Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth1001.html @ 131:b97d856cd2bb
complete
| author | ht |
|---|---|
| date | Sat, 13 Jul 2024 18:06:43 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª q. 1</title> | |
| 28 | 19 </head> |
| 53 | 20 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">prima pars quaestio I</div><div class="centro"> |
| 21 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 22 <tr> |
| 53 | 23 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" border="0" height="190" width="120" src="icons/ghent190.jpg"/></th> |
| 28 | 24 </tr> |
| 25 </table> | |
| 53 | 26 <br/> |
| 27 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1888 editum<br/> | |
| 28 | 28 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 29 magneticas<br/> |
| 30 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 31 <br/></span><br/> | |
| 32 <hr/> | |
| 33 <br/> | |
| 34 <p><a href="sth0000.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 35 <a href="sth1002.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 36 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 37 // | |
| 38 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
39 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
40 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 41 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 42 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 43 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="#28232">I&ordf; q. 1 pr.'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="#28233">I&ordf; q. 1 a. 1 arg. 1'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#28234">I&ordf; q. 1 a. 1 arg. 2'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#28235">I&ordf; q. 1 a. 1 s. c.'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#28236">I&ordf; q. 1 a. 1 co.'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#28237">I&ordf; q. 1 a. 1 ad 1'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#28238">I&ordf; q. 1 a. 1 ad 2'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#28239">I&ordf; q. 1 a. 2 arg. 1'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#28240">I&ordf; q. 1 a. 2 arg. 2'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#28241">I&ordf; q. 1 a. 2 s. c.'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#28242">I&ordf; q. 1 a. 2 co.'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#28243">I&ordf; q. 1 a. 2 ad 1'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#28244">I&ordf; q. 1 a. 2 ad 2'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#28245">I&ordf; q. 1 a. 3 arg. 1'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#28246">I&ordf; q. 1 a. 3 arg. 2'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#28247">I&ordf; q. 1 a. 3 s. c.'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#28248">I&ordf; q. 1 a. 3 co.'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#28249">I&ordf; q. 1 a. 3 ad 1'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#28250">I&ordf; q. 1 a. 3 ad 2'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#28251">I&ordf; q. 1 a. 4 arg. 1'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#28252">I&ordf; q. 1 a. 4 arg. 2'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#28253">I&ordf; q. 1 a. 4 s. c.'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#28254">I&ordf; q. 1 a. 4 co.'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#28255">I&ordf; q. 1 a. 4 ad'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#28256">I&ordf; q. 1 a. 5 arg. 1'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#28257">I&ordf; q. 1 a. 5 arg. 2'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#28258">I&ordf; q. 1 a. 5 s. c.'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#28259">I&ordf; q. 1 a. 5 co.'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#28260">I&ordf; q. 1 a. 5 ad 1'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#28261">I&ordf; q. 1 a. 5 ad 2'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#28262">I&ordf; q. 1 a. 6 arg. 1'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#28263">I&ordf; q. 1 a. 6 arg. 2'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#28264">I&ordf; q. 1 a. 6 arg. 3'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#28265">I&ordf; q. 1 a. 6 s. c.'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#28266">I&ordf; q. 1 a. 6 co.'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#28267">I&ordf; q. 1 a. 6 ad 1'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#28268">I&ordf; q. 1 a. 6 ad 2'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#28269">I&ordf; q. 1 a. 6 ad 3'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#28270">I&ordf; q. 1 a. 7 arg. 1'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#28271">I&ordf; q. 1 a. 7 arg. 2'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#28272">I&ordf; q. 1 a. 7 s. c.'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#28273">I&ordf; q. 1 a. 7 co.'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#28274">I&ordf; q. 1 a. 7 ad 1'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#28275">I&ordf; q. 1 a. 7 ad 2'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#28276">I&ordf; q. 1 a. 8 arg. 1'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#28277">I&ordf; q. 1 a. 8 arg. 2'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#28278">I&ordf; q. 1 a. 8 s. c.'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#28279">I&ordf; q. 1 a. 8 co.'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#28280">I&ordf; q. 1 a. 8 ad 1'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#28281">I&ordf; q. 1 a. 8 ad 2'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#28282">I&ordf; q. 1 a. 9 arg. 1'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#28283">I&ordf; q. 1 a. 9 arg. 2'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#28284">I&ordf; q. 1 a. 9 arg. 3'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#28285">I&ordf; q. 1 a. 9 s. c.'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#28286">I&ordf; q. 1 a. 9 co.'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#28287">I&ordf; q. 1 a. 9 ad 1'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#28288">I&ordf; q. 1 a. 9 ad 2'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#28289">I&ordf; q. 1 a. 9 ad 3'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#28290">I&ordf; q. 1 a. 10 arg. 1'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#28291">I&ordf; q. 1 a. 10 arg. 2'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#28292">I&ordf; q. 1 a. 10 arg. 3'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#28293">I&ordf; q. 1 a. 10 s. c.'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#28294">I&ordf; q. 1 a. 10 co.'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#28295">I&ordf; q. 1 a. 10 ad 1'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#28296">I&ordf; q. 1 a. 10 ad 2'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#28297">I&ordf; q. 1 a. 10 ad 3'); | |
