Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth3106.html @ 46:6cfdc13efd8a
from www.ccel.org/ss/
| author | ht |
|---|---|
| date | Sun, 20 Dec 2009 22:10:12 +0000 |
| parents | 544e12f679ad |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, IIª-IIae q. | |
| 23 106-108</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">secunda pars secundae partis a quaestione CVI ad | |
| 31 CVIII</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1897 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth3102.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth3109.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#43481">IIª-IIae q. 106 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#43482">IIª-IIae q. 106 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#43483">IIª-IIae q. 106 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#43484">IIª-IIae q. 106 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#43485">IIª-IIae q. 106 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#43486">IIª-IIae q. 106 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#43487">IIª-IIae q. 106 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#43488">IIª-IIae q. 106 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#43489">IIª-IIae q. 106 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#43490">IIª-IIae q. 106 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#43491">IIª-IIae q. 106 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#43492">IIª-IIae q. 106 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#43493">IIª-IIae q. 106 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#43494">IIª-IIae q. 106 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#43495">IIª-IIae q. 106 a. 2 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#43496">IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#43497">IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#43498">IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#43499">IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#43500">IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#43501">IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#43502">IIª-IIae q. 106 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#43503">IIª-IIae q. 106 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#43504">IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#43505">IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#43506">IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#43507">IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#43508">IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#43509">IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#43510">IIª-IIae q. 106 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#43511">IIª-IIae q. 106 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#43512">IIª-IIae q. 106 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#43513">IIª-IIae q. 106 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#43514">IIª-IIae q. 106 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#43515">IIª-IIae q. 106 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#43516">IIª-IIae q. 106 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#43517">IIª-IIae q. 106 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#43518">IIª-IIae q. 106 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#43519">IIª-IIae q. 106 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#43520">IIª-IIae q. 106 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#43521">IIª-IIae q. 106 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#43522">IIª-IIae q. 106 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#43523">IIª-IIae q. 106 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#43524">IIª-IIae q. 106 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#43525">IIª-IIae q. 106 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#43526">IIª-IIae q. 106 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#43527">IIª-IIae q. 106 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#43528">IIª-IIae q. 106 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#43529">IIª-IIae q. 106 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#43530">IIª-IIae q. 106 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#43531">IIª-IIae q. 106 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#43532">IIª-IIae q. 106 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#43533">IIª-IIae q. 106 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#43534">IIª-IIae q. 107 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#43535">IIª-IIae q. 107 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#43536">IIª-IIae q. 107 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#43537">IIª-IIae q. 107 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#43538">IIª-IIae q. 107 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#43539">IIª-IIae q. 107 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#43540">IIª-IIae q. 107 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#43541">IIª-IIae q. 107 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#43542">IIª-IIae q. 107 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#43543">IIª-IIae q. 107 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#43544">IIª-IIae q. 107 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#43545">IIª-IIae q. 107 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#43546">IIª-IIae q. 107 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#43547">IIª-IIae q. 107 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#43548">IIª-IIae q. 107 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#43549">IIª-IIae q. 107 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#43550">IIª-IIae q. 107 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#43551">IIª-IIae q. 107 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#43552">IIª-IIae q. 107 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#43553">IIª-IIae q. 107 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#43554">IIª-IIae q. 107 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#43555">IIª-IIae q. 107 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#43556">IIª-IIae q. 107 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#43557">IIª-IIae q. 107 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#43558">IIª-IIae q. 107 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#43559">IIª-IIae q. 107 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#43560">IIª-IIae q. 107 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#43561">IIª-IIae q. 107 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#43562">IIª-IIae q. 107 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#43563">IIª-IIae q. 107 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#43564">IIª-IIae q. 107 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#43565">IIª-IIae q. 107 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#43566">IIª-IIae q. 107 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#43567">IIª-IIae q. 107 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#43568">IIª-IIae q. 108 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#43569">IIª-IIae q. 108 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#43570">IIª-IIae q. 108 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#43571">IIª-IIae q. 108 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#43572">IIª-IIae q. 108 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#43573">IIª-IIae q. 108 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#43574">IIª-IIae q. 108 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#43575">IIª-IIae q. 108 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#43576">IIª-IIae q. 108 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#43577">IIª-IIae q. 108 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#43578">IIª-IIae q. 108 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#43579">IIª-IIae q. 108 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#43580">IIª-IIae q. 108 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#43581">IIª-IIae q. 108 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#43582">IIª-IIae q. 108 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#43583">IIª-IIae q. 108 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#43584">IIª-IIae q. 108 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#43585">IIª-IIae q. 108 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#43586">IIª-IIae q. 108 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#43587">IIª-IIae q. 108 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#43588">IIª-IIae q. 108 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#43589">IIª-IIae q. 108 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#43590">IIª-IIae q. 108 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#43591">IIª-IIae q. 108 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#43592">IIª-IIae q. 108 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#43593">IIª-IIae q. 108 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#43594">IIª-IIae q. 108 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#43595">IIª-IIae q. 108 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#43596">IIª-IIae q. 108 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#43597">IIª-IIae q. 108 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#43598">IIª-IIae q. 108 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#43599">IIª-IIae q. 108 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#43600">IIª-IIae q. 108 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#43601">IIª-IIae q. 108 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#43602">IIª-IIae q. 108 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#43603">IIª-IIae q. 108 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#43604">IIª-IIae q. 108 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#43605">IIª-IIae q. 108 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#43606">IIª-IIae q. 108 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#43607">IIª-IIae q. 108 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#43608">IIª-IIae q. 108 a. 4 ad 5'); |
| 28 | 194 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 197 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 // --> |
| 28 | 199 //]]> |
| 200 </script><br /> | |
| 201 <hr /> | |
| 202 <br /></div> | |
| 203 <div class="D">Quaestio 106</div> | |
| 204 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 205 <p title="II-II q. 106 pr."><a name="43481"><span class= | |
| 206 "ref">[43481] IIª-IIae q. 106 pr.</span></a> Deinde | |
| 207 considerandum est de gratia sive gratitudine, et ingratitudine. | |
| 208 Circa gratiam autem quaeruntur sex. Primo, utrum gratia sit virtus | |
| 209 specialis ab aliis distincta. Secundo, quis tenetur ad maiores | |
| 210 gratiarum actiones Deo, utrum innocens vel poenitens. Tertio, utrum | |
| 211 semper teneatur homo ad gratias humanis beneficiis reddendas. | |
| 212 Quarto, utrum retributio gratiarum sit differenda. Quinto, utrum | |
| 213 sit mensuranda secundum acceptum beneficium, vel secundum dantis | |
| 214 affectum. Sexto, utrum oporteat aliquid maius rependere.</p> | |
| 215 <br /> | |
| 216 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 217 <p title="II-II q. 106 a. 1 arg. 1"><a name="43482"><span class= | |
