Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3146.html @ 56:b098f72b8f2f
local doctype
| author | ht |
|---|---|
| date | Wed, 30 Dec 2009 12:00:10 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children | 03759e5c1080 |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 28 | 19 146-154</title> |
| 20 </head> | |
| 53 | 21 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CXLVI ad |
| 22 CLIV</div><div class="centro"> | |
| 23 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 24 <tr> |
| 53 | 25 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" border="0" height="190" width="275" src="icons/fugit190.jpg"/></th> |
| 28 | 26 </tr> |
| 27 </table> | |
| 53 | 28 <br/> |
| 29 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1899 editum<br/> | |
| 28 | 30 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 31 magneticas<br/> |
| 32 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 33 <br/></span><br/> | |
| 34 <hr/> | |
| 35 <br/> | |
| 36 <p><a href="sth3144.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 37 <a href="sth3155.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 38 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 39 // | |
| 40 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
41 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
42 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 43 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#44802">II&ordf;-IIae, q. 146 pr.'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#44803">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 arg. 1'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#44804">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 arg. 2'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#44805">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 arg. 3'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#44806">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 arg. 4'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#44807">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 s. c.'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#44808">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 co.'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#44809">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 ad 1'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#44810">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 ad 2'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#44811">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 ad 3'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#44812">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 1 ad 4'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#44813">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 arg. 1'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#44814">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 arg. 2'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#44815">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 arg. 3'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#44816">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 s. c.'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#44817">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 co.'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#44818">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 ad 1'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#44819">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 ad 2'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#44820">II&ordf;-IIae, q. 146 a. 2 ad 3'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#44821">II&ordf;-IIae, q. 147 pr.'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#44822">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 arg. 1'); | |
| 71 document.write('<OPTION VALUE="#44823">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 arg. 2'); | |
| 72 document.write('<OPTION VALUE="#44824">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 arg. 3'); | |
| 73 document.write('<OPTION VALUE="#44825">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 s. c.'); | |
| 74 document.write('<OPTION VALUE="#44826">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 co.'); | |
| 75 document.write('<OPTION VALUE="#44827">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 ad 1'); | |
| 76 document.write('<OPTION VALUE="#44828">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 ad 2'); | |
| 77 document.write('<OPTION VALUE="#44829">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 1 ad 3'); | |
| 78 document.write('<OPTION VALUE="#44830">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 arg. 1'); | |
| 79 document.write('<OPTION VALUE="#44831">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 arg. 2'); | |
| 80 document.write('<OPTION VALUE="#44832">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 arg. 3'); | |
| 81 document.write('<OPTION VALUE="#44833">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 s. c.'); | |
| 82 document.write('<OPTION VALUE="#44834">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 co.'); | |
| 83 document.write('<OPTION VALUE="#44835">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 ad 1'); | |
| 84 document.write('<OPTION VALUE="#44836">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 ad 2'); | |
| 85 document.write('<OPTION VALUE="#44837">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 2 ad 3'); | |
| 86 document.write('<OPTION VALUE="#44838">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 arg. 1'); | |
| 87 document.write('<OPTION VALUE="#44839">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 arg. 2'); | |
| 88 document.write('<OPTION VALUE="#44840">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 arg. 3'); | |
| 89 document.write('<OPTION VALUE="#44841">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 s. c.'); | |
| 90 document.write('<OPTION VALUE="#44842">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 co.'); | |
| 91 document.write('<OPTION VALUE="#44843">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 ad 1'); | |
| 92 document.write('<OPTION VALUE="#44844">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 ad 2'); | |
| 93 document.write('<OPTION VALUE="#44845">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 3 ad 3'); | |
| 94 document.write('<OPTION VALUE="#44846">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 arg. 1'); | |
| 95 document.write('<OPTION VALUE="#44847">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 arg. 2'); | |
| 96 document.write('<OPTION VALUE="#44848">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 arg. 3'); | |
| 97 document.write('<OPTION VALUE="#44849">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 arg. 4'); | |
| 98 document.write('<OPTION VALUE="#44850">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 s. c.'); | |
| 99 document.write('<OPTION VALUE="#44851">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 co.'); | |
| 100 document.write('<OPTION VALUE="#44852">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 ad 1'); | |
| 101 document.write('<OPTION VALUE="#44853">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 ad 2'); | |
| 102 document.write('<OPTION VALUE="#44854">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 ad 3'); | |
| 103 document.write('<OPTION VALUE="#44855">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 ad 4'); | |
| 104 document.write('<OPTION VALUE="#44856">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 4 ad 5'); | |
| 105 document.write('<OPTION VALUE="#44857">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 arg. 1'); | |
| 106 document.write('<OPTION VALUE="#44858">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 arg. 2'); | |
| 107 document.write('<OPTION VALUE="#44859">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 arg. 3'); | |
| 108 document.write('<OPTION VALUE="#44860">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 s. c.'); | |
| 109 document.write('<OPTION VALUE="#44861">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 co.'); | |
| 110 document.write('<OPTION VALUE="#44862">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 ad 1'); | |
| 111 document.write('<OPTION VALUE="#44863">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 ad 2'); | |
| 112 document.write('<OPTION VALUE="#44864">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 5 ad 3'); | |
| 113 document.write('<OPTION VALUE="#44865">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 arg. 1'); | |
| 114 document.write('<OPTION VALUE="#44866">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 arg. 2'); | |
| 115 document.write('<OPTION VALUE="#44867">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 arg. 3'); | |
| 116 document.write('<OPTION VALUE="#44868">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 s. c.'); | |
| 117 document.write('<OPTION VALUE="#44869">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 co.'); | |
| 118 document.write('<OPTION VALUE="#44870">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 ad 1'); | |
| 119 document.write('<OPTION VALUE="#44871">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 ad 2'); | |
| 120 document.write('<OPTION VALUE="#44872">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 6 ad 3'); | |
| 121 document.write('<OPTION VALUE="#44873">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 arg. 1'); | |
| 122 document.write('<OPTION VALUE="#44874">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 arg. 2'); | |
| 123 document.write('<OPTION VALUE="#44875">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 arg. 3'); | |
| 124 document.write('<OPTION VALUE="#44876">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 s. c.'); | |
| 125 document.write('<OPTION VALUE="#44877">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 co.'); | |
| 126 document.write('<OPTION VALUE="#44878">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 ad 1'); | |
| 127 document.write('<OPTION VALUE="#44879">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 ad 2'); | |
| 128 document.write('<OPTION VALUE="#44880">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 7 ad 3'); | |
| 129 document.write('<OPTION VALUE="#44881">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 arg. 1'); | |
| 130 document.write('<OPTION VALUE="#44882">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 arg. 2'); | |
| 131 document.write('<OPTION VALUE="#44883">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 arg. 3'); | |
| 132 document.write('<OPTION VALUE="#44884">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 s. c.'); | |
| 133 document.write('<OPTION VALUE="#44885">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 co.'); | |
| 134 document.write('<OPTION VALUE="#44886">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 ad 1'); | |
| 135 document.write('<OPTION VALUE="#44887">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 ad 2'); | |
| 136 document.write('<OPTION VALUE="#44888">II&ordf;-IIae, q. 147 a. 8 ad 3'); | |
| 137 document.write('<OPTION VALUE="#44889">II&ordf;-IIae, q. 148 pr.'); | |
| 138 document.write('<OPTION VALUE="#44890">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 arg. 1'); | |
| 139 document.write('<OPTION VALUE="#44891">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 arg. 2'); | |
| 140 document.write('<OPTION VALUE="#44892">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 arg. 3'); | |
| 141 document.write('<OPTION VALUE="#44893">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 s. c.'); | |
| 142 document.write('<OPTION VALUE="#44894">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 co.'); | |
| 143 document.write('<OPTION VALUE="#44895">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 ad 1'); | |
| 144 document.write('<OPTION VALUE="#44896">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 ad 2'); | |
| 145 document.write('<OPTION VALUE="#44897">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 1 ad 3'); | |
| 146 document.write('<OPTION VALUE="#44898">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 arg. 1'); | |
| 147 document.write('<OPTION VALUE="#44899">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 arg. 2'); | |
| 148 document.write('<OPTION VALUE="#44900">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 arg. 3'); | |
| 149 document.write('<OPTION VALUE="#44901">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 s. c.'); | |
| 150 document.write('<OPTION VALUE="#44902">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 co.'); | |
| 151 document.write('<OPTION VALUE="#44903">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 ad 1'); | |
| 152 document.write('<OPTION VALUE="#44904">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 ad 2'); | |
| 153 document.write('<OPTION VALUE="#44905">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 ad 3'); | |
| 154 document.write('<OPTION VALUE="#44906">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 2 ad 4'); | |
| 155 document.write('<OPTION VALUE="#44907">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 arg. 1'); | |
| 156 document.write('<OPTION VALUE="#44908">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 arg. 2'); | |
| 157 document.write('<OPTION VALUE="#44909">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 arg. 3'); | |
| 158 document.write('<OPTION VALUE="#44910">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 s. c.'); | |
| 159 document.write('<OPTION VALUE="#44911">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 co.'); | |
| 160 document.write('<OPTION VALUE="#44912">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 ad 1'); | |
| 161 document.write('<OPTION VALUE="#44913">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 ad 2'); | |
| 162 document.write('<OPTION VALUE="#44914">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 3 ad 3'); | |
| 163 document.write('<OPTION VALUE="#44915">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 arg. 1'); | |
| 164 document.write('<OPTION VALUE="#44916">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 arg. 2'); | |
| 165 document.write('<OPTION VALUE="#44917">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 arg. 3'); | |
| 166 document.write('<OPTION VALUE="#44918">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 s. c.'); | |
| 167 document.write('<OPTION VALUE="#44919">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 co.'); | |
| 168 document.write('<OPTION VALUE="#44920">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 ad 1'); | |
| 169 document.write('<OPTION VALUE="#44921">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 ad 2'); | |
| 170 document.write('<OPTION VALUE="#44922">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 4 ad 3'); | |
| 171 document.write('<OPTION VALUE="#44923">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 arg. 1'); | |
| 172 document.write('<OPTION VALUE="#44924">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 arg. 2'); | |
| 173 document.write('<OPTION VALUE="#44925">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 arg. 3'); | |
| 174 document.write('<OPTION VALUE="#44926">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 s. c.'); | |
| 175 document.write('<OPTION VALUE="#44927">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 co.'); | |
| 176 document.write('<OPTION VALUE="#44928">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 ad 1'); | |
| 177 document.write('<OPTION VALUE="#44929">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 ad 2'); | |
| 178 document.write('<OPTION VALUE="#44930">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 5 ad 3'); | |
| 179 document.write('<OPTION VALUE="#44931">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 arg. 1'); | |
| 180 document.write('<OPTION VALUE="#44932">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 arg. 2'); | |
| 181 document.write('<OPTION VALUE="#44933">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 arg. 3'); | |
| 182 document.write('<OPTION VALUE="#44934">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 s. c.'); | |
| 183 document.write('<OPTION VALUE="#44935">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 co.'); | |
| 184 document.write('<OPTION VALUE="#44936">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 ad 1'); | |
| 185 document.write('<OPTION VALUE="#44937">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 ad 2'); | |
| 186 document.write('<OPTION VALUE="#44938">II&ordf;-IIae, q. 148 a. 6 ad 3'); | |
| 187 document.write('<OPTION VALUE="#44939">II&ordf;-IIae, q. 149 pr.'); | |
| 188 document.write('<OPTION VALUE="#44940">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 arg. 1'); | |
| 189 document.write('<OPTION VALUE="#44941">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 arg. 2'); | |
| 190 document.write('<OPTION VALUE="#44942">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 arg. 3'); | |
| 191 document.write('<OPTION VALUE="#44943">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 s. c.'); | |
| 192 document.write('<OPTION VALUE="#44944">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 co.'); | |
| 193 document.write('<OPTION VALUE="#44945">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 ad 1'); | |
| 194 document.write('<OPTION VALUE="#44946">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 ad 2'); | |
| 195 document.write('<OPTION VALUE="#44947">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 1 ad 3'); | |
| 196 document.write('<OPTION VALUE="#44948">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 arg. 1'); | |
| 197 document.write('<OPTION VALUE="#44949">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 arg. 2'); | |
| 198 document.write('<OPTION VALUE="#44950">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 arg. 3'); | |
| 199 document.write('<OPTION VALUE="#44951">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 s. c.'); | |
| 200 document.write('<OPTION VALUE="#44952">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 co.'); | |
| 201 document.write('<OPTION VALUE="#44953">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 ad 1'); | |
| 202 document.write('<OPTION VALUE="#44954">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 ad 2'); | |
| 203 document.write('<OPTION VALUE="#44955">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 2 ad 3'); | |
| 204 document.write('<OPTION VALUE="#44956">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 arg. 1'); | |
| 205 document.write('<OPTION VALUE="#44957">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 arg. 2'); | |
| 206 document.write('<OPTION VALUE="#44958">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 arg. 3'); | |
| 207 document.write('<OPTION VALUE="#44959">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 s. c.'); | |
| 208 document.write('<OPTION VALUE="#44960">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 co.'); | |
| 209 document.write('<OPTION VALUE="#44961">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 ad 1'); | |
| 210 document.write('<OPTION VALUE="#44962">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 ad 2'); | |
| 211 document.write('<OPTION VALUE="#44963">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 3 ad 3'); | |
| 212 document.write('<OPTION VALUE="#44964">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 arg. 1'); | |
| 213 document.write('<OPTION VALUE="#44965">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 arg. 2'); | |
| 214 document.write('<OPTION VALUE="#44966">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 arg. 3'); | |
| 215 document.write('<OPTION VALUE="#44967">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 s. c.'); | |
| 216 document.write('<OPTION VALUE="#44968">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 co.'); | |
| 217 document.write('<OPTION VALUE="#44969">II&ordf;-IIae, q. 149 a. 4 ad'); | |
| 218 document.write('<OPTION VALUE="#44970">II&ordf;-IIae, q. 150 pr.'); | |
| 219 document.write('<OPTION VALUE="#44971">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 arg. 1'); | |
| 220 document.write('<OPTION VALUE="#44972">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 arg. 2'); | |
| 221 document.write('<OPTION VALUE="#44973">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 arg. 3'); | |
| 222 document.write('<OPTION VALUE="#44974">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 arg. 4'); | |
| 223 document.write('<OPTION VALUE="#44975">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 s. c.'); | |
| 224 document.write('<OPTION VALUE="#44976">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 co.'); | |
| 225 document.write('<OPTION VALUE="#44977">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 ad 1'); | |
| 226 document.write('<OPTION VALUE="#44978">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 ad 2'); | |
| 227 document.write('<OPTION VALUE="#44979">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 ad 3'); | |
| 228 document.write('<OPTION VALUE="#44980">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 1 ad 4'); | |
| 229 document.write('<OPTION VALUE="#44981">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 arg. 1'); | |
| 230 document.write('<OPTION VALUE="#44982">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 arg. 2'); | |
| 231 document.write('<OPTION VALUE="#44983">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 arg. 3'); | |
| 232 document.write('<OPTION VALUE="#44984">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 s. c.'); | |
| 233 document.write('<OPTION VALUE="#44985">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 co.'); | |
| 234 document.write('<OPTION VALUE="#44986">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 ad 1'); | |
| 235 document.write('<OPTION VALUE="#44987">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 ad 2'); | |
| 236 document.write('<OPTION VALUE="#44988">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 2 ad 3'); | |
| 237 document.write('<OPTION VALUE="#44989">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 arg. 1'); | |
| 238 document.write('<OPTION VALUE="#44990">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 arg. 2'); | |
| 239 document.write('<OPTION VALUE="#44991">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 arg. 3'); | |
| 240 document.write('<OPTION VALUE="#44992">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 s. c.'); | |
| 241 document.write('<OPTION VALUE="#44993">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 co.'); | |
| 242 document.write('<OPTION VALUE="#44994">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 ad 1'); | |
| 243 document.write('<OPTION VALUE="#44995">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 ad 2'); | |
| 244 document.write('<OPTION VALUE="#44996">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 3 ad 3'); | |
| 245 document.write('<OPTION VALUE="#44997">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 arg. 1'); | |
| 246 document.write('<OPTION VALUE="#44998">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 arg. 2'); | |
| 247 document.write('<OPTION VALUE="#44999">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 arg. 3'); | |
| 248 document.write('<OPTION VALUE="#45000">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 s. c.'); | |
| 249 document.write('<OPTION VALUE="#45001">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 co.'); | |
| 250 document.write('<OPTION VALUE="#45002">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 ad 1'); | |
| 251 document.write('<OPTION VALUE="#45003">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 ad 2'); | |
| 252 document.write('<OPTION VALUE="#45004">II&ordf;-IIae, q. 150 a. 4 ad 3'); | |
| 253 document.write('<OPTION VALUE="#45005">II&ordf;-IIae, q. 151 pr.'); | |
| 254 document.write('<OPTION VALUE="#45006">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 arg. 1'); | |
| 255 document.write('<OPTION VALUE="#45007">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 arg. 2'); | |
| 256 document.write('<OPTION VALUE="#45008">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 arg. 3'); | |
| 257 document.write('<OPTION VALUE="#45009">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 arg. 4'); | |
| 258 document.write('<OPTION VALUE="#45010">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 s. c.'); | |
| 259 document.write('<OPTION VALUE="#45011">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 co.'); | |
| 260 document.write('<OPTION VALUE="#45012">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 ad 1'); | |
| 261 document.write('<OPTION VALUE="#45013">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 ad 2'); | |
| 262 document.write('<OPTION VALUE="#45014">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 ad 3'); | |
| 263 document.write('<OPTION VALUE="#45015">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 1 ad 4'); | |
| 264 document.write('<OPTION VALUE="#45016">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 arg. 1'); | |
| 265 document.write('<OPTION VALUE="#45017">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 arg. 2'); | |
| 266 document.write('<OPTION VALUE="#45018">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 arg. 3'); | |
| 267 document.write('<OPTION VALUE="#45019">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 s. c.'); | |
| 268 document.write('<OPTION VALUE="#45020">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 co.'); | |
| 269 document.write('<OPTION VALUE="#45021">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 ad 1'); | |
| 270 document.write('<OPTION VALUE="#45022">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 ad 2'); | |
| 271 document.write('<OPTION VALUE="#45023">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 2 ad 3'); | |
| 272 document.write('<OPTION VALUE="#45024">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 arg. 1'); | |
| 273 document.write('<OPTION VALUE="#45025">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 arg. 2'); | |
| 274 document.write('<OPTION VALUE="#45026">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 arg. 3'); | |
| 275 document.write('<OPTION VALUE="#45027">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 s. c.'); | |
| 276 document.write('<OPTION VALUE="#45028">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 co.'); | |
| 277 document.write('<OPTION VALUE="#45029">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 ad 1'); | |
| 278 document.write('<OPTION VALUE="#45030">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 ad 2'); | |
| 279 document.write('<OPTION VALUE="#45031">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 3 ad 3'); | |
| 280 document.write('<OPTION VALUE="#45032">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 arg. 1'); | |
| 281 document.write('<OPTION VALUE="#45033">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 arg. 2'); | |
| 282 document.write('<OPTION VALUE="#45034">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 arg. 3'); | |
| 283 document.write('<OPTION VALUE="#45035">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 s. c.'); | |
| 284 document.write('<OPTION VALUE="#45036">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 co.'); | |
| 285 document.write('<OPTION VALUE="#45037">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 ad 1'); | |
| 286 document.write('<OPTION VALUE="#45038">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 ad 2'); | |
| 287 document.write('<OPTION VALUE="#45039">II&ordf;-IIae, q. 151 a. 4 ad 3'); | |
| 288 document.write('<OPTION VALUE="#45040">II&ordf;-IIae, q. 152 pr.'); | |
| 289 document.write('<OPTION VALUE="#45041">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 arg. 1'); | |
| 290 document.write('<OPTION VALUE="#45042">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 arg. 2'); | |
| 291 document.write('<OPTION VALUE="#45043">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 arg. 3'); | |
| 292 document.write('<OPTION VALUE="#45044">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 arg. 4'); | |
| 293 document.write('<OPTION VALUE="#45045">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 s. c.'); | |
| 294 document.write('<OPTION VALUE="#45046">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 co.'); | |
| 295 document.write('<OPTION VALUE="#45047">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 ad 1'); | |
| 296 document.write('<OPTION VALUE="#45048">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 ad 2'); | |
| 297 document.write('<OPTION VALUE="#45049">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 ad 3'); | |
| 298 document.write('<OPTION VALUE="#45050">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 1 ad 4'); | |
| 299 document.write('<OPTION VALUE="#45051">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 arg. 1'); | |
| 300 document.write('<OPTION VALUE="#45052">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 arg. 2'); | |
| 301 document.write('<OPTION VALUE="#45053">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 arg. 3'); | |
| 302 document.write('<OPTION VALUE="#45054">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 s. c.'); | |
| 303 document.write('<OPTION VALUE="#45055">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 co.'); | |
| 304 document.write('<OPTION VALUE="#45056">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 ad 1'); | |
| 305 document.write('<OPTION VALUE="#45057">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 ad 2'); | |
| 306 document.write('<OPTION VALUE="#45058">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 2 ad 3'); | |
| 307 document.write('<OPTION VALUE="#45059">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 arg. 1'); | |
| 308 document.write('<OPTION VALUE="#45060">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 arg. 2'); | |
| 309 document.write('<OPTION VALUE="#45061">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 arg. 3'); | |
| 310 document.write('<OPTION VALUE="#45062">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 arg. 4'); | |
| 311 document.write('<OPTION VALUE="#45063">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 arg. 5'); | |
| 312 document.write('<OPTION VALUE="#45064">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 s. c.'); | |
| 313 document.write('<OPTION VALUE="#45065">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 co.'); | |
| 314 document.write('<OPTION VALUE="#45066">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 ad 1'); | |
| 315 document.write('<OPTION VALUE="#45067">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 ad 2'); | |
| 316 document.write('<OPTION VALUE="#45068">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 ad 3'); | |
| 317 document.write('<OPTION VALUE="#45069">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 ad 4'); | |
| 318 document.write('<OPTION VALUE="#45070">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 3 ad 5'); | |
| 319 document.write('<OPTION VALUE="#45071">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 arg. 1'); | |
| 320 document.write('<OPTION VALUE="#45072">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 arg. 2'); | |
| 321 document.write('<OPTION VALUE="#45073">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 arg. 3'); | |
| 322 document.write('<OPTION VALUE="#45074">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 s. c.'); | |
| 323 document.write('<OPTION VALUE="#45075">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 co.'); | |
| 324 document.write('<OPTION VALUE="#45076">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 ad 1'); | |
| 325 document.write('<OPTION VALUE="#45077">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 ad 2'); | |
| 326 document.write('<OPTION VALUE="#45078">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 4 ad 3'); | |
| 327 document.write('<OPTION VALUE="#45079">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 arg. 1'); | |
| 328 document.write('<OPTION VALUE="#45080">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 arg. 2'); | |
| 329 document.write('<OPTION VALUE="#45081">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 arg. 3'); | |
| 330 document.write('<OPTION VALUE="#45082">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 s. c.'); | |
| 331 document.write('<OPTION VALUE="#45083">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 co.'); | |
| 332 document.write('<OPTION VALUE="#45084">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 ad 1'); | |
| 333 document.write('<OPTION VALUE="#45085">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 ad 2'); | |
| 334 document.write('<OPTION VALUE="#45086">II&ordf;-IIae, q. 152 a. 5 ad 3'); | |
| 335 document.write('<OPTION VALUE="#45087">II&ordf;-IIae, q. 153 pr.'); | |
| 336 document.write('<OPTION VALUE="#45088">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 arg. 1'); | |
| 337 document.write('<OPTION VALUE="#45089">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 arg. 2'); | |
| 338 document.write('<OPTION VALUE="#45090">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 arg. 3'); | |
| 339 document.write('<OPTION VALUE="#45091">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 s. c.'); | |
| 340 document.write('<OPTION VALUE="#45092">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 co.'); | |
| 341 document.write('<OPTION VALUE="#45093">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 ad 1'); | |
| 342 document.write('<OPTION VALUE="#45094">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 ad 2'); | |
| 343 document.write('<OPTION VALUE="#45095">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 1 ad 3'); | |
| 344 document.write('<OPTION VALUE="#45096">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 arg. 1'); | |
| 345 document.write('<OPTION VALUE="#45097">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 arg. 2'); | |
| 346 document.write('<OPTION VALUE="#45098">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 arg. 3'); | |
| 347 document.write('<OPTION VALUE="#45099">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 s. c.'); | |
| 348 document.write('<OPTION VALUE="#45100">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 co.'); | |
| 349 document.write('<OPTION VALUE="#45101">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 ad 1'); | |
| 350 document.write('<OPTION VALUE="#45102">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 ad 2'); | |
| 351 document.write('<OPTION VALUE="#45103">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 2 ad 3'); | |
| 352 document.write('<OPTION VALUE="#45104">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 arg. 1'); | |
| 353 document.write('<OPTION VALUE="#45105">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 arg. 2'); | |
| 354 document.write('<OPTION VALUE="#45106">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 arg. 3'); | |
| 355 document.write('<OPTION VALUE="#45107">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 s. c. 1'); | |
| 356 document.write('<OPTION VALUE="#45108">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 s. c. 2'); | |
| 357 document.write('<OPTION VALUE="#45109">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 co.'); | |
| 358 document.write('<OPTION VALUE="#45110">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 ad 1'); | |
| 359 document.write('<OPTION VALUE="#45111">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 ad 2'); | |
| 360 document.write('<OPTION VALUE="#45112">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 3 ad 3'); | |
| 361 document.write('<OPTION VALUE="#45113">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 arg. 1'); | |
| 362 document.write('<OPTION VALUE="#45114">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 arg. 2'); | |
| 363 document.write('<OPTION VALUE="#45115">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 arg. 3'); | |
| 364 document.write('<OPTION VALUE="#45116">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 s. c.'); | |
| 365 document.write('<OPTION VALUE="#45117">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 co.'); | |
| 366 document.write('<OPTION VALUE="#45118">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 ad 1'); | |
| 367 document.write('<OPTION VALUE="#45119">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 ad 2'); | |
| 368 document.write('<OPTION VALUE="#45120">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 4 ad 3'); | |
| 369 document.write('<OPTION VALUE="#45121">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 arg. 1'); | |
| 370 document.write('<OPTION VALUE="#45122">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 arg. 2'); | |
| 371 document.write('<OPTION VALUE="#45123">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 arg. 3'); | |
| 372 document.write('<OPTION VALUE="#45124">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 arg. 4'); | |
| 373 document.write('<OPTION VALUE="#45125">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 s. c.'); | |
| 374 document.write('<OPTION VALUE="#45126">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 co.'); | |
| 375 document.write('<OPTION VALUE="#45127">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 ad 1'); | |
| 376 document.write('<OPTION VALUE="#45128">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 ad 2'); | |
| 377 document.write('<OPTION VALUE="#45129">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 ad 3'); | |
| 378 document.write('<OPTION VALUE="#45130">II&ordf;-IIae, q. 153 a. 5 ad 4'); | |
| 379 document.write('<OPTION VALUE="#45131">II&ordf;-IIae, q. 154 pr.'); | |
| 380 document.write('<OPTION VALUE="#45132">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 1'); | |
| 381 document.write('<OPTION VALUE="#45133">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 2'); | |
| 382 document.write('<OPTION VALUE="#45134">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 3'); | |
| 383 document.write('<OPTION VALUE="#45135">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 4'); | |
| 384 document.write('<OPTION VALUE="#45136">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 5'); | |
| 385 document.write('<OPTION VALUE="#45137">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 arg. 6'); | |
| 386 document.write('<OPTION VALUE="#45138">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 s. c.'); | |
| 387 document.write('<OPTION VALUE="#45139">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 co.'); | |
| 388 document.write('<OPTION VALUE="#45140">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 1'); | |
| 389 document.write('<OPTION VALUE="#45141">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 2'); | |
| 390 document.write('<OPTION VALUE="#45142">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 3'); | |
| 391 document.write('<OPTION VALUE="#45143">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 4'); | |
| 392 document.write('<OPTION VALUE="#45144">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 5'); | |
| 393 document.write('<OPTION VALUE="#45145">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 1 ad 6'); | |
| 394 document.write('<OPTION VALUE="#45146">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 1'); | |
| 395 document.write('<OPTION VALUE="#45147">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 2'); | |
| 396 document.write('<OPTION VALUE="#45148">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 3'); | |
| 397 document.write('<OPTION VALUE="#45149">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 4'); | |
| 398 document.write('<OPTION VALUE="#45150">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 5'); | |
| 399 document.write('<OPTION VALUE="#45151">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 arg. 6'); | |
| 400 document.write('<OPTION VALUE="#45152">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 1'); | |
| 401 document.write('<OPTION VALUE="#45153">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 2'); | |
| 402 document.write('<OPTION VALUE="#45154">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 3'); | |
| 403 document.write('<OPTION VALUE="#45155">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 co.'); | |
| 404 document.write('<OPTION VALUE="#45156">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 1'); | |
| 405 document.write('<OPTION VALUE="#45157">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 2'); | |
| 406 document.write('<OPTION VALUE="#45158">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 3'); | |
| 407 document.write('<OPTION VALUE="#45159">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 4'); | |
| 408 document.write('<OPTION VALUE="#45160">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 5'); | |
| 409 document.write('<OPTION VALUE="#45161">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 2 ad 6'); | |
| 410 document.write('<OPTION VALUE="#45162">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 arg. 1'); | |
| 411 document.write('<OPTION VALUE="#45163">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 arg. 2'); | |
| 412 document.write('<OPTION VALUE="#45164">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 arg. 3'); | |
| 413 document.write('<OPTION VALUE="#45165">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 s. c.'); | |
| 414 document.write('<OPTION VALUE="#45166">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 co.'); | |
| 415 document.write('<OPTION VALUE="#45167">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 ad 1'); | |
| 416 document.write('<OPTION VALUE="#45168">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 ad 2'); | |
| 417 document.write('<OPTION VALUE="#45169">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 3 ad 3'); | |
| 418 document.write('<OPTION VALUE="#45170">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 arg. 1'); | |
| 419 document.write('<OPTION VALUE="#45171">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 arg. 2'); | |
| 420 document.write('<OPTION VALUE="#45172">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 arg. 3'); | |
| 421 document.write('<OPTION VALUE="#45173">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 s. c. 1'); | |
| 422 document.write('<OPTION VALUE="#45174">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 s. c. 2'); | |
| 423 document.write('<OPTION VALUE="#45175">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 co.'); | |
| 424 document.write('<OPTION VALUE="#45176">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 ad 1'); | |
| 425 document.write('<OPTION VALUE="#45177">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 ad 2'); | |
| 426 document.write('<OPTION VALUE="#45178">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 4 ad 3'); | |
| 427 document.write('<OPTION VALUE="#45179">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 arg. 1'); | |
| 428 document.write('<OPTION VALUE="#45180">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 arg. 2'); | |
| 429 document.write('<OPTION VALUE="#45181">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 arg. 3'); | |