| 114 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 115 document.write('<BR><BR>'); | |
| 116 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 117 document.write('<\/FORM>'); | |
| 118 // --> | |
| 119 // | |
| 120 </script><br/> | |
| 121 <hr/> | |
| 122 <br/></div><div class="q" id="q"><h2>Prima pars</h2></div><div class="q" id="q1"><h2>Quaestio 1</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I q. 1 pr."><a name="28232"><span class="ref">[28232] | |
| 123 Iª q. 1 pr.</span></a> Et ut intentio nostra sub aliquibus | |
| 28 | 124 certis limitibus comprehendatur, necessarium est primo investigare |
| 125 de ipsa sacra doctrina, qualis sit, et ad quae se extendat. Circa | |
| 126 quae quaerenda sunt decem. Primo, de necessitate huius doctrinae. | |
| 127 Secundo, utrum sit scientia. Tertio, utrum sit una vel plures. | |
| 128 Quarto, utrum sit speculativa vel practica. Quinto, de comparatione | |
| 129 eius ad alias scientias. Sexto, utrum sit sapientia. Septimo, quid | |
| 130 sit subiectum eius. Octavo, utrum sit argumentativa. Nono, utrum | |
| 131 uti debeat metaphoricis vel symbolicis locutionibus. Decimo, utrum | |
| 132 Scriptura sacra huius doctrinae sit secundum plures sensus | |
| 53 | 133 exponenda.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I q. 1 a. 1 arg. 1"><a name="28233"><span class="ref">[28233] Iª q. 1 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 134 proceditur. Videtur quod non sit necessarium, praeter philosophicas |
| 135 disciplinas, aliam doctrinam haberi. Ad ea enim quae supra rationem | |
| 136 sunt, homo non debet conari, secundum illud Eccli. III, <i>altiora | |
| 137 te ne quaesieris</i>. Sed ea quae rationi subduntur, sufficienter | |
| 138 traduntur in philosophicis disciplinis. Superfluum igitur videtur, | |
| 53 | 139 praeter philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi.</p><p title="I q. 1 a. 1 arg. 2"><a name="28234"><span class="ref">[28234] Iª q. 1 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 140 doctrina non potest esse nisi de ente, nihil enim scitur nisi |
| 141 verum, quod cum ente convertitur. Sed de omnibus entibus tractatur | |
| 142 in philosophicis disciplinis, et etiam de Deo, unde quaedam pars | |
| 143 philosophiae dicitur theologia, sive scientia divina, ut patet per | |
| 144 philosophum in VI Metaphys. Non fuit igitur necessarium, praeter | |
| 53 | 145 philosophicas disciplinas, aliam doctrinam haberi.</p><p title="I q. 1 a. 1 s. c."><a name="28235"><span class="ref">[28235] Iª q. 1 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 146 quod dicitur II ad Tim. III, <i>omnis Scriptura divinitus inspirata |
| 147 utilis est ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum, ad | |
| 148 erudiendum ad iustitiam</i>. Scriptura autem divinitus inspirata | |
| 149 non pertinet ad philosophicas disciplinas, quae sunt secundum | |
| 150 rationem humanam inventae. Utile igitur est, praeter philosophicas | |
| 53 | 151 disciplinas, esse aliam scientiam divinitus inspiratam.</p><p title="I q. 1 a. 1 co."><a name="28236"><span class="ref">[28236] Iª q. 1 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 152 quod necessarium fuit ad humanam salutem, esse doctrinam quandam |
| 153 secundum revelationem divinam, praeter philosophicas disciplinas, | |
| 154 quae ratione humana investigantur. Primo quidem, quia homo | |
| 155 ordinatur ad Deum sicut ad quendam finem qui comprehensionem | |
| 156 rationis excedit, secundum illud Isaiae LXIV, <i>oculus non vidit | |
| 157 Deus absque te, quae praeparasti diligentibus te</i>. Finem autem | |
| 158 oportet esse praecognitum hominibus, qui suas intentiones et | |
| 159 actiones debent ordinare in finem. Unde necessarium fuit homini ad | |
| 160 salutem, quod ei nota fierent quaedam per revelationem divinam, | |
| 161 quae rationem humanam excedunt. Ad ea etiam quae de Deo ratione | |
| 162 humana investigari possunt, necessarium fuit hominem instrui | |
| 163 revelatione divina. Quia veritas de Deo, per rationem investigata, | |
| 164 a paucis, et per longum tempus, et cum admixtione multorum errorum, | |
| 165 homini proveniret, a cuius tamen veritatis cognitione dependet tota | |
| 166 hominis salus, quae in Deo est. Ut igitur salus hominibus et | |
| 167 convenientius et certius proveniat, necessarium fuit quod de | |
| 168 divinis per divinam revelationem instruantur. Necessarium igitur | |
| 169 fuit, praeter philosophicas disciplinas, quae per rationem | |
| 53 | 170 investigantur, sacram doctrinam per revelationem haberi.</p><p title="I q. 1 a. 1 ad 1"><a name="28237"><span class="ref">[28237] Iª q. 1 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 171 dicendum quod, licet ea quae sunt altiora hominis cognitione, non |
| 172 sint ab homine per rationem inquirenda, sunt tamen, a Deo revelata, | |
| 173 suscipienda per fidem. Unde et ibidem subditur, <i>plurima supra | |
| 174 sensum hominum ostensa sunt tibi</i>. Et in huiusmodi sacra | |
| 53 | 175 doctrina consistit.</p><p title="I q. 1 a. 1 ad 2"><a name="28238"><span class="ref">[28238] Iª q. 1 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 176 dicendum quod diversa ratio cognoscibilis diversitatem scientiarum |
| 177 inducit. Eandem enim conclusionem demonstrat astrologus et | |
| 178 naturalis, puta quod terra est rotunda, sed astrologus per medium | |
| 179 mathematicum, idest a materia abstractum; naturalis autem per | |
| 180 medium circa materiam consideratum. Unde nihil prohibet de eisdem | |
| 181 rebus, de quibus philosophicae disciplinae tractant secundum quod | |
| 182 sunt cognoscibilia lumine naturalis rationis, et aliam scientiam | |
| 183 tractare secundum quod cognoscuntur lumine divinae revelationis. | |
| 184 Unde theologia quae ad sacram doctrinam pertinet, differt secundum | |
| 53 | 185 genus ab illa theologia quae pars philosophiae ponitur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I q. 1 a. 2 arg. 1"><a name="28239"><span class="ref">[28239] Iª q. 1 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 186 proceditur. Videtur quod sacra doctrina non sit scientia. Omnis |
| 187 enim scientia procedit ex principiis per se notis. Sed sacra | |
| 188 doctrina procedit ex articulis fidei, qui non sunt per se noti, cum | |
| 189 non ab omnibus concedantur, <i>non enim omnium est fides</i>, ut | |
| 190 dicitur II Thessalon. III. Non igitur sacra doctrina est | |
| 53 | 191 scientia.</p><p title="I q. 1 a. 2 arg. 2"><a name="28240"><span class="ref">[28240] Iª q. 1 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 192 scientia non est singularium. Sed sacra doctrina tractat de |
