Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2072.html @ 53:d777cc3962f2
div-wrapped
| author | ht |
|---|---|
| date | Mon, 28 Dec 2009 13:00:58 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | 71f2c033089e |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 28 | 19 72</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">prima pars secundae partis quaestio LXXII</div><div class="centro"> |
| 22 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 23 <tr> |
| 53 | 24 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 25 </tr> |
| 26 </table> | |
| 53 | 27 <br/> |
| 28 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1892 editum<br/> | |
| 28 | 29 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 30 magneticas<br/> |
| 31 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 32 <br/></span><br/> | |
| 33 <hr/> | |
| 34 <br/> | |
| 35 <p><a href="sth2071.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 36 <a href="sth2073.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 37 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 38 // | |
| 39 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
40 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 42 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 43 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="#36536">I&ordf;-IIae q. 72 pr.'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#36537">I&ordf;-IIae q. 72 a. 1 arg. 1'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#36538">I&ordf;-IIae q. 72 a. 1 arg. 2'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#36539">I&ordf;-IIae q. 72 a. 1 arg. 3'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#36540">I&ordf;-IIae q. 72 a. 1 s. c.'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#36541">I&ordf;-IIae q. 72 a. 1 co.'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#36542">I&ordf;-IIae q. 72 a. 1 ad 1'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#36543">I&ordf;-IIae q. 72 a. 1 ad 2'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#36544">I&ordf;-IIae q. 72 a. 1 ad 3'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#36545">I&ordf;-IIae q. 72 a. 2 arg. 1'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#36546">I&ordf;-IIae q. 72 a. 2 arg. 2'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#36547">I&ordf;-IIae q. 72 a. 2 arg. 3'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#36548">I&ordf;-IIae q. 72 a. 2 arg. 4'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#36549">I&ordf;-IIae q. 72 a. 2 s. c.'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#36550">I&ordf;-IIae q. 72 a. 2 co.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#36551">I&ordf;-IIae q. 72 a. 2 ad 1'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#36552">I&ordf;-IIae q. 72 a. 2 ad 2'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#36553">I&ordf;-IIae q. 72 a. 2 ad 3'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#36554">I&ordf;-IIae q. 72 a. 2 ad 4'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#36555">I&ordf;-IIae q. 72 a. 3 arg. 1'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#36556">I&ordf;-IIae q. 72 a. 3 arg. 2'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#36557">I&ordf;-IIae q. 72 a. 3 arg. 3'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#36558">I&ordf;-IIae q. 72 a. 3 s. c.'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#36559">I&ordf;-IIae q. 72 a. 3 co.'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#36560">I&ordf;-IIae q. 72 a. 3 ad 1'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#36561">I&ordf;-IIae q. 72 a. 3 ad 2'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#36562">I&ordf;-IIae q. 72 a. 3 ad 3'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#36563">I&ordf;-IIae q. 72 a. 4 arg. 1'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#36564">I&ordf;-IIae q. 72 a. 4 arg. 2'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#36565">I&ordf;-IIae q. 72 a. 4 arg. 3'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#36566">I&ordf;-IIae q. 72 a. 4 s. c.'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#36567">I&ordf;-IIae q. 72 a. 4 co.'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#36568">I&ordf;-IIae q. 72 a. 4 ad 1'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#36569">I&ordf;-IIae q. 72 a. 4 ad 2'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#36570">I&ordf;-IIae q. 72 a. 4 ad 3'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#36571">I&ordf;-IIae q. 72 a. 5 arg. 1'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#36572">I&ordf;-IIae q. 72 a. 5 arg. 2'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#36573">I&ordf;-IIae q. 72 a. 5 arg. 3'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#36574">I&ordf;-IIae q. 72 a. 5 s. c.'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#36575">I&ordf;-IIae q. 72 a. 5 co.'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#36576">I&ordf;-IIae q. 72 a. 5 ad 1'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#36577">I&ordf;-IIae q. 72 a. 5 ad 2'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#36578">I&ordf;-IIae q. 72 a. 5 ad 3'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#36579">I&ordf;-IIae q. 72 a. 6 arg. 1'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#36580">I&ordf;-IIae q. 72 a. 6 arg. 2'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#36581">I&ordf;-IIae q. 72 a. 6 arg. 3'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#36582">I&ordf;-IIae q. 72 a. 6 s. c.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#36583">I&ordf;-IIae q. 72 a. 6 co.'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#36584">I&ordf;-IIae q. 72 a. 6 ad 1'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#36585">I&ordf;-IIae q. 72 a. 6 ad 2'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#36586">I&ordf;-IIae q. 72 a. 6 ad 3'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#36587">I&ordf;-IIae q. 72 a. 7 arg. 1'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#36588">I&ordf;-IIae q. 72 a. 7 arg. 2'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#36589">I&ordf;-IIae q. 72 a. 7 arg. 3'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#36590">I&ordf;-IIae q. 72 a. 7 s. c.'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#36591">I&ordf;-IIae q. 72 a. 7 co.'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#36592">I&ordf;-IIae q. 72 a. 7 ad 1'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#36593">I&ordf;-IIae q. 72 a. 7 ad 2'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#36594">I&ordf;-IIae q. 72 a. 7 ad 3'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#36595">I&ordf;-IIae q. 72 a. 8 arg. 1'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#36596">I&ordf;-IIae q. 72 a. 8 arg. 2'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#36597">I&ordf;-IIae q. 72 a. 8 arg. 3'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#36598">I&ordf;-IIae q. 72 a. 8 s. c.'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#36599">I&ordf;-IIae q. 72 a. 8 co.'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#36600">I&ordf;-IIae q. 72 a. 8 ad 1'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#36601">I&ordf;-IIae q. 72 a. 8 ad 2'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#36602">I&ordf;-IIae q. 72 a. 8 ad 3'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#36603">I&ordf;-IIae q. 72 a. 9 arg. 1'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#36604">I&ordf;-IIae q. 72 a. 9 arg. 2'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#36605">I&ordf;-IIae q. 72 a. 9 arg. 3'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#36606">I&ordf;-IIae q. 72 a. 9 s. c.'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#36607">I&ordf;-IIae q. 72 a. 9 co.'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#36608">I&ordf;-IIae q. 72 a. 9 ad 1'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#36609">I&ordf;-IIae q. 72 a. 9 ad 2'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#36610">I&ordf;-IIae q. 72 a. 9 ad 3'); | |
