodum superaddita ex | |
| 780 institutione sanctorum patrum. In quibus etiam Augustinus dicit | |
| 781 esse moderationem attendendam, ne conversatio fidelium onerosa | |
| 782 reddatur. Dicit enim, ad inquisitiones Ianuarii, de quibusdam, quod | |
| 783 <i>ipsam religionem nostram, quam in manifestissimis et paucissimis | |
| 784 celebrationum sacramentis Dei misericordia voluit esse liberam, | |
| 785 servilibus premunt oneribus, adeo ut tolerabilior sit conditio | |
| 786 Iudaeorum, qui legalibus sacramentis, non humanis praesumptionibus | |
| 787 subiiciuntur</i>. Alia autem difficultas est circa opera virtutum | |
| 788 in interioribus actibus, puta quod aliquis opus virtutis exerceat | |
| 789 prompte et delectabiliter. Et circa hoc difficile est virtus, hoc | |
| 790 enim non habenti virtutem est valde difficile; sed per virtutem | |
| 791 redditur facile. Et quantum ad hoc, praecepta novae legis sunt | |
| 792 graviora praeceptis veteris legis, quia in nova lege prohibentur | |
| 793 interiores motus animi, qui expresse in veteri lege non | |
| 794 prohibebantur in omnibus, etsi in aliquibus prohiberentur; in | |
| 795 quibus tamen prohibendis poena non apponebatur. Hoc autem est | |
| 796 difficillimum non habenti virtutem, sicut etiam philosophus dicit, | |
| 797 in V Ethic., quod operari ea quae iustus operatur, facile est; sed | |
| 798 operari ea eo modo quo iustus operatur, scilicet delectabiliter et | |
| 799 prompte, est difficile non habenti iustitiam. Et sic etiam dicitur | |
| 800 I Ioan. V, quod mandata eius gravia non sunt, quod exponens | |
| 801 Augustinus dicit quod <i>non sunt gravia amanti, sed non amanti | |
| 53 | 802 sunt gravia</i>.</p><p title="I-II q. 107 a. 4 ad 1"><a name="38315"><span class="ref">[38315] Iª-IIae q. 107 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 803 ergo dicendum quod auctoritas illa expresse loquitur de |
| 804 difficultate novae legis quantum ad expressam cohibitionem | |
| 53 | 805 interiorum motuum.</p><p title="I-II q. 107 a. 4 ad 2"><a name="38316"><span class="ref">[38316] Iª-IIae q. 107 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 806 dicendum quod adversitates quas patiuntur observatores novae legis, |
| 807 non sunt ab ipsa lege impositae. Sed tamen propter amorem, in quo | |
| 808 ipsa lex consistit, faciliter tollerantur, quia sicut Augustinus | |
| 809 dicit, in libro de verbis domini, <i>omnia saeva et immania facilia | |
| 53 | 810 et prope nulla efficit amor</i>.</p><p title="I-II q. 107 a. 4 ad 3"><a name="38317"><span class="ref">[38317] Iª-IIae q. 107 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 811 dicendum quod illae additiones ad praecepta veteris legis, ad hoc |
| 812 ordinantur ut facilius impleatur quod vetus lex mandabat, sicut | |
| 813 Augustinus dicit. Et ideo per hoc non ostenditur quod lex nova sit | |
| 53 | 814 gravior, sed magis quod sit facilior.</p></div></div><div class="q" id="q108"><h2>Quaestio 108</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 108 pr."><a name="38318"><span class="ref">[38318] Iª-IIae q. 108 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 815 considerandum est de his quae continentur in lege nova. Et circa |
| 816 hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum lex nova debeat aliqua opera | |
| 817 exteriora praecipere vel prohibere. Secundo, utrum sufficienter se | |
| 818 habeat in exterioribus actibus praecipiendis vel prohibendis. | |
| 819 Tertio, utrum convenienter instituat homines quantum ad actus | |
| 820 interiores. Quarto, utrum convenienter superaddat consilia | |
| 53 | 821 praeceptis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 108 a. 1 arg. 1"><a name="38319"><span class="ref">[38319] Iª-IIae q. 108 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 822 sic proceditur. Videtur quod lex nova nullos exteriores actus |
| 823 debeat praecipere vel prohibere. Lex enim nova est Evangelium | |
| 824 regni; secundum illud Matth. XXIV, <i>praedicabitur hoc Evangelium | |
| 825 regni in universo orbe</i>. Sed regnum Dei non consistit in | |
| 826 exterioribus actibus, sed solum in interioribus; secundum illud | |
| 827 Luc. XVII, <i>regnum Dei intra vos est</i>; et Rom. XIV, <i>non est | |
| 828 regnum Dei esca et potus, sed iustitia et pax et gaudium in spiritu | |
| 829 sancto</i>. Ergo lex nova non debet praecipere vel prohibere | |
| 53 | 830 aliquos exteriores actus.</p><p title="I-II q. 108 a. 1 arg. 2"><a name="38320"><span class="ref">[38320] Iª-IIae q. 108 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 831 lex nova est lex spiritus, ut dicitur Rom. VIII. Sed ubi spiritus |
| 832 domini, ibi libertas, ut dicitur II ad Cor. III. Non est autem | |
| 833 libertas ubi homo obligatur ad aliqua exteriora opera facienda vel | |
| 834 vitanda. Ergo lex nova non continet aliqua praecepta vel | |
| 53 | 835 prohibitiones exteriorum actuum.</p><p title="I-II q. 108 a. 1 arg. 3"><a name="38321"><span class="ref">[38321] Iª-IIae q. 108 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 836 omnes exteriores actus pertinere intelliguntur ad manum, sicut |
| 837 interiores actus pertinent ad animum. Sed haec ponitur differentia | |
| 838 inter novam legem et veterem, quod <i>vetus lex cohibet manum, sed | |
| 839 lex nova cohibet animum</i>. Ergo in lege nova non debent poni | |
| 840 prohibitiones et praecepta exteriorum actuum, sed solum | |