| 193 singularibus, puta de gestis Abrahae, Isaac et Iacob, et similibus. | |
| 53 | 194 Ergo sacra doctrina non est scientia.</p><p title="I q. 1 a. 2 s. c."><a name="28241"><span class="ref">[28241] Iª q. 1 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 195 quod Augustinus dicit, XIV de Trinitate, <i>huic scientiae |
| 196 attribuitur illud tantummodo quo fides saluberrima gignitur, | |
| 197 nutritur, defenditur, roboratur</i>. Hoc autem ad nullam scientiam | |
| 198 pertinet nisi ad sacram doctrinam. Ergo sacra doctrina est | |
| 53 | 199 scientia.</p><p title="I q. 1 a. 2 co."><a name="28242"><span class="ref">[28242] Iª q. 1 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 200 sacram doctrinam esse scientiam. Sed sciendum est quod duplex est |
| 201 scientiarum genus. Quaedam enim sunt, quae procedunt ex principiis | |
| 202 notis lumine naturali intellectus, sicut arithmetica, geometria, et | |
| 203 huiusmodi. Quaedam vero sunt, quae procedunt ex principiis notis | |
| 204 lumine superioris scientiae, sicut perspectiva procedit ex | |
| 205 principiis notificatis per geometriam, et musica ex principiis per | |
| 206 arithmeticam notis. Et hoc modo sacra doctrina est scientia, quia | |
| 207 procedit ex principiis notis lumine superioris scientiae, quae | |
| 208 scilicet est scientia Dei et beatorum. Unde sicut musica credit | |
| 209 principia tradita sibi ab arithmetico, ita doctrina sacra credit | |
| 53 | 210 principia revelata sibi a Deo.</p><p title="I q. 1 a. 2 ad 1"><a name="28243"><span class="ref">[28243] Iª q. 1 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 211 dicendum quod principia cuiuslibet scientiae vel sunt nota per se, |
| 212 vel reducuntur ad notitiam superioris scientiae. Et talia sunt | |
| 53 | 213 principia sacrae doctrinae, ut dictum est.</p><p title="I q. 1 a. 2 ad 2"><a name="28244"><span class="ref">[28244] Iª q. 1 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 214 dicendum quod singularia traduntur in sacra doctrina, non quia de |
| 215 eis principaliter tractetur, sed introducuntur tum in exemplum | |
| 216 vitae, sicut in scientiis moralibus; tum etiam ad declarandum | |
| 217 auctoritatem virorum per quos ad nos revelatio divina processit, | |
| 53 | 218 super quam fundatur sacra Scriptura seu doctrina.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I q. 1 a. 3 arg. 1"><a name="28245"><span class="ref">[28245] Iª q. 1 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 219 proceditur. Videtur quod sacra doctrina non sit una scientia. Quia |
| 220 secundum philosophum in I Poster., <i>una scientia est quae est | |
| 221 unius generis subiecti</i>. Creator autem et creatura, de quibus in | |
| 222 sacra doctrina tractatur, non continentur sub uno genere subiecti. | |
| 53 | 223 Ergo sacra doctrina non est una scientia.</p><p title="I q. 1 a. 3 arg. 2"><a name="28246"><span class="ref">[28246] Iª q. 1 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, in |
| 28 | 224 sacra doctrina tractatur de Angelis, de creaturis corporalibus, de |
| 225 moribus hominum. Huiusmodi autem ad diversas scientias | |
| 226 philosophicas pertinent. Igitur sacra doctrina non est una | |
| 53 | 227 scientia.</p><p title="I q. 1 a. 3 s. c."><a name="28247"><span class="ref">[28247] Iª q. 1 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 228 quod sacra Scriptura de ea loquitur sicut de una scientia, dicitur |
| 53 | 229 enim Sap. X, <i>dedit illi scientiam sanctorum</i>.</p><p title="I q. 1 a. 3 co."><a name="28248"><span class="ref">[28248] Iª q. 1 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 230 sacram doctrinam unam scientiam esse. Est enim unitas potentiae et |
| 231 habitus consideranda secundum obiectum, non quidem materialiter, | |
| 232 sed secundum rationem formalem obiecti, puta homo, asinus et lapis | |
| 233 conveniunt in una formali ratione colorati, quod est obiectum | |
| 234 visus. Quia igitur sacra Scriptura considerat aliqua secundum quod | |
| 235 sunt divinitus revelata, secundum quod dictum est, omnia quaecumque | |
| 236 sunt divinitus revelabilia, communicant in una ratione formali | |
| 237 obiecti huius scientiae. Et ideo comprehenduntur sub sacra doctrina | |
| 53 | 238 sicut sub scientia una.</p><p title="I q. 1 a. 3 ad 1"><a name="28249"><span class="ref">[28249] Iª q. 1 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 239 dicendum quod sacra doctrina non determinat de Deo et de creaturis |
| 240 ex aequo, sed de Deo principaliter, et de creaturis secundum quod | |
| 241 referuntur ad Deum, ut ad principium vel finem. Unde unitas | |
| 53 | 242 scientiae non impeditur.</p><p title="I q. 1 a. 3 ad 2"><a name="28250"><span class="ref">[28250] Iª q. 1 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 243 dicendum quod nihil prohibet inferiores potentias vel habitus |
| 244 diversificari circa illas materias, quae communiter cadunt sub una | |
| 245 potentia vel habitu superiori, quia superior potentia vel habitus | |
| 246 respicit obiectum sub universaliori ratione formali. Sicut obiectum | |
| 247 sensus communis est sensibile, quod comprehendit sub se visibile et | |
| 248 audibile, unde sensus communis, cum sit una potentia, extendit se | |
| 249 ad omnia obiecta quinque sensuum. Et similiter ea quae in diversis | |
| 250 scientiis philosophicis tractantur, potest sacra doctrina, una | |
| 251 existens, considerare sub una ratione, inquantum scilicet sunt | |
| 252 divinitus revelabilia, ut sic sacra doctrina sit velut quaedam | |
| 53 | 253 impressio divinae scientiae, quae est una et simplex omnium.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="I q. 1 a. 4 arg. 1"><a name="28251"><span class="ref">[28251] Iª q. 1 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic |
| 28 | 254 proceditur. Videtur quod sacra doctrina sit scientia practica. |
| 255 Finis enim practicae est operatio, secundum philosophum in II | |
| 256 Metaphys. Sacra autem doctrina ad operationem ordinatur, secundum | |
| 257 illud Iac. I, <i>estote factores verbi, et non auditores | |
| 53 | 258 tantum</i>. Ergo sacra doctrina est practica scientia.</p><p title="I q. 1 a. 4 arg. 2"><a name="28252"><span class="ref">[28252] Iª q. 1 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, sacra |
| 28 | 259 doctrina dividitur per legem veterem et novam. Lex autem pertinet |
| 260 ad scientiam moralem, quae est scientia practica. Ergo sacra | |
| 53 | 261 doctrina est scientia practica.</p><p title="I q. 1 a. 4 s. c."><a name="28253"><span class="ref">[28253] Iª q. 1 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, omnis |
| 28 | 262 scientia practica est de rebus operabilibus ab homine; ut moralis |
