Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth1002.html @ 99:71f2c033089e
change dtd location for new machine
| author | ht |
|---|---|
| date | Sat, 01 Nov 2014 15:28:52 +0000 |
| parents | d777cc3962f2 |
| children |
| rev | line source |
|---|---|
| 53 | 1 <?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?> |
| 2 <!DOCTYPE html | |
| 3 PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "file:///c:/cygwin/usr/local/share/lib/xml/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 4 <html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA" lang="LA"> | |
| 28 | 5 <head> |
| 53 | 6 <meta content="HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" name="generator"/> |
| 7 <meta content="text/html; charset=us-ascii" http-equiv="Content-Type"/> | |
| 8 <meta content="text/css" http-equiv="Content-Style-Type"/> | |
| 9 <meta content="text/javascript" http-equiv="Content-Script-Type"/> | |
| 10 <meta content="Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" name="keywords"/> | |
| 11 <meta content="Latin" name="language"/> | |
| 12 <meta content="public" name="security"/> | |
| 13 <meta content="ealarcon@unav.es" name="owner"/> | |
| 14 <meta content="Enrique Alarcón" name="author"/> | |
| 15 <meta content="" name="abstract"/> | |
| 16 <link type="text/css" href="vscreen.css" media="screen" rel="stylesheet"/> | |
| 17 <link type="text/css" href="vprint.css" media="print" rel="stylesheet"/> | |
| 18 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª q. 2</title> | |
| 28 | 19 </head> |
| 53 | 20 <body><a href="http://www.corpusthomisticum.org/"/><div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div><div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div><div class="uno">Summa Theologiae</div><div class="dos">prima pars quaestio II</div><div class="centro"> |
| 21 <table summary="Imago" align="center"> | |
| 28 | 22 <tr> |
| 53 | 23 <th><img align="middle" alt="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" border="0" height="190" width="120" src="icons/ghent190.jpg"/></th> |
| 28 | 24 </tr> |
| 25 </table> | |
| 53 | 26 <br/> |
| 27 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1888 editum<br/> | |
| 28 | 28 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias |
| 53 | 29 magneticas<br/> |
| 30 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br/> | |
| 31 <br/></span><br/> | |
| 32 <hr/> | |
| 33 <br/> | |
| 34 <p><a href="sth1001.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 35 <a href="sth1003.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 36 <script type="text/javascript" language="JavaScript"> | |
| 37 // | |
| 38 <!-- | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
39 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
40 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
| 53 | 41 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
| 42 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); | |
| 43 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 44 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); | |
| 45 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); | |
| 46 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); | |
| 47 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); | |
| 48 document.write('<OPTION VALUE="#28298">I&ordf; q. 2 pr.'); | |
| 49 document.write('<OPTION VALUE="#28299">I&ordf; q. 2 a. 1 arg. 1'); | |
| 50 document.write('<OPTION VALUE="#28300">I&ordf; q. 2 a. 1 arg. 2'); | |
| 51 document.write('<OPTION VALUE="#28301">I&ordf; q. 2 a. 1 arg. 3'); | |
| 52 document.write('<OPTION VALUE="#28302">I&ordf; q. 2 a. 1 s. c.'); | |
| 53 document.write('<OPTION VALUE="#28303">I&ordf; q. 2 a. 1 co.'); | |