| 430 document.write('<OPTION VALUE="#45182">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 s. c.'); | |
| 431 document.write('<OPTION VALUE="#45183">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 co.'); | |
| 432 document.write('<OPTION VALUE="#45184">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 ad 1'); | |
| 433 document.write('<OPTION VALUE="#45185">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 ad 2'); | |
| 434 document.write('<OPTION VALUE="#45186">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 5 ad 3'); | |
| 435 document.write('<OPTION VALUE="#45187">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 arg. 1'); | |
| 436 document.write('<OPTION VALUE="#45188">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 arg. 2'); | |
| 437 document.write('<OPTION VALUE="#45189">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 arg. 3'); | |
| 438 document.write('<OPTION VALUE="#45190">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 s. c.'); | |
| 439 document.write('<OPTION VALUE="#45191">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 co.'); | |
| 440 document.write('<OPTION VALUE="#45192">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 ad 1'); | |
| 441 document.write('<OPTION VALUE="#45193">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 ad 2'); | |
| 442 document.write('<OPTION VALUE="#45194">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 6 ad 3'); | |
| 443 document.write('<OPTION VALUE="#45195">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 arg. 1'); | |
| 444 document.write('<OPTION VALUE="#45196">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 arg. 2'); | |
| 445 document.write('<OPTION VALUE="#45197">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 arg. 3'); | |
| 446 document.write('<OPTION VALUE="#45198">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 arg. 4'); | |
| 447 document.write('<OPTION VALUE="#45199">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 s. c.'); | |
| 448 document.write('<OPTION VALUE="#45200">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 co.'); | |
| 449 document.write('<OPTION VALUE="#45201">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 ad 1'); | |
| 450 document.write('<OPTION VALUE="#45202">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 ad 2'); | |
| 451 document.write('<OPTION VALUE="#45203">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 ad 3'); | |
| 452 document.write('<OPTION VALUE="#45204">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 7 ad 4'); | |
| 453 document.write('<OPTION VALUE="#45205">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 arg. 1'); | |
| 454 document.write('<OPTION VALUE="#45206">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 arg. 2'); | |
| 455 document.write('<OPTION VALUE="#45207">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 arg. 3'); | |
| 456 document.write('<OPTION VALUE="#45208">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 s. c.'); | |
| 457 document.write('<OPTION VALUE="#45209">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 co.'); | |
| 458 document.write('<OPTION VALUE="#45210">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 ad 1'); | |
| 459 document.write('<OPTION VALUE="#45211">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 ad 2'); | |
| 460 document.write('<OPTION VALUE="#45212">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 8 ad 3'); | |
| 461 document.write('<OPTION VALUE="#45213">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 arg. 1'); | |
| 462 document.write('<OPTION VALUE="#45214">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 arg. 2'); | |
| 463 document.write('<OPTION VALUE="#45215">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 arg. 3'); | |
| 464 document.write('<OPTION VALUE="#45216">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 s. c.'); | |
| 465 document.write('<OPTION VALUE="#45217">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 co.'); | |
| 466 document.write('<OPTION VALUE="#45218">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 ad 1'); | |
| 467 document.write('<OPTION VALUE="#45219">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 ad 2'); | |
| 468 document.write('<OPTION VALUE="#45220">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 9 ad 3'); | |
| 469 document.write('<OPTION VALUE="#45221">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 arg. 1'); | |
| 470 document.write('<OPTION VALUE="#45222">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 arg. 2'); | |
| 471 document.write('<OPTION VALUE="#45223">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 arg. 3'); | |
| 472 document.write('<OPTION VALUE="#45224">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 s. c.'); | |
| 473 document.write('<OPTION VALUE="#45225">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 co.'); | |
| 474 document.write('<OPTION VALUE="#45226">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 ad 1'); | |
| 475 document.write('<OPTION VALUE="#45227">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 ad 2'); | |
| 476 document.write('<OPTION VALUE="#45228">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 10 ad 3'); | |
| 477 document.write('<OPTION VALUE="#45229">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 arg. 1'); | |
| 478 document.write('<OPTION VALUE="#45230">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 arg. 2'); | |
| 479 document.write('<OPTION VALUE="#45231">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 arg. 3'); | |
| 480 document.write('<OPTION VALUE="#45232">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 s. c.'); | |
| 481 document.write('<OPTION VALUE="#45233">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 co.'); | |
| 482 document.write('<OPTION VALUE="#45234">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 ad 1'); | |
| 483 document.write('<OPTION VALUE="#45235">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 ad 2'); | |
| 484 document.write('<OPTION VALUE="#45236">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 11 ad 3'); | |
| 485 document.write('<OPTION VALUE="#45237">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 arg. 1'); | |
| 486 document.write('<OPTION VALUE="#45238">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 arg. 2'); | |
| 487 document.write('<OPTION VALUE="#45239">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 arg. 3'); | |
| 488 document.write('<OPTION VALUE="#45240">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 arg. 4'); | |
| 489 document.write('<OPTION VALUE="#45241">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 s. c.'); | |
| 490 document.write('<OPTION VALUE="#45242">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 co.'); | |
| 491 document.write('<OPTION VALUE="#45243">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 ad 1'); | |
| 492 document.write('<OPTION VALUE="#45244">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 ad 2'); | |
| 493 document.write('<OPTION VALUE="#45245">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 ad 3'); | |
| 494 document.write('<OPTION VALUE="#45246">II&ordf;-IIae, q. 154 a. 12 ad 4'); | |
| 495 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 496 document.write('<BR><BR>'); | |
| 497 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 498 document.write('<\/FORM>'); | |
| 499 // --> | |
| 500 // | |
| 501 </script><br/> | |
| 502 <hr/> | |
| 503 <br/></div><div class="q" id="q146"><h2>Quaestio 146</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 146 pr."><a name="44802"><span class="ref">[44802] IIª-IIae, q. 146 pr.</span></a> Deinde | |
| 28 | 504 considerandum est de partibus subiectivis temperantiae. Et primo, |
| 505 de his quae sunt circa delectationes ciborum; secundo, de his quae | |
| 506 sunt circa delectationes venereorum. Circa primum, considerandum | |
| 507 est de abstinentia, quae est circa cibos et potus; et de | |
| 508 sobrietate, quae est specialiter circa potum. Circa abstinentiam | |
| 509 autem consideranda sunt tria, primo, de ipsa abstinentia; secundo, | |
| 510 de actu eius, qui est ieiunium; tertio, de vitio opposito, quod est | |
| 511 gula. Circa abstinentiam autem quaeruntur duo. Primo, utrum | |
| 53 | 512 abstinentia sit virtus. Secundo, utrum sit virtus specialis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 146 a. 1 arg. 1"><a name="44803"><span class="ref">[44803] IIª-IIae, q. 146 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 513 primum sic proceditur. Videtur quod abstinentia non sit virtus. |
| 514 Dicit enim apostolus, I ad Cor. IV, <i>non est regnum Dei in | |
| 515 sermone, sed in virtute</i>. In abstinentia autem non consistit | |
| 516 regnum Dei, dicit enim apostolus, Rom. XIV, <i>non est regnum Dei | |
| 517 esca et potus</i>; ubi dicit Glossa <i>nec in abstinendo nec in | |
| 53 | 518 manducando esse iustitiam</i>. Ergo abstinentia non est virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 arg. 2"><a name="44804"><span class="ref">[44804] IIª-IIae, q. 146 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 519 Praeterea, Augustinus dicit, in X Confess., <i>ad Deum loquens, hoc |
| 520 me docuisti, ut quemadmodum medicamenta, sic alimenta sumpturus | |
| 521 accedam</i>. Sed medicamenta moderari non pertinet ad virtutem, sed | |
| 522 ad artem medicinae. Ergo, pari ratione, moderari alimenta, quod | |
| 53 | 523 pertinet ad abstinentiam, non est actus virtutis, sed artis.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 arg. 3"><a name="44805"><span class="ref">[44805] IIª-IIae, q. 146 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 524 Praeterea, omnis virtus in medio consistit, ut habetur in II Ethic. |
| 525 Abstinentia autem non videtur in medio consistere, sed in defectu, | |
| 53 | 526 cum ex subtractione nominetur. Ergo abstinentia non est virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 arg. 4"><a name="44806"><span class="ref">[44806] IIª-IIae, q. 146 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 527 Praeterea, nulla virtus excludit aliam. Sed abstinentia excludit |
| 528 patientiam, dicit enim Gregorius, in pastorali, quod <i>mentes | |
| 529 abstinentium plerumque impatientia excutit a sinu | |
| 530 tranquillitatis</i>. Ibidem etiam dicit quod <i>cogitationes | |
| 531 abstinentium nonnunquam superbiae culpa transfigit</i>, et ita | |
| 53 | 532 excludit humilitatem. Ergo abstinentia non est virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 s. c."><a name="44807"><span class="ref">[44807] IIª-IIae, q. 146 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 533 contra est quod dicitur II Pet. I, <i>ministrate in fide vestra |
| 534 virtutem, in virtute autem scientiam, in scientia autem | |
| 535 abstinentiam</i>, ubi abstinentia aliis virtutibus connumeratur. | |
| 53 | 536 Ergo abstinentia est virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 co."><a name="44808"><span class="ref">[44808] IIª-IIae, q. 146 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 537 dicendum quod abstinentia ex suo nomine importat subtractionem |
| 538 ciborum. Dupliciter ergo nomen abstinentiae accipi potest. Uno | |
| 539 modo, secundum quod absolute ciborum subtractionem designat. Et hoc | |
| 540 modo abstinentia non designat neque virtutem neque actum virtutis, | |
| 541 sed quiddam indifferens. Alio modo potest accipi secundum quod est | |
| 542 ratione regulata. Et tunc significat vel habitum virtutis, vel | |
| 543 actum. Et hoc significatur in praemissa auctoritate Petri, ubi | |
| 544 dicitur in scientia abstinentiam ministrandam, ut scilicet homo a | |
| 545 cibis abstineat prout oportet, <i>pro congruentia hominum cum | |
| 546 quibus vivit et personae suae, et pro valetudinis suae | |
| 53 | 547 necessitate</i>.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 ad 1"><a name="44809"><span class="ref">[44809] IIª-IIae, q. 146 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 548 ergo dicendum quod et usus ciborum et eorum abstinentia secundum se |
| 549 considerata, non pertinent ad regnum Dei, dicit enim apostolus, I | |
| 550 ad Cor. VIII, <i>esca nos non commendat Deo. Neque enim, si non | |
| 551 manducaverimus, deficiemus, neque, si manducabimus, | |
| 552 abundabimus</i>, scilicet spiritualiter. Utrumque autem eorum | |
| 553 secundum quod fit rationabiliter ex fide et dilectione Dei, | |
| 53 | 554 pertinet ad regnum Dei.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 ad 2"><a name="44810"><span class="ref">[44810] IIª-IIae, q. 146 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 555 secundum dicendum quod moderatio ciborum secundum quantitatem et |
| 556 qualitatem pertinet ad artem medicinae in comparatione ad | |
| 557 valetudinem corporis, sed secundum interiores affectiones, in | |
| 558 comparatione ad bonum rationis, pertinet ad abstinentiam. Unde | |
| 559 Augustinus dicit, in libro de quaest. Evang., non interest omnino, | |
| 560 scilicet ad virtutem, <i>quid alimentorum vel quantum quis | |
| 561 accipiat, dummodo id faciat pro congruentia hominum cum quibus | |
| 562 vivit et personae suae, et pro valetudinis suae necessitate, sed | |
| 563 quanta facilitate et serenitate animi his valeat, cum oportet vel | |
| 53 | 564 necesse est, carere</i>.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 ad 3"><a name="44811"><span class="ref">[44811] IIª-IIae, q. 146 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 565 dicendum quod ad temperantiam pertinet refrenare delectationes quae |
| 566 nimis animum ad se alliciunt, sicut ad fortitudinem pertinet | |
| 567 firmare animum contra timores a bono rationis repellentes. Et ideo | |
| 568 sicut laus fortitudinis consistit in quodam excessu, et ex hoc | |
| 569 denominantur omnes partes fortitudinis; ita etiam laus temperantiae | |
| 570 consistit in quodam defectu, et ex hoc ipsa et omnes partes eius | |
| 571 denominantur. Unde et abstinentia, quia pars est temperantiae, | |
| 572 denominatur a defectu. Et tamen consistit in medio, inquantum est | |
| 53 | 573 secundum rationem rectam.</p><p title="II-II q. 146 a. 1 ad 4"><a name="44812"><span class="ref">[44812] IIª-IIae, q. 146 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 574 dicendum quod illa vitia proveniunt ex abstinentia prout non est |
| 575 secundum rationem rectam. Ratio enim recta facit abstinere sicut | |
| 576 oportet, scilicet cum hilaritate mentis; et propter quod oportet, | |
| 53 | 577 scilicet propter gloriam Dei, non propter gloriam suam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 146 a. 2 arg. 1"><a name="44813"><span class="ref">[44813] IIª-IIae, q. 146 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 578 secundum sic proceditur. Videtur quod abstinentia non sit specialis |
| 579 virtus. Omnis enim virtus secundum seipsam est laudabilis. Sed | |
| 580 abstinentia non est secundum se laudabilis, dicit enim Gregorius, | |
| 581 in pastorali, quod <i>virtus abstinentiae non nisi ex aliis | |
| 582 virtutibus commendatur</i>. Ergo abstinentia non est specialis | |
| 53 | 583 virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 arg. 2"><a name="44814"><span class="ref">[44814] IIª-IIae, q. 146 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 584 Praeterea, Augustinus dicit, de fide ad Petrum, quod abstinentia |
| 585 sanctorum est a cibo et potu, non quia aliqua creatura Dei sit | |
| 586 mala, sed pro sola corporis castigatione. Hoc autem pertinet ad | |
| 587 castitatem, ut ex ipso nomine apparet. Ergo abstinentia non est | |
| 53 | 588 virtus specialis a castitate distincta.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 arg. 3"><a name="44815"><span class="ref">[44815] IIª-IIae, q. 146 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 589 Praeterea, sicut homo debet esse contentus moderato cibo, ita et |
| 590 moderata veste, secundum illud I ad Tim. ult., <i>habentes alimenta | |
| 591 et quibus tegamur, his contenti simus</i>. In moderatione autem | |
| 592 vestium non est aliqua specialis virtus. Ergo neque abstinentia, | |
| 53 | 593 quae est moderativa alimentorum.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 s. c."><a name="44816"><span class="ref">[44816] IIª-IIae, q. 146 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 594 contra est quod Macrobius ponit abstinentiam specialem partem |
| 53 | 595 temperantiae.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 co."><a name="44817"><span class="ref">[44817] IIª-IIae, q. 146 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 596 dicendum quod, sicut supra dictum est, virtus moralis conservat |
| 597 bonum rationis contra impetus passionum, et ideo ubi invenitur | |
| 598 specialis ratio qua passio abstrahat a bono rationis, ibi necesse | |
| 599 est esse specialem virtutem. Delectationes autem ciborum natae sunt | |
| 600 abstrahere hominem a bono rationis, tum propter earum magnitudinem; | |
| 601 tum etiam propter necessitatem ciborum, quibus homo indiget ad | |
| 602 vitae conservationem, quam maxime homo desiderat. Et ideo | |
| 53 | 603 abstinentia est specialis virtus.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 ad 1"><a name="44818"><span class="ref">[44818] IIª-IIae, q. 146 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 604 ergo dicendum quod virtutes oportet esse connexas, ut supra dictum |
| 605 est. Et ideo una virtus adiuvatur et commendatur ex alia, sicut | |
| 606 iustitia a fortitudine. Et per hunc etiam modum virtus abstinentiae | |
| 53 | 607 commendatur ex aliis virtutibus.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 ad 2"><a name="44819"><span class="ref">[44819] IIª-IIae, q. 146 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 608 secundum dicendum quod per abstinentiam corpus castigatur non solum |
| 609 contra illecebram luxuriae, sed etiam contra illecebras gulae, quia | |
| 610 dum homo abstinet, magis redditur fortis ad impugnationes gulae | |
| 611 vincendas, quae tanto fortiores sunt quanto homo eis magis cedit. | |
| 612 Et tamen non prohibetur abstinentiam esse specialem virtutem per | |
| 53 | 613 hoc quod ad castitatem valet, quia una virtus ad aliam iuvat.</p><p title="II-II q. 146 a. 2 ad 3"><a name="44820"><span class="ref">[44820] IIª-IIae, q. 146 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 614 dicendum quod usus vestimentorum est introductus ab arte, usus |
| 615 autem ciborum a natura. Et ideo magis debet esse virtus specialis | |
| 616 circa moderationem ciborum quam circa moderationem | |
| 53 | 617 vestimentorum.</p></div></div><div class="q" id="q147"><h2>Quaestio 147</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 147 pr."><a name="44821"><span class="ref">[44821] IIª-IIae, q. 147 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 618 considerandum est de ieiunio. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, |
| 619 utrum ieiunium sit actus virtutis. Secundo, cuius virtutis sit | |
| 620 actus. Tertio, utrum cadat sub praecepto. Quarto, utrum aliqui | |
| 621 excusentur ab observatione huius praecepti. Quinto, de tempore | |
| 622 ieiunii. Sexto, utrum semel comedere requiratur ad ieiunium. | |
| 623 Septimo, de hora comestionis ieiunantium. Octavo, de cibis a quibus | |
| 53 | 624 debent abstinere.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 147 a. 1 arg. 1"><a name="44822"><span class="ref">[44822] IIª-IIae, q. 147 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 625 primum sic proceditur. Videtur quod ieiunium non sit actus |
| 626 virtutis. Omnis enim virtutis actus est Deo acceptus. Sed ieiunium | |
| 627 non semper est Deo acceptum, secundum illud Isaiae LVIII, <i>quare | |
| 628 ieiunavimus, et non aspexisti?</i> Ergo ieiunium non est actus | |
| 53 | 629 virtutis.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 arg. 2"><a name="44823"><span class="ref">[44823] IIª-IIae, q. 147 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 630 Praeterea, nullus actus virtutis recedit a medio virtutis. Sed |
| 631 ieiunium recedit a medio virtutis, quod quidem in virtute | |
| 632 abstinentiae accipitur secundum hoc, ut subveniatur necessitati | |
| 633 naturae, cui per ieiunium aliquid subtrahitur; alioquin non | |
| 634 ieiunantes non haberent virtutem abstinentiae. Ergo ieiunium non | |
| 53 | 635 est actus virtutis.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 arg. 3"><a name="44824"><span class="ref">[44824] IIª-IIae, q. 147 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 636 Praeterea, illud quod communiter omnibus convenit, et bonis et |
| 637 malis, non est actus virtutis. Sed ieiunium est huiusmodi, quilibet | |
| 638 enim, antequam comedat, ieiunus est. Ergo ieiunium non est actus | |
| 53 | 639 virtutis.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 s. c."><a name="44825"><span class="ref">[44825] IIª-IIae, q. 147 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 640 contra est quod connumeratur aliis virtutum actibus, II ad Cor. VI, |
| 641 ubi apostolus dicit, <i>in ieiuniis, in scientia, in castitate,</i> | |
| 53 | 642 et cetera.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 co."><a name="44826"><span class="ref">[44826] IIª-IIae, q. 147 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 643 dicendum quod ex hoc aliquis actus est virtuosus, quod per rationem |
| 644 ordinatur ad aliquod bonum honestum. Hoc autem convenit ieiunio. | |
| 645 Assumitur enim ieiunium principaliter ad tria. Primo quidem, ad | |
| 646 concupiscentias carnis comprimendas. Unde apostolus dicit, in | |
| 647 auctoritate inducta, in ieiuniis, in castitate, quia per ieiunia | |
| 648 castitas conservatur. Ut enim Hieronymus dicit, <i>sine Cerere et | |
| 649 Baccho friget Venus</i>, idest, per abstinentiam cibi et potus | |
| 650 tepescit luxuria. Secundo, assumitur ad hoc quod mens liberius | |
| 651 elevetur ad sublimia contemplanda. Unde dicitur Dan. X, quod post | |
| 652 ieiunium trium hebdomadarum, revelationem accepit a Deo. Tertio, ad | |
| 653 satisfaciendum pro peccatis. Unde dicitur Ioel II, <i>convertimini | |
| 654 ad me in toto corde vestro, in ieiunio et fletu et planctu</i>. Et | |
| 655 hoc est quod Augustinus dicit, in quodam sermone de Orat. et | |
| 656 Ieiun., <i>ieiunium purgat mentem, sublevat sensum, carnem spiritui | |
| 657 subiicit, cor facit contritum et humiliatum, concupiscentiae | |
| 658 nebulas dispergit, libidinum ardores extinguit, castitatis vero | |
| 659 lumen accendit</i>. Unde patet quod ieiunium est actus | |
| 53 | 660 virtutis.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 ad 1"><a name="44827"><span class="ref">[44827] IIª-IIae, q. 147 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 661 ergo dicendum quod contingit quod aliquis actus qui ex genere suo |
| 662 est virtuosus, ex aliquibus circumstantiis adiunctis redditur | |
| 663 vitiosus. Unde ibidem dicitur, <i>ecce in diebus ieiunii vestri | |
| 664 invenitur voluntas vestra</i>; et paulo post subditur, <i>ad lites | |
| 665 et contentiones ieiunatis, et percutitis pugno impie</i>. Quod | |
| 666 exponens Gregorius, in pastorali, dicit, <i>voluntas ad laetitiam | |
| 667 pertinet, pugnus ad iram. Incassum ergo per abstinentiam corpus | |
| 668 atteritur, si inordinatis motibus dimissa mens vitiis | |
| 669 dissipatur</i>. Et Augustinus, in praedicto sermone, dicit quod | |
| 670 <i>ieiunium verbositatem non amat, divitias superfluitatem iudicat, | |
| 671 superbiam spernit, humilitatem commendat, praestat homini seipsum | |
| 53 | 672 intelligere, quod est infirmum et fragile</i>.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 ad 2"><a name="44828"><span class="ref">[44828] IIª-IIae, q. 147 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 673 secundum dicendum quod medium virtutis non accipitur secundum |
| 674 quantitatem, sed secundum rationem rectam, ut dicitur in II Ethic. | |
| 675 Ratio autem iudicat quod propter aliquam specialem causam aliquis | |
| 676 homo minus sumat de cibo quam sibi competeret secundum statum | |
| 677 communem, sicut propter infirmitatem vitandam, aut aliqua opera | |
| 678 corporalia expeditius agenda. Et multo magis ratio recta hoc | |
| 679 ordinat ad spiritualia mala vitanda et bona prosequenda. Non tamen | |
| 680 ratio recta tantum de cibo subtrahit ut natura conservari non | |
| 681 possit, quia, ut Hieronymus dicit, <i>non differt utrum magno vel | |
| 682 parvo tempore te interimas; et quod de rapina holocaustum offert | |
| 683 qui vel ciborum nimia egestate, vel manducandi vel somni penuria, | |
| 684 immoderate corpus affligit</i>. Similiter etiam ratio recta non | |
| 685 tantum de cibo subtrahit ut homo reddatur impotens ad debita opera | |
| 686 peragenda, unde dicit Hieronymus quod <i>rationalis homo dignitatem | |
| 687 amittit qui ieiunium caritati, vel vigilias sensus integritati | |
| 53 | 688 praefert</i>.</p><p title="II-II q. 147 a. 1 ad 3"><a name="44829"><span class="ref">[44829] IIª-IIae, q. 147 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 689 dicendum quod ieiunium naturae, quo quis dicitur ieiunus antequam |
| 690 comedat, consistit in pura negatione. Unde non potest poni actus | |
| 691 virtutis, sed solum illud ieiunium quo quis, ex rationabili | |
| 692 proposito, a cibis aliqualiter abstinet. Unde primum dicitur | |
| 693 ieiunium ieiuni, secundum vero ieiunium ieiunantis, quasi ex | |
| 53 | 694 proposito aliquid agentis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 147 a. 2 arg. 1"><a name="44830"><span class="ref">[44830] IIª-IIae, q. 147 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 695 secundum sic proceditur. Videtur quod ieiunium non sit actus |
| 696 abstinentiae. Quia super illud Matth. XVII, <i>hoc genus | |
| 697 Daemoniorum</i> etc., dicit Hieronymus, <i>ieiunium est non solum | |
| 698 ab escis, sed a cunctis illecebris abstinere</i>. Sed hoc pertinet | |
| 699 ad omnem virtutem. Ergo ieiunium non est actus specialiter | |
| 53 | 700 abstinentiae.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 arg. 2"><a name="44831"><span class="ref">[44831] IIª-IIae, q. 147 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 701 Praeterea, Gregorius dicit, in homilia Quadragesimae, quod ieiunium |
| 702 quadragesimale est decima totius anni. Sed dare decimas est actus | |
| 703 religionis, ut supra habitum est. Ergo ieiunium est actus | |
| 53 | 704 religionis, et non abstinentiae.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 arg. 3"><a name="44832"><span class="ref">[44832] IIª-IIae, q. 147 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 705 Praeterea, abstinentia est pars temperantiae, ut dictum est. |
| 706 Temperantia autem contra fortitudinem dividitur, ad quam pertinet | |
| 707 molestias sustinere, quod maxime videtur esse in ieiunio. Ergo | |
| 53 | 708 ieiunium non est actus abstinentiae.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 s. c."><a name="44833"><span class="ref">[44833] IIª-IIae, q. 147 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 709 contra est quod Isidorus dicit quod <i>ieiunium est parsimonia |
| 53 | 710 victus, abstinentiaque ciborum</i>.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 co."><a name="44834"><span class="ref">[44834] IIª-IIae, q. 147 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 711 dicendum quod eadem est materia habitus et actus. Unde omnis actus |
| 712 virtuosus qui est circa aliquam materiam, ad illam virtutem | |
| 713 pertinet quae medium in illa materia constituit. Ieiunium autem | |
| 714 attenditur in cibis, in quibus medium adinvenit abstinentia. Unde | |
| 53 | 715 manifestum est quod ieiunium est abstinentiae actus.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 ad 1"><a name="44835"><span class="ref">[44835] IIª-IIae, q. 147 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 716 ergo dicendum quod ieiunium proprie dictum consistit in abstinendo |
| 717 a cibis. Sed metaphorice dictum consistit in abstinendo a | |
| 718 quibuslibet nocivis, quae maxime sunt peccata. Vel potest dici quod | |
| 719 etiam ieiunium proprie dictum est abstinentia ab omnibus | |
| 720 illecebris, quia per quaelibet vitia adiuncta desinit esse actus | |
| 53 | 721 virtuosus, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 ad 2"><a name="44836"><span class="ref">[44836] IIª-IIae, q. 147 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 722 secundum dicendum quod nihil prohibet actum unius virtutis |
| 723 pertinere ad aliam virtutem, secundum quod ad eius finem ordinatur, | |
| 724 ut ex supra dictis patet. Et secundum hoc, nihil prohibet ieiunium | |
| 725 pertinere ad religionem vel ad castitatem, vel ad quamcumque aliam | |
| 53 | 726 virtutem.</p><p title="II-II q. 147 a. 2 ad 3"><a name="44837"><span class="ref">[44837] IIª-IIae, q. 147 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 727 dicendum quod ad fortitudinem, secundum quod est specialis virtus, |
| 728 non pertinet perferre quascumque molestias, sed solum illas quae | |
| 729 sunt circa pericula mortis. Sufferre autem molestias quae sunt ex | |
| 730 defectu delectabilium tactus, pertinet ad temperantiam et ad partes | |
| 53 | 731 eius. Et tales sunt molestiae ieiunii.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 147 a. 3 arg. 1"><a name="44838"><span class="ref">[44838] IIª-IIae, q. 147 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 732 tertium sic proceditur. Videtur quod ieiunium non sit in praecepto. |
| 733 Praecepta enim non dantur de operibus supererogationum, quae cadunt | |
| 734 sub consilio. Sed ieiunium est opus supererogationis, alioquin, | |
| 735 ubique et semper aequaliter esse observandum. Ergo ieiunium non | |
| 53 | 736 cadit sub praecepto.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 arg. 2"><a name="44839"><span class="ref">[44839] IIª-IIae, q. 147 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 737 Praeterea, quicumque transgreditur praeceptum peccat mortaliter. Si |
| 738 ergo ieiunium esset in praecepto, omnes non ieiunantes mortaliter | |
| 739 peccarent. Per quod videretur magnus laqueus hominibus esse | |
| 53 | 740 iniectus.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 arg. 3"><a name="44840"><span class="ref">[44840] IIª-IIae, q. 147 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 741 Praeterea, Augustinus dicit, in libro de vera Relig., quod <i>ab |
| 742 ipsa Dei sapientia, homine assumpto, a quo in libertatem vocati | |
| 743 sumus, pauca sacramenta saluberrima constituta sunt, quae | |
| 744 societatem Christiani populi, hoc est sub uno Deo liberae | |
| 745 multitudinis, continerent</i>. Sed non minus videtur libertas | |
| 746 populi Christiani impediri per multitudinem observantiarum quam per | |
| 747 multitudinem sacramentorum, dicit enim Augustinus, in libro ad | |
| 748 inquisitiones Ianuarii, quod <i>quidam ipsam religionem nostram, | |
| 749 quam manifestissimis et paucissimis celebrationum sacramentis Dei | |
| 750 misericordia voluit esse liberam, servilibus premunt oneribus</i>. | |
| 751 Ergo videtur quod non debuit per Ecclesiam ieiunium sub praecepto | |
| 53 | 752 institui.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 s. c."><a name="44841"><span class="ref">[44841] IIª-IIae, q. 147 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 753 contra est quod Hieronymus, ad Lucinum, dicit, de ieiuniis loquens, |
| 754 <i>unaquaeque provincia abundet in suo sensu, et praecepta maiorum | |
| 755 leges apostolicas arbitretur</i>. Ergo ieiunium est in | |
| 53 | 756 praecepto.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 co."><a name="44842"><span class="ref">[44842] IIª-IIae, q. 147 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 757 dicendum quod sicut ad saeculares principes pertinet praecepta |
| 758 legalia, iuris naturalis determinativa, tradere de his quae | |
| 759 pertinent ad utilitatem communem in temporalibus rebus; ita etiam | |
| 760 ad praelatos ecclesiasticos pertinet ea statutis praecipere quae ad | |
| 761 utilitatem communem fidelium pertinent in spiritualibus bonis. | |
| 762 Dictum est autem quod ieiunium utile est et ad deletionem et | |
| 763 cohibitionem culpae, et ad elevationem mentis in spiritualia. | |
| 764 Unusquisque autem ex naturali ratione tenetur tantum ieiuniis uti | |
| 765 quantum sibi necessarium est ad praedicta. Et ideo ieiunium in | |
| 766 communi cadit sub praecepto legis naturae. Sed determinatio | |
| 767 temporis et modi ieiunandi secundum convenientiam et utilitatem | |
| 768 populi Christiani, cadit sub praecepto iuris positivi quod est a | |
| 769 praelatis Ecclesiae institutum. Et hoc est ieiunium Ecclesiae, | |
| 53 | 770 aliud, naturae.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 ad 1"><a name="44843"><span class="ref">[44843] IIª-IIae, q. 147 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 771 ergo dicendum quod ieiunium, secundum se consideratum, non nominat |
| 772 aliquid eligibile, sed quiddam poenale. Redditur autem eligibile | |
| 773 secundum quod est utile ad finem aliquem. Et ideo, absolute | |
| 774 consideratum, non est de necessitate praecepti, sed est de | |
| 775 necessitate praecepti unicuique tali remedio indigenti. Et quia | |
| 776 multitudo hominum ut plurimum indiget tali remedio, tum quia in | |
| 777 multis omnes offendimus, ut dicitur Iac. III; tum etiam quia caro | |
| 778 concupiscit adversus spiritum, ut dicitur Galat. V, conveniens fuit | |
| 779 ut Ecclesia aliqua ieiunia statueret communiter ab omnibus | |
| 780 observanda, non quasi praecepto subiiciens id quod simpliciter ad | |
| 781 supererogationem pertinet, sed quasi in speciali determinans id | |
| 53 | 782 quod est necessarium in communi.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 ad 2"><a name="44844"><span class="ref">[44844] IIª-IIae, q. 147 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 783 secundum dicendum quod praecepta quae per modum communis statuti |
| 784 proponuntur, non eodem modo obligant omnes, sed secundum quod | |
| 785 requiritur ad finem quem legislator intendit. Cuius auctoritatem si | |
| 786 aliquis transgrediendo statutum contemnat; vel hoc modo | |
| 787 transgrediatur quod impediatur finis quem intendit, peccat | |
| 788 mortaliter talis transgressor. Si autem ex aliqua rationabili causa | |
| 789 quis statutum non servet, praecipue in casu in quo etiam, si | |
| 790 legislator adesset, non decerneret esse servandum, talis | |
| 791 transgressio non constituit peccatum mortale. Et inde est quod non | |
| 792 omnes qui omnino non servant ieiunia Ecclesiae, mortaliter | |
| 53 | 793 peccant.</p><p title="II-II q. 147 a. 3 ad 3"><a name="44845"><span class="ref">[44845] IIª-IIae, q. 147 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 794 dicendum quod Augustinus ibi loquitur de his <i>quae neque |
| 795 sanctarum Scripturarum auctoritatibus continentur, nec in Conciliis | |
| 796 episcoporum statuta inveniuntur, nec consuetudine universalis | |
| 797 Ecclesiae roborata sunt</i>. Ieiunia vero quae sunt in praecepto, | |
| 798 sunt in Conciliis episcoporum statuta, et consuetudine universalis | |
| 799 Ecclesiae roborata. Nec sunt contra libertatem populi fidelis, sed | |
| 800 magis sunt utilia ad impediendum servitutem peccati, quae repugnat | |
| 801 libertati spirituali; de qua dicitur, Galat. V, <i>vos autem, | |
| 802 fratres, in libertatem vocati estis, tantum, ne libertatem detis in | |
| 53 | 803 occasionem carnis</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 147 a. 4 arg. 1"><a name="44846"><span class="ref">[44846] IIª-IIae, q. 147 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 804 quartum sic proceditur. Videtur quod omnes ad ieiunia Ecclesiae |
| 805 teneantur. Praecepta enim Ecclesiae obligant sicut Dei praecepta, | |
| 806 secundum illud Lucae X, <i>qui vos audit, me audit</i>. Sed ad | |
| 807 praecepta Dei servanda omnes tenentur. Ergo similiter omnes | |
| 53 | 808 tenentur ad servanda ieiunia quae sunt ab Ecclesia instituta.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 arg. 2"><a name="44847"><span class="ref">[44847] IIª-IIae, q. 147 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 809 Praeterea, maxime videntur excusari pueri a ieiunio, propter |
| 810 aetatem. Sed pueri non excusantur, dicitur enim Ioel II, | |
| 811 <i>sanctificate ieiunium</i>. Et postea sequitur, <i>congregate | |
| 812 parvulos et sugentes ubera</i>, ergo multo magis omnes alii ad | |
| 53 | 813 ieiunia tenentur.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 arg. 3"><a name="44848"><span class="ref">[44848] IIª-IIae, q. 147 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 814 Praeterea, spiritualia sunt temporalibus praeferenda, et necessaria |
| 815 non necessariis. Sed opera corporalia ordinantur ad lucrum | |
| 816 temporale, peregrinatio etiam, etsi ad spiritualia ordinetur, non | |
| 817 est necessitatis. Cum ergo ieiunium ordinetur ad spiritualem | |
| 818 utilitatem, et necessitatem habeat ex statuto Ecclesiae, videtur | |
| 819 quod non sint ieiunia Ecclesiae praetermittenda propter | |
| 53 | 820 peregrinationem vel corporalia opera.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 arg. 4"><a name="44849"><span class="ref">[44849] IIª-IIae, q. 147 a. 4 arg. 4</span></a> |
| 28 | 821 Praeterea, magis est aliquid faciendum ex propria voluntate quam ex |
| 822 necessitate, ut patet per apostolum, II ad Cor. IX. Sed pauperes | |
| 823 solent ex necessitate ieiunare, propter defectum alimentorum. Ergo | |
| 53 | 824 multo magis debent ex propria voluntate ieiunare.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 s. c."><a name="44850"><span class="ref">[44850] IIª-IIae, q. 147 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 825 contra, videtur quod nullus iustus teneatur ieiunare. Praecepta |
| 826 enim Ecclesiae non obligant contra doctrinam Christi. Sed dominus | |
| 827 dixit, Lucae V, quod <i>non possunt filii sponsi ieiunare quandiu | |
| 828 cum ipsis est sponsus</i>. Est autem cum omnibus iustis, | |
| 829 spiritualiter eos inhabitans, unde dominus dicit, Matth. ult., | |
| 830 <i>ecce, ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi</i>. Ergo | |
| 53 | 831 iusti ex statuto Ecclesiae non obligantur ad ieiunandum.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 co."><a name="44851"><span class="ref">[44851] IIª-IIae, q. 147 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 832 dicendum quod, sicut supra dictum est, statuta communia proponuntur |
| 833 secundum quod multitudini conveniunt. Et ideo legislator in eis | |
| 834 statuendis attendit id quod communiter et in pluribus accidit. Si | |
| 835 quid autem ex speciali causa in aliquo inveniatur quod observantiae | |
| 836 statuti repugnet, non intendit talem legislator, ad statuti | |
| 837 observantiam obligare. In quo tamen est distinctio adhibenda. Nam | |
| 838 si causa sit evidens, per seipsum licite potest homo statuti | |
| 839 observantiam praeterire, praesertim consuetudine interveniente; vel | |
| 840 si non posset de facili recursus ad superiorem haberi. Si vero | |
| 841 causa sit dubia, debet aliquis ad superiorem recurrere qui habet | |
| 842 potestatem in talibus dispensandi. Et hoc est observandum in | |
| 843 ieiuniis ab Ecclesia institutis, ad quae omnes communiter | |
| 53 | 844 obligantur, nisi in eis fuerit aliquod speciale impedimentum.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 ad 1"><a name="44852"><span class="ref">[44852] IIª-IIae, q. 147 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 845 ergo dicendum quod praecepta Dei sunt praecepta iuris naturalis, |
| 846 quae secundum se sunt de necessitate salutis. Sed statuta Ecclesiae | |
| 847 sunt de his quae non per se sunt de necessitate salutis, sed solum | |
| 848 ex institutione Ecclesiae. Et ideo possunt esse aliqua impedimenta | |
| 849 propter quae aliqui ad observanda ieiunia huiusmodi non | |
| 53 | 850 tenentur.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 ad 2"><a name="44853"><span class="ref">[44853] IIª-IIae, q. 147 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 851 secundum dicendum quod in pueris est maxime evidens causa non |
| 852 ieiunandi, tum propter debilitatem naturae, ex qua provenit quod | |
| 853 indigent frequenti cibo, et non multo simul assumpto; tum etiam | |
| 854 quia indigent multo nutrimento propter necessitatem augmenti, quod | |
| 855 fit de residuo alimenti. Et ideo quandiu sunt in statu augmenti, | |
| 856 quod est ut in pluribus usque ad finem tertii septennii, non | |
| 857 tenentur ad ecclesiastica ieiunia observanda. Conveniens tamen est | |
| 858 ut etiam in hoc tempore se ad ieiunandum exerceant, plus vel minus, | |
| 859 secundum modum suae aetatis. Quandoque tamen, magna tribulatione | |
| 860 imminente, in signum poenitentiae arctioris, etiam pueris ieiunia | |
| 861 indicuntur, sicut etiam de iumentis legitur Ionae III, <i>homines | |
| 53 | 862 et iumenta non gustent quidquam, nec aquam bibant</i>.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 ad 3"><a name="44854"><span class="ref">[44854] IIª-IIae, q. 147 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 863 dicendum quod circa peregrinos et operarios distinguendum videtur. |
| 864 Quia si peregrinatio et operis labor commode differri possit aut | |
| 865 diminui, absque detrimento corporalis salutis et exterioris status, | |
| 866 qui requiritur ad conservationem corporalis vel spiritualis vitae, | |
| 867 non sunt propter hoc Ecclesiae ieiunia praetermittenda. Si autem | |
| 868 immineat necessitas statim peregrinandi et magnas diaetas faciendi; | |
| 869 vel etiam multum laborandi, vel propter conservationem vitae | |
| 870 corporalis, vel propter aliquid necessarium ad vitam spiritualem; | |
| 871 et simul cum hoc non possunt Ecclesiae ieiunia observari, non | |
| 872 obligatur homo ad ieiunandum; quia non videtur fuisse intentio | |
| 873 Ecclesiae statuentis ieiunia, ut per hoc impediret alias pias et | |
| 874 magis necessarias causas. Videtur tamen in talibus recurrendum esse | |
| 875 ad superioris dispensationem, nisi forte ubi ita est consuetum; | |
| 53 | 876 quia ex hoc ipso quod praelati dissimulant, videntur annuere.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 ad 4"><a name="44855"><span class="ref">[44855] IIª-IIae, q. 147 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 877 dicendum quod pauperes qui possunt sufficienter habere quod eis |
| 878 sufficiat ad unam comestionem, non excusantur propter paupertatem a | |
| 879 ieiuniis Ecclesiae. A quibus tamen excusari videntur illi qui | |
| 880 frustatim eleemosynas mendicant, qui non possunt simul habere quod | |
| 53 | 881 eis ad victum sufficiat.</p><p title="II-II q. 147 a. 4 ad 5"><a name="44856"><span class="ref">[44856] IIª-IIae, q. 147 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 882 dicendum quod illud verbum domini tripliciter potest exponi. Uno |
| 883 modo, secundum Chrysostomum, qui dicit quod discipuli, qui filii | |
| 884 sponsi dicuntur, adhuc imbecillius dispositi erant, unde vestimento | |
| 885 veteri comparantur, et ideo, in praesentia corporali Christi, erant | |
| 886 magis fovendi in quadam dulcedine quam in austeritate ieiunii | |
| 887 exercendi. Et secundum hoc, magis convenit ut cum imperfectis et | |
| 888 novitiis in ieiuniis dispensetur quam cum antiquioribus et | |