| 218 "ref">[43482] IIª-IIae q. 106 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 219 sic proceditur. Videtur quod gratia non sit virtus specialis ab | |
| 220 aliis distincta. Maxima enim beneficia a Deo et a parentibus | |
| 221 accepimus. Sed honor quem Deo retribuimus, pertinet ad virtutem | |
| 222 religionis, honor autem quem retribuimus parentibus, pertinet ad | |
| 223 virtutem pietatis. Ergo gratia sive gratitudo non est virtus ab | |
| 224 aliis distincta.</p> | |
| 225 <p title="II-II q. 106 a. 1 arg. 2"><a name="43483"><span class= | |
| 226 "ref">[43483] IIª-IIae q. 106 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 227 Praeterea, retributio proportionalis pertinet ad iustitiam | |
| 228 commutativam, ut patet per philosophum, in V Ethic. Sed gratiae | |
| 229 redduntur ut retributio sit, ut ibidem dicitur. Ergo redditio | |
| 230 gratiarum, quod pertinet ad gratitudinem, est actus iustitiae. Non | |
| 231 ergo gratitudo est specialis virtus ab aliis distincta.</p> | |
| 232 <p title="II-II q. 106 a. 1 arg. 3"><a name="43484"><span class= | |
| 233 "ref">[43484] IIª-IIae q. 106 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 234 Praeterea, recompensatio requiritur ad amicitiam conservandam, ut | |
| 235 patet per philosophum, in VIII et IX Ethic. Sed amicitia se habet | |
| 236 ad omnes virtutes, propter quas homo amatur. Ergo gratia sive | |
| 237 gratitudo, ad quam pertinet recompensare beneficia, non est | |
| 238 specialis virtus.</p> | |
| 239 <p title="II-II q. 106 a. 1 s. c."><a name="43485"><span class= | |
| 240 "ref">[43485] IIª-IIae q. 106 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 241 est quod Tullius ponit gratiam specialem iustitiae partem.</p> | |
| 242 <p title="II-II q. 106 a. 1 co."><a name="43486"><span class= | |
| 243 "ref">[43486] IIª-IIae q. 106 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 244 dicendum quod, sicut supra dictum est, secundum diversas causas ex | |
| 245 quibus aliquid debetur, necesse est diversificari debiti reddendi | |
| 246 rationem, ita tamen quod semper in maiori illud quod minus est | |
| 247 continetur. In Deo autem primo et principaliter invenitur causa | |
| 248 debiti, eo quod ipse est primum principium omnium bonorum | |
| 249 nostrorum. Secundario autem, in patre, quod est proximum nostrae | |
| 250 generationis et disciplinae principium. Tertio autem, in persona | |
| 251 quae dignitate praecellit, ex qua communia beneficia procedunt. | |
| 252 Quarto autem, in aliquo benefactore a quo aliqua particularia et | |
| 253 privata beneficia percepimus, pro quibus particulariter ei | |
| 254 obligamur. Quia ergo non quidquid debemus Deo vel patri vel | |
| 255 personae dignitate praecellenti, debemus alicui benefactorum a quo | |
| 256 aliquod particulare beneficium recepimus; inde est quod post | |
| 257 religionem, qua debitum cultum Deo impendimus; et pietatem, qua | |
| 258 colimus parentes; et observantiam, qua colimus personas dignitate | |
| 259 praecellentes; est gratia sive gratitudo, quae benefactoribus | |
| 260 gratiam recompensat. Et distinguitur a praemissis virtutibus, sicut | |
| 261 quaelibet posteriorum distinguitur a priori, quasi ab eo | |
| 262 deficiens.</p> | |
| 263 <p title="II-II q. 106 a. 1 ad 1"><a name="43487"><span class= | |
| 264 "ref">[43487] IIª-IIae q. 106 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 265 ergo dicendum quod sicut religio est quaedam superexcellens pietas, | |
| 266 ita est etiam quaedam excellens gratia seu gratitudo. Unde et | |
| 267 gratiarum actio ad Deum supra posita est inter ea quae ad | |
| 268 religionem pertinent.</p> | |
| 269 <p title="II-II q. 106 a. 1 ad 2"><a name="43488"><span class= | |
| 270 "ref">[43488] IIª-IIae q. 106 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 271 dicendum quod retributio proportionalis pertinet ad iustitiam | |
| 272 commutativam quando attenditur secundum debitum legale, puta si | |
| 273 pacto firmetur ut tantum pro tanto retribuatur. Sed ad virtutem | |
| 274 gratiae sive gratitudinis pertinet retributio quae fit ex solo | |
| 275 debito honestatis, quam scilicet aliquis sponte facit. Unde | |
| 276 gratitudo est minus grata si sit coacta, ut Seneca dicit, in libro | |
| 277 de beneficiis.</p> | |
| 278 <p title="II-II q. 106 a. 1 ad 3"><a name="43489"><span class= | |
| 279 "ref">[43489] IIª-IIae q. 106 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 280 dicendum quod cum vera amicitia supra virtutem fundetur, quidquid | |
| 281 est virtuti contrarium in amico est amicitiae impeditivum, et | |
| 282 quidquid est virtuosum est amicitiae provocativum. Et secundum hoc, | |
| 283 per recompensationem beneficiorum amicitia conservatur; quamvis | |
| 284 recompensatio beneficiorum specialiter ad virtutem gratitudinis | |
| 285 pertineat.</p> | |
| 286 <br /> | |
| 287 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 288 <p title="II-II q. 106 a. 2 arg. 1"><a name="43490"><span class= | |
| 289 "ref">[43490] IIª-IIae q. 106 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 290 secundum sic proceditur. Videtur quod magis teneatur ad gratias | |
| 291 reddendas Deo innocens quam poenitens. Quanto enim aliquis maius | |
| 292 donum percepit a Deo, tanto magis ad gratiarum actiones tenetur. | |
| 293 Sed maius est donum innocentiae quam iustitiae restitutae. Ergo | |
| 294 videtur quod magis teneatur ad gratiarum actionem innocens quam | |
| 295 poenitens.</p> | |
| 296 <p title="II-II q. 106 a. 2 arg. 2"><a name="43491"><span class= | |
| 297 "ref">[43491] IIª-IIae q. 106 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 298 Praeterea, sicut benefactori debetur gratiarum actio, ita et | |
| 299 dilectio. Sed Augustinus dicit, in II Confess., <i>quis hominum, | |
| 300 suam cogitans infirmitatem, audet viribus suis tribuere castitatem | |
| 301 atque innocentiam suam, ut minus amet te, quasi minus fuerit ei | |
| 302 necessaria misericordia tua donans peccata conversis ad te?</i> Et | |
| 303 postea subdit, <i>et ideo tantundem, immo amplius te diligat, quia | |
| 304 per quem me videt tantis peccatorum meorum languoribus exui, per | |
| 305 eum se videt tantis peccatorum languoribus non implicari</i>. Ergo | |
| 306 etiam magis tenetur ad gratiam reddendam innocens quam | |
| 307 poenitens.</p> | |
| 308 <p title="II-II q. 106 a. 2 arg. 3"><a name="43492"><span class= | |
| 309 "ref">[43492] IIª-IIae q. 106 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 310 Praeterea, quanto gratuitum beneficium est magis continuatum, tanto | |
| 311 maior pro eo debetur gratiarum actio. Sed in innocente magis | |
| 312 continuatur divinae gratiae beneficium quam in poenitente. Dicit | |
| 313 enim Augustinus, ibidem, <i>gratiae tuae deputo, et misericordiae | |
| 314 tuae, quod peccata mea tanquam glaciem solvisti. Gratiae tuae | |
| 315 deputo et quaecumque non feci mala, quid enim non facere potui? Et | |
| 316 omnia mihi dimissa esse fateor, et quae mea sponte feci mala, et | |
| 317 quae te duce non feci</i>. Ergo magis tenetur ad gratiarum actionem | |
| 318 innocens quam poenitens.</p> | |
| 319 <p title="II-II q. 106 a. 2 s. c."><a name="43493"><span class= | |
| 320 "ref">[43493] IIª-IIae q. 106 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 321 est quod dicitur Luc. VII, <i>cui plus dimittitur, plus | |
| 322 diligit</i>. Ergo, eadem ratione, plus tenetur ad gratiarum | |
| 323 actiones.</p> | |
| 324 <p title="II-II q. 106 a. 2 co."><a name="43494"><span class= | |
| 325 "ref">[43494] IIª-IIae q. 106 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 326 dicendum quod actio gratiarum in accipiente respicit gratiam | |
| 327 dantis. Unde ubi est maior gratia ex parte dantis, ibi requiritur | |
| 328 maior gratiarum actio ex parte recipientis. Gratia autem est quod | |
| 329 gratis datur. Unde dupliciter potest esse ex parte dantis maior | |
| 330 gratia. Uno modo, ex quantitate dati. Et hoc modo, innocens tenetur | |
| 331 ad maiores gratiarum actiones, quia maius donum ei datur a Deo et | |
| 332 magis continuatum, ceteris paribus, absolute loquendo. Alio modo | |
| 333 potest dici maior gratia quia magis datur gratis. Et secundum hoc, | |
| 334 magis tenetur ad gratiarum actiones poenitens quam innocens, quia | |
| 335 magis gratis datur illud quod ei datur a Deo; cum enim esset dignus | |
| 336 poena, datur ei gratia. Et sic, licet illud donum quod datur | |
| 337 innocenti sit, absolute consideratum, maius; tamen donum quod datur | |
| 338 poenitenti est maius in comparatione ad ipsum, sicut etiam parvum | |
| 339 donum pauperi datum ei est maius quam diviti magnum. Et quia actus | |
| 340 circa singularia sunt, in his quae agenda sunt magis consideratur | |
| 341 quod est hic vel nunc tale, quam quod est simpliciter tale, sicut | |
| 342 philosophus dicit, in III Ethic., de voluntario et | |
| 343 involuntario.</p> | |
| 344 <p title="II-II q. 106 a. 2 ad arg."><a name="43495"><span class= | |
| 345 "ref">[43495] IIª-IIae q. 106 a. 2 ad arg.</span></a> Et per | |
| 346 hoc patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 347 <br /> | |
| 348 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 349 <p title="II-II q. 106 a. 3 arg. 1"><a name="43496"><span class= | |
| 350 "ref">[43496] IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 351 tertium sic proceditur. Videtur quod homo non teneatur ad gratiarum | |
| 352 actiones omni homini benefacienti. Potest enim aliquis sibi ipsi | |
| 353 benefacere, sicut et sibi ipsi nocere, secundum illud Eccli. XIV, | |
| 354 <i>qui sibi nequam est, cui alii bonus erit?</i> Sed homo sibi ipsi | |
| 355 non potest gratias agere, quia gratiarum actio videtur transire ab | |
| 356 uno in alterum. Ergo non omni benefactori debetur gratiarum | |
| 357 actio.</p> | |
| 358 <p title="II-II q. 106 a. 3 arg. 2"><a name="43497"><span class= | |
| 359 "ref">[43497] IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 360 Praeterea, gratiarum actio est quaedam gratiae recompensatio. Sed | |
| 361 aliqua beneficia non cum gratia dantur, sed magis cum contumelia, | |
| 362 et tarditate vel tristitia. Ergo non semper benefactori sunt | |
| 363 gratiae reddendae.</p> | |
| 364 <p title="II-II q. 106 a. 3 arg. 3"><a name="43498"><span class= | |
| 365 "ref">[43498] IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 366 Praeterea, nulli debetur gratiarum actio ex eo quod suam utilitatem | |
| 367 procurat. Sed quandoque aliqui aliqua beneficia dant propter suam | |
| 368 utilitatem. Ergo eis non debetur gratiarum actio.</p> | |
| 369 <p title="II-II q. 106 a. 3 arg. 4"><a name="43499"><span class= | |
| 370 "ref">[43499] IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 4</span></a> | |
| 371 Praeterea, servo non debetur gratiarum actio, quia hoc ipsum quod | |
| 372 est, domini est. Sed quandoque contingit servum in dominum | |
| 373 beneficum esse. Ergo non omni benefactori debetur gratiarum | |
| 374 actio.</p> | |
| 375 <p title="II-II q. 106 a. 3 arg. 5"><a name="43500"><span class= | |
| 376 "ref">[43500] IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 5</span></a> | |
| 377 Praeterea, nullus tenetur ad id quod facere non potest honeste et | |
| 378 utiliter. Sed quandoque contingit quod ille qui beneficium tribuit | |
| 379 est in statu magnae felicitatis, cui inutiliter aliquid | |
| 380 recompensaretur pro suscepto beneficio. Quandoque etiam contingit | |
| 381 quod benefactor mutatur de virtute in vitium, et sic videtur quod | |
| 382 ei honeste recompensari non potest. Quandoque etiam ille qui | |