| 54 document.write('<OPTION VALUE="#28304">I&ordf; q. 2 a. 1 ad 1'); | |
| 55 document.write('<OPTION VALUE="#28305">I&ordf; q. 2 a. 1 ad 2'); | |
| 56 document.write('<OPTION VALUE="#28306">I&ordf; q. 2 a. 1 ad 3'); | |
| 57 document.write('<OPTION VALUE="#28307">I&ordf; q. 2 a. 2 arg. 1'); | |
| 58 document.write('<OPTION VALUE="#28308">I&ordf; q. 2 a. 2 arg. 2'); | |
| 59 document.write('<OPTION VALUE="#28309">I&ordf; q. 2 a. 2 arg. 3'); | |
| 60 document.write('<OPTION VALUE="#28310">I&ordf; q. 2 a. 2 s. c.'); | |
| 61 document.write('<OPTION VALUE="#28311">I&ordf; q. 2 a. 2 co.'); | |
| 62 document.write('<OPTION VALUE="#28312">I&ordf; q. 2 a. 2 ad 1'); | |
| 63 document.write('<OPTION VALUE="#28313">I&ordf; q. 2 a. 2 ad 2'); | |
| 64 document.write('<OPTION VALUE="#28314">I&ordf; q. 2 a. 2 ad 3'); | |
| 65 document.write('<OPTION VALUE="#28315">I&ordf; q. 2 a. 3 arg. 1'); | |
| 66 document.write('<OPTION VALUE="#28316">I&ordf; q. 2 a. 3 arg. 2'); | |
| 67 document.write('<OPTION VALUE="#28317">I&ordf; q. 2 a. 3 s. c.'); | |
| 68 document.write('<OPTION VALUE="#28318">I&ordf; q. 2 a. 3 co.'); | |
| 69 document.write('<OPTION VALUE="#28319">I&ordf; q. 2 a. 3 ad 1'); | |
| 70 document.write('<OPTION VALUE="#28320">I&ordf; q. 2 a. 3 ad 2'); | |
| 71 document.write('<\/SELECT>'); | |
| 72 document.write('<BR><BR>'); | |
| 73 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); | |
| 74 document.write('<\/FORM>'); | |
| 75 // --> | |
| 76 // | |
| 77 </script><br/> | |
| 78 <hr/> | |
| 79 <br/></div><div class="q" id="q2"><h2>Quaestio 2</h2><div class="p"><h3>Prooemium</h3><p title="I q. 2 pr."><a name="28298"><span class="ref">[28298] | |
| 80 Iª q. 2 pr.</span></a> Quia igitur principalis intentio huius | |
| 28 | 81 sacrae doctrinae est Dei cognitionem tradere, et non solum secundum |
| 82 quod in se est, sed etiam secundum quod est principium rerum et | |
| 83 finis earum, et specialiter rationalis creaturae, ut ex dictis est | |
| 84 manifestum; ad huius doctrinae expositionem intendentes, primo | |
| 85 tractabimus de Deo; secundo, de motu rationalis creaturae in Deum; | |
| 86 tertio, de Christo, qui, secundum quod homo, via est nobis tendendi | |
| 87 in Deum. Consideratio autem de Deo tripartita erit. Primo namque | |
| 88 considerabimus ea quae ad essentiam divinam pertinent; secundo, ea | |
| 89 quae pertinent ad distinctionem personarum; tertio, ea quae | |
| 90 pertinent ad processum creaturarum ab ipso. Circa essentiam vero | |
| 91 divinam, primo considerandum est an Deus sit; secundo, quomodo sit, | |
| 92 vel potius quomodo non sit; tertio considerandum erit de his quae | |
| 93 ad operationem ipsius pertinent, scilicet de scientia et de | |
| 94 voluntate et potentia. Circa primum quaeruntur tria. Primo, utrum | |
| 95 Deum esse sit per se notum. Secundo, utrum sit demonstrabile. | |
| 53 | 96 Tertio, an Deus sit.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 1</h3><p title="I q. 2 a. 1 arg. 1"><a name="28299"><span class="ref">[28299] Iª q. 2 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic |
| 28 | 97 proceditur. Videtur quod Deum esse sit per se notum. Illa enim |
| 98 nobis dicuntur per se nota, quorum cognitio nobis naturaliter | |
| 99 inest, sicut patet de primis principiis. Sed, sicut dicit | |
| 100 Damascenus in principio libri sui, <i>omnibus cognitio existendi | |
| 101 Deum naturaliter est inserta</i>. Ergo Deum esse est per se | |
| 53 | 102 notum.</p><p title="I q. 2 a. 1 arg. 2"><a name="28300"><span class="ref">[28300] Iª q. 2 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, illa |
| 28 | 103 dicuntur esse per se nota, quae statim, cognitis terminis, |