| 263 de actibus hominum, et aedificativa de aedificiis. Sacra autem | |
| 264 doctrina est principaliter de Deo, cuius magis homines sunt opera. | |
| 53 | 265 Non ergo est scientia practica, sed magis speculativa.</p><p title="I q. 1 a. 4 co."><a name="28254"><span class="ref">[28254] Iª q. 1 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 266 quod sacra doctrina, ut dictum est, una existens, se extendit ad ea |
| 267 quae pertinent ad diversas scientias philosophicas, propter | |
| 268 rationem formalem quam in diversis attendit, scilicet prout sunt | |
| 269 divino lumine cognoscibilia. Unde licet in scientiis philosophicis | |
| 270 alia sit speculativa et alia practica, sacra tamen doctrina | |
| 271 comprehendit sub se utramque; sicut et Deus eadem scientia se | |
| 272 cognoscit, et ea quae facit. Magis tamen est speculativa quam | |
| 273 practica, quia principalius agit de rebus divinis quam de actibus | |
| 274 humanis; de quibus agit secundum quod per eos ordinatur homo ad | |
| 53 | 275 perfectam Dei cognitionem, in qua aeterna beatitudo consistit.</p><p title="I q. 1 a. 4 ad arg."><a name="28255"><span class="ref">[28255] Iª q. 1 a. 4 ad arg.</span></a> Et per hoc patet |
| 276 responsio ad obiecta.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="I q. 1 a. 5 arg. 1"><a name="28256"><span class="ref">[28256] Iª q. 1 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 28 | 277 proceditur. Videtur quod sacra doctrina non sit dignior aliis |
| 278 scientiis. Certitudo enim pertinet ad dignitatem scientiae. Sed | |
| 279 aliae scientiae, de quarum principiis dubitari non potest, videntur | |
| 280 esse certiores sacra doctrina, cuius principia, scilicet articuli | |
| 281 fidei, dubitationem recipiunt. Aliae igitur scientiae videntur ista | |
| 53 | 282 digniores.</p><p title="I q. 1 a. 5 arg. 2"><a name="28257"><span class="ref">[28257] Iª q. 1 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 283 inferioris scientiae est a superiori accipere, sicut musicus ab |
| 284 arithmetico. Sed sacra doctrina accipit aliquid a philosophicis | |
| 285 disciplinis, dicit enim Hieronymus in epistola ad magnum oratorem | |
| 286 urbis Romae, quod <i>doctores antiqui intantum philosophorum | |
| 287 doctrinis atque sententiis suos resperserunt libros, ut nescias | |
| 288 quid in illis prius admirari debeas, eruditionem saeculi, an | |
| 289 scientiam Scripturarum</i>. Ergo sacra doctrina est inferior aliis | |
| 53 | 290 scientiis.</p><p title="I q. 1 a. 5 s. c."><a name="28258"><span class="ref">[28258] Iª q. 1 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 291 quod aliae scientiae dicuntur ancillae huius, Prov. IX, <i>misit |
| 53 | 292 ancillas suas vocare ad arcem</i>.</p><p title="I q. 1 a. 5 co."><a name="28259"><span class="ref">[28259] Iª q. 1 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 293 quod, cum ista scientia quantum ad aliquid sit speculativa, et |
| 294 quantum ad aliquid sit practica, omnes alias transcendit tam | |
| 295 speculativas quam practicas. Speculativarum enim scientiarum una | |
| 296 altera dignior dicitur, tum propter certitudinem, tum propter | |
| 297 dignitatem materiae. Et quantum ad utrumque, haec scientia alias | |
| 298 speculativas scientias excedit. Secundum certitudinem quidem, quia | |
| 299 aliae scientiae certitudinem habent ex naturali lumine rationis | |
| 300 humanae, quae potest errare, haec autem certitudinem habet ex | |
| 301 lumine divinae scientiae, quae decipi non potest. Secundum | |
| 302 dignitatem vero materiae, quia ista scientia est principaliter de | |
| 303 his quae sua altitudine rationem transcendunt, aliae vero scientiae | |
| 304 considerant ea tantum quae rationi subduntur. Practicarum vero | |
| 305 scientiarum illa dignior est, quae ad ulteriorem finem ordinatur, | |
| 306 sicut civilis militari, nam bonum exercitus ad bonum civitatis | |
| 307 ordinatur. Finis autem huius doctrinae inquantum est practica, est | |
| 308 beatitudo aeterna, ad quam sicut ad ultimum finem ordinantur omnes | |
| 309 alii fines scientiarum practicarum. Unde manifestum est, secundum | |
| 53 | 310 omnem modum, eam digniorem esse aliis.</p><p title="I q. 1 a. 5 ad 1"><a name="28260"><span class="ref">[28260] Iª q. 1 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 311 dicendum quod nihil prohibet id quod est certius secundum naturam, |
| 312 esse quoad nos minus certum, propter debilitatem intellectus | |
| 313 nostri, qui se habet ad manifestissima naturae, sicut oculus | |
| 314 noctuae ad lumen solis, sicut dicitur in II Metaphys. Unde | |
| 315 dubitatio quae accidit in aliquibus circa articulos fidei, non est | |
| 316 propter incertitudinem rei, sed propter debilitatem intellectus | |
| 317 humani. Et tamen minimum quod potest haberi de cognitione rerum | |
| 318 altissimarum, desiderabilius est quam certissima cognitio quae | |
| 53 | 319 habetur de minimis rebus, ut dicitur in XI de animalibus.</p><p title="I q. 1 a. 5 ad 2"><a name="28261"><span class="ref">[28261] Iª q. 1 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 320 dicendum quod haec scientia accipere potest aliquid a philosophicis |
| 321 disciplinis, non quod ex necessitate eis indigeat, sed ad maiorem | |
| 322 manifestationem eorum quae in hac scientia traduntur. Non enim | |
| 323 accipit sua principia ab aliis scientiis, sed immediate a Deo per | |
| 324 revelationem. Et ideo non accipit ab aliis scientiis tanquam a | |
| 325 superioribus, sed utitur eis tanquam inferioribus et ancillis; | |
| 326 sicut architectonicae utuntur subministrantibus, ut civilis | |
| 327 militari. Et hoc ipsum quod sic utitur eis, non est propter | |
| 328 defectum vel insufficientiam eius, sed propter defectum intellectus | |
| 329 nostri; qui ex his quae per naturalem rationem (ex qua procedunt | |
| 330 aliae scientiae) cognoscuntur, facilius manuducitur in ea quae sunt | |
| 53 | 331 supra rationem, quae in hac scientia traduntur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="I q. 1 a. 6 arg. 1"><a name="28262"><span class="ref">[28262] Iª q. 1 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic |
| 28 | 332 proceditur. Videtur quod haec doctrina non sit sapientia. Nulla |
| 333 enim doctrina quae supponit sua principia aliunde, digna est nomine | |
| 334 sapientiae, <i>quia sapientis est ordinare, et non ordinari</i> (I | |
| 335 Metaphys.). Sed haec doctrina supponit principia sua aliunde, ut ex | |
| 53 | 336 dictis patet. Ergo haec doctrina non est sapientia.</p><p title="I q. 1 a. 6 arg. 2"><a name="28263"><span class="ref">[28263] Iª q. 1 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, ad |
| 28 | 337 sapientiam pertinet probare principia aliarum scientiarum, unde ut |