| 383 accipit beneficium pauper est, et omnino recompensare non potest. | |
| 384 Ergo videtur quod non semper teneatur homo ad gratiarum | |
| 385 recompensationem.</p> | |
| 386 <p title="II-II q. 106 a. 3 arg. 6"><a name="43501"><span class= | |
| 387 "ref">[43501] IIª-IIae q. 106 a. 3 arg. 6</span></a> | |
| 388 Praeterea, nullus debet pro alio facere quod ei non expedit, sed | |
| 389 est ei nocivum. Sed quandoque contingit quod recompensatio | |
| 390 beneficii est nociva vel inutilis ei cui recompensatur. Ergo non | |
| 391 semper est beneficium recompensandum per gratiarum actionem.</p> | |
| 392 <p title="II-II q. 106 a. 3 s. c."><a name="43502"><span class= | |
| 393 "ref">[43502] IIª-IIae q. 106 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 394 est quod dicitur I ad Thess. ult., <i>in omnibus gratias | |
| 395 agite</i>.</p> | |
| 396 <p title="II-II q. 106 a. 3 co."><a name="43503"><span class= | |
| 397 "ref">[43503] IIª-IIae q. 106 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 398 dicendum quod omnis effectus naturaliter ad suam causam | |
| 399 convertitur. Unde Dionysius dicit, I cap. de Div. Nom., quod Deus | |
| 400 omnia in se convertit, tanquam omnium causa, semper enim oportet | |
| 401 quod effectus ordinetur ad finem agentis. Manifestum est autem quod | |
| 402 benefactor, inquantum huiusmodi, est causa beneficiati. Et ideo | |
| 403 naturalis ordo requirit ut ille qui suscipit beneficium, per | |
| 404 gratiarum recompensationem convertatur ad benefactorem, secundum | |
| 405 modum utriusque. Et sicut de patre supra dictum est, benefactori | |
| 406 quidem, inquantum huiusmodi, debetur honor et reverentia, eo quod | |
| 407 habet rationem principii, sed per accidens debetur ei subventio vel | |
| 408 sustentatio, si indigeat.</p> | |
| 409 <p title="II-II q. 106 a. 3 ad 1"><a name="43504"><span class= | |
| 410 "ref">[43504] IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 411 ergo dicendum quod, sicut Seneca dicit, in V de Benefic., <i>sicut | |
| 412 non est liberalis qui sibi donat, nec clemens qui sibi ignoscit, | |
| 413 nec misericors qui malis suis tangitur, sed qui aliis, ita etiam | |
| 414 nemo sibi ipsi beneficium dat, sed naturae suae paret, quae movet | |
| 415 ad refutanda nociva et ad appetenda proficua</i>. Unde in his quae | |
| 416 sunt ad seipsum non habet locum gratitudo et ingratitudo, non enim | |
| 417 potest homo sibi aliquid denegare nisi sibi retinendo. Metaphorice | |
| 418 tamen illa quae ad alterum proprie dicuntur, accipiuntur in his | |
| 419 quae sunt ad seipsum, sicut de iustitia philosophus dicit, in V | |
| 420 Ethic., inquantum scilicet accipiuntur diversae partes hominis | |
| 421 sicut diversae personae.</p> | |
| 422 <p title="II-II q. 106 a. 3 ad 2"><a name="43505"><span class= | |
| 423 "ref">[43505] IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 424 dicendum quod boni animi est ut magis attendat ad bonum quam ad | |
| 425 malum. Et ideo si aliquis beneficium dedit non eo modo quo debuit, | |
| 426 non omnino debet recipiens a gratiarum actione cessare. Minus tamen | |
| 427 quam si modo debito praestitisset, quia etiam beneficium minus est, | |
| 428 quia, ut Seneca dicit, in II de Benefic., <i>multum celeritas | |
| 429 fecit, multum abstulit mora</i>.</p> | |
| 430 <p title="II-II q. 106 a. 3 ad 3"><a name="43506"><span class= | |
| 431 "ref">[43506] IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 432 dicendum quod, sicut Seneca dicit, in VI de Benefic., <i>multum | |
| 433 interest utrum aliquis beneficium nobis det sua causa, an sua et | |
| 434 nostra. Ille qui totus ad se spectat, et nobis prodest quia aliter | |
| 435 sibi prodesse non potest, eo mihi loco habendus videtur quo qui | |
| 436 pecori suo pabulum prospicit. Si me in consortium admisit, si duos | |
| 437 cogitavit, ingratus sum et iniustus nisi gaudeo hoc illi profuisse | |
| 438 quod proderat mihi. Summae malignitatis est non vocare beneficium | |
| 439 nisi quod dantem aliquo incommodo afficit</i>.</p> | |
| 440 <p title="II-II q. 106 a. 3 ad 4"><a name="43507"><span class= | |
| 441 "ref">[43507] IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 442 dicendum quod, sicut Seneca dicit, in III de Benefic., <i>quandiu | |
| 443 servus praestat quod a servo exigi solet, ministerium est, ubi plus | |
| 444 quam a servo necesse, beneficium est. Ubi enim in affectum amici | |
| 445 transit, incipit vocari beneficium</i>. Et ideo etiam servis ultra | |
| 446 debitum facientibus gratiae sunt habendae.</p> | |
| 447 <p title="II-II q. 106 a. 3 ad 5"><a name="43508"><span class= | |
| 448 "ref">[43508] IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 449 dicendum quod etiam pauper ingratus non est si faciat quod possit, | |
| 450 sicut enim beneficium magis in affectu consistit quam in effectu, | |
| 451 ita etiam et recompensatio magis in affectu consistit. Unde Seneca | |
| 452 dicit, in II de Benefic., <i>qui grate beneficium accipit, primam | |
| 453 eius pensionem solvit. Quam grate autem ad nos beneficia | |
| 454 pervenerint, indicemus effusis affectibus, quod non ipso tantum | |
| 455 audiente, sed ubique testemur</i>. Et ex hoc patet quod | |
| 456 quantumcumque in felicitate existenti potest recompensatio | |
| 457 beneficii fieri per exhibitionem reverentiae et honoris. Unde | |
| 458 philosophus dicit, in VIII Ethic., quod <i>superexcellenti quidem | |
| 459 debet fieri honoris retributio, indigenti autem retributio | |
| 460 lucri</i>. Et Seneca dicit, in VI de Benefic., <i>multa sunt per | |
| 461 quae quidquid debemus reddere et felicibus possumus, fidele | |
| 462 consilium, assidua conversatio, sermo communis et sine adulatione | |
| 463 iucundus</i>. Et ideo non oportet ut homo optet indigentiam eius | |
| 464 seu miseriam qui beneficium dedit, ad hoc quod beneficium | |
| 465 recompensetur. Quia, ut Seneca dicit, in VI de Benefic., <i>si hoc | |
| 466 ei optares cuius nullum beneficium haberes, inhumanum erat votum. | |
| 467 Quanto inhumanius ei optas cui beneficium debes</i>. Si autem ille | |
| 468 qui beneficium dedit in peius mutatus est, debet tamen sibi fieri | |
| 469 recompensatio secundum statum ipsius, ut scilicet ad virtutem | |
| 470 reducatur, si sit possibile. Si autem sit insanabilis propter | |
| 471 malitiam, tunc alter est effectus quam prius erat, et ideo non | |
| 472 debetur ei recompensatio beneficii sicut prius. Et tamen, quantum | |
| 473 fieri potest salva honestate, memoria debet haberi praestiti | |
| 474 beneficii. Ut patet per philosophum, in IX Ethic.</p> | |
| 475 <p title="II-II q. 106 a. 3 ad 6"><a name="43509"><span class= | |
| 476 "ref">[43509] IIª-IIae q. 106 a. 3 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 477 dicendum quod, sicut dictum est, recompensatio beneficii praecipue | |
| 478 pendet ex affectu. Et ideo eo modo debet recompensatio fieri quo | |
| 479 magis sit utilis, si tamen postea, per eius incuriam, in damnum | |
| 480 ipsius vertatur, non imputatur recompensanti. Unde Seneca dicit, in | |
| 481 VII de Benefic., <i>reddendum mihi est, non servandum, cum | |
| 482 reddidero, ac tuendum</i>.</p> | |
| 483 <br /> | |
| 484 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 485 <p title="II-II q. 106 a. 4 arg. 1"><a name="43510"><span class= | |
| 486 "ref">[43510] IIª-IIae q. 106 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 487 quartum sic proceditur. Videtur quod homo debeat statim beneficium | |
| 488 recompensare. Illa enim quae debemus sine certo termino, tenemur | |
| 489 restituere ad statim. Sed non est aliquis terminus praescriptus | |
| 490 recompensationi beneficiorum, quae tamen cadit sub debito, ut | |
| 491 dictum est. Ergo tenetur homo statim beneficium recompensare.</p> | |
| 492 <p title="II-II q. 106 a. 4 arg. 2"><a name="43511"><span class= | |
| 493 "ref">[43511] IIª-IIae q. 106 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 494 Praeterea, quanto aliquod bonum fit ex maiori animi fervore, tanto | |
| 495 videtur esse laudabilius. Sed ex fervore animi videtur procedere | |
| 496 quod homo nullas moras adhibeat in faciendo quod debet. Ergo | |
| 497 videtur esse laudabilius quod homo statim beneficium reddat.</p> | |
| 498 <p title="II-II q. 106 a. 4 arg. 3"><a name="43512"><span class= | |
| 499 "ref">[43512] IIª-IIae q. 106 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 500 Praeterea, Seneca dicit, in II de Benefic., quod <i>proprium | |
| 501 benefactoris est libenter et cito facere</i>. Sed recompensatio | |
| 502 debet beneficium adaequare. Ergo debet statim recompensare.</p> | |
| 503 <p title="II-II q. 106 a. 4 s. c."><a name="43513"><span class= | |
| 504 "ref">[43513] IIª-IIae q. 106 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 505 est quod Seneca dicit, in IV de Benefic., <i>qui festinat reddere, | |
| 506 non animum habet grati hominis, sed debitoris</i>.</p> | |
| 507 <p title="II-II q. 106 a. 4 co."><a name="43514"><span class= | |
| 508 "ref">[43514] IIª-IIae q. 106 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 509 dicendum quod sicut in beneficio dando duo considerantur, scilicet | |
| 510 affectus et donum; ita etiam haec duo considerantur in | |
| 511 recompensatione beneficii. Et quantum quidem ad affectum, statim | |
| 512 recompensatio fieri debet. Unde Seneca dicit, in II de Benefic., | |
| 513 <i>vis reddere beneficium? Benigne accipe</i>. Quantum autem ad | |
| 514 donum, debet expectari tempus quo recompensatio sit benefactori | |
| 515 opportuna. Si autem, non convenienti tempore, statim velit aliquis | |
| 516 munus pro munere reddere, non videtur esse virtuosa recompensatio. | |
| 517 Ut enim Seneca dicit, IV de Benefic., <i>qui nimis cito cupit | |
| 518 solvere, invitus debet, et qui invitus debet, ingratus est</i>.</p> | |
| 519 <p title="II-II q. 106 a. 4 ad 1"><a name="43515"><span class= | |
| 520 "ref">[43515] IIª-IIae q. 106 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 521 ergo dicendum quod debitum legale est statim solvendum, alioquin | |
| 522 non esset conservata iustitiae aequalitas, si unus retineret rem | |
| 523 alterius absque eius voluntate. Sed debitum morale dependet ex | |
| 524 honestate debentis. Et ideo debet reddi debito tempore, secundum | |
| 525 quod exigit rectitudo virtutis.</p> | |
| 526 <p title="II-II q. 106 a. 4 ad 2"><a name="43516"><span class= | |
| 527 "ref">[43516] IIª-IIae q. 106 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 528 dicendum quod fervor voluntatis non est virtuosus nisi sit ratione | |
| 529 ordinatus. Et ideo si aliquis ex fervore animi praeoccupet debitum | |
| 530 tempus, non erit laudandum.</p> | |
| 531 <p title="II-II q. 106 a. 4 ad 3"><a name="43517"><span class= | |
| 532 "ref">[43517] IIª-IIae q. 106 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 533 dicendum quod beneficia etiam sunt opportuno tempore danda. Et tunc | |
| 534 non est amplius tardandum cum opportunum tempus advenerit. Et idem | |
| 535 etiam observari oportet in beneficiorum recompensatione.</p> | |
| 536 <br /> | |
| 537 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 538 <p title="II-II q. 106 a. 5 arg. 1"><a name="43518"><span class= | |
| 539 "ref">[43518] IIª-IIae q. 106 a. 5 arg. 1</span></a> Ad | |
| 540 quintum sic proceditur. Videtur quod beneficiorum recompensatio non | |
| 541 sit attendenda secundum affectum beneficiantis, sed secundum | |
| 542 effectum. Recompensatio enim beneficiis debetur. Sed beneficium in | |