| 104 cognoscuntur, quod philosophus attribuit primis demonstrationis | |
| 105 principiis, in I Poster., scito enim quid est totum et quid pars, | |
| 106 statim scitur quod omne totum maius est sua parte. Sed intellecto | |
| 107 quid significet hoc nomen Deus, statim habetur quod Deus est. | |
| 108 Significatur enim hoc nomine id quo maius significari non potest, | |
| 109 maius autem est quod est in re et intellectu, quam quod est in | |
| 110 intellectu tantum, unde cum, intellecto hoc nomine Deus, statim sit | |
| 111 in intellectu, sequitur etiam quod sit in re. Ergo Deum esse est | |
| 53 | 112 per se notum.</p><p title="I q. 2 a. 1 arg. 3"><a name="28301"><span class="ref">[28301] Iª q. 2 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, |
| 28 | 113 veritatem esse est per se notum, quia qui negat veritatem esse, |
| 114 concedit veritatem esse, si enim veritas non est, verum est | |
| 115 veritatem non esse. Si autem est aliquid verum, oportet quod | |
| 116 veritas sit. Deus autem est ipsa veritas, Ioann. XIV, <i>ego sum | |
| 53 | 117 via, veritas et vita</i>. Ergo Deum esse est per se notum.</p><p title="I q. 2 a. 1 s. c."><a name="28302"><span class="ref">[28302] Iª q. 2 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, nullus |
| 28 | 118 potest cogitare oppositum eius quod est per se notum ut patet per |
| 119 philosophum, in IV Metaphys. et I Poster., circa prima | |
| 120 demonstrationis principia. Cogitari autem potest oppositum eius | |
| 121 quod est Deum esse, secundum illud Psalmi LII, <i>dixit insipiens | |
| 122 in corde suo, non est Deus</i>. Ergo Deum esse non est per se | |
| 53 | 123 notum.</p><p title="I q. 2 a. 1 co."><a name="28303"><span class="ref">[28303] Iª q. 2 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 124 quod contingit aliquid esse per se notum dupliciter, uno modo, |
| 125 secundum se et non quoad nos; alio modo, secundum se et quoad nos. | |
| 126 Ex hoc enim aliqua propositio est per se nota, quod praedicatum | |
| 127 includitur in ratione subiecti, ut homo est animal, nam animal est | |
| 128 de ratione hominis. Si igitur notum sit omnibus de praedicato et de | |
| 129 subiecto quid sit, propositio illa erit omnibus per se nota, sicut | |
| 130 patet in primis demonstrationum principiis, quorum termini sunt | |
| 131 quaedam communia quae nullus ignorat, ut ens et non ens, totum et | |
| 132 pars, et similia. Si autem apud aliquos notum non sit de praedicato | |
| 133 et subiecto quid sit, propositio quidem quantum in se est, erit per | |
| 134 se nota, non tamen apud illos qui praedicatum et subiectum | |
| 135 propositionis ignorant. Et ideo contingit, ut dicit Boetius in | |
| 136 libro de hebdomadibus, quod quaedam sunt communes animi | |
| 137 conceptiones et per se notae, apud sapientes tantum, ut | |
| 138 incorporalia in loco non esse. Dico ergo quod haec propositio, Deus | |
| 139 est, quantum in se est, per se nota est, quia praedicatum est idem | |
| 140 cum subiecto; Deus enim est suum esse, ut infra patebit. Sed quia | |
| 141 nos non scimus de Deo quid est, non est nobis per se nota, sed | |
| 142 indiget demonstrari per ea quae sunt magis nota quoad nos, et minus | |
| 53 | 143 nota quoad naturam, scilicet per effectus.</p><p title="I q. 2 a. 1 ad 1"><a name="28304"><span class="ref">[28304] Iª q. 2 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 144 dicendum quod cognoscere Deum esse in aliquo communi, sub quadam |
| 145 confusione, est nobis naturaliter insertum, inquantum scilicet Deus | |
| 146 est hominis beatitudo, homo enim naturaliter desiderat | |
| 147 beatitudinem, et quod naturaliter desideratur ab homine, | |