| 889 perfectis, ut patet in Glossa, super illud Psalmi, <i>sicut | |
| 890 ablactatus super matre sua</i>. Alio modo potest dici, secundum | |
| 891 Hieronymum, quod dominus ibi loquitur de ieiunio veterum | |
| 892 observantiarum. Unde per hoc significat dominus quod apostoli non | |
| 893 erant in veteribus observantiis detinendi, quos oportebat gratiae | |
| 894 novitate perfundi. Tertio modo, secundum Augustinum, qui distinguit | |
| 895 duplex ieiunium. Quorum unum pertinet ad humilitatem tribulationis. | |
| 896 Et hoc non competit viris perfectis, qui dicuntur filii sponsi, | |
| 897 unde ubi Lucas dicit, non possunt filii sponsi ieiunare, Matthaeus | |
| 898 dicit, non possunt filii sponsi lugere. Aliud autem est quod | |
| 899 pertinet ad gaudium mentis in spiritualia suspensae. Et tale | |
| 53 | 900 ieiunium convenit perfectis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 147 a. 5 arg. 1"><a name="44857"><span class="ref">[44857] IIª-IIae, q. 147 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 901 quintum sic proceditur. Videtur quod non determinentur convenienter |
| 902 tempora ieiunii ecclesiastici. Christus enim legitur, Matth. IV, | |
| 903 statim post Baptismum ieiunium inchoasse. Sed nos Christum imitari | |
| 904 debemus, secundum illud I ad Cor. IV, <i>imitatores mei estote, | |
| 905 sicut et ego Christi</i>. Ergo et nos debemus ieiunium peragere | |
| 53 | 906 statim post Epiphaniam, in qua Baptismus Christi celebratur.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 arg. 2"><a name="44858"><span class="ref">[44858] IIª-IIae, q. 147 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 907 Praeterea, caeremonialia veteris legis non licet in nova lege |
| 908 observare. Sed ieiunia in quibusdam determinatis mensibus pertinent | |
| 909 ad solemnitates veteris legis, dicitur enim Zach. VIII, <i>ieiunium | |
| 910 quarti, et ieiunium quinti, et ieiunium septimi, et ieiunium decimi | |
| 911 erit domui Iudae in gaudium et laetitiam, et in solemnitates | |
| 912 praeclaras</i>. Ergo ieiunia specialium mensium, quae dicuntur | |
| 53 | 913 quatuor temporum, inconvenienter in Ecclesia observantur.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 arg. 3"><a name="44859"><span class="ref">[44859] IIª-IIae, q. 147 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 914 Praeterea, secundum Augustinum, in libro de consensu Evang., sicut |
| 915 est ieiunium afflictionis, ita est ieiunium exultationis. Sed | |
| 916 maxime exultatio spiritualis fidelibus imminet ex Christi | |
| 917 resurrectione. Ergo in tempore quinquagesimae, in quo Ecclesia | |
| 918 solemnizat propter dominicam resurrectionem, in diebus | |
| 919 dominicalibus, in quibus memoria resurrectionis agitur, debent | |
| 53 | 920 aliqua ieiunia indici.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 s. c."><a name="44860"><span class="ref">[44860] IIª-IIae, q. 147 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 921 contra est communis Ecclesiae consuetudo.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 co."><a name="44861"><span class="ref">[44861] IIª-IIae, q. 147 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 922 dicendum quod, sicut supra dictum est, ieiunium ad duo ordinatur, |
| 923 scilicet ad deletionem culpae, et ad elevationem mentis in superna. | |
| 924 Et ideo illis temporibus specialiter fuerunt ieiunia indicenda in | |
| 925 quibus oportebat homines a peccato purgari, et mentem fidelium | |
| 926 elevari in Deum per devotionem. Quod quidem praecipue imminet ante | |
| 927 paschalem solemnitatem. In qua et culpae per Baptismum relaxantur, | |
| 928 qui solemniter in vigilia Paschae celebratur, quando recolitur | |
| 929 dominica sepultura, quia per Baptismum consepelimur Christo in | |
| 930 mortem, ut dicitur Rom. VI. In festo etiam Paschae maxime oportet | |
| 931 mentem hominis per devotionem elevari ad aeternitatis gloriam, quam | |
| 932 Christus resurgendo inchoavit. Et ideo immediate ante solemnitatem | |
| 933 paschalem Ecclesia statuit esse ieiunandum, et eadem ratione, in | |
| 934 vigiliis praecipuarum festivitatum, in quibus praeparari nos | |
| 935 oportet ad festa futura devote celebranda. Similiter etiam | |
| 936 consuetudo ecclesiastica habet ut in singulis quartis anni sacri | |
| 937 ordines conferantur (in cuius signum, dominus quatuor millia | |
| 938 hominum de septem panibus satiavit, per quos significatur annus | |
| 939 novi testamenti, ut Hieronymus dicit ibidem), ad quorum | |
| 940 susceptionem oportet per ieiunium praeparari et eos qui ordinant, | |
| 941 et illos qui ordinandi sunt, et etiam totum populum, pro cuius | |
| 942 utilitate ordinantur. Unde et legitur, Lucae VI, quod dominus, ante | |
| 943 discipulorum electionem, exivit in montem orare, quod exponens | |
| 944 Ambrosius, dicit, <i>quid te facere convenit cum vis aliquod | |
| 945 officium pietatis adoriri quando Christus, missurus apostolos, | |
| 946 prius oravit?</i> Ratio autem numeri, quantum ad quadragesimale | |
| 947 ieiunium, est triplex, secundum Gregorium. Prima quidem, <i>quia | |
| 948 virtus Decalogi per libros quatuor sancti Evangelii impletur, | |
| 949 denarius autem quater ductus in quadragenarium surgit. Vel quia in | |
| 950 hoc mortali corpore ex quatuor elementis subsistimus, per cuius | |
| 951 voluntatem praeceptis dominicis contraimus, quae per Decalogum sunt | |
| 952 accepta. Unde dignum est ut eandem carnem quaterdecies affligamus. | |
| 953 Vel quia ita offerre contendimus Deo decimas dierum. Dum enim per | |
| 954 trecentos et sexaginta dies annus ducitur, nos autem per triginta | |
| 955 sex dies affligimur</i>, qui sunt ieiunabiles in sex septimanis | |
| 956 Quadragesimae, <i>quasi anni nostri decimas Deo damus</i>. Secundum | |
| 957 autem Augustinum, additur quarta ratio. Nam creator est Trinitas, | |
| 958 pater et filius et spiritus sanctus. Creaturae vero invisibili | |
| 959 debetur ternarius numerus, diligere enim iubemur Deum ex toto | |
| 960 corde, ex tota anima, ex tota mente. Creaturae vero visibili | |
| 961 debetur quaternarius, propter calidum et frigidum, humidum et | |
| 962 siccum. Sic ergo per denarium significantur omnes res, qui si | |
| 963 ducatur per quaternarium, qui competit corpori, per quod | |
| 964 administratio geritur, quadragesimum numerum conficit. Singula vero | |
| 965 ieiunia quatuor temporum tribus diebus continentur, propter numerum | |
| 966 mensium qui competit cuilibet tempori. Vel propter numerum sacrorum | |
| 53 | 967 ordinum, qui in his temporibus conferuntur.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 ad 1"><a name="44862"><span class="ref">[44862] IIª-IIae, q. 147 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 968 ergo dicendum quod Christus Baptismo non indiguit propter seipsum, |
| 969 sed ut nobis Baptismum commendaret. Et ideo sibi non competebat ut | |
| 970 ante Baptismum suum ieiunaret, sed post Baptismum, ut nos invitaret | |
| 53 | 971 ad ieiunandum ante nostrum Baptismum.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 ad 2"><a name="44863"><span class="ref">[44863] IIª-IIae, q. 147 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 972 secundum dicendum quod Ecclesia non servat ieiunia quatuor temporum |
| 973 nec omnino eisdem temporibus quibus Iudaei, nec etiam propter | |
| 974 causas easdem. Illi enim ieiunabant in Iulio, qui est quartus | |
| 975 mensis ab Aprili, quem primum habent, quia tunc Moyses, descendens | |
| 976 de monte Sina, tabulas legis confregit; et iuxta Ieremiam, muri | |
| 977 primum rupti sunt civitatis. In quinto autem mense, qui apud nos | |
| 978 vocatur Augustus, cum propter exploratores seditio esset orta in | |
| 979 populo, iussi sunt in montem non ascendere, et in hoc mense a | |
| 980 Nabuchodonosor, et post a Tito, templum Hierosolymis est incensum. | |
| 981 In septimo vero, qui appellatur October, Godolias occisus est, et | |
| 982 reliquiae populi dissipatae. In decimo vero mense, qui apud nos | |
| 983 Ianuarius dicitur, populus cum Ezechiele in captivitate positus, | |
| 53 | 984 audivit templum esse subversum.</p><p title="II-II q. 147 a. 5 ad 3"><a name="44864"><span class="ref">[44864] IIª-IIae, q. 147 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 985 dicendum quod ieiunium exultationis ex instinctu spiritus sancti |
| 986 procedit, qui est spiritus libertatis. Et ideo hoc ieiunium sub | |
| 987 praecepto cadere non debet. Ieiunia ergo quae praecepto Ecclesiae | |
| 988 instituuntur, sunt magis ieiunia afflictionis, quae non conveniunt | |
| 989 in diebus laetitiae. Propter quod, non est ieiunium ab Ecclesia | |
| 990 institutum in toto paschali tempore, nec etiam in diebus dominicis. | |
| 991 In quibus si quis ieiunaret, contra consuetudinem populi | |
| 992 Christiani, quae, ut Augustinus dicit, est pro lege habenda; vel | |
| 993 etiam ex aliquo errore, sicut Manichaei ieiunant quasi necessarium | |
| 994 tale ieiunium arbitrantes, non essent a peccato immunes, quamvis | |
| 995 ipsum ieiunium secundum se consideratum omni tempore sit laudabile, | |
| 996 secundum quod Hieronymus dicit, ad Lucinum, <i>utinam omni tempore | |
| 53 | 997 ieiunare possimus</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 147 a. 6 arg. 1"><a name="44865"><span class="ref">[44865] IIª-IIae, q. 147 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 998 sextum sic proceditur. Videtur quod non requiratur ad ieiunium quod |
| 999 homo semel tantum comedat. Ieiunium enim, ut dictum est, est actus | |
| 1000 virtutis abstinentiae, quae quidem non minus observat debitam | |
| 1001 quantitatem cibi quam comestionis numerum. Non autem taxatur | |
| 1002 ieiunantibus quantitas cibi. Ergo nec numerus comestionis taxari | |
| 53 | 1003 debet.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 arg. 2"><a name="44866"><span class="ref">[44866] IIª-IIae, q. 147 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1004 Praeterea, sicut homo nutritur cibo, ita et potu. Unde et potus |
| 1005 ieiunium solvit, propter quod, post potum non possumus Eucharistiam | |
| 1006 accipere. Sed non est prohibitum quin pluries bibamus, diversis | |
| 1007 horis diei. Ergo etiam non debet esse prohibitum ieiunantibus quin | |
| 53 | 1008 pluries comedant.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 arg. 3"><a name="44867"><span class="ref">[44867] IIª-IIae, q. 147 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1009 Praeterea, electuaria quidam cibi sunt. Quae tamen a multis in |
| 1010 diebus ieiunii post comestionem sumuntur. Ergo unitas comestionis | |
| 53 | 1011 non est de ratione ieiunii.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 s. c."><a name="44868"><span class="ref">[44868] IIª-IIae, q. 147 a. 6 s. c.</span></a> Sed in |
| 1012 contrarium est communis consuetudo populi Christiani.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 co."><a name="44869"><span class="ref">[44869] IIª-IIae, q. 147 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1013 dicendum quod ieiunium ab Ecclesia instituitur ad concupiscentiam |
| 1014 refrenandam, ita tamen quod natura salvetur. Ad hoc autem sufficere | |
| 1015 videtur unica comestio, per quam homo potest et naturae | |
| 1016 satisfacere, et tamen concupiscentiae aliquid detrahit, diminuendo | |
| 1017 comestionum vices. Et ideo Ecclesiae moderatione statutum est ut | |
| 53 | 1018 semel in die a ieiunantibus comedatur.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 ad 1"><a name="44870"><span class="ref">[44870] IIª-IIae, q. 147 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1019 ergo dicendum quod quantitas cibi non potuit eadem omnibus taxari, |
| 1020 propter diversas corporum complexiones, ex quibus contingit quod | |
| 1021 unus maiori, alter minori indiget cibo. Sed ut plurimum omnes | |
| 53 | 1022 possunt naturae satisfacere per unicam comestionem.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 ad 2"><a name="44871"><span class="ref">[44871] IIª-IIae, q. 147 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1023 secundum dicendum quod duplex est ieiunium. Unum quidem naturae |
| 1024 quod requiritur ad Eucharistiae sumptionem. Et hoc solvitur per | |
| 1025 quemlibet potum, etiam aquae, post quem non licet Eucharistiam | |
| 1026 sumere. Est autem aliud ieiunium Ecclesiae, quod dicitur ieiunium | |
| 1027 ieiunantis. Et istud non solvitur nisi per ea quae Ecclesia | |
| 1028 interdicere intendit instituendo ieiunium. Non autem intendit | |
| 1029 Ecclesia interdicere abstinentiam potus, qui magis sumitur ad | |
| 1030 alterationem corporis et digestionem ciborum assumptorum quam ad | |
| 1031 nutritionem, licet aliquo modo nutriat. Et ideo licet pluries | |
| 1032 ieiunantibus bibere. Si autem quis immoderate potu utatur, potest | |
| 1033 peccare et meritum ieiunii perdere, sicut etiam si immoderate cibum | |
| 53 | 1034 in una comestione assumat.</p><p title="II-II q. 147 a. 6 ad 3"><a name="44872"><span class="ref">[44872] IIª-IIae, q. 147 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1035 dicendum quod electuaria, etsi aliquo modo nutriant, non tamen |
| 1036 principaliter assumuntur ad nutrimentum, sed ad digestionem | |
| 1037 ciborum. Unde non solvunt ieiunium, sicut nec aliarum medicinarum | |
| 1038 assumptio, nisi forte aliquis in fraudem electuaria in magna | |
| 53 | 1039 quantitate assumat per modum cibi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 147 a. 7 arg. 1"><a name="44873"><span class="ref">[44873] IIª-IIae, q. 147 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1040 septimum sic proceditur. Videtur quod hora nona non convenienter |
| 1041 taxetur ad comedendum, his qui ieiunant. Status enim novi | |
| 1042 testamenti est perfectior quam status veteris testamenti. Sed in | |
| 1043 veteri testamento ieiunabant usque ad vesperam, dicitur enim Levit. | |
| 1044 XXIII, <i>sabbatum est, affligetis animas vestras</i>; et postea | |
| 1045 sequitur, <i>a vespere usque ad vesperam celebrabitis sabbata | |
| 1046 vestra</i>. Ergo multo magis in novo testamento ieiunium debet | |
| 53 | 1047 indici usque ad vesperam.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 arg. 2"><a name="44874"><span class="ref">[44874] IIª-IIae, q. 147 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1048 Praeterea, ieiunium ab Ecclesia institutum omnibus imponitur. Sed |
| 1049 non omnes possunt determinate cognoscere horam nonam. Ergo videtur | |
| 53 | 1050 quod taxatio horae nonae non debeat cadere sub statuto ieiunii.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 arg. 3"><a name="44875"><span class="ref">[44875] IIª-IIae, q. 147 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1051 Praeterea, ieiunium est actus virtutis abstinentiae, ut supra |
| 1052 dictum est. Sed virtus moralis non eodem modo accipit medium quoad | |
| 1053 omnes, quia quod est multum uni, est parum alteri, ut dicitur in II | |
| 53 | 1054 Ethic. Ergo non debet ieiunantibus taxari hora nona.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 s. c."><a name="44876"><span class="ref">[44876] IIª-IIae, q. 147 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1055 contra est quod Concilium Cabillonense dicit, <i>in Quadragesima |
| 1056 nullatenus credendi sunt ieiunare qui ante manducaverint quam | |
| 1057 vespertinum celebretur officium</i>, quod quadragesimali tempore | |
| 53 | 1058 post nonam dicitur. Ergo usque ad nonam est ieiunandum.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 co."><a name="44877"><span class="ref">[44877] IIª-IIae, q. 147 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1059 dicendum quod, sicut dictum est, ieiunium ordinatur ad deletionem |
| 1060 et cohibitionem culpae. Unde oportet quod aliquid addat supra | |
| 1061 communem consuetudinem, ita tamen quod per hoc non multum natura | |
| 1062 gravetur. Est autem debita et communis consuetudo comedendi | |
| 1063 hominibus circa horam sextam, tum quia iam videtur esse completa | |
| 1064 digestio, nocturno tempore naturali calore interius revocato | |
| 1065 propter frigus noctis circumstans, et diffusio humoris per membra, | |
| 1066 cooperante ad hoc calore diei usque ad summum solis ascensum; tum | |
| 1067 etiam quia tunc praecipue natura corporis humani indiget iuvari | |
| 1068 contra exteriorem aeris calorem, ne humores interius adurantur. Et | |
| 1069 ideo, ut ieiunans aliquam afflictionem sentiat pro culpae | |
| 1070 satisfactione, conveniens hora comedendi taxatur ieiunantibus circa | |
| 1071 nonam. Convenit etiam ista hora mysterio passionis Christi, quae | |
| 1072 completa fuit hora nona, quando, inclinato capite, tradidit | |
| 1073 spiritum. Ieiunantes enim, dum suam carnem affligunt, passioni | |
| 1074 Christi conformantur, secundum illud Galat. V, <i>qui Christi sunt, | |
| 53 | 1075 carnem suam crucifixerunt, cum vitiis et concupiscentiis</i>.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 ad 1"><a name="44878"><span class="ref">[44878] IIª-IIae, q. 147 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1076 ergo dicendum quod status veteris testamenti comparatur nocti, |
| 1077 status vero novi testamenti diei, secundum illud Rom. XIII, <i>nox | |
| 1078 praecessit, dies autem appropinquavit</i>. Et ideo in veteri | |
| 1079 testamento ieiunabant usque ad noctem, non autem in novo | |
| 53 | 1080 testamento.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 ad 2"><a name="44879"><span class="ref">[44879] IIª-IIae, q. 147 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1081 secundum dicendum quod ad ieiunium requiritur hora determinata non |
| 1082 secundum subtilem examinationem, sed secundum grossam | |
| 1083 aestimationem, sufficit enim quod sit circa horam nonam. Et hoc de | |
| 53 | 1084 facili quilibet cognoscere potest.</p><p title="II-II q. 147 a. 7 ad 3"><a name="44880"><span class="ref">[44880] IIª-IIae, q. 147 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1085 dicendum quod modicum augmentum, vel etiam modicus defectus, non |
| 1086 multum potest nocere. Non est autem magnum temporis spatium quod | |
| 1087 est ab hora sexta, in qua communiter homines comedere consueverunt, | |
| 1088 usque ad horam nonam, quae ieiunantibus determinatur. Et ideo talis | |
| 1089 taxatio temporis non multum potest alicui nocere, cuiuscumque | |
| 1090 conditionis existat. Vel, si forte propter infirmitatem vel aetatem | |
| 1091 aut aliquid huiusmodi, hoc eis in magnum gravamen cederet, esset | |
| 1092 cum eis in ieiunio dispensandum, vel ut aliquantulum praevenirent | |
| 53 | 1093 horam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 147 a. 8 arg. 1"><a name="44881"><span class="ref">[44881] IIª-IIae, q. 147 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1094 octavum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter ieiunantibus |
| 1095 indicatur abstinentia a carnibus et ovis et lacticiniis. Dictum est | |
| 1096 enim supra quod ieiunium est institutum ad concupiscentias carnis | |
| 1097 refrenandas. Sed magis concupiscentiam provocat potus vini quam | |
| 1098 esus carnium, secundum illud Prov. XX, <i>luxuriosa res est | |
| 1099 vinum</i>; et Ephes. V, <i>nolite inebriari vino, in quo est | |
| 1100 luxuria</i>. Cum ergo non interdicatur ieiunantibus potus vini, | |
| 53 | 1101 videtur quod non debeat interdici esus carnium.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 arg. 2"><a name="44882"><span class="ref">[44882] IIª-IIae, q. 147 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1102 Praeterea, aliqui pisces ita delectabiliter comeduntur sicut |
| 1103 quaedam animalium carnes. Sed concupiscentia est appetitus | |
| 1104 delectabilis, ut supra habitum est. Ergo in ieiunio, quod est | |
| 1105 institutum ad concupiscentiam refrenandam, sicut non interdicitur | |
| 53 | 1106 usus piscium, ita non debet interdici usus carnium.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 arg. 3"><a name="44883"><span class="ref">[44883] IIª-IIae, q. 147 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1107 Praeterea, in quibusdam ieiuniorum diebus aliqui ovis et caseo |
| 1108 utuntur. Ergo, pari ratione, in ieiunio quadragesimali talibus homo | |
| 53 | 1109 uti potest.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 s. c."><a name="44884"><span class="ref">[44884] IIª-IIae, q. 147 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 1110 contra est communis fidelium consuetudo.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 co."><a name="44885"><span class="ref">[44885] IIª-IIae, q. 147 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1111 dicendum quod, sicut supra dictum est, ieiunium ab Ecclesia est |
| 1112 institutum ad reprimendas concupiscentias carnis. Quae quidem sunt | |
| 1113 delectabilium secundum tactum, quae consistunt in cibis et | |
| 1114 venereis. Et ideo illos cibos Ecclesia ieiunantibus interdixit qui | |
| 1115 et in comedendo maxime habent delectationem, et iterum maxime | |
| 1116 hominem ad venerea provocant. Huiusmodi autem sunt carnes animalium | |
| 1117 in terra quiescentium et respirantium, et quae ex eis procedunt, | |
| 1118 sicut lacticinia ex gressibilibus, et ova ex avibus. Quia enim | |
| 1119 huiusmodi magis conformantur humano corpori, plus delectant et | |
| 1120 magis conferunt ad humani corporis nutrimentum, et sic ex eorum | |
| 1121 comestione plus superfluit ut vertatur in materiam seminis, cuius | |
| 1122 multiplicatio est maximum incitamentum luxuriae. Et ideo ab his | |
| 53 | 1123 cibis praecipue ieiunantibus Ecclesia statuit esse abstinendum.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 ad 1"><a name="44886"><span class="ref">[44886] IIª-IIae, q. 147 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1124 ergo dicendum quod ad actum generationis tria concurrunt, scilicet |
| 1125 calor, spiritus et humor. Ad calorem quidem maxime cooperatur | |
| 1126 vinum, et alia calefacientia corpus; ad spiritus autem videntur | |
| 1127 cooperari inflativa; sed ad humorem maxime cooperatur usus carnium, | |
| 1128 ex quibus multum de alimento generatur. Alteratio autem caloris et | |
| 1129 multiplicatio spirituum cito transit, sed substantia humoris diu | |
| 1130 manet. Et ideo magis interdicitur ieiunantibus usus carnium quam | |
| 53 | 1131 vini, vel leguminum, quae sunt inflativa.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 ad 2"><a name="44887"><span class="ref">[44887] IIª-IIae, q. 147 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1132 secundum dicendum quod Ecclesia, ieiunium instituens, intendit ad |
| 1133 id quod communius accidit. Esus autem carnium est magis | |
| 1134 delectabilis communiter quam esus piscium, quamvis in quibusdam | |
| 1135 aliter se habeat. Et ideo Ecclesia magis ieiunantibus prohibuit | |
| 53 | 1136 esum carnium quam esum piscium.</p><p title="II-II q. 147 a. 8 ad 3"><a name="44888"><span class="ref">[44888] IIª-IIae, q. 147 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1137 dicendum quod ova et lacticinia ieiunantibus interdicuntur |
| 1138 inquantum sunt animalibus exorta carnes habentibus. Unde | |
| 1139 principalius interdicuntur quam ova vel lacticinia. Similiter etiam | |
| 1140 inter alia ieiunia, solemnius est quadragesimale ieiunium, tum quia | |
| 1141 observatur ad imitationem Christi; tum etiam quia per ipsum | |
| 1142 disponimur ad redemptionis nostrae mysteria devote celebranda. Et | |
| 1143 ideo in quolibet ieiunio interdicitur esus carnium, in ieiunio | |
| 1144 autem quadragesimali interdicuntur universaliter etiam ova et | |
| 1145 lacticinia. Circa quorum abstinentiam in aliis ieiuniis diversae | |
| 1146 consuetudines existunt apud diversos, quas quisque observare debet, | |
| 1147 secundum morem eorum inter quos conversatur. Unde Hieronymus dicit, | |
| 1148 de ieiuniis loquens, <i>unaquaeque provincia abundet in suo sensu, | |
| 53 | 1149 et praecepta maiorum leges apostolicas arbitretur</i>.</p></div></div><div class="q" id="q148"><h2>Quaestio 148</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 148 pr."><a name="44889"><span class="ref">[44889] IIª-IIae, q. 148 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1150 considerandum est de gula. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, |
| 1151 utrum gula sit peccatum. Secundo, utrum sit peccatum mortale. | |
| 1152 Tertio, utrum sit maximum peccatorum. Quarto, de speciebus eius. | |
| 53 | 1153 Quinto, utrum sit vitium capitale. Sexto, de filiabus eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 148 a. 1 arg. 1"><a name="44890"><span class="ref">[44890] IIª-IIae, q. 148 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1154 primum sic proceditur. Videtur quod gula non sit peccatum. Dicit |
| 1155 enim dominus, Matth. XV, <i>quod intrat in os, non coinquinat | |
| 1156 hominem</i>. Sed gula est circa cibos, qui intrant in hominem. Cum | |
| 1157 ergo omne peccatum coinquinet hominem, videtur quod gula non sit | |
| 53 | 1158 peccatum.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 arg. 2"><a name="44891"><span class="ref">[44891] IIª-IIae, q. 148 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1159 Praeterea, nullus peccat in eo quod vitare non potest. Sed gula |
| 1160 consistit in immoderantia cibi, quam non potest homo vitare, dicit | |
| 1161 enim Gregorius, XXX Moral., <i>quia per esum voluptas necessitati | |
| 1162 miscetur, quid necessitas petat, et quid voluptas suppetat, | |
| 1163 ignoratur</i>; et Augustinus dicit, X Confess., <i>quis est, | |
| 1164 domine, qui aliquantulum extra metas necessitatis cibum non | |
| 53 | 1165 sumit?</i> Ergo gula non est peccatum.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 arg. 3"><a name="44892"><span class="ref">[44892] IIª-IIae, q. 148 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1166 Praeterea, in quolibet genere peccati primus motus est peccatum. |
| 1167 Sed primus motus sumendi cibum non est peccatum, alioquin fames et | |
| 53 | 1168 sitis essent peccata. Ergo gula non est peccatum.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 s. c."><a name="44893"><span class="ref">[44893] IIª-IIae, q. 148 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1169 contra est quod Gregorius dicit, XXX Moral., quod <i>ad conflictum |
| 1170 spiritualis agonis non assurgitur, si non prius intra nosmetipsos | |
| 1171 hostis positus, gulae videlicet appetitus, edomatur</i>. Sed | |
| 53 | 1172 interior hostis hominis est peccatum. Ergo gula est peccatum.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 co."><a name="44894"><span class="ref">[44894] IIª-IIae, q. 148 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1173 dicendum quod gula non nominat quemlibet appetitum edendi et |
| 1174 bibendi, sed inordinatum. Dicitur autem appetitus inordinatus ex eo | |
| 1175 quod recedit ab ordine rationis, in quo bonum virtutis moralis | |
| 1176 consistit. Ex hoc autem dicitur aliquid esse peccatum quod virtuti | |
| 53 | 1177 contrariatur. Unde manifestum est quod gula est peccatum.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 ad 1"><a name="44895"><span class="ref">[44895] IIª-IIae, q. 148 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1178 ergo dicendum quod id quod intrat in hominem per modum cibi, |
| 1179 secundum suam substantiam et naturam, non coinquinat hominem | |
| 1180 spiritualiter, sed Iudaei, contra quos dominus loquitur, et | |
| 1181 Manichaei opinabantur quod aliqui cibi immundos facerent, non | |
| 1182 propter figuram, sed secundum propriam naturam. Inordinata tamen | |
| 53 | 1183 ciborum concupiscentia hominem spiritualiter coinquinat.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 ad 2"><a name="44896"><span class="ref">[44896] IIª-IIae, q. 148 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1184 secundum dicendum quod, sicut dictum est, vitium gulae non |
| 1185 consistit in substantia cibi, sed in concupiscentia non regulata | |
| 1186 ratione. Et ideo si aliquis excedat in quantitate cibi non propter | |
| 1187 cibi concupiscentiam, sed aestimans id sibi necessarium esse, non | |
| 1188 pertinet hoc ad gulam, sed ad aliquam imperitiam. Sed hoc solum | |
| 1189 pertinet ad gulam, quod aliquis, propter concupiscentiam cibi | |
| 53 | 1190 delectabilis, scienter excedat mensuram in edendo.</p><p title="II-II q. 148 a. 1 ad 3"><a name="44897"><span class="ref">[44897] IIª-IIae, q. 148 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1191 dicendum quod duplex est appetitus. Unus quidem naturalis, qui |
| 1192 pertinet ad vires animae vegetabilis, in quibus non potest esse | |
| 1193 virtus et vitium, eo quod non possunt subiici rationi. Unde et vis | |
| 1194 appetitiva dividitur contra retentivam, digestivam, expulsivam. Et | |
| 1195 ad talem appetitum pertinet esuries et sitis. Est autem et alius | |
| 1196 appetitus sensitivus, in cuius concupiscentia vitium gulae | |
| 1197 consistit. Unde primus motus gulae importat inordinationem in | |
| 53 | 1198 appetitu sensitivo, quae non est sine peccato.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 148 a. 2 arg. 1"><a name="44898"><span class="ref">[44898] IIª-IIae, q. 148 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1199 secundum sic proceditur. Videtur quod gula non sit peccatum |
| 1200 mortale. Omne enim peccatum mortale contrariatur alicui praecepto | |
| 1201 Decalogi. Quod de gula non videtur. Ergo gula non est peccatum | |
| 53 | 1202 mortale.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 arg. 2"><a name="44899"><span class="ref">[44899] IIª-IIae, q. 148 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1203 Praeterea, omne peccatum mortale contrariatur caritati, ut ex supra |
| 1204 dictis patet. Sed gula non opponitur caritati, neque quantum ad | |
| 1205 dilectionem Dei, neque quantum ad dilectionem proximi. Ergo gula | |
| 53 | 1206 nunquam est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 arg. 3"><a name="44900"><span class="ref">[44900] IIª-IIae, q. 148 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1207 Praeterea, Augustinus dicit, in sermone de Purgatorio, <i>quoties |
| 1208 aliquis in cibo aut potu plus accipit quam necesse est, ad minuta | |
| 1209 peccata noverit pertinere</i>. Sed hoc pertinet ad gulam. Ergo gula | |
| 53 | 1210 computatur inter minuta, idest inter venialia peccata.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 s. c."><a name="44901"><span class="ref">[44901] IIª-IIae, q. 148 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1211 contra est quod Gregorius dicit, in XXX Moral., <i>dominante gulae |
| 1212 vitio, omne quod homines fortiter egerunt, perdunt, et dum venter | |
| 1213 non restringitur, simul cunctae virtutes obruuntur</i>. Sed virtus | |
| 1214 non tollitur nisi per peccatum mortale. Ergo gula est peccatum | |
| 53 | 1215 mortale.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 co."><a name="44902"><span class="ref">[44902] IIª-IIae, q. 148 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1216 dicendum quod, sicut dictum est, vitium gulae proprie consistit in |
| 1217 concupiscentia inordinata. Ordo autem rationis concupiscentiam | |
| 1218 ordinantis dupliciter tolli potest. Uno modo, quantum ad ea quae | |
| 1219 sunt ad finem, prout scilicet non sunt ita commensurata ut sint | |
| 1220 proportionata fini. Alio modo, quantum ad ipsum finem, prout | |
| 1221 scilicet concupiscentia hominem avertit a fine debito. Si ergo | |
| 1222 inordinatio concupiscentiae accipiatur in gula secundum aversionem | |
| 1223 a fine ultimo, sic gula erit peccatum mortale. Quod quidem | |
| 1224 contingit quando delectationi gulae inhaeret homo tanquam fini | |
| 1225 propter quem Deum contemnit, paratus scilicet contra praecepta Dei | |
| 1226 agere ut delectationes huiusmodi assequatur. Si vero in vitio gulae | |
| 1227 intelligatur inordinatio concupiscentiae tantum secundum ea quae | |
| 1228 sunt ad finem, utpote quia nimis concupiscit delectationes ciborum, | |
| 1229 non tamen ita quod propter hoc aliquid faceret contra legem Dei, | |
| 53 | 1230 est peccatum veniale.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 ad 1"><a name="44903"><span class="ref">[44903] IIª-IIae, q. 148 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1231 ergo dicendum quod vitium gulae habet quod sit peccatum mortale |
| 1232 inquantum avertit a fine ultimo. Et secundum hoc, per quandam | |
| 1233 reductionem, opponitur praecepto de sanctificatione sabbati, in quo | |
| 1234 praecipitur quies in fine ultimo. Non enim omnia peccata mortalia | |
| 1235 directe contrariantur praeceptis Decalogi, sed solum illa quae | |
| 1236 iniustitiam continent, quia praecepta Decalogi specialiter | |
| 53 | 1237 pertinent ad iustitiam et partes eius, ut supra habitum est.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 ad 2"><a name="44904"><span class="ref">[44904] IIª-IIae, q. 148 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1238 secundum dicendum quod, inquantum avertit a fine ultimo, |
| 1239 contrariatur gula dilectioni Dei, qui est super omnia sicut finis | |
| 1240 ultimus diligendus. Et secundum hoc solum gula est peccatum | |
| 53 | 1241 mortale.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 ad 3"><a name="44905"><span class="ref">[44905] IIª-IIae, q. 148 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1242 dicendum quod illud verbum Augustini intelligitur de gula prout |
| 1243 importat inordinationem concupiscentiae solum circa ea quae sunt ad | |
| 53 | 1244 finem.</p><p title="II-II q. 148 a. 2 ad 4"><a name="44906"><span class="ref">[44906] IIª-IIae, q. 148 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1245 dicendum quod gula dicitur virtutes auferre non tam propter se, |
| 1246 quam etiam propter vitia quae ex ea oriuntur. Dicit enim Gregorius, | |
| 1247 in pastorali, <i>dum venter ingluvie tenditur, virtutes animae per | |
| 53 | 1248 luxuriam destruuntur</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 148 a. 3 arg. 1"><a name="44907"><span class="ref">[44907] IIª-IIae, q. 148 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1249 tertium sic proceditur. Videtur quod gula sit maximum peccatorum. |
| 1250 Magnitudo enim peccati ex magnitudine poenae consideratur. Sed | |
| 1251 peccatum gulae est gravissime punitum, dicit enim Chrysostomus, | |
| 1252 <i>Adam incontinentia ventris expulit a Paradiso; diluvium quod | |
| 1253 fuit tempore Noe, ipsa fecit</i>; secundum illud Ezech. XVI, | |
| 1254 <i>haec fuit iniquitas Sodomae, sororis tuae, saturitas panis</i>, | |
| 53 | 1255 et cetera. Ergo peccatum gulae est maximum.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 arg. 2"><a name="44908"><span class="ref">[44908] IIª-IIae, q. 148 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1256 Praeterea, causa in quolibet genere est potior. Sed gula videtur |
| 1257 esse causa aliorum peccatorum, quia super illud Psalmi, <i>qui | |
| 1258 percussit Aegyptum cum primogenitis eorum</i>, dicit Glossa, | |
| 1259 <i>luxuria, concupiscentia, superbia sunt ea quae venter | |
| 53 | 1260 generat</i>. Ergo gula est gravissimum peccatorum.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 arg. 3"><a name="44909"><span class="ref">[44909] IIª-IIae, q. 148 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1261 Praeterea, post Deum, homo debet seipsum maxime diligere, ut supra |
| 1262 habitum est. Sed per vitium gulae homo infert sibi ipsi nocumentum, | |
| 1263 dicitur enim Eccli. XXXVII, <i>propter crapulam multi obierunt</i>. | |
| 1264 Ergo gula est maximum peccatorum, ad minus praeter peccata quae | |
| 53 | 1265 sunt contra Deum.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 s. c."><a name="44910"><span class="ref">[44910] IIª-IIae, q. 148 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1266 contra est quod vitia carnalia, inter quae computatur gula, |
| 53 | 1267 secundum Gregorium, sunt minoris culpae.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 co."><a name="44911"><span class="ref">[44911] IIª-IIae, q. 148 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1268 dicendum quod gravitas alicuius peccati potest considerari |
| 1269 tripliciter. Primo quidem, et principaliter, secundum materiam in | |
| 1270 qua peccatur. Et secundum hoc, peccata quae sunt circa res divinas | |
| 1271 sunt maxima. Unde secundum hoc, vitium gulae non erit maximum, est | |
| 1272 enim circa ea quae ad sustentationem corporis spectant. Secundo | |
| 1273 autem, ex parte peccantis. Et secundum hoc, peccatum gulae magis | |
| 1274 alleviatur quam aggravatur. Tum propter necessitatem sumptionis | |
| 1275 ciborum. Tum etiam propter difficultatem discernendi et moderandi | |
| 1276 id quod in talibus convenit. Tertio vero modo, ex parte effectus | |
| 1277 consequentis. Et secundum hoc, vitium gulae habet quandam | |
| 53 | 1278 magnitudinem, inquantum ex ea occasionantur diversa peccata.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 ad 1"><a name="44912"><span class="ref">[44912] IIª-IIae, q. 148 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1279 ergo dicendum quod illae poenae magis referuntur ad vitia quae sunt |
| 1280 consecuta ex gula, vel ad gulae radicem, quam ad ipsam gulam. Nam | |
| 1281 primus homo expulsus est de Paradiso propter superbiam, ex qua | |
| 1282 processit ad actum gulae. Diluvium autem et poena Sodomorum sunt | |
| 1283 inducta propter peccata luxuriae praecedentia, ex gula | |
| 53 | 1284 occasionata.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 ad 2"><a name="44913"><span class="ref">[44913] IIª-IIae, q. 148 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1285 secundum dicendum quod ratio illa procedit ex parte peccatorum quae |
| 1286 ex gula oriuntur. Non autem oportet quod causa sit potior, nisi in | |
| 1287 causis per se. Gula autem non est causa illorum vitiorum per se, | |
| 53 | 1288 sed quasi per accidens et per occasionem.</p><p title="II-II q. 148 a. 3 ad 3"><a name="44914"><span class="ref">[44914] IIª-IIae, q. 148 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1289 dicendum quod gulosus non intendit suo corpori nocumentum inferre, |
| 1290 sed in cibo delectari, si autem nocumentum corporis sequatur, hoc | |
| 1291 est per accidens. Unde hoc non directe pertinet ad gravitatem | |
| 1292 gulae. Cuius tamen culpa aggravatur si quis corporale detrimentum | |
| 53 | 1293 incurrat propter immoderatam cibi sumptionem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 148 a. 4 arg. 1"><a name="44915"><span class="ref">[44915] IIª-IIae, q. 148 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1294 quartum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter species gulae |
| 1295 distinguantur a Gregorio, qui, XXX Moral., dicit. <i>Quinque modis | |
| 1296 nos gulae vitium tentat, aliquando namque indigentiae tempora | |
| 1297 praevenit; aliquando lautiores cibos quaerit; aliquando quae | |
| 1298 sumenda sunt praeparari accuratius appetit; aliquando in ipsa | |
| 1299 quantitate sumendi mensuram refectionis excedit; aliquando ipso | |
| 1300 aestu immensi desiderii aliquis peccat</i>. Et continentur in hoc | |
| 1301 versu, <i>praepropere, laute, nimis, ardenter, studiose</i>. | |
| 1302 Praedicta enim diversificantur secundum diversas circumstantias. | |
| 1303 Sed circumstantiae, cum sint accidentia actuum, non diversificant | |
| 1304 speciem. Ergo secundum praedicta non diversificantur species | |
| 53 | 1305 gulae.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 arg. 2"><a name="44916"><span class="ref">[44916] IIª-IIae, q. 148 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1306 Praeterea, sicut tempus est quaedam circumstantia, ita et locus. Si |
| 1307 ergo secundum tempus una species gulae accipitur, videtur quod, | |
| 53 | 1308 pari ratione, secundum locum et alias circumstantias.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 arg. 3"><a name="44917"><span class="ref">[44917] IIª-IIae, q. 148 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1309 Praeterea, sicut temperantia observat debitas circumstantias, ita |
| 1310 etiam et aliae virtutes morales. Sed in vitiis quae opponuntur | |
| 1311 aliis virtutibus moralibus non distinguuntur species secundum | |
| 53 | 1312 diversas circumstantias. Ergo nec in gula.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 s. c."><a name="44918"><span class="ref">[44918] IIª-IIae, q. 148 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 1313 contra est verbum Gregorii inductum.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 co."><a name="44919"><span class="ref">[44919] IIª-IIae, q. 148 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1314 dicendum quod, sicut dictum est, gula importat inordinatam |
| 1315 concupiscentiam edendi. In esu autem duo considerantur, scilicet | |
| 1316 ipse cibus qui comeditur, et eius comestio. Potest ergo inordinatio | |
| 1317 concupiscentiae attendi dupliciter. Uno quidem modo, quantum ad | |
| 1318 ipsum cibum qui sumitur. Et sic, quantum ad substantiam vel speciem | |
| 1319 cibi, quaerit aliquis cibos lautos, idest pretiosos; quantum ad | |
| 1320 qualitatem, quaerit cibos nimis accurate praeparatos, quod est | |
| 1321 studiose; quantum autem ad quantitatem, excedit in nimis edendo. | |
| 1322 Alio vero modo attenditur inordinatio concupiscentiae quantum ad | |
| 1323 ipsam sumptionem cibi, vel quia praevenit tempus debitum comedendi, | |
| 1324 quod est praepropere; vel quia non servat modum debitum in edendo, | |
| 1325 quod est ardenter. Isidorus vero comprehendit primum et secundum | |
| 1326 sub uno, dicens quod gulosus excedit in cibo secundum quid, | |
| 53 | 1327 quantum, quomodo et quando.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 ad 1"><a name="44920"><span class="ref">[44920] IIª-IIae, q. 148 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1328 ergo dicendum quod corruptio diversarum circumstantiarum facit |
| 1329 diversas species gulae propter diversa motiva, ex quibus moralium | |
| 1330 species diversificantur. In eo enim qui quaerit lautos cibos, | |
| 1331 excitatur concupiscentia ex ipsa specie cibi in eo vero qui | |
| 1332 praeoccupat tempus, deordinatur concupiscentia propter impatientiam | |
| 53 | 1333 morae; et idem patet in aliis.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 ad 2"><a name="44921"><span class="ref">[44921] IIª-IIae, q. 148 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1334 secundum dicendum quod in loco et in aliis circumstantiis non |
| 1335 invenitur aliud differens motivum pertinens ad usum cibi, quod | |
| 53 | 1336 faciat aliam speciem gulae.</p><p title="II-II q. 148 a. 4 ad 3"><a name="44922"><span class="ref">[44922] IIª-IIae, q. 148 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1337 dicendum quod in quibuscumque aliis vitiis diversae circumstantiae |
| 1338 habent diversa motiva, oportet accipi diversas species vitiorum | |
| 1339 secundum diversas circumstantias. Sed hoc non contingit in omnibus, | |
| 53 | 1340 ut dictum est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 148 a. 5 arg. 1"><a name="44923"><span class="ref">[44923] IIª-IIae, q. 148 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1341 quintum sic proceditur. Videtur quod gula non sit vitium capitale. |
| 1342 Vitia enim capitalia dicuntur ex quibus alia oriuntur secundum | |