| 53 | 841 interiorum.</p><p title="I-II q. 108 a. 1 s. c."><a name="38322"><span class="ref">[38322] Iª-IIae q. 108 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 842 est quod per legem novam efficiuntur homines filii lucis, unde |
| 843 dicitur Ioan. XII, <i>credite in lucem, ut filii lucis sitis</i>. | |
| 844 Sed filios lucis decet opera lucis facere, et opera tenebrarum | |
| 845 abiicere; secundum illud Ephes. V, <i>eratis aliquando tenebrae, | |
| 846 nunc autem lux in domino. Ut filii lucis ambulate</i>. Ergo lex | |
| 847 nova quaedam exteriora opera debuit prohibere, et quaedam | |
| 53 | 848 praecipere.</p><p title="I-II q. 108 a. 1 co."><a name="38323"><span class="ref">[38323] Iª-IIae q. 108 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 849 dicendum quod, sicut dictum est, principalitas legis novae est |
| 850 gratia spiritus sancti, quae manifestatur in fide per dilectionem | |
| 851 operante. Hanc autem gratiam consequuntur homines per Dei filium | |
| 852 hominem factum, cuius humanitatem primo replevit gratia, et exinde | |
| 853 est ad nos derivata. Unde dicitur Ioan. I, <i>verbum caro factum | |
| 854 est</i>; et postea subditur, <i>plenum gratiae et veritatis</i>; et | |
| 855 infra, <i>de plenitudine eius nos omnes accepimus, et gratiam pro | |
| 856 gratia</i>. Unde subditur quod gratia et veritas per Iesum Christum | |
| 857 facta est. Et ideo convenit ut per aliqua exteriora sensibilia | |
| 858 gratia a verbo incarnato profluens in nos deducatur; et ex hac | |
| 859 interiori gratia, per quam caro spiritui subditur, exteriora | |
| 860 quaedam opera sensibilia producantur. Sic igitur exteriora opera | |
| 861 dupliciter ad gratiam pertinere possunt. Uno modo, sicut inducentia | |
| 862 aliqualiter ad gratiam. Et talia sunt opera sacramentorum quae in | |
| 863 lege nova sunt instituta, sicut Baptismus, Eucharistia, et alia | |
| 864 huiusmodi. Alia vero sunt opera exteriora quae ex instinctu gratiae | |
| 865 producuntur. Et in his est quaedam differentia attendenda. Quaedam | |
| 866 enim habent necessariam convenientiam vel contrarietatem ad | |
| 867 interiorem gratiam, quae in fide per dilectionem operante | |
| 868 consistit. Et huiusmodi exteriora opera sunt praecepta vel | |
| 869 prohibita in lege nova, sicut praecepta est confessio fidei, et | |
| 870 prohibita negatio; dicitur enim Matth. X, <i>qui confitebitur me | |
| 871 coram hominibus, confitebor et ego eum coram patre meo. Qui autem | |
| 872 negaverit me coram hominibus, negabo et ego eum coram patre | |
| 873 meo</i>. Alia vero sunt opera quae non habent necessariam | |
| 874 contrarietatem vel convenientiam ad fidem per dilectionem | |
| 875 operantem. Et talia opera non sunt in nova lege praecepta vel | |
| 876 prohibita ex ipsa prima legis institutione; sed relicta sunt a | |
| 877 legislatore, scilicet Christo, unicuique, secundum quod aliquis | |
| 878 curam gerere debet. Et sic unicuique liberum est circa talia | |
| 879 determinare quid sibi expediat facere vel vitare; et cuicumque | |
| 880 praesidenti, circa talia ordinare suis subditis quid sit in talibus | |
| 881 faciendum vel vitandum. Unde etiam quantum ad hoc dicitur lex | |
| 882 Evangelii lex libertatis, nam lex vetus multa determinabat, et | |
| 53 | 883 pauca relinquebat hominum libertati determinanda.</p><p title="I-II q. 108 a. 1 ad 1"><a name="38324"><span class="ref">[38324] Iª-IIae q. 108 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 884 ergo dicendum quod regnum Dei in interioribus actibus principaliter |
| 885 consistit, sed ex consequenti etiam ad regnum Dei pertinent omnia | |
| 886 illa sine quibus interiores actus esse non possunt. Sicut si regnum | |
| 887 Dei est interior iustitia et pax et gaudium spirituale, necesse est | |
| 888 quod omnes exteriores actus qui repugnant iustitiae aut paci aut | |
| 889 gaudio spirituali, repugnent regno Dei, et ideo sunt in Evangelio | |
| 890 regni prohibendi. Illa vero quae indifferenter se habent respectu | |
| 891 horum, puta comedere hos vel illos cibos, in his non est regnum | |
| 892 Dei, unde apostolus praemittit, <i>non est regnum Dei esca et | |
| 53 | 893 potus</i>.</p><p title="I-II q. 108 a. 1 ad 2"><a name="38325"><span class="ref">[38325] Iª-IIae q. 108 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 894 dicendum quod, secundum philosophum, in I Metaphys., <i>liber est |
| 895 qui sui causa est</i>. Ille ergo libere aliquid agit qui ex seipso | |
| 896 agit. Quod autem homo agit ex habitu suae naturae convenienti, ex | |
| 897 seipso agit, quia habitus inclinat in modum naturae. Si vero | |
| 898 habitus esset naturae repugnans, homo non ageret secundum quod est | |
| 899 ipse, sed secundum aliquam corruptionem sibi supervenientem. Quia | |
| 900 igitur gratia spiritus sancti est sicut interior habitus nobis | |
| 901 infusus inclinans nos ad recte operandum, facit nos libere operari | |
| 902 ea quae conveniunt gratiae, et vitare ea quae gratiae repugnant. | |
| 903 Sic igitur lex nova dicitur lex libertatis dupliciter. Uno modo, | |
| 904 quia non arctat nos ad facienda vel vitanda aliqua, nisi quae de se | |
| 905 sunt vel necessaria vel repugnantia saluti, quae cadunt sub | |
| 906 praecepto vel prohibitione legis. Secundo, quia huiusmodi etiam | |
| 907 praecepta vel prohibitiones facit nos libere implere, inquantum ex | |
| 908 interiori instinctu gratiae ea implemus. Et propter haec duo lex | |