| 543 effectu consistit, ut ipsum nomen sonat. Ergo recompensatio debet | |
| 544 attendi secundum effectum.</p> | |
| 545 <p title="II-II q. 106 a. 5 arg. 2"><a name="43519"><span class= | |
| 546 "ref">[43519] IIª-IIae q. 106 a. 5 arg. 2</span></a> | |
| 547 Praeterea, gratia, quae beneficia recompensat, est pars iustitiae. | |
| 548 Sed iustitia respicit aequalitatem dati et accepti. Ergo et in | |
| 549 gratiarum recompensatione attendendus est magis effectus quam | |
| 550 affectus beneficiantis.</p> | |
| 551 <p title="II-II q. 106 a. 5 arg. 3"><a name="43520"><span class= | |
| 552 "ref">[43520] IIª-IIae q. 106 a. 5 arg. 3</span></a> | |
| 553 Praeterea, nullus potest attendere ad id quod ignorat. Sed solus | |
| 554 Deus recognoscit interiorem affectum. Ergo non potest fieri gratiae | |
| 555 recompensatio secundum affectum.</p> | |
| 556 <p title="II-II q. 106 a. 5 s. c."><a name="43521"><span class= | |
| 557 "ref">[43521] IIª-IIae q. 106 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 558 est quod Seneca dicit, in I de beneficiis, <i>nonnunquam magis nos | |
| 559 obligat qui dedit parva magnifice; qui exiguum tribuit, sed | |
| 560 libenter</i>.</p> | |
| 561 <p title="II-II q. 106 a. 5 co."><a name="43522"><span class= | |
| 562 "ref">[43522] IIª-IIae q. 106 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 563 dicendum quod recompensatio beneficii potest ad tres virtutes | |
| 564 pertinere, scilicet ad iustitiam, ad gratiam, et ad amicitiam. Ad | |
| 565 iustitiam quidem pertinet quando recompensatio habet rationem | |
| 566 debiti legalis, sicut in mutuo et in aliis huiusmodi. Et in tali | |
| 567 recompensatio debet attendi secundum quantitatem dati. Ad amicitiam | |
| 568 autem pertinet recompensatio beneficii, et similiter ad virtutem | |
| 569 gratiae, secundum quod habet rationem debiti moralis, aliter tamen | |
| 570 et aliter. Nam in recompensatione amicitiae oportet respectum | |
| 571 haberi ad amicitiae causam. Unde in amicitia utilis debet | |
| 572 recompensatio fieri secundum utilitatem quam quis est ex beneficio | |
| 573 consecutus. In amicitia autem honesti debet in recompensatione | |
| 574 haberi respectus ad electionem, sive ad affectum dantis, quia hoc | |
| 575 praecipue requiritur ad virtutem, ut dicitur in VIII Ethic. Et | |
| 576 similiter, quia gratia respicit beneficium secundum quod est gratis | |
| 577 impensum, quod quidem pertinet ad affectum; ideo etiam gratiae | |
| 578 recompensatio attendit magis affectum dantis quam effectum.</p> | |
| 579 <p title="II-II q. 106 a. 5 ad 1"><a name="43523"><span class= | |
| 580 "ref">[43523] IIª-IIae q. 106 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 581 ergo dicendum quod omnis actus moralis ex voluntate dependet. Unde | |
| 582 beneficium, secundum quod est laudabile, prout ei gratiae | |
| 583 recompensatio debetur, materialiter quidem consistit in effectu, | |
| 584 sed formaliter et principaliter in voluntate. Unde Seneca dicit, in | |
| 585 I de Benefic., <i>beneficium non in eo quod fit aut datur | |
| 586 consistit, sed in ipso dantis aut facientis animo</i>.</p> | |
| 587 <p title="II-II q. 106 a. 5 ad 2"><a name="43524"><span class= | |
| 588 "ref">[43524] IIª-IIae q. 106 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 589 dicendum quod gratia est pars iustitiae, non quidem sicut species | |
| 590 generis, sed per quandam reductionem ad genus iustitiae, ut supra | |
| 591 dictum est. Unde non oportet quod eadem ratio debiti attendatur in | |
| 592 utraque virtute.</p> | |
| 593 <p title="II-II q. 106 a. 5 ad 3"><a name="43525"><span class= | |
| 594 "ref">[43525] IIª-IIae q. 106 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 595 dicendum quod affectum hominis per se quidem solus Deus videt, sed | |
| 596 secundum quod per aliqua signa manifestatur, potest etiam ipsum | |
| 597 homo cognoscere. Et hoc modo affectus beneficiantis cognoscitur ex | |
| 598 ipso modo quo beneficium tribuitur, puta quia gaudenter et prompte | |
| 599 aliquis beneficium impendit.</p> | |
| 600 <br /> | |
| 601 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 602 <p title="II-II q. 106 a. 6 arg. 1"><a name="43526"><span class= | |
| 603 "ref">[43526] IIª-IIae q. 106 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 604 sic proceditur. Videtur quod non oporteat aliquem plus exhibere in | |
| 605 recompensatione quam susceperit in beneficio. Quibusdam enim, sicut | |
| 606 parentibus, nec etiam aequalis recompensatio fieri potest, sicut | |
| 607 philosophus dicit, in VIII Ethic. Sed virtus non conatur ad | |
| 608 impossibile. Non ergo gratiae recompensatio tendit ad aliquid | |
| 609 maius.</p> | |
| 610 <p title="II-II q. 106 a. 6 arg. 2"><a name="43527"><span class= | |
| 611 "ref">[43527] IIª-IIae q. 106 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 612 Praeterea, si aliquis plus recompensat quam in beneficio acceperit, | |
| 613 ex hoc ipso quasi aliquid de novo dat. Sed ad beneficium de novo | |
| 614 datum tenetur homo gratiam recompensare. Ergo ille qui primo | |
| 615 beneficium dederat tenebitur aliquid maius recompensare, et sic | |
| 616 procederet in infinitum. Sed virtus non conatur ad infinitum, quia | |
| 617 infinitum aufert naturam boni, ut dicitur in II Metaphys. Ergo | |
| 618 gratiae recompensatio non debet excedere acceptum beneficium.</p> | |
| 619 <p title="II-II q. 106 a. 6 arg. 3"><a name="43528"><span class= | |
| 620 "ref">[43528] IIª-IIae q. 106 a. 6 arg. 3</span></a> | |
| 621 Praeterea, iustitia in aequalitate consistit. Sed maius est quidam | |
| 622 aequalitatis excessus. Cum ergo in qualibet virtute excessus sit | |
| 623 vitiosus, videtur quod recompensare aliquid maius accepto beneficio | |
| 624 sit vitiosum, et iustitiae oppositum.</p> | |
| 625 <p title="II-II q. 106 a. 6 s. c."><a name="43529"><span class= | |
| 626 "ref">[43529] IIª-IIae q. 106 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 627 est quod philosophus dicit, in V Ethic., <i>refamulari oportet ei | |
| 628 qui gratiam fecit, et rursum ipsum incipere</i>. Quod quidem fit | |
| 629 dum aliquid maius retribuitur. Ergo recompensatio debet tendere ad | |
| 630 hoc quod aliquid maius faciat.</p> | |
| 631 <p title="II-II q. 106 a. 6 co."><a name="43530"><span class= | |
| 632 "ref">[43530] IIª-IIae q. 106 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 633 dicendum quod, sicut dictum est, recompensatio gratiae respicit | |
| 634 beneficium secundum voluntatem beneficiantis. In quo quidem | |
| 635 praecipue hoc commendabile videtur quod gratis beneficium contulit | |
| 636 ad quod non tenebatur. Et ideo qui beneficium accepit ad hoc | |
| 637 obligatur, ex debito honestatis, ut similiter gratis aliquid | |
| 638 impendat. Non autem videtur gratis aliquid impendere nisi excedat | |
| 639 quantitatem accepti beneficii, quia quandiu recompensat minus vel | |
| 640 aequale, non videtur facere gratis, sed reddere quod accepit. Et | |
| 641 ideo gratiae recompensatio semper tendit ut, pro suo posse, aliquid | |
| 642 maius retribuat.</p> | |
| 643 <p title="II-II q. 106 a. 6 ad 1"><a name="43531"><span class= | |
| 644 "ref">[43531] IIª-IIae q. 106 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 645 ergo dicendum quod, sicut dictum est, in recompensatione beneficii | |
| 646 magis est considerandus affectus benefici quam effectus. Si ergo | |
| 647 consideremus effectum beneficii quod filius a parentibus accepit, | |
| 648 scilicet esse et vivere, nihil aequale filius recompensare potest, | |
| 649 ut philosophus dicit. Si autem attendamus ad ipsam voluntatem | |
| 650 dantis et retribuentis, sic potest filius aliquid maius patri | |
| 651 retribuere, ut Seneca dicit, in III de Benefic. Si tamen non | |
| 652 posset, sufficeret ad gratitudinem recompensandi voluntas.</p> | |
| 653 <p title="II-II q. 106 a. 6 ad 2"><a name="43532"><span class= | |
| 654 "ref">[43532] IIª-IIae q. 106 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 655 dicendum quod debitum gratitudinis ex caritate derivatur, quae, | |
| 656 quanto plus solvitur, tanto magis debetur, secundum illud Rom. | |
| 657 XIII, <i>nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis</i>. | |
| 658 Et ideo non est inconveniens si obligatio gratitudinis | |
| 659 interminabilis sit.</p> | |
| 660 <p title="II-II q. 106 a. 6 ad 3"><a name="43533"><span class= | |
| 661 "ref">[43533] IIª-IIae q. 106 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 662 dicendum quod sicut in iustitia quae est virtus cardinalis, | |
| 663 attenditur aequalitas rerum, ita in gratitudine attenditur | |
| 664 aequalitas voluntatum, ut scilicet sicut ex promptitudine | |
| 665 voluntatis beneficus aliquid exhibuit ad quod non tenebatur, ita | |
| 666 etiam ille qui suscepit beneficium aliquid supra debitum | |
| 667 recompenset.</p> | |
| 668 <br /> | |
| 669 <div class="D">Quaestio 107</div> | |
| 670 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 671 <p title="II-II q. 107 pr."><a name="43534"><span class= | |
| 672 "ref">[43534] IIª-IIae q. 107 pr.</span></a> Deinde | |
| 673 considerandum est de ingratitudine. Et circa hoc quaeruntur | |
| 674 quatuor. Primo, utrum ingratitudo semper sit peccatum. Secundo, | |
| 675 utrum ingratitudo sit peccatum speciale. Tertio, utrum omnis | |
| 676 ingratitudo sit peccatum mortale. Quarto, utrum ingrato sint | |
| 677 beneficia subtrahenda.</p> | |
| 678 <br /> | |
| 679 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 680 <p title="II-II q. 107 a. 1 arg. 1"><a name="43535"><span class= | |
| 681 "ref">[43535] IIª-IIae q. 107 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 682 sic proceditur. Videtur quod ingratitudo non semper sit peccatum. | |
| 683 Dicit enim Seneca, in III de Benefic., quod <i>ingratus est qui non | |
| 684 reddit beneficium</i>. Sed quandoque non posset aliquis | |
| 685 recompensare beneficium nisi peccando, puta si aliquis auxiliatus | |
| 686 est homini ad peccandum. Cum ergo abstinere a peccato non sit | |
| 687 peccatum, videtur quod ingratitudo non semper sit peccatum.</p> | |
| 688 <p title="II-II q. 107 a. 1 arg. 2"><a name="43536"><span class= | |
| 689 "ref">[43536] IIª-IIae q. 107 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 690 Praeterea, omne peccatum est in potestate peccantis, quia secundum | |
| 691 Augustinum, <i>nullus peccat in eo quod vitare non potest</i>. Sed | |
| 692 quandoque non est in potestate peccantis ingratitudinem vitare, | |
| 693 puta cum non habet unde reddat. Oblivio etiam non est in potestate | |
| 694 nostra, cum tamen Seneca dicat, in III de Benefic., quod | |
| 695 <i>ingratissimus omnium est qui oblitus est</i>. Ergo ingratitudo | |
| 696 non semper est peccatum.</p> | |
| 697 <p title="II-II q. 107 a. 1 arg. 3"><a name="43537"><span class= | |
| 698 "ref">[43537] IIª-IIae q. 107 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 699 Praeterea, non videtur peccare qui non vult aliquid debere, | |
| 700 secundum illud apostoli, Rom. XIII, <i>nemini quidquam | |
| 701 debeatis</i>. Sed qui invitus debet ingratus est, ut Seneca dicit, | |
| 702 in IV de Benefic. Ergo non semper ingratitudo est peccatum.</p> | |
| 703 <p title="II-II q. 107 a. 1 s. c."><a name="43538"><span class= | |
| 704 "ref">[43538] IIª-IIae q. 107 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 705 est quod II ad Tim. III, ingratitudo connumeratur aliis peccatis, | |
| 706 cum dicitur, <i>parentibus non obedientes, ingrati, | |
| 707 scelesti</i>.</p> | |