| 1343 rationem causae finalis. Sed cibus, circa quem est gula, non habet | |
| 1344 rationem finis, non enim propter se quaeritur, sed propter corporis | |
| 53 | 1345 nutritionem. Ergo gula non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 arg. 2"><a name="44924"><span class="ref">[44924] IIª-IIae, q. 148 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1346 Praeterea, vitium capitale aliquam principalitatem habere videtur |
| 1347 in ratione peccati. Sed hoc non competit gulae, quae videtur esse | |
| 1348 secundum suum genus minimum peccatorum, utpote plus appropinquans | |
| 1349 ad id quod est secundum naturam. Ergo gula non videtur esse vitium | |
| 53 | 1350 capitale.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 arg. 3"><a name="44925"><span class="ref">[44925] IIª-IIae, q. 148 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1351 Praeterea, peccatum contingit ex hoc quod aliquis recedit a bono |
| 1352 honesto propter aliquid utile praesenti vitae, vel delectabile | |
| 1353 sensui. Sed circa bona quae habent rationem utilis, ponitur unum | |
| 1354 tantum vitium capitale, scilicet avaritia. Ergo et circa | |
| 1355 delectationes videtur esse ponendum unum tantum vitium capitale. | |
| 1356 Ponitur autem luxuria, quae est maius vitium quam gula, et circa | |
| 53 | 1357 maiores delectationes. Ergo gula non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 s. c."><a name="44926"><span class="ref">[44926] IIª-IIae, q. 148 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1358 contra est quod Gregorius, XXXI Moral., computat gulam inter vitia |
| 53 | 1359 capitalia.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 co."><a name="44927"><span class="ref">[44927] IIª-IIae, q. 148 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1360 dicendum quod, sicut supra dictum est, vitium capitale dicitur ex |
| 1361 quo alia vitia oriuntur secundum rationem causae finalis, inquantum | |
| 1362 scilicet habet finem multum appetibilem, unde ex eius appetitu | |
| 1363 homines provocantur multipliciter ad peccandum. Ex hoc autem | |
| 1364 aliquis finis redditur multum appetibilis quod habet aliquam de | |
| 1365 conditionibus felicitatis, quae est naturaliter appetibilis. | |
| 1366 Pertinet autem ad rationem felicitatis delectatio, ut patet in I et | |
| 1367 X Ethic. Et ideo vitium gulae, quod est circa delectationes tactus, | |
| 1368 quae sunt praecipuae inter alias, convenienter ponitur inter vitia | |
| 53 | 1369 capitalia.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 ad 1"><a name="44928"><span class="ref">[44928] IIª-IIae, q. 148 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1370 ergo dicendum quod ipse cibus ordinatur quidem ad aliquid sicut ad |
| 1371 finem, sed quia ille finis, scilicet conservatio vitae, est maxime | |
| 1372 appetibilis, quae sine cibo conservari non potest, inde etiam est | |
| 1373 quod ipse cibus est maxime appetibilis; et ad hoc fere totus labor | |
| 1374 humanae vitae ordinatur, secundum illud Eccle. VI, <i>omnis labor | |
| 1375 hominis in ore eius</i>. Et tamen gula magis videtur esse circa | |
| 1376 delectationes cibi quam circa cibos. Propter quod, ut Augustinus | |
| 1377 dicit, in libro de vera Relig., <i>quibus vilis est corporis salus, | |
| 1378 malunt vesci</i>, in quo scilicet est delectatio, <i>quam saturari, | |
| 1379 cum omnis finis illius voluptatis sit non sitire atque | |
| 53 | 1380 esurire</i>.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 ad 2"><a name="44929"><span class="ref">[44929] IIª-IIae, q. 148 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1381 secundum dicendum quod finis in peccato accipitur ex parte |
| 1382 conversionis, sed gravitas peccati accipitur ex parte aversionis. | |
| 1383 Et ideo non oportet vitium capitale, quod habet finem maxime | |
| 53 | 1384 appetibilem, habere magnam gravitatem.</p><p title="II-II q. 148 a. 5 ad 3"><a name="44930"><span class="ref">[44930] IIª-IIae, q. 148 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1385 dicendum quod delectabile est appetibile secundum se. Et ideo |
| 1386 secundum eius diversitatem ponuntur duo vitia capitalia, scilicet | |
| 1387 gula et luxuria. Utile autem non habet ex se rationem appetibilis, | |
| 1388 sed secundum quod ad aliud ordinatur. Et ideo in omnibus utilibus | |
| 1389 videtur esse una ratio appetibilitatis. Et propter hoc circa | |
| 53 | 1390 huiusmodi non ponitur nisi unum vitium capitale.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 148 a. 6 arg. 1"><a name="44931"><span class="ref">[44931] IIª-IIae, q. 148 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1391 sextum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur |
| 1392 gulae quinque filiae, scilicet <i>inepta laetitia, scurrilitas, | |
| 1393 immunditia, multiloquium, hebetudo mentis circa intelligentiam</i>. | |
| 1394 Inepta enim laetitia consequitur omne peccatum, secundum illud | |
| 1395 Prov. II, qui laetantur cum male fecerint, et exultant in rebus | |
| 1396 pessimis. Similiter etiam hebetudo mentis invenitur in omni | |
| 1397 peccato, secundum illud Prov. XIV, errant qui operantur malum. Ergo | |
| 53 | 1398 inconvenienter ponuntur filiae gulae.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 arg. 2"><a name="44932"><span class="ref">[44932] IIª-IIae, q. 148 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1399 Praeterea, immunditia, quae maxime consequitur gulam, videtur ad |
| 1400 vomitum pertinere, secundum illud Isaiae XXVIII, <i>omnes mensae | |
| 1401 repletae sunt vomitu sordium</i>. Sed hoc non videtur esse | |
| 1402 peccatum, sed poena, vel etiam aliquid utile sub consilio cadens, | |
| 1403 secundum illud Eccli. XXXI, <i>si coactus fueris in edendo multum, | |
| 1404 surge e medio et vome, et refrigerabit te</i>. Ergo non debet poni | |
| 53 | 1405 inter filias gulae.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 arg. 3"><a name="44933"><span class="ref">[44933] IIª-IIae, q. 148 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1406 Praeterea, Isidorus ponit scurrilitatem filiam luxuriae. Non ergo |
| 53 | 1407 debet poni inter filias gulae.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 s. c."><a name="44934"><span class="ref">[44934] IIª-IIae, q. 148 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1408 contra est quod Gregorius, XXXI Moral., has filias gulae |
| 53 | 1409 assignat.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 co."><a name="44935"><span class="ref">[44935] IIª-IIae, q. 148 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1410 dicendum quod, sicut dictum est, gula proprie consistit circa |
| 1411 immoderatam delectationem quae est in cibis et potibus. Et ideo | |
| 1412 illa vitia inter filias gulae computantur quae ex immoderata | |
| 1413 delectatione cibi et potus consequuntur. Quae quidem possunt accipi | |
| 1414 vel ex parte animae, vel ex parte corporis. Ex parte autem animae, | |
| 1415 quadrupliciter. Primo quidem, quantum ad rationem, cuius acies | |
| 1416 hebetatur ex immoderantia cibi et potus. Et quantum ad hoc, ponitur | |
| 1417 filia gulae hebetudo sensus circa intelligentiam, propter | |
| 1418 fumositates ciborum perturbantes caput. Sicut et e contrario | |
| 1419 abstinentia confert ad sapientiae perceptionem, secundum illud | |
| 1420 Eccle. II, <i>cogitavi in corde meo abstrahere a vino carnem meam, | |
| 1421 ut animum meum transferrem ad sapientiam</i>. Secundo, quantum ad | |
| 1422 appetitum, qui multipliciter deordinatur per immoderantiam cibi et | |
| 1423 potus, quasi sopito gubernaculo rationis. Et quantum ad hoc, | |
| 1424 ponitur inepta laetitia, quia omnes aliae inordinatae passiones ad | |
| 1425 laetitiam et tristitiam ordinantur, ut dicitur in II Ethic. Et hoc | |
| 1426 est quod dicitur III Esdrae III, <i>quod vinum omnem mentem | |
| 1427 convertit in securitatem et iucunditatem</i>. Tertio, quantum ad | |
| 1428 inordinatum verbum. Et sic ponitur multiloquium, quia, ut Gregorius | |
| 1429 dicit, in pastorali, <i>nisi gulae deditos immoderata loquacitas | |
| 1430 raperet, dives ille qui epulatus quotidie splendide dicitur, in | |
| 1431 lingua gravius non arderet</i>. Quarto, quantum ad inordinatum | |
| 1432 actum. Et sic ponitur scurrilitas, idest iocularitas quaedam | |
| 1433 proveniens ex defectu rationis, quae, sicut non potest cohibere | |
| 1434 verba, ita non potest cohibere exteriores gestus. Unde Ephes. V, | |
| 1435 super illud, aut stultiloquium aut scurrilitas, dicit Glossa, | |
| 1436 <i>quae a stultis curialitas dicitur, idest iocularitas, quae risum | |
| 1437 movere solet</i>. Quamvis possit utrumque horum referri ad verba. | |
| 1438 In quibus contingit peccare vel ratione superfluitatis, quod | |
| 1439 pertinet ad multiloquium, vel ratione inhonestatis, quod pertinet | |
| 1440 ad scurrilitatem. Ex parte autem corporis, ponitur immunditia. Quae | |
| 1441 potest attendi sive secundum inordinatam emissionem quarumcumque | |
| 1442 superfluitatum, vel specialiter quantum ad emissionem seminis. Unde | |
| 1443 super illud Ephes. V, fornicatio autem et omnis immunditia etc., | |
| 1444 dicit Glossa, <i>idest incontinentia pertinens ad libidinem | |
| 53 | 1445 quocumque modo</i>.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 ad 1"><a name="44936"><span class="ref">[44936] IIª-IIae, q. 148 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1446 ergo dicendum quod laetitia quae est de actu peccati vel fine, |
| 1447 consequitur omne peccatum, maxime quod procedit ex habitu. Sed | |
| 1448 laetitia vaga incomposita, quae hic dicitur inepta, praecipue | |
| 1449 oritur ex immoderata sumptione cibi vel potus. Similiter etiam | |
| 1450 dicendum quod hebetudo sensus quantum ad eligibilia communiter | |
| 1451 invenitur in omni peccato. Sed hebetudo sensus circa speculabilia | |
| 53 | 1452 maxime procedit ex gula, ratione iam dicta.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 ad 2"><a name="44937"><span class="ref">[44937] IIª-IIae, q. 148 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1453 secundum dicendum quod, licet utilis sit vomitus post superfluam |
| 1454 comestionem, tamen vitiosum est quod aliquis huic necessitati se | |
| 1455 subdat per immoderantiam cibi vel potus. Potest tamen absque culpa | |
| 1456 vomitus procurari ex consilio medicinae in remedium alicuius | |
| 53 | 1457 languoris.</p><p title="II-II q. 148 a. 6 ad 3"><a name="44938"><span class="ref">[44938] IIª-IIae, q. 148 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1458 dicendum quod scurrilitas procedit quidem ex actu gulae, non autem |
| 1459 ex actu luxuriae, sed ex eius voluntate. Et ideo ad utrumque vitium | |
| 53 | 1460 potest pertinere.</p></div></div><div class="q" id="q149"><h2>Quaestio 149</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 149 pr."><a name="44939"><span class="ref">[44939] IIª-IIae, q. 149 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1461 considerandum est de sobrietate, et vitio opposito, scilicet |
| 1462 ebrietate. Et circa sobrietatem quaeruntur quatuor. Primo, quae sit | |
| 1463 materia sobrietatis. Secundo, utrum sit specialis virtus. Tertio, | |
| 1464 utrum usus vini sit licitus. Quarto, quibus praecipue competat | |
| 53 | 1465 sobrietas.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 149 a. 1 arg. 1"><a name="44940"><span class="ref">[44940] IIª-IIae, q. 149 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1466 primum sic proceditur. Videtur quod materia propria sobrietatis non |
| 1467 sit potus. Dicitur enim Rom. XII. <i>Non plus sapere quam oportet | |
| 1468 sapere, sed sapere ad sobrietatem</i>. Ergo sobrietas est etiam | |
| 53 | 1469 circa sapientiam, et non solum circa potum.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 arg. 2"><a name="44941"><span class="ref">[44941] IIª-IIae, q. 149 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1470 Praeterea, Sap. VIII dicitur de Dei sapientia quod <i>sobrietatem |
| 1471 et prudentiam docet, iustitiam et virtutem</i>, ubi sobrietatem | |
| 1472 ponit pro temperantia. Sed temperantia non solum est circa potus, | |
| 1473 sed etiam circa cibos et venerea. Ergo sobrietas non solum est | |
| 53 | 1474 circa potus.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 arg. 3"><a name="44942"><span class="ref">[44942] IIª-IIae, q. 149 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1475 Praeterea, nomen sobrietatis a mensura sumptum esse videtur. Sed in |
| 1476 omnibus quae ad nos pertinent debemus mensuram servare, unde | |
| 1477 dicitur Tit. II, <i>sobrie et iuste et pie vivamus</i>, ubi dicit | |
| 1478 Glossa, <i>sobrie, in nobis</i>, et I ad Tim. II dicitur, | |
| 1479 <i>mulieres in habitu ornato, cum verecundia et sobrietate ornantes | |
| 1480 se</i>, et sic videtur sobrietas esse non solum in interioribus, | |
| 1481 sed etiam in his quae pertinent ad exteriorem habitum. Non ergo | |
| 53 | 1482 propria materia sobrietatis est potus.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 s. c."><a name="44943"><span class="ref">[44943] IIª-IIae, q. 149 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1483 contra est quod dicitur Eccli. XXXI, <i>aequa vita hominis vinum in |
| 53 | 1484 sobrietate potatum</i>.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 co."><a name="44944"><span class="ref">[44944] IIª-IIae, q. 149 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1485 dicendum quod virtutes quae ab aliqua generali conditione virtutis |
| 1486 nominantur, illam materiam specialiter sibi vindicant in qua | |
| 1487 difficillimum et optimum est conditionem huiusmodi observare, sicut | |
| 1488 fortitudo pericula mortis, et temperantia delectationes tactus. | |
| 1489 Nomen autem sobrietatis sumitur a mensura, dicitur enim aliquis | |
| 1490 sobrius quasi briam, idest mensuram, servans. Et ideo illam | |
| 1491 materiam specialiter sibi sobrietas adscribit in qua maxime | |
| 1492 laudabile est mensuram servare. Huiusmodi autem est potus inebriare | |
| 1493 valens, quia eius usus mensuratus multum confert, et modicus | |
| 1494 excessus multum laedit, quia impedit usum rationis, magis etiam | |
| 1495 quam excessus cibi. Unde dicitur Eccli. XXXI, <i>sanitas est animae | |
| 1496 et corporis sobrius potus. Vinum multum potatum irritationem et | |
| 1497 iram et ruinas multas facit</i>. Et ideo specialiter sobrietas | |
| 1498 attenditur circa potum, non quemcumque, sed eum qui sua fumositate | |
| 1499 natus est caput conturbare, sicut vinum et omne quod inebriare | |
| 1500 potest. Communiter autem sumendo nomen sobrietatis, potest in | |
| 1501 quacumque materia dici, sicut et supra dictum est de fortitudine et | |
| 53 | 1502 temperantia.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 ad 1"><a name="44945"><span class="ref">[44945] IIª-IIae, q. 149 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1503 ergo dicendum quod, sicut vinum materiale corporaliter inebriat, |
| 1504 ita etiam metaphorice consideratio sapientiae dicitur potus | |
| 1505 inebrians, propter hoc quod sua delectatione animum allicit, | |
| 1506 secundum illud Psalmi, <i>calix meus inebrians quam praeclarus | |
| 1507 est</i>, et ideo circa contemplationem sapientiae per similitudinem | |
| 53 | 1508 quandam sobrietas dicitur.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 ad 2"><a name="44946"><span class="ref">[44946] IIª-IIae, q. 149 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1509 secundum dicendum quod omnia quae ad temperantiam proprie |
| 1510 pertinent, necessaria sunt praesenti vitae, et eorum excessus | |
| 1511 nocet. Et ideo in omnibus necessarium est adhibere mensuram, quod | |
| 1512 pertinet ad officium sobrietatis. Propter quod nomine sobrietatis | |
| 1513 temperantia significatur. Sed modicus excessus in potu plus nocet | |
| 53 | 1514 quam in aliis. Et ideo sobrietas specialiter est circa potum.</p><p title="II-II q. 149 a. 1 ad 3"><a name="44947"><span class="ref">[44947] IIª-IIae, q. 149 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1515 dicendum quod, quamvis mensura in omnibus requiratur, non tamen |
| 1516 sobrietas proprie in omnibus dicitur, sed in quibus mensura est | |
| 53 | 1517 maxime necessaria.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 149 a. 2 arg. 1"><a name="44948"><span class="ref">[44948] IIª-IIae, q. 149 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1518 secundum sic proceditur. Videtur quod sobrietas non sit per se |
| 1519 quaedam specialis virtus. Abstinentia enim attenditur et circa | |
| 1520 cibos et potus. Sed circa cibos specialiter non est aliqua | |
| 1521 specialis virtus. Ergo nec sobrietas, quae est circa potus, est | |
| 53 | 1522 specialis virtus.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 arg. 2"><a name="44949"><span class="ref">[44949] IIª-IIae, q. 149 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1523 Praeterea, abstinentia et gula sunt circa delectationes tactus |
| 1524 inquantum est sensus alimenti. Sed cibus et potus simul cedunt in | |
| 1525 alimentum, simul enim indiget animal nutriri humido et sicco. Ergo | |
| 53 | 1526 sobrietas, quae est circa potum, non est specialis virtus.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 arg. 3"><a name="44950"><span class="ref">[44950] IIª-IIae, q. 149 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1527 Praeterea, sicut in his quae ad nutritionem pertinent distinguitur |
| 1528 potus a cibo, ita etiam distinguuntur diversa genera ciborum et | |
| 1529 diversa genera potuum. Si ergo sobrietas esset per se quaedam | |
| 1530 specialis virtus, videtur quod circa quamlibet differentiam potus | |
| 1531 vel cibi sit quaedam specialis virtus, quod est inconveniens. Non | |
| 53 | 1532 ergo videtur quod sobrietas sit specialis virtus.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 s. c."><a name="44951"><span class="ref">[44951] IIª-IIae, q. 149 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1533 contra est quod Macrobius ponit sobrietatem specialem partem |
| 53 | 1534 temperantiae.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 co."><a name="44952"><span class="ref">[44952] IIª-IIae, q. 149 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1535 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad virtutem moralem pertinet |
| 1536 conservare bonum rationis contra ea quibus potest impediri, et | |
| 1537 ideo, ubi invenitur speciale impedimentum rationis, ibi necesse est | |
| 1538 esse specialem virtutem ad illud removendum. Potus autem inebrians | |
| 1539 habet specialem rationem impediendi rationis usum, inquantum | |
| 1540 scilicet perturbat cerebrum sua fumositate. Et ideo, ad removendum | |
| 1541 hoc impedimentum rationis, requiritur specialis virtus, quae est | |
| 53 | 1542 sobrietas.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 ad 1"><a name="44953"><span class="ref">[44953] IIª-IIae, q. 149 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1543 ergo dicendum quod cibus et potus communiter impedire possunt bonum |
| 1544 rationis absorbendo eam per immoderantiam delectationis. Et quantum | |
| 1545 ad hoc, communiter circa cibum et potum est abstinentia. Sed potus | |
| 1546 inebriare valens impedit speciali ratione, ut dictum est. Et ideo | |
| 53 | 1547 requirit specialem virtutem.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 ad 2"><a name="44954"><span class="ref">[44954] IIª-IIae, q. 149 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1548 secundum dicendum quod virtus abstinentiae non est circa cibos et |
| 1549 potus inquantum sunt nutritiva, sed inquantum impediunt rationem. | |
| 1550 Et ideo non oportet quod specialitas virtutis attendatur secundum | |
| 53 | 1551 rationem nutritionis.</p><p title="II-II q. 149 a. 2 ad 3"><a name="44955"><span class="ref">[44955] IIª-IIae, q. 149 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1552 dicendum quod in omnibus potibus inebriare valentibus est una et |
| 1553 eadem ratio impediendi usum rationis. Et sic illa potuum diversitas | |
| 1554 per accidens se habet ad virtutem. Et propter hoc, secundum | |
| 1555 huiusmodi diversitatem virtutes non diversificantur. Et eadem ratio | |
| 53 | 1556 est de diversitate ciborum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 149 a. 3 arg. 1"><a name="44956"><span class="ref">[44956] IIª-IIae, q. 149 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1557 tertium sic proceditur. Videtur quod usus vini totaliter sit |
| 1558 illicitus. Sine sapientia enim non potest aliquis esse in statu | |
| 1559 salutis, dicitur enim Sap. VII, <i>neminem diligit Deus nisi qui | |
| 1560 cum sapientia inhabitat</i>; et infra, IX, <i>per sapientiam sanati | |
| 1561 sunt quicumque placuerunt tibi a principio</i>. Sed usus vini | |
| 1562 impedit sapientiam, dicitur enim Eccle. II, <i>cogitavi abstrahere | |
| 1563 a vino carnem meam, ut transferrem animam meam ad sapientiam</i>. | |
| 53 | 1564 Ergo potus vini est universaliter illicitus.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 arg. 2"><a name="44957"><span class="ref">[44957] IIª-IIae, q. 149 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1565 Praeterea, apostolus dicit, Rom. XIV, <i>bonum est non manducare |
| 1566 carnem et non bibere vinum, neque in quo frater tuus offenditur aut | |
| 1567 scandalizatur aut infirmatur</i>. Sed cessare a bono virtutis est | |
| 1568 vitiosum, et similiter fratribus scandalum ponere. Ergo uti vino | |
| 53 | 1569 est illicitum.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 arg. 3"><a name="44958"><span class="ref">[44958] IIª-IIae, q. 149 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1570 Praeterea, Hieronymus dicit quod <i>vinum cum carnibus post |
| 1571 diluvium est dedicatum, Christus autem venit in fine saeculorum, et | |
| 1572 extremitatem retraxit ad principium</i>. Ergo, tempore Christianae | |
| 53 | 1573 legis, videtur esse illicitum vino uti.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 s. c."><a name="44959"><span class="ref">[44959] IIª-IIae, q. 149 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1574 contra est quod apostolus dicit, I ad Tim. V, <i>noli adhuc aquam |
| 1575 bibere, sed modico vino utere, propter stomachum tuum et frequentes | |
| 1576 infirmitates</i>. Et Eccli. XXXI dicitur, <i>exultatio animae et | |
| 53 | 1577 cordis vinum moderate potatum</i>.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 co."><a name="44960"><span class="ref">[44960] IIª-IIae, q. 149 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1578 dicendum quod nullus cibus vel potus, secundum se consideratus, est |
| 1579 illicitus, secundum sententiam domini dicentis, Matth. XV, <i>nihil | |
| 1580 quod intrat in os, coinquinat hominem</i>. Et ideo bibere vinum, | |
| 1581 secundum se loquendo, non est illicitum. Potest tamen illicitum | |
| 1582 reddi per accidens. Quandoque quidem ex conditione bibentis, qui a | |
| 1583 vino de facili laeditur, vel qui ex speciali voto obligatur ad | |
| 1584 vinum non bibendum. Quandoque autem ex modo bibendi, quia scilicet | |
| 1585 mensuram in bibendo excedit. Quandoque autem ex parte aliorum, qui | |
| 53 | 1586 ex hoc scandalizarentur.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 ad 1"><a name="44961"><span class="ref">[44961] IIª-IIae, q. 149 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1587 ergo dicendum quod sapientia potest haberi dupliciter. Uno modo, |
| 1588 secundum modum communem, prout sufficit ad salutem. Et sic non | |
| 1589 requiritur ad sapientiam habendam quod aliquis a vino omnino | |
| 1590 abstineat, sed quod abstineat ab immoderato usu vini. Alio modo, | |
| 1591 secundum quendam perfectionis gradum. Et sic requiritur in | |
| 1592 aliquibus, ad perfecte sapientiam percipiendam, quod omnino a vino | |
| 1593 abstineant, secundum conditiones quarundam personarum et | |
| 53 | 1594 locorum.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 ad 2"><a name="44962"><span class="ref">[44962] IIª-IIae, q. 149 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1595 secundum dicendum quod apostolus non simpliciter dicit bonum esse |
| 1596 abstinere a vino, sed in casu in quo ex hoc aliqui | |
| 53 | 1597 scandalizantur.</p><p title="II-II q. 149 a. 3 ad 3"><a name="44963"><span class="ref">[44963] IIª-IIae, q. 149 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1598 dicendum quod Christus retrahit nos a quibusdam sicut omnino |
| 1599 illicitis, a quibusdam vero sicut ab impedimentis perfectionis. Et | |
| 1600 hoc modo retrahit aliquos a vino studio perfectionis, sicut et a | |
| 53 | 1601 divitiis et aliis huiusmodi.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 149 a. 4 arg. 1"><a name="44964"><span class="ref">[44964] IIª-IIae, q. 149 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1602 quartum sic proceditur. Videtur quod sobrietas magis requiratur in |
| 1603 maioribus personis. Senectus enim excellentiam quandam homini | |
| 1604 praestat, unde et senibus reverentia et honor debetur, secundum | |
| 1605 illud Levit. XIX, <i>coram cano capite consurge, et honora personam | |
| 1606 senis</i>. Sed apostolus specialiter senes dicit esse ad | |
| 1607 sobrietatem exhortandos, secundum illud Tit. II, <i>senes, ut | |
| 1608 sobrii sint</i>. Ergo sobrietas maxime requiritur in | |
| 53 | 1609 excellentioribus personis.</p><p title="II-II q. 149 a. 4 arg. 2"><a name="44965"><span class="ref">[44965] IIª-IIae, q. 149 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1610 Praeterea, episcopus in Ecclesia excellentissimum gradum habet. Cui |
| 1611 per apostolum indicitur sobrietas, secundum illud I ad Tim. III, | |
| 1612 <i>oportet episcopum irreprehensibilem esse, unius uxoris virum, | |
| 1613 sobrium, prudentem,</i> et cetera. Ergo sobrietas maxime requiritur | |
| 53 | 1614 in personis excellentibus.</p><p title="II-II q. 149 a. 4 arg. 3"><a name="44966"><span class="ref">[44966] IIª-IIae, q. 149 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1615 Praeterea, sobrietas importat abstinentiam a vino. Sed vinum |
| 1616 interdicitur regibus, qui tenent summum locum in rebus humanis, | |
| 1617 conceditur autem his qui sunt in statu deiectionis, secundum illud | |
| 1618 Prov. XXXI, <i>noli regibus dare vinum</i>; et postea subdit, | |
| 1619 <i>date siceram moerentibus, et vinum his qui amaro animo sunt</i>. | |
| 53 | 1620 Ergo sobrietas magis requiritur in excellentioribus personis.</p><p title="II-II q. 149 a. 4 s. c."><a name="44967"><span class="ref">[44967] IIª-IIae, q. 149 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1621 contra est quod apostolus, I ad Tim. III, dicit, <i>mulieres |
| 1622 similiter pudicas, sobrias,</i> et cetera. Et Tit. II dicitur, | |
| 53 | 1623 <i>iuvenes similiter hortare ut sobrii sint</i>.</p><p title="II-II q. 149 a. 4 co."><a name="44968"><span class="ref">[44968] IIª-IIae, q. 149 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1624 dicendum quod virtus habet habitudinem ad duo, uno quidem modo, ad |
| 1625 contraria vitia quae excludit, et concupiscentias quas refrenat; | |
| 1626 alio modo, ad finem in quem perducit. Sic igitur aliqua virtus | |
| 1627 magis requiritur in aliquibus duplici ratione. Uno modo, quia in | |
| 1628 eis est maior pronitas ad concupiscentias quas oportet per virtutem | |
| 1629 refrenari, et ad vitia quae per virtutem tolluntur. Et secundum | |
| 1630 hoc, sobrietas maxime requiritur in iuvenibus et mulieribus, quia | |
| 1631 in iuvenibus viget concupiscentia delectabilis, propter fervorem | |
| 1632 aetatis; in mulieribus autem non est sufficiens robur mentis ad hoc | |
| 1633 quod concupiscentiis resistant unde, secundum maximum Valerium, | |
| 1634 mulieres apud Romanos antiquitus non bibebant vinum. Alio vero modo | |
| 1635 sobrietas magis requiritur in aliquibus utpote magis necessaria ad | |
| 1636 propriam operationem ipsorum. Vinum autem immoderate sumptum | |
| 1637 praecipue impedit usum rationis. Et ideo senibus, in quibus ratio | |
| 1638 debet vigere ad aliorum eruditionem; et episcopis, seu quibuslibet | |
| 1639 Ecclesiae ministris, qui mente devota debent spiritualibus officiis | |
| 1640 insistere; et regibus, qui per sapientiam debent populum subditum | |
| 53 | 1641 gubernare, specialiter sobrietas indicitur.</p><p title="II-II q. 149 a. 4 ad arg."><a name="44969"><span class="ref">[44969] IIª-IIae, q. 149 a. 4 ad arg.</span></a> Et per |
| 1642 hoc patet responsio ad obiecta.</p></div></div><div class="q" id="q150"><h2>Quaestio 150</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 150 pr."><a name="44970"><span class="ref">[44970] IIª-IIae, q. 150 pr.</span></a> Deinde | |
| 28 | 1643 considerandum est de ebrietate. Et circa hoc quaeruntur quatuor. |
| 1644 Primo, utrum ebrietas sit peccatum. Secundo, utrum sit peccatum | |
| 1645 mortale. Tertio, utrum sit gravissimum peccatorum. Quarto, utrum | |
| 53 | 1646 excuset a peccato.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 150 a. 1 arg. 1"><a name="44971"><span class="ref">[44971] IIª-IIae, q. 150 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1647 primum sic proceditur. Videtur quod ebrietas non sit peccatum. Omne |
| 1648 enim peccatum habet aliud peccatum sibi oppositum, sicut timiditati | |
| 1649 audacia, et pusillanimitati praesumptio opponitur. Sed ebrietati | |
| 53 | 1650 nullum peccatum opponitur. Ergo ebrietas non est peccatum.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 arg. 2"><a name="44972"><span class="ref">[44972] IIª-IIae, q. 150 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1651 Praeterea, omne peccatum est voluntarium. Sed nullus vult esse |
| 1652 ebrius, quia nullus vult privari usu rationis. Ergo ebrietas non | |
| 53 | 1653 est peccatum.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 arg. 3"><a name="44973"><span class="ref">[44973] IIª-IIae, q. 150 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1654 Praeterea, quicumque est alteri causa peccandi, peccat. Si ergo |
| 1655 ebrietas esset peccatum, sequeretur quod illi qui alios invitant ad | |
| 1656 potum quo inebriantur, peccarent. Quod videtur esse valde | |
| 53 | 1657 durum.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 arg. 4"><a name="44974"><span class="ref">[44974] IIª-IIae, q. 150 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 1658 Praeterea, omnibus peccatis correctio debetur. Sed ebriis non |
| 1659 adhibetur correctio, dicit enim Gregorius quod <i>cum venia suo | |
| 1660 ingenio sunt relinquendi, ne deteriores fiant si a tali | |
| 53 | 1661 consuetudine evellantur</i>. Ergo ebrietas non est peccatum.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 s. c."><a name="44975"><span class="ref">[44975] IIª-IIae, q. 150 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1662 contra est quod apostolus dicit, Rom. XIII, <i>non in |
| 53 | 1663 comessationibus et ebrietatibus</i>.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 co."><a name="44976"><span class="ref">[44976] IIª-IIae, q. 150 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1664 dicendum quod ebrietas dupliciter accipi potest. Uno modo, prout |
| 1665 significat ipsum defectum hominis qui accidit ex multo vino potato, | |
| 1666 ex quo fit ut non sit compos rationis. Et secundum hoc, ebrietas | |
| 1667 non nominat culpam, sed defectum poenalem consequentem ex culpa. | |
| 1668 Alio modo ebrietas potest nominare actum quo quis in hunc defectum | |
| 1669 incidit. Qui potest causare ebrietatem dupliciter. Uno modo, ex | |
| 1670 nimia vini fortitudine, praeter opinionem bibentis. Et sic etiam | |
| 1671 ebrietas potest accidere sine peccato, praecipue si non ex | |
| 1672 negligentia hominis contingat, et sic creditur Noe inebriatus | |
| 1673 fuisse, ut legitur Gen. IX. Alio modo, ex inordinata concupiscentia | |
| 1674 et usu vini. Et sic ebrietas ponitur esse peccatum. Et continetur | |
| 1675 sub gula sicut species sub genere, dividitur enim gula in | |
| 1676 comessationem et ebrietatem, quae prohibet apostolus in auctoritate | |
| 53 | 1677 inducta.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 ad 1"><a name="44977"><span class="ref">[44977] IIª-IIae, q. 150 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1678 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in III Ethic., |
| 1679 insensibilitas, quae opponitur temperantiae, non multum contingit. | |
| 1680 Et ideo tam ipsa quam omnes eius species, quae opponuntur diversis | |
| 1681 speciebus intemperantiae, nomine carent. Unde et vitium quod | |
| 1682 opponitur ebrietati innominatum est. Et tamen si quis scienter in | |
| 1683 tantum a vino abstineret ut naturam multum gravaret, a culpa | |
| 53 | 1684 immunis non esset.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 ad 2"><a name="44978"><span class="ref">[44978] IIª-IIae, q. 150 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1685 secundum dicendum quod obiectio illa procedit de defectu |
| 1686 consequente, qui est involuntarius. Sed immoderatus usus vini est | |
| 53 | 1687 voluntarius, in quo consistit ratio peccati.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 ad 3"><a name="44979"><span class="ref">[44979] IIª-IIae, q. 150 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1688 dicendum quod, sicut ille qui inebriatur excusatur a peccato si |
| 1689 ignorat fortitudinem vini, ita etiam ille qui invitat aliquem ad | |
| 1690 bibendum excusatur a peccato si ignoret talem esse conditionem | |
| 1691 bibentis ut ex hoc potu inebrietur. Sed si ignorantia desit, neuter | |
| 53 | 1692 a peccato excusatur.</p><p title="II-II q. 150 a. 1 ad 4"><a name="44980"><span class="ref">[44980] IIª-IIae, q. 150 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1693 dicendum quod aliquando correctio peccatoris est intermittenda, ne |
| 1694 fiat inde deterior, ut supra dictum est. Unde Augustinus dicit, in | |
| 1695 epistola ad Aurelium episcopum, de comessationibus et ebrietatibus | |
| 1696 loquens, <i>non aspere, quantum aestimo, non dure, non imperiose | |
| 1697 ista tolluntur, sed magis docendo quam iubendo, magis monendo quam | |
| 1698 minando. Sic enim agendum est cum multitudine peccantium, severitas | |
| 53 | 1699 autem exercenda est in peccato paucorum</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 150 a. 2 arg. 1"><a name="44981"><span class="ref">[44981] IIª-IIae, q. 150 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1700 secundum sic proceditur. Videtur quod ebrietas non sit peccatum |
| 1701 mortale. Augustinus enim, in sermone de Purgatorio, dicit | |
| 1702 ebrietatem esse peccatum mortale, si sit assidua. Sed assiduitas | |
| 1703 importat circumstantiam quae non trahit in aliam speciem peccati, | |
| 1704 et sic non potest in infinitum aggravare, ut de veniali faciat | |
| 1705 mortale, sicut ex supra dictis patet. Ergo, si alias ebrietas non | |
| 53 | 1706 est peccatum mortale, nec hoc etiam modo erit peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 arg. 2"><a name="44982"><span class="ref">[44982] IIª-IIae, q. 150 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1707 Praeterea, Augustinus, in eodem sermone, dicit, <i>quoties aliquis |
| 1708 in cibo aut potu plus accipit quam necesse est, ad minuta peccata | |
| 1709 noverit pertinere</i>. Peccata autem minuta dicuntur venialia. Ergo | |
| 1710 ebrietas, quae causatur ex immoderato potu, est peccatum | |
| 53 | 1711 veniale.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 arg. 3"><a name="44983"><span class="ref">[44983] IIª-IIae, q. 150 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1712 Praeterea, nullum peccatum mortale est faciendum propter medicinam. |
| 1713 Sed aliqui superflue bibunt secundum consilium medicinae, ut postea | |
| 1714 per vomitum purgentur; et ex hoc superfluo potu sequitur ebrietas. | |
| 53 | 1715 Ergo ebrietas non est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 s. c."><a name="44984"><span class="ref">[44984] IIª-IIae, q. 150 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1716 contra est quod in canonibus apostolorum legitur, <i>episcopus aut |
| 1717 presbyter aut diaconus aleae aut ebrietati deserviens, aut desinat | |
| 1718 aut deponatur. Subdiaconus autem aut lector aut cantor similia | |
| 1719 faciens, aut desinat aut communione privetur. Similiter et | |
| 1720 laicus</i>. Sed tales poenae non infliguntur nisi pro peccato | |
| 53 | 1721 mortali. Ergo ebrietas est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 co."><a name="44985"><span class="ref">[44985] IIª-IIae, q. 150 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1722 dicendum quod culpa ebrietatis, sicut dictum est, consistit in |
| 1723 immoderato usu et concupiscentia vini. Hoc autem contingit esse | |
| 1724 tripliciter. Uno modo, sic quod nesciat potum esse immoderatum et | |
| 1725 inebriare potentem. Et sic ebrietas potest accipi sine peccato, ut | |
| 1726 dictum est. Alio modo, sic quod aliquis percipiat potum esse | |
| 1727 immoderatum, non tamen aestimet potum esse inebriare potentem. Et | |
| 1728 sic ebrietas potest esse cum peccato veniali. Tertio modo, potest | |
| 1729 contingere quod aliquis bene advertat potum esse immoderatum et | |
| 1730 inebriantem, et tamen magis vult ebrietatem incurrere quam a potu | |
| 1731 abstinere. Et talis proprie dicitur ebrius, quia moralia recipiunt | |
| 1732 speciem non ab his quae per accidens eveniunt praeter intentionem, | |
| 1733 sed ab eo quod est per se intentum. Et sic ebrietas est peccatum | |
| 1734 mortale. Quia secundum hoc, homo volens et sciens privat se usu | |
| 1735 rationis, quo secundum virtutem operatur et peccata declinat, et | |
| 1736 sic peccat mortaliter, periculo peccandi se committens. Dicit enim | |
| 1737 Ambrosius, in libro de patriarchis, <i>vitandam dicimus ebrietatem, | |
| 1738 per quam crimina cavere non possumus, nam quae sobrii cavemus, per | |
| 1739 ebrietatem ignorantes committimus</i>. Unde ebrietas, per se | |
| 53 | 1740 loquendo, est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 ad 1"><a name="44986"><span class="ref">[44986] IIª-IIae, q. 150 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1741 ergo dicendum quod assiduitas facit ebrietatem esse peccatum |
| 1742 mortale, non propter solam iterationem actus, sed quia non potest | |
| 1743 esse quod homo assidue inebrietur quin sciens et volens ebrietatem | |
| 1744 incurrat, dum multoties experitur fortitudinem vini, et suam | |
| 53 | 1745 habilitatem ad ebrietatem.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 ad 2"><a name="44987"><span class="ref">[44987] IIª-IIae, q. 150 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1746 secundum dicendum quod plus sumere in cibo vel potu quam necesse |
| 1747 sit, pertinet ad vitium gulae, quae non semper est peccatum | |
| 1748 mortale. Sed plus sumere in potu scienter usque ad ebrietatem, hoc | |
| 1749 est peccatum mortale. Unde Augustinus dicit, in X Confess., | |
| 1750 <i>ebrietas longe est a me, misereberis ne appropinquet mihi, | |
| 53 | 1751 crapula autem nonnumquam subrepsit servo tuo</i>.</p><p title="II-II q. 150 a. 2 ad 3"><a name="44988"><span class="ref">[44988] IIª-IIae, q. 150 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1752 dicendum quod, sicut dictum est, cibus et potus est moderandus |
| 1753 secundum quod competit corporis valetudini. Et ideo sicut quandoque | |
| 1754 contingit ut cibus vel potus qui est moderatus sano, sit superfluus | |
| 1755 infirmo; ita etiam potest e converso contingere ut ille qui est | |
| 1756 superfluus sano, sit moderatus infirmo. Et hoc modo, cum aliquis | |
| 1757 multum comedit vel bibit secundum consilium medicinae ad vomitum | |
| 1758 provocandum, non est reputandus superfluus cibus vel potus. Nec | |
| 1759 tamen requiritur ad vomitum provocandum quod sit potus inebrians, | |
| 1760 quia etiam potus aquae tepidae vomitum causat. Et ideo propter hanc | |
| 53 | 1761 causam non excusaretur aliquis ab ebrietate.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 150 a. 3 arg. 1"><a name="44989"><span class="ref">[44989] IIª-IIae, q. 150 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1762 tertium sic proceditur. Videtur quod ebrietas sit gravissimum |
| 1763 peccatorum. Dicit enim Chrysostomus quod <i>nihil ita est Daemoni | |
| 1764 amicum sicut ebrietas et lascivia, quae est mater omnium | |
| 1765 vitiorum</i>. Et in decretis dicitur, dist. XXXV, <i>ante omnia | |
| 1766 clericis vitetur ebrietas, quae omnium vitiorum radix et nutrix | |
| 53 | 1767 est</i>.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 arg. 2"><a name="44990"><span class="ref">[44990] IIª-IIae, q. 150 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1768 Praeterea, ex hoc dicitur aliquid esse peccatum quod bonum rationis |
| 1769 excludit. Sed hoc maxime facit ebrietas. Ergo ebrietas est maximum | |
| 53 | 1770 peccatorum.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 arg. 3"><a name="44991"><span class="ref">[44991] IIª-IIae, q. 150 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1771 Praeterea, magnitudo culpae ex magnitudine poenae ostenditur. Sed |
| 1772 ebrietas videtur esse maxime punita, dicit enim Ambrosius quod | |
| 1773 <i>non esset in homine servitus, si non fuisset ebrietas</i>. Ergo | |
| 53 | 1774 ebrietas est maximum peccatorum.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 s. c."><a name="44992"><span class="ref">[44992] IIª-IIae, q. 150 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1775 contra est quod, secundum Gregorium, vitia spiritualia sunt maiora |
| 1776 quam carnalia. Sed ebrietas continetur inter vitia carnalia ergo | |
| 53 | 1777 non est maximum peccatorum.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 co."><a name="44993"><span class="ref">[44993] IIª-IIae, q. 150 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1778 dicendum quod ex hoc dicitur aliquid esse malum, quod privat bonum. |
| 1779 Unde quanto maius est bonum quod privatur per malum, tanto malum | |
| 1780 gravius est. Manifestum est autem quod bonum divinum est maius quam | |
| 1781 bonum humanum. Et ideo peccata quae sunt directe contra Deum, sunt | |
| 1782 graviora peccato ebrietatis, quod directe opponitur bono rationis | |
| 53 | 1783 humanae.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 ad 1"><a name="44994"><span class="ref">[44994] IIª-IIae, q. 150 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1784 ergo dicendum quod ad peccata intemperantiae maxime homo habet |
| 1785 pronitatem, propter hoc quod huiusmodi concupiscentiae et | |
| 1786 delectationes sunt nobis connaturales. Et secundum hoc, dicuntur | |
| 1787 huiusmodi peccata esse maxime amica Diabolo, non quia sint aliis | |
| 53 | 1788 graviora, sed quia sunt apud homines frequentiora.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 ad 2"><a name="44995"><span class="ref">[44995] IIª-IIae, q. 150 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1789 secundum dicendum quod bonum rationis impeditur dupliciter, uno |
| 1790 modo, per id quod est contrarium rationi; alio modo, per id quod | |
| 1791 aufert usum rationis. Plus autem habet de ratione mali id quod | |
| 1792 contrariatur rationi, quam quod ad horam usum rationis aufert usus | |
| 1793 enim rationis potest esse et bonus et malus, qui tollitur per | |