| 53 | 909 nova dicitur lex perfectae libertatis, Iac. I.</p><p title="I-II q. 108 a. 1 ad 3"><a name="38326"><span class="ref">[38326] Iª-IIae q. 108 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 910 dicendum quod lex nova, cohibendo animum ab inordinatis motibus, |
| 911 oportet quod etiam cohibeat manum ab inordinatis actibus, qui sunt | |
| 53 | 912 effectus interiorum motuum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 108 a. 2 arg. 1"><a name="38327"><span class="ref">[38327] Iª-IIae q. 108 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 913 secundum sic proceditur. Videtur quod lex nova insufficienter |
| 914 exteriores actus ordinaverit. Ad legem enim novam praecipue | |
| 915 pertinere videtur fides per dilectionem operans; secundum illud ad | |
| 916 Gal. V, <i>in Christo Iesu neque circumcisio aliquid valet neque | |
| 917 praeputium, sed fides quae per dilectionem operatur</i>. Sed lex | |
| 918 nova explicavit quaedam credenda quae non erant in veteri lege | |
| 919 explicita, sicut de fide Trinitatis. Ergo etiam debuit superaddere | |
| 920 aliqua exteriora opera moralia, quae non erant in veteri lege | |
| 53 | 921 determinata.</p><p title="I-II q. 108 a. 2 arg. 2"><a name="38328"><span class="ref">[38328] Iª-IIae q. 108 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 922 in veteri lege non solum instituta sunt sacramenta, sed etiam |
| 923 aliqua sacra, ut supra dictum est. Sed in nova lege, etsi sint | |
| 924 instituta aliqua sacramenta, nulla tamen sacra instituta a domino | |
| 925 videntur, puta quae pertineant vel ad sanctificationem alicuius | |
| 926 templi aut vasorum, vel etiam ad aliquam solemnitatem celebrandam. | |
| 53 | 927 Ergo lex nova insufficienter exteriora ordinavit.</p><p title="I-II q. 108 a. 2 arg. 3"><a name="38329"><span class="ref">[38329] Iª-IIae q. 108 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 928 in veteri lege, sicut erant quaedam observantiae pertinentes ad Dei |
| 929 ministros, ita etiam erant quaedam observantiae pertinentes ad | |
| 930 populum; ut supra dictum est, cum de caeremonialibus veteris legis | |
| 931 ageretur. Sed in nova lege videntur aliquae observantiae esse datae | |
| 932 ministris Dei, ut patet Matth. X, <i>nolite possidere aurum neque | |
| 933 argentum, neque pecuniam in zonis vestris</i>, et cetera quae ibi | |
| 934 sequuntur, et quae dicuntur Luc. IX et X. Ergo etiam debuerunt | |
| 935 aliquae observantiae institui in nova lege ad populum fidelem | |
| 53 | 936 pertinentes.</p><p title="I-II q. 108 a. 2 arg. 4"><a name="38330"><span class="ref">[38330] Iª-IIae q. 108 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 937 in veteri lege, praeter moralia et caeremonialia, fuerunt quaedam |
| 938 iudicialia praecepta. Sed in lege nova non traduntur aliqua | |
| 939 iudicialia praecepta. Ergo lex nova insufficienter exteriora opera | |
| 53 | 940 ordinavit.</p><p title="I-II q. 108 a. 2 s. c."><a name="38331"><span class="ref">[38331] Iª-IIae q. 108 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 941 est quod dominus dicit, Matth. VII, <i>omnis qui audit verba mea |
| 942 haec et facit ea, assimilabitur viro sapienti qui aedificavit domum | |
| 943 suam supra petram</i>. Sed sapiens aedificator nihil omittit eorum | |
| 944 quae sunt necessaria ad aedificium. Ergo in verbis Christi | |
| 945 sufficienter sunt omnia posita quae pertinent ad salutem | |
| 53 | 946 humanam.</p><p title="I-II q. 108 a. 2 co."><a name="38332"><span class="ref">[38332] Iª-IIae q. 108 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 947 dicendum quod, sicut dictum est, lex nova in exterioribus illa |
| 948 solum praecipere debuit vel prohibere, per quae in gratiam | |
| 949 introducimur, vel quae pertinent ad rectum gratiae usum ex | |
| 950 necessitate. Et quia gratiam ex nobis consequi non possumus, sed | |
| 951 per Christum solum, ideo sacramenta, per quae gratiam consequimur, | |
| 952 ipse dominus instituit per seipsum, scilicet Baptismum, | |
| 953 Eucharistiam, ordinem ministrorum novae legis, instituendo | |
| 954 apostolos et septuaginta duos discipulos, et poenitentiam, et | |
| 955 matrimonium indivisibile. Confirmationem etiam promisit per | |
| 956 spiritus sancti missionem. Ex eius etiam institutione apostoli | |
| 957 leguntur oleo infirmos ungendo sanasse, ut habetur Marc. VI. Quae | |
| 958 sunt novae legis sacramenta. Rectus autem gratiae usus est per | |
| 959 opera caritatis. Quae quidem secundum quod sunt de necessitate | |
| 960 virtutis, pertinent ad praecepta moralia, quae etiam in veteri lege | |
| 961 tradebantur. Unde quantum ad hoc, lex nova super veterem addere non | |
| 962 debuit circa exteriora agenda. Determinatio autem praedictorum | |
| 963 operum in ordine ad cultum Dei, pertinet ad praecepta caeremonialia | |
| 964 legis; in ordine vero ad proximum, ad iudicialia; ut supra dictum | |
| 965 est. Et ideo, quia istae determinationes non sunt secundum se de | |
| 966 necessitate interioris gratiae, in qua lex consistit; idcirco non | |
| 967 cadunt sub praecepto novae legis, sed relinquuntur humano arbitrio; | |
| 968 quaedam quidem quantum ad subditos, quae scilicet pertinent | |
| 969 singillatim ad unumquemque; quaedam vero ad praelatos temporales | |
| 970 vel spirituales, quae scilicet pertinent ad utilitatem communem. | |
| 971 Sic igitur lex nova nulla alia exteriora opera determinare debuit | |