| 708 <p title="II-II q. 107 a. 1 co."><a name="43539"><span class= | |
| 709 "ref">[43539] IIª-IIae q. 107 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 710 dicendum quod, sicut dictum est, debitum gratitudinis est quoddam | |
| 711 debitum honestatis quam virtus requirit. Ex hoc autem aliquid est | |
| 712 peccatum quod repugnat virtuti. Unde manifestum est quod omnis | |
| 713 ingratitudo est peccatum.</p> | |
| 714 <p title="II-II q. 107 a. 1 ad 1"><a name="43540"><span class= | |
| 715 "ref">[43540] IIª-IIae q. 107 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 716 ergo dicendum quod gratitudo respicit beneficium. Ille autem qui | |
| 717 alicui auxiliatur ad peccandum non confert beneficium, sed magis | |
| 718 nocumentum. Et ideo non debetur ei gratiarum actio, nisi forte | |
| 719 propter voluntatem, si sit deceptus, dum credidit adiuvare ad | |
| 720 bonum, adiuvit ad peccandum. Sed tunc non debetur recompensatio | |
| 721 talis ut adiuvetur ad peccandum, quia hoc non esset recompensare | |
| 722 bonum, sed malum, quod contrariatur gratitudini.</p> | |
| 723 <p title="II-II q. 107 a. 1 ad 2"><a name="43541"><span class= | |
| 724 "ref">[43541] IIª-IIae q. 107 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 725 dicendum quod nullus propter impotentiam reddendi ab ingratitudine | |
| 726 excusatur, ex quo ad debitum gratitudinis reddendum sufficit sola | |
| 727 voluntas, ut dictum est. Oblivio autem beneficii ad ingratitudinem | |
| 728 pertinet, non quidem illa quae provenit ex naturali defectu, quae | |
| 729 non subiacet voluntati; sed illa quae ex negligentia provenit. Ut | |
| 730 enim dicit Seneca, in III de Benefic., <i>apparet illum non saepe | |
| 731 de reddendo cogitasse cui obrepsit oblivio</i>.</p> | |
| 732 <p title="II-II q. 107 a. 1 ad 3"><a name="43542"><span class= | |
| 733 "ref">[43542] IIª-IIae q. 107 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 734 dicendum quod debitum gratitudinis ex debito amoris derivatur, a | |
| 735 quo nullus debet velle absolvi. Unde quod aliquis invitus hoc | |
| 736 debitum debeat, videtur provenire ex defectu amoris ad eum qui | |
| 737 beneficium dedit.</p> | |
| 738 <br /> | |
| 739 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 740 <p title="II-II q. 107 a. 2 arg. 1"><a name="43543"><span class= | |
| 741 "ref">[43543] IIª-IIae q. 107 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 742 secundum sic proceditur. Videtur quod ingratitudo non sit speciale | |
| 743 peccatum. Quicumque enim peccat, contra Deum agit, qui est summus | |
| 744 benefactor. Sed hoc pertinet ad ingratitudinem. Ergo ingratitudo | |
| 745 non est speciale peccatum.</p> | |
| 746 <p title="II-II q. 107 a. 2 arg. 2"><a name="43544"><span class= | |
| 747 "ref">[43544] IIª-IIae q. 107 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 748 Praeterea, nullum speciale peccatum sub diversis generibus | |
| 749 peccatorum continetur. Sed diversis peccatorum generibus potest | |
| 750 aliquis esse ingratus, puta si quis benefactori detrahat, si quis | |
| 751 furetur, vel aliquid aliud huiusmodi contra eum committat. Ergo | |
| 752 ingratitudo non est speciale peccatum.</p> | |
| 753 <p title="II-II q. 107 a. 2 arg. 3"><a name="43545"><span class= | |
| 754 "ref">[43545] IIª-IIae q. 107 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 755 Praeterea, Seneca dicit, in III de Benefic., <i>ingratus est qui | |
| 756 dissimulat; ingratus qui non reddit; ingratissimus omnium qui | |
| 757 oblitus est</i>. Sed ista non videntur ad unam peccati speciem | |
| 758 pertinere. Ergo ingratitudo non est speciale peccatum.</p> | |
| 759 <p title="II-II q. 107 a. 2 s. c."><a name="43546"><span class= | |
| 760 "ref">[43546] IIª-IIae q. 107 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 761 est quod ingratitudo opponitur gratitudini sive gratiae, quae est | |
| 762 specialis virtus. Ergo est speciale peccatum.</p> | |
| 763 <p title="II-II q. 107 a. 2 co."><a name="43547"><span class= | |
| 764 "ref">[43547] IIª-IIae q. 107 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 765 dicendum quod omne vitium ex defectu virtutis nominatur quod magis | |
| 766 virtuti opponitur, sicut illiberalitas magis opponitur liberalitati | |
| 767 quam prodigalitas. Potest autem virtuti gratitudinis aliquod vitium | |
| 768 opponi per excessum, puta si recompensatio beneficii fiat vel pro | |
| 769 quibus non debet, vel citius quam debet, ut ex dictis patet. Sed | |
| 770 magis opponitur gratitudini vitium quod est per defectum, quia | |
| 771 virtus gratitudinis, ut supra habitum est, in aliquid amplius | |
| 772 tendit. Et ideo proprie ingratitudo nominatur ex gratitudinis | |
| 773 defectu. Omnis autem defectus seu privatio speciem sortitur | |
| 774 secundum habitum oppositum, differunt enim caecitas et surditas | |
| 775 secundum differentiam visus et auditus. Unde sicut gratitudo vel | |
| 776 gratia est una specialis virtus, ita etiam ingratitudo est unum | |
| 777 speciale peccatum. Habet tamen diversos gradus, secundum ordinem | |
| 778 eorum quae ad gratitudinem requiruntur. In qua primum est quod homo | |
| 779 beneficium acceptum recognoscat; secundum est quod laudet et | |
| 780 gratias agat; tertium est quod retribuat, pro loco et tempore, | |
| 781 secundum suam facultatem. Sed quia quod est ultimum in generatione | |
| 782 est primum in resolutione, ideo primus ingratitudinis gradus est ut | |
| 783 homo beneficium non retribuat; secundus est ut dissimulet, quasi | |
| 784 non demonstrans se beneficium accepisse; tertium, et gravissimum | |
| 785 est quod non recognoscat, sive per oblivionem, sive quocumque alio | |
| 786 modo. Et quia in affirmatione opposita intelligitur negatio, ideo | |
| 787 ad primum ingratitudinis gradum pertinet quod aliquis retribuat | |
| 788 mala pro bonis; ad secundum, quod beneficium vituperet; ad tertium, | |
| 789 quod beneficium quasi maleficium reputet.</p> | |
| 790 <p title="II-II q. 107 a. 2 ad 1"><a name="43548"><span class= | |
| 791 "ref">[43548] IIª-IIae q. 107 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 792 ergo dicendum quod in quolibet peccato est materialis ingratitudo | |
| 793 ad Deum, inquantum scilicet facit homo aliquid quod potest ad | |
| 794 ingratitudinem pertinere. Formalis autem ingratitudo est quando | |
| 795 actualiter beneficium contemnitur. Et hoc est speciale | |
| 796 peccatum.</p> | |
| 797 <p title="II-II q. 107 a. 2 ad 2"><a name="43549"><span class= | |
| 798 "ref">[43549] IIª-IIae q. 107 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 799 dicendum quod nihil prohibet formalem rationem alicuius specialis | |
| 800 peccati in pluribus peccatorum generibus materialiter inveniri. Et | |
| 801 secundum hoc, in multis generibus peccatorum invenitur | |
| 802 ingratitudinis ratio.</p> | |
| 803 <p title="II-II q. 107 a. 2 ad 3"><a name="43550"><span class= | |
| 804 "ref">[43550] IIª-IIae q. 107 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 805 dicendum quod illa tria non sunt diversae species, sed diversi | |
| 806 gradus unius specialis peccati.</p> | |
| 807 <br /> | |
| 808 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 809 <p title="II-II q. 107 a. 3 arg. 1"><a name="43551"><span class= | |
| 810 "ref">[43551] IIª-IIae q. 107 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 811 tertium sic proceditur. Videtur quod ingratitudo semper sit | |
| 812 peccatum mortale. Deo enim maxime debet aliquis esse gratus. Sed | |
| 813 peccando venialiter homo non est ingratus Deo, alioquin omnes | |
| 814 essent ingrati. Ergo nulla ingratitudo est veniale peccatum.</p> | |
| 815 <p title="II-II q. 107 a. 3 arg. 2"><a name="43552"><span class= | |
| 816 "ref">[43552] IIª-IIae q. 107 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 817 Praeterea, ex hoc aliquod peccatum est mortale quod contrariatur | |
| 818 caritati, ut supra dictum est. Sed ingratitudo contrariatur | |
| 819 caritati, ex qua procedit debitum gratitudinis, ut supra dictum | |
| 820 est. Ergo ingratitudo semper est peccatum mortale.</p> | |
| 821 <p title="II-II q. 107 a. 3 arg. 3"><a name="43553"><span class= | |
| 822 "ref">[43553] IIª-IIae q. 107 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 823 Praeterea, Seneca dicit, in II de Benefic., <i>haec beneficii lex | |
| 824 est, alter statim oblivisci debet dati, alter memor esse | |
| 825 accepti</i>. Sed propter hoc, ut videtur, debet oblivisci, ut | |
| 826 lateat eum peccatum recipientis, si contingat eum esse ingratum. | |
| 827 Quod non oporteret si ingratitudo esset leve peccatum. Ergo | |
| 828 ingratitudo semper est mortale peccatum.</p> | |
| 829 <p title="II-II q. 107 a. 3 s. c."><a name="43554"><span class= | |
| 830 "ref">[43554] IIª-IIae q. 107 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 831 est quod nulli est danda via peccandi mortaliter. Sed sicut Seneca | |
| 832 dicit, ibidem, interdum <i>qui iuvatur fallendus est, ut habeat, | |
| 833 nec a quo acceperit sciat</i>, quod videtur viam ingratitudinis | |
| 834 recipienti praebere. Ergo ingratitudo non semper est peccatum | |
| 835 mortale.</p> | |
| 836 <p title="II-II q. 107 a. 3 co."><a name="43555"><span class= | |
| 837 "ref">[43555] IIª-IIae q. 107 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 838 dicendum quod, sicut ex dictis patet, ingratus dicitur aliquis | |
| 839 dupliciter. Uno modo, per solam omissionem, puta quia non | |
| 840 recognoscit, vel non laudat, vel non retribuit vices pro beneficio | |
| 841 accepto. Et hoc non semper est peccatum mortale. Quia, ut supra | |
| 842 dictum est, debitum gratitudinis est ut homo aliquid etiam | |
| 843 liberaliter tribuat ad quod non tenetur, et ideo, si illud | |
| 844 praetermittit, non peccat mortaliter. Est tamen peccatum veniale, | |
| 845 quia hoc provenit ex negligentia quadam, aut ex aliqua | |
| 846 indispositione hominis ad virtutem. Potest tamen contingere quod | |
| 847 etiam talis ingratitudo sit mortale peccatum, vel propter | |
| 848 interiorem contemptum; vel etiam propter conditionem eius quod | |
| 849 subtrahitur, quod ex necessitate debetur benefico, sive simpliciter | |
| 850 sive in aliquo necessitatis casu. Alio modo dicitur aliquis | |
| 851 ingratus, quia non solum praetermittit implere gratitudinis | |
| 852 debitum, sed etiam contrarium agit. Et hoc etiam, secundum | |
| 853 conditionem eius quod agitur, quandoque est peccatum mortale, | |
| 854 quandoque veniale. Sciendum tamen quod ingratitudo quae provenit ex | |
| 855 peccato mortali habet perfectam ingratitudinis rationem, illa vero | |
| 856 quae provenit ex peccato veniali, imperfectam.</p> | |
| 857 <p title="II-II q. 107 a. 3 ad 1"><a name="43556"><span class= | |
| 858 "ref">[43556] IIª-IIae q. 107 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 859 ergo dicendum quod per peccatum veniale non est aliquis ingratus | |
| 860 Deo secundum perfectam ingratitudinis rationem. Habet tamen aliquid | |
| 861 ingratitudinis, inquantum peccatum veniale tollit aliquem actum | |
| 862 virtutis, per quem homo Deo obsequitur.</p> | |
| 863 <p title="II-II q. 107 a. 3 ad 2"><a name="43557"><span class= | |
| 864 "ref">[43557] IIª-IIae q. 107 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 865 dicendum quod ingratitudo quae est cum peccato veniali non est | |
| 866 contraria caritati, sed est praeter ipsam, quia non tollit habitum | |
| 867 caritatis, sed aliquem actum ipsius excludit.</p> | |
| 868 <p title="II-II q. 107 a. 3 ad 3"><a name="43558"><span class= | |