| 338 caput dicitur scientiarum, ut VI Ethic. patet. Sed haec doctrina | |
| 339 non probat principia aliarum scientiarum. Ergo non est | |
| 53 | 340 sapientia.</p><p title="I q. 1 a. 6 arg. 3"><a name="28264"><span class="ref">[28264] Iª q. 1 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, haec |
| 28 | 341 doctrina per studium acquiritur. Sapientia autem per infusionem |
| 342 habetur, unde inter septem dona spiritus sancti connumeratur, ut | |
| 53 | 343 patet Isaiae XI. Ergo haec doctrina non est sapientia.</p><p title="I q. 1 a. 6 s. c."><a name="28265"><span class="ref">[28265] Iª q. 1 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 344 quod dicitur Deut. IV, in principio legis, <i>haec est nostra |
| 53 | 345 sapientia et intellectus coram populis</i>.</p><p title="I q. 1 a. 6 co."><a name="28266"><span class="ref">[28266] Iª q. 1 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 346 quod haec doctrina maxime sapientia est inter omnes sapientias |
| 347 humanas, non quidem in aliquo genere tantum, sed simpliciter. Cum | |
| 348 enim sapientis sit ordinare et iudicare, iudicium autem per | |
| 349 altiorem causam de inferioribus habeatur; ille sapiens dicitur in | |
| 350 unoquoque genere, qui considerat causam altissimam illius generis. | |
| 351 Ut in genere aedificii, artifex qui disponit formam domus, dicitur | |
| 352 sapiens et architector, respectu inferiorum artificum, qui dolant | |
| 353 ligna vel parant lapides, unde dicitur I Cor. III, <i>ut sapiens | |
| 354 architector fundamentum posui</i>. Et rursus, in genere totius | |
| 355 humanae vitae, prudens sapiens dicitur, inquantum ordinat humanos | |
| 356 actus ad debitum finem, unde dicitur Prov. X, <i>sapientia est viro | |
| 357 prudentia</i>. Ille igitur qui considerat simpliciter altissimam | |
| 358 causam totius universi, quae Deus est, maxime sapiens dicitur, unde | |
| 359 et sapientia dicitur esse divinorum cognitio, ut patet per | |
| 360 Augustinum, XII de Trinitate. Sacra autem doctrina propriissime | |
| 361 determinat de Deo secundum quod est altissima causa, quia non solum | |
| 362 quantum ad illud quod est per creaturas cognoscibile (quod | |
| 363 philosophi cognoverunt, ut dicitur Rom. I, <i>quod notum est Dei, | |
| 364 manifestum est illis</i>); sed etiam quantum ad id quod notum est | |
| 365 sibi soli de seipso, et aliis per revelationem communicatum. Unde | |
| 53 | 366 sacra doctrina maxime dicitur sapientia.</p><p title="I q. 1 a. 6 ad 1"><a name="28267"><span class="ref">[28267] Iª q. 1 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 367 dicendum quod sacra doctrina non supponit sua principia ab aliqua |
| 368 scientia humana, sed a scientia divina, a qua, sicut a summa | |
| 53 | 369 sapientia, omnis nostra cognitio ordinatur.</p><p title="I q. 1 a. 6 ad 2"><a name="28268"><span class="ref">[28268] Iª q. 1 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 370 dicendum quod aliarum scientiarum principia vel sunt per se nota, |
| 371 et probari non possunt, vel per aliquam rationem naturalem | |
| 372 probantur in aliqua alia scientia. Propria autem huius scientiae | |
| 373 cognitio est, quae est per revelationem, non autem quae est per | |
| 374 naturalem rationem. Et ideo non pertinet ad eam probare principia | |
| 375 aliarum scientiarum, sed solum iudicare de eis, quidquid enim in | |
| 376 aliis scientiis invenitur veritati huius scientiae repugnans, totum | |
| 377 condemnatur ut falsum, unde dicitur II Cor. X, <i>consilia | |
| 378 destruentes, et omnem altitudinem extollentem se adversus scientiam | |
| 53 | 379 Dei</i>.</p><p title="I q. 1 a. 6 ad 3"><a name="28269"><span class="ref">[28269] Iª q. 1 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum |
| 28 | 380 quod, cum iudicium ad sapientem pertineat, secundum duplicem modum |
| 381 iudicandi, dupliciter sapientia accipitur. Contingit enim aliquem | |
| 382 iudicare, uno modo per modum inclinationis, sicut qui habet habitum | |
| 383 virtutis, recte iudicat de his quae sunt secundum virtutem agenda, | |
| 384 inquantum ad illa inclinatur, unde et in X Ethic. dicitur quod | |
| 385 virtuosus est mensura et regula actuum humanorum. Alio modo, per | |
| 386 modum cognitionis, sicut aliquis instructus in scientia morali, | |
| 387 posset iudicare de actibus virtutis, etiam si virtutem non haberet. | |
| 388 Primus igitur modus iudicandi de rebus divinis, pertinet ad | |
| 389 sapientiam quae ponitur donum spiritus sancti secundum illud I Cor. | |
| 390 II, <i>spiritualis homo iudicat omnia,</i> etc., et Dionysius | |
| 391 dicit, II cap. de divinis nominibus, <i>Hierotheus doctus est non | |
| 392 solum discens, sed et patiens divina</i>. Secundus autem modus | |
| 393 iudicandi pertinet ad hanc doctrinam, secundum quod per studium | |
| 53 | 394 habetur; licet eius principia ex revelatione habeantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="I q. 1 a. 7 arg. 1"><a name="28270"><span class="ref">[28270] Iª q. 1 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic |
| 28 | 395 proceditur. Videtur quod Deus non sit subiectum huius scientiae. In |
| 396 qualibet enim scientia oportet supponere de subiecto quid est, | |
| 397 secundum philosophum in I Poster. Sed haec scientia non supponit de | |
| 398 Deo quid est, dicit enim Damascenus, <i>in Deo quid est, dicere | |
| 399 impossibile est</i>. Ergo Deus non est subiectum huius | |
| 53 | 400 scientiae.</p><p title="I q. 1 a. 7 arg. 2"><a name="28271"><span class="ref">[28271] Iª q. 1 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, omnia |
| 28 | 401 quae determinantur in aliqua scientia, comprehenduntur sub subiecto |
| 402 illius scientiae. Sed in sacra Scriptura determinatur de multis | |
| 403 aliis quam de Deo, puta de creaturis, et de moribus hominum. Ergo | |
| 53 | 404 Deus non est subiectum huius scientiae.</p><p title="I q. 1 a. 7 s. c."><a name="28272"><span class="ref">[28272] Iª q. 1 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra, illud |
| 28 | 405 est subiectum scientiae, de quo est sermo in scientia. Sed in hac |
| 406 scientia fit sermo de Deo, dicitur enim theologia, quasi sermo de | |
| 53 | 407 Deo. Ergo Deus est subiectum huius scientiae.</p><p title="I q. 1 a. 7 co."><a name="28273"><span class="ref">[28273] Iª q. 1 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 408 quod Deus est subiectum huius scientiae. Sic enim se habet |
| 409 subiectum ad scientiam, sicut obiectum ad potentiam vel habitum. | |
| 410 Proprie autem illud assignatur obiectum alicuius potentiae vel | |
| 411 habitus, sub cuius ratione omnia referuntur ad potentiam vel | |
| 412 habitum, sicut homo et lapis referuntur ad visum inquantum sunt | |
| 413 colorata, unde coloratum est proprium obiectum visus. Omnia autem | |