| 124 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 125 document.write('<BR><BR>'); | |
| 126 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 127 document.write('<\/FORM>'); | |
| 128 // --> | |
| 129 // | |
| 130 </script><br/> | |
| 131 <hr/> | |
| 132 <br/></div><div class="q" id="q72"><h2>Quaestio 72</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I-II q. 72 pr."><a name="36536"><span class="ref">[36536] | |
| 133 Iª-IIae q. 72 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 28 | 134 distinctione peccatorum vel vitiorum. Et circa hoc quaeruntur |
| 135 novem. Primo, utrum peccata distinguantur specie secundum obiecta. | |
| 136 Secundo, de distinctione peccatorum spiritualium et carnalium. | |
| 137 Tertio, utrum secundum causas. Quarto, utrum secundum eos in quos | |
| 138 peccatur. Quinto, utrum secundum diversitatem reatus. Sexto, utrum | |
| 139 secundum omissionem et commissionem. Septimo, utrum secundum | |
| 140 diversum processum peccati. Octavo, utrum secundum abundantiam et | |
| 53 | 141 defectum. Nono, utrum secundum diversas circumstantias.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I-II q. 72 a. 1 arg. 1"><a name="36537"><span class="ref">[36537] Iª-IIae q. 72 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 142 sic proceditur. Videtur quod peccata non differant specie secundum |
| 143 obiecta. Actus enim humani praecipue dicuntur boni vel mali per | |
| 144 comparationem ad finem, ut supra ostensum est. Cum igitur peccatum | |
| 145 nihil aliud sit quam actus hominis malus, sicut dictum est, videtur | |
| 146 quod secundum fines peccata debeant distingui specie, magis quam | |
| 53 | 147 secundum obiecta.</p><p title="I-II q. 72 a. 1 arg. 2"><a name="36538"><span class="ref">[36538] Iª-IIae q. 72 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 148 malum, cum sit privatio, distinguitur specie secundum diversas |
| 149 species oppositorum. Sed peccatum est quoddam malum in genere | |
| 150 humanorum actuum. Ergo peccata magis distinguuntur specie secundum | |
| 53 | 151 opposita, quam secundum obiecta.</p><p title="I-II q. 72 a. 1 arg. 3"><a name="36539"><span class="ref">[36539] Iª-IIae q. 72 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 152 si peccata specie differrent secundum obiecta, impossibile esset |
| 153 idem peccatum specie circa diversa obiecta inveniri. Sed | |
| 154 inveniuntur aliqua huiusmodi peccata, nam superbia est et in rebus | |
| 155 spiritualibus et in corporalibus, ut Gregorius dicit, in libro | |
| 156 XXXIV Moral.; avaritia etiam est circa diversa genera rerum. Ergo | |
| 53 | 157 peccata non distinguuntur specie secundum obiecta.</p><p title="I-II q. 72 a. 1 s. c."><a name="36540"><span class="ref">[36540] Iª-IIae q. 72 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 158 est quod peccatum est dictum vel factum vel concupitum contra legem |
| 159 Dei. Sed dicta vel facta vel concupita distinguuntur specie | |
| 160 secundum diversa obiecta, quia actus per obiecta distinguuntur, ut | |
| 161 supra dictum est. Ergo etiam peccata secundum obiecta specie | |
| 53 | 162 distinguuntur.</p><p title="I-II q. 72 a. 1 co."><a name="36541"><span class="ref">[36541] Iª-IIae q. 72 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 163 dicendum quod, sicut dictum est, ad rationem peccati duo |
| 164 concurrunt, scilicet actus voluntarius; et inordinatio eius, quae | |
| 165 est per recessum a lege Dei. Horum autem duorum unum per se | |
| 166 comparatur ad peccantem, qui intendit talem actum voluntarium | |
| 167 exercere in tali materia, aliud autem, scilicet inordinatio actus, | |
| 168 per accidens se habet ad intentionem peccantis; nullus enim | |
| 169 intendens ad malum operatur, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. | |
| 170 Nom. Manifestum est autem quod unumquodque, consequitur speciem | |
| 171 secundum illud quod est per se, non autem secundum id quod est per | |
| 172 accidens, quia ea quae sunt per accidens, sunt extra rationem | |
| 173 speciei. Et ideo peccata specie distinguuntur ex parte actuum | |
| 174 voluntariorum, magis quam ex parte inordinationis in peccato | |
| 175 existentis. Actus autem voluntarii distinguuntur specie secundum | |
| 176 obiecta, ut in superioribus ostensum est. Unde sequitur quod | |
| 53 | 177 peccata proprie distinguantur specie secundum obiecta.</p><p title="I-II q. 72 a. 1 ad 1"><a name="36542"><span class="ref">[36542] Iª-IIae q. 72 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 178 ergo dicendum quod finis principaliter habet rationem boni, et ideo |
| 179 comparatur ad actum voluntatis, qui est primordialis in omni | |
| 180 peccato, sicut obiectum. Unde in idem redit quod peccata differant | |
| 53 | 181 secundum obiecta, vel secundum fines.</p><p title="I-II q. 72 a. 1 ad 2"><a name="36543"><span class="ref">[36543] Iª-IIae q. 72 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 182 dicendum quod peccatum non est pura privatio, sed est actus debito |
| 183 ordine privatus. Et ideo peccata magis distinguuntur specie | |
| 184 secundum obiecta actuum, quam secundum opposita. Quamvis etiam si | |
| 185 distinguantur secundum oppositas virtutes, in idem rediret, | |
| 186 virtutes enim distinguuntur specie secundum obiecta, ut supra | |
| 53 | 187 habitum est.</p><p title="I-II q. 72 a. 1 ad 3"><a name="36544"><span class="ref">[36544] Iª-IIae q. 72 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 188 dicendum quod nihil prohibet in diversis rebus specie vel genere |
| 189 differentibus, invenire unam formalem rationem obiecti, a qua | |
| 190 peccatum speciem recipit. Et hoc modo superbia circa diversas res | |
| 191 excellentiam quaerit, avaritia vero abundantiam eorum quae usui | |
| 53 | 192 humano accommodantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I-II q. 72 a. 2 arg. 1"><a name="36545"><span class="ref">[36545] Iª-IIae q. 72 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum |
| 28 | 193 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter distinguantur peccata |
| 194 spiritualia a carnalibus. Dicit enim apostolus, ad Galat. V, | |
| 195 <i>manifesta sunt opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, | |
| 196 impudicitia, luxuria, idolorum servitus, veneficia,</i> etc., ex | |
| 197 quo videtur quod omnia peccatorum genera sunt opera carnis. Sed | |
| 198 peccata carnalia dicuntur opera carnis. Ergo non sunt distinguenda | |
| 53 | 199 peccata carnalia a spiritualibus.</p><p title="I-II q. 72 a. 2 arg. 2"><a name="36546"><span class="ref">[36546] Iª-IIae q. 72 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 200 quicumque peccat, secundum carnem ambulat, secundum illud Rom. |
| 201 VIII, <i>si secundum carnem vixeritis, moriemini; si autem spiritu | |
| 202 facta carnis mortificaveritis, vivetis</i>. Sed vivere vel ambulare | |