| 869 "ref">[43558] IIª-IIae q. 107 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 870 dicendum quod idem Seneca dicit, in VII de Benefic., <i>errat si | |
| 871 quis aestimat, cum dicimus eum qui beneficium dedit oblivisci | |
| 872 oportere, excutere nos illi memoriam rei, praesertim honestissimae. | |
| 873 Cum ergo dicimus, meminisse non debet, hoc volumus intelligi, | |
| 874 praedicare non debet, nec iactare</i>.</p> | |
| 875 <p title="II-II q. 107 a. 3 ad 4"><a name="43559"><span class= | |
| 876 "ref">[43559] IIª-IIae q. 107 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 877 dicendum quod ille qui ignorat beneficium non est ingratus si | |
| 878 beneficium non recompenset, dummodo sit paratus recompensare si | |
| 879 noscet. Est autem laudabile quandoque ut ille cui providetur | |
| 880 beneficium ignoret, tum propter inanis gloriae vitationem, sicut | |
| 881 beatus Nicolaus, aurum furtim in domum proiiciens, vitare voluit | |
| 882 humanum favorem; tum etiam quia in hoc ipso amplius beneficium | |
| 883 facit quod consulit verecundiae eius qui beneficium accipit.</p> | |
| 884 <br /> | |
| 885 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 886 <p title="II-II q. 107 a. 4 arg. 1"><a name="43560"><span class= | |
| 887 "ref">[43560] IIª-IIae q. 107 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 888 quartum sic proceditur. Videtur quod ingratis sint beneficia | |
| 889 subtrahenda. Dicitur enim Sap. XVI, <i>ingratis spes tanquam | |
| 890 hibernalis glacies tabescet</i>. Non autem eius spes tabesceret si | |
| 891 non esset ei beneficium subtrahendum. Ergo sunt subtrahenda | |
| 892 beneficia ingratis.</p> | |
| 893 <p title="II-II q. 107 a. 4 arg. 2"><a name="43561"><span class= | |
| 894 "ref">[43561] IIª-IIae q. 107 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 895 Praeterea, nullus debet alteri praebere occasionem peccandi. Sed | |
| 896 ingratus beneficium recipiens sumit ingratitudinis occasionem ergo | |
| 897 non est ingrato beneficium dandum.</p> | |
| 898 <p title="II-II q. 107 a. 4 arg. 3"><a name="43562"><span class= | |
| 899 "ref">[43562] IIª-IIae q. 107 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 900 <i>Praeterea, in quo quis peccat, per hoc et torquetur</i>, ut | |
| 901 dicitur Sap. XI. Sed ille qui ingratus est beneficio accepto, | |
| 902 peccat contra beneficium. Ergo est beneficio privandus.</p> | |
| 903 <p title="II-II q. 107 a. 4 s. c."><a name="43563"><span class= | |
| 904 "ref">[43563] IIª-IIae q. 107 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 905 est quod dicitur Luc. VI, quod <i>altissimus benignus est super | |
| 906 ingratos et malos</i>. Sed eius per imitationem nos filios esse | |
| 907 oportet, ut ibidem dicitur. Ergo non debemus beneficia ingratis | |
| 908 subtrahere.</p> | |
| 909 <p title="II-II q. 107 a. 4 co."><a name="43564"><span class= | |
| 910 "ref">[43564] IIª-IIae q. 107 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 911 dicendum quod circa ingratum duo consideranda sunt. Primo quidem, | |
| 912 quid ipse dignus sit pati. Et sic certum est quod meretur beneficii | |
| 913 subtractionem. Alio modo, considerandum est quid oporteat beneficum | |
| 914 facere. Primo namque, debet non esse facilis ad ingratitudinem | |
| 915 iudicandam, quia frequenter aliquis, ut Seneca dicit, qui non | |
| 916 reddidit, gratus est; quia forte non occurrit ei facultas aut | |
| 917 debita opportunitas reddendi. Secundo, debet tendere ad hoc quod de | |
| 918 ingrato gratum faciat, quod si non potest primo beneficio facere, | |
| 919 forte faciet secundo. Si vero ex beneficiis multiplicatis | |
| 920 ingratitudinem augeat et peior fiat, debet a beneficiorum | |
| 921 exhibitione cessare.</p> | |
| 922 <p title="II-II q. 107 a. 4 ad 1"><a name="43565"><span class= | |
| 923 "ref">[43565] IIª-IIae q. 107 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 924 ergo dicendum quod auctoritas illa loquitur quantum ad id quod | |
| 925 ingratus dignus est pati.</p> | |
| 926 <p title="II-II q. 107 a. 4 ad 2"><a name="43566"><span class= | |
| 927 "ref">[43566] IIª-IIae q. 107 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 928 dicendum quod ille qui ingrato beneficium exhibet non dat ei | |
| 929 occasionem peccandi, sed magis gratitudinis et amoris. Si vero ille | |
| 930 qui accipit ingratitudinis exinde occasionem sumat, non est danti | |
| 931 imputandum.</p> | |
| 932 <p title="II-II q. 107 a. 4 ad 3"><a name="43567"><span class= | |
| 933 "ref">[43567] IIª-IIae q. 107 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 934 dicendum quod ille qui beneficium dat non statim debet se exhibere | |
| 935 punitorem ingratitudinis, sed prius pium medicum, ut scilicet | |
| 936 iteratis beneficiis ingratitudinem sanet.</p> | |
| 937 <br /> | |
| 938 <div class="D">Quaestio 108</div> | |
| 939 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 940 <p title="II-II q. 108 pr."><a name="43568"><span class= | |
| 941 "ref">[43568] IIª-IIae q. 108 pr.</span></a> Deinde | |
| 942 considerandum est de vindicatione. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 943 Primo, utrum vindicatio sit licita. Secundo, utrum sit specialis | |
| 944 virtus. Tertio, de modo vindicandi. Quarto, in quos sit vindicta | |
| 945 exercenda.</p> | |
| 946 <br /> | |
| 947 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 948 <p title="II-II q. 108 a. 1 arg. 1"><a name="43569"><span class= | |
| 949 "ref">[43569] IIª-IIae q. 108 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 950 sic proceditur. Videtur quod vindicatio non sit licita. Quicumque | |
| 951 enim usurpat sibi quod Dei est, peccat. Sed vindicta pertinet ad | |
| 952 Deum, dicitur enim Deut. XXXII, secundum aliam litteram, <i>mihi | |
| 953 vindictam, et ego retribuam</i>. Ergo omnis vindicatio est | |
| 954 illicita.</p> | |
| 955 <p title="II-II q. 108 a. 1 arg. 2"><a name="43570"><span class= | |
| 956 "ref">[43570] IIª-IIae q. 108 a. 1 arg. 2</span></a> | |
| 957 Praeterea, ille de quo vindicta sumitur, non toleratur. Sed mali | |
| 958 sunt tolerandi, quia super illud Cant. II, sicut lilium inter | |
| 959 spinas, dicit Glossa, <i>non fuit bonus qui malos tolerare non | |
| 960 potuit</i>. Ergo vindicta non est sumenda de malis.</p> | |
| 961 <p title="II-II q. 108 a. 1 arg. 3"><a name="43571"><span class= | |
| 962 "ref">[43571] IIª-IIae q. 108 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 963 Praeterea, vindicta per poenas fit, ex quibus causatur timor | |
| 964 servilis. Sed lex nova non est lex timoris, sed amoris, ut | |
| 965 Augustinus dicit, contra Adamantum. Ergo, ad minus in novo | |
| 966 testamento, vindicta fieri non debet.</p> | |
| 967 <p title="II-II q. 108 a. 1 arg. 4"><a name="43572"><span class= | |
| 968 "ref">[43572] IIª-IIae q. 108 a. 1 arg. 4</span></a> | |
| 969 Praeterea, ille dicitur se vindicare qui iniurias suas ulciscitur. | |
| 970 Sed, ut videtur, non licet etiam iudici in se delinquentes punire, | |
| 971 dicit enim Chrysostomus, super Matth., <i>discamus exemplo Christi | |
| 972 nostras iniurias magnanimiter sustinere, Dei autem iniurias nec | |
| 973 usque ad auditum sufferre</i>. Ergo vindicatio videtur esse | |
| 974 illicita.</p> | |
| 975 <p title="II-II q. 108 a. 1 arg. 5"><a name="43573"><span class= | |
| 976 "ref">[43573] IIª-IIae q. 108 a. 1 arg. 5</span></a> | |
| 977 Praeterea, peccatum multitudinis magis est nocivum quam peccatum | |
| 978 unius tantum, dicitur enim Eccli. XXVI, <i>a tribus timuit cor | |
| 979 meum, zelaturam civitatis, et collectionem populi</i>. Sed de | |
| 980 peccato multitudinis non est vindicta sumenda, quia super illud | |
| 981 Matth. XIII, <i>sinite utraque crescere, ne forte eradicetis | |
| 982 triticum</i>, dicit Glossa quod multitudo non est excommunicanda, | |
| 983 nec princeps. Ergo nec alia vindicatio est licita.</p> | |
| 984 <p title="II-II q. 108 a. 1 s. c."><a name="43574"><span class= | |
| 985 "ref">[43574] IIª-IIae q. 108 a. 1 s. c.</span></a> Sed | |
| 986 contra, nihil est expectandum a Deo nisi quod est bonum et licitum. | |
| 987 Sed vindicta de hostibus est expectanda a Deo, dicitur enim Luc. | |
| 988 XVIII, <i>Deus non faciet vindictam electorum suorum clamantium ad | |
| 989 se</i> die ac nocte? Quasi diceret, immo faciet. Ergo vindicatio | |
| 990 non est per se mala et illicita.</p> | |
| 991 <p title="II-II q. 108 a. 1 co."><a name="43575"><span class= | |
| 992 "ref">[43575] IIª-IIae q. 108 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 993 dicendum quod vindicatio fit per aliquod poenale malum inflictum | |
| 994 peccanti. Est ergo in vindicatione considerandus vindicantis | |
| 995 animus. Si enim eius intentio feratur principaliter in malum illius | |
| 996 de quo vindictam sumit, et ibi quiescat, est omnino illicitum, quia | |
| 997 delectari in malo alterius pertinet ad odium, quod caritati | |
| 998 repugnat, qua omnes homines debemus diligere. Nec aliquis excusatur | |
| 999 si malum intendat illius qui sibi iniuste intulit malum, sicut non | |
| 1000 excusatur aliquis per hoc quod odit se odientem. Non enim debet | |
| 1001 homo in alium peccare, propter hoc quod ille peccavit prius in | |
| 1002 ipsum, hoc enim est vinci a malo, quod apostolus prohibet, Rom. | |
| 1003 XII, dicens, <i>noli vinci a malo, sed vince in bono malum</i>. Si | |
| 1004 vero intentio vindicantis feratur principaliter ad aliquod bonum, | |
| 1005 ad quod pervenitur per poenam peccantis, puta ad emendationem | |
| 1006 peccantis, vel saltem ad cohibitionem eius et quietem aliorum, et | |
| 1007 ad iustitiae conservationem et Dei honorem, potest esse vindicatio | |
| 1008 licita, aliis debitis circumstantiis servatis.</p> | |
| 1009 <p title="II-II q. 108 a. 1 ad 1"><a name="43576"><span class= | |
| 1010 "ref">[43576] IIª-IIae q. 108 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1011 ergo dicendum quod ille qui secundum gradum sui ordinis vindictam | |
| 1012 exercet in malos, non usurpat sibi quod Dei est, sed utitur | |
| 1013 potestate sibi divinitus concessa, dicitur enim Rom. XIII, de | |
| 1014 principe terreno, quod <i>Dei minister est, vindex in iram ei qui | |
| 1015 male agit</i>. Si autem praeter ordinem divinae institutionis | |
| 1016 aliquis vindictam exerceat, usurpat sibi quod Dei est, et ideo | |
| 1017 peccat.</p> | |
| 1018 <p title="II-II q. 108 a. 1 ad 2"><a name="43577"><span class= | |
| 1019 "ref">[43577] IIª-IIae q. 108 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1020 dicendum quod mali tolerantur a bonis in hoc quod ab eis proprias | |
| 1021 iniurias patienter sustinent, secundum quod oportet, non autem | |
| 1022 tolerant eos ut sustineant iniurias Dei et proximorum. Dicit enim | |
| 1023 Chrysostomus, super Matth., <i>in propriis iniuriis esse quempiam | |
| 1024 patientem, laudabile est, iniurias autem Dei dissimulare nimis est | |
| 1025 impium</i>.</p> | |
| 1026 <p title="II-II q. 108 a. 1 ad 3"><a name="43578"><span class= | |
| 1027 "ref">[43578] IIª-IIae q. 108 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1028 dicendum quod lex Evangelii est lex amoris. Ideo illis qui ex amore | |
| 1029 bonum operantur, qui soli proprie ad Evangelium pertinent, non est | |
| 1030 timor incutiendus per poenas, sed solum illis qui ex amore non | |
| 1031 moventur ad bonum, qui, etsi numero sint de Ecclesia, non tamen | |
| 1032 merito.</p> | |
| 1033 <p title="II-II q. 108 a. 1 ad 4"><a name="43579"><span class= | |