| 414 pertractantur in sacra doctrina sub ratione Dei, vel quia sunt ipse | |
| 415 Deus; vel quia habent ordinem ad Deum, ut ad principium et finem. | |
| 416 Unde sequitur quod Deus vere sit subiectum huius scientiae. Quod | |
| 417 etiam manifestum fit ex principiis huius scientiae, quae sunt | |
| 418 articuli fidei, quae est de Deo, idem autem est subiectum | |
| 419 principiorum et totius scientiae, cum tota scientia virtute | |
| 420 contineatur in principiis. Quidam vero, attendentes ad ea quae in | |
| 421 ista scientia tractantur, et non ad rationem secundum quam | |
| 422 considerantur, assignaverunt aliter subiectum huius scientiae, vel | |
| 423 res et signa; vel opera reparationis; vel totum Christum, idest | |
| 424 caput et membra. De omnibus enim istis tractatur in ista scientia, | |
| 53 | 425 sed secundum ordinem ad Deum.</p><p title="I q. 1 a. 7 ad 1"><a name="28274"><span class="ref">[28274] Iª q. 1 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 426 dicendum quod, licet de Deo non possimus scire quid est, utimur |
| 427 tamen eius effectu, in hac doctrina, vel naturae vel gratiae, loco | |
| 428 definitionis, ad ea quae de Deo in hac doctrina considerantur, | |
| 429 sicut et in aliquibus scientiis philosophicis demonstratur aliquid | |
| 430 de causa per effectum, accipiendo effectum loco definitionis | |
| 53 | 431 causae.</p><p title="I q. 1 a. 7 ad 2"><a name="28275"><span class="ref">[28275] Iª q. 1 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 432 dicendum quod omnia alia quae determinantur in sacra doctrina, |
| 433 comprehenduntur sub Deo, non ut partes vel species vel accidentia, | |
| 53 | 434 sed ut ordinata aliqualiter ad ipsum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="I q. 1 a. 8 arg. 1"><a name="28276"><span class="ref">[28276] Iª q. 1 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic |
| 28 | 435 proceditur. Videtur quod haec doctrina non sit argumentativa. Dicit |
| 436 enim Ambrosius in libro I de fide Catholica, <i>tolle argumenta, | |
| 437 ubi fides quaeritur</i>. Sed in hac doctrina praecipue fides | |
| 438 quaeritur, unde dicitur Ioan. XX, <i>haec scripta sunt ut | |
| 53 | 439 credatis</i>. Ergo sacra doctrina non est argumentativa.</p><p title="I q. 1 a. 8 arg. 2"><a name="28277"><span class="ref">[28277] Iª q. 1 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, si sit |
| 28 | 440 argumentativa, aut argumentatur ex auctoritate, aut ex ratione. Si |
| 441 ex auctoritate, non videtur hoc congruere eius dignitati, nam locus | |
| 442 ab auctoritate est infirmissimus, secundum Boetium. Si etiam ex | |
| 443 ratione, hoc non congruit eius fini, quia secundum Gregorium in | |
| 444 homilia, <i>fides non habet meritum, ubi humana ratio praebet | |
| 53 | 445 experimentum</i>. Ergo sacra doctrina non est argumentativa.</p><p title="I q. 1 a. 8 s. c."><a name="28278"><span class="ref">[28278] Iª q. 1 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 446 quod dicitur ad Titum I, de episcopo, <i>amplectentem eum qui |
| 447 secundum doctrinam est, fidelem sermonem, ut potens sit exhortari | |
| 53 | 448 in doctrina sana, et eos qui contradicunt arguere</i>.</p><p title="I q. 1 a. 8 co."><a name="28279"><span class="ref">[28279] Iª q. 1 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 449 quod, sicut aliae scientiae non argumentantur ad sua principia |
| 450 probanda, sed ex principiis argumentantur ad ostendendum alia in | |
| 451 ipsis scientiis; ita haec doctrina non argumentatur ad sua | |
| 452 principia probanda, quae sunt articuli fidei; sed ex eis procedit | |
| 453 ad aliquid aliud ostendendum; sicut apostolus, I ad Cor. XV, ex | |
| 454 resurrectione Christi argumentatur ad resurrectionem communem | |
| 455 probandam. Sed tamen considerandum est in scientiis philosophicis, | |
| 456 quod inferiores scientiae nec probant sua principia, nec contra | |
| 457 negantem principia disputant, sed hoc relinquunt superiori | |
| 458 scientiae, suprema vero inter eas, scilicet metaphysica, disputat | |
| 459 contra negantem sua principia, si adversarius aliquid concedit, si | |
| 460 autem nihil concedit, non potest cum eo disputare, potest tamen | |
| 461 solvere rationes ipsius. Unde sacra Scriptura, cum non habeat | |
| 462 superiorem, disputat cum negante sua principia, argumentando | |
| 463 quidem, si adversarius aliquid concedat eorum quae per divinam | |
| 464 revelationem habentur; sicut per auctoritates sacrae doctrinae | |
| 465 disputamus contra haereticos, et per unum articulum contra negantes | |
| 466 alium. Si vero adversarius nihil credat eorum quae divinitus | |
| 467 revelantur, non remanet amplius via ad probandum articulos fidei | |
| 468 per rationes, sed ad solvendum rationes, si quas inducit, contra | |
| 469 fidem. Cum enim fides infallibili veritati innitatur, impossibile | |
| 470 autem sit de vero demonstrari contrarium, manifestum est | |
| 471 probationes quae contra fidem inducuntur, non esse demonstrationes, | |
| 53 | 472 sed solubilia argumenta.</p><p title="I q. 1 a. 8 ad 1"><a name="28280"><span class="ref">[28280] Iª q. 1 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 473 dicendum quod, licet argumenta rationis humanae non habeant locum |
| 474 ad probandum quae fidei sunt, tamen ex articulis fidei haec | |
| 53 | 475 doctrina ad alia argumentatur, ut dictum est.</p><p title="I q. 1 a. 8 ad 2"><a name="28281"><span class="ref">[28281] Iª q. 1 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 476 dicendum quod argumentari ex auctoritate est maxime proprium huius |
| 477 doctrinae, eo quod principia huius doctrinae per revelationem | |
| 478 habentur, et sic oportet quod credatur auctoritati eorum quibus | |
| 479 revelatio facta est. Nec hoc derogat dignitati huius doctrinae, nam | |
| 480 licet locus ab auctoritate quae fundatur super ratione humana, sit | |
| 481 infirmissimus; locus tamen ab auctoritate quae fundatur super | |
| 482 revelatione divina, est efficacissimus. Utitur tamen sacra doctrina | |
| 483 etiam ratione humana, non quidem ad probandum fidem, quia per hoc | |
| 484 tolleretur meritum fidei; sed ad manifestandum aliqua alia quae | |
| 485 traduntur in hac doctrina. Cum enim gratia non tollat naturam, sed | |
| 486 perficiat, oportet quod naturalis ratio subserviat fidei; sicut et | |
| 487 naturalis inclinatio voluntatis obsequitur caritati. Unde et | |
| 488 apostolus dicit, II ad Cor. X, <i>in captivitatem redigentes omnem | |
| 489 intellectum in obsequium Christi</i>. Et inde est quod etiam | |
| 490 auctoritatibus philosophorum sacra doctrina utitur, ubi per | |
| 491 rationem naturalem veritatem cognoscere potuerunt; sicut Paulus, | |
| 492 actuum XVII, inducit verbum Arati, dicens, <i>sicut et quidam | |