| 148 naturaliter cognoscitur ab eodem. Sed hoc non est simpliciter | |
| 149 cognoscere Deum esse; sicut cognoscere venientem, non est | |
| 150 cognoscere Petrum, quamvis sit Petrus veniens, multi enim perfectum | |
| 151 hominis bonum, quod est beatitudo, existimant divitias; quidam vero | |
| 53 | 152 voluptates; quidam autem aliquid aliud.</p><p title="I q. 2 a. 1 ad 2"><a name="28305"><span class="ref">[28305] Iª q. 2 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 153 dicendum quod forte ille qui audit hoc nomen Deus, non intelligit |
| 154 significari aliquid quo maius cogitari non possit, cum quidam | |
| 155 crediderint Deum esse corpus. Dato etiam quod quilibet intelligat | |
| 156 hoc nomine Deus significari hoc quod dicitur, scilicet illud quo | |
| 157 maius cogitari non potest; non tamen propter hoc sequitur quod | |
| 158 intelligat id quod significatur per nomen, esse in rerum natura; | |
| 159 sed in apprehensione intellectus tantum. Nec potest argui quod sit | |
| 160 in re, nisi daretur quod sit in re aliquid quo maius cogitari non | |
| 53 | 161 potest, quod non est datum a ponentibus Deum non esse.</p><p title="I q. 2 a. 1 ad 3"><a name="28306"><span class="ref">[28306] Iª q. 2 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum |
| 28 | 162 quod veritatem esse in communi, est per se notum, sed primam |
| 53 | 163 veritatem esse, hoc non est per se notum quoad nos.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 2</h3><p title="I q. 2 a. 2 arg. 1"><a name="28307"><span class="ref">[28307] Iª q. 2 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic |
| 28 | 164 proceditur. Videtur quod Deum esse non sit demonstrabile. Deum enim |
| 165 esse est articulus fidei. Sed ea quae sunt fidei, non sunt | |
| 166 demonstrabilia, quia demonstratio facit scire, fides autem de non | |
| 167 apparentibus est, ut patet per apostolum, ad Hebr. XI. Ergo Deum | |
| 53 | 168 esse non est demonstrabile.</p><p title="I q. 2 a. 2 arg. 2"><a name="28308"><span class="ref">[28308] Iª q. 2 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, medium |
| 28 | 169 demonstrationis est quod quid est. Sed de Deo non possumus scire |
| 170 quid est, sed solum quid non est, ut dicit Damascenus. Ergo non | |
| 53 | 171 possumus demonstrare Deum esse.</p><p title="I q. 2 a. 2 arg. 3"><a name="28309"><span class="ref">[28309] Iª q. 2 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, si |
| 28 | 172 demonstraretur Deum esse, hoc non esset nisi ex effectibus eius. |
| 173 Sed effectus eius non sunt proportionati ei, cum ipse sit | |
| 174 infinitus, et effectus finiti; finiti autem ad infinitum non est | |
| 175 proportio. Cum ergo causa non possit demonstrari per effectum sibi | |
| 176 non proportionatum, videtur quod Deum esse non possit | |
| 53 | 177 demonstrari.</p><p title="I q. 2 a. 2 s. c."><a name="28310"><span class="ref">[28310] Iª q. 2 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 28 | 178 quod apostolus dicit, ad Rom. I, <i>invisibilia Dei per ea quae |
| 179 facta sunt, intellecta, conspiciuntur</i>. Sed hoc non esset, nisi | |
| 180 per ea quae facta sunt, posset demonstrari Deum esse, primum enim | |
| 53 | 181 quod oportet intelligi de aliquo, est an sit.</p><p title="I q. 2 a. 2 co."><a name="28311"><span class="ref">[28311] Iª q. 2 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum |
| 28 | 182 quod duplex est demonstratio. Una quae est per causam, et dicitur |
| 183 propter quid, et haec est per priora simpliciter. Alia est per | |
| 184 effectum, et dicitur demonstratio quia, et haec est per ea quae | |
| 185 sunt priora quoad nos, cum enim effectus aliquis nobis est | |
| 186 manifestior quam sua causa, per effectum procedimus ad cognitionem | |