| 1794 ebrietatem; sed bona virtutum, quae tolluntur per ea quae | |
| 53 | 1795 contrariantur rationi, sunt semper bona.</p><p title="II-II q. 150 a. 3 ad 3"><a name="44996"><span class="ref">[44996] IIª-IIae, q. 150 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1796 dicendum quod servitus est consecuta ex ebrietate occasionaliter, |
| 1797 inquantum Cham maledictionem servitutis in sua posteritate accepit | |
| 1798 propter hoc quod irrisit patrem inebriatum. Non autem servitus fuit | |
| 53 | 1799 directe poena ebrietatis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 150 a. 4 arg. 1"><a name="44997"><span class="ref">[44997] IIª-IIae, q. 150 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1800 quartum sic proceditur. Videtur quod ebrietas non excuset a |
| 1801 peccato. Dicit enim philosophus, in III Ethic., quod <i>ebrius | |
| 1802 meretur duplices maledictiones</i>. Ergo ebrietas magis aggravat | |
| 53 | 1803 peccatum quam excuset.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 arg. 2"><a name="44998"><span class="ref">[44998] IIª-IIae, q. 150 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1804 Praeterea, peccatum non excusatur per peccatum, sed magis augetur. |
| 53 | 1805 Ebrietas autem est peccatum. Ergo non excusat a peccato.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 arg. 3"><a name="44999"><span class="ref">[44999] IIª-IIae, q. 150 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1806 Praeterea, philosophus dicit, in VII Ethic., quod sicut ratio |
| 1807 hominis ligatur per ebrietatem, ita etiam ligatur per | |
| 1808 concupiscentiam. Sed concupiscentia non excusat a peccato. Ergo | |
| 53 | 1809 etiam neque ebrietas.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 s. c."><a name="45000"><span class="ref">[45000] IIª-IIae, q. 150 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1810 contra est quod Lot excusatur ab incestu propter ebrietatem, ut |
| 53 | 1811 dicit Augustinus, contra Faustum.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 co."><a name="45001"><span class="ref">[45001] IIª-IIae, q. 150 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1812 dicendum quod in ebrietate duo attenduntur, sicut dictum est, |
| 1813 scilicet defectus consequens, et actus praecedens. Ex parte autem | |
| 1814 defectus consequentis, in quo ligatur usus rationis, ebrietas habet | |
| 1815 excusare peccatum, inquantum causat involuntarium per ignorantiam. | |
| 1816 Sed ex parte actus praecedentis, videtur esse distinguendum. Quia | |
| 1817 si ex actu illo praecedente subsecuta est ebrietas sine peccato, | |
| 1818 tunc peccatum sequens totaliter excusatur a culpa, sicut forte | |
| 1819 accidit de Lot. Si autem actus praecedens fuit culpabilis, sic non | |
| 1820 totaliter aliquis excusatur a peccato sequenti, quod scilicet | |
| 1821 redditur voluntarium ex voluntate praecedentis actus, inquantum | |
| 1822 scilicet aliquis, dans operam rei illicitae, incidit in sequens | |
| 1823 peccatum. Diminuitur tamen peccatum sequens, sicut et diminuitur | |
| 1824 ratio voluntarii. Unde Augustinus dicit, contra Faustum, quod | |
| 1825 <i>Lot culpandus est non quantum ille incestus, sed quantum | |
| 53 | 1826 ebrietas meruit</i>.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 ad 1"><a name="45002"><span class="ref">[45002] IIª-IIae, q. 150 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1827 ergo dicendum quod philosophus non dicit quod mereatur graviorem |
| 1828 maledictionem ebrius, sed quod mereatur duplices maledictiones, | |
| 1829 propter duplex peccatum. Vel potest dici quod loquitur secundum | |
| 1830 legem cuiusdam Pittaci, qui, ut dicitur in II Polit., statuit quod | |
| 1831 ebrii, si percuterent, plus punirentur quam sobrii, quia pluries | |
| 1832 iniuriantur. In quo, ut ibidem Aristoteles dicit, videtur magis | |
| 1833 respexisse ad utilitatem, ut scilicet cohiberentur iniuriae, quam | |
| 1834 ad veniam quam oportet habere de ebriis, propter hoc quod non sunt | |
| 53 | 1835 sui compotes.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 ad 2"><a name="45003"><span class="ref">[45003] IIª-IIae, q. 150 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1836 secundum dicendum quod ebrietas habet excusare peccatum non ex ea |
| 1837 parte qua est peccatum, sed ex parte defectus consequentis, ut | |
| 53 | 1838 dictum est.</p><p title="II-II q. 150 a. 4 ad 3"><a name="45004"><span class="ref">[45004] IIª-IIae, q. 150 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1839 dicendum quod concupiscentia non totaliter ligat rationem, sicut |
| 1840 ebrietas, nisi forte sit tanta quod faciat hominem insanire. Et | |
| 1841 tamen passio concupiscentiae diminuit peccatum, quia levius est ex | |
| 53 | 1842 infirmitate quam ex malitia peccare.</p></div></div><div class="q" id="q151"><h2>Quaestio 151</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 151 pr."><a name="45005"><span class="ref">[45005] IIª-IIae, q. 151 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 1843 considerandum est de castitate. Et primo, de ipsa virtute |
| 1844 castitatis; secundo, de virginitate, quae est pars castitatis; | |
| 1845 tertio, de luxuria, quae est vitium oppositum. Circa primum | |
| 1846 quaeruntur quatuor. Primo, utrum castitas sit virtus. Secundo, | |
| 1847 utrum sit virtus generalis. Tertio, utrum sit virtus distincta ab | |
| 53 | 1848 abstinentia. Quarto, quomodo se habeat ad pudicitiam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 151 a. 1 arg. 1"><a name="45006"><span class="ref">[45006] IIª-IIae, q. 151 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1849 primum sic proceditur. Videtur quod castitas non sit virtus. |
| 1850 Loquimur enim nunc de virtute animae. Sed castitas videtur ad | |
| 1851 corpus pertinere, dicitur enim aliquis castus ex eo quod | |
| 1852 aliqualiter se habet ad usum quarundam corporis partium. Ergo | |
| 53 | 1853 castitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 arg. 2"><a name="45007"><span class="ref">[45007] IIª-IIae, q. 151 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1854 Praeterea, virtus est habitus voluntarius, ut dicitur in II Ethic. |
| 1855 Sed castitas non videtur esse aliquid voluntarium, cum per | |
| 1856 violentiam auferri videatur mulieribus violenter oppressis. Ergo | |
| 53 | 1857 videtur quod castitas non sit virtus.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 arg. 3"><a name="45008"><span class="ref">[45008] IIª-IIae, q. 151 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1858 Praeterea, nulla virtus est in infidelibus. Sed aliqui infideles |
| 53 | 1859 sunt casti. Non ergo castitas est virtus.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 arg. 4"><a name="45009"><span class="ref">[45009] IIª-IIae, q. 151 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 1860 Praeterea, fructus a virtutibus distinguuntur. Sed castitas ponitur |
| 53 | 1861 inter fructus, ut patet Galat. V. Ergo castitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 s. c."><a name="45010"><span class="ref">[45010] IIª-IIae, q. 151 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1862 contra est quod Augustinus dicit, in libro de decem chordis, <i>cum |
| 1863 debeas in virtute praecedere uxorem, quoniam castitas est virtus, | |
| 1864 tu sub uno impetu libidinis cadis, et vis uxorem tuam esse | |
| 53 | 1865 victricem</i>.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 co."><a name="45011"><span class="ref">[45011] IIª-IIae, q. 151 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1866 dicendum quod nomen castitatis sumitur ex hoc quod per rationem |
| 1867 concupiscentia castigatur, quae ad modum pueri est refrenanda, ut | |
| 1868 patet per philosophum, in III Ethic. In hoc autem ratio virtutis | |
| 1869 humanae consistit quod sit aliquid secundum rationem modificatum, | |
| 1870 ut ex supra dictis patet. Unde manifestum est castitatem esse | |
| 53 | 1871 virtutem.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 ad 1"><a name="45012"><span class="ref">[45012] IIª-IIae, q. 151 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1872 ergo dicendum quod castitas consistit quidem sicut in subiecto, in |
| 1873 anima, sed materiam habet in corpore. Pertinet enim ad castitatem | |
| 1874 ut secundum iudicium rationis et electionem voluntatis, aliquis | |
| 53 | 1875 moderate utatur corporalibus membris.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 ad 2"><a name="45013"><span class="ref">[45013] IIª-IIae, q. 151 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1876 secundum dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in I de Civ. Dei, |
| 1877 <i>proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari | |
| 1878 meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem violentia libidinis | |
| 1879 alienae, quam servat perseverantia continentiae suae</i>. Et ibidem | |
| 1880 dicit quod est <i>virtus animi, quae comitem habet fortitudinem, | |
| 1881 qua potius quaelibet mala tolerare quam malo consentire | |
| 53 | 1882 decernit</i>.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 ad 3"><a name="45014"><span class="ref">[45014] IIª-IIae, q. 151 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1883 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in IV contra Iulian., |
| 1884 <i>absit ut sit in aliquo vera virtus, nisi fuerit iustus. Absit | |
| 1885 autem ut sit iustus vere, nisi vivat ex fide</i>. Et ideo concludit | |
| 1886 quod in infidelibus neque est vera castitas, neque aliqua alia | |
| 1887 virtus, quia scilicet non referuntur ad debitum finem. Et sicut | |
| 1888 ibidem subdit, non officiis, idest actibus, sed finibus a vitiis | |
| 53 | 1889 discernuntur virtutes.</p><p title="II-II q. 151 a. 1 ad 4"><a name="45015"><span class="ref">[45015] IIª-IIae, q. 151 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 1890 dicendum quod castitas, inquantum est quidem secundum rationem |
| 1891 operans, habet rationem virtutis, inquantum autem habet | |
| 53 | 1892 delectationem in suo actu, connumeratur inter fructus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 151 a. 2 arg. 1"><a name="45016"><span class="ref">[45016] IIª-IIae, q. 151 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1893 secundum sic proceditur. Videtur quod castitas sit virtus |
| 1894 generalis. Dicit enim Augustinus, in libro de mendacio, quod | |
| 1895 <i>castitas animi est ordinatus animi motus, non subdens maiora | |
| 1896 minoribus</i>. Sed hoc pertinet ad quamlibet virtutem. Ergo | |
| 53 | 1897 castitas est generalis virtus.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 arg. 2"><a name="45017"><span class="ref">[45017] IIª-IIae, q. 151 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1898 Praeterea, nomen castitatis a castigatione sumitur. Sed quilibet |
| 1899 motus appetitivae partis debet castigari a ratione. Cum ergo per | |
| 1900 quamlibet virtutem moralem refrenetur aliquis appetitivus motus, | |
| 53 | 1901 videtur quod quaelibet virtus moralis sit castitas.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 arg. 3"><a name="45018"><span class="ref">[45018] IIª-IIae, q. 151 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1902 Praeterea, castitati fornicatio opponitur. Sed fornicatio videtur |
| 1903 pertinere ad omne genus peccati, dicitur enim in Psalmo, perdes | |
| 1904 omnes qui fornicantur abs te. Ergo castitas est virtus | |
| 53 | 1905 generalis.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 s. c."><a name="45019"><span class="ref">[45019] IIª-IIae, q. 151 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 1906 contra est quod Macrobius ponit eam partem temperantiae.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 co."><a name="45020"><span class="ref">[45020] IIª-IIae, q. 151 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 1907 dicendum quod nomen castitatis dupliciter accipitur. Uno modo, |
| 1908 proprie. Et sic est quaedam specialis virtus, habens specialem | |
| 1909 materiam, scilicet concupiscentias delectabilium quae sunt in | |
| 1910 venereis. Alio modo nomen castitatis accipitur metaphorice. Sicut | |
| 1911 enim in corporis commixtione consistit delectatio venereorum, circa | |
| 1912 quam proprie est castitas et oppositum vitium, scilicet luxuria; | |
| 1913 ita etiam in quadam spirituali coniunctione mentis ad res aliquas | |
| 1914 consistit quaedam delectatio, circa quam est quaedam spiritualis | |
| 1915 castitas metaphorice dicta, vel etiam spiritualis fornicatio, | |
| 1916 similiter metaphorice dicta. Si enim mens hominis delectetur in | |
| 1917 spirituali coniunctione ad id cui debet coniungi, scilicet ad Deum; | |
| 1918 et abstinet se ne delectabiliter aliis coniungatur, contra debitum | |
| 1919 divini ordinis, dicetur castitas spiritualis, secundum illud II ad | |
| 1920 Cor. XI, <i>despondi vos uni viro, virginem castam exhibere | |
| 1921 Christo</i>. Si autem delectabiliter, contra debitum divini | |
| 1922 ordinis, coniungatur mens quibuscumque aliis rebus, dicetur | |
| 1923 fornicatio spiritualis, secundum illud Ierem. III, <i>tu autem | |
| 1924 fornicata es cum amatoribus multis</i>. Et hoc modo accipiendo | |
| 1925 castitatem, castitas est generalis virtus, quia per quamlibet | |
| 1926 virtutem retrahitur mens humana ne rebus illicitis delectabiliter | |
| 1927 coniungatur. Principaliter tamen ratio huius castitatis consistit | |
| 1928 in caritate et in aliis virtutibus theologicis, quibus mens hominis | |
| 53 | 1929 coniungitur Deo.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 ad 1"><a name="45021"><span class="ref">[45021] IIª-IIae, q. 151 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1930 ergo dicendum quod ratio illa procedit de castitate metaphorice |
| 53 | 1931 dicta.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 ad 2"><a name="45022"><span class="ref">[45022] IIª-IIae, q. 151 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1932 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, concupiscentia |
| 1933 delectabilis maxime assimilatur puero, eo quod appetitus | |
| 1934 delectabilis est nobis connaturalis, et praecipue delectabilium | |
| 1935 secundum tactum, quae ordinantur ad conservationem naturae; et inde | |
| 1936 est quod, si nutriatur horum delectabilium concupiscentia per hoc | |
| 1937 quod ei consentiatur, maxime augebitur, sicut puer qui suae | |
| 1938 voluntati relinquitur. Et sic concupiscentia horum delectabilium | |
| 1939 maxime indiget castigari. Et ideo circa huiusmodi concupiscentias | |
| 1940 antonomastice dicitur castitas, sicut et fortitudo est circa ea in | |
| 53 | 1941 quibus maxime indigemus animi firmitate.</p><p title="II-II q. 151 a. 2 ad 3"><a name="45023"><span class="ref">[45023] IIª-IIae, q. 151 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1942 dicendum quod obiectio illa procedit de fornicatione spirituali |
| 1943 metaphorice dicta, quae opponitur spirituali castitati, ut dictum | |
| 53 | 1944 est.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 151 a. 3 arg. 1"><a name="45024"><span class="ref">[45024] IIª-IIae, q. 151 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 1945 tertium sic proceditur. Videtur quod castitas non sit virtus |
| 1946 distincta ab abstinentia. Quia circa materiam unius generis | |
| 1947 sufficit una virtus. Sed unius generis esse videntur quae pertinent | |
| 1948 ad unum sensum. Cum igitur delectatio ciborum, circa quam est | |
| 1949 abstinentia, et delectatio venereorum, circa quam est castitas, | |
| 1950 pertineant ad tactum, videtur quod castitas non sit alia virtus ab | |
| 53 | 1951 abstinentia.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 arg. 2"><a name="45025"><span class="ref">[45025] IIª-IIae, q. 151 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 1952 Praeterea, philosophus, in III Ethic., omnia vitia intemperantiae |
| 1953 assimilat puerilibus peccatis, quae castigatione indigent. Sed | |
| 1954 castitas nominatur a castigatione vitiorum oppositorum. Ergo, cum | |
| 1955 per abstinentiam cohibeantur quaedam vitia intemperantiae, videtur | |
| 53 | 1956 quod abstinentia sit castitas.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 arg. 3"><a name="45026"><span class="ref">[45026] IIª-IIae, q. 151 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 1957 Praeterea, delectationes aliorum sensuum pertinent ad temperantiam |
| 1958 inquantum ordinantur ad delectationes tactus, circa quas est | |
| 1959 temperantia. Sed delectationes ciborum, circa quas est abstinentia, | |
| 1960 ordinantur ad delectationes venereorum, circa quas est castitas, | |
| 1961 unde Hieronymus dicit, <i>venter et genitalia sibimetipsis vicina | |
| 1962 sunt, ut ex vicinitate membrorum confederatio intelligatur | |
| 1963 vitiorum</i>. Ergo abstinentia et castitas non sunt virtutes ab | |
| 53 | 1964 invicem distinctae.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 s. c."><a name="45027"><span class="ref">[45027] IIª-IIae, q. 151 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 1965 contra est quod apostolus, II ad Cor. VI, connumerat castitatem |
| 53 | 1966 ieiuniis, quae ad abstinentiam pertinent.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 co."><a name="45028"><span class="ref">[45028] IIª-IIae, q. 151 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 1967 dicendum quod, sicut dictum est, temperantia proprie est circa |
| 1968 concupiscentias delectationum tactus. Et ideo oportet ut ubi sunt | |
| 1969 diversae rationes delectationis, ibi sint diversae virtutes sub | |
| 1970 temperantia comprehensae. Delectationes autem proportionantur | |
| 1971 operationibus, quarum sunt perfectiones, ut dicitur X Ethic. | |
| 1972 Manifestum est autem quod alterius generis sunt operationes | |
| 1973 pertinentes ad usum ciborum, quibus natura individui conservatur; | |
| 1974 et operationes pertinentes ad usum venereorum, quibus conservatur | |
| 1975 natura speciei. Et ideo castitas, quae est circa delectationes | |
| 1976 venereorum, est virtus distincta ab abstinentia, quae est circa | |
| 53 | 1977 delectationes ciborum.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 ad 1"><a name="45029"><span class="ref">[45029] IIª-IIae, q. 151 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 1978 ergo dicendum quod temperantia non consistit principaliter circa |
| 1979 delectationes tactus quantum ad iudicium sensus de tangibilibus, | |
| 1980 quod est eiusdem rationis in omnibus, sed quantum ad ipsum usum | |
| 1981 tangibilium, ut dicitur in III Ethic. Est autem alia ratio utendi | |
| 1982 cibis et potibus, et venereis. Et ideo oportet esse diversas | |
| 53 | 1983 virtutes, licet sint unius sensus.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 ad 2"><a name="45030"><span class="ref">[45030] IIª-IIae, q. 151 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 1984 secundum dicendum quod delectationes venereae sunt vehementiores et |
| 1985 magis opprimentes rationem quam delectationes ciborum. Et propter | |
| 1986 hoc magis indigent castigatione et refrenatione, quia si eis | |
| 1987 consentiatur, magis ex hoc increscit vis concupiscentiae, et | |
| 1988 deiicitur virtus mentis. Unde dicit Augustinus, in I Soliloq., | |
| 1989 <i>nihil esse sentio quod magis ex arce deiiciat animum virilem | |
| 1990 quam blandimenta feminae, corporumque ille contactus sine quo uxor | |
| 53 | 1991 haberi non potest</i>.</p><p title="II-II q. 151 a. 3 ad 3"><a name="45031"><span class="ref">[45031] IIª-IIae, q. 151 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 1992 dicendum quod delectationes aliorum sensuum non pertinent ad |
| 1993 naturam hominis conservandam, nisi prout ordinantur ad delectabilia | |
| 1994 tactus. Et ideo circa huiusmodi delectationes non est aliqua alia | |
| 1995 virtus sub temperantia comprehensa. Sed delectationes ciborum, | |
| 1996 quamvis aliqualiter ordinentur ad delectationes venereorum, tamen | |
| 1997 etiam per se ordinantur ad vitam hominis conservandam. Et ideo | |
| 1998 etiam per se habent specialem virtutem, quamvis illa virtus, quae | |
| 53 | 1999 abstinentia dicitur, ordinet actum suum ad finem castitatis.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 151 a. 4 arg. 1"><a name="45032"><span class="ref">[45032] IIª-IIae, q. 151 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2000 quartum sic proceditur. Videtur quod pudicitia non pertineat |
| 2001 specialiter ad castitatem. Dicit enim Augustinus, in I de Civ. Dei, | |
| 2002 quod <i>pudicitia est quaedam virtus animae</i>. Non ergo est | |
| 2003 aliquid ad castitatem pertinens, sed est per seipsam virtus a | |
| 53 | 2004 castitate distincta.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 arg. 2"><a name="45033"><span class="ref">[45033] IIª-IIae, q. 151 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2005 Praeterea, pudicitia a pudore dicitur, qui videtur idem esse |
| 2006 verecundiae. Sed verecundia, secundum Damascenum, est de turpi | |
| 2007 actu, quod convenit omni actui vitioso. Ergo pudicitia non magis | |
| 53 | 2008 pertinet ad castitatem quam ad alias virtutes.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 arg. 3"><a name="45034"><span class="ref">[45034] IIª-IIae, q. 151 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2009 Praeterea, philosophus dicit, in III Ethic., quod omnis |
| 2010 intemperantia generaliter est maxime exprobrabilis. Sed ad | |
| 2011 pudicitiam pertinere videtur fugere ea quae exprobrabilia sunt. | |
| 2012 Ergo pudicitia pertinet ad omnes partes temperantiae, non autem | |
| 53 | 2013 specialiter ad castitatem.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 s. c."><a name="45035"><span class="ref">[45035] IIª-IIae, q. 151 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2014 contra est quod Augustinus dicit, in libro de perseverantia, |
| 2015 <i>praedicanda est pudicitia, ut ab eo qui habet aures audiendi, | |
| 2016 nihil genitalibus membris illicitum perpetretur</i>. Sed usus | |
| 2017 genitalium membrorum proprie pertinet ad castitatem. Ergo pudicitia | |
| 53 | 2018 proprie ad castitatem pertinet.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 co."><a name="45036"><span class="ref">[45036] IIª-IIae, q. 151 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2019 dicendum quod, sicut dictum est, nomen pudicitiae a pudore sumitur, |
| 2020 in quo verecundia significatur. Et ideo oportet quod pudicitia | |
| 2021 proprie sit circa illa de quibus homines magis verecundantur. | |
| 2022 Maxime autem verecundantur homines de actibus venereis, ut | |
| 2023 Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei, in tantum quod etiam | |
| 2024 concubitus coniugalis, qui honestate nuptiarum decoratur, | |
| 2025 verecundia non careat. Et hoc ideo quia motus genitalium membrorum | |
| 2026 non subditur imperio rationis, sicut motus aliorum exteriorum | |
| 2027 membrorum. Verecundatur autem homo non solum de illa mixtione | |
| 2028 venerea, sed etiam de quibuscumque signis eius, ut philosophus | |
| 2029 dicit, in II Rhet. Et ideo pudicitia attenditur proprie circa | |
| 2030 venerea, et praecipue circa signa venereorum, sicut sunt aspectus | |
| 2031 impudici, oscula et tactus. Et quia haec magis solent deprehendi, | |
| 2032 ideo pudicitia magis respicit huiusmodi exteriora signa, castitas | |
| 2033 autem magis ipsam veneream commixtionem. Et ideo pudicitia ad | |
| 2034 castitatem ordinatur, non quasi virtus ab ipsa distincta, sed sicut | |
| 2035 exprimens castitatis circumstantiam quandam. Interdum tamen unum | |
| 53 | 2036 pro alio ponitur.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 ad 1"><a name="45037"><span class="ref">[45037] IIª-IIae, q. 151 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2037 ergo dicendum quod Augustinus ibi accipit pudicitiam pro |
| 53 | 2038 castitate.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 ad 2"><a name="45038"><span class="ref">[45038] IIª-IIae, q. 151 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2039 secundum dicendum quod, quamvis omnia vitia habeant turpitudinem |
| 2040 quandam, specialiter tamen vitia intemperantiae, ut ex supra dictis | |
| 53 | 2041 patet.</p><p title="II-II q. 151 a. 4 ad 3"><a name="45039"><span class="ref">[45039] IIª-IIae, q. 151 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2042 dicendum quod inter vitia intemperantiae praecipue sunt |
| 2043 exprobrabilia peccata venerea. Tum propter inobedientiam genitalium | |
| 2044 membrorum. Tum propter hoc quod ratio ab huiusmodi maxime | |
| 53 | 2045 absorbetur.</p></div></div><div class="q" id="q152"><h2>Quaestio 152</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 152 pr."><a name="45040"><span class="ref">[45040] IIª-IIae, q. 152 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2046 considerandum est de virginitate. Et circa hoc quaeruntur quinque. |
| 2047 Primo, in quo consistit virginitas. Secundo, utrum sit licita. | |
| 2048 Tertio, utrum sit virtus. Quarto, de excellentia eius respectu | |
| 2049 matrimonii. Quinto, de excellentia eius respectu aliarum | |
| 53 | 2050 virtutum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 152 a. 1 arg. 1"><a name="45041"><span class="ref">[45041] IIª-IIae, q. 152 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2051 primum sic proceditur. Videtur quod virginitas non consistat in |
| 2052 integritate carnis. Dicit enim Augustinus, in libro de Nupt. et | |
| 2053 Concup., quod <i>virginitas est in carne corruptibili | |
| 2054 incorruptionis perpetua meditatio</i>. Sed meditatio non pertinet | |
| 53 | 2055 ad carnem. Ergo virginitas non consistit in carne.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 arg. 2"><a name="45042"><span class="ref">[45042] IIª-IIae, q. 152 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2056 Praeterea, virginitas pudicitiam quandam importat. Sed Augustinus |
| 2057 dicit, in I de Civ. Dei, quod pudicitia consistit in anima. Ergo | |
| 53 | 2058 virginitas non consistit in carnis incorruptione.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 arg. 3"><a name="45043"><span class="ref">[45043] IIª-IIae, q. 152 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2059 Praeterea, carnis integritas videtur consistere in signaculo |
| 2060 virginalis pudoris. Sed quandoque absque virginitatis praeiudicio | |
| 2061 frangitur illud signaculum. Dicit enim Augustinus, in I de Civ. | |
| 2062 Dei, quod <i>membra illa possunt diversis casibus vulnerata vim | |
| 2063 perpeti; et medici aliquando, saluti opitulantes, haec ibi faciunt | |
| 2064 quae horret aspectus; obstetrix etiam virginis cuiusdam | |
| 2065 integritatem manu velut explorans, dum inspicit, perdidit</i>. Et | |
| 2066 subdit, <i>non opinor quemquam tam stulte sapere ut huic periisse | |
| 2067 aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamvis | |
| 2068 membri illius integritate iam perdita</i>. Ergo virginitas non | |
| 53 | 2069 consistit in carnis incorruptione.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 arg. 4"><a name="45044"><span class="ref">[45044] IIª-IIae, q. 152 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2070 Praeterea, corruptio carnis maxime in seminis resolutione |
| 2071 consistit, quae potest fieri sine concubitu, vel in dormiendo vel | |
| 2072 in vigilando. Sed sine concubitu non videtur perdi virginitas, | |
| 2073 dicit enim Augustinus, in libro de Virginit., quod <i>virginalis | |
| 2074 integritas, et per piam continentiam ab omni concubitu immunitas, | |
| 2075 angelica portio est</i>. Ergo virginitas non consistit in carnis | |
| 53 | 2076 incorruptione.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 s. c."><a name="45045"><span class="ref">[45045] IIª-IIae, q. 152 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2077 contra est quod Augustinus, in eodem libro, dicit quod |
| 2078 <i>virginitas est continentia qua integritas carnis ipsi creatori | |
| 53 | 2079 animae et carnis vovetur, consecratur, servatur</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 co."><a name="45046"><span class="ref">[45046] IIª-IIae, q. 152 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2080 dicendum quod nomen virginitatis a virore sumptum videtur. Et sicut |
| 2081 illud dicitur virens in suo virore persistere quod non est ex | |
| 2082 superabundantia caloris adustionem expertum, ita etiam virginitas | |
| 2083 hoc importat, quod persona cui inest immunis sit a concupiscentiae | |
| 2084 adustione, quae esse videtur in consummatione maximae delectationis | |
| 2085 corporalis, qualis est venereorum delectatio. Unde Ambrosius dicit, | |
| 2086 in libro de virginitate, quod <i>castitas virginalis est expers | |
| 2087 contagionis integritas</i>. In delectatione autem venereorum tria | |
| 2088 est considerare. Unum quidem quod est ex parte corporis, scilicet | |
| 2089 violatio signaculi virginalis. Aliud autem est in quo coniungitur | |
| 2090 id quod est animae cum eo quod est corporis, scilicet ipsa | |
| 2091 resolutio seminis delectationem sensibilem causans. Tertium autem | |
| 2092 est solum ex parte animae, scilicet propositum perveniendi ad talem | |
| 2093 delectationem. In quibus tribus, id quod primo positum est, per | |
| 2094 accidens se habet ad moralem actum, qui non consideratur per se | |
| 2095 nisi secundum ea quae sunt animae. Secundum vero materialiter se | |
| 2096 habet ad actum moralem, nam sensibiles passiones sunt materia | |
| 2097 moralium actuum. Tertium vero se habet formaliter et completive, | |
| 2098 quia ratio moralium in eo quod est rationis completur. Quia igitur | |
| 2099 virginitas dicitur per remotionem praedictae corruptionis, | |
| 2100 consequens est quod integritas membri corporalis per accidens se | |
| 2101 habeat ad virginitatem. Ipsa autem immunitas a delectatione quae | |
| 2102 consistit in seminis resolutione, se habet materialiter. Ipsum | |
| 2103 autem propositum perpetuo abstinendi a tali delectatione se habet | |
| 53 | 2104 formaliter et completive in virginitate.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 ad 1"><a name="45047"><span class="ref">[45047] IIª-IIae, q. 152 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2105 ergo dicendum quod illa definitio Augustini tangit quidem in recto |
| 2106 id quod est formale in virginitate, nam per meditationem | |
| 2107 intelligitur propositum rationis. Quod autem additur, perpetua, non | |
| 2108 sic intelligitur quod oporteat virginem semper actu talem | |
| 2109 meditationem habere, sed quia hoc debet in proposito gerere, ut | |
| 2110 perpetuo in hoc perseveret. Id vero quod est materiale, tangitur in | |
| 2111 obliquo, cum dicitur, incorruptionis in carne corruptibili. Quod | |
| 2112 additur ad ostendendam virginitatis difficultatem, nam si caro | |
| 2113 corrumpi non posset, non esset difficile perpetuam incorruptionis | |
| 53 | 2114 meditationem habere.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 ad 2"><a name="45048"><span class="ref">[45048] IIª-IIae, q. 152 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2115 secundum dicendum quod pudicitia est quidem essentialiter in anima, |
| 2116 materialiter autem in carne, et similiter virginitas. Unde | |
| 2117 Augustinus dicit, in libro de Virginit., quod licet virginitas in | |
| 2118 carne servetur, ac per hoc corporalis sit, <i>tamen spiritualis est | |
| 53 | 2119 quam vovet et servat continentia pietatis</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 ad 3"><a name="45049"><span class="ref">[45049] IIª-IIae, q. 152 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2120 dicendum quod, sicut dictum est, integritas corporalis membri per |
| 2121 accidens se habet ad virginitatem, inquantum scilicet per hoc quod | |
| 2122 ex proposito voluntatis abstinet quis a delectatione venerea, | |
| 2123 remanet integritas in membro corporeo. Unde si contingat quod per | |
| 2124 alium modum aliquo casu membri integritas corrumpatur, non magis | |
| 53 | 2125 praeiudicat virginitati quam si corrumpatur manus aut pes.</p><p title="II-II q. 152 a. 1 ad 4"><a name="45050"><span class="ref">[45050] IIª-IIae, q. 152 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2126 dicendum quod delectatio quae est ex seminis resolutione dupliciter |
| 2127 potest contingere. Uno modo, ut procedat ex mentis proposito. Et | |
| 2128 sic tollit virginitatem, sive fiat per concubitum sive absque | |
| 2129 concubitu. Facit autem mentionem Augustinus de concubitu, quia | |
| 2130 huiusmodi resolutio communiter et naturaliter ex concubitu | |
| 2131 causatur. Alio modo potest provenire praeter propositum mentis, vel | |
| 2132 in dormiendo; vel per violentiam illatam, cui mens non consentit, | |
| 2133 quamvis caro delectationem experiatur; vel etiam ex infirmitate | |
| 2134 naturae, ut patet in his qui fluxum seminis patiuntur. Et sic non | |
| 2135 perditur virginitas, quia talis pollutio non accidit per | |
| 53 | 2136 impudicitiam, quam virginitas excludit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 152 a. 2 arg. 1"><a name="45051"><span class="ref">[45051] IIª-IIae, q. 152 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2137 secundum sic proceditur. Videtur quod virginitas sit illicita. Omne |
| 2138 enim quod contrariatur praecepto legis naturae est illicitum sed | |
| 2139 sicut praeceptum legis naturae ad conservationem individui est quod | |
| 2140 tangitur Gen. II, <i>de omni ligno quod est in Paradiso, | |
| 2141 comede</i>; ita etiam praeceptum legis naturae est ad | |
| 2142 conservationem speciei, quod ponitur Gen. I, <i>crescite et | |
| 2143 multiplicamini, et replete terram</i>. Ergo, sicut peccaret qui | |
| 2144 abstineret ab omni cibo, utpote faciens contra bonum individui; ita | |
| 2145 etiam peccat qui omnino abstinet ab actu generationis, utpote | |
| 53 | 2146 faciens contra bonum speciei.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 arg. 2"><a name="45052"><span class="ref">[45052] IIª-IIae, q. 152 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2147 Praeterea, omne id quod recedit a medio virtutis videtur esse |
| 2148 vitiosum. Sed virginitas recedit a medio virtutis ab omnibus | |
| 2149 delectationibus venereis abstinens, dicit enim philosophus, in II | |
| 2150 Ethic., quod <i>qui omni voluptate potitur, neque ab una recedit, | |
| 2151 intemperatus est; qui autem omnes fugit, agrestis est et | |
| 53 | 2152 insensibilis</i>. Ergo virginitas est aliquid vitiosum.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 arg. 3"><a name="45053"><span class="ref">[45053] IIª-IIae, q. 152 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2153 Praeterea, poena non debetur nisi vitio. Sed apud antiquos |
| 2154 puniebantur secundum leges illi qui semper caelibem vitam ducebant, | |
| 2155 ut maximus Valerius dicit. Unde et Plato, secundum Augustinum, in | |
| 2156 libro de vera Relig., sacrificasse dicitur <i>ut perpetua eius | |
| 2157 continentia tanquam peccatum aboleretur</i>. Ergo virginitas est | |
| 53 | 2158 peccatum.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 s. c."><a name="45054"><span class="ref">[45054] IIª-IIae, q. 152 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2159 contra, nullum peccatum recte cadit sub consilio. Sed virginitas |
| 2160 recte cadit sub consilio, dicitur enim I ad Cor. VII, <i>de | |
| 2161 virginibus autem praeceptum domini non habeo, consilium autem | |
| 53 | 2162 do</i>. Ergo virginitas non est aliquid illicitum.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 co."><a name="45055"><span class="ref">[45055] IIª-IIae, q. 152 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2163 dicendum quod in humanis actibus illud est vitiosum quod est |
| 2164 praeter rationem rectam. Habet autem hoc ratio recta, ut his quae | |
| 2165 sunt ad finem utatur aliquis secundum eam mensuram qua congruit | |
| 2166 fini. Est autem triplex hominis bonum, ut dicitur in I Ethic., unum | |
| 2167 quidem quod consistit in exterioribus rebus, puta divitiis; aliud | |
| 2168 autem quod consistit in bonis corporis; tertium autem quod | |
| 2169 consistit in bonis animae, inter quae et bona contemplativae vitae | |
| 2170 sunt potiora bonis vitae activae, ut philosophus probat, in X | |
| 2171 Ethic., et dominus dicit, Lucae X, <i>Maria optimam partem | |
| 2172 elegit</i>. Quorum bonorum exteriora quidem ordinantur ad ea quae | |
| 2173 sunt corporis; ea vero quae sunt corporis, ad ea quae sunt animae; | |
| 2174 et ulterius ea quae sunt vitae activae, ad ea quae sunt vitae | |
| 2175 contemplativae. Pertinet igitur ad rectitudinem rationis ut aliquis | |
| 2176 utatur exterioribus bonis secundum eam mensuram qua competit | |
| 2177 corpori, et similiter de aliis. Unde si quis abstineat ab aliquibus | |
| 2178 possidendis, quae alias esset bonum possidere, ut consulat saluti | |
| 2179 corporali, vel etiam contemplationi veritatis, non esset hoc | |
| 2180 vitiosum, sed secundum rationem rectam. Et similiter si quis | |
| 2181 abstineat a delectationibus corporalibus ut liberius vacet | |
| 2182 contemplationi veritatis, pertinet hoc ad rectitudinem rationis. Ad | |
| 2183 hoc autem pia virginitas ab omni delectatione venerea abstinet, ut | |
| 2184 liberius divinae contemplationi vacet, dicit enim apostolus, I ad | |
| 2185 Cor. VII, <i>mulier innupta et virgo cogitat quae domini sunt, ut | |
| 2186 sit sancta et corpore et spiritu, quae autem nupta est, cogitat | |
| 2187 quae sunt mundi, quomodo placeat viro</i>. Unde relinquitur quod | |
| 53 | 2188 virginitas non est aliquid vitiosum, sed potius laudabile.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 ad 1"><a name="45056"><span class="ref">[45056] IIª-IIae, q. 152 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2189 ergo dicendum quod praeceptum habet rationem debiti, ut supra |
| 2190 dictum est. Dupliciter autem est aliquid debitum. Uno modo ut | |
| 2191 impleatur ab uno, et hoc debitum sine peccato praeteriri non | |
| 2192 potest. Aliud autem est debitum implendum a multitudine. Et ad tale | |
| 2193 debitum implendum non tenetur quilibet de multitudine, multa enim | |
| 2194 sunt multitudini necessaria ad quae implenda unus non sufficit, sed | |
| 2195 implentur a multitudine dum unus hoc, alius illud facit. Praeceptum | |
| 2196 igitur legis naturae homini datum de comestione, necesse est quod | |
| 2197 ab unoquoque impleatur, aliter enim individuum conservari non | |
| 2198 posset. Sed praeceptum datum de generatione respicit totam | |
| 2199 multitudinem hominum, cui necessarium est non solum quod | |
| 2200 multiplicetur corporaliter, sed etiam quod spiritualiter proficiat. | |
| 2201 Et ideo sufficienter providetur humanae multitudini si quidam | |
| 2202 carnali generationi operam dent, quidam vero, ab hac abstinentes, | |
| 2203 contemplationi divinorum vacent, ad totius humani generis | |
| 2204 pulchritudinem et salutem. Sicut etiam in exercitu quidam castra | |
| 2205 custodiunt, quidam signa deferunt, quidam gladiis decertant, quae | |
| 2206 tamen omnia debita sunt multitudini, sed per unum impleri non | |
| 53 | 2207 possunt.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 ad 2"><a name="45057"><span class="ref">[45057] IIª-IIae, q. 152 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2208 secundum dicendum quod ille qui abstinet ab omnibus delectationibus |
| 2209 praeter rationem rectam, quasi delectationes secundum se abhorrens, | |
| 2210 est insensibilis, sicut agricola. Virgo autem non abstinet ab omni | |
| 2211 delectatione, sed solum a delectatione venerea, et ab hac abstinet | |
| 2212 secundum rationem rectam, ut dictum est. Medium autem virtutis non | |
| 2213 secundum quantitatem, sed secundum rationem rectam determinatur, ut | |
| 2214 dicitur in II Ethic. Unde de magnanimo dicitur, in IV Ethic., quod | |
| 2215 <i>est magnitudine extremus, eo autem quod ut oportet, | |
| 53 | 2216 medius</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 2 ad 3"><a name="45058"><span class="ref">[45058] IIª-IIae, q. 152 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2217 dicendum quod leges feruntur secundum ea quae ut in pluribus |
| 2218 accidunt. Hoc autem rarum erat apud antiquos, ut aliquis amore | |
| 2219 veritatis contemplandae ab omni delectatione venerea abstineret, | |
| 2220 quod solus Plato legitur fecisse. Unde non sacrificavit quasi hoc | |
| 2221 peccatum reputaret, sed perversae opinioni civium cedens, ut ibidem | |
| 53 | 2222 Augustinus dicit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 152 a. 3 arg. 1"><a name="45059"><span class="ref">[45059] IIª-IIae, q. 152 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2223 tertium sic proceditur. Videtur quod virginitas non sit virtus. |
| 2224 Nulla enim virtus inest nobis a natura, ut philosophus dicit, in II | |
| 2225 Ethic. Sed virginitas inest a natura, quilibet enim mox natus virgo | |
| 53 | 2226 est. Ergo virginitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 arg. 2"><a name="45060"><span class="ref">[45060] IIª-IIae, q. 152 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2227 Praeterea, quicumque habet unam virtutem, habet omnes, ut supra |
| 2228 habitum est. Sed aliqui habent alias virtutes qui non habent | |
| 2229 virginitatem, alioquin, cum sine virtute nullus ad regnum caelorum | |
| 2230 perveniat, nullus sine virginitate ad ipsum posset pervenire; quod | |
| 53 | 2231 esset matrimonium damnare. Ergo virginitas non est virtus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 arg. 3"><a name="45061"><span class="ref">[45061] IIª-IIae, q. 152 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2232 Praeterea, omnis virtus restituitur per poenitentiam. Sed |
| 2233 virginitas non reparatur per poenitentiam, unde Hieronymus dicit, | |
| 2234 <i>cum cetera Deus possit, non potest virginem post ruinam | |
| 53 | 2235 reparare</i>. Ergo videtur quod virginitas non sit virtus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 arg. 4"><a name="45062"><span class="ref">[45062] IIª-IIae, q. 152 a. 3 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2236 Praeterea, nulla virtus perditur sine peccato. Sed virginitas |
| 2237 perditur sine peccato, scilicet per matrimonium. Ergo virginitas | |
| 53 | 2238 non est virtus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 arg. 5"><a name="45063"><span class="ref">[45063] IIª-IIae, q. 152 a. 3 arg. 5</span></a> |
| 28 | 2239 Praeterea, virginitas condividitur viduitati et pudicitiae |
| 2240 coniugali. Sed neutrum illorum ponitur virtus. Ergo virginitas non | |
| 53 | 2241 est virtus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 s. c."><a name="45064"><span class="ref">[45064] IIª-IIae, q. 152 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2242 contra est quod Ambrosius dicit, in libro de Virginit., <i>invitat |
| 2243 virginitatis amor ut aliquid de virginitate dicamus, ne veluti | |
| 2244 transitu quodam perstricta videatur quae principalis est | |
| 53 | 2245 virtus</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 co."><a name="45065"><span class="ref">[45065] IIª-IIae, q. 152 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2246 dicendum quod, sicut supra dictum est, in virginitate est sicut |