| 972 praecipiendo vel prohibendo, nisi sacramenta, et moralia praecepta | |
| 973 quae de se pertinent ad rationem virtutis, puta non esse | |
| 53 | 974 occidendum, non esse furandum, et alia huiusmodi.</p><p title="I-II q. 108 a. 2 ad 1"><a name="38333"><span class="ref">[38333] Iª-IIae q. 108 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 975 ergo dicendum quod ea quae sunt fidei, sunt supra rationem humanam, |
| 976 unde in ea non possumus pervenire nisi per gratiam. Et ideo, | |
| 977 abundantiori gratia superveniente, oportuit plura credenda | |
| 978 explicari. Sed ad opera virtutum dirigimur per rationem naturalem, | |
| 979 quae est regula quaedam operationis humanae, ut supra dictum est. | |
| 980 Et ideo in his non oportuit aliqua praecepta dari ultra moralia | |
| 53 | 981 legis praecepta, quae sunt de dictamine rationis.</p><p title="I-II q. 108 a. 2 ad 2"><a name="38334"><span class="ref">[38334] Iª-IIae q. 108 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 982 dicendum quod in sacramentis novae legis datur gratia, quae non est |
| 983 nisi a Christo, et ideo oportuit quod ab ipso institutionem | |
| 984 haberent. Sed in sacris non datur aliqua gratia, puta in | |
| 985 consecratione templi vel altaris vel aliorum huiusmodi, aut etiam | |
| 986 in ipsa celebritate solemnitatum. Et ideo talia, quia secundum | |
| 987 seipsa non pertinent ad necessitatem interioris gratiae, dominus | |
| 53 | 988 fidelibus instituenda reliquit pro suo arbitrio.</p><p title="I-II q. 108 a. 2 ad 3"><a name="38335"><span class="ref">[38335] Iª-IIae q. 108 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 989 dicendum quod illa praecepta dominus dedit apostolis non tanquam |
| 990 caeremoniales observantias, sed tanquam moralia instituta. Et | |
| 991 possunt intelligi dupliciter. Uno modo, secundum Augustinum, in | |
| 992 libro de consensu Evangelist., ut non sint praecepta, sed | |
| 993 concessiones. Concessit enim eis ut possent pergere ad | |
| 994 praedicationis officium sine pera et baculo et aliis huiusmodi, | |
| 995 tanquam habentes potestatem necessaria vitae accipiendi ab illis | |
| 996 quibus praedicabant, unde subdit, dignus enim est operarius cibo | |
| 997 suo. Non autem peccat, sed supererogat, qui sua portat, ex quibus | |
| 998 vivat in praedicationis officio, non accipiens sumptum ab his | |
| 999 quibus Evangelium praedicat, sicut Paulus fecit. Alio modo possunt | |
| 1000 intelligi, secundum aliorum sanctorum expositionem, ut sint quaedam | |
| 1001 statuta temporalia apostolis data pro illo tempore quo mittebantur | |
| 1002 ad praedicandum in Iudaea ante Christi passionem. Indigebant enim | |
| 1003 discipuli, quasi adhuc parvuli sub Christi cura existentes, | |
| 1004 accipere aliqua specialia instituta a Christo, sicut et quilibet | |
| 1005 subditi a suis praelatis, et praecipue quia erant paulatim | |
| 1006 exercitandi ut temporalium sollicitudinem abdicarent, per quod | |
| 1007 reddebantur idonei ad hoc quod Evangelium per universum orbem | |
| 1008 praedicarent. Nec est mirum si, adhuc durante statu veteris legis, | |
| 1009 et nondum perfectam libertatem spiritus consecutis, quosdam | |
| 1010 determinatos modos vivendi instituit. Quae quidem statuta, | |
| 1011 imminente passione, removit, tanquam discipulis iam per ea | |
| 1012 sufficienter exercitatis. Unde Luc. XXII, dixit, <i>quando misi vos | |
| 1013 sine sacculo et pera et calceamentis, numquid aliquid defuit vobis? | |
| 1014 At illi dixerunt, nihil. Dixit ergo eis, sed nunc qui habet | |
| 1015 sacculum, tollat; similiter et peram</i>. Iam enim imminebat tempus | |
| 1016 perfectae libertatis, ut totaliter suo dimitterentur arbitrio in | |
| 53 | 1017 his quae secundum se non pertinent ad necessitatem virtutis.</p><p title="I-II q. 108 a. 2 ad 4"><a name="38336"><span class="ref">[38336] Iª-IIae q. 108 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1018 dicendum quod iudicialia etiam, secundum se considerata, non sunt |
| 1019 de necessitate virtutis quantum ad talem determinationem sed solum | |
| 1020 quantum ad communem rationem iustitiae. Et ideo iudicialia | |
| 1021 praecepta reliquit dominus disponenda his qui curam aliorum erant | |
| 1022 habituri vel spiritualem vel temporalem. Sed circa iudicialia | |
| 1023 praecepta veteris legis quaedam explanavit, propter malum | |
| 53 | 1024 intellectum Pharisaeorum, ut infra dicetur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 108 a. 3 arg. 1"><a name="38337"><span class="ref">[38337] Iª-IIae q. 108 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1025 sic proceditur. Videtur quod circa interiores actus lex nova |
| 1026 insufficienter hominem ordinaverit. Sunt enim decem praecepta | |
| 1027 Decalogi ordinantia hominem ad Deum et proximum. Sed dominus solum | |
| 1028 circa tria illorum aliquid adimplevit, scilicet circa prohibitionem | |
| 1029 homicidii, et circa prohibitionem adulterii, et circa prohibitionem | |
| 1030 periurii. Ergo videtur quod insufficienter hominem ordinaverit, | |
| 53 | 1031 adimpletionem aliorum praeceptorum praetermittens.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 arg. 2"><a name="38338"><span class="ref">[38338] Iª-IIae q. 108 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1032 dominus nihil ordinavit in Evangelio de iudicialibus praeceptis |
| 1033 nisi circa repudium uxoris, et circa poenam talionis, et circa | |
| 1034 persecutionem inimicorum. Sed multa sunt alia iudicialia praecepta | |