| 493 poetarum vestrorum dixerunt, genus Dei sumus</i>. Sed tamen sacra | |
| 494 doctrina huiusmodi auctoritatibus utitur quasi extraneis | |
| 495 argumentis, et probabilibus. Auctoritatibus autem canonicae | |
| 496 Scripturae utitur proprie, ex necessitate argumentando. | |
| 497 Auctoritatibus autem aliorum doctorum Ecclesiae, quasi arguendo ex | |
| 498 propriis, sed probabiliter. Innititur enim fides nostra revelationi | |
| 499 apostolis et prophetis factae, qui canonicos libros scripserunt, | |
| 500 non autem revelationi, si qua fuit aliis doctoribus facta. Unde | |
| 501 dicit Augustinus, in epistola ad Hieronymum, <i>solis eis | |
| 502 Scripturarum libris qui canonici appellantur, didici hunc honorem | |
| 503 deferre, ut nullum auctorem eorum in scribendo errasse aliquid | |
| 504 firmissime credam. Alios autem ita lego, ut, quantalibet sanctitate | |
| 505 doctrinaque praepolleant, non ideo verum putem, quod ipsi ita | |
| 53 | 506 senserunt vel scripserunt</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="I q. 1 a. 9 arg. 1"><a name="28282"><span class="ref">[28282] Iª q. 1 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum sic |
| 28 | 507 proceditur. Videtur quod sacra Scriptura non debeat uti metaphoris. |
| 508 Illud enim quod est proprium infimae doctrinae, non videtur | |
| 509 competere huic scientiae, quae inter alias tenet locum supremum, ut | |
| 510 iam dictum est. Procedere autem per similitudines varias et | |
| 511 repraesentationes, est proprium poeticae, quae est infima inter | |
| 512 omnes doctrinas. Ergo huiusmodi similitudinibus uti, non est | |
| 53 | 513 conveniens huic scientiae.</p><p title="I q. 1 a. 9 arg. 2"><a name="28283"><span class="ref">[28283] Iª q. 1 a. 9 arg. 2</span></a> Praeterea, haec |
| 28 | 514 doctrina videtur esse ordinata ad veritatis manifestationem, unde |
| 515 et manifestatoribus eius praemium promittitur, Eccli. XXIV, <i>qui | |
| 516 elucidant me, vitam aeternam habebunt</i>. Sed per huiusmodi | |
| 517 similitudines veritas occultatur. Non ergo competit huic doctrinae | |
| 53 | 518 divina tradere sub similitudine corporalium rerum.</p><p title="I q. 1 a. 9 arg. 3"><a name="28284"><span class="ref">[28284] Iª q. 1 a. 9 arg. 3</span></a> Praeterea, quanto |
| 28 | 519 aliquae creaturae sunt sublimiores, tanto magis ad divinam |
| 520 similitudinem accedunt. Si igitur aliquae ex creaturis | |
| 521 transumerentur ad Deum, tunc oporteret talem transumptionem maxime | |
| 522 fieri ex sublimioribus creaturis, et non ex infimis. Quod tamen in | |
| 53 | 523 Scripturis frequenter invenitur.</p><p title="I q. 1 a. 9 s. c."><a name="28285"><span class="ref">[28285] Iª q. 1 a. 9 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 524 quod dicitur Osee XII, <i>ego visionem multiplicavi eis, et in |
| 525 manibus prophetarum assimilatus sum</i>. Tradere autem aliquid sub | |
| 526 similitudine, est metaphoricum. Ergo ad sacram doctrinam pertinet | |
| 53 | 527 uti metaphoris.</p><p title="I q. 1 a. 9 co."><a name="28286"><span class="ref">[28286] Iª q. 1 a. 9 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 528 quod conveniens est sacrae Scripturae divina et spiritualia sub |
| 529 similitudine corporalium tradere. Deus enim omnibus providet | |
| 530 secundum quod competit eorum naturae. Est autem naturale homini ut | |
| 531 per sensibilia ad intelligibilia veniat, quia omnis nostra cognitio | |
| 532 a sensu initium habet. Unde convenienter in sacra Scriptura | |
| 533 traduntur nobis spiritualia sub metaphoris corporalium. Et hoc est | |
| 534 quod dicit Dionysius, I cap. caelestis hierarchiae, <i>impossibile | |
| 535 est nobis aliter lucere divinum radium, nisi varietate sacrorum | |
| 536 velaminum circumvelatum</i>. Convenit etiam sacrae Scripturae, quae | |
| 537 communiter omnibus proponitur (secundum illud ad Rom. I, | |
| 538 <i>sapientibus et insipientibus debitor sum</i>), ut spiritualia | |
| 539 sub similitudinibus corporalium proponantur; ut saltem vel sic | |
| 540 rudes eam capiant, qui ad intelligibilia secundum se capienda non | |
| 53 | 541 sunt idonei.</p><p title="I q. 1 a. 9 ad 1"><a name="28287"><span class="ref">[28287] Iª q. 1 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 542 dicendum quod poeta utitur metaphoris propter repraesentationem, |
| 543 repraesentatio enim naturaliter homini delectabilis est. Sed sacra | |
| 544 doctrina utitur metaphoris propter necessitatem et utilitatem, ut | |
| 53 | 545 dictum est.</p><p title="I q. 1 a. 9 ad 2"><a name="28288"><span class="ref">[28288] Iª q. 1 a. 9 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 546 dicendum quod radius divinae revelationis non destruitur propter |
| 547 figuras sensibiles quibus circumvelatur, ut dicit Dionysius, sed | |
| 548 remanet in sua veritate; ut mentes quibus fit revelatio, non | |
| 549 permittat in similitudinibus permanere, sed elevet eas ad | |
| 550 cognitionem intelligibilium; et per eos quibus revelatio facta est, | |
| 551 alii etiam circa haec instruantur. Unde ea quae in uno loco | |
| 552 Scripturae traduntur sub metaphoris, in aliis locis expressius | |
| 553 exponuntur. Et ipsa etiam occultatio figurarum utilis est, ad | |
| 554 exercitium studiosorum, et contra irrisiones infidelium, de quibus | |
| 53 | 555 dicitur, Matth. VII, <i>nolite sanctum dare canibus</i>.</p><p title="I q. 1 a. 9 ad 3"><a name="28289"><span class="ref">[28289] Iª q. 1 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum |
| 28 | 556 quod, sicut docet Dionysius, cap. II Cael. Hier., magis est |
| 557 conveniens quod divina in Scripturis tradantur sub figuris vilium | |
| 558 corporum, quam corporum nobilium. Et hoc propter tria. Primo, quia | |
| 559 per hoc magis liberatur humanus animus ab errore. Manifestum enim | |
| 560 apparet quod haec secundum proprietatem non dicuntur de divinis, | |
| 561 quod posset esse dubium, si sub figuris nobilium corporum | |
| 562 describerentur divina; maxime apud illos qui nihil aliud a | |
| 563 corporibus nobilius excogitare noverunt. Secundo, quia hic modus | |
| 564 convenientior est cognitioni quam de Deo habemus in hac vita. Magis | |
| 565 enim manifestatur nobis de ipso quid non est, quam quid est, et | |
| 566 ideo similitudines illarum rerum quae magis elongantur a Deo, | |
| 567 veriorem nobis faciunt aestimationem quod sit supra illud quod de | |
| 568 Deo dicimus vel cogitamus. Tertio, quia per huiusmodi, divina magis | |
| 53 | 569 occultantur indignis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="I q. 1 a. 10 arg. 1"><a name="28290"><span class="ref">[28290] Iª q. 1 a. 10 arg. 1</span></a> Ad decimum sic |
| 28 | 570 proceditur. Videtur quod sacra Scriptura sub una littera non habeat |