| 2247 formale et completivum propositum perpetuo abstinendi a | |
| 2248 delectatione venerea, quod quidem propositum laudabile redditur ex | |
| 2249 fine, inquantum scilicet hoc fit ad vacandum rebus divinis. | |
| 2250 Materiale autem in virginitate est integritas carnis absque omni | |
| 2251 experimento venereae delectationis. Manifestum est autem quod ubi | |
| 2252 est specialis materia habens specialem excellentiam, ibi invenitur | |
| 2253 specialis ratio virtutis, sicut patet in magnificentia, quae est | |
| 2254 circa magnos sumptus, et ex hoc est specialis virtus a liberalitate | |
| 2255 distincta, quae communiter se habet circa omnem pecuniarum usum. | |
| 2256 Hoc autem quod est conservare se immunem ab experimento venereae | |
| 2257 voluptatis, habet quandam excellentiam laudis supra hoc quod est | |
| 2258 conservare se immunem ab inordinatione venereae voluptatis. Et ideo | |
| 2259 virginitas est quaedam specialis virtus, habens se ad castitatem | |
| 53 | 2260 sicut magnificentia ad liberalitatem.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 ad 1"><a name="45066"><span class="ref">[45066] IIª-IIae, q. 152 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2261 ergo dicendum quod homines ex sua nativitate habent id quod est |
| 2262 materiale in virginitate, scilicet integritatem carnis immunem ab | |
| 2263 experimento venereorum. Non tamen habent id quod est formale in | |
| 2264 virginitate, ut scilicet habeant propositum servandi huiusmodi | |
| 2265 integritatem propter Deum. Et ex hoc habet rationem virtutis. Unde | |
| 2266 Augustinus dicit, in libro de Virginit., <i>nec nos in virginibus | |
| 2267 praedicamus quod virgines sunt, sed quod Deo dicatae pia | |
| 53 | 2268 continentia virgines</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 ad 2"><a name="45067"><span class="ref">[45067] IIª-IIae, q. 152 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2269 secundum dicendum quod connexio virtutum accipitur secundum id quod |
| 2270 est formale in virtutibus, idest secundum caritatem vel secundum | |
| 2271 prudentiam, ut supra habitum est, non autem secundum id quod est | |
| 2272 materiale in virtutibus. Nihil enim prohibet alicui virtuoso | |
| 2273 suppetere materiam unius virtutis, non autem materiam alterius, | |
| 2274 sicut pauper habet materiam temperantiae, non autem materiam | |
| 2275 magnificentiae. Et hoc modo alicui habenti alias virtutes deest | |
| 2276 materia virginitatis, idest praedicta integritas carnis. Tamen | |
| 2277 potest id quod est formale in virginitate habere, ut scilicet in | |
| 2278 praeparatione mentis praedictae integritatis conservandae | |
| 2279 propositum, si hoc sibi competeret. Sicut pauper potest in | |
| 2280 praeparatione animi habere propositum magnificos sumptus faciendi, | |
| 2281 si sibi competeret, et similiter ille qui est in prosperitate habet | |
| 2282 in praeparatione animi propositum adversa aequanimiter tolerandi. | |
| 2283 Et sine hac praeparatione animi non potest esse aliquis | |
| 53 | 2284 virtuosus.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 ad 3"><a name="45068"><span class="ref">[45068] IIª-IIae, q. 152 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2285 dicendum quod virtus per poenitentiam reparari potest quantum ad id |
| 2286 quod est formale in virtute, non autem quantum ad id quod est | |
| 2287 materiale in ipsa. Non enim si quis magnificus consumpsit suas | |
| 2288 divitias, per poenitentiam peccati restituuntur ei divitiae. Et | |
| 2289 similiter ille qui peccando virginitatem amisit, per poenitentiam | |
| 2290 non recuperat virginitatis materiam, sed recuperat virginitatis | |
| 2291 propositum. Circa materiam autem virginitatis est aliquid quod | |
| 2292 miraculose reparari poterit divinitus, scilicet integritas membri, | |
| 2293 quam diximus accidentaliter se ad virginitatem habere. Aliud autem | |
| 2294 est quod nec miraculo reparari potest, ut scilicet qui expertus est | |
| 2295 voluptatem veneream, fiat non expertus, non enim Deus potest facere | |
| 53 | 2296 ut ea quae facta sunt non sint facta, ut in primo habitum est.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 ad 4"><a name="45069"><span class="ref">[45069] IIª-IIae, q. 152 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2297 dicendum quod virginitas, secundum quod est virtus, importat |
| 2298 propositum voto firmatum integritatis perpetuo servandae dicit enim | |
| 2299 Augustinus, in libro de Virginit., quod per virginitatem integritas | |
| 2300 carnis <i>ipsi creatori animae et carnis vovetur, consecratur, | |
| 2301 servatur</i>. Unde virginitas, secundum quod est virtus, nunquam | |
| 53 | 2302 amittitur nisi per peccatum.</p><p title="II-II q. 152 a. 3 ad 5"><a name="45070"><span class="ref">[45070] IIª-IIae, q. 152 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2303 dicendum quod castitas coniugalis ex hoc solo laudem habet quod |
| 2304 abstinet ab illicitis voluptatibus, unde non habet aliquam | |
| 2305 excellentiam supra communem castitatem. Viduitas autem addit quidem | |
| 2306 aliquid supra communem castitatem, non tamen pervenit ad id quod | |
| 2307 est perfectum in materia ista, scilicet ad omnimodam immunitatem | |
| 2308 venereae voluptatis, sed sola virginitas. Et ideo sola virginitas | |
| 2309 ponitur virtus specialis, sicut supra castitatem sicut | |
| 53 | 2310 magnificentia supra liberalitatem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 152 a. 4 arg. 1"><a name="45071"><span class="ref">[45071] IIª-IIae, q. 152 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2311 quartum sic proceditur. Videtur quod virginitas non sit |
| 2312 excellentior matrimonio. Dicit enim Augustinus, in libro de bono | |
| 2313 coniugali, <i>non impar meritum continentiae est in Ioanne, qui | |
| 2314 nullas expertus est nuptias, et in Abraham, qui filios | |
| 2315 generavit</i>. Sed maioris virtutis maius est meritum. Ergo | |
| 53 | 2316 virginitas non est potior virtus quam castitas coniugalis.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 arg. 2"><a name="45072"><span class="ref">[45072] IIª-IIae, q. 152 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2317 Praeterea, ex virtute dependet laus virtuosi. Si ergo virginitas |
| 2318 praeferretur continentiae coniugali, videtur esse consequens quod | |
| 2319 quaelibet virgo esset laudabilior qualibet coniugata. Hoc autem est | |
| 53 | 2320 falsum. Ergo virginitas non praefertur coniugio.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 arg. 3"><a name="45073"><span class="ref">[45073] IIª-IIae, q. 152 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2321 Praeterea, bonum commune potius est bono privato, ut patet per |
| 2322 philosophum, in I Ethic. Sed coniugium ordinatur ad bonum commune, | |
| 2323 dicit enim Augustinus, in libro de bono coniugali, <i>quod est | |
| 2324 cibus ad salutem hominis, hoc est concubitus ad salutem humani | |
| 2325 generis</i>. Virginitas autem ordinatur ad bonum speciale, ut | |
| 2326 scilicet vitent tribulationem carnis, quam sustinent coniugati, | |
| 2327 sicut patet per apostolum, I ad Cor. VII. Ergo virginitas non est | |
| 53 | 2328 potior continentia coniugali.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 s. c."><a name="45074"><span class="ref">[45074] IIª-IIae, q. 152 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2329 contra est quod dicit Augustinus, in libro de Virginit., <i>certa |
| 2330 ratione, et sanctarum Scripturarum auctoritate, nec peccatum esse | |
| 2331 nuptias invenimus, nec eas bono vel virginalis continentiae, vel | |
| 53 | 2332 etiam vidualis, aequamus</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 co."><a name="45075"><span class="ref">[45075] IIª-IIae, q. 152 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2333 dicendum quod, sicut patet in libro Hieronymi contra Iovin., hic |
| 2334 error fuit Ioviniani, qui posuit virginitatem non esse matrimonio | |
| 2335 praeferendam. Qui quidem error praecipue destruitur et exemplo | |
| 2336 Christi, qui et matrem virginem elegit, et ipse virginitatem | |
| 2337 servavit; et ex doctrina apostoli, qui, I ad Cor. VII, virginitatem | |
| 2338 consuluit tanquam melius bonum; et etiam ratione. Tum quia bonum | |
| 2339 divinum est potius bono humano. Tum quia bonum animae praefertur | |
| 2340 bono corporis. Tum etiam quia bonum contemplativae vitae praefertur | |
| 2341 bono activae. Virginitas autem ordinatur ad bonum animae secundum | |
| 2342 vitam contemplativam, quod est cogitare ea quae sunt Dei. Coniugium | |
| 2343 autem ordinatur ad bonum corporis, quod est corporalis | |
| 2344 multiplicatio generis humani, et pertinet ad vitam activam, quia | |
| 2345 vir et mulier in matrimonio viventes necesse habent cogitare quae | |
| 2346 sunt mundi, ut patet per apostolum, I ad Cor. VII. Unde | |
| 53 | 2347 indubitanter virginitas praeferenda est continentiae coniugali.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 ad 1"><a name="45076"><span class="ref">[45076] IIª-IIae, q. 152 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2348 ergo dicendum quod meritum non solum pensatur ex genere actus, sed |
| 2349 magis ex animo operantis. Habuit autem Abraham animum sic | |
| 2350 dispositum ut paratus esset virginitatem servare si esset tempus | |
| 2351 congruum. Ex quo meritum continentiae coniugalis in ipso aequatur | |
| 2352 merito continentiae virginalis in Ioanne respectu praemii | |
| 2353 substantialis, non autem respectu praemii accidentalis. Unde | |
| 2354 Augustinus dicit, in libro de bono coniugali, quod <i>Ioannis | |
| 2355 caelibatus et Abrahae connubium pro temporum distributione Christo | |
| 2356 militaverunt, sed continentiam Ioannes etiam in opere, Abraham vero | |
| 53 | 2357 in solo habitu habebat</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 4 ad 2"><a name="45077"><span class="ref">[45077] IIª-IIae, q. 152 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2358 secundum dicendum quod, licet virginitas sit melior quam |
| 2359 continentia coniugalis, potest tamen coniugatus esse melior quam | |
| 2360 virgo, duplici ratione. Primo quidem, ex parte ipsius castitatis, | |
| 2361 si scilicet ille qui est coniugatus, habeat animum magis paratum ad | |
| 2362 virginitatem servandam, si oporteret, quam ille qui est virgo actu. | |
| 2363 Unde Augustinus instruit virginem, in libro de bono coniugali, ut | |
| 2364 dicat, <i>ego non sum melior quam Abraham, sed melior est castitas | |
| 2365 caelibum quam castitas nuptiarum</i>. Et rationem postea subdit, | |
| 2366 dicens, <i>quod enim ego nunc ago, melius illi egissent, si tunc | |
| 2367 agendum esset, quod autem illi egerunt, sic ego non agerem, etiam | |
| 2368 si nunc agendum esset</i>. Secundo, quia forte ille qui non est | |
| 2369 virgo, habet aliquam excellentiorem virtutem. Unde Augustinus | |
| 2370 dicit, in libro de Virginit., <i>unde scit virgo, quamvis sollicita | |
| 2371 quae sunt domini, ne forte, propter aliquam sibi incognitam | |
| 2372 infirmitatem, non sit matura martyrio, illa vero mulier cui se | |
| 2373 praeferre gestiebat, iam possit bibere calicem dominicae | |
| 53 | 2374 passionis?</i></p><p title="II-II q. 152 a. 4 ad 3"><a name="45078"><span class="ref">[45078] IIª-IIae, q. 152 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2375 dicendum quod bonum commune potius est bono privato si sit eiusdem |
| 2376 generis, sed potest esse quod bonum privatum sit melius secundum | |
| 2377 suum genus. Et hoc modo virginitas Deo dicata praefertur | |
| 2378 fecunditati carnali. Unde Augustinus dicit, in libro de Virginit., | |
| 2379 quod <i>fecunditas carnis, etiam illarum quae in hoc tempore nihil | |
| 2380 aliud in coniugio quam prolem requirunt quam mancipent Christo, pro | |
| 53 | 2381 amissa virginitate compensari non posse credenda est</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 152 a. 5 arg. 1"><a name="45079"><span class="ref">[45079] IIª-IIae, q. 152 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2382 quintum sic proceditur. Videtur quod virginitas sit maxima |
| 2383 virtutum. Dicit enim Cyprianus, in libro de Virginit., <i>nunc | |
| 2384 nobis ad virgines sermo est. Quarum quo sublimior gloria est, maior | |
| 2385 et cura. Flos est ille ecclesiastici germinis, decus atque | |
| 2386 ornamentum gratiae spiritualis, illustrior portio gregis | |
| 53 | 2387 Christi</i>.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 arg. 2"><a name="45080"><span class="ref">[45080] IIª-IIae, q. 152 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2388 Praeterea, maius praemium debetur maiori virtuti. Sed virginitati |
| 2389 debetur maximum praemium, scilicet fructus centesimus, ut patet | |
| 53 | 2390 Matth. XIII, in Glossa. Ergo virginitas est maxima virtutum.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 arg. 3"><a name="45081"><span class="ref">[45081] IIª-IIae, q. 152 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2391 Praeterea, tanto aliqua virtus est maior, quanto per eam magis |
| 2392 aliquis Christo conformatur. Sed maxime aliquis conformatur Christo | |
| 2393 per virginitatem, dicitur enim Apoc. XIV de virginibus, quod | |
| 2394 sequuntur agnum quocumque ierit, et quod <i>cantant canticum novum, | |
| 2395 quod nemo alius poterat dicere</i>. Ergo virginitas est maxima | |
| 53 | 2396 virtutum.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 s. c."><a name="45082"><span class="ref">[45082] IIª-IIae, q. 152 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2397 contra est quod Augustinus dicit, in libro de Virginit., <i>nemo, |
| 2398 quantum puto, ausus fuit virginitatem praeferre monasterio</i>. Et | |
| 2399 in eodem libro dicit, <i>praeclarissimum testimonium perhibet | |
| 2400 ecclesiastica auctoritas, in qua fidelibus notum est quo loco | |
| 2401 martyres, et quo defunctae sanctimoniales ad altaris sacramenta | |
| 2402 recitentur</i>. Per quod datur intelligi quod martyrium virginitati | |
| 53 | 2403 praefertur, et similiter monasterii status.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 co."><a name="45083"><span class="ref">[45083] IIª-IIae, q. 152 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2404 dicendum quod aliquid potest dici excellentissimum dupliciter. Uno |
| 2405 modo, in aliquo genere. Et sic virginitas est excellentissima, | |
| 2406 scilicet in genere castitatis, transcendit enim et castitatem | |
| 2407 vidualem et coniugalem. Et quia castitati antonomastice attribuitur | |
| 2408 decor, ideo virginitati per consequens attribuitur excellentissima | |
| 2409 pulchritudo. Unde et Ambrosius dicit, in libro de Virginit., | |
| 2410 <i>pulchritudinem quis potest maiorem aestimare decore virginis, | |
| 2411 quae amatur a rege, probatur a iudice, dedicatur domino, | |
| 2412 consecratur Deo?</i> Alio modo potest dici aliquid excellentissimum | |
| 2413 simpliciter. Et sic virginitas non est excellentissima virtutum. | |
| 2414 Semper enim finis excellit id quod est ad finem, et quanto aliquid | |
| 2415 efficacius ordinatur ad finem, tanto melius est. Finis autem ex quo | |
| 2416 virginitas laudabilis redditur, est vacare rebus divinis, ut dictum | |
| 2417 est. Unde ipsae virtutes theologicae, et etiam virtus religionis, | |
| 2418 quarum actus est ipsa occupatio circa res divinas, praeferuntur | |
| 2419 virginitati. Similiter etiam vehementius operantur ad hoc quod | |
| 2420 inhaereant Deo martyres, qui ad hoc postponunt propriam vitam; et | |
| 2421 viventes in monasteriis, qui ad hoc postponunt propriam voluntatem | |
| 2422 et omnia quae possunt habere; quam virgines, quae ad hoc postponunt | |
| 2423 venereas voluptates. Et ideo virginitas non simpliciter est maxima | |
| 53 | 2424 virtutum.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 ad 1"><a name="45084"><span class="ref">[45084] IIª-IIae, q. 152 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2425 ergo dicendum quod virgines sunt illustrior portio gregis Christi, |
| 2426 et est earum sublimior gloria, per comparationem ad viduas et | |
| 53 | 2427 coniugatas.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 ad 2"><a name="45085"><span class="ref">[45085] IIª-IIae, q. 152 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2428 secundum dicendum quod centesimus fructus attribuitur virginitati, |
| 2429 secundum Hieronymum, propter excellentiam quam habet ad viduitatem, | |
| 2430 cui attribuitur sexagesimus, et ad matrimonium, cui attribuitur | |
| 2431 tricesimus. Sed sicut Augustinus dicit, in libro de quaest. Evang., | |
| 2432 <i>centesimus fructus est martyrum, sexagesimus virginum, et | |
| 2433 tricesimus coniugatorum</i>. Unde ex hoc non sequitur quod | |
| 2434 virginitas sit simpliciter maxima omnium virtutum, sed solum aliis | |
| 53 | 2435 gradibus castitatis.</p><p title="II-II q. 152 a. 5 ad 3"><a name="45086"><span class="ref">[45086] IIª-IIae, q. 152 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2436 dicendum quod virgines sequuntur agnum quocumque ierit quia |
| 2437 imitantur Christum non solum in integritate mentis, sed etiam in | |
| 2438 integritate carnis, ut Augustinus dicit, in libro de Virginit. Et | |
| 2439 ideo in pluribus sequuntur agnum. Non tamen oportet quod magis de | |
| 2440 propinquo, quia aliae virtutes faciunt propinquius inhaerere Deo | |
| 2441 per imitationem mentis. Canticum autem novum quod solae virgines | |
| 53 | 2442 cantant, est gaudium quod habent de integritate carnis servata.</p></div></div><div class="q" id="q153"><h2>Quaestio 153</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 153 pr."><a name="45087"><span class="ref">[45087] IIª-IIae, q. 153 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2443 considerandum est de vitio luxuriae, quod opponitur castitati. Et |
| 2444 primo, de ipsa in generali; secundo, de speciebus eius. Circa | |
| 2445 primum quaeruntur quinque. Primo, quid sit materia luxuriae. | |
| 2446 Secundo, utrum omnis concubitus sit illicitus. Tertio, utrum | |
| 2447 luxuria sit peccatum mortale. Quarto, utrum luxuria sit vitium | |
| 53 | 2448 capitale. Quinto, de filiabus eius.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 153 a. 1 arg. 1"><a name="45088"><span class="ref">[45088] IIª-IIae, q. 153 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2449 primum sic proceditur. Videtur quod materia luxuriae non sit solum |
| 2450 concupiscentiae et delectationes venereae. Dicit enim Augustinus, | |
| 2451 in libro Confess., quod <i>luxuria ad satietatem atque abundantiam | |
| 2452 se cupit vocari</i>. Sed satietas pertinet ad cibos et potus, | |
| 2453 abundantia autem ad divitias. Ergo luxuria non est proprie circa | |
| 53 | 2454 concupiscentias et voluptates venereas.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 arg. 2"><a name="45089"><span class="ref">[45089] IIª-IIae, q. 153 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2455 Praeterea, Prov. XX dicitur, <i>luxuriosa res est vinum</i>. Sed |
| 2456 vinum pertinet ad delectationem cibi et potus. Ergo circa has | |
| 53 | 2457 maxime videtur esse luxuria.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 arg. 3"><a name="45090"><span class="ref">[45090] IIª-IIae, q. 153 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2458 Praeterea, luxuria esse dicitur libidinosae voluptatis appetitus. |
| 2459 Sed libidinosa voluptas non solum est in venereis, sed etiam in | |
| 2460 multis aliis. Ergo luxuria non solum est circa concupiscentias et | |
| 53 | 2461 voluptates venereas.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 s. c."><a name="45091"><span class="ref">[45091] IIª-IIae, q. 153 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2462 contra est quod dicitur in libro de vera Relig., dicitur |
| 2463 luxuriosis, <i>qui seminat in carne, de carne metet | |
| 2464 corruptionem</i>. Sed seminatio carnis fit per voluptates venereas. | |
| 53 | 2465 Ergo ad has pertinet luxuria.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 co."><a name="45092"><span class="ref">[45092] IIª-IIae, q. 153 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2466 dicendum quod, sicut Isidorus dicit, in libro Etymol., luxuriosus |
| 2467 aliquis dicitur quasi solutus in voluptates. Maxime autem | |
| 2468 voluptates venereae animum hominis solvunt. Et ideo circa | |
| 53 | 2469 voluptates venereas maxime luxuria consideratur.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 ad 1"><a name="45093"><span class="ref">[45093] IIª-IIae, q. 153 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2470 ergo dicendum quod, sicut temperantia principaliter quidem et |
| 2471 proprie est circa delectationes tactus, dicitur autem ex | |
| 2472 consequenti et per similitudinem quandam in quibusdam aliis | |
| 2473 materiis; ita etiam luxuria principaliter quidem est in | |
| 2474 voluptatibus venereis, quae maxime et praecipue animum hominis | |
| 2475 resolvunt; secundario aut dicitur in quibuscumque aliis ad excessum | |
| 2476 pertinentibus. Unde Galat. V, dicit Glossa quod <i>luxuria est | |
| 53 | 2477 quaelibet superfluitas</i>.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 ad 2"><a name="45094"><span class="ref">[45094] IIª-IIae, q. 153 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2478 secundum dicendum quod vinum dicitur esse res luxuriosa, vel |
| 2479 secundum hunc modum quo in qualibet materia abundantia ad luxuriam | |
| 2480 refertur. Vel inquantum superfluus usus vini incentivum voluptati | |
| 53 | 2481 venereae praebet.</p><p title="II-II q. 153 a. 1 ad 3"><a name="45095"><span class="ref">[45095] IIª-IIae, q. 153 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2482 dicendum quod libidinosa voluptas etsi in aliis materiis dicatur, |
| 2483 tamen specialiter hoc nomen sibi vindicant venereae delectationes, | |
| 2484 in quibus etiam specialiter libido dicitur, ut Augustinus dicit, | |
| 53 | 2485 XIV de Civ. Dei.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 153 a. 2 arg. 1"><a name="45096"><span class="ref">[45096] IIª-IIae, q. 153 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2486 secundum sic proceditur. Videtur quod nullus actus venereus possit |
| 2487 esse sine peccato. Nihil enim videtur impedire virtutem nisi | |
| 2488 peccatum. Sed omnis actus venereus maxime impedit virtutem, dicit | |
| 2489 enim Augustinus, in I Soliloq., <i>nihil esse sentio quod magis ex | |
| 2490 arce deiiciat animum virilem quam blandimenta feminae, corporumque | |
| 2491 ille contactus</i>. Ergo nullus actus venereus videtur esse sine | |
| 53 | 2492 peccato.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 arg. 2"><a name="45097"><span class="ref">[45097] IIª-IIae, q. 153 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2493 Praeterea, ubicumque invenitur aliquid superfluum per quod a bono |
| 2494 rationis receditur, hoc est vitiosum, quia virtus corrumpitur per | |
| 2495 superfluum et diminutum, ut dicitur in II Ethic. Sed in quolibet | |
| 2496 actu venereo est superfluitas delectationis, quae in tantum | |
| 2497 absorbet rationem quod impossibile est aliquid intelligere in ipsa, | |
| 2498 ut philosophus dicit, in VII Ethic., et sicut Hieronymus dicit, in | |
| 2499 illo actu spiritus prophetiae non tangebat corda prophetarum. Ergo | |
| 53 | 2500 nullus actus venereus potest esse sine peccato.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 arg. 3"><a name="45098"><span class="ref">[45098] IIª-IIae, q. 153 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2501 Praeterea, causa potior est quam effectus. Sed peccatum originale |
| 2502 in parvulis trahitur a concupiscentia, sine qua actus venereus esse | |
| 2503 non potest, ut patet per Augustinum, in libro de nuptiis et Concup. | |
| 53 | 2504 Ergo nullus actus venereus potest esse sine peccato.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 s. c."><a name="45099"><span class="ref">[45099] IIª-IIae, q. 153 a. 2 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2505 contra est quod Augustinus dicit, in libro de bono Coniug., |
| 2506 <i>satis responsum est haereticis, si tamen capiunt, non esse | |
| 2507 peccatum quod neque contra naturam committitur, neque contra morem, | |
| 2508 neque contra praeceptum</i>. Et loquitur de actu venereo quo | |
| 2509 antiqui patres pluribus coniugibus utebantur. Ergo non omnis actus | |
| 53 | 2510 venereus est peccatum.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 co."><a name="45100"><span class="ref">[45100] IIª-IIae, q. 153 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2511 dicendum quod peccatum in humanis actibus est quod est contra |
| 2512 ordinem rationis. Habet autem hoc rationis ordo, ut quaelibet | |
| 2513 convenienter ordinet in suum finem. Et ideo non est peccatum si per | |
| 2514 rationem homo utatur rebus aliquibus ad finem ad quem sunt, modo et | |
| 2515 ordine convenienti, dummodo ille finis sit aliquod vere bonum. | |
| 2516 Sicut autem est vere bonum quod conservetur corporalis natura unius | |
| 2517 individui, ita etiam est quoddam bonum excellens quod conservetur | |
| 2518 natura speciei humanae. Sicut autem ad conservationem vitae unius | |
| 2519 hominis ordinatur usus ciborum, ita etiam ad conservationem totius | |
| 2520 humani generis usus venereorum, unde Augustinus dicit, in libro de | |
| 2521 bono Coniug., quod est <i>cibus ad salutem hominis</i>, hoc est | |
| 2522 concubitus ad salutem generis. Et ideo, sicut usus ciborum potest | |
| 2523 esse absque peccato, si fiat debito modo et ordine, secundum quod | |
| 2524 competit saluti corporis; ita etiam et usus venereorum potest esse | |
| 2525 absque omni peccato, si fiat debito modo et ordine, secundum quod | |
| 53 | 2526 est conveniens ad finem generationis humanae.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 ad 1"><a name="45101"><span class="ref">[45101] IIª-IIae, q. 153 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2527 ergo dicendum quod aliquid potest impedire virtutem dupliciter. Uno |
| 2528 modo, quantum ad communem statum virtutis, et sic non impeditur | |
| 2529 virtus nisi per peccatum. Alio modo, quantum ad perfectum virtutis | |
| 2530 statum, et sic potest impediri virtus per aliquid quod non est | |
| 2531 peccatum, sed est minus bonum. Et hoc modo usus feminae deiicit | |
| 2532 animum, non a virtute, sed ab arce, idest perfectione virtutis. | |
| 2533 Unde Augustinus dicit, in libro de bono Coniug., <i>sicut bonum | |
| 2534 erat quod Martha faciebat occupata circa ministerium sanctorum, sed | |
| 2535 melius quod Maria audiens verbum Dei; ita etiam bonum Susannae in | |
| 2536 castitate coniugali laudamus, sed bonum viduae Annae, et magis | |
| 53 | 2537 Mariae virginis, anteponimus</i>.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 ad 2"><a name="45102"><span class="ref">[45102] IIª-IIae, q. 153 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2538 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, medium virtutis non |
| 2539 attenditur secundum quantitatem, sed secundum quod convenit rationi | |
| 2540 rectae. Et ideo abundantia delectationis quae est in actu venereo | |
| 2541 secundum rationem ordinato, non contrariatur medio virtutis. Et | |
| 2542 praeterea ad virtutem non pertinet quantum sensus exterior | |
| 2543 delectetur, quod consequitur corporis dispositionem, sed quantum | |
| 2544 appetitus interior ad huiusmodi delectationes afficiatur. Nec hoc | |
| 2545 etiam quod ratio non potest liberum actum rationis ad spiritualia | |
| 2546 consideranda simul cum illa delectatione habere, ostendit quod | |
| 2547 actus ille sit contrarius virtuti. Non enim est contrarium virtuti | |
| 2548 si rationis actus aliquando intermittatur aliquo quod secundum | |
| 2549 rationem fit, alioquin, quod aliquis se somno tradit, esset contra | |
| 2550 virtutem. Hoc tamen quod concupiscentia et delectatio venereorum | |
| 2551 non subiacet imperio et moderationi rationis, provenit ex poena | |
| 2552 primi peccati, inquantum scilicet ratio rebellis Deo meruit habere | |
| 2553 suam carnem rebellem, ut patet per Augustinum, XIII de Civ. | |
| 53 | 2554 Dei.</p><p title="II-II q. 153 a. 2 ad 3"><a name="45103"><span class="ref">[45103] IIª-IIae, q. 153 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2555 dicendum quod, sicut Augustinus ibidem dicit, quod <i>ex |
| 2556 concupiscentia carnis, quae regeneratis non imputatur in peccatum, | |
| 2557 tanquam ex filia peccati, proles nascitur originali obligata | |
| 2558 peccato</i>. Unde non sequitur quod actus ille sit peccatum, sed | |
| 2559 quod in illo actu sit aliquid poenale a peccato primo | |
| 53 | 2560 derivatum.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 153 a. 3 arg. 1"><a name="45104"><span class="ref">[45104] IIª-IIae, q. 153 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2561 tertium sic proceditur. Videtur quod luxuria quae est circa actus |
| 2562 venereos, non possit esse aliquod peccatum. Per actum enim venereum | |
| 2563 semen emittitur, quod est superfluum alimenti, ut patet per | |
| 2564 philosophum, in libro de Generat. Animal. Sed in emissione aliarum | |
| 2565 superfluitatum non attenditur aliquod peccatum. Ergo neque circa | |
| 53 | 2566 actus venereos potest esse aliquod peccatum.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 arg. 2"><a name="45105"><span class="ref">[45105] IIª-IIae, q. 153 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2567 Praeterea, quilibet potest licite uti ut libet, eo quod suum est. |
| 2568 Sed in actu venereo homo non utitur nisi eo quod suum est, nisi | |
| 2569 forte in adulterio vel raptu. Ergo in usu venereo non potest esse | |
| 53 | 2570 peccatum. Et ita luxuria non erit peccatum.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 arg. 3"><a name="45106"><span class="ref">[45106] IIª-IIae, q. 153 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2571 Praeterea, omne peccatum habet vitium oppositum. Sed luxuriae |
| 2572 nullum vitium videtur esse oppositum. Ergo luxuria non est | |
| 53 | 2573 peccatum.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 s. c. 1"><a name="45107"><span class="ref">[45107] IIª-IIae, q. 153 a. 3 s. c. 1</span></a> Sed |
| 28 | 2574 contra est quod causa est potior effectu. Sed vinum prohibetur |
| 2575 propter luxuriam, secundum illud apostoli, Ephes. V, <i>nolite | |
| 2576 inebriari vino, in quo est luxuria</i>. Ergo luxuria est | |
| 53 | 2577 prohibita.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 s. c. 2"><a name="45108"><span class="ref">[45108] IIª-IIae, q. 153 a. 3 s. c. 2</span></a> |
| 2578 Praeterea, Galat. V, enumeratur inter opera carnis.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 co."><a name="45109"><span class="ref">[45109] IIª-IIae, q. 153 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 2579 dicendum quod quanto aliquid est magis necessarium, tanto magis |
| 2580 oportet ut circa illud rationis ordo servetur. Unde per consequens | |
| 2581 magis est vitiosum si ordo rationis praetermittatur. Usus autem | |
| 2582 venereorum, sicut dictum est, est valde necessarius ad bonum | |
| 2583 commune, quod est conservatio humani generis. Et ideo circa hoc | |
| 2584 maxime attendi debet rationis ordo. Et per consequens, si quid | |
| 2585 circa hoc fiat praeter id quod ordo rationis habet, vitiosum erit. | |
| 2586 Hoc autem pertinet ad rationem luxuriae, ut ordinem et modum | |
| 2587 rationis excedat circa venerea. Et ideo absque dubio luxuria est | |
| 53 | 2588 peccatum.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 ad 1"><a name="45110"><span class="ref">[45110] IIª-IIae, q. 153 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2589 ergo dicendum quod, sicut philosophus, in eodem libro, dicit, semen |
| 2590 est superfluum quo indigetur, dicitur enim superfluum ex eo quod | |
| 2591 residuum est operationis virtutis nutritivae, tamen indigetur eo ad | |
| 2592 opus virtutis generativae. Sed aliae superfluitates humani corporis | |
| 2593 sunt quibus non indigetur. Et ideo non refert qualitercumque | |
| 2594 emittantur, salva decentia convictus humani. Sed non est simile in | |
| 2595 seminis emissione, quae taliter debet fieri ut conveniat fini ad | |
| 53 | 2596 quem eo indigetur.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 ad 2"><a name="45111"><span class="ref">[45111] IIª-IIae, q. 153 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2597 secundum dicendum quod, sicut apostolus dicit, I ad Cor. VI, contra |
| 2598 luxuriam loquens, <i>empti estis pretio magno. Glorificate ergo et | |
| 2599 portate Deum in corpore vestro</i>. Ex eo ergo quod aliquis | |
| 2600 inordinate suo corpore utitur per luxuriam, iniuriam facit domino, | |
| 2601 qui est principalis dominus corporis nostri. Unde et Augustinus | |
| 2602 dicit, in libro de decem chordis, <i>dominus, qui gubernat servos | |
| 2603 suos ad utilitatem illorum, non suam, hoc praecepit, ne per | |
| 2604 illicitas voluptates corruat templum eius, quod esse | |
| 53 | 2605 coepisti</i>.</p><p title="II-II q. 153 a. 3 ad 3"><a name="45112"><span class="ref">[45112] IIª-IIae, q. 153 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2606 dicendum quod oppositum luxuriae non contingit in multis, eo quod |
| 2607 homines magis sint proni ad delectationes. Et tamen oppositum | |
| 2608 vitium continetur sub insensibilitate. Et accidit hoc vitium in eo | |
| 2609 qui in tantum detestatur mulierum usum quod etiam uxori debitum non | |
| 53 | 2610 reddit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 153 a. 4 arg. 1"><a name="45113"><span class="ref">[45113] IIª-IIae, q. 153 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2611 quartum sic proceditur. Videtur quod luxuria non sit vitium |
| 2612 capitale. Luxuria enim videtur idem esse immunditiae, ut patet per | |
| 2613 Glossam, Ephes. V. Sed immunditia est filia gulae, ut patet per | |
| 53 | 2614 Gregorium, XXXI Moral. Ergo luxuria non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 arg. 2"><a name="45114"><span class="ref">[45114] IIª-IIae, q. 153 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2615 Praeterea, Isidorus dicit, in libro de summo bono, quod <i>sicut |
| 2616 per superbiam mentis itur in prostitutionem libidinis, ita per | |
| 2617 humilitatem mentis salva fit castitas carnis</i>. Sed contra | |
| 2618 rationem capitalis vitii esse videtur quod ex alio vitio oriatur. | |
| 53 | 2619 Ergo luxuria non est vitium capitale.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 arg. 3"><a name="45115"><span class="ref">[45115] IIª-IIae, q. 153 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2620 Praeterea, luxuria causatur ex desperatione, secundum illud Ephes. |
| 2621 IV, <i>qui, desperantes, seipsos tradiderunt impudicitiae</i>. Sed | |
| 2622 desperatio non est vitium capitale, quinimmo ponitur filia acediae, | |
| 2623 ut supra habitum est. Ergo multo minus luxuria est vitium | |
| 53 | 2624 capitale.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 s. c."><a name="45116"><span class="ref">[45116] IIª-IIae, q. 153 a. 4 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2625 contra est quod Gregorius, XXXI Moral., ponit luxuriam inter vitia |
| 53 | 2626 capitalia.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 co."><a name="45117"><span class="ref">[45117] IIª-IIae, q. 153 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2627 dicendum quod, sicut ex dictis patet, vitium capitale est quod |
| 2628 habet finem multum appetibilem, ita quod ex eius appetitu homo | |
| 2629 procedit ad multa peccata perpetranda, quae omnia ex illo vitio | |
| 2630 tanquam ex principali oriri dicuntur. Finis autem luxuriae est | |
| 2631 delectatio venereorum, quae est maxima. Unde huiusmodi delectatio | |
| 2632 est maxime appetibilis secundum appetitum sensitivum, tum propter | |
| 2633 vehementiam delectationis; tum etiam propter connaturalitatem huius | |
| 2634 concupiscentiae. Unde manifestum est quod luxuria est vitium | |
| 53 | 2635 capitale.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 ad 1"><a name="45118"><span class="ref">[45118] IIª-IIae, q. 153 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2636 ergo dicendum quod immunditia, secundum quosdam, quae ponitur filia |
| 2637 gulae, est quaedam immunditia corporalis, ut supra dictum est. Et | |
| 2638 sic obiectio non est ad propositum. Si vero accipiatur pro | |
| 2639 immunditia luxuriae, sic dicendum quod ex gula causatur | |
| 2640 materialiter, inquantum scilicet gula ministrat materiam corporalem | |
| 2641 luxuriae, non autem secundum rationem causae finalis, secundum quam | |
| 2642 potissime attenditur origo aliorum vitiorum ex vitiis | |
| 53 | 2643 capitalibus.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 ad 2"><a name="45119"><span class="ref">[45119] IIª-IIae, q. 153 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2644 secundum dicendum quod, sicut supra dictum est, cum de inani gloria |
| 2645 ageretur, superbia ponitur communis mater omnium peccatorum, et | |
| 53 | 2646 ideo etiam vitia capitalia ex superbia oriuntur.</p><p title="II-II q. 153 a. 4 ad 3"><a name="45120"><span class="ref">[45120] IIª-IIae, q. 153 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2647 dicendum quod a delectationibus luxuriae praecipue aliqui abstinent |
| 2648 propter spem futurae gloriae, quam desperatio subtrahit. Et ideo | |
| 2649 causat luxuriam sicut removens prohibens, non sicut per se causa, | |
| 53 | 2650 quod videtur requiri ad vitia capitalia.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 153 a. 5 arg. 1"><a name="45121"><span class="ref">[45121] IIª-IIae, q. 153 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2651 quintum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter dicantur esse |
| 2652 filiae luxuriae <i>caecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, | |
| 2653 praecipitatio, amor sui, odium Dei, affectus praesentis saeculi, | |
| 2654 horror vel desperatio futuri</i>. Quia caecitas mentis et | |
| 2655 inconsideratio et praecipitatio pertinent ad imprudentiam, quae | |
| 2656 invenitur in omni peccato, sicut et prudentia in omni virtute. Ergo | |
| 53 | 2657 non debent poni speciales filiae luxuriae.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 arg. 2"><a name="45122"><span class="ref">[45122] IIª-IIae, q. 153 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2658 Praeterea, constantia ponitur pars fortitudinis, ut supra habitum |
| 2659 est. Sed luxuria non opponitur fortitudini, sed temperantiae. Ergo | |
| 53 | 2660 inconstantia non est filia luxuriae.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 arg. 3"><a name="45123"><span class="ref">[45123] IIª-IIae, q. 153 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2661 Praeterea, amor sui usque ad contemptum Dei est principium omnis |
| 2662 peccati, ut patet per Augustinum, XIV de Civ. Dei. Non ergo debet | |
| 53 | 2663 poni filia luxuriae.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 arg. 4"><a name="45124"><span class="ref">[45124] IIª-IIae, q. 153 a. 5 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2664 Praeterea, Isidorus ponit quatuor, scilicet <i>turpiloquia, |
| 2665 scurrilia, ludicra, stultiloquia</i>. Ergo praedicta enumeratio | |
| 53 | 2666 videtur esse superflua.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 s. c."><a name="45125"><span class="ref">[45125] IIª-IIae, q. 153 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 2667 contra est auctoritas Gregorii, XXXI Moral.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 co."><a name="45126"><span class="ref">[45126] IIª-IIae, q. 153 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 28 | 2668 dicendum quod quando inferiores potentiae vehementer afficiuntur ad |
| 2669 sua obiecta, consequens est quod superiores vires impediantur et | |
| 2670 deordinentur in suis actibus. Per vitium autem luxuriae maxime | |
| 2671 appetitus inferior, scilicet concupiscibilis, vehementer intendit | |
| 2672 suo obiecto, scilicet delectabili, propter vehementiam | |
| 2673 delectationis. Et ideo consequens est quod per luxuriam maxime | |
| 2674 superiores vires deordinentur, scilicet ratio et voluntas. Sunt | |
| 2675 autem rationis quatuor actus in agendis. Primo quidem, simplex | |
| 2676 intelligentia, quae apprehendit aliquem finem ut bonum. Et hic | |
| 2677 actus impeditur per luxuriam, secundum illud Dan. XIII, <i>species | |
| 2678 decepit te, et concupiscentia subvertit cor tuum</i>. Et quantum ad | |
| 2679 hoc, ponitur caecitas mentis. Secundus actus est consilium de his | |
| 2680 quae sunt agenda propter finem. Et hoc etiam impeditur per | |
| 2681 concupiscentiam luxuriae, unde Terentius dicit, in eunucho, loquens | |
| 2682 de amore libidinoso, <i>quae res in se neque consilium neque modum | |
| 2683 habet ullum, eam consilio regere non potes</i>. Et quantum ad hoc, | |
| 2684 ponitur praecipitatio, quae importat subtractionem consilii, ut | |
| 2685 supra habitum est, tertius autem actus est iudicium de agendis. Et | |
| 2686 hoc etiam impeditur per luxuriam, dicitur enim Dan. XIII, de | |
| 2687 senibus luxuriosis, <i>averterunt sensum suum, ut non recordarentur | |
| 2688 iudiciorum iustorum</i>. Et quantum ad hoc, ponitur inconsideratio. | |
| 2689 Quartus autem actus est praeceptum rationis de agendo. Quod etiam | |
| 2690 impeditur per luxuriam, inquantum scilicet homo impeditur ex impetu | |
| 2691 concupiscentiae ne exequatur id quod decrevit esse faciendum. Unde | |
| 2692 Terentius dicit, in eunucho, de quodam qui dicebat se recessurum ab | |
| 2693 amica, <i>haec verba una falsa lacrimula restringet</i>. Ex parte | |
| 2694 autem voluntatis, consequitur duplex actus inordinatus. Quorum unus | |
| 2695 est appetitus finis. Et quantum ad hoc, ponitur amor sui, quantum | |
| 2696 scilicet ad delectationem quam inordinate appetit, et per oppositum | |
| 2697 ponitur odium Dei, inquantum scilicet prohibet delectationem | |
| 2698 concupitam. Alius autem est appetitus eorum quae sunt ad finem. Et | |
| 2699 quantum ad hoc, ponitur affectus praesentis saeculi, in quo | |
| 2700 scilicet aliquis vult frui voluptate, et per oppositum ponitur | |
| 2701 desperatio futuri saeculi, quia dum nimis detinetur carnalibus | |
| 2702 delectationibus, non curat pervenire ad spirituales, sed fastidit | |
| 53 | 2703 eas.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 ad 1"><a name="45127"><span class="ref">[45127] IIª-IIae, q. 153 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2704 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit, in VI Ethic. |
| 2705 intemperantia maxime corrumpit prudentiam. Et ideo vitia opposita | |
| 2706 prudentiae maxime oriuntur ex luxuria, quae est praecipua | |
| 53 | 2707 intemperantiae species.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 ad 2"><a name="45128"><span class="ref">[45128] IIª-IIae, q. 153 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2708 secundum dicendum quod constantia in arduis et terribilibus ponitur |
| 2709 pars fortitudinis. Sed constantiam habere in abstinendo a | |
| 2710 delectationibus pertinet ad continentiam, quae ponitur pars | |
| 2711 temperantiae, ut supra dictum est. Et ideo inconstantia quae ei | |
| 2712 opponitur, ponitur filia luxuriae. Et tamen etiam prima | |