| 1035 veteris legis, ut supra dictum est. Ergo quantum ad hoc, | |
| 53 | 1036 insufficienter vitam hominum ordinavit.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 arg. 3"><a name="38339"><span class="ref">[38339] Iª-IIae q. 108 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1037 in veteri lege, praeter praecepta moralia et iudicialia, erant |
| 1038 quaedam caeremonialia. Circa quae dominus nihil ordinavit. Ergo | |
| 53 | 1039 videtur insufficienter ordinasse.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 arg. 4"><a name="38340"><span class="ref">[38340] Iª-IIae q. 108 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1040 ad interiorem bonam mentis dispositionem pertinet ut nullum bonum |
| 1041 opus homo faciat propter quemcumque temporalem finem. Sed multa | |
| 1042 sunt alia temporalia bona quam favor humanus, multa etiam alia sunt | |
| 1043 bona opera quam ieiunium, eleemosyna et oratio. Ergo inconveniens | |
| 1044 fuit quod dominus docuit solum circa haec tria opera gloriam | |
| 53 | 1045 favoris humani vitari, et nihil aliud terrenorum bonorum.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 arg. 5"><a name="38341"><span class="ref">[38341] Iª-IIae q. 108 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1046 naturaliter homini inditum est ut sollicitetur circa ea quae sunt |
| 1047 sibi necessaria ad vivendum, in qua etiam sollicitudine alia | |
| 1048 animalia cum homine conveniunt, unde dicitur Prov. VI, <i>vade ad | |
| 1049 formicam, o piger, et considera vias eius. Parat in aestate cibum | |
| 1050 sibi, et congregat in messe quod comedat</i>. Sed omne praeceptum | |
| 1051 quod datur contra inclinationem naturae, est iniquum, utpote contra | |
| 1052 legem naturalem existens. Ergo inconvenienter videtur dominus | |
| 53 | 1053 prohibuisse sollicitudinem victus et vestitus.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 arg. 6"><a name="38342"><span class="ref">[38342] Iª-IIae q. 108 a. 3 arg. 6</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1054 nullus actus virtutis est prohibendus. Sed iudicium est actus |
| 1055 iustitiae; secundum illud Psalmi XCIII, <i>quousque iustitia | |
| 1056 convertatur in iudicium</i>. Ergo inconvenienter videtur dominus | |
| 1057 iudicium prohibuisse. Et ita videtur lex nova insufficienter | |
| 53 | 1058 hominem ordinasse circa interiores actus.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 s. c."><a name="38343"><span class="ref">[38343] Iª-IIae q. 108 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 1059 est quod Augustinus dicit, in libro de Serm. Dom. in monte, |
| 1060 <i>considerandum est quia, cum dixit, qui audit verba mea haec, | |
| 1061 satis significat sermonem istum domini omnibus praeceptis quibus | |
| 53 | 1062 Christiana vita formatur, esse perfectum</i>.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 co."><a name="38344"><span class="ref">[38344] Iª-IIae q. 108 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1063 dicendum quod, sicut ex inducta auctoritate Augustini apparet, |
| 1064 sermo quem dominus in monte proposuit, totam informationem | |
| 1065 Christianae vitae continet. In quo perfecte interiores motus | |
| 1066 hominis ordinantur. Nam post declaratum beatitudinis finem; et | |
| 1067 commendata apostolica dignitate, per quos erat doctrina evangelica | |
| 1068 promulganda; ordinat interiores hominis motus, primo quidem quantum | |
| 1069 ad seipsum; et deinde quantum ad proximum. Quantum autem ad | |
| 1070 seipsum, dupliciter; secundum duos interiores hominis motus circa | |
| 1071 agenda, qui sunt voluntas de agendis, et intentio de fine. Unde | |
| 1072 primo ordinat hominis voluntatem secundum diversa legis praecepta, | |
| 1073 ut scilicet abstineat aliquis non solum ab exterioribus operibus | |
| 1074 quae sunt secundum se mala, sed etiam ab interioribus, et ab | |
| 1075 occasionibus malorum. Deinde ordinat intentionem hominis, docens | |
| 1076 quod in bonis quae agimus, neque quaeramus humanam gloriam, neque | |
| 1077 mundanas divitias, quod est thesaurizare in terra. Consequenter | |
| 1078 autem ordinat interiorem hominis motum quoad proximum, ut scilicet | |
| 1079 eum non temerarie aut iniuste iudicemus, aut praesumptuose; neque | |
| 1080 tamen sic simus apud proximum remissi, ut eis sacra committamus, si | |
| 1081 sint indigni. Ultimo autem docet modum adimplendi evangelicam | |
| 1082 doctrinam, scilicet implorando divinum auxilium; et conatum | |
| 1083 apponendo ad ingrediendum per angustam portam perfectae virtutis; | |
| 1084 et cautelam adhibendo ne a seductoribus corrumpamur. Et quod | |
| 1085 observatio mandatorum eius est necessaria ad virtutem, non autem | |
| 1086 sufficit sola confessio fidei, vel miraculorum operatio, vel solus | |
| 53 | 1087 auditus.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 ad 1"><a name="38345"><span class="ref">[38345] Iª-IIae q. 108 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1088 ergo dicendum quod dominus circa illa legis praecepta adimpletionem |
| 1089 apposuit, in quibus Scribae et Pharisaei non rectum intellectum | |
| 1090 habebant. Et hoc contingebat praecipue circa tria praecepta | |
| 1091 Decalogi. Nam circa prohibitionem adulterii et homicidii, | |
| 1092 aestimabant solum exteriorem actum prohiberi, non autem interiorem | |
| 1093 appetitum. Quod magis credebant circa homicidium et adulterium quam | |