| 1034 "ref">[43579] IIª-IIae q. 108 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1035 dicendum quod iniuria quae infertur personae alicui quandoque | |
| 1036 redundat in Deum et in Ecclesiam, et tunc debet aliquis propriam | |
| 1037 iniuriam ulcisci. Sicut patet de Elia, qui fecit ignem descendere | |
| 1038 super eos qui venerant ad ipsum capiendum, ut legitur IV Reg. I. Et | |
| 1039 similiter Elisaeus maledixit pueris eum irridentibus, ut habetur IV | |
| 1040 Reg. II. Et Silvester Papa excommunicavit eos qui eum in exilium | |
| 1041 miserunt, ut habetur XXIII, qu. IV. Inquantum vero iniuria in | |
| 1042 aliquem illata ad eius personam pertinet, debet eam tolerare | |
| 1043 patienter, si expediat. Huiusmodi enim praecepta patientiae | |
| 1044 intelligenda sunt secundum praeparationem animi, ut Augustinus | |
| 1045 dicit, in libro de Serm. Dom. in monte.</p> | |
| 1046 <p title="II-II q. 108 a. 1 ad 5"><a name="43580"><span class= | |
| 1047 "ref">[43580] IIª-IIae q. 108 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1048 dicendum quod quando tota multitudo peccat, est de ea vindicta | |
| 1049 sumenda vel quantum ad totam multitudinem, sicut Aegyptii submersi | |
| 1050 sunt in mari rubro persequentes filios Israel, ut habetur Exod. | |
| 1051 XIV, et sicut Sodomitae universaliter perierunt, vel quantum ad | |
| 1052 magnam multitudinis partem, sicut patet Exod. XXXII, in poena eorum | |
| 1053 qui vitulum adoraverunt. Quandoque vero, si speretur multorum | |
| 1054 correctio, debet severitas vindictae exerceri in aliquos paucos | |
| 1055 principaliores, quibus punitis ceteri terreantur, sicut dominus, | |
| 1056 Num. XXV, mandavit suspendi principes populi pro peccato | |
| 1057 multitudinis. Si autem non tota multitudo peccavit, sed pro parte, | |
| 1058 tunc, si possunt mali secerni a bonis, debet in eos vindicta | |
| 1059 exerceri, si tamen hoc fieri possit sine scandalo aliorum. | |
| 1060 Alioquin, parcendum est multitudini, et detrahendum severitati. Et | |
| 1061 eadem ratio est de principe, quem sequitur multitudo. Tolerandum | |
| 1062 enim est peccatum eius, si sine scandalo multitudinis puniri non | |
| 1063 posset, nisi forte esset tale peccatum principis quod magis noceret | |
| 1064 multitudini, vel spiritualiter vel temporaliter, quam scandalum | |
| 1065 quod exinde timeretur.</p> | |
| 1066 <br /> | |
| 1067 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1068 <p title="II-II q. 108 a. 2 arg. 1"><a name="43581"><span class= | |
| 1069 "ref">[43581] IIª-IIae q. 108 a. 2 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1070 secundum sic proceditur. Videtur quod vindicatio non sit specialis | |
| 1071 virtus ab aliis distincta. Sicut enim remunerantur boni pro his | |
| 1072 quae bene agunt, ita puniuntur mali pro his quae male agunt. Sed | |
| 1073 remuneratio bonorum non pertinet ad aliquam specialem virtutem, sed | |
| 1074 est actus commutativae iustitiae. Ergo, pari ratione, et vindicatio | |
| 1075 non debet poni specialis virtus.</p> | |
| 1076 <p title="II-II q. 108 a. 2 arg. 2"><a name="43582"><span class= | |
| 1077 "ref">[43582] IIª-IIae q. 108 a. 2 arg. 2</span></a> | |
| 1078 Praeterea, ad actum illum non debet ordinari specialis virtus ad | |
| 1079 quem homo sufficienter disponitur per alias virtutes. Sed ad | |
| 1080 vindicandum mala sufficienter disponitur homo per virtutem | |
| 1081 fortitudinis et per zelum. Non ergo vindicatio debet poni specialis | |
| 1082 virtus.</p> | |
| 1083 <p title="II-II q. 108 a. 2 arg. 3"><a name="43583"><span class= | |
| 1084 "ref">[43583] IIª-IIae q. 108 a. 2 arg. 3</span></a> | |
| 1085 Praeterea, cuilibet speciali virtuti aliquod speciale vitium | |
| 1086 opponitur. Sed vindicationi non videtur opponi aliquod speciale | |
| 1087 vitium. Ergo non est specialis virtus.</p> | |
| 1088 <p title="II-II q. 108 a. 2 s. c."><a name="43584"><span class= | |
| 1089 "ref">[43584] IIª-IIae q. 108 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1090 est quod Tullius ponit eam partem iustitiae.</p> | |
| 1091 <p title="II-II q. 108 a. 2 co."><a name="43585"><span class= | |
| 1092 "ref">[43585] IIª-IIae q. 108 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1093 dicendum quod, sicut philosophus dicit, in II Ethic., aptitudo ad | |
| 1094 virtutem inest nobis a natura, licet complementum virtutis sit per | |
| 1095 assuetudinem vel per aliquam aliam causam. Unde patet quod virtutes | |
| 1096 perficiunt nos ad prosequendum debito modo inclinationes naturales, | |
| 1097 quae pertinent ad ius naturale. Et ideo ad quamlibet inclinationem | |
| 1098 naturalem determinatam ordinatur aliqua specialis virtus. Est autem | |
| 1099 quaedam specialis inclinatio naturae ad removendum nocumenta, unde | |
| 1100 et animalibus datur vis irascibilis separatim a vi concupiscibili. | |
| 1101 Repellit autem homo nocumenta per hoc quod se defendit contra | |
| 1102 iniurias, ne ei inferantur, vel iam illatas iniurias ulciscitur, | |
| 1103 non intentione nocendi, sed intentione removendi nocumenta. Hoc | |
| 1104 autem pertinet ad vindicationem, dicit enim Tullius, in sua | |
| 1105 rhetorica, quod <i>vindicatio est per quam vis aut iniuria, et | |
| 1106 omnino quidquid obscurum est</i>, idest ignominiosum, <i>defendendo | |
| 1107 aut ulciscendo propulsatur</i>. Unde vindicatio est specialis | |
| 1108 virtus.</p> | |
| 1109 <p title="II-II q. 108 a. 2 ad 1"><a name="43586"><span class= | |
| 1110 "ref">[43586] IIª-IIae q. 108 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1111 ergo dicendum quod sicut recompensatio debiti legalis pertinet ad | |
| 1112 iustitiam commutativam, recompensatio autem debiti moralis quod | |
| 1113 nascitur ex particulari beneficio exhibito, pertinet ad virtutem | |
| 1114 gratiae; ita etiam punitio peccatorum, secundum quod pertinet ad | |
| 1115 publicam iustitiam, est actus commutativae iustitiae; secundum | |
| 1116 autem quod pertinet ad immunitatem alicuius personae singularis, a | |
| 1117 qua iniuria propulsatur, pertinet ad virtutem vindicationis.</p> | |
| 1118 <p title="II-II q. 108 a. 2 ad 2"><a name="43587"><span class= | |
| 1119 "ref">[43587] IIª-IIae q. 108 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1120 dicendum quod fortitudo disponit ad vindictam removendo prohibens, | |
| 1121 scilicet timorem periculi imminentis. Zelus autem, secundum quod | |
| 1122 importat fervorem amoris, importat primam radicem vindicationis, | |
| 1123 prout aliquis vindicat iniurias Dei vel proximorum, quas ex | |
| 1124 caritate reputat quasi suas. Cuiuslibet autem virtutis actus ex | |
| 1125 radice caritatis procedit, quia, ut Gregorius dicit, in quadam | |
| 1126 homilia, <i>nihil habet viriditatis ramus boni operis, si non | |
| 1127 procedat ex radice caritatis</i>.</p> | |
| 1128 <p title="II-II q. 108 a. 2 ad 3"><a name="43588"><span class= | |
| 1129 "ref">[43588] IIª-IIae q. 108 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1130 dicendum quod vindicationi opponuntur duo vitia. Unum quidem per | |
| 1131 excessum, scilicet peccatum crudelitatis vel saevitiae, quae | |
| 1132 excedit mensuram in puniendo. Aliud autem est vitium quod consistit | |
| 1133 in defectu, sicut cum aliquis est nimis remissus in puniendo, unde | |
| 1134 dicitur Prov. XIII, <i>qui parcit virgae, odit filium suum</i>. | |
| 1135 Virtus autem vindicationis consistit ut homo secundum omnes | |
| 1136 circumstantias debitam mensuram in vindicando conservet.</p> | |
| 1137 <br /> | |
| 1138 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1139 <p title="II-II q. 108 a. 3 arg. 1"><a name="43589"><span class= | |
| 1140 "ref">[43589] IIª-IIae q. 108 a. 3 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1141 tertium sic proceditur. Videtur quod vindicatio non debeat fieri | |
| 1142 per poenas apud homines consuetas. Occisio enim hominis est quaedam | |
| 1143 eradicatio eius. Sed dominus mandavit, Matth. XIII, quod zizania, | |
| 1144 per quae significantur filii nequam, non eradicarentur. Ergo | |
| 1145 peccatores non sunt occidendi.</p> | |
| 1146 <p title="II-II q. 108 a. 3 arg. 2"><a name="43590"><span class= | |
| 1147 "ref">[43590] IIª-IIae q. 108 a. 3 arg. 2</span></a> | |
| 1148 Praeterea, quicumque mortaliter peccant, eadem poena videntur | |
| 1149 digni. Si ergo aliqui mortaliter peccantes morte puniuntur, videtur | |
| 1150 quod omnes tales deberent morte puniri. Quod patet esse falsum.</p> | |
| 1151 <p title="II-II q. 108 a. 3 arg. 3"><a name="43591"><span class= | |
| 1152 "ref">[43591] IIª-IIae q. 108 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 1153 Praeterea, cum aliquis pro peccato punitur manifeste, ex hoc | |
| 1154 peccatum eius manifestatur. Quod videtur esse nocivum multitudini, | |
| 1155 quae ex exemplo peccati sumit occasionem peccandi. Ergo videtur | |
| 1156 quod non sit poena mortis pro aliquo peccato infligenda.</p> | |
| 1157 <p title="II-II q. 108 a. 3 s. c."><a name="43592"><span class= | |
| 1158 "ref">[43592] IIª-IIae q. 108 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1159 est quod in lege divina his huiusmodi poenae determinantur, ut ex | |
| 1160 supra dictis patet.</p> | |
| 1161 <p title="II-II q. 108 a. 3 co."><a name="43593"><span class= | |
| 1162 "ref">[43593] IIª-IIae q. 108 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1163 dicendum quod vindicatio intantum licita est et virtuosa inquantum | |
| 1164 tendit ad cohibitionem malorum. Cohibentur autem aliqui a peccando, | |
| 1165 qui affectum virtutis non habent, per hoc quod timent amittere | |
| 1166 aliqua quae plus amant quam illa quae peccando adipiscuntur, alias | |
| 1167 timor non compesceret peccatum. Et ideo per subtractionem omnium | |
| 1168 quae homo maxime diligit, est vindicta de peccatis sumenda. Haec | |
| 1169 sunt autem quae homo maxime diligit, vitam, incolumitatem corporis, | |
| 1170 libertatem sui, et bona exteriora, puta divitias, patriam et | |
| 1171 gloriam. Et ideo, ut Augustinus refert, XXI de Civ. Dei, octo | |
| 1172 genera poenarum in legibus esse scribit Tullius, scilicet mortem, | |
| 1173 per quam tollitur vita; verbera et talionem (ut scilicet oculum pro | |
| 1174 oculo perdat), per quae amittit corporis incolumitatem; servitutem | |
| 1175 et vincula, per quae perdit libertatem; exilium, per quod perdit | |
| 1176 patriam; damnum, per quod perdit divitias; ignominiam, per quam | |
| 1177 perdit gloriam.</p> | |
| 1178 <p title="II-II q. 108 a. 3 ad 1"><a name="43594"><span class= | |
| 1179 "ref">[43594] IIª-IIae q. 108 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1180 ergo dicendum quod dominus prohibet eradicari zizania quando | |
| 1181 timetur ne simul cum eis eradicetur et triticum. Sed quandoque | |
| 1182 possunt eradicari mali per mortem non solum sine periculo, sed | |
| 1183 etiam cum magna utilitate bonorum. Et ideo in tali casu potest | |
| 1184 poena mortis peccatoribus infligi.</p> | |
| 1185 <p title="II-II q. 108 a. 3 ad 2"><a name="43595"><span class= | |
| 1186 "ref">[43595] IIª-IIae q. 108 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1187 dicendum quod omnes peccantes mortaliter digni sunt morte aeterna | |
| 1188 quantum ad futuram retributionem, quae est secundum veritatem | |
| 1189 divini iudicii. Sed poenae praesentis vitae sunt magis medicinales. | |
| 1190 Et ideo illis solis peccatis poena mortis infligitur quae in gravem | |
| 1191 perniciem aliorum cedunt.</p> | |
| 1192 <p title="II-II q. 108 a. 3 ad 3"><a name="43596"><span class= | |
