Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2040.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 23 40-48</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione XL ad | |
| 31 quaestionem XLVIII</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1891 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth2026.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth2049.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#35231">Iª-IIae q. 40 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#35232">Iª-IIae q. 40 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#35233">Iª-IIae q. 40 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#35234">Iª-IIae q. 40 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#35235">Iª-IIae q. 40 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#35236">Iª-IIae q. 40 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#35237">Iª-IIae q. 40 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#35238">Iª-IIae q. 40 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#35239">Iª-IIae q. 40 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#35240">Iª-IIae q. 40 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#35241">Iª-IIae q. 40 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#35242">Iª-IIae q. 40 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#35243">Iª-IIae q. 40 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#35244">Iª-IIae q. 40 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#35245">Iª-IIae q. 40 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#35246">Iª-IIae q. 40 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#35247">Iª-IIae q. 40 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#35248">Iª-IIae q. 40 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#35249">Iª-IIae q. 40 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#35250">Iª-IIae q. 40 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#35251">Iª-IIae q. 40 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#35252">Iª-IIae q. 40 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#35253">Iª-IIae q. 40 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#35254">Iª-IIae q. 40 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#35255">Iª-IIae q. 40 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#35256">Iª-IIae q. 40 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#35257">Iª-IIae q. 40 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#35258">Iª-IIae q. 40 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#35259">Iª-IIae q. 40 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#35260">Iª-IIae q. 40 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#35261">Iª-IIae q. 40 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#35262">Iª-IIae q. 40 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#35263">Iª-IIae q. 40 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#35264">Iª-IIae q. 40 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#35265">Iª-IIae q. 40 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#35266">Iª-IIae q. 40 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#35267">Iª-IIae q. 40 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#35268">Iª-IIae q. 40 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#35269">Iª-IIae q. 40 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#35270">Iª-IIae q. 40 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#35271">Iª-IIae q. 40 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#35272">Iª-IIae q. 40 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#35273">Iª-IIae q. 40 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#35274">Iª-IIae q. 40 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#35275">Iª-IIae q. 40 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#35276">Iª-IIae q. 40 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#35277">Iª-IIae q. 40 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#35278">Iª-IIae q. 40 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#35279">Iª-IIae q. 40 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#35280">Iª-IIae q. 40 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#35281">Iª-IIae q. 40 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#35282">Iª-IIae q. 40 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#35283">Iª-IIae q. 40 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#35284">Iª-IIae q. 40 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#35285">Iª-IIae q. 40 a. 7 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#35286">Iª-IIae q. 40 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#35287">Iª-IIae q. 40 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#35288">Iª-IIae q. 40 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#35289">Iª-IIae q. 40 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#35290">Iª-IIae q. 40 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#35291">Iª-IIae q. 40 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#35292">Iª-IIae q. 40 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#35293">Iª-IIae q. 40 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#35294">Iª-IIae q. 41 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#35295">Iª-IIae q. 41 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#35296">Iª-IIae q. 41 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#35297">Iª-IIae q. 41 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#35298">Iª-IIae q. 41 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#35299">Iª-IIae q. 41 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#35300">Iª-IIae q. 41 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#35301">Iª-IIae q. 41 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#35302">Iª-IIae q. 41 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#35303">Iª-IIae q. 41 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#35304">Iª-IIae q. 41 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#35305">Iª-IIae q. 41 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#35306">Iª-IIae q. 41 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#35307">Iª-IIae q. 41 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#35308">Iª-IIae q. 41 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#35309">Iª-IIae q. 41 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#35310">Iª-IIae q. 41 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#35311">Iª-IIae q. 41 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#35312">Iª-IIae q. 41 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#35313">Iª-IIae q. 41 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#35314">Iª-IIae q. 41 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#35315">Iª-IIae q. 41 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#35316">Iª-IIae q. 41 a. 3 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#35317">Iª-IIae q. 41 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#35318">Iª-IIae q. 41 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#35319">Iª-IIae q. 41 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#35320">Iª-IIae q. 41 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#35321">Iª-IIae q. 41 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#35322">Iª-IIae q. 41 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#35323">Iª-IIae q. 41 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#35324">Iª-IIae q. 41 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#35325">Iª-IIae q. 41 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#35326">Iª-IIae q. 41 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#35327">Iª-IIae q. 41 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#35328">Iª-IIae q. 41 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#35329">Iª-IIae q. 42 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#35330">Iª-IIae q. 42 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#35331">Iª-IIae q. 42 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#35332">Iª-IIae q. 42 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#35333">Iª-IIae q. 42 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#35334">Iª-IIae q. 42 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#35335">Iª-IIae q. 42 a. 1 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#35336">Iª-IIae q. 42 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#35337">Iª-IIae q. 42 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#35338">Iª-IIae q. 42 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#35339">Iª-IIae q. 42 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#35340">Iª-IIae q. 42 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#35341">Iª-IIae q. 42 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#35342">Iª-IIae q. 42 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#35343">Iª-IIae q. 42 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#35344">Iª-IIae q. 42 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#35345">Iª-IIae q. 42 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#35346">Iª-IIae