| 1094 circa furtum vel falsum testimonium, quia motus irae in homicidium | |
| 1095 tendens, et concupiscentiae motus tendens in adulterium, videntur | |
| 1096 aliqualiter nobis a natura inesse; non autem appetitus furandi, vel | |
| 1097 falsum testimonium dicendi. Circa periurium vero habebant falsum | |
| 1098 intellectum, credentes periurium quidem esse peccatum; iuramentum | |
| 1099 autem per se esse appetendum et frequentandum, quia videtur ad Dei | |
| 1100 reverentiam pertinere. Et ideo dominus ostendit iuramentum non esse | |
| 1101 appetendum tanquam bonum; sed melius esse absque iuramento loqui, | |
| 53 | 1102 nisi necessitas cogat.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 ad 2"><a name="38346"><span class="ref">[38346] Iª-IIae q. 108 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1103 dicendum quod circa iudicialia praecepta dupliciter Scribae et |
| 1104 Pharisaei errabant. Primo quidem, quia quaedam quae in lege Moysi | |
| 1105 erant tradita tanquam permissiones, aestimabant esse per se iusta, | |
| 1106 scilicet repudium uxoris, et usuras accipere ab extraneis. Et ideo | |
| 1107 dominus prohibuit uxoris repudium, Matth. V; et usurarum | |
| 1108 acceptionem, Luc. VI, dicens, <i>date mutuum nihil inde | |
| 1109 sperantes</i>. Alio modo errabant credentes quaedam quae lex vetus | |
| 1110 instituerat facienda propter iustitiam, esse exequenda ex appetitu | |
| 1111 vindictae; vel ex cupiditate temporalium rerum; vel ex odio | |
| 1112 inimicorum. Et hoc in tribus praeceptis. Appetitum enim vindictae | |
| 1113 credebant esse licitum, propter praeceptum datum de poena talionis. | |
| 1114 Quod quidem fuit datum ut iustitia servaretur, non ut homo | |
| 1115 vindictam quaereret. Et ideo dominus, ad hoc removendum, docet | |
| 1116 animum hominis sic debere esse praeparatum ut, si necesse sit, | |
| 1117 etiam paratus sit plura sustinere. Motum autem cupiditatis | |
| 1118 aestimabant esse licitum, propter praecepta iudicialia in quibus | |
| 1119 mandabatur restitutio rei ablatae fieri etiam cum aliqua additione, | |
| 1120 ut supra dictum est. Et hoc quidem lex mandavit propter iustitiam | |
| 1121 observandam, non ut daret cupiditati locum. Et ideo dominus docet | |
| 1122 ut ex cupiditate nostra non repetamus, sed simus parati, si necesse | |
| 1123 fuerit, etiam ampliora dare. Motum vero odii credebant esse | |
| 1124 licitum, propter praecepta legis data de hostium interfectione. | |
| 1125 Quod quidem lex statuit propter iustitiam implendam, ut supra | |
| 1126 dictum est, non propter odia exsaturanda. Et ideo dominus docet ut | |
| 1127 ad inimicos dilectionem habeamus, et parati simus, si opus fuerit, | |
| 1128 etiam benefacere. Haec enim praecepta secundum praeparationem animi | |
| 53 | 1129 sunt accipienda, ut Augustinus exponit.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 ad 3"><a name="38347"><span class="ref">[38347] Iª-IIae q. 108 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1130 dicendum quod praecepta moralia omnino in nova lege remanere |
| 1131 debebant, quia secundum se pertinent ad rationem virtutis. | |
| 1132 Praecepta autem iudicialia non remanebant ex necessitate secundum | |
| 1133 modum quem lex determinavit; sed relinquebatur arbitrio hominum | |
| 1134 utrum sic vel aliter esset determinandum. Et ideo convenienter | |
| 1135 dominus circa haec duo genera praeceptorum nos ordinavit. | |
| 1136 Praeceptorum autem caeremonialium observatio totaliter per rei | |
| 1137 impletionem tollebatur. Et ideo circa huiusmodi praecepta, in illa | |
| 1138 communi doctrina, nihil ordinavit. Ostendit tamen alibi quod totus | |
| 1139 corporalis cultus qui erat determinatus in lege, erat in | |
| 1140 spiritualem commutandus; ut patet Ioan. IV, ubi dixit, <i>venit | |
| 1141 hora quando neque in monte hoc neque in Ierosolymis adorabitis | |
| 1142 patrem; sed veri adoratores adorabunt patrem in spiritu et | |
| 53 | 1143 veritate</i>.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 ad 4"><a name="38348"><span class="ref">[38348] Iª-IIae q. 108 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1144 dicendum quod omnes res mundanae ad tria reducuntur, scilicet ad |
| 1145 honores, divitias et delicias; secundum illud I Ioan. II, omne quod | |
| 1146 est in mundo, concupiscentia carnis est, quod pertinet ad delicias | |
| 1147 carnis; et concupiscentia oculorum, quod pertinet ad divitias; et | |
| 1148 superbia vitae, quod pertinet ad ambitum gloriae et honoris. | |
| 1149 Superfluas autem carnis delicias lex non repromisit, sed magis | |
| 1150 prohibuit. Repromisit autem celsitudinem honoris, et abundantiam | |
| 1151 divitiarum, dicitur enim Deut. XXVIII, <i>si audieris vocem domini | |
| 1152 Dei tui, faciet te excelsiorem cunctis gentibus</i>, quantum ad | |
| 1153 primum; et post pauca subdit, <i>abundare te faciet omnibus | |
| 1154 bonis</i>, quantum ad secundum. Quae quidem promissa sic prave | |
| 1155 intelligebant Iudaei, ut propter ea esset Deo serviendum, sicut | |
| 1156 propter finem. Et ideo dominus hoc removit, docens primo, quod | |
| 1157 opera virtutis non sunt facienda propter humanam gloriam. Et ponit | |
| 1158 tria opera, ad quae omnia alia reducuntur, nam omnia quae aliquis | |
| 1159 facit ad refrenandum seipsum in suis concupiscentiis, reducuntur ad | |
| 1160 ieiunium; quaecumque vero fiunt propter dilectionem proximi, | |