| 203 secundum carnem, videtur pertinere ad rationem peccati carnalis. | |
| 204 Ergo omnia peccata sunt carnalia. Non ergo sunt distinguenda | |
| 53 | 205 peccata carnalia a spiritualibus.</p><p title="I-II q. 72 a. 2 arg. 3"><a name="36547"><span class="ref">[36547] Iª-IIae q. 72 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 206 superior pars animae, quae est mens vel ratio, spiritus nominatur, |
| 207 secundum illud Ephes. IV, <i>renovamini spiritu mentis vestrae</i>, | |
| 208 ubi spiritus pro ratione ponitur, ut ibi Glossa dicit. Sed omne | |
| 209 peccatum quod secundum carnem committitur, a ratione derivatur per | |
| 210 consensum, quia superioris rationis est consentire in actum | |
| 211 peccati, ut infra dicetur. Ergo eadem peccata sunt carnalia et | |
| 53 | 212 spiritualia. Non ergo sunt distinguenda ad invicem.</p><p title="I-II q. 72 a. 2 arg. 4"><a name="36548"><span class="ref">[36548] Iª-IIae q. 72 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, |
| 28 | 213 si aliqua peccata specialiter sunt carnalia, hoc potissime |
| 214 intelligendum videtur de illis peccatis quibus aliquis in corpus | |
| 215 suum peccat. Sed sicut apostolus dicit, I ad Cor. VI, <i>omne | |
| 216 peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est, qui autem | |
| 217 fornicatur, in corpus suum peccat</i>. Ergo sola fornicatio esset | |
| 218 peccatum carnale, cum tamen apostolus, ad Ephes. V, etiam avaritiam | |
| 53 | 219 carnalibus peccatis annumeret.</p><p title="I-II q. 72 a. 2 s. c."><a name="36549"><span class="ref">[36549] Iª-IIae q. 72 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 220 est quod Gregorius, XXXI Moral., dicit quod <i>septem capitalium |
| 53 | 221 vitiorum quinque sunt spiritualia, et duo carnalia</i>.</p><p title="I-II q. 72 a. 2 co."><a name="36550"><span class="ref">[36550] Iª-IIae q. 72 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 222 dicendum quod, sicut dictum est, peccata recipiunt speciem ex |
| 223 obiectis. Omne autem peccatum consistit in appetitu alicuius | |
| 224 commutabilis boni quod inordinate appetitur, et per consequens in | |
| 225 eo iam habito inordinate aliquis delectatur. Ut autem ex | |
| 226 superioribus patet, duplex est delectatio. Una quidem animalis, | |
| 227 quae consummatur in sola apprehensione alicuius rei ad votum | |
| 228 habitae, et haec etiam potest dici delectatio spiritualis, sicut | |
| 229 cum aliquis delectatur in laude humana, vel in aliquo huiusmodi. | |
| 230 Alia vero delectatio est corporalis, sive naturalis, quae in ipso | |
| 231 tactu corporali perficitur, quae potest etiam dici delectatio | |
| 232 carnalis. Sic igitur illa peccata quae perficiuntur in delectatione | |
| 233 spirituali, vocantur peccata spiritualia, illa vero quae | |
| 234 perficiuntur in delectatione carnali, vocantur peccata carnalia; | |
| 235 sicut gula, quae perficitur in delectatione ciborum, et luxuria, | |
| 236 quae perficitur in delectatione venereorum. Unde et apostolus dicit | |
| 237 II ad Cor. VII. <i>Emundemus nos ab omni inquinamento, carnis et | |
| 53 | 238 spiritus</i>.</p><p title="I-II q. 72 a. 2 ad 1"><a name="36551"><span class="ref">[36551] Iª-IIae q. 72 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 239 ergo dicendum quod, sicut Glossa ibidem dicit, illa vitia dicuntur |
| 240 opera carnis, <i>non quia in voluptate carnis perficiantur, sed | |
| 241 caro sumitur ibi pro homine, qui dum secundum se vivit, secundum | |
| 242 carnem vivere dicitur</i>; ut etiam Augustinus dicit, XIV de Civ. | |
| 243 Dei. Et huius ratio est ex hoc, quod omnis rationis humanae | |
| 53 | 244 defectus ex sensu carnali aliquo modo initium habet.</p><p title="I-II q. 72 a. 2 ad 2"><a name="36552"><span class="ref">[36552] Iª-IIae q. 72 a. 2 ad 2</span></a> Et per hoc |
| 245 etiam patet responsio ad secundum.</p><p title="I-II q. 72 a. 2 ad 3"><a name="36553"><span class="ref">[36553] Iª-IIae q. 72 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 28 | 246 dicendum quod in peccatis etiam carnalibus est aliquis actus |
| 247 spiritualis, scilicet actus rationis, sed finis horum peccatorum, a | |
| 53 | 248 quo denominantur, est delectatio carnis.</p><p title="I-II q. 72 a. 2 ad 4"><a name="36554"><span class="ref">[36554] Iª-IIae q. 72 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 249 dicendum quod, sicut Glossa ibidem dicit, <i>specialiter in |
| 250 fornicationis peccato servit anima corpori, intantum ut nihil aliud | |
| 251 in ipso momento cogitare homini liceat</i>. Delectatio autem gulae, | |
| 252 etsi sit carnalis, non ita absorbet rationem. Vel potest dici quod | |
| 253 in hoc peccato etiam quaedam iniuria fit corpori, dum inordinate | |
| 254 maculatur. Et ideo per hoc solum peccatum dicitur specialiter homo | |
| 255 in corpus peccare. Avaritia vero quae in carnalibus peccatis | |
| 256 connumeratur, pro adulterio ponitur, quod est iniusta usurpatio | |
| 257 uxoris alienae. Vel potest dici quod res in qua delectatur avarus, | |
| 258 corporale quoddam est, et quantum ad hoc, connumeratur peccatis | |
| 259 carnalibus. Sed ipsa delectatio non pertinet ad carnem, sed ad | |
| 53 | 260 spiritum, et ideo secundum Gregorium, est spirituale peccatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I-II q. 72 a. 3 arg. 1"><a name="36555"><span class="ref">[36555] Iª-IIae q. 72 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium |
| 28 | 261 sic proceditur. Videtur quod peccata distinguantur specie secundum |
| 262 causas. Ab eodem enim habet res speciem, a quo habet esse. Sed | |
| 263 peccata habent esse ex suis causis. Ergo ab eis etiam speciem | |
| 264 sortiuntur. Differunt ergo specie secundum diversitatem | |
| 53 | 265 causarum.</p><p title="I-II q. 72 a. 3 arg. 2"><a name="36556"><span class="ref">[36556] Iª-IIae q. 72 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 266 inter alias causas minus videtur pertinere ad speciem causa |
| 267 materialis. Sed obiectum in peccato est sicut causa materialis. Cum | |
| 268 ergo secundum obiecta peccata specie distinguantur, videtur quod | |
| 53 | 269 peccata multo magis secundum alias causas distinguantur specie.</p><p title="I-II q. 72 a. 3 arg. 3"><a name="36557"><span class="ref">[36557] Iª-IIae q. 72 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 270 Augustinus, super illud Psalmi, incensa igni et suffossa, dicit |
| 271 quod <i>omne peccatum est ex timore male humiliante, vel ex amore | |
| 272 male inflammante</i>. Dicitur etiam I Ioan. II, quod <i>omne quod | |
| 273 est in mundo, aut est concupiscentia carnis, aut concupiscentia | |
| 274 oculorum, aut superbia vitae</i>, dicitur autem aliquid esse in | |
| 275 mundo, propter peccatum, secundum quod mundi nomine amatores mundi | |
| 276 significantur, ut Augustinus dicit, super Ioan. Gregorius etiam, | |
| 277 XXXI Moral., distinguit omnia peccata secundum septem vitia | |
| 278 capitalia. Omnes autem huiusmodi divisiones respiciunt causas | |
| 279 peccatorum. Ergo videtur quod peccata differant specie secundum | |
| 53 | 280 diversitatem causarum.</p><p title="I-II q. 72 a. 3 s. c."><a name="36558"><span class="ref">[36558] Iª-IIae q. 72 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 281 est quia secundum hoc omnia peccata essent unius speciei, cum ex |
| 282 una causa causentur, dicitur enim Eccli. X, quod <i>initium omnis | |
| 283 peccati est superbia</i>; et I ad Tim. ult., quod <i>radix omnium | |