| 1193 "ref">[43596] IIª-IIae q. 108 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1194 dicendum quod quando simul cum culpa innotescit et poena, vel | |
| 1195 mortis vel quaecumque alia quam homo horret, ex hoc ipso voluntas | |
| 1196 eius a peccando abstrahitur, quia plus terret poena quam alliciat | |
| 1197 exemplum culpae.</p> | |
| 1198 <br /> | |
| 1199 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1200 <p title="II-II q. 108 a. 4 arg. 1"><a name="43597"><span class= | |
| 1201 "ref">[43597] IIª-IIae q. 108 a. 4 arg. 1</span></a> Ad | |
| 1202 quartum sic proceditur. Videtur quod vindicta sit exercenda in eos | |
| 1203 qui involuntarie peccaverunt. Voluntas enim unius non consequitur | |
| 1204 voluntatem alterius. Sed unus punitur pro alio, secundum illud | |
| 1205 Exod. XX, <i>ego sum Deus Zelotes, visitans iniquitatem patrum in | |
| 1206 filios, in tertiam et quartam generationem</i>. Unde et pro peccato | |
| 1207 Cham Chanaan, filius eius, maledictus est, ut habetur Gen. IX. | |
| 1208 Giezi etiam peccante, lepra transmittitur ad posteros, ut habetur | |
| 1209 IV Reg. V. Sanguis etiam Christi reddit poenae obnoxios successores | |
| 1210 Iudaeorum, qui dixerunt, sanguis eius super nos, et super filios | |
| 1211 nostros. Matth. XXVII, legitur etiam quod pro peccato Achar populus | |
| 1212 Israel traditus est in manus hostium, ut habetur Iosue VII. Et pro | |
| 1213 peccato filiorum Heli idem populus corruit in conspectu | |
| 1214 Philistinorum, ut habetur I Reg. IV. Ergo aliquis involuntarius est | |
| 1215 puniendus.</p> | |
| 1216 <p title="II-II q. 108 a. 4 arg. 2"><a name="43598"><span class= | |
| 1217 "ref">[43598] IIª-IIae q. 108 a. 4 arg. 2</span></a> | |
| 1218 Praeterea, illud solum est voluntarium quod est in potestate | |
| 1219 hominis. Sed quandoque poena infertur pro eo quod non est in eius | |
| 1220 potestate, sicut propter vitium leprae aliquis removetur ab | |
| 1221 administratione Ecclesiae; et propter paupertatem aut malitiam | |
| 1222 civium Ecclesia perdit cathedram episcopalem. Ergo non solum pro | |
| 1223 peccato voluntario vindicta infertur.</p> | |
| 1224 <p title="II-II q. 108 a. 4 arg. 3"><a name="43599"><span class= | |
| 1225 "ref">[43599] IIª-IIae q. 108 a. 4 arg. 3</span></a> | |
| 1226 Praeterea, ignorantia causat involuntarium. Sed vindicta quandoque | |
| 1227 exercetur in aliquos ignorantes. Parvuli enim Sodomitarum, licet | |
| 1228 haberent ignorantiam invincibilem, cum parentibus perierunt, ut | |
| 1229 legitur Gen. XIX. Similiter etiam parvuli pro peccato Dathan et | |
| 1230 Abiron pariter cum eis absorpti sunt, ut habetur Num. XVI. Bruta | |
| 1231 etiam animalia, quae carent ratione, iussa sunt interfici pro | |
| 1232 peccato Amalecitarum, ut habetur I Reg. XV. Ergo vindicta quandoque | |
| 1233 exercetur in involuntarios.</p> | |
| 1234 <p title="II-II q. 108 a. 4 arg. 4"><a name="43600"><span class= | |
| 1235 "ref">[43600] IIª-IIae q. 108 a. 4 arg. 4</span></a> | |
| 1236 Praeterea, coactio maxime repugnat voluntario. Sed aliquis qui | |
| 1237 timore coactus aliquod peccatum committit, non propter hoc reatum | |
| 1238 poenae evadit. Ergo vindicta exercetur etiam in involuntarios.</p> | |
| 1239 <p title="II-II q. 108 a. 4 arg. 5"><a name="43601"><span class= | |
| 1240 "ref">[43601] IIª-IIae q. 108 a. 4 arg. 5</span></a> | |
| 1241 Praeterea, Ambrosius dicit, super Lucam, quod <i>navicula in qua | |
| 1242 erat Iudas, turbatur, unde et Petrus, qui erat firmus meritis suis, | |
| 1243 turbatur alienis</i>. Sed Petrus non volebat peccatum Iudae. Ergo | |
| 1244 quandoque involuntarius punitur.</p> | |
| 1245 <p title="II-II q. 108 a. 4 s. c."><a name="43602"><span class= | |
| 1246 "ref">[43602] IIª-IIae q. 108 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1247 est quod poena debetur peccato. Sed omne peccatum est voluntarium, | |
| 1248 ut dicit Augustinus. Ergo in solos voluntarios est exercenda | |
| 1249 vindicta.</p> | |
| 1250 <p title="II-II q. 108 a. 4 co."><a name="43603"><span class= | |
| 1251 "ref">[43603] IIª-IIae q. 108 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1252 dicendum quod poena potest dupliciter considerari. Uno modo, | |
| 1253 secundum rationem poenae. Et secundum hoc, poena non debetur nisi | |
| 1254 peccato, quia per poenam reparatur aequalitas iustitiae, inquantum | |
| 1255 ille qui peccando nimis secutus est suam voluntatem, aliquid contra | |
| 1256 suam voluntatem patitur. Unde cum omne peccatum sit voluntarium, | |
| 1257 etiam originale, ut supra habitum est; consequens est quod nullus | |
| 1258 punitur hoc modo nisi pro eo quod voluntarie factum est. Alio modo | |
| 1259 potest considerari poena inquantum est medicina, non solum sanativa | |
| 1260 peccati praeteriti, sed etiam praeservativa a peccato futuro et | |
| 1261 promotiva in aliquod bonum. Et secundum hoc, aliquis interdum | |
| 1262 punitur sine culpa, non tamen sine causa. Sciendum tamen quod | |
| 1263 nunquam medicina subtrahit maius bonum ut promoveat minus bonum, | |
| 1264 sicut medicina carnalis nunquam caecat oculum ut sanet calcaneum, | |
| 1265 quandoque tamen infert nocumentum in minoribus ut melioribus | |
| 1266 auxilium praestet. Et quia bona spiritualia sunt maxima bona, bona | |
| 1267 autem temporalia sunt minima; ideo quandoque punitur aliquis in | |
| 1268 temporalibus bonis absque culpa, cuiusmodi sunt plures poenae | |
| 1269 praesentis vitae divinitus inflictae ad humiliationem vel | |
| 1270 probationem, non autem punitur aliquis in spiritualibus bonis sine | |
| 1271 propria culpa, neque in praesenti neque in futuro; quia ibi poenae | |
| 1272 non sunt medicinae, sed consequuntur spiritualem damnationem.</p> | |
| 1273 <p title="II-II q. 108 a. 4 ad 1"><a name="43604"><span class= | |
| 1274 "ref">[43604] IIª-IIae q. 108 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1275 ergo dicendum quod unus homo poena spirituali nunquam punitur pro | |
| 1276 peccato alterius, quia poena spiritualis pertinet ad animam, | |
| 1277 secundum quam quilibet est liber sui. Poena autem temporali | |
| 1278 quandoque unus punitur pro peccato alterius, triplici ratione. | |
| 1279 Primo quidem, quia unus homo temporaliter est res alterius, et ita | |
| 1280 in poenam eius etiam ipse punitur, sicut filii sunt secundum corpus | |
| 1281 quaedam res patris, et servi sunt quaedam res dominorum. Alio modo, | |
| 1282 inquantum peccatum unius derivatur in alterum. Vel per imitationem, | |
| 1283 sicut filii imitantur peccata parentum, et servi peccata dominorum, | |
| 1284 ut audacius peccent. Vel per modum meriti, sicut peccata subditorum | |
| 1285 merentur peccatorem praelatum, secundum illud Iob XXXIV, <i>qui | |
| 1286 regnare facit hominem hypocritam, propter peccata populi</i>; unde | |
| 1287 et pro peccato David populum numerantis, populus Israel punitus | |
| 1288 est, ut habetur II Reg. ult. Sive etiam per aliqualem consensum seu | |
| 1289 dissimulationem, sicut etiam interdum boni simul puniuntur | |
| 1290 temporaliter cum malis, quia eorum peccata non redarguerunt, ut | |
| 1291 Augustinus dicit, in I de Civ. Dei, tertio, ad commendandum | |
| 1292 unitatem humanae societatis, ex qua unus debet pro alio sollicitus | |
| 1293 esse ne peccet, et ad detestationem peccati, dum poena unius | |
| 1294 redundat in omnes, quasi omnes essent unum corpus, ut Augustinus | |
| 1295 dicit de peccato Achar. Quod autem dominus dicit, <i>visitans | |
| 1296 peccata parentum in filios, in tertiam et quartam</i> generationem, | |
| 1297 magis videtur ad misericordiam quam ad severitatem pertinere, dum | |
| 1298 non statim vindictam adhibet, sed expectat in posterum, ut vel | |
| 1299 saltem posteri corrigantur; sed, crescente malitia posteriorum, | |
| 1300 quasi necesse est ultionem inferri.</p> | |
| 1301 <p title="II-II q. 108 a. 4 ad 2"><a name="43605"><span class= | |
| 1302 "ref">[43605] IIª-IIae q. 108 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1303 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, iudicium humanum debet | |
| 1304 imitari divinum iudicium in manifestis Dei iudiciis, quibus homines | |
| 1305 spiritualiter damnat pro proprio peccato. Occulta vero Dei iudicia, | |
| 1306 quibus temporaliter aliquos punit absque culpa, non potest humanum | |
| 1307 iudicium imitari, quia homo non potest comprehendere horum | |
| 1308 iudiciorum rationes, ut sciat quid expediat unicuique. Et ideo | |
| 1309 nunquam secundum humanum iudicium aliquis debet puniri sine culpa | |
| 1310 poena flagelli, ut occidatur, vel mutiletur, vel verberetur. Poena | |
| 1311 autem damni punitur aliquis, etiam secundum humanum iudicium, etiam | |
| 1312 sine culpa, sed non sine causa. Et hoc tripliciter. Uno modo, ex | |
| 1313 hoc quod aliquis ineptus redditur, sine sua culpa, ad aliquod bonum | |
| 1314 habendum vel consequendum, sicut propter vitium leprae aliquis | |
| 1315 removetur ab administratione Ecclesiae, et propter bigamiam vel | |
| 1316 iudicium sanguinis aliquis impeditur a sacris ordinibus. Secundo, | |
| 1317 quia bonum in quo damnificatur non est proprium bonum, sed commune, | |
| 1318 sicut quod aliqua Ecclesia habeat episcopatum, pertinet ad bonum | |
| 1319 totius civitatis, non autem ad bonum clericorum tantum. Tertio, | |
| 1320 quia bonum unius dependet ex bono alterius, sicut in crimine laesae | |
| 1321 maiestatis filius amittit haereditatem pro peccato parentis.</p> | |
| 1322 <p title="II-II q. 108 a. 4 ad 3"><a name="43606"><span class= | |
| 1323 "ref">[43606] IIª-IIae q. 108 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1324 dicendum quod parvuli divino iudicio simul puniuntur temporaliter | |
| 1325 cum parentibus, tum quia sunt res parentum, et in eis etiam | |
| 1326 parentes puniuntur. Tum etiam quia hoc in eorum bonum cedit, ne, si | |
| 1327 reservarentur, essent imitatores paternae malitiae, et sic | |
| 1328 graviores poenas mererentur. In bruta vero animalia, et quascumque | |
| 1329 alias irrationales creaturas, vindicta exercetur, quia per hoc | |
| 1330 puniuntur illi quorum sunt. Et iterum propter detestationem | |
| 1331 peccati.</p> | |
| 1332 <p title="II-II q. 108 a. 4 ad 4"><a name="43607"><span class= | |
| 1333 "ref">[43607] IIª-IIae q. 108 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1334 dicendum quod coactio timoris non facit simpliciter involuntarium, | |
| 1335 sed habet voluntarium mixtum, ut supra habitum est.</p> | |
| 1336 <p title="II-II q. 108 a. 4 ad 5"><a name="43608"><span class= | |
| 1337 "ref">[43608] IIª-IIae q. 108 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1338 dicendum quod hoc modo pro peccato Iudae ceteri apostoli | |
| 1339 turbabantur, sicut pro peccato unius punitur multitudo, ad unitatem | |
| 1340 commendandam, ut dictum est.</p> | |
| 1341 <div class="centro"><br /> | |
| 1342 <p><a href="sth3102.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 1343 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 1344 <a href="sth3109.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 1345 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 1346 <br /> | |
| 1347 <hr /> | |
| 1348 <br /> | |
| 1349 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 1350 hanc editionem<br /> | |
| 1351 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 1352 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 1353 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 1354 </div> | |
| 1355 </body> | |
| 1356 </html> |