| 1161 reducuntur ad eleemosynam; quaecumque vero propter cultum Dei | |
| 1162 fiunt, reducuntur ad orationem. Ponit autem haec tria specialiter | |
| 1163 quasi praecipua, et per quae homines maxime solent gloriam venari. | |
| 1164 Secundo, docuit quod non debemus finem constituere in divitiis, cum | |
| 53 | 1165 dixit, <i>nolite thesaurizare vobis thesauros in terra</i>.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 ad 5"><a name="38349"><span class="ref">[38349] Iª-IIae q. 108 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 1166 dicendum quod dominus sollicitudinem necessariam non prohibuit, sed |
| 1167 sollicitudinem inordinatam. Est autem quadruplex inordinatio | |
| 1168 sollicitudinis vitanda circa temporalia. Primo quidem, ut in eis | |
| 1169 finem non constituamus, neque Deo serviamus propter necessaria | |
| 1170 victus et vestitus. Unde dicit, <i>nolite thesaurizare vobis</i> et | |
| 1171 cetera. Secundo, ut non sic sollicitemur de temporalibus, cum | |
| 1172 desperatione divini auxilii. Unde dominus dicit, <i>scit pater | |
| 1173 vester quia his omnibus indigetis</i>. Tertio, ne sit sollicitudo | |
| 1174 praesumptuosa, ut scilicet homo confidat se necessaria vitae per | |
| 1175 suam sollicitudinem posse procurare, absque divino auxilio. Quod | |
| 1176 dominus removet per hoc quod <i>homo non potest aliquid adiicere ad | |
| 1177 staturam suam</i>. Quarto, per hoc quod homo sollicitudinis tempus | |
| 1178 praeoccupat, quia scilicet de hoc sollicitus est nunc, quod non | |
| 1179 pertinet ad curam praesentis temporis, sed ad curam futuri. Unde | |
| 53 | 1180 dicit, nolite solliciti esse in crastinum.</p><p title="I-II q. 108 a. 3 ad 6"><a name="38350"><span class="ref">[38350] Iª-IIae q. 108 a. 3 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 1181 dicendum quod dominus non prohibet iudicium iustitiae, sine quo non |
| 1182 possent sancta subtrahi ab indignis. Sed prohibet iudicium | |
| 53 | 1183 inordinatum, ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 108 a. 4 arg. 1"><a name="38351"><span class="ref">[38351] Iª-IIae q. 108 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1184 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter in lege nova consilia |
| 1185 quaedam determinata sint proposita. Consilia enim dantur de rebus | |
| 1186 expedientibus ad finem; ut supra dictum est, cum de consilio | |
| 1187 ageretur. Sed non eadem omnibus expediunt. Ergo non sunt aliqua | |
| 53 | 1188 consilia determinata omnibus proponenda.</p><p title="I-II q. 108 a. 4 arg. 2"><a name="38352"><span class="ref">[38352] Iª-IIae q. 108 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1189 consilia dantur de meliori bono. Sed non sunt determinati gradus |
| 1190 melioris boni. Ergo non debent aliqua determinata consilia | |
| 53 | 1191 dari.</p><p title="I-II q. 108 a. 4 arg. 3"><a name="38353"><span class="ref">[38353] Iª-IIae q. 108 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1192 consilia pertinent ad perfectionem vitae. Sed obedientia pertinet |
| 1193 ad perfectionem vitae. Ergo inconvenienter de ea consilium non | |
| 53 | 1194 datur in Evangelio.</p><p title="I-II q. 108 a. 4 arg. 4"><a name="38354"><span class="ref">[38354] Iª-IIae q. 108 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 1195 multa ad perfectionem vitae pertinentia inter praecepta ponuntur, |
| 1196 sicut hoc quod dicitur, diligite inimicos vestros; et praecepta | |
| 1197 etiam quae dedit dominus apostolis, Matth. X. Ergo inconvenienter | |
| 1198 traduntur consilia in nova lege, tum quia non omnia ponuntur; tum | |
| 53 | 1199 etiam quia a praeceptis non distinguuntur.</p><p title="I-II q. 108 a. 4 s. c."><a name="38355"><span class="ref">[38355] Iª-IIae q. 108 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 1200 consilia sapientis amici magnam utilitatem afferunt; secundum illud |
| 1201 Prov. XXVII, <i>unguento et variis odoribus delectatur cor, et | |
| 1202 bonis amici consiliis anima dulcoratur</i>. Sed Christus maxime est | |
| 1203 sapiens et amicus. Ergo eius consilia maximam utilitatem continent, | |
| 53 | 1204 et convenientia sunt.</p><p title="I-II q. 108 a. 4 co."><a name="38356"><span class="ref">[38356] Iª-IIae q. 108 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1205 dicendum quod haec est differentia inter consilium et praeceptum, |
| 1206 quod praeceptum importat necessitatem, consilium autem in optione | |
| 1207 ponitur eius cui datur. Et ideo convenienter in lege nova, quae est | |
| 1208 lex libertatis, supra praecepta sunt addita consilia, non autem in | |
| 1209 veteri lege, quae erat lex servitutis. Oportet igitur quod | |
| 1210 praecepta novae legis intelligantur esse data de his quae sunt | |
| 1211 necessaria ad consequendum finem aeternae beatitudinis, in quem lex | |
| 1212 nova immediate introducit. Consilia vero oportet esse de illis per | |
| 1213 quae melius et expeditius potest homo consequi finem praedictum. | |
| 1214 Est autem homo constitutus inter res mundi huius et spiritualia | |
| 1215 bona, in quibus beatitudo aeterna consistit, ita quod quanto plus | |
| 1216 inhaeret uni eorum, tanto plus recedit ab altero, et e converso. | |
| 1217 Qui ergo totaliter inhaeret rebus huius mundi, ut in eis finem | |
| 1218 constituat, habens eas quasi rationes et regulas suorum operum, | |
| 1219 totaliter excidit a spiritualibus bonis. Et ideo huiusmodi | |