| 284 malorum est cupiditas</i>. Manifestum est autem esse diversas | |
| 285 species peccatorum. Non ergo peccata distinguuntur specie secundum | |
| 53 | 286 diversitates causarum.</p><p title="I-II q. 72 a. 3 co."><a name="36559"><span class="ref">[36559] Iª-IIae q. 72 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 287 dicendum quod, cum quatuor sint causarum genera, diversimode |
| 288 diversis attribuuntur. Causa enim formalis et materialis respiciunt | |
| 289 proprie substantiam rei, et ideo substantiae secundum formam et | |
| 290 materiam specie et genere distinguuntur. Agens autem et finis | |
| 291 respiciunt directe motum et operationem, et ideo motus et | |
| 292 operationes secundum huiusmodi causas specie distinguuntur; | |
| 293 diversimode tamen. Nam principia activa naturalia sunt determinata | |
| 294 semper ad eosdem actus, et ideo diversae species in actibus | |
| 295 naturalibus attenduntur non solum secundum obiecta, quae sunt fines | |
| 296 vel termini, sed etiam secundum principia activa; sicut calefacere | |
| 297 et infrigidare distinguuntur specie secundum calidum et frigidum. | |
| 298 Sed principia activa in actibus voluntariis, cuiusmodi sunt actus | |
| 299 peccatorum, non se habent ex necessitate ad unum, et ideo ex uno | |
| 300 principio activo vel motivo possunt diversae species peccatorum | |
| 301 procedere; sicut ex timore male humiliante potest procedere quod | |
| 302 homo furetur, et quod occidat, et quod deserat gregem sibi | |
| 303 commissum; et haec eadem possunt procedere ex amore. Unde | |
| 304 manifestum est quod peccata non differant specie secundum diversas | |
| 305 causas activas vel motivas; sed solum secundum diversitatem causae | |
| 306 finalis. Finis autem est obiectum voluntatis, ostensum est enim | |
| 53 | 307 supra quod actus humani habent speciem ex fine.</p><p title="I-II q. 72 a. 3 ad 1"><a name="36560"><span class="ref">[36560] Iª-IIae q. 72 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 308 ergo dicendum quod principia activa in actibus voluntariis, cum non |
| 309 sint determinata ad unum, non sufficiunt ad producendum humanos | |
| 310 actus, nisi determinetur voluntas ad unum per intentionem finis; ut | |
| 311 patet per philosophum, in IX Metaphys. Et ideo a fine perficitur et | |
| 53 | 312 esse et species peccati.</p><p title="I-II q. 72 a. 3 ad 2"><a name="36561"><span class="ref">[36561] Iª-IIae q. 72 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 313 dicendum quod obiecta, secundum quod comparantur ad actus |
| 314 exteriores, habent rationem materiae circa quam, sed secundum quod | |
| 315 comparantur ad actum interiorem voluntatis, habent rationem finium; | |
| 316 et ex hoc habent quod dent speciem actui. Quamvis etiam secundum | |
| 317 quod sunt materia circa quam, habeant rationem terminorum; a quibus | |
| 318 motus specificantur, ut dicitur in V Physic. et in X Ethic. Sed | |
| 319 tamen etiam termini motus dant speciem motibus, inquantum habent | |
| 53 | 320 rationem finis.</p><p title="I-II q. 72 a. 3 ad 3"><a name="36562"><span class="ref">[36562] Iª-IIae q. 72 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 321 dicendum quod illae divisiones peccatorum non dantur ad |
| 322 distinguendas species peccatorum; sed ad manifestandas diversas | |
| 53 | 323 causas eorum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I-II q. 72 a. 4 arg. 1"><a name="36563"><span class="ref">[36563] Iª-IIae q. 72 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum |
| 28 | 324 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter peccatum distinguatur |
| 325 per peccatum quod est in Deum, in proximum, et in seipsum. Illud | |
| 326 enim quod est commune omni peccato, non debet poni quasi pars in | |
| 327 divisione peccati. Sed commune est omni peccato quod sit contra | |
| 328 Deum, ponitur enim in definitione peccati quod sit contra legem | |
| 329 Dei, ut supra dictum est. Non ergo peccatum in Deum debet poni | |
| 53 | 330 quasi pars in divisione peccatorum.</p><p title="I-II q. 72 a. 4 arg. 2"><a name="36564"><span class="ref">[36564] Iª-IIae q. 72 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 331 omnis divisio debet fieri per opposita. Sed ista tria genera |
| 332 peccatorum non sunt opposita, quicumque enim peccat in proximum, | |
| 333 peccat etiam in seipsum et in Deum. Non ergo peccatum convenienter | |
| 53 | 334 dividitur secundum haec tria.</p><p title="I-II q. 72 a. 4 arg. 3"><a name="36565"><span class="ref">[36565] Iª-IIae q. 72 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 335 ea quae sunt extrinsecus, non conferunt speciem. Sed Deus et |
| 336 proximus sunt extra nos. Ergo per haec non distinguuntur peccata | |
| 337 secundum speciem. Inconvenienter igitur secundum haec tria peccatum | |
| 53 | 338 dividitur.</p><p title="I-II q. 72 a. 4 s. c."><a name="36566"><span class="ref">[36566] Iª-IIae q. 72 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 339 est quod Isidorus, in libro de summo bono, distinguens peccata, |
| 340 dicit quod <i>homo dicitur peccare in se, in Deum, et in | |
| 53 | 341 proximum</i>.</p><p title="I-II q. 72 a. 4 co."><a name="36567"><span class="ref">[36567] Iª-IIae q. 72 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 342 dicendum quod, sicut supra dictum est, peccatum est actus |
| 343 inordinatus. Triplex autem ordo in homine debet esse. Unus quidem | |
| 344 secundum comparationem ad regulam rationis, prout scilicet omnes | |
| 345 actiones et passiones nostrae debent secundum regulam rationis | |
| 346 commensurari. Alius autem ordo est per comparationem ad regulam | |
| 347 divinae legis, per quam homo in omnibus dirigi debet. Et si quidem | |
| 348 homo naturaliter esset animal solitarium, hic duplex ordo | |
| 349 sufficeret, sed quia homo est naturaliter animal politicum et | |
| 350 sociale, ut probatur in I Polit., ideo necesse est quod sit tertius | |
| 351 ordo, quo homo ordinetur ad alios homines, quibus convivere debet. | |
| 352 Horum autem ordinum secundus continet primum, et excedit ipsum. | |
| 353 Quaecumque enim continentur sub ordine rationis, continentur sub | |
| 354 ordine ipsius Dei, sed quaedam continentur sub ordine ipsius Dei, | |
| 355 quae excedunt rationem humanam, sicut ea quae sunt fidei, et quae | |
| 356 debentur soli Deo. Unde qui in talibus peccat, dicitur in Deum | |
| 357 peccare, sicut haereticus et sacrilegus et blasphemus. Similiter | |
| 358 etiam secundus ordo includit tertium, et excedit ipsum. Quia in | |
| 359 omnibus in quibus ordinamur ad proximum, oportet nos dirigi | |
| 360 secundum regulam rationis, sed in quibusdam dirigimur secundum | |
| 361 rationem quantum ad nos tantum, non autem quantum ad proximum. Et | |
| 362 quando in his peccatur, dicitur homo peccare in seipsum, sicut | |
| 363 patet de guloso, luxurioso et prodigo. Quando vero peccat homo in | |
| 364 his quibus ad proximum ordinatur, dicitur peccare in proximum, | |
| 365 sicut patet de fure et homicida. Sunt autem diversa quibus homo | |
| 366 ordinatur ad Deum, et ad proximum, et ad seipsum. Unde haec | |
| 367 distinctio peccatorum est secundum obiecta, secundum quae | |
| 368 diversificantur species peccatorum. Unde haec distinctio peccatorum | |
| 369 proprie est secundum diversas peccatorum species. Nam et virtutes, | |
| 370 quibus peccata opponuntur, secundum hanc differentiam specie | |
| 371 distinguuntur, manifestum est enim ex dictis quod virtutibus | |