| 187 causae. Ex quolibet autem effectu potest demonstrari propriam | |
| 188 causam eius esse (si tamen eius effectus sint magis noti quoad | |
| 189 nos), quia, cum effectus dependeant a causa, posito effectu necesse | |
| 190 est causam praeexistere. Unde Deum esse, secundum quod non est per | |
| 53 | 191 se notum quoad nos, demonstrabile est per effectus nobis notos.</p><p title="I q. 2 a. 2 ad 1"><a name="28312"><span class="ref">[28312] Iª q. 2 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 192 dicendum quod Deum esse, et alia huiusmodi quae per rationem |
| 193 naturalem nota possunt esse de Deo, ut dicitur Rom. I non sunt | |
| 194 articuli fidei, sed praeambula ad articulos, sic enim fides | |
| 195 praesupponit cognitionem naturalem, sicut gratia naturam, et ut | |
| 196 perfectio perfectibile. Nihil tamen prohibet illud quod secundum se | |
| 197 demonstrabile est et scibile, ab aliquo accipi ut credibile, qui | |
| 53 | 198 demonstrationem non capit.</p><p title="I q. 2 a. 2 ad 2"><a name="28313"><span class="ref">[28313] Iª q. 2 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 199 dicendum quod cum demonstratur causa per effectum, necesse est uti |
| 200 effectu loco definitionis causae, ad probandum causam esse, et hoc | |
| 201 maxime contingit in Deo. Quia ad probandum aliquid esse, necesse | |
| 202 est accipere pro medio quid significet nomen non autem quod quid | |
| 203 est, quia quaestio quid est, sequitur ad quaestionem an est. Nomina | |
| 204 autem Dei imponuntur ab effectibus, ut postea ostendetur, unde, | |
| 205 demonstrando Deum esse per effectum, accipere possumus pro medio | |
| 53 | 206 quid significet hoc nomen Deus.</p><p title="I q. 2 a. 2 ad 3"><a name="28314"><span class="ref">[28314] Iª q. 2 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum |
| 28 | 207 quod per effectus non proportionatos causae, non potest perfecta |
| 208 cognitio de causa haberi, sed tamen ex quocumque effectu potest | |
| 209 manifeste nobis demonstrari causam esse, ut dictum est. Et sic ex | |
| 210 effectibus Dei potest demonstrari Deum esse, licet per eos non | |
| 53 | 211 perfecte possimus eum cognoscere secundum suam essentiam.</p></div><div class="a"><h3>Articulus 3</h3><p title="I q. 2 a. 3 arg. 1"><a name="28315"><span class="ref">[28315] Iª q. 2 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic |
| 28 | 212 proceditur. Videtur quod Deus non sit. Quia si unum contrariorum |
| 213 fuerit infinitum, totaliter destruetur aliud. Sed hoc intelligitur | |
| 214 in hoc nomine Deus, scilicet quod sit quoddam bonum infinitum. Si | |
| 215 ergo Deus esset, nullum malum inveniretur. Invenitur autem malum in | |
| 53 | 216 mundo. Ergo Deus non est.</p><p title="I q. 2 a. 3 arg. 2"><a name="28316"><span class="ref">[28316] Iª q. 2 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, quod |
| 28 | 217 potest compleri per pauciora principia, non fit per plura. Sed |
| 218 videtur quod omnia quae apparent in mundo, possunt compleri per | |
| 219 alia principia, supposito quod Deus non sit, quia ea quae sunt | |
| 220 naturalia, reducuntur in principium quod est natura; ea vero quae | |
| 221 sunt a proposito, reducuntur in principium quod est ratio humana | |
| 53 | 222 vel voluntas. Nulla igitur necessitas est ponere Deum esse.</p><p title="I q. 2 a. 3 s. c."><a name="28317"><span class="ref">[28317] Iª q. 2 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est |
| 223 quod dicitur Exodi III, ex persona Dei, <i>ego sum qui sum</i>.</p><p title="I q. 2 a. 3 co."><a name="28318"><span class="ref">[28318] Iª q. 2 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 28 | 224 quod Deum esse quinque viis probari potest. Prima autem et |