| 1220 inordinatio tollitur per praecepta. Sed quod homo totaliter ea quae | |
| 1221 sunt mundi abiiciat, non est necessarium ad perveniendum in finem | |
| 1222 praedictum, quia potest homo utens rebus huius mundi, dummodo in | |
| 1223 eis finem non constituat, ad beatitudinem aeternam pervenire. Sed | |
| 1224 expeditius perveniet totaliter bona huius mundi abdicando. Et ideo | |
| 1225 de hoc dantur consilia Evangelii. Bona autem huius mundi, quae | |
| 1226 pertinent ad usum humanae vitae, in tribus consistunt, scilicet in | |
| 1227 divitiis exteriorum bonorum, quae pertinent ad concupiscentiam | |
| 1228 oculorum; in deliciis carnis, quae pertinent ad concupiscentiam | |
| 1229 carnis; et in honoribus, quae pertinent ad superbiam vitae; sicut | |
| 1230 patet I Ioan. II. Haec autem tria totaliter derelinquere, secundum | |
| 1231 quod possibile est, pertinet ad consilia evangelica. In quibus | |
| 1232 etiam tribus fundatur omnis religio, quae statum perfectionis | |
| 1233 profitetur, nam divitiae abdicantur per paupertatem; deliciae | |
| 1234 carnis per perpetuam castitatem; superbia vitae per obedientiae | |
| 1235 servitutem. Haec autem simpliciter observata pertinent ad consilia | |
| 1236 simpliciter proposita. Sed observatio uniuscuiusque eorum in aliquo | |
| 1237 speciali casu, pertinet ad consilium secundum quid, scilicet in | |
| 1238 casu illo. Puta cum homo dat aliquam eleemosynam pauperi quam dare | |
| 1239 non tenetur, consilium sequitur quantum ad factum illud. Similiter | |
| 1240 etiam quando aliquo tempore determinato a delectationibus carnis | |
| 1241 abstinet ut orationibus vacet, consilium sequitur pro tempore illo. | |
| 1242 Similiter etiam quando aliquis non sequitur voluntatem suam in | |
| 1243 aliquo facto quod licite posset facere, consilium sequitur in casu | |
| 1244 illo, puta si benefaciat inimicis quando non tenetur, vel si | |
| 1245 offensam remittat cuius iuste posset exigere vindictam. Et sic | |
| 1246 etiam omnia consilia particularia ad illa tria generalia et | |
| 53 | 1247 perfecta reducuntur.</p><p title="I-II q. 108 a. 4 ad 1"><a name="38357"><span class="ref">[38357] Iª-IIae q. 108 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1248 ergo dicendum quod praedicta consilia, quantum est de se sunt |
| 1249 omnibus expedientia, sed ex indispositione aliquorum contingit quod | |
| 1250 alicui expedientia non sunt, quia eorum affectus ad haec non | |
| 1251 inclinatur. Et ideo dominus, consilia evangelica proponens, semper | |
| 1252 facit mentionem de idoneitate hominum ad observantiam consiliorum. | |
| 1253 Dans enim consilium perpetuae paupertatis, Matth. XIX, praemittit, | |
| 1254 <i>si vis perfectus esse</i>; et postea subdit, <i>vade et vende | |
| 1255 omnia quae habes</i>. Similiter, dans consilium perpetuae | |
| 1256 castitatis, cum dixit, <i>sunt eunuchi qui castraverunt seipsos | |
| 1257 propter regnum caelorum</i>, statim subdit, <i>qui potest capere, | |
| 1258 capiat</i>. Et similiter apostolus, I ad Cor. VII, praemisso | |
| 1259 consilio virginitatis, dicit, <i>porro hoc ad utilitatem vestram | |
| 53 | 1260 dico, non ut laqueum vobis iniiciam</i>.</p><p title="I-II q. 108 a. 4 ad 2"><a name="38358"><span class="ref">[38358] Iª-IIae q. 108 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 1261 dicendum quod meliora bona particulariter in singulis sunt |
| 1262 indeterminata. Sed illa quae sunt simpliciter et absolute meliora | |
| 1263 bona in universali, sunt determinata. Ad quae etiam omnia illa | |
| 53 | 1264 particularia reducuntur, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 108 a. 4 ad 3"><a name="38359"><span class="ref">[38359] Iª-IIae q. 108 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1265 dicendum quod etiam consilium obedientiae dominus intelligitur |
| 1266 dedisse in hoc quod dixit, et sequatur me; quem sequimur non solum | |
| 1267 imitando opera, sed etiam obediendo mandatis ipsius; secundum illud | |
| 53 | 1268 Ioan. X. <i>Oves meae vocem meam audiunt, et sequuntur me</i>.</p><p title="I-II q. 108 a. 4 ad 4"><a name="38360"><span class="ref">[38360] Iª-IIae q. 108 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1269 dicendum quod ea quae de vera dilectione inimicorum, et similibus, |
| 1270 dominus dicit Matth. V et Luc. VI, si referantur ad praeparationem | |
| 1271 animi, sunt de necessitate salutis, ut scilicet homo sit paratus | |
| 1272 benefacere inimicis, et alia huiusmodi facere, cum necessitas hoc | |
| 1273 requirat. Et ideo inter praecepta ponuntur. Sed ut aliquis hoc | |
| 1274 inimicis exhibeat prompte in actu, ubi specialis necessitas non | |
| 1275 occurrit, pertinet ad consilia particularia, ut dictum est. Illa | |
| 1276 autem quae ponuntur Matth. X, et Luc. IX, et X, fuerunt quaedam | |
| 1277 praecepta disciplinae pro tempore illo, vel concessiones quaedam, | |
| 53 | 1278 ut supra dictum est. Et ideo non inducuntur tanquam consilia.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 1279 <p><a href="sth2098.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 1280 <a href="sth2109.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 1281 <br/> | |
| 1282 <hr/> | |
| 1283 <br/> | |
| 1284 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 1285 hanc editionem<br/> | |
| 1286 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 1287 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 1288 </div></body> | |
| 1289 </html> |