| 372 theologicis homo ordinatur ad Deum, temperantia vero et fortitudine | |
| 53 | 373 ad seipsum, iustitia autem ad proximum.</p><p title="I-II q. 72 a. 4 ad 1"><a name="36568"><span class="ref">[36568] Iª-IIae q. 72 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 374 ergo dicendum quod peccare in Deum, secundum quod ordo qui est ad |
| 375 Deum, includit omnem humanum ordinem, commune est omni peccato. Sed | |
| 376 quantum ad id quod ordo Dei excedit alios duos ordines, sic | |
| 53 | 377 peccatum in Deum est speciale genus peccati.</p><p title="I-II q. 72 a. 4 ad 2"><a name="36569"><span class="ref">[36569] Iª-IIae q. 72 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 378 dicendum quod quando aliqua quorum unum includit alterum, ab |
| 379 invicem distinguuntur, intelligitur fieri distinctio non secundum | |
| 380 illud quod unum continetur in altero, sed secundum illud quod unum | |
| 381 excedit alterum. Sicut patet in divisione numerorum et figurarum, | |
| 382 non enim triangulus dividitur contra quadratum secundum quod | |
| 383 continetur in eo, sed secundum quod exceditur ab eo; et similiter | |
| 53 | 384 est de ternario et quaternario.</p><p title="I-II q. 72 a. 4 ad 3"><a name="36570"><span class="ref">[36570] Iª-IIae q. 72 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 385 dicendum quod Deus et proximus, quamvis sint exteriora respectu |
| 386 ipsius peccantis, non tamen sunt extranea respectu actus peccati; | |
| 53 | 387 sed comparantur ad ipsum sicut propria obiecta ipsius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I-II q. 72 a. 5 arg. 1"><a name="36571"><span class="ref">[36571] Iª-IIae q. 72 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum |
| 28 | 388 sic proceditur. Videtur quod divisio peccatorum quae est secundum |
| 389 reatum, diversificet speciem, puta cum dividitur secundum veniale | |
| 390 et mortale. Ea enim quae in infinitum differunt, non possunt esse | |
| 391 unius speciei, nec etiam unius generis. Sed veniale et mortale | |
| 392 peccatum differunt in infinitum, veniali enim debetur poena | |
| 393 temporalis, mortali poena aeterna; mensura autem poenae respondet | |
| 394 quantitati culpae, secundum illud Deut. XXV, <i>pro mensura delicti | |
| 395 erit et plagarum modus</i>. Ergo veniale et mortale non sunt unius | |
| 53 | 396 generis, nedum quod sint unius speciei.</p><p title="I-II q. 72 a. 5 arg. 2"><a name="36572"><span class="ref">[36572] Iª-IIae q. 72 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 397 quaedam peccata sunt mortalia ex genere, sicut homicidium et |
| 398 adulterium, quaedam vero ex suo genere sunt peccata venialia, sicut | |
| 399 verbum otiosum et risus superfluus. Ergo peccatum veniale et | |
| 53 | 400 mortale specie differunt.</p><p title="I-II q. 72 a. 5 arg. 3"><a name="36573"><span class="ref">[36573] Iª-IIae q. 72 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 401 sicut se habet actus virtuosus ad praemium, ita se habet peccatum |
| 402 ad poenam. Sed praemium est finis virtuosi actus. Ergo et poena est | |
| 403 finis peccati. Sed peccata distinguuntur specie secundum fines, ut | |
| 404 dictum est. Ergo etiam distinguuntur specie secundum reatum | |
| 53 | 405 poenae.</p><p title="I-II q. 72 a. 5 s. c."><a name="36574"><span class="ref">[36574] Iª-IIae q. 72 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 406 ea quae constituunt speciem, sunt priora, sicut differentiae |
| 407 specificae. Sed poena sequitur culpam, sicut effectus eius. Ergo | |
| 53 | 408 peccata non differunt specie secundum reatum poenae.</p><p title="I-II q. 72 a. 5 co."><a name="36575"><span class="ref">[36575] Iª-IIae q. 72 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 409 dicendum quod eorum quae specie differunt, duplex differentia |
| 410 invenitur. Una quidem quae constituit diversitatem specierum, et | |
| 411 talis differentia nunquam invenitur nisi in speciebus diversis; | |
| 412 sicut rationale et irrationale, animatum et inanimatum. Alia autem | |
| 413 differentia est consequens diversitatem speciei, et talis | |
| 414 differentia, etsi in aliquibus consequatur diversitatem speciei, in | |
| 415 aliis tamen potest inveniri in eadem specie; sicut album et nigrum | |
| 416 consequuntur diversitatem speciei corvi et cygni, tamen invenitur | |
| 417 huiusmodi differentia in eadem hominis specie. Dicendum est ergo | |
| 418 quod differentia venialis et mortalis peccati, vel quaecumque alia | |
| 419 differentia sumitur penes reatum, non potest esse differentia | |
| 420 constituens diversitatem speciei. Nunquam enim id quod est per | |
| 421 accidens, constituit speciem. Id autem quod est praeter intentionem | |
| 422 agentis, est per accidens, ut patet in II Physic. Manifestum est | |
| 423 autem quod poena est praeter intentionem peccantis. Unde per | |
| 424 accidens se habet ad peccatum, ex parte ipsius peccantis. Ordinatur | |
| 425 tamen ad peccatum ab exteriori, scilicet ex iustitia iudicantis, | |
| 426 qui secundum diversas conditiones peccatorum diversas poenas | |
| 427 infligit. Unde differentia quae est ex reatu poenae, potest | |
| 428 consequi diversam speciem peccatorum; non autem constituit | |
| 429 diversitatem speciei. Differentia autem peccati venialis et | |
| 430 mortalis consequitur diversitatem inordinationis, quae complet | |
| 431 rationem peccati. Duplex enim est inordinatio, una per | |
| 432 subtractionem principii ordinis; alia qua, salvato principio | |
| 433 ordinis, fit inordinatio circa ea quae sunt post principium. Sicut | |
| 434 in corpore animalis quandoque quidem inordinatio complexionis | |
| 435 procedit usque ad destructionem principii vitalis, et haec est | |
| 436 mors, quandoque vero, salvo principio vitae, fit inordinatio | |
| 437 quaedam in humoribus, et tunc est aegritudo. Principium autem | |
| 438 totius ordinis in moralibus est finis ultimus, qui ita se habet in | |
| 439 operativis, sicut principium indemonstrabile in speculativis, ut | |
| 440 dicitur in VII Ethic. Unde quando anima deordinatur per peccatum | |
| 441 usque ad aversionem ab ultimo fine, scilicet Deo, cui unimur per | |
| 442 caritatem, tunc est peccatum mortale, quando vero fit deordinatio | |
| 443 citra aversionem a Deo, tunc est peccatum veniale. Sicut enim in | |
| 444 corporalibus deordinatio mortis, quae est per remotionem principii | |
| 445 vitae, est irreparabilis secundum naturam; inordinatio autem | |
| 446 aegritudinis reparari potest, propter id quod salvatur principium | |
| 447 vitae; similiter est in his quae pertinent ad animam. Nam in | |
| 448 speculativis qui errat circa principia, impersuasibilis est, qui | |
| 449 autem errat salvatis principiis, per ipsa principia revocari | |
| 450 potest. Et similiter in operativis qui peccando avertitur ab ultimo | |
| 451 fine, quantum est ex natura peccati, habet lapsum irreparabilem, et | |
| 452 ideo dicitur peccare mortaliter, aeternaliter puniendus. Qui vero | |
| 453 peccat citra aversionem a Deo, ex ipsa ratione peccati | |
| 454 reparabiliter deordinatur, quia salvatur principium, et ideo | |
| 455 dicitur peccare venialiter, quia scilicet non ita peccat ut | |
| 53 | 456 mereatur interminabilem poenam.</p><p title="I-II q. 72 a. 5 ad 1"><a name="36576"><span class="ref">[36576] Iª-IIae q. 72 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 457 ergo dicendum quod peccatum mortale et veniale differunt in |
| 458 infinitum ex parte aversionis, non autem ex parte conversionis, per | |