| 2713 inconstantia ex luxuria causatur, inquantum emollit cor hominis et | |
| 2714 effeminatum reddit, secundum illud Osee IV, <i>fornicatio, et vinum | |
| 2715 et ebrietas, aufert cor</i>. Et Vegetius dicit, in libro de re | |
| 2716 militari, quod <i>minus mortem metuit qui minus deliciarum novit in | |
| 2717 vita</i>. Nec oportet, sicut saepe dictum est, quod filiae vitii | |
| 53 | 2718 capitalis cum eo in materia conveniant.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 ad 3"><a name="45129"><span class="ref">[45129] IIª-IIae, q. 153 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2719 dicendum quod amor sui quantum ad quaecumque bona quae sibi aliquis |
| 2720 appetit, est commune principium peccatorum. Sed quantum ad hoc | |
| 2721 specialiter quod aliquis appetit sibi delectabilia carnis, ponitur | |
| 53 | 2722 amor sui filia luxuriae.</p><p title="II-II q. 153 a. 5 ad 4"><a name="45130"><span class="ref">[45130] IIª-IIae, q. 153 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2723 dicendum quod illa quae Isidorus ponit, sunt quidam inordinati |
| 2724 actus exteriores, et praecipue ad locutionem pertinentes. In qua | |
| 2725 est aliquid inordinatum quadrupliciter. Uno modo, propter materiam. | |
| 2726 Et sic ponuntur turpiloquia. Quia enim ex abundantia cordis os | |
| 2727 loquitur, ut dicitur Matth. XII, luxuriosi, quorum cor est turpibus | |
| 2728 concupiscentiis plenum, de facili ad turpia verba prorumpunt. | |
| 2729 Secundo, ex parte causae. Quia enim luxuria inconsiderationem et | |
| 2730 praecipitationem causat, consequens est quod faciat prorumpere in | |
| 2731 verba leviter et inconsiderate dicta, quae dicuntur scurrilia. | |
| 2732 Tertio, quantum ad finem. Quia enim luxuriosus delectationem | |
| 2733 quaerit, etiam verba sua ad delectationem ordinat, et sic prorumpit | |
| 2734 in verba ludicra. Quarto, quantum ad sententiam verborum, quam | |
| 2735 pervertit luxuria, propter caecitatem mentis quam causat. Et sic | |
| 2736 prorumpit in stultiloquia, utpote cum suis verbis praefert | |
| 53 | 2737 delectationes quas appetit, quibuscumque aliis rebus.</p></div></div><div class="q" id="q154"><h2>Quaestio 154</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="II-II q. 154 pr."><a name="45131"><span class="ref">[45131] IIª-IIae, q. 154 pr.</span></a> Deinde |
| 28 | 2738 considerandum est de luxuriae partibus. Et circa hoc quaeruntur |
| 2739 duodecim. Primo, de divisione partium luxuriae. Secundo, utrum | |
| 2740 fornicatio simplex sit peccatum mortale. Tertio, utrum sit maximum | |
| 2741 peccatorum. Quarto, utrum in tactibus et osculis et aliis huiusmodi | |
| 2742 illecebris consistat peccatum mortale. Quinto, utrum nocturna | |
| 2743 pollutio sit peccatum. Sexto, de stupro. Septimo, de raptu. Octavo, | |
| 2744 de adulterio. Nono, de incestu. Decimo, de sacrilegio. Undecimo, de | |
| 2745 peccato contra naturam. Duodecimo, de ordine gravitatis in | |
| 53 | 2746 praedictis speciebus.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 1"><a name="45132"><span class="ref">[45132] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2747 primum sic proceditur. Videtur quod inconvenienter assignentur sex |
| 2748 species luxuriae, scilicet, <i>fornicatio simplex, adulterium, | |
| 2749 incestus, stuprum, raptus et vitium contra naturam</i>. Diversitas | |
| 2750 enim materiae non diversificat speciem. Sed praedicta divisio | |
| 2751 sumitur secundum materiae diversitatem, prout scilicet aliquis | |
| 2752 commiscetur coniugatae, vel virgini, vel alterius conditionis | |
| 2753 mulieri. Ergo videtur quod per hoc species luxuriae non | |
| 53 | 2754 diversificentur.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 2"><a name="45133"><span class="ref">[45133] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2755 Praeterea, species vitii unius non videntur diversificari per ea |
| 2756 quae pertinent ad aliud vitium. Sed adulterium non differt a | |
| 2757 simplici fornicatione nisi in hoc quod aliquis accedit ad eam quae | |
| 2758 est alterius, et sic iniustitiam committit. Ergo videtur quod | |
| 53 | 2759 adulterium non debet poni species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 3"><a name="45134"><span class="ref">[45134] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2760 Praeterea, sicut contingit quod aliquis commiscetur mulieri quae |
| 2761 est alteri viro per matrimonium obligata, ita etiam contingit quod | |
| 2762 aliquis commiscetur mulieri quae est obligata Deo per votum. Sicut | |
| 2763 ergo adulterium ponitur species luxuriae, ita et sacrilegium | |
| 53 | 2764 species luxuriae poni debet.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 4"><a name="45135"><span class="ref">[45135] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2765 Praeterea, ille qui est matrimonio iunctus non solum peccat si ad |
| 2766 aliam mulierem accedat, sed etiam si sua coniuge inordinate utatur. | |
| 2767 Sed hoc peccatum sub luxuria continetur. Ergo deberet inter species | |
| 53 | 2768 luxuriae computari.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 5"><a name="45136"><span class="ref">[45136] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 5</span></a> |
| 28 | 2769 Praeterea, apostolus, II ad Cor. XII, dicit, <i>ne iterum, cum |
| 2770 venero, humiliet me Deus apud vos, et lugeam multos ex his qui ante | |
| 2771 peccaverunt, et non egerunt poenitentiam super immunditia et | |
| 2772 fornicatione et impudicitia quam gesserunt</i>. Ergo videtur quod | |
| 2773 etiam immunditia et impudicitia debeant poni species luxuriae, | |
| 53 | 2774 sicut et fornicatio.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 arg. 6"><a name="45137"><span class="ref">[45137] IIª-IIae, q. 154 a. 1 arg. 6</span></a> |
| 28 | 2775 Praeterea, divisum non condividitur dividentibus. Sed luxuria |
| 2776 condividitur praedictis, dicitur enim Galat. V, <i>manifesta sunt | |
| 2777 opera carnis, quae sunt fornicatio, immunditia, impudicitia, | |
| 2778 luxuria</i>. Ergo videtur quod inconvenienter fornicatio ponatur | |
| 53 | 2779 species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 s. c."><a name="45138"><span class="ref">[45138] IIª-IIae, q. 154 a. 1 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2780 contra est quod praedicta divisio ponitur in decretis, XXXVI Caus., |
| 53 | 2781 qu. I.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 co."><a name="45139"><span class="ref">[45139] IIª-IIae, q. 154 a. 1 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2782 dicendum quod, sicut dictum est, peccatum luxuriae consistit in hoc |
| 2783 quod aliquis non secundum rectam rationem delectatione venerea | |
| 2784 utitur. Quod quidem contingit dupliciter, uno modo, secundum | |
| 2785 materiam in qua huiusmodi delectationem quaerit; alio modo, | |
| 2786 secundum quod, materia debita existente, non observantur aliae | |
| 2787 debitae conditiones. Et quia circumstantia, inquantum huiusmodi, | |
| 2788 non dat speciem actui morali, sed eius species sumitur ab obiecto, | |
| 2789 quod est materia actus; ideo oportuit species luxuriae assignari ex | |
| 2790 parte materiae vel obiecti. Quae quidem potest non convenire | |
| 2791 rationi rectae dupliciter. Uno modo, quia habet repugnantiam ad | |
| 2792 finem venerei actus. Et sic, inquantum impeditur generatio prolis, | |
| 2793 est vitium contra naturam, quod est in omni actu venereo ex quo | |
| 2794 generatio sequi non potest. Inquantum autem impeditur debita | |
| 2795 educatio et promotio prolis natae, est fornicatio simplex, quae est | |
| 2796 soluti cum soluta. Alio modo materia in qua exercetur actus | |
| 2797 venereus, potest esse non conveniens rationi rectae per | |
| 2798 comparationem ad alios homines. Et hoc dupliciter. Primo quidem, ex | |
| 2799 parte ipsius feminae cui aliquis commiscetur, quia ei debitus honor | |
| 2800 non servatur. Et sic est incestus, qui consistit in abusu mulierum | |
| 2801 consanguinitate vel affinitate iunctarum. Secundo, ex parte eius in | |
| 2802 cuius potestate est femina. Quia si est in potestate viri, est | |
| 2803 adulterium, si autem est in potestate patris, est stuprum, si non | |
| 2804 inferatur violentia; raptus autem, si inferatur. Diversificantur | |
| 2805 autem istae species magis ex parte feminae quam viri. Quia in actu | |
| 2806 venereo femina se habet sicut patiens et per modum materiae, vir | |
| 2807 autem per modum agentis. Dictum est autem quod praedictae species | |
| 53 | 2808 secundum differentiam materiae assignantur.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 1"><a name="45140"><span class="ref">[45140] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2809 ergo dicendum quod praedicta diversitas materiae habet annexam |
| 2810 diversitatem formalem obiecti, quae accipitur secundum diversos | |
| 53 | 2811 modos repugnantiae ad rationem rectam, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 2"><a name="45141"><span class="ref">[45141] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2812 secundum dicendum quod nihil prohibet in eodem actu diversorum |
| 2813 vitiorum deformitates concurrere, ut supra dictum est. Et hoc modo | |
| 2814 adulterium continetur sub luxuria et sub iniustitia. Nec deformitas | |
| 2815 iniustitiae omnino per accidens se habet ad luxuriam. Ostenditur | |
| 2816 enim luxuria gravior quae in tantum concupiscentiam sequitur quod | |
| 53 | 2817 etiam in iniustitiam ducat.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 3"><a name="45142"><span class="ref">[45142] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2818 dicendum quod mulier vovens continentiam quoddam spirituale |
| 2819 matrimonium facit cum Deo. Et ideo sacrilegium quod committitur in | |
| 2820 violatione talis mulieris, est quoddam adulterium spirituale. Et | |
| 2821 similiter alii modi sacrilegii reducuntur ad alias species | |
| 53 | 2822 luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 4"><a name="45143"><span class="ref">[45143] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2823 dicendum quod peccatum coniugati cum sua uxore non est secundum |
| 2824 indebitam materiam, sed secundum alias circumstantias quae non | |
| 53 | 2825 constituunt speciem moralis actus, ut dictum est.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 5"><a name="45144"><span class="ref">[45144] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2826 dicendum quod, sicut dicit Glossa ibidem, immunditia ponitur pro |
| 2827 luxuria contra naturam. Impudicitia autem est quae fit cum liberis | |
| 2828 a viro, unde videtur ad stuprum pertinere. Vel potest dici quod | |
| 2829 impudicitia pertinet ad quosdam actus circumstantes actum venereum, | |
| 53 | 2830 sicut sunt oscula, tactus et alia huiusmodi.</p><p title="II-II q. 154 a. 1 ad 6"><a name="45145"><span class="ref">[45145] IIª-IIae, q. 154 a. 1 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 2831 dicendum quod luxuria sumitur ibidem pro quacumque superfluitate, |
| 53 | 2832 ut Glossa ibidem dicit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 1"><a name="45146"><span class="ref">[45146] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2833 secundum sic proceditur. Videtur quod fornicatio simplex non sit |
| 2834 peccatum mortale. Ea enim quae simul connumerantur, videntur esse | |
| 2835 unius rationis. Sed fornicatio connumeratur quibusdam quae non sunt | |
| 2836 peccata mortalia, dicitur enim Act. XV, <i>abstineatis vos ab | |
| 2837 immolatis simulacrorum, et sanguine et suffocato, et | |
| 2838 fornicatione</i>; illorum autem usus non est peccatum mortale, | |
| 2839 secundum illud I ad Tim. IV, <i>nihil reiiciendum quod cum | |
| 2840 gratiarum actione percipitur</i>. Ergo fornicatio non est peccatum | |
| 53 | 2841 mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 2"><a name="45147"><span class="ref">[45147] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2842 Praeterea, nullum peccatum mortale cadit sub praecepto divino. Sed |
| 2843 Osee I praecipitur a domino, <i>vade, sume tibi uxorem | |
| 2844 fornicationum, et fac filios fornicationum</i>. Ergo fornicatio non | |
| 53 | 2845 est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 3"><a name="45148"><span class="ref">[45148] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2846 Praeterea, nullum peccatum mortale in Scriptura sacra absque |
| 2847 reprehensione commemoratur. Sed fornicatio simplex commemoratur in | |
| 2848 Scriptura in antiquis patribus sine reprehensione, sicut legitur | |
| 2849 Gen. XVI de Abraham quod accessit ad Agar, ancillam suam; et infra, | |
| 2850 XXX, legitur de Iacob quod accessit ad ancillas uxorum suarum Balam | |
| 2851 et Zelpham; et infra, XXXVIII, legitur quod Iudas accessit ad | |
| 2852 Thamar, quam aestimavit meretricem. Ergo fornicatio simplex non est | |
| 53 | 2853 peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 4"><a name="45149"><span class="ref">[45149] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 4</span></a> |
| 28 | 2854 Praeterea, omne peccatum mortale contrariatur caritati. Sed |
| 2855 fornicatio simplex non contrariatur caritati, neque quantum ad | |
| 2856 dilectionem Dei, quia non est directe peccatum contra Deum; nec | |
| 2857 etiam quantum ad dilectionem proximi, quia per hoc homo nulli | |
| 2858 homini facit iniuriam. Ergo fornicatio simplex non est peccatum | |
| 53 | 2859 mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 5"><a name="45150"><span class="ref">[45150] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 5</span></a> |
| 28 | 2860 Praeterea, omne peccatum mortale ducit in perditionem aeternam. Hoc |
| 2861 autem non facit fornicatio simplex, quia super illud I ad Tim. IV, | |
| 2862 <i>pietas ad omnia utilis est</i>, dicit Glossa Ambrosii, <i>omnis | |
| 2863 summa disciplinae Christianae in misericordia et pietate est. Quam | |
| 2864 aliquis sequens, si lubricum carnis patitur, sine dubio vapulabit, | |
| 2865 sed non peribit</i>. Ergo fornicatio simplex non est peccatum | |
| 53 | 2866 mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 arg. 6"><a name="45151"><span class="ref">[45151] IIª-IIae, q. 154 a. 2 arg. 6</span></a> |
| 28 | 2867 Praeterea, sicut Augustinus dicit, in libro de Bon. Coniug., |
| 2868 <i>quod est cibus ad salutem corporis, hoc est concubitus ad | |
| 2869 salutem generis</i>. Sed non omnis inordinatus usus ciborum est | |
| 2870 peccatum mortale. Ergo nec omnis inordinatus concubitus. Quod | |
| 2871 maxime videtur de fornicatione simplici, quae minima est inter | |
| 53 | 2872 species enumeratas.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 s. c. 1"><a name="45152"><span class="ref">[45152] IIª-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 1</span></a> Sed |
| 28 | 2873 contra est quod dicitur Tobiae IV, <i>attende tibi ab omni |
| 2874 fornicatione, et praeter uxorem tuam, non patiaris crimen | |
| 2875 scire</i>. Crimen autem importat peccatum mortale. Ergo fornicatio, | |
| 2876 et omnis concubitus qui est praeter uxorem, est peccatum | |
| 53 | 2877 mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 s. c. 2"><a name="45153"><span class="ref">[45153] IIª-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 2</span></a> |
| 28 | 2878 Praeterea, nihil excludit a regno Dei nisi peccatum mortale. |
| 2879 Fornicatio autem excludit, ut patet per apostolum, Galat. V, ubi, | |
| 2880 praemissa fornicatione, et quibusdam aliis vitiis, subdit, <i>qui | |
| 2881 talia agunt, regnum Dei non possidebunt</i>. Ergo fornicatio | |
| 53 | 2882 simplex est peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 s. c. 3"><a name="45154"><span class="ref">[45154] IIª-IIae, q. 154 a. 2 s. c. 3</span></a> |
| 28 | 2883 Praeterea, in decretis dicitur, XXII Caus., qu. I, <i>nosse debent |
| 2884 talem de periurio poenitentiam imponi debere qualem de adulterio et | |
| 2885 fornicatione, et de homicidio sponte commisso, et de ceteris | |
| 2886 criminalibus vitiis</i>. Ergo fornicatio simplex est peccatum | |
| 53 | 2887 criminale, sive mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 co."><a name="45155"><span class="ref">[45155] IIª-IIae, q. 154 a. 2 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2888 dicendum quod absque omni dubio tenendum est quod fornicatio |
| 2889 simplex sit peccatum mortale, non obstante quod Deut. XXIII, super | |
| 2890 illud, non erit meretrix etc., dicit Glossa, <i>ad eas prohibet | |
| 2891 accedere quarum est venialis turpitudo</i>. Non enim debet dici | |
| 2892 venialis, sed venalis, quod est proprium meretricum. Ad huius autem | |
| 2893 evidentiam, considerandum est quod peccatum mortale est omne | |
| 2894 peccatum quod committitur directe contra vitam hominis. Fornicatio | |
| 2895 autem simplex importat inordinationem quae vergit in nocumentum | |
| 2896 vitae eius qui est ex tali concubitu nasciturus. Videmus enim in | |
| 2897 omnibus animalibus in quibus ad educationem prolis requiritur cura | |
| 2898 maris et feminae, quod in eis non est vagus concubitus, sed maris | |
| 2899 ad certam feminam, unam vel plures, sicut patet in omnibus avibus. | |
| 2900 Secus autem est in animalibus in quibus sola femina sufficit ad | |
| 2901 educationem fetus in quibus est vagus concubitus, ut patet in | |
| 2902 canibus et aliis huiusmodi animalibus. Manifestum est autem quod ad | |
| 2903 educationem hominis non solum requiritur cura matris, a qua | |
| 2904 nutritur, sed multo magis cura patris, a quo est instruendus et | |
| 2905 defendendus, et in bonis tam interioribus quam exterioribus | |
| 2906 promovendus. Et ideo contra naturam hominis est quod utatur vago | |
| 2907 concubitu, sed oportet quod sit maris ad determinatam feminam, cum | |
| 2908 qua permaneat, non per modicum tempus, sed diu, vel etiam per totam | |
| 2909 vitam. Et inde est quod naturaliter est maribus in specie humana | |
| 2910 sollicitudo de certitudine prolis, quia eis imminet educatio | |
| 2911 prolis. Haec autem certitudo tolleretur si esset vagus concubitus. | |
| 2912 Haec autem determinatio certae feminae matrimonium vocatur. Et ideo | |
| 2913 dicitur esse de iure naturali. Sed quia concubitus ordinatur ad | |
| 2914 bonum commune totius humani generis; bona autem communia cadunt sub | |
| 2915 determinatione legis, ut supra habitum est, consequens est quod | |
| 2916 ista coniunctio maris ad feminam, quae matrimonium dicitur, lege | |
| 2917 aliqua determinetur. Qualiter autem sit apud nos determinatum, in | |
| 2918 tertia parte huius operis agetur, cum de matrimonii sacramento | |
| 2919 tractabitur. Unde, cum fornicatio sit concubitus vagus, utpote | |
| 2920 praeter matrimonium existens, est contra bonum prolis educandae. Et | |
| 2921 ideo est peccatum mortale. Nec obstat si aliquis fornicando aliquam | |
| 2922 cognoscens, sufficienter provideat proli de educatione. Quia id | |
| 2923 quod cadit sub legis determinatione, iudicatur secundum id quod | |
| 2924 communiter accidit, et non secundum id quod in aliquo casu potest | |
| 53 | 2925 accidere.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 1"><a name="45156"><span class="ref">[45156] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 2926 ergo dicendum quod fornicatio illis connumeratur, non quia habeat |
| 2927 eandem rationem culpae cum aliis, sed quantum ad hoc, quod ex his | |
| 2928 quae ibi ponuntur similiter poterat dissidium generari inter | |
| 2929 Iudaeos et gentiles, et eorum unanimis consensus impediri. Quia | |
| 2930 apud gentiles fornicatio simplex non reputabatur illicita, propter | |
| 2931 corruptionem naturalis rationis, Iudaei autem, ex lege divina | |
| 2932 instructi, eam illicitam reputabant. Alia vero quae ibi ponuntur, | |
| 2933 Iudaei abominabantur propter consuetudinem legalis conversationis. | |
| 2934 Unde apostoli ea gentilibus interdixerunt, non quasi secundum se | |
| 2935 illicita, sed quasi Iudaeis abominabilia, ut etiam supra dictum | |
| 53 | 2936 est.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 2"><a name="45157"><span class="ref">[45157] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 2937 secundum dicendum quod fornicatio dicitur esse peccatum, inquantum |
| 2938 est contra rationem rectam. Ratio autem hominis recta est secundum | |
| 2939 quod regulatur voluntate divina, quae est prima et summa regula. Et | |
| 2940 ideo quod homo facit ex voluntate Dei, eius praecepto obediens, non | |
| 2941 est contra rationem rectam, quamvis videatur esse contra communem | |
| 2942 ordinem rationis, sicut etiam non est contra naturam quod | |
| 2943 miraculose fit virtute divina, quamvis sit contra communem cursum | |
| 2944 naturae. Et ideo, sicut Abraham non peccavit filium innocentem | |
| 2945 volendo occidere, propter hoc quod obedivit Deo, quamvis hoc, | |
| 2946 secundum se consideratum, sit communiter contra rectitudinem | |
| 2947 rationis humanae; ita etiam Osee non peccavit fornicando ex | |
| 2948 praecepto divino. Nec talis concubitus proprie fornicatio debet | |
| 2949 dici, quamvis fornicatio nominetur referendo ad cursum communem. | |
| 2950 Unde Augustinus dicit, III Confess., <i>cum Deus aliquid contra | |
| 2951 morem aut pactum quorumlibet iubet, etsi nunquam ibi factum est, | |
| 2952 faciendum est</i>. Et postea subdit, <i>sicut enim in potestatibus | |
| 2953 societatis humanae maior potestas minori ad obediendum praeponitur, | |
| 53 | 2954 ita Deus omnibus</i>.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 3"><a name="45158"><span class="ref">[45158] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 2955 dicendum quod Abraham et Iacob ad ancillas accesserunt non quasi |
| 2956 fornicario concubitu, ut infra patebit, cum de matrimonio agetur. | |
| 2957 Iudam autem non est necessarium a peccato excusare, qui etiam | |
| 53 | 2958 auctor fuit venditionis Ioseph.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 4"><a name="45159"><span class="ref">[45159] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 2959 dicendum quod fornicatio simplex contrariatur dilectioni proximi |
| 2960 quantum ad hoc, quod repugnat bono prolis nasciturae, ut ostensum | |
| 2961 est, dum scilicet dat operam generationi non secundum quod convenit | |
| 53 | 2962 proli nasciturae.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 5"><a name="45160"><span class="ref">[45160] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum |
| 28 | 2963 dicendum quod per opera pietatis ille qui lubricum carnis patitur |
| 2964 liberatur a perditione aeterna, inquantum per huiusmodi opera | |
| 2965 disponitur ad hoc quod gratiam consequatur per quam poeniteat, et | |
| 2966 inquantum per huiusmodi opera satisfacit de lubrico carnis | |
| 2967 commisso. Non autem ita quod, si in lubrico carnis perseveret | |
| 53 | 2968 impoenitens usque ad mortem, per pietatis opera liberetur.</p><p title="II-II q. 154 a. 2 ad 6"><a name="45161"><span class="ref">[45161] IIª-IIae, q. 154 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum |
| 28 | 2969 dicendum quod ex uno concubitu potest unus homo generari. Et ideo |
| 2970 inordinatio concubitus, quae impedit bonum prolis nasciturae, ex | |
| 2971 ipso genere actus est peccatum mortale, et non solum ex | |
| 2972 inordinatione concupiscentiae. Ex una autem comestione non | |
| 2973 impeditur bonum totius vitae unius hominis, et ideo actus gulae ex | |
| 2974 suo genere non est peccatum mortale. Esset tamen si quis scienter | |
| 2975 cibum comederet qui totam conditionem vitae eius immutaret, sicut | |
| 2976 patet de Adam. Nec tamen fornicatio est minimum peccatorum quae sub | |
| 2977 luxuria continentur. Minus enim est concubitus cum uxore qui fit ex | |
| 53 | 2978 libidine.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="II-II q. 154 a. 3 arg. 1"><a name="45162"><span class="ref">[45162] IIª-IIae, q. 154 a. 3 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 2979 tertium sic proceditur. Videtur quod fornicatio sit gravissimum |
| 2980 peccatum. Tanto enim videtur peccatum gravius, quanto ex maiori | |
| 2981 libidine procedit. Sed maxima libido est in fornicatione dicitur | |
| 2982 enim in Glossa, I ad Cor. VI, quod ardor libidinis in luxuria est | |
| 53 | 2983 maximus. Ergo videtur quod fornicatio sit gravissimum peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 arg. 2"><a name="45163"><span class="ref">[45163] IIª-IIae, q. 154 a. 3 arg. 2</span></a> |
| 28 | 2984 Praeterea, tanto aliquis gravius peccat, quanto in rem sibi magis |
| 2985 coniunctam delinquit, sicut gravius peccat qui percutit patrem quam | |
| 2986 qui percutit extraneum. Sed sicut dicitur I Cor. VI, <i>qui | |
| 2987 fornicatur, in corpus suum peccat</i>, quod est homini | |
| 2988 coniunctissimum. Ergo videtur quod fornicatio sit gravissimum | |
| 53 | 2989 peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 arg. 3"><a name="45164"><span class="ref">[45164] IIª-IIae, q. 154 a. 3 arg. 3</span></a> |
| 28 | 2990 Praeterea, quanto aliquod bonum est maius, tanto peccatum quod |
| 2991 contra illud committitur videtur esse gravius. Sed peccatum | |
| 2992 fornicationis videtur esse contra bonum totius humani generis, ut | |
| 2993 ex praedictis patet. Est etiam contra Christum, secundum illud I ad | |
| 2994 Cor. VI, <i>tollens membra Christi, faciam membra meretricis?</i> | |
| 53 | 2995 Ergo fornicatio est gravissimum peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 s. c."><a name="45165"><span class="ref">[45165] IIª-IIae, q. 154 a. 3 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 2996 contra est quod Gregorius dicit quod peccata carnalia sunt minoris |
| 53 | 2997 culpae quam peccata spiritualia.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 co."><a name="45166"><span class="ref">[45166] IIª-IIae, q. 154 a. 3 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 2998 dicendum quod gravitas peccati alicuius attendi potest dupliciter, |
| 2999 uno modo, secundum se; alio modo, secundum accidens. Secundum se | |
| 3000 quidem attenditur gravitas peccati ex ratione suae speciei, quae | |
| 3001 consideratur secundum bonum cui peccatum opponitur. Fornicatio | |
| 3002 autem est contra bonum hominis nascituri. Et ideo est gravius | |
| 3003 peccatum secundum speciem suam peccatis quae sunt contra bona | |
| 3004 exteriora, sicut est furtum et alia huiusmodi, minus autem peccatis | |
| 3005 quae sunt directe contra Deum, et peccato quod est contra vitam | |
| 53 | 3006 hominis iam nati, sicut est homicidium.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 ad 1"><a name="45167"><span class="ref">[45167] IIª-IIae, q. 154 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3007 ergo dicendum quod libido quae aggravat peccatum est quae consistit |
| 3008 in inclinatione voluntatis. Libido autem quae est in appetitu | |
| 3009 sensitivo diminuit peccatum, quia quanto aliquis ex maiori passione | |
| 3010 impulsus peccat, tanto levius est peccatum. Et hoc modo in | |
| 3011 fornicatione libido est maxima. Et inde est quod Augustinus dicit, | |
| 3012 in libro de agone Christiano, <i>quod inter omnia Christianorum | |
| 3013 certamina, duriora sunt praelia castitatis, ubi est quotidiana | |
| 3014 pugna, sed rara victoria</i>. Et Isidorus dicit, in libro de summo | |
| 3015 bono, quod <i>magis per carnis luxuriam humanum genus subditur | |
| 3016 Diabolo</i> quam per aliquod aliud, quia scilicet difficilius est | |
| 53 | 3017 vincere vehementiam huius passionis.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 ad 2"><a name="45168"><span class="ref">[45168] IIª-IIae, q. 154 a. 3 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3018 secundum dicendum quod ille qui fornicatur dicitur peccare in |
| 3019 corpus suum, non solum quia fornicationis delectatio consummatur in | |
| 3020 carne, quod etiam in gula accidit, sed etiam quia contra bonum | |
| 3021 proprii corporis agit qui fornicatur, inquantum scilicet indebite | |
| 3022 illud resolvit et inquinat, et alteri commiscet. Nec tamen propter | |
| 3023 hoc sequitur quod fornicatio sit peccatum gravissimum, quia ratio | |
| 3024 in homine praevalet corpori; unde, si sit peccatum magis repugnans | |
| 53 | 3025 rationi, gravius erit.</p><p title="II-II q. 154 a. 3 ad 3"><a name="45169"><span class="ref">[45169] IIª-IIae, q. 154 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3026 dicendum quod peccatum fornicationis est contra bonum speciei |
| 3027 humanae inquantum impedit generationem singularem unius hominis | |
| 3028 nascituri. Magis autem pertingit ad rationem speciei qui actu iam | |
| 3029 participat speciem quam qui est potentia homo. Et secundum hoc | |
| 3030 etiam homicidium est gravius quam fornicatio et omnes luxuriae | |
| 3031 species, tanquam magis bono speciei humanae repugnans. Bonum etiam | |
| 3032 divinum est maius bono speciei humanae. Et ideo etiam peccata quae | |
| 3033 sunt contra Deum, sunt maiora. Nec fornicatio est directe peccatum | |
| 3034 in Deum, quasi fornicator Dei offensam intendat, sed ex | |
| 3035 consequenti, sicut et omnia peccata mortalia. Sicut enim membra | |
| 3036 corporis nostri sunt membra Christi, ita etiam et spiritus noster | |
| 3037 est unum cum Christo, secundum illud I ad Cor. VI, <i>qui adhaeret | |
| 3038 Deo, unus spiritus est</i>. Unde etiam peccata spiritualia sunt | |
| 53 | 3039 magis contra Christum quam fornicatio.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 4</h3><p title="II-II q. 154 a. 4 arg. 1"><a name="45170"><span class="ref">[45170] IIª-IIae, q. 154 a. 4 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3040 quartum sic proceditur. Videtur quod in tactibus et osculis non |
| 3041 consistat peccatum mortale. Apostolus enim, ad Ephes. V, dicit, | |
| 3042 <i>fornicatio autem et omnis immunditia, aut avaritia, ne nominetur | |
| 3043 in vobis, sicut decet sanctos</i>. Subdit autem, aut turpitudo, | |
| 3044 Glossa, <i>ut in osculis et amplexibus; aut stultiloquium, ut | |
| 3045 blanda verba; aut scurrilitas, quae a stultis curialitas dicitur, | |
| 3046 idest iocularitas</i>. Postea autem subdit, <i>hoc enim scitote, | |
| 3047 intelligentes, quod omnis fornicator aut immundus aut avarus, quod | |
| 3048 est idolorum servitus, non habet haereditatem in regno Christi et | |
| 3049 Dei</i>, ubi non replicat de turpitudine, sicut nec de stultiloquio | |
| 53 | 3050 aut scurrilitate. Ergo ista non sunt peccata mortalia.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 arg. 2"><a name="45171"><span class="ref">[45171] IIª-IIae, q. 154 a. 4 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3051 Praeterea, fornicatio dicitur esse peccatum mortale ex hoc quod per |
| 3052 eam impeditur bonum prolis generandae et educandae. Sed ad hoc | |
| 3053 nihil operantur oscula et tactus, sive amplexus. Ergo in his non | |
| 53 | 3054 contingit esse peccatum mortale.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 arg. 3"><a name="45172"><span class="ref">[45172] IIª-IIae, q. 154 a. 4 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3055 Praeterea, illa quae sunt secundum se peccata mortalia, nunquam |
| 3056 possunt bene fieri. Sed oscula et tactus et huiusmodi possunt | |
| 3057 quandoque fieri absque peccato. Ergo non sunt secundum se peccata | |
| 53 | 3058 mortalia.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 s. c. 1"><a name="45173"><span class="ref">[45173] IIª-IIae, q. 154 a. 4 s. c. 1</span></a> Sed |
| 28 | 3059 contra, minus est aspectus libidinosus quam tactus, amplexus vel |
| 3060 osculum. Sed aspectus libidinosus est peccatum mortale, secundum | |
| 3061 illud Matth. V, <i>qui viderit mulierem ad concupiscendum eam, iam | |
| 3062 moechatus est eam in corde suo</i>. Ergo multo magis osculum | |
| 53 | 3063 libidinosum, et alia huiusmodi, sunt peccata mortalia.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 s. c. 2"><a name="45174"><span class="ref">[45174] IIª-IIae, q. 154 a. 4 s. c. 2</span></a> |
| 28 | 3064 Praeterea, Cyprianus, ad Pomponium de virginitate, dicit, <i>certe |
| 3065 ipse concubitus, ipse amplexus, ipsa confabulatio et osculatio, et | |
| 3066 coniacentium duorum turpis et foeda dormitio, quantum dedecoris et | |
| 3067 criminis confitentur</i>. Ergo per praedicta homo fit reus | |
| 53 | 3068 criminis, idest peccati mortalis.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 co."><a name="45175"><span class="ref">[45175] IIª-IIae, q. 154 a. 4 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3069 dicendum quod aliquid dicitur esse peccatum mortale dupliciter. Uno |
| 3070 modo, secundum speciem suam. Et hoc modo osculum, amplexus vel | |
| 3071 tactus, secundum suam rationem non nominant peccatum mortale. | |
| 3072 Possunt enim haec absque libidine fieri, vel propter consuetudinem | |
| 3073 patriae, vel propter aliquam necessitatem aut rationabilem causam. | |
| 3074 Alio modo dicitur aliquid esse peccatum mortale ex sua causa, sicut | |
| 3075 ille qui dat eleemosynam ut aliquem inducat ad haeresim, mortaliter | |
| 3076 peccat propter intentionem corruptam. Dictum est autem supra quod | |
| 3077 consensus in delectationem peccati mortalis est peccatum mortale, | |
| 3078 et non solum consensus in actum. Et ideo, cum fornicatio sit | |
| 3079 peccatum mortale, et multo magis aliae luxuriae species, consequens | |
| 3080 est quod consensus in delectationem talis peccati sit peccatum | |
| 3081 mortale, et non solum consensus in actum. Et ideo, cum oscula et | |
| 3082 amplexus et huiusmodi propter delectationem huiusmodi fiant, | |
| 3083 consequens est quod sint peccata mortalia. Et sic solum dicuntur | |
| 3084 libidinosa. Unde huiusmodi, secundum quod libidinosa sunt, sunt | |
| 53 | 3085 peccata mortalia.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 ad 1"><a name="45176"><span class="ref">[45176] IIª-IIae, q. 154 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3086 ergo dicendum quod apostolus ideo non resumit illa tria, quia non |
| 3087 habent rationem peccati nisi secundum quod ordinantur ad | |
| 53 | 3088 praecedentia.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 ad 2"><a name="45177"><span class="ref">[45177] IIª-IIae, q. 154 a. 4 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3089 secundum dicendum quod oscula et tactus, quamvis secundum se non |
| 3090 impediant bonum prolis humanae, procedunt tamen ex libidine, quae | |
| 3091 est radix huius impedimenti. Et ex hoc habent rationem peccati | |
| 53 | 3092 mortalis.</p><p title="II-II q. 154 a. 4 ad 3"><a name="45178"><span class="ref">[45178] IIª-IIae, q. 154 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3093 dicendum quod ratio illa concludit quod huiusmodi non sunt peccata |
| 53 | 3094 secundum suam speciem.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 5</h3><p title="II-II q. 154 a. 5 arg. 1"><a name="45179"><span class="ref">[45179] IIª-IIae, q. 154 a. 5 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3095 quintum sic proceditur. Videtur quod nocturna pollutio sit |
| 3096 peccatum. Meritum enim et demeritum habent fieri circa idem. Sed | |
| 3097 dormiens potest mereri, sicut patet de Salomone, qui dormiens a | |
| 3098 domino donum sapientiae impetravit, ut dicitur III Reg. III, et II | |
| 3099 Paralip. I. Ergo in dormiendo potest aliquis demereri. Et ita | |
| 53 | 3100 videtur quod nocturna pollutio sit peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 arg. 2"><a name="45180"><span class="ref">[45180] IIª-IIae, q. 154 a. 5 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3101 Praeterea, quicumque habet usum rationis, potest peccare. Sed in |
| 3102 dormiendo aliquis habet usum rationis, quia frequenter aliquis in | |
| 3103 somnis ratiocinatur, et praeeligit unum alteri, consentiens vel | |
| 3104 dissentiens. Ergo in dormiendo potest aliquis peccare. Et ita | |
| 3105 propter somnum nocturna pollutio non impeditur quin sit peccatum, | |
| 53 | 3106 cum ex genere actus sit peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 arg. 3"><a name="45181"><span class="ref">[45181] IIª-IIae, q. 154 a. 5 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3107 Praeterea, frustra increpatur et instruitur qui non potest vel |
| 3108 agere secundum rationem vel contra rationem. Sed homo in somnis | |
| 3109 instruitur a Deo et increpatur, secundum illud Iob XXXIII, <i>per | |
| 3110 somnium, in visione nocturna, quando sopor solet occupare homines, | |
| 3111 tunc aperit aures virorum, et erudiens eos instruit disciplina</i>. | |
| 3112 Ergo in somnis potest aliquis agere secundum rationem vel contra | |
| 3113 rationem, quod est bene agere vel peccare. Et sic videtur quod | |
| 53 | 3114 pollutio nocturna sit peccatum.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 s. c."><a name="45182"><span class="ref">[45182] IIª-IIae, q. 154 a. 5 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3115 contra est quod Augustinus dicit, XII super Gen. ad Litt., <i>ipsa |
| 3116 phantasia quae fit in cogitatione sermocinantis, cum expressa | |
| 3117 fuerit in visione somniantis, ut inter illam et veram coniunctionem | |
| 3118 corporum non discernatur, continue movetur caro et sequitur quod | |
| 3119 eum motum sequi solet, cum hoc tam sine peccato fiat, quam sine | |
| 3120 peccato a vigilantibus dicitur quod, ut diceretur, sine dubio | |
| 53 | 3121 cogitatum est</i>.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 co."><a name="45183"><span class="ref">[45183] IIª-IIae, q. 154 a. 5 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3122 dicendum quod nocturna pollutio dupliciter potest considerari. Uno |
| 3123 modo, secundum se. Et hoc modo non habet rationem peccati. Omne | |
| 3124 enim peccatum dependet ex iudicio rationis, quia etiam primus motus | |
| 3125 sensualitatis non habet quod sit peccatum nisi inquantum iudicio | |
| 3126 rationis reprimi potest. Et ideo, sublato iudicio rationis, | |
| 3127 tollitur ratio peccati. In dormiendo autem ratio non habet liberum | |
| 3128 iudicium, nullus enim est dormiens qui non intendat aliquibus | |
| 3129 similitudinibus phantasmatum velut rebus ipsis, ut patet ex his | |
| 3130 quae in primo dicta sunt. Et ideo id quod agit homo dormiens, qui | |
| 3131 non habet liberum iudicium rationis, non imputatur ei ad culpam, | |
| 3132 sicut nec illud quod agit furiosus aut amens. Alio modo potest | |
| 3133 considerari nocturna pollutio per comparationem ad suam causam. | |
| 3134 Quae potest esse triplex. Una quidem corporalis. Cum enim humor | |
| 3135 seminalis superabundat in corpore; vel cum facta est humoris | |
| 3136 resolutio, vel per nimiam calefactionem corporis, vel per | |
| 3137 quamcumque aliam commotionem; somniat dormiens ea quae pertinent ad | |
| 3138 expulsionem huiusmodi humoris abundantis vel resoluti, sicut etiam | |
| 3139 accidit quando natura gravatur ex aliqua alia superfluitate; ita | |
| 3140 quod quandoque formantur in imaginatione phantasmata pertinentia ad | |
| 3141 emissionem talium superfluitatum. Si igitur superabundantia talis | |
| 3142 humoris sit ex causa culpabili, puta cum est ex superfluitate cibi | |
| 3143 vel potus; tunc nocturna pollutio habet rationem culpae ex sua | |
| 3144 causa. Si autem superabundantia vel resolutio talis humoris non sit | |
| 3145 ex aliqua causa culpabili, tunc nocturna pollutio non est | |
| 3146 culpabilis, nec in se nec in causa sua. Alia vero causa nocturnae | |
| 3147 pollutionis potest esse animalis interior, puta cum ex cogitatione | |
| 3148 praecedenti contingit aliquem dormientem pollui. Cogitatio autem | |
| 3149 quae in vigilia praecessit, quandoque est pure speculativa, puta | |
| 3150 cum aliquis causa disputationis cogitat de peccatis carnalibus, | |
| 3151 quandoque autem est cum aliqua affectione vel concupiscentiae vel | |
| 3152 horroris. Contingit autem magis pollutio nocturna ex cogitatione | |
| 3153 carnalium vitiorum quae fuit cum concupiscentia talium | |
| 3154 delectationum, quia ex hoc remanet quoddam vestigium et inclinatio | |
| 3155 in anima, ita quod dormiens facilius inducitur in sua imaginatione | |
| 3156 ad assentiendum actibus ex quibus sequitur pollutio. Secundum hoc | |
| 3157 philosophus dicit, in I Ethic., quod inquantum paulatim | |
| 3158 pertranseunt quidam motus a vigilantibus ad dormientes, meliora | |
| 3159 fiunt phantasmata studiosorum quam quorumlibet, et Augustinus | |
| 3160 dicit, XII super Gen. ad Litt., quod <i>propter bonam animae | |
| 3161 affectionem, quaedam eius merita etiam in somnis clarent</i>. Et | |
| 3162 sic patet quod nocturna pollutio habet rationem culpae ex parte | |
| 3163 suae causae. Quandoque tamen contingit quod ex praecedenti | |
| 3164 cogitatione carnalium actuum etiam speculativa, vel si sit cum | |
| 3165 horrore, sequitur in somnis pollutio. Et tunc non habet rationem | |
| 3166 culpae, nec in se nec in sua causa. Tertia vero causa est | |
| 3167 spiritualis extrinseca, puta cum ex operatione Daemonis commoventur | |
| 3168 phantasmata dormientis in ordine ad talem effectum. Et hoc quidem | |
| 3169 quandoque est cum peccato praecedenti, scilicet negligentia | |
| 3170 praeparandi se contra Daemonis illusiones, unde et in sero | |
| 3171 cantatur, <i>hostemque nostrum comprime, ne polluantur corpora</i>. | |
| 3172 Quandoque vero est absque omni culpa hominis, ex sola nequitia | |
| 3173 Daemonis, sicut in collationibus patrum legitur de quodam quod | |
| 3174 semper in diebus festis pollutionem nocturnam patiebatur, hoc | |
| 3175 Diabolo procurante, ut impediretur a sacra communione. Sic igitur | |
| 3176 patet quod nocturna pollutio nunquam est peccatum, quandoque tamen | |
| 53 | 3177 est sequela peccati praecedentis.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 ad 1"><a name="45184"><span class="ref">[45184] IIª-IIae, q. 154 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3178 ergo dicendum quod Salomon non meruit in dormiendo sapientiam a |
| 3179 Deo, sed fuit signum praecedentis desiderii, propter quod dicitur | |
| 3180 talis petitio Deo placuisse, ut Augustinus dicit, XII super Gen. ad | |
| 53 | 3181 Litt.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 ad 2"><a name="45185"><span class="ref">[45185] IIª-IIae, q. 154 a. 5 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3182 secundum dicendum quod, secundum quod vires sensitivae interiores |
| 3183 magis vel minus opprimuntur a somno, propter vaporis turbulentiam | |
| 3184 vel puritatem, secundum hoc usus rationis magis vel minus impeditur | |
| 3185 in dormiendo. Semper tamen quantum ad aliquid impeditur, ut non | |
| 3186 possit omnino liberum iudicium habere, ut in prima parte dictum | |
| 53 | 3187 est. Et ideo non imputatur ei ad culpam quod tunc agit.</p><p title="II-II q. 154 a. 5 ad 3"><a name="45186"><span class="ref">[45186] IIª-IIae, q. 154 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3188 dicendum quod apprehensio rationis non ita impeditur in somno sicut |
| 3189 eius iudicium, quod perficitur per conversionem ad sensibilia, quae | |
| 3190 sunt prima principia cognitionis humanae. Et ideo nihil prohibet | |
| 3191 hominem secundum rationem apprehendere aliquid de novo in | |
| 3192 dormiendo, vel ex ipsis reliquiis praecedentium cogitationum et | |
| 3193 phantasmatibus oblatis, vel etiam ex revelatione divina, aut | |