| 225 manifestior via est, quae sumitur ex parte motus. Certum est enim, | |
| 226 et sensu constat, aliqua moveri in hoc mundo. Omne autem quod | |
| 227 movetur, ab alio movetur. Nihil enim movetur, nisi secundum quod | |
| 228 est in potentia ad illud ad quod movetur, movet autem aliquid | |
| 229 secundum quod est actu. Movere enim nihil aliud est quam educere | |
| 230 aliquid de potentia in actum, de potentia autem non potest aliquid | |
| 231 reduci in actum, nisi per aliquod ens in actu, sicut calidum in | |
| 232 actu, ut ignis, facit lignum, quod est calidum in potentia, esse | |
| 233 actu calidum, et per hoc movet et alterat ipsum. Non autem est | |
| 234 possibile ut idem sit simul in actu et potentia secundum idem, sed | |
| 235 solum secundum diversa, quod enim est calidum in actu, non potest | |
| 236 simul esse calidum in potentia, sed est simul frigidum in potentia. | |
| 237 Impossibile est ergo quod, secundum idem et eodem modo, aliquid sit | |
| 238 movens et motum, vel quod moveat seipsum. Omne ergo quod movetur, | |
| 239 oportet ab alio moveri. Si ergo id a quo movetur, moveatur, oportet | |
| 240 et ipsum ab alio moveri et illud ab alio. Hic autem non est | |
| 241 procedere in infinitum, quia sic non esset aliquod primum movens; | |
| 242 et per consequens nec aliquod aliud movens, quia moventia secunda | |
| 243 non movent nisi per hoc quod sunt mota a primo movente, sicut | |
| 244 baculus non movet nisi per hoc quod est motus a manu. Ergo necesse | |
| 245 est devenire ad aliquod primum movens, quod a nullo movetur, et hoc | |
| 246 omnes intelligunt Deum. Secunda via est ex ratione causae | |
| 247 efficientis. Invenimus enim in istis sensibilibus esse ordinem | |
| 248 causarum efficientium, nec tamen invenitur, nec est possibile, quod | |
| 249 aliquid sit causa efficiens sui ipsius; quia sic esset prius | |
| 250 seipso, quod est impossibile. Non autem est possibile quod in | |
| 251 causis efficientibus procedatur in infinitum. Quia in omnibus | |
| 252 causis efficientibus ordinatis, primum est causa medii, et medium | |
| 253 est causa ultimi, sive media sint plura sive unum tantum, remota | |
| 254 autem causa, removetur effectus, ergo, si non fuerit primum in | |
| 255 causis efficientibus, non erit ultimum nec medium. Sed si | |
| 256 procedatur in infinitum in causis efficientibus, non erit prima | |
| 257 causa efficiens, et sic non erit nec effectus ultimus, nec causae | |
| 258 efficientes mediae, quod patet esse falsum. Ergo est necesse ponere | |
| 259 aliquam causam efficientem primam, quam omnes Deum nominant. Tertia | |
| 260 via est sumpta ex possibili et necessario, quae talis est. | |
| 261 Invenimus enim in rebus quaedam quae sunt possibilia esse et non | |
| 262 esse, cum quaedam inveniantur generari et corrumpi, et per | |
| 263 consequens possibilia esse et non esse. Impossibile est autem omnia | |
| 264 quae sunt, talia esse, quia quod possibile est non esse, quandoque | |
| 265 non est. Si igitur omnia sunt possibilia non esse, aliquando nihil | |
| 266 fuit in rebus. Sed si hoc est verum, etiam nunc nihil esset, quia | |
| 267 quod non est, non incipit esse nisi per aliquid quod est; si igitur | |
| 268 nihil fuit ens, impossibile fuit quod aliquid inciperet esse, et | |
| 269 sic modo nihil esset, quod patet esse falsum. Non ergo omnia entia | |
| 270 sunt possibilia, sed oportet aliquid esse necessarium in rebus. | |
| 271 Omne autem necessarium vel habet causam suae necessitatis aliunde, | |
| 272 vel non habet. Non est autem possibile quod procedatur in infinitum | |
| 273 in necessariis quae habent causam suae necessitatis, sicut nec in | |