| 459 quam respicit obiectum, unde peccatum speciem habet. Unde nihil | |
| 460 prohibet in eadem specie inveniri aliquod peccatum mortale et | |
| 461 veniale, sicut primus motus in genere adulterii est peccatum | |
| 462 veniale; et verbum otiosum, quod plerumque est veniale, potest | |
| 53 | 463 etiam esse mortale.</p><p title="I-II q. 72 a. 5 ad 2"><a name="36577"><span class="ref">[36577] Iª-IIae q. 72 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 464 dicendum quod ex hoc quod invenitur aliquod peccatum mortale ex |
| 465 genere, et aliquod peccatum veniale ex genere, sequitur quod talis | |
| 466 differentia consequatur diversitatem peccatorum secundum speciem, | |
| 467 non autem quod causet eam. Talis autem differentia potest inveniri | |
| 53 | 468 etiam in his quae sunt eiusdem speciei, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 72 a. 5 ad 3"><a name="36578"><span class="ref">[36578] Iª-IIae q. 72 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 469 dicendum quod praemium est de intentione merentis vel virtuose |
| 470 agentis, sed poena non est de intentione peccantis, sed magis est | |
| 53 | 471 contra voluntatem ipsius. Unde non est similis ratio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I-II q. 72 a. 6 arg. 1"><a name="36579"><span class="ref">[36579] Iª-IIae q. 72 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum |
| 28 | 472 sic proceditur. Videtur quod peccatum commissionis et omissionis |
| 473 specie differant. Delictum enim contra peccatum dividitur, Ephes. | |
| 474 II, ubi dicitur, <i>cum essetis mortui delictis et peccatis | |
| 475 vestris</i>. Et exponit ibi Glossa, <i>delictis, idest dimittendo | |
| 476 quae iubentur; et peccatis, scilicet agendo prohibita</i>, ex quo | |
| 477 patet quod per delictum intelligitur peccatum omissionis, per | |
| 478 peccatum, peccatum commissionis. Differunt igitur specie, cum ex | |
| 53 | 479 opposito dividantur, tanquam diversae species.</p><p title="I-II q. 72 a. 6 arg. 2"><a name="36580"><span class="ref">[36580] Iª-IIae q. 72 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 480 peccato per se convenit quod sit contra legem Dei, ponitur enim in |
| 481 eius definitione, ut ex supradictis patet. Sed in lege Dei alia | |
| 482 sunt praecepta affirmativa, contra quae est peccatum omissionis; et | |
| 483 alia praecepta negativa, contra quae est peccatum commissionis. | |
| 484 Ergo peccatum omissionis et peccatum commissionis differunt | |
| 53 | 485 specie.</p><p title="I-II q. 72 a. 6 arg. 3"><a name="36581"><span class="ref">[36581] Iª-IIae q. 72 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 486 omissio et commissio differunt sicut affirmatio et negatio. Sed |
| 487 affirmatio et negatio non possunt esse unius speciei, quia negatio | |
| 488 non habet speciem; non entis enim non sunt neque species neque | |
| 489 differentiae, ut philosophus dicit. Ergo omissio et commissio non | |
| 53 | 490 possunt esse unius speciei.</p><p title="I-II q. 72 a. 6 s. c."><a name="36582"><span class="ref">[36582] Iª-IIae q. 72 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 491 in eadem specie peccati invenitur omissio et commissio, avarus enim |
| 492 et aliena rapit, quod est peccatum commissionis; et sua non dat | |
| 493 quibus dare debet, quod est peccatum omissionis. Ergo omissio et | |
| 53 | 494 commissio non differunt specie.</p><p title="I-II q. 72 a. 6 co."><a name="36583"><span class="ref">[36583] Iª-IIae q. 72 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 495 dicendum quod in peccatis invenitur duplex differentia, una |
| 496 materialis, et alia formalis. Materialis quidem attenditur secundum | |
| 497 naturalem speciem actuum peccati, formalis autem secundum ordinem | |
| 498 ad unum finem proprium, quod est obiectum proprium. Unde | |
| 499 inveniuntur aliqui actus materialiter specie differentes, qui tamen | |
| 500 formaliter sunt in eadem specie peccati, quia ad idem ordinantur, | |
| 501 sicut ad eandem speciem homicidii pertinet iugulatio, lapidatio et | |
| 502 perforatio, quamvis actus sint specie differentes secundum speciem | |
| 503 naturae. Sic ergo si loquamur de specie peccati omissionis et | |
| 504 commissionis materialiter, differunt specie, large tamen loquendo | |
| 505 de specie, secundum quod negatio vel privatio speciem habere | |
| 506 potest. Si autem loquamur de specie peccati omissionis et | |
| 507 commissionis formaliter, sic non differunt specie, quia ad idem | |
| 508 ordinantur, et ex eodem motivo procedunt. Avarus enim ad | |
| 509 congregandum pecuniam et rapit, et non dat ea quae dare debet; et | |
| 510 similiter gulosus ad satisfaciendum gulae, et superflua comedit, et | |
| 511 ieiunia debita praetermittit; et idem est videre in ceteris. Semper | |
| 512 enim in rebus negatio fundatur super aliqua affirmatione, quae est | |
| 513 quodammodo causa eius, unde etiam in rebus naturalibus eiusdem | |
| 53 | 514 rationis est quod ignis calefaciat, et quod non infrigidet.</p><p title="I-II q. 72 a. 6 ad 1"><a name="36584"><span class="ref">[36584] Iª-IIae q. 72 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 515 ergo dicendum quod illa divisio quae est per commissionem et |
| 516 omissionem, non est secundum diversas species formales, sed | |
| 53 | 517 materiales tantum, ut dictum est.</p><p title="I-II q. 72 a. 6 ad 2"><a name="36585"><span class="ref">[36585] Iª-IIae q. 72 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 518 dicendum quod necesse fuit in lege Dei proponi diversa praecepta |
| 519 affirmativa et negativa, ut gradatim homines introducerentur ad | |
| 520 virtutem, prius quidem abstinendo a malo, ad quod inducimur per | |
| 521 praecepta negativa; et postmodum faciendo bonum, ad quod inducimur | |
| 522 per praecepta affirmativa. Et sic praecepta affirmativa et negativa | |
| 523 non pertinent ad diversas virtutes, sed ad diversos gradus | |
| 524 virtutis. Et per consequens non oportet quod contrarientur diversis | |
| 525 peccatis secundum speciem. Peccatum etiam non habet speciem ex | |
| 526 parte aversionis, quia secundum hoc est negatio vel privatio, sed | |
| 527 ex parte conversionis, secundum quod est actus quidam. Unde | |
| 528 secundum diversa praecepta legis non diversificantur peccata | |
| 53 | 529 secundum speciem.</p><p title="I-II q. 72 a. 6 ad 3"><a name="36586"><span class="ref">[36586] Iª-IIae q. 72 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 530 dicendum quod obiectio illa procedit de materiali diversitate |
| 531 speciei. Sciendum est tamen quod negatio, etsi proprie non sit in | |
| 532 specie, constituitur tamen in specie per reductionem ad aliquam | |
| 53 | 533 affirmationem quam sequitur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="I-II q. 72 a. 7 arg. 1"><a name="36587"><span class="ref">[36587] Iª-IIae q. 72 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum |
| 28 | 534 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter dividatur peccatum in |
| 535 peccatum cordis, oris, et operis. Augustinus enim, in XII de Trin., | |
| 536 ponit tres gradus peccati, quorum primus est, cum carnalis sensus | |
| 537 illecebram quandam ingerit, quod est peccatum cogitationis, | |
| 538 secundus gradus est, quando sola cogitationis delectatione aliquis | |
| 539 contentus est; tertius gradus est, quando faciendum decernitur per | |
| 540 consensum. Sed tria haec pertinent ad peccatum cordis. Ergo | |