| 571 plures sensus, qui sunt historicus vel litteralis, allegoricus, | |
| 572 tropologicus sive moralis, et anagogicus. Multiplicitas enim | |
| 573 sensuum in una Scriptura parit confusionem et deceptionem, et | |
| 574 tollit arguendi firmitatem, unde ex multiplicibus propositionibus | |
| 575 non procedit argumentatio, sed secundum hoc aliquae fallaciae | |
| 576 assignantur. Sacra autem Scriptura debet esse efficax ad | |
| 577 ostendendam veritatem absque omni fallacia. Ergo non debent in ea | |
| 53 | 578 sub una littera plures sensus tradi.</p><p title="I q. 1 a. 10 arg. 2"><a name="28291"><span class="ref">[28291] Iª q. 1 a. 10 arg. 2</span></a> Praeterea, |
| 28 | 579 Augustinus dicit in libro de utilitate credendi, quod <i>Scriptura |
| 580 quae testamentum vetus vocatur, quadrifariam traditur, scilicet, | |
| 581 secundum historiam, secundum aetiologiam, secundum analogiam, | |
| 582 secundum allegoriam</i>. Quae quidem quatuor a quatuor praedictis | |
| 583 videntur esse aliena omnino. Non igitur conveniens videtur quod | |
| 584 eadem littera sacrae Scripturae secundum quatuor sensus praedictos | |
| 53 | 585 exponatur.</p><p title="I q. 1 a. 10 arg. 3"><a name="28292"><span class="ref">[28292] Iª q. 1 a. 10 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 586 praeter praedictos sensus, invenitur sensus parabolicus, qui inter |
| 53 | 587 illos sensus quatuor non continetur.</p><p title="I q. 1 a. 10 s. c."><a name="28293"><span class="ref">[28293] Iª q. 1 a. 10 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 588 quod dicit Gregorius, XX Moralium, <i>sacra Scriptura omnes |
| 589 scientias ipso locutionis suae more transcendit, quia uno eodemque | |
| 53 | 590 sermone, dum narrat gestum, prodit mysterium</i>.</p><p title="I q. 1 a. 10 co."><a name="28294"><span class="ref">[28294] Iª q. 1 a. 10 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 591 quod auctor sacrae Scripturae est Deus, in cuius potestate est ut |
| 592 non solum voces ad significandum accommodet (quod etiam homo facere | |
| 593 potest), sed etiam res ipsas. Et ideo, cum in omnibus scientiis | |
| 594 voces significent, hoc habet proprium ista scientia, quod ipsae res | |
| 595 significatae per voces, etiam significant aliquid. Illa ergo prima | |
| 596 significatio, qua voces significant res, pertinet ad primum sensum, | |
| 597 qui est sensus historicus vel litteralis. Illa vero significatio | |
| 598 qua res significatae per voces, iterum res alias significant, | |
| 599 dicitur sensus spiritualis; qui super litteralem fundatur, et eum | |
| 600 supponit. Hic autem sensus spiritualis trifariam dividitur. Sicut | |
| 601 enim dicit apostolus, ad Hebr. VII, lex vetus figura est novae | |
| 602 legis, et ipsa nova lex, ut dicit Dionysius in ecclesiastica | |
| 603 hierarchia, est figura futurae gloriae, in nova etiam lege, ea quae | |
| 604 in capite sunt gesta, sunt signa eorum quae nos agere debemus. | |
| 605 Secundum ergo quod ea quae sunt veteris legis, significant ea quae | |
| 606 sunt novae legis, est sensus allegoricus, secundum vero quod ea | |
| 607 quae in Christo sunt facta, vel in his quae Christum significant, | |
| 608 sunt signa eorum quae nos agere debemus, est sensus moralis, prout | |
| 609 vero significant ea quae sunt in aeterna gloria, est sensus | |
| 610 anagogicus. Quia vero sensus litteralis est, quem auctor intendit, | |
| 611 auctor autem sacrae Scripturae Deus est, qui omnia simul suo | |
| 612 intellectu comprehendit, non est inconveniens, ut dicit Augustinus | |
| 613 XII confessionum, si etiam secundum litteralem sensum in una | |
| 53 | 614 littera Scripturae plures sint sensus.</p><p title="I q. 1 a. 10 ad 1"><a name="28295"><span class="ref">[28295] Iª q. 1 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 615 dicendum quod multiplicitas horum sensuum non facit |
| 616 aequivocationem, aut aliam speciem multiplicitatis, quia, sicut iam | |
| 617 dictum est, sensus isti non multiplicantur propter hoc quod una vox | |
| 618 multa significet; sed quia ipsae res significatae per voces, | |
| 619 aliarum rerum possunt esse signa. Et ita etiam nulla confusio | |
| 620 sequitur in sacra Scriptura, cum omnes sensus fundentur super unum, | |
| 621 scilicet litteralem; ex quo solo potest trahi argumentum, non autem | |
| 622 ex his quae secundum allegoriam dicuntur, ut dicit Augustinus in | |
| 623 epistola contra Vincentium Donatistam. Non tamen ex hoc aliquid | |
| 624 deperit sacrae Scripturae, quia nihil sub spirituali sensu | |
| 625 continetur fidei necessarium, quod Scriptura per litteralem sensum | |
| 53 | 626 alicubi manifeste non tradat.</p><p title="I q. 1 a. 10 ad 2"><a name="28296"><span class="ref">[28296] Iª q. 1 a. 10 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 627 dicendum quod illa tria, historia, aetiologia, analogia, ad unum |
| 628 litteralem sensum pertinent. Nam historia est, ut ipse Augustinus | |
| 629 exponit, cum simpliciter aliquid proponitur, aetiologia vero, cum | |
| 630 causa dicti assignatur, sicut cum dominus assignavit causam quare | |
| 631 Moyses permisit licentiam repudiandi uxores, scilicet propter | |
| 632 duritiam cordis ipsorum, Matt. XIX, analogia vero est, cum veritas | |
| 633 unius Scripturae ostenditur veritati alterius non repugnare. Sola | |
| 634 autem allegoria, inter illa quatuor, pro tribus spiritualibus | |
| 635 sensibus ponitur. Sicut et Hugo de sancto Victore sub sensu | |
| 636 allegorico etiam anagogicum comprehendit, ponens in tertio suarum | |
| 637 sententiarum solum tres sensus, scilicet historicum, allegoricum et | |
| 53 | 638 tropologicum.</p><p title="I q. 1 a. 10 ad 3"><a name="28297"><span class="ref">[28297] Iª q. 1 a. 10 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 639 dicendum quod sensus parabolicus sub litterali continetur, nam per |
| 640 voces significatur aliquid proprie, et aliquid figurative; nec est | |
| 641 litteralis sensus ipsa figura, sed id quod est figuratum. Non enim | |
| 642 cum Scriptura nominat Dei brachium, est litteralis sensus quod in | |
| 643 Deo sit membrum huiusmodi corporale, sed id quod per hoc membrum | |
| 644 significatur, scilicet virtus operativa. In quo patet quod sensui | |
| 53 | 645 litterali sacrae Scripturae nunquam potest subesse falsum.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 646 <p><a href="sth0000.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 647 <a href="sth1002.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 648 <br/> | |
| 649 <hr/> | |
| 650 <br/> | |
| 651 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 652 hanc editionem<br/> | |
| 653 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 654 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 655 </div></body> | |
| 656 </html> |