| 274 causis efficientibus, ut probatum est. Ergo necesse est ponere | |
| 275 aliquid quod sit per se necessarium, non habens causam necessitatis | |
| 276 aliunde, sed quod est causa necessitatis aliis, quod omnes dicunt | |
| 277 Deum. Quarta via sumitur ex gradibus qui in rebus inveniuntur. | |
| 278 Invenitur enim in rebus aliquid magis et minus bonum, et verum, et | |
| 279 nobile, et sic de aliis huiusmodi. Sed magis et minus dicuntur de | |
| 280 diversis secundum quod appropinquant diversimode ad aliquid quod | |
| 281 maxime est, sicut magis calidum est, quod magis appropinquat maxime | |
| 282 calido. Est igitur aliquid quod est verissimum, et optimum, et | |
| 283 nobilissimum, et per consequens maxime ens, nam quae sunt maxime | |
| 284 vera, sunt maxime entia, ut dicitur II Metaphys. Quod autem dicitur | |
| 285 maxime tale in aliquo genere, est causa omnium quae sunt illius | |
| 286 generis, sicut ignis, qui est maxime calidus, est causa omnium | |
| 287 calidorum, ut in eodem libro dicitur. Ergo est aliquid quod omnibus | |
| 288 entibus est causa esse, et bonitatis, et cuiuslibet perfectionis, | |
| 289 et hoc dicimus Deum. Quinta via sumitur ex gubernatione rerum. | |
| 290 Videmus enim quod aliqua quae cognitione carent, scilicet corpora | |
| 291 naturalia, operantur propter finem, quod apparet ex hoc quod semper | |
| 292 aut frequentius eodem modo operantur, ut consequantur id quod est | |
| 293 optimum; unde patet quod non a casu, sed ex intentione perveniunt | |
| 294 ad finem. Ea autem quae non habent cognitionem, non tendunt in | |
| 295 finem nisi directa ab aliquo cognoscente et intelligente, sicut | |
| 296 sagitta a sagittante. Ergo est aliquid intelligens, a quo omnes res | |
| 53 | 297 naturales ordinantur ad finem, et hoc dicimus Deum.</p><p title="I q. 2 a. 3 ad 1"><a name="28319"><span class="ref">[28319] Iª q. 2 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo |
| 28 | 298 dicendum quod, sicut dicit Augustinus in Enchiridio, <i>Deus, cum |
| 299 sit summe bonus, nullo modo sineret aliquid mali esse in operibus | |
| 300 suis, nisi esset adeo omnipotens et bonus, ut bene faceret etiam de | |
| 301 malo</i>. Hoc ergo ad infinitam Dei bonitatem pertinet, ut esse | |
| 53 | 302 permittat mala, et ex eis eliciat bona.</p><p title="I q. 2 a. 3 ad 2"><a name="28320"><span class="ref">[28320] Iª q. 2 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum |
| 28 | 303 dicendum quod, cum natura propter determinatum finem operetur ex |
| 304 directione alicuius superioris agentis, necesse est ea quae a | |
| 305 natura fiunt, etiam in Deum reducere, sicut in primam causam. | |
| 306 Similiter etiam quae ex proposito fiunt, oportet reducere in | |
| 307 aliquam altiorem causam, quae non sit ratio et voluntas humana, | |
| 308 quia haec mutabilia sunt et defectibilia; oportet autem omnia | |
| 309 mobilia et deficere possibilia reduci in aliquod primum principium | |
| 53 | 310 immobile et per se necessarium, sicut ostensum est.</p></div></div><div class="centro"><br/> |
| 311 <p><a href="sth1001.html"><img alt="age retro" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageretro.gif"/></a> | |
| 312 <a href="sth1003.html"><img alt="age ultra" border="0" align="middle" height="19" width="19" src="icons/ageultra.gif"/></a></p> | |
| 313 <br/> | |
| 314 <hr/> | |
| 315 <br/> | |
| 316 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 317 hanc editionem<br/> | |
| 318 Iura omnia asservantur<br/> | |
| 319 OCLC nr. <a style="text-decoration=none" href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264">49644264</a></address> | |
| 320 </div></body> | |
| 321 </html> |