| 541 inconvenienter peccatum cordis ponitur quasi unum genus | |
| 53 | 542 peccati.</p><p title="I-II q. 72 a. 7 arg. 2"><a name="36588"><span class="ref">[36588] Iª-IIae q. 72 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 543 Gregorius, in IV Moral., ponit quatuor gradus peccati, quorum |
| 544 primus est culpa latens in corde; secundus, cum exterius | |
| 545 publicatur; tertius est, cum consuetudine roboratur; quartus est, | |
| 546 cum usque ad praesumptionem divinae misericordiae, vel ad | |
| 547 desperationem, homo procedit. Ubi non distinguitur peccatum operis | |
| 548 a peccato oris; et adduntur duo alii peccatorum gradus. Ergo | |
| 53 | 549 inconveniens fuit prima divisio.</p><p title="I-II q. 72 a. 7 arg. 3"><a name="36589"><span class="ref">[36589] Iª-IIae q. 72 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 550 non potest esse peccatum in ore vel in opere, nisi fiat prius in |
| 551 corde. Ergo ista peccata specie non differunt. Non ergo debent | |
| 53 | 552 contra se invicem dividi.</p><p title="I-II q. 72 a. 7 s. c."><a name="36590"><span class="ref">[36590] Iª-IIae q. 72 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 553 est quod Hieronymus dicit, super Ezech., <i>tria sunt generalia |
| 554 delicta quibus humanum subiacet genus, aut enim cogitatione, aut | |
| 53 | 555 sermone, aut opere peccamus</i>.</p><p title="I-II q. 72 a. 7 co."><a name="36591"><span class="ref">[36591] Iª-IIae q. 72 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 556 dicendum quod aliqua inveniuntur differre specie dupliciter. Uno |
| 557 modo, ex eo quod utrumque habet speciem completam, sicut equus et | |
| 558 bos differunt specie. Alio modo, secundum diversos gradus in aliqua | |
| 559 generatione vel motu accipiuntur diversae species, sicut | |
| 560 aedificatio est completa generatio domus, collocatio autem | |
| 561 fundamenti et erectio parietis sunt species incompletae, ut patet | |
| 562 per philosophum, in X Ethic.; et idem etiam potest dici in | |
| 563 generationibus animalium. Sic igitur peccatum dividitur per haec | |
| 564 tria, scilicet peccatum oris, cordis et operis, non sicut per | |
| 565 diversas species completas, nam consummatio peccati est in opere, | |
| 566 unde peccatum operis habet speciem completam. Sed prima inchoatio | |
| 567 eius est quasi fundatio in corde; secundus autem gradus eius est in | |
| 568 ore, secundum quod homo prorumpit facile ad manifestandum conceptum | |
| 569 cordis; tertius autem gradus iam est in consummatione operis. Et | |
| 570 sic haec tria differunt secundum diversos gradus peccati. Patet | |
| 571 tamen quod haec tria pertinent ad unam perfectam peccati speciem, | |
| 572 cum ab eodem motivo procedant, iracundus enim, ex hoc quod appetit | |
| 573 vindictam, primo quidem perturbatur in corde; secundo, in verba | |
| 574 contumeliosa prorumpit; tertio vero, procedit usque ad facta | |
| 575 iniuriosa. Et idem patet in luxuria, et in quolibet alio | |
| 53 | 576 peccato.</p><p title="I-II q. 72 a. 7 ad 1"><a name="36592"><span class="ref">[36592] Iª-IIae q. 72 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 577 ergo dicendum quod omne peccatum cordis convenit in ratione |
| 578 occulti, et secundum hoc ponitur unus gradus. Qui tamen per tres | |
| 579 gradus distinguitur, scilicet cogitationis, delectationis et | |
| 53 | 580 consensus.</p><p title="I-II q. 72 a. 7 ad 2"><a name="36593"><span class="ref">[36593] Iª-IIae q. 72 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 581 dicendum quod peccatum oris et operis conveniunt in manifestatione, |
| 582 et propter hoc a Gregorio sub uno computantur. Hieronymus autem | |
| 583 distinguit ea, quia in peccato oris est manifestatio tantum, et | |
| 584 principaliter intenta, in peccato vero operis est principaliter | |
| 585 expletio interioris conceptus cordis, sed manifestatio est ex | |
| 586 consequenti. Consuetudo vero et desperatio sunt gradus consequentes | |
| 587 post speciem perfectam peccati, sicut adolescentia et iuventus post | |
| 53 | 588 perfectam hominis generationem.</p><p title="I-II q. 72 a. 7 ad 3"><a name="36594"><span class="ref">[36594] Iª-IIae q. 72 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 589 dicendum quod peccatum cordis et oris non distinguuntur a peccato |
| 590 operis, quando simul cum eo coniunguntur, sed prout quodlibet horum | |
| 591 per se invenitur. Sicut etiam pars motus non distinguitur a toto | |
| 592 motu, quando motus est continuus, sed solum quando motus sistit in | |
| 53 | 593 medio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="I-II q. 72 a. 8 arg. 1"><a name="36595"><span class="ref">[36595] Iª-IIae q. 72 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum |
| 28 | 594 sic proceditur. Videtur quod superabundantia et defectus non |
| 595 diversificent species peccatorum. Superabundantia enim et defectus | |
| 596 differunt secundum magis et minus. Sed magis et minus non | |
| 597 diversificant speciem. Ergo superabundantia et defectus non | |
| 53 | 598 diversificant speciem peccatorum.</p><p title="I-II q. 72 a. 8 arg. 2"><a name="36596"><span class="ref">[36596] Iª-IIae q. 72 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 599 sicut peccatum in agibilibus est ex hoc quod receditur a |
| 600 rectitudine rationis, ita falsitas in speculativis est ex hoc quod | |
| 601 receditur a veritate rei. Sed non diversificatur species falsitatis | |
| 602 ex hoc quod aliquis dicit plus vel minus esse quam sit in re. Ergo | |
| 603 etiam non diversificatur species peccati ex hoc quod recedit a | |
| 53 | 604 rectitudine rationis in plus vel in minus.</p><p title="I-II q. 72 a. 8 arg. 3"><a name="36597"><span class="ref">[36597] Iª-IIae q. 72 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 605 <i>Praeterea, ex duabus speciebus non constituitur una species</i>, |
| 606 ut Porphyrius dicit. Sed superabundantia et defectus uniuntur in | |
| 607 uno peccato, sunt enim simul quidam illiberales et prodigi, quorum | |
| 608 duorum illiberalitas est peccatum secundum defectum, prodigalitas | |
| 609 autem secundum superabundantiam. Ergo superabundantia et defectus | |
| 53 | 610 non diversificant speciem peccatorum.</p><p title="I-II q. 72 a. 8 s. c."><a name="36598"><span class="ref">[36598] Iª-IIae q. 72 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra, |
| 28 | 611 contraria differunt secundum speciem, nam contrarietas est |
| 612 differentia secundum formam, ut dicitur in X Metaphys. Sed vitia | |
| 613 quae differunt secundum superabundantiam et defectum, sunt | |
| 614 contraria, sicut illiberalitas prodigalitati. Ergo differunt | |
| 53 | 615 secundum speciem.</p><p title="I-II q. 72 a. 8 co."><a name="36599"><span class="ref">[36599] Iª-IIae q. 72 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 616 dicendum quod, cum in peccato sint duo, scilicet ipse actus, et |
| 617 inordinatio eius, prout receditur ab ordine rationis et legis | |
| 618 divinae; species peccati attenditur non ex parte inordinationis, | |
| 619 quae est praeter intentionem peccantis, ut supra dictum est; sed | |
| 620 magis ex parte ipsius actus, secundum quod terminatur ad obiectum, | |
| 621 in quod fertur intentio peccantis. Et ideo ubicumque occurrit | |
| 622 diversum motivum inclinans intentionem ad peccandum, ibi est | |
| 623 diversa species peccati. Manifestum est autem quod non est idem | |
| 624 motivum ad peccandum in peccatis quae sunt secundum | |