| 53 | 3194 immissione Angeli boni vel mali.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 6</h3><p title="II-II q. 154 a. 6 arg. 1"><a name="45187"><span class="ref">[45187] IIª-IIae, q. 154 a. 6 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3195 sextum sic proceditur. Videtur quod stuprum non debeat poni una |
| 3196 species luxuriae. Stuprum enim importat illicitam virginum | |
| 3197 deflorationem; ut habetur in decretis, XXXVI Caus., qu. I. Sed hoc | |
| 3198 potest esse soluti cum soluta, quod pertinet ad fornicationem. Ergo | |
| 3199 stuprum non debet poni species luxuriae a fornicatione | |
| 53 | 3200 distincta.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 arg. 2"><a name="45188"><span class="ref">[45188] IIª-IIae, q. 154 a. 6 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3201 Praeterea, Ambrosius dicit, in libro de patriarchis, <i>nemo sibi |
| 3202 blandiatur de legibus hominum, omne stuprum adulterium est</i>. Sed | |
| 3203 specierum ex opposito divisarum una non continetur sub alia. Cum | |
| 3204 ergo adulterium ponatur species luxuriae, videtur quod stuprum | |
| 53 | 3205 species luxuriae poni non debet.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 arg. 3"><a name="45189"><span class="ref">[45189] IIª-IIae, q. 154 a. 6 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3206 Praeterea, inferre alicui iniuriam videtur magis ad iniustitiam |
| 3207 quam ad luxuriam pertinere. Sed ille qui stuprum committit, | |
| 3208 iniuriam facit alteri, scilicet patri puellae quam corrumpit, qui | |
| 3209 potest ad animum suam iniuriam revocare, et agere actione | |
| 3210 iniuriarum contra stupratorem. Ergo stuprum non debet poni species | |
| 53 | 3211 luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 s. c."><a name="45190"><span class="ref">[45190] IIª-IIae, q. 154 a. 6 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3212 contra est quod stuprum proprie consistit in actu venereo quo virgo |
| 3213 defloratur. Cum igitur luxuria proprie sit circa venerea, videtur | |
| 53 | 3214 quod stuprum sit species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 co."><a name="45191"><span class="ref">[45191] IIª-IIae, q. 154 a. 6 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3215 dicendum quod ubi circa materiam alicuius vitii occurrit aliqua |
| 3216 specialis deformitas, ibi debet poni determinata species illius | |
| 3217 vitii. Luxuria autem est peccatum circa venerea existens, ut supra | |
| 3218 dictum est. In virgine autem sub custodia patris existente quaedam | |
| 3219 deformitas specialis occurrit si corrumpatur. Tum ex parte puellae, | |
| 3220 quae, ex hoc quod violatur, nulla pactione coniugali praecedente, | |
| 3221 impeditur a legitimo matrimonio consequendo et ponitur in via | |
| 3222 meretricandi, a quo retrahebatur ne signaculum virginitatis | |
| 3223 amitteret. Tum etiam ex parte patris, qui de eius custodia | |
| 3224 sollicitudinem gerit, secundum illud Eccli. XLII, <i>super filiam | |
| 3225 luxuriosam confirma custodiam, nequando faciat te in opprobrium | |
| 3226 venire inimicis</i>. Et ideo manifestum est quod stuprum, quod | |
| 3227 importat illicitam virginum deflorationem sub cura parentum | |
| 53 | 3228 existentium, est determinate luxuriae species.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 ad 1"><a name="45192"><span class="ref">[45192] IIª-IIae, q. 154 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3229 ergo dicendum quod, quamvis virgo sit soluta a vinculo |
| 3230 matrimoniali, non tamen est soluta a patria potestate. Habet etiam | |
| 3231 speciale impedimentum fornicarii concubitus virginitatis signum, | |
| 3232 quod non debet nisi per matrimonium auferri. Unde stuprum non est | |
| 3233 fornicatio simplex, sed concubitus qui fit cum meretricibus, idest | |
| 3234 mulieribus iam corruptis, ut patet per Glossam, II ad Cor. XII, | |
| 3235 super illud, <i>qui non egerunt poenitentiam super immunditia et | |
| 53 | 3236 fornicatione</i> et cetera.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 ad 2"><a name="45193"><span class="ref">[45193] IIª-IIae, q. 154 a. 6 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3237 secundum dicendum quod Ambrosius ibi aliter accipit stuprum, prout |
| 3238 scilicet communiter sumitur pro omni peccato luxuriae. Unde stuprum | |
| 3239 ibi nominat concubitum viri coniugati cum quacumque alia muliere | |
| 3240 praeter uxorem. Quod patet ex hoc quod subdit, <i>nec viro licet | |
| 3241 quod mulieri non licet</i>. Et hoc modo etiam accipitur Num. V, ubi | |
| 3242 dicitur, <i>si latet adulterium, et testibus argui non potest, quia | |
| 53 | 3243 non est inventa in stupro,</i> et cetera.</p><p title="II-II q. 154 a. 6 ad 3"><a name="45194"><span class="ref">[45194] IIª-IIae, q. 154 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3244 dicendum quod nihil prohibet unum peccatum ex adiunctione alterius |
| 3245 deformius fieri. Fit autem deformius peccatum luxuriae ex peccato | |
| 3246 iniustitiae, quia videtur concupiscentia esse inordinatior quae a | |
| 3247 delectabili non abstinet ut iniuriam vitet. Habet autem duplicem | |
| 3248 iniuriam annexam. Unam quidem ex parte virginis, quam etsi non vi | |
| 3249 corrumpat, tamen eam seducit; et sic tenetur ei satisfacere. Unde | |
| 3250 dicitur Exod. XXII, <i>si seduxerit quis virginem nondum | |
| 3251 desponsatam, dormieritque cum ea, dotabit eam, et habebit uxorem. | |
| 3252 Si autem pater virginis dare noluerit, reddet pecuniam iuxta modum | |
| 3253 dotis quam virgines accipere consueverunt</i>. Aliam vero iniuriam | |
| 3254 facit patri puellae. Unde et ei secundum legem tenetur ad poenam. | |
| 3255 Dicitur enim Deut. XXII, <i>si invenerit vir puellam virginem, quae | |
| 3256 non habet sponsum, et apprehendens concubuerit cum illa, et res ad | |
| 3257 iudicium venerit, dabit qui dormivit cum ea patri puellae | |
| 3258 quinquaginta siclos argenti, et habebit eam uxorem, et quia | |
| 3259 humiliavit illam, non poterit dimittere eam cunctis diebus vitae | |
| 3260 suae</i>. Et hoc ideo, ne videatur ludibrium fecisse, ut Augustinus | |
| 53 | 3261 dicit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 7</h3><p title="II-II q. 154 a. 7 arg. 1"><a name="45195"><span class="ref">[45195] IIª-IIae, q. 154 a. 7 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3262 septimum sic proceditur. Videtur quod raptus non sit species |
| 3263 luxuriae distincta a stupro. Dicit enim Isidorus, in libro Etymol., | |
| 3264 quod <i>stuprum, idest raptus, proprie est illicitus coitus, a | |
| 3265 corrumpendo dictus, unde et qui raptu potitur, stupro fruitur</i>. | |
| 3266 Ergo videtur quod raptus non debeat poni species luxuriae distincta | |
| 53 | 3267 a stupro.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 arg. 2"><a name="45196"><span class="ref">[45196] IIª-IIae, q. 154 a. 7 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3268 Praeterea, raptus videtur quandam violentiam importare, dicitur |
| 3269 enim in decretis, XXXVI Caus., qu. I, quod <i>raptus committitur | |
| 3270 cum puella violenter a domo patris abducitur, ut, corrupta, in | |
| 3271 uxorem habeatur</i>. Sed hoc quod violentia alicui inferatur, per | |
| 3272 accidens se habet ad luxuriam, quae per se respicit delectationem | |
| 3273 concubitus. Ergo videtur quod raptus non debeat poni determinata | |
| 53 | 3274 species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 arg. 3"><a name="45197"><span class="ref">[45197] IIª-IIae, q. 154 a. 7 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3275 Praeterea, peccatum luxuriae per matrimonium cohibetur, dicitur |
| 3276 enim I ad Cor. VII, <i>propter fornicationem, unusquisque suam | |
| 3277 habeat</i>. Sed raptus impedit matrimonium sequens, dicitur enim in | |
| 3278 Concilio Meldensi, <i>placuit ut hi qui rapiunt feminas, vel | |
| 3279 furantur vel seducunt, eas nullatenus habeant uxores, quamvis eas | |
| 3280 postmodum nuptialiter cum consensu parentum suorum susceperint</i>. | |
| 3281 Ergo raptus non est determinata species luxuriae a stupro | |
| 53 | 3282 distincta.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 arg. 4"><a name="45198"><span class="ref">[45198] IIª-IIae, q. 154 a. 7 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3283 Praeterea, aliquis potest cognoscere suam sponsam absque peccato |
| 3284 luxuriae. Sed raptus potest committi si aliquis violenter sponsam | |
| 3285 suam auferat de domo parentum et eam carnaliter cognoscat. Ergo | |
| 53 | 3286 raptus non debet poni determinata species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 s. c."><a name="45199"><span class="ref">[45199] IIª-IIae, q. 154 a. 7 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3287 contra est quod raptus est illicitus coitus, ut Isidorus dicit. Sed |
| 3288 hoc pertinet ad peccatum luxuriae. Ergo raptus est species | |
| 53 | 3289 luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 co."><a name="45200"><span class="ref">[45200] IIª-IIae, q. 154 a. 7 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3290 dicendum quod raptus, prout nunc de eo loquimur, est species |
| 3291 luxuriae. Et quandoque quidem in idem concurrit cum stupro; | |
| 3292 quandoque autem invenitur raptus sine stupro; quandoque vero | |
| 3293 stuprum sine raptu. Concurrunt quidem in idem, quando aliquis | |
| 3294 violentiam infert ad virginem illicite deflorandam. Quae quidem | |
| 3295 violentia quandoque infertur tam ipsi virgini quam patri, quandoque | |
| 3296 autem infertur patri, sed non virgini, puta cum ipsa consentit ut | |
| 3297 per violentiam de domo patris abstrahatur. Differt etiam violentia | |
| 3298 raptus alio modo, quia quandoque puella violenter abducitur a domo | |
| 3299 parentum et violenter corrumpitur; quandoque autem, etsi violenter | |
| 3300 abducatur, non tamen violenter corrumpitur, sed de voluntate | |
| 3301 virginis, sive corrumpatur fornicario concubitu, sive matrimoniali. | |
| 3302 Qualitercumque enim violentia adsit, salvatur ratio raptus. | |
| 3303 Invenitur autem raptus sine stupro, puta si aliquis rapiat viduam | |
| 3304 vel puellam corruptam. Unde Symmachus Papa dicit, <i>raptores | |
| 3305 viduarum vel virginum, ob immanitatem facinoris tanti, | |
| 3306 detestamur</i>. Stuprum vero sine raptu invenitur, quando aliquis | |
| 53 | 3307 absque violentiae illatione virginem illicite deflorat.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 ad 1"><a name="45201"><span class="ref">[45201] IIª-IIae, q. 154 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3308 ergo dicendum quod, quia raptus plerumque cum stupro in idem |
| 53 | 3309 concurrit, ideo quandoque unum pro alio ponitur.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 ad 2"><a name="45202"><span class="ref">[45202] IIª-IIae, q. 154 a. 7 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3310 secundum dicendum quod illatio violentiae videtur procedere ex |
| 3311 magnitudine concupiscentiae, ex qua aliquis non refugit periculo se | |
| 53 | 3312 iniicere violentiae inferendae.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 ad 3"><a name="45203"><span class="ref">[45203] IIª-IIae, q. 154 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3313 dicendum quod aliter est dicendum in raptu puellarum quae sunt |
| 3314 aliis desponsatae, et aliter de raptu illarum quae non sunt aliis | |
| 3315 desponsatae. Illae enim quae sunt aliis desponsatae restituendae | |
| 3316 sunt sponsis, qui in eis ex ipsa desponsatione ius habent. Illae | |
| 3317 autem quae non sunt aliis desponsatae, restituendae sunt primo | |
| 3318 patriae potestati, et tunc, de voluntate parentum, licite possunt | |
| 3319 eas in uxores accipere. Si tamen aliter fiat, illicite matrimonium | |
| 3320 contrahitur, tenetur enim quicumque rem rapit ad eius | |
| 3321 restitutionem. Nec tamen raptus dirimit matrimonium iam contractum, | |
| 3322 etsi impediat contrahendum. Quod autem dicitur in praedicto | |
| 3323 Concilio, dictum est in detestationem illius criminis, et est | |
| 3324 abrogatum. Unde Hieronymus contrarium dicit. <i>Tria, inquit, | |
| 3325 legitima coniugia in Scripturis leguntur. Primum est, virgo casta | |
| 3326 in virginitate viro data legitime. Secundum est, virgo in civitate | |
| 3327 deprehensa a viro et illi per vim copulata, si voluerit pater eius, | |
| 3328 dotabit eam iste vir quantum iudicaverit pater, et dabit pretium | |
| 3329 pudicitiae eius. Tertium autem est, quando aufertur ei et alteri | |
| 3330 traditur de voluntate patris</i>. Vel potest intelligi de illis | |
| 53 | 3331 quae sunt aliis desponsatae, et maxime per verba de praesenti.</p><p title="II-II q. 154 a. 7 ad 4"><a name="45204"><span class="ref">[45204] IIª-IIae, q. 154 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum |
| 28 | 3332 dicendum quod sponsus ex ipsa desponsatione habet aliquod ius in |
| 3333 sua sponsa. Et ideo, quamvis peccet violentiam inferendo, excusatur | |
| 3334 tamen a crimine raptus. Unde Gelasius Papa dicit, <i>lex illa | |
| 3335 praeteritorum principum ibi raptum dixit esse commissum, ubi puella | |
| 53 | 3336 de cuius nuptiis nihil actum fuerat, videbatur abducta</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 8</h3><p title="II-II q. 154 a. 8 arg. 1"><a name="45205"><span class="ref">[45205] IIª-IIae, q. 154 a. 8 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3337 octavum sic proceditur. Videtur quod adulterium non sit determinata |
| 3338 species luxuriae ab aliis distincta. Dicitur enim adulterium ex eo | |
| 3339 quod aliquis ad alteram accedit praeter suam, sicut dicit quaedam | |
| 3340 Glossa super Exodum. Sed alia mulier praeter suam potest esse | |
| 3341 diversarum conditionum, scilicet vel virgo in potestate patris | |
| 3342 existens, vel meretrix, vel cuiuscumque alterius conditionis. Ergo | |
| 3343 videtur quod adulterium non sit species luxuriae ab aliis | |
| 53 | 3344 distincta.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 arg. 2"><a name="45206"><span class="ref">[45206] IIª-IIae, q. 154 a. 8 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3345 Praeterea, Hieronymus dicit quod <i>nihil interest ex qua causa |
| 3346 quis insaniat. Unde Sixtus Pythagoricus, adulter, inquit, est | |
| 3347 amator ardentior in suam uxorem</i>. Et pari ratione, in quamlibet | |
| 3348 aliam mulierem. Sed in omni luxuria est amor ardentior debito. Ergo | |
| 3349 adulterium invenitur in omni luxuria. Non ergo debet poni luxuriae | |
| 53 | 3350 species.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 arg. 3"><a name="45207"><span class="ref">[45207] IIª-IIae, q. 154 a. 8 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3351 Praeterea, ubi est eadem ratio deformitatis, ibi non videtur esse |
| 3352 alia species peccati. Sed in stupro et adulterio videtur esse eadem | |
| 3353 ratio deformitatis, quia utrobique violatur mulier alienae | |
| 3354 potestati subiecta. Ergo adulterium non est determinata species | |
| 53 | 3355 luxuriae ab aliis distincta.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 s. c."><a name="45208"><span class="ref">[45208] IIª-IIae, q. 154 a. 8 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3356 contra est quod Leo Papa dicit quod <i>adulterium committitur cum, |
| 3357 propriae libidinis instinctu vel alienae consensu, cum altero vel | |
| 3358 altera contra pactum coniugale concumbitur</i>. Sed hoc importat | |
| 3359 specialem deformitatem luxuriae. Ergo adulterium est determinata | |
| 53 | 3360 species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 co."><a name="45209"><span class="ref">[45209] IIª-IIae, q. 154 a. 8 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3361 dicendum quod adulterium, sicut ipsum nomen sonat, est accessus ad |
| 3362 alienum torum. In quo quidem dupliciter contra castitatem et | |
| 3363 humanae generationis bonum aliquis delinquit, primo quidem, | |
| 3364 inquantum accedit ad mulierem non sibi matrimonio copulatam, quod | |
| 3365 requiritur ad bonum prolis propriae educandae; alio modo, quia | |
| 3366 accedit ad mulierem alteri per matrimonium copulatam, et sic | |
| 3367 impedit bonum prolis alienae. Eadem ratio est de muliere coniugata | |
| 3368 quae per adulterium corrumpitur. Unde dicitur Eccli. XXIII, | |
| 3369 <i>omnis mulier relinquens virum suum, peccabit, primo enim, in | |
| 3370 lege altissimi incredibilis fuit</i>, in qua scilicet praecipitur, | |
| 3371 non moechaberis; <i>et secundo, virum suum derelinquit</i>, in quo | |
| 3372 facit contra certitudinem prolis eius; tertio, <i>in adulterio | |
| 3373 fornicata est, et ex alio viro filios statuit sibi</i>, quod est | |
| 3374 contra bonum propriae prolis. Sed primum est commune in omnibus | |
| 3375 peccatis mortalibus, alia vero duo specialiter pertinent ad | |
| 3376 deformitatem adulterii. Unde manifestum est quod adulterium est | |
| 3377 determinata species luxuriae, utpote specialem deformitatem habens | |
| 53 | 3378 circa actus venereos.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 ad 1"><a name="45210"><span class="ref">[45210] IIª-IIae, q. 154 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3379 ergo dicendum quod ille qui habet uxorem, si ad aliam accedit, |
| 3380 peccatum eius potest denominari vel ex parte sua, et sic semper est | |
| 3381 adulterium, quia contra fidem matrimonii agit, vel ex parte | |
| 3382 mulieris ad quam accedit. Et sic quandoque est adulterium, puta cum | |
| 3383 coniugatus accedit ad uxorem alterius, quandoque autem habet | |
| 3384 rationem stupri, vel alicuius alterius, secundum diversas | |
| 3385 conditiones mulierum ad quas accedit. Dictum est autem supra quod | |
| 3386 species luxuriae accipiuntur secundum diversas mulierum | |
| 53 | 3387 conditiones.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 ad 2"><a name="45211"><span class="ref">[45211] IIª-IIae, q. 154 a. 8 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3388 secundum dicendum quod matrimonium specialiter est ordinatum ad |
| 3389 bonum humanae prolis, sicut dictum est. Adulterium autem | |
| 3390 specialiter matrimonio contrariatur, inquantum violat matrimonii | |
| 3391 fidem, quam quis coniugi debet. Et quia ille qui est ardentior | |
| 3392 amator uxoris, facit contra bonum matrimonii, inhoneste eo utens, | |
| 3393 licet fidem non violet; ideo aliqualiter potest adulter nominari; | |
| 53 | 3394 et magis quam ille qui est ardentior amator alterius mulieris.</p><p title="II-II q. 154 a. 8 ad 3"><a name="45212"><span class="ref">[45212] IIª-IIae, q. 154 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3395 dicendum quod uxor est in potestate viri sicut ei matrimonio |
| 3396 copulata, puella autem est sub potestate patris sicut per eum | |
| 3397 matrimonio copulanda. Et ideo alio modo contra bonum matrimonii est | |
| 3398 peccatum adulterii, et alio modo peccatum stupri. Et propter hoc | |
| 3399 ponuntur diversae luxuriae species. De aliis autem ad adulterium | |
| 3400 pertinentibus dicetur in tertia parte, cum de matrimonio | |
| 53 | 3401 tractabitur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 9</h3><p title="II-II q. 154 a. 9 arg. 1"><a name="45213"><span class="ref">[45213] IIª-IIae, q. 154 a. 9 arg. 1</span></a> Ad nonum |
| 28 | 3402 sic proceditur. Videtur quod incestus non sit species determinata |
| 3403 luxuriae. Incestus enim dicitur per privationem castitatis. Sed | |
| 3404 castitati universaliter opponitur luxuria. Ergo videtur quod | |
| 3405 incestus non sit species luxuriae, sed sit universaliter ipsa | |
| 53 | 3406 luxuria.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 arg. 2"><a name="45214"><span class="ref">[45214] IIª-IIae, q. 154 a. 9 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3407 Praeterea, in decretis dicitur, XXXVI, qu. I, quod <i>incestus est |
| 3408 consanguinearum vel affinium abusus</i>. Sed affinitas differt a | |
| 3409 consanguinitate. Ergo incestus non est una species luxuriae, sed | |
| 53 | 3410 plures.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 arg. 3"><a name="45215"><span class="ref">[45215] IIª-IIae, q. 154 a. 9 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3411 Praeterea, illud quod de se non importat aliquam deformitatem, non |
| 3412 constituit aliquam determinatam speciem vitii. Sed accedere ad | |
| 3413 consanguineas vel affines non est secundum se deforme, alias, nullo | |
| 3414 tempore licuisset. Ergo incestus non est determinata species | |
| 53 | 3415 luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 s. c."><a name="45216"><span class="ref">[45216] IIª-IIae, q. 154 a. 9 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3416 contra est quod species luxuriae distinguuntur secundum conditiones |
| 3417 mulierum quibus aliqui abutuntur. Sed incestu importatur specialis | |
| 3418 conditio mulierum, quia est abusus consanguinearum vel affinium, ut | |
| 53 | 3419 dictum est. Ergo incestus est determinata species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 co."><a name="45217"><span class="ref">[45217] IIª-IIae, q. 154 a. 9 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3420 dicendum quod, sicut dictum est, ibi necesse est inveniri |
| 3421 determinatam speciem luxuriae, ubi invenitur aliquid repugnans | |
| 3422 debito usui venereorum. In usu autem consanguinearum vel affinium | |
| 3423 invenitur aliquid incongruum commixtioni venereae, triplici | |
| 3424 ratione. Primo quidem, quia naturaliter homo debet quandam | |
| 3425 honorificentiam parentibus, et per consequens aliis consanguineis, | |
| 3426 qui ex eisdem parentibus de propinquo originem trahunt, in tantum | |
| 3427 quod apud antiquos, ut maximus Valerius refert, non erat fas filium | |
| 3428 simul cum patre balneari, ne scilicet se invicem nudos | |
| 3429 conspicerent. Manifestum est autem secundum praedicta quod in | |
| 3430 actibus venereis maxime consistit quaedam turpitudo honorificentiae | |
| 3431 contraria, unde de his homines verecundantur. Et ideo incongruum | |
| 3432 est quod commixtio venerea fiat talium personarum ad invicem. Et | |
| 3433 haec causa videtur exprimi Levit. XVIII, ubi dicitur, <i>mater tua | |
| 3434 est, non revelabis turpitudinem eius</i>. Et idem postea dicit in | |
| 3435 aliis. Secunda ratio est quia personas sanguine coniunctas necesse | |
| 3436 est ad invicem simul conversari. Unde si homines non arcerentur a | |
| 3437 commixtione venerea, nimia opportunitas daretur hominibus venereae | |
| 3438 commixtionis, et sic animi hominum nimis emollescerent per | |
| 3439 luxuriam. Et ideo in veteri lege illae personae specialiter | |
| 3440 videntur esse prohibitae quas necesse est simul commorari. Tertia | |
| 3441 ratio est quia per hoc impediretur multiplicatio amicorum, dum enim | |
| 3442 homo uxorem extraneam accipit, iunguntur sibi quadam speciali | |
| 3443 amicitia omnes consanguinei uxoris, ac si essent consanguinei sui. | |
| 3444 Unde Augustinus dicit, XV de Civ. Dei, <i>habita est ratio | |
| 3445 rectissima caritatis ut homines, quibus esset utilis atque honesta | |
| 3446 concordia, diversarum vicissitudinum vinculis necterentur, nec unus | |
| 3447 in uno multas haberet, sed singulae spargerentur in singulos</i>. | |
| 3448 Addit autem Aristoteles quartam rationem, in II Politic., quia cum | |
| 3449 naturaliter homo consanguineam diligat, si adderetur amor qui est | |
| 3450 ex commixtione venerea, fieret nimius ardor amoris, et maximum | |
| 3451 libidinis incentivum; quod castitati repugnat. Unde manifestum est | |
| 53 | 3452 quod incestus est determinata luxuriae species.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 ad 1"><a name="45218"><span class="ref">[45218] IIª-IIae, q. 154 a. 9 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3453 ergo dicendum quod abusus coniunctarum personarum maxime induceret |
| 3454 corruptelam castitatis, tum propter opportunitatem; tum etiam | |
| 3455 propter nimium ardorem amoris, ut dictum est. Et ideo antonomastice | |
| 53 | 3456 abusus talium personarum vocatur incestus.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 ad 2"><a name="45219"><span class="ref">[45219] IIª-IIae, q. 154 a. 9 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3457 secundum dicendum quod persona affinis coniungitur alicui propter |
| 3458 personam consanguinitate coniunctam. Et ideo, quia unum est propter | |
| 3459 alterum, eiusdem rationis inconvenientiam facit consanguinitas et | |
| 53 | 3460 affinitas.</p><p title="II-II q. 154 a. 9 ad 3"><a name="45220"><span class="ref">[45220] IIª-IIae, q. 154 a. 9 ad 3</span></a> Ad tertium |
| 28 | 3461 dicendum quod in commixtione personarum coniunctarum aliquid est |
| 3462 quod est secundum se indecens et repugnans naturali rationi, sicut | |
| 3463 quod commixtio fiat inter parentes et filios, quorum est per se et | |
| 3464 immediata cognatio, nam filii naturaliter honorem debent | |
| 3465 parentibus. Unde philosophus dicit, in IX de Animal., quod quidam | |
| 3466 equus, quia deceptus fuit ut matri commisceretur, seipsum | |
| 3467 praecipitavit, quasi prae horrore, eo quod etiam animalibus | |
| 3468 aliquibus inest naturalis reverentia ad parentes. Aliae vero | |
| 3469 personae quae non coniunguntur secundum seipsas, sed per ordinem ad | |
| 3470 parentes, non habent ita ex seipsis indecentiam sed variatur circa | |
| 3471 hoc decentia vel indecentia secundum consuetudinem et legem humanam | |
| 3472 vel divinam. Quia, ut dictum est, usus venereorum, quia ordinatur | |
| 3473 ad bonum commune, subiacet legi. Et ideo, sicut Augustinus dicit, | |
| 3474 XV de Civ. Dei, <i>commixtio sororum et fratrum, quanto fuit | |
| 3475 antiquior, compellente necessitate, tanto postea facta est | |
| 53 | 3476 damnabilior, religione prohibente</i>.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 10</h3><p title="II-II q. 154 a. 10 arg. 1"><a name="45221"><span class="ref">[45221] IIª-IIae, q. 154 a. 10 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3477 decimum sic proceditur. Videtur quod sacrilegium non possit esse |
| 3478 species luxuriae. Eadem enim species non invenitur sub diversis | |
| 3479 generibus non subalternatim positis. Sed sacrilegium est species | |
| 3480 irreligiositatis, ut supra habitum est. Ergo sacrilegium non potest | |
| 53 | 3481 poni species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 arg. 2"><a name="45222"><span class="ref">[45222] IIª-IIae, q. 154 a. 10 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3482 Praeterea, in decretis, XXXVI Caus., qu. I, sacrilegium non ponitur |
| 3483 inter alia quae ponuntur species luxuriae. Ergo videtur quod non | |
| 53 | 3484 sit luxuriae species.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 arg. 3"><a name="45223"><span class="ref">[45223] IIª-IIae, q. 154 a. 10 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3485 Praeterea, sicut per luxuriam contingit aliquid fieri contra |
| 3486 aliquam rem sacram, ita etiam per alia vitiorum genera. Sed | |
| 3487 sacrilegium non ponitur species gulae, aut alterius alicuius | |
| 53 | 3488 huiusmodi vitii. Ergo etiam non debet poni species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 s. c."><a name="45224"><span class="ref">[45224] IIª-IIae, q. 154 a. 10 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3489 contra est quod Augustinus dicit, XV de Civ. Dei, quod <i>sicut |
| 3490 iniquum est aviditate possidendi transgredi limitem agrorum, ita | |
| 3491 etiam iniquum est libidine concumbendi subvertere limitem | |
| 3492 morum</i>. Sed transgredi limitem agrorum in rebus sacris est | |
| 3493 peccatum sacrilegii. Ergo, pari ratione, subvertere limitem morum | |
| 3494 libidine concumbendi in rebus sacris, facit sacrilegii vitium. Sed | |
| 3495 libido concumbendi pertinet ad luxuriam. Ergo sacrilegium est | |
| 53 | 3496 luxuriae species.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 co."><a name="45225"><span class="ref">[45225] IIª-IIae, q. 154 a. 10 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3497 dicendum quod, sicut supra dictum est, actus unius virtutis vel |
| 3498 vitii ordinatus ad finem alterius, assumit speciem illius, sicut | |
| 3499 furtum quod propter adulterium committitur, transit in speciem | |
| 3500 adulterii. Manifestum est autem quod observatio castitatis secundum | |
| 3501 quod ordinatur ad cultum Dei, sit actus religionis, ut patet in | |
| 3502 illis qui vovent et servant virginitatem, ut patet per Augustinum, | |
| 3503 in libro de virginitate. Unde manifestum est quod etiam luxuria, | |
| 3504 secundum quod violat aliquid ad divinum cultum pertinens, pertinet | |
| 3505 ad speciem sacrilegii. Et secundum hoc, sacrilegium potest poni | |
| 53 | 3506 species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 ad 1"><a name="45226"><span class="ref">[45226] IIª-IIae, q. 154 a. 10 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3507 ergo dicendum quod luxuria secundum quod ordinatur ad finem |
| 3508 alterius vitii, efficitur illius vitii species. Et sic aliqua | |
| 3509 luxuriae species potest etiam esse species irreligiositatis, sicut | |
| 53 | 3510 cuiusdam superioris generis.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 ad 2"><a name="45227"><span class="ref">[45227] IIª-IIae, q. 154 a. 10 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3511 secundum dicendum quod ibi enumerantur illa quae sunt species |
| 3512 luxuriae secundum seipsa, sacrilegium autem est species luxuriae | |
| 3513 secundum quod ordinatur ad finem alterius vitii. Et potest | |
| 3514 concurrere cum diversis speciebus luxuriae. Si enim aliquis | |
| 3515 abutatur persona coniuncta sibi secundum spiritualem cognationem, | |
| 3516 committit sacrilegium ad modum incestus. Si autem abutatur virgine | |
| 3517 Deo sacrata, inquantum est sponsa Christi, est sacrilegium per | |
| 3518 modum adulterii; inquantum vero est sub spiritualis patris cura | |
| 3519 constituta, erit quoddam spirituale stuprum; et si violentia | |
| 3520 inferatur, erit spiritualis raptus, qui etiam secundum leges | |
| 3521 civiles gravius punitur quam alius raptus. Unde Iustinianus | |
| 3522 imperator dicit, <i>si quis, non dicam rapere, sed attentare | |
| 3523 tantummodo, matrimonii iungendi causa, sacratissimas virgines ausus | |
| 53 | 3524 fuerit, capitali poena feriatur</i>.</p><p title="II-II q. 154 a. 10 ad 3"><a name="45228"><span class="ref">[45228] IIª-IIae, q. 154 a. 10 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 3525 tertium dicendum quod sacrilegium committitur in re sacrata. Res |
| 3526 autem sacrata est vel persona sacrata quae concupiscitur ad | |
| 3527 concubitum, et sic pertinet ad luxuriam. Vel quae concupiscitur ad | |
| 3528 possidendum, et sic pertinet ad iniustitiam. Potest etiam ad iram | |
| 3529 pertinere sacrilegium, puta si aliquis ex ira iniuriam inferat | |
| 3530 personae sacrae. Vel, si gulose cibum sacratum assumat, sacrilegium | |
| 3531 committit. Specialius tamen sacrilegium attribuitur luxuriae, quae | |
| 3532 opponitur castitati, ad cuius observantiam aliquae personae | |
| 53 | 3533 specialiter consecrantur.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 11</h3><p title="II-II q. 154 a. 11 arg. 1"><a name="45229"><span class="ref">[45229] IIª-IIae, q. 154 a. 11 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3534 undecimum sic proceditur. Videtur quod vitium contra naturam non |
| 3535 sit species luxuriae. Quia in praedicta enumeratione specierum | |
| 3536 luxuriae nulla fit mentio de vitio contra naturam. Ergo non est | |
| 53 | 3537 species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 arg. 2"><a name="45230"><span class="ref">[45230] IIª-IIae, q. 154 a. 11 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3538 Praeterea, luxuria opponitur virtuti, et ita sub malitia |
| 3539 continetur. Sed vitium contra naturam non continetur sub malitia, | |
| 3540 sed sub bestialitate, ut patet per philosophum, in VII Ethic. Ergo | |
| 53 | 3541 vitium contra naturam non est species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 arg. 3"><a name="45231"><span class="ref">[45231] IIª-IIae, q. 154 a. 11 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3542 Praeterea, luxuria consistit circa actus ad generationem humanam |
| 3543 ordinatos, ut ex supra dictis patet. Sed vitium contra naturam | |
| 3544 consistit circa actus ex quibus non potest generatio sequi. Ergo | |
| 53 | 3545 vitium contra naturam non est species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 s. c."><a name="45232"><span class="ref">[45232] IIª-IIae, q. 154 a. 11 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3546 contra est quod, II ad Cor. XII, connumeratur aliis luxuriae |
| 3547 speciebus, ubi dicitur, <i>non egerunt poenitentiam super | |
| 3548 immunditia et fornicatione et impudicitia</i>, ubi dicit Glossa, | |
| 53 | 3549 <i>immunditia, idest, luxuria contra naturam</i>.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 co."><a name="45233"><span class="ref">[45233] IIª-IIae, q. 154 a. 11 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3550 dicendum quod, sicut supra dictum est, ibi est determinata luxuriae |
| 3551 species ubi specialis ratio deformitatis occurrit quae facit | |
| 3552 indecentem actum venereum. Quod quidem potest esse dupliciter. Uno | |
| 3553 quidem modo, quia repugnat rationi rectae, quod est commune in omni | |
| 3554 vitio luxuriae. Alio modo, quia etiam, super hoc, repugnat ipsi | |
| 3555 ordini naturali venerei actus qui convenit humanae speciei, quod | |
| 3556 dicitur vitium contra naturam. Quod quidem potest pluribus modis | |
| 3557 contingere. Uno quidem modo, si absque omni concubitu, causa | |
| 3558 delectationis venereae, pollutio procuretur, quod pertinet ad | |
| 3559 peccatum immunditiae, quam quidam mollitiem vocant. Alio modo, si | |
| 3560 fiat per concubitum ad rem non eiusdem speciei, quod vocatur | |
| 3561 bestialitas. Tertio modo, si fiat per concubitum ad non debitum | |
| 3562 sexum, puta masculi ad masculum vel feminae ad feminam, ut | |
| 3563 apostolus dicit, ad Rom. I, quod dicitur sodomiticum vitium. | |
| 3564 Quarto, si non servetur naturalis modus concumbendi, aut quantum ad | |
| 3565 instrumentum non debitum; aut quantum ad alios monstruosos et | |
| 53 | 3566 bestiales concumbendi modos.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 ad 1"><a name="45234"><span class="ref">[45234] IIª-IIae, q. 154 a. 11 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3567 ergo dicendum quod ibi enumerantur species luxuriae quae non |
| 3568 repugnant humanae naturae. Et ideo praetermittitur vitium contra | |
| 53 | 3569 naturam.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 ad 2"><a name="45235"><span class="ref">[45235] IIª-IIae, q. 154 a. 11 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3570 secundum dicendum quod bestialitas differt a malitia, quae humanae |
| 3571 virtuti opponitur, per quendam excessum circa eandem materiam. Et | |
| 53 | 3572 ideo ad idem genus reduci potest.</p><p title="II-II q. 154 a. 11 ad 3"><a name="45236"><span class="ref">[45236] IIª-IIae, q. 154 a. 11 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 3573 tertium dicendum quod luxuriosus non intendit generationem humanam, |
| 3574 sed delectationem veneream, quam potest aliquis experiri sine | |
| 3575 actibus ex quibus sequitur humana generatio. Et hoc est quod | |
| 53 | 3576 quaeritur in vitio contra naturam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 12</h3><p title="II-II q. 154 a. 12 arg. 1"><a name="45237"><span class="ref">[45237] IIª-IIae, q. 154 a. 12 arg. 1</span></a> Ad |
| 28 | 3577 duodecimum sic proceditur. Videtur quod vitium contra naturam non |
| 3578 sit maximum peccatum inter species luxuriae. Tanto enim aliquod | |
| 3579 peccatum est gravius, quanto magis contrariatur caritati. Sed magis | |
| 3580 videntur contrariari caritati proximi adulterium et stuprum et | |
| 3581 raptus, quae vergunt in iniuriam proximi, quam peccata contra | |
| 3582 naturam, per quae nullus alteri iniuriatur. Ergo peccatum contra | |
| 53 | 3583 naturam non est maximum inter species luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 arg. 2"><a name="45238"><span class="ref">[45238] IIª-IIae, q. 154 a. 12 arg. 2</span></a> |
| 28 | 3584 Praeterea, illa peccata videntur esse gravissima quae contra Deum |
| 3585 committuntur. Sed sacrilegium directe committitur contra Deum, quia | |
| 3586 vergit in iniuriam divini cultus. Ergo sacrilegium est gravius | |
| 53 | 3587 peccatum quam vitium contra naturam.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 arg. 3"><a name="45239"><span class="ref">[45239] IIª-IIae, q. 154 a. 12 arg. 3</span></a> |
| 28 | 3588 Praeterea, tanto aliquod peccatum videtur esse gravius, quanto |
| 3589 exercetur in personam quam magis diligere debemus. Sed secundum | |
| 3590 ordinem caritatis magis debemus diligere personas nobis coniunctas, | |
| 3591 quae polluuntur per incestum, quam personas extraneas, quae | |
| 3592 interdum polluuntur per vitium contra naturam. Ergo incestus est | |
| 53 | 3593 gravius peccatum quam vitium contra naturam.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 arg. 4"><a name="45240"><span class="ref">[45240] IIª-IIae, q. 154 a. 12 arg. 4</span></a> |
| 28 | 3594 Praeterea, si vitium contra naturam est gravissimum, videtur quod |
| 3595 tanto est gravius quanto est magis contra naturam. Sed maxime | |
| 3596 videtur esse contra naturam peccatum immunditiae seu mollitiei, | |
| 3597 quia hoc maxime videtur esse secundum naturam, ut alterum sit agens | |
| 3598 et alterum patiens. Ergo, secundum hoc, immunditia esset | |
| 3599 gravissimum inter vitia contra naturam. Hoc autem est falsum. Non | |
| 3600 ergo vitia contra naturam sunt gravissima inter peccata | |
| 53 | 3601 luxuriae.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 s. c."><a name="45241"><span class="ref">[45241] IIª-IIae, q. 154 a. 12 s. c.</span></a> Sed |
| 28 | 3602 contra est quod Augustinus dicit, in libro de Adulterin. coniugiis, |
| 3603 quod omnium horum, peccatorum scilicet quae ad luxuriam pertinent, | |
| 53 | 3604 pessimum est quod contra naturam fit.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 co."><a name="45242"><span class="ref">[45242] IIª-IIae, q. 154 a. 12 co.</span></a> Respondeo |
| 28 | 3605 dicendum quod in quolibet genere pessima est principii corruptio, |
| 3606 ex quo alia dependent. Principia autem rationis sunt ea quae sunt | |
| 3607 secundum naturam, nam ratio, praesuppositis his quae sunt a natura | |
| 3608 determinata, disponit alia secundum quod convenit. Et hoc apparet | |
| 3609 tam in speculativis quam in operativis. Et ideo, sicut in | |
| 3610 speculativis error circa ea quorum cognitio est homini naturaliter | |
| 3611 indita, est gravissimus et turpissimus; ita in agendis agere contra | |
| 3612 ea quae sunt secundum naturam determinata, est gravissimum et | |
| 3613 turpissimum. Quia ergo in vitiis quae sunt contra naturam | |
| 3614 transgreditur homo id quod est secundum naturam determinatum circa | |
| 3615 usum venereum, inde est quod in tali materia hoc peccatum est | |
| 3616 gravissimum. Post quod est incestus, qui, sicut dictum est, est | |
| 3617 contra naturalem reverentiam quam personis coniunctis debemus. Per | |
| 3618 alias autem luxuriae species praeteritur solum id quod est secundum | |
| 3619 rationem rectam determinatum, ex praesuppositione tamen naturalium | |
| 3620 principiorum. Magis autem repugnat rationi quod aliquis venereis | |
| 3621 utatur non solum contra id quod convenit proli generandae, sed | |
| 3622 etiam cum iniuria alterius. Et ideo fornicatio simplex, quae | |
| 3623 committitur sine iniuria alterius personae, est minima inter | |
| 3624 species luxuriae. Maior autem iniuria est si quis abutatur muliere | |
| 3625 alterius potestati subiecta ad usum generationis, quam ad solam | |
| 3626 custodiam. Et ideo adulterium est gravius quam stuprum. Et utrumque | |
| 3627 aggravatur per violentiam. Propter quod, raptus virginis est | |
| 3628 gravius quam stuprum, et raptus uxoris quam adulterium. Et haec | |
| 3629 etiam omnia aggravantur secundum rationem sacrilegii, ut supra | |
| 53 | 3630 dictum est.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 ad 1"><a name="45243"><span class="ref">[45243] IIª-IIae, q. 154 a. 12 ad 1</span></a> Ad primum |
| 28 | 3631 ergo dicendum quod, sicut ordo rationis rectae est ab homine, ita |
| 3632 ordo naturae est ab ipso Deo. Et ideo in peccatis contra naturam, | |
| 3633 in quibus ipse ordo naturae violatur, fit iniuria ipsi Deo, | |
| 3634 ordinatori naturae. Unde Augustinus dicit, III Confess., | |
| 3635 <i>flagitia quae sunt contra naturam, ubique ac semper detestanda | |
| 3636 atque punienda sunt, qualia Sodomitarum fuerunt, quae si omnes | |
| 3637 gentes facerent, eodem criminis reatu divina lege tenerentur, quae | |
| 3638 non sic fecit homines ut se illo uterentur modo. Violatur quippe | |
| 3639 ipsa societas quae cum Deo nobis esse debet, cum eadem natura cuius | |
| 53 | 3640 ille auctor est, libidinis perversitate polluitur</i>.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 ad 2"><a name="45244"><span class="ref">[45244] IIª-IIae, q. 154 a. 12 ad 2</span></a> Ad |
| 28 | 3641 secundum dicendum quod etiam vitia contra naturam sunt contra Deum, |
| 3642 ut dictum est. Et tanto sunt graviora quam sacrilegii corruptela, | |
| 3643 quanto ordo naturae humanae inditus est prior et stabilior quam | |
| 53 | 3644 quilibet alius ordo superadditus.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 ad 3"><a name="45245"><span class="ref">[45245] IIª-IIae, q. 154 a. 12 ad 3</span></a> Ad |
| 28 | 3645 tertium dicendum quod unicuique individuo magis est coniuncta |
| 3646 natura speciei quam quodcumque aliud individuum. Et ideo peccata | |
| 53 | 3647 quae fiunt contra naturam speciei, sunt graviora.</p><p title="II-II q. 154 a. 12 ad 4"><a name="45246"><span class="ref">[45246] IIª-IIae, q. 154 a. 12 ad 4</span></a> Ad |
| 28 | 3648 quartum dicendum quod gravitas in peccato magis attenditur ex abusu |
| 3649 alicuius rei quam ex omissione debiti usus. Et ideo inter vitia | |
| 3650 contra naturam infimum locum tenet peccatum immunditiae, quod | |
| 3651 consistit in sola omissione concubitus ad alterum. Gravissimum | |
| 3652 autem est peccatum bestialitatis, ubi non servatur debita species. | |
| 3653 Unde super illud Gen. XXXVII, accusavit fratres suos crimine | |
| 3654 pessimo, dicit Glossa, quod cum pecoribus miscebantur. Post hoc | |
| 3655 autem est vitium sodomiticum, ubi non servatur debitus sexus. Post | |
| 3656 hoc autem est peccatum ex eo quod non servatur debitus modus | |
| 3657 concumbendi. Magis autem si non sit debitum vas, quam si sit | |
| 3658 inordinatio secundum aliqua alia pertinentia ad modum | |
| 53 | 3659 concubitus.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 3660 <p><a href="sth3144.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 3661 <a href="sth3155.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 3662 <br/> | |
| 3663 <hr/> | |
| 3664 <br/> | |
| 3665 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 3666 hanc editionem<br/> | |
| 3667 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 3668 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 3669 </div></body> | |
| 3670 </html> |