| 625 superabundantiam, et in peccatis quae sunt secundum defectum; | |
| 626 quinimmo sunt contraria motiva; sicut motivum in peccato | |
| 627 intemperantiae est amor delectationum corporalium, motivum autem in | |
| 628 peccato insensibilitatis est odium earum. Unde huiusmodi peccata | |
| 629 non solum differunt specie, sed etiam sunt sibi invicem | |
| 53 | 630 contraria.</p><p title="I-II q. 72 a. 8 ad 1"><a name="36600"><span class="ref">[36600] Iª-IIae q. 72 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 631 ergo dicendum quod magis et minus, etsi non sint causa diversitatis |
| 632 speciei, consequuntur tamen quandoque species differentes, prout | |
| 633 proveniunt ex diversis formis, sicut si dicatur quod ignis est | |
| 634 levior aere. Unde philosophus dicit, in VIII Ethic., quod qui | |
| 635 posuerunt non esse diversas species amicitiarum propter hoc quod | |
| 636 dicuntur secundum magis et minus, non sufficienti crediderunt | |
| 637 signo. Et hoc modo superexcedere rationem, vel deficere ab ea, | |
| 638 pertinet ad diversa peccata secundum speciem, inquantum | |
| 53 | 639 consequuntur diversa motiva.</p><p title="I-II q. 72 a. 8 ad 2"><a name="36601"><span class="ref">[36601] Iª-IIae q. 72 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 640 dicendum quod intentio peccantis non est ut recedat a ratione, et |
| 641 ideo non efficitur eiusdem rationis peccatum superabundantiae et | |
| 642 defectus propter recessum ab eadem rationis rectitudine. Sed | |
| 643 quandoque ille qui dicit falsum, intendit veritatem occultare, unde | |
| 644 quantum ad hoc, non refert utrum dicat vel plus vel minus. Si tamen | |
| 645 recedere a veritate sit praeter intentionem, tunc manifestum est | |
| 646 quod ex diversis causis aliquis movetur ad dicendum plus vel minus, | |
| 647 et secundum hoc diversa est ratio falsitatis. Sicut patet de | |
| 648 iactatore, qui superexcedit dicendo falsum, quaerens gloriam; et de | |
| 649 deceptore, qui diminuit, evadens debiti solutionem. Unde et quaedam | |
| 53 | 650 falsae opiniones sunt sibi invicem contrariae.</p><p title="I-II q. 72 a. 8 ad 3"><a name="36602"><span class="ref">[36602] Iª-IIae q. 72 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 651 dicendum quod prodigus et illiberalis potest esse aliquis secundum |
| 652 diversa, ut scilicet sit aliquis illiberalis in accipiendo quae non | |
| 653 debet, et prodigus in dando quae non debet. Nihil autem prohibet | |
| 53 | 654 contraria inesse eidem secundum diversa.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="I-II q. 72 a. 9 arg. 1"><a name="36603"><span class="ref">[36603] Iª-IIae q. 72 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 655 sic proceditur. Videtur quod vitia et peccata diversificentur |
| 656 specie secundum diversas circumstantias. Quia, ut dicit Dionysius, | |
| 657 IV cap. de Div. Nom., <i>malum contingit ex singularibus | |
| 658 defectibus</i>. Singulares autem defectus sunt corruptiones | |
| 659 singularum circumstantiarum. Ergo ex singulis circumstantiis | |
| 53 | 660 corruptis singulae species peccatorum consequuntur.</p><p title="I-II q. 72 a. 9 arg. 2"><a name="36604"><span class="ref">[36604] Iª-IIae q. 72 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 661 peccata sunt quidam actus humani. Sed actus humani interdum |
| 662 accipiunt speciem a circumstantiis, ut supra habitum est. Ergo | |
| 663 peccata differunt specie secundum quod diversae circumstantiae | |
| 53 | 664 corrumpuntur.</p><p title="I-II q. 72 a. 9 arg. 3"><a name="36605"><span class="ref">[36605] Iª-IIae q. 72 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 665 diversae species gulae assignantur secundum particulas quae in hoc |
| 666 versiculo continentur, <i>praepropere, laute, nimis, ardenter, | |
| 667 studiose</i>. Haec autem pertinent ad diversas circumstantias, nam | |
| 668 praepropere est antequam oportet, nimis plus quam oportet, et idem | |
| 669 patet in aliis. Ergo species peccati diversificantur secundum | |
| 53 | 670 diversas circumstantias.</p><p title="I-II q. 72 a. 9 s. c."><a name="36606"><span class="ref">[36606] Iª-IIae q. 72 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra |
| 28 | 671 est quod philosophus dicit, in III et IV Ethic., quod singula vitia |
| 672 peccant agendo et plus quam oportet, et quando non oportet, et | |
| 673 similiter secundum omnes alias circumstantias. Non ergo secundum | |
| 53 | 674 hoc diversificantur peccatorum species.</p><p title="I-II q. 72 a. 9 co."><a name="36607"><span class="ref">[36607] Iª-IIae q. 72 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 675 dicendum quod, sicut dictum est, ubi occurrit aliud motivum ad |
| 676 peccandum, ibi est alia peccati species, quia motivum ad peccandum | |
| 677 est finis et obiectum. Contingit autem quandoque quod in | |
| 678 corruptionibus diversarum circumstantiarum est idem motivum, sicut | |
| 679 illiberalis ab eodem movetur quod accipiat quando non oportet, et | |
| 680 ubi non oportet, et plus quam oportet, et similiter de aliis | |
| 681 circumstantiis; hoc enim facit propter inordinatum appetitum | |
| 682 pecuniae congregandae. Et in talibus diversarum circumstantiarum | |
| 683 corruptiones non diversificant species peccatorum, sed pertinent ad | |
| 684 unam et eandem peccati speciem. Quandoque vero contingit quod | |
| 685 corruptiones diversarum circumstantiarum proveniunt a diversis | |
| 686 motivis. Puta quod aliquis praepropere comedat, potest provenire ex | |
| 687 hoc quod homo non potest ferre dilationem cibi, propter facilem | |
| 688 consumptionem humiditatis; quod vero appetat immoderatum cibum, | |
| 689 potest contingere propter virtutem naturae potentem ad convertendum | |
| 690 multum cibum; quod autem aliquis appetat cibos deliciosos, | |
| 691 contingit propter appetitum delectationis quae est in cibo. Unde in | |
| 692 talibus diversarum circumstantiarum corruptiones inducunt diversas | |
| 53 | 693 peccati species.</p><p title="I-II q. 72 a. 9 ad 1"><a name="36608"><span class="ref">[36608] Iª-IIae q. 72 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 694 ergo dicendum quod malum, inquantum huiusmodi, privatio est, et |
| 695 ideo diversificatur specie secundum ea quae privantur, sicut et | |
| 696 ceterae privationes. Sed peccatum non sortitur speciem ex parte | |
| 697 privationis vel aversionis, ut supra dictum est; sed ex conversione | |
| 53 | 698 ad obiectum actus.</p><p title="I-II q. 72 a. 9 ad 2"><a name="36609"><span class="ref">[36609] Iª-IIae q. 72 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 699 dicendum quod circumstantia nunquam transfert actum in aliam |
| 53 | 700 speciem, nisi quando est aliud motivum.</p><p title="I-II q. 72 a. 9 ad 3"><a name="36610"><span class="ref">[36610] Iª-IIae q. 72 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 701 dicendum quod in diversis speciebus gulae diversa sunt motiva, |
| 53 | 702 sicut dictum est.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 703 <p><a href="sth2071.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 704 <a href="sth2073.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 705 <br/> | |
| 706 <hr/> | |
| 707 <br/> | |
| 708 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 709 hanc editionem<br/> | |
| 710 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 711 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 712 </div></body> | |
| 713 </html> |