q. 42 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#35347">Iª-IIae q. 42 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#35348">Iª-IIae q. 42 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#35349">Iª-IIae q. 42 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#35350">Iª-IIae q. 42 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#35351">Iª-IIae q. 42 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#35352">Iª-IIae q. 42 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#35353">Iª-IIae q. 42 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#35354">Iª-IIae q. 42 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#35355">Iª-IIae q. 42 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#35356">Iª-IIae q. 42 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#35357">Iª-IIae q. 42 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#35358">Iª-IIae q. 42 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#35359">Iª-IIae q. 42 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#35360">Iª-IIae q. 42 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#35361">Iª-IIae q. 42 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#35362">Iª-IIae q. 42 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#35363">Iª-IIae q. 42 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#35364">Iª-IIae q. 42 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#35365">Iª-IIae q. 42 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#35366">Iª-IIae q. 42 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#35367">Iª-IIae q. 42 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#35368">Iª-IIae q. 42 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#35369">Iª-IIae q. 42 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#35370">Iª-IIae q. 42 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#35371">Iª-IIae q. 42 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#35372">Iª-IIae q. 42 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#35373">Iª-IIae q. 42 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#35374">Iª-IIae q. 42 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#35375">Iª-IIae q. 42 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#35376">Iª-IIae q. 42 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#35377">Iª-IIae q. 42 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#35378">Iª-IIae q. 43 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#35379">Iª-IIae q. 43 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#35380">Iª-IIae q. 43 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#35381">Iª-IIae q. 43 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#35382">Iª-IIae q. 43 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#35383">Iª-IIae q. 43 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#35384">Iª-IIae q. 43 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#35385">Iª-IIae q. 43 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#35386">Iª-IIae q. 43 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#35387">Iª-IIae q. 43 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#35388">Iª-IIae q. 43 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#35389">Iª-IIae q. 43 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#35390">Iª-IIae q. 43 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#35391">Iª-IIae q. 43 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#35392">Iª-IIae q. 43 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#35393">Iª-IIae q. 43 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#35394">Iª-IIae q. 43 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#35395">Iª-IIae q. 44 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#35396">Iª-IIae q. 44 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#35397">Iª-IIae q. 44 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#35398">Iª-IIae q. 44 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#35399">Iª-IIae q. 44 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#35400">Iª-IIae q. 44 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#35401">Iª-IIae q. 44 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#35402">Iª-IIae q. 44 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#35403">Iª-IIae q. 44 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#35404">Iª-IIae q. 44 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#35405">Iª-IIae q. 44 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#35406">Iª-IIae q. 44 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#35407">Iª-IIae q. 44 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#35408">Iª-IIae q. 44 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#35409">Iª-IIae q. 44 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#35410">Iª-IIae q. 44 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#35411">Iª-IIae q. 44 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#35412">Iª-IIae q. 44 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#35413">Iª-IIae q. 44 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#35414">Iª-IIae q. 44 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#35415">Iª-IIae q. 44 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#35416">Iª-IIae q. 44 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#35417">Iª-IIae q. 44 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#35418">Iª-IIae q. 44 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#35419">Iª-IIae q. 44 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#35420">Iª-IIae q. 44 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#35421">Iª-IIae q. 44 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#35422">Iª-IIae q. 44 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#35423">Iª-IIae q. 44 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#35424">Iª-IIae q. 44 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#35425">Iª-IIae q. 44 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#35426">Iª-IIae q. 44 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#35427">Iª-IIae q. 44 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#35428">Iª-IIae q. 45 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#35429">Iª-IIae q. 45 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#35430">Iª-IIae q. 45 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#35431">Iª-IIae q. 45 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#35432">Iª-IIae q. 45 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#35433">Iª-IIae q. 45 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#35434">Iª-IIae q. 45 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#35435">Iª-IIae q. 45 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#35436">Iª-IIae q. 45 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#35437">Iª-IIae q. 45 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#35438">Iª-IIae q. 45 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#35439">Iª-IIae q. 45 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#35440">Iª-IIae q. 45 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#35441">Iª-IIae q. 45 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#35442">Iª-IIae q. 45 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#35443">Iª-IIae q. 45 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#35444">Iª-IIae q. 45 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#35445">Iª-IIae q. 45 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#35446">Iª-IIae q. 45 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#35447">Iª-IIae q. 45 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#35448">Iª-IIae q. 45 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#35449">Iª-IIae q. 45 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#35450">Iª-IIae q. 45 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#35451">Iª-IIae q. 45 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#35452">Iª-IIae q. 45 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#35453">Iª-IIae q. 45 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#35454">Iª-IIae q. 45 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#35455">Iª-IIae q. 45 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#35456">Iª-IIae q. 45 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#35457">Iª-IIae q. 45 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#35458">Iª-IIae q. 45 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#35459">Iª-IIae q. 45 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#35460">Iª-IIae q. 45 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#35461">Iª-IIae q. 46 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#35462">Iª-IIae q. 46 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#35463">Iª-IIae q. 46 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#35464">Iª-IIae q. 46 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#35465">Iª-IIae q. 46 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#35466">Iª-IIae q. 46 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#35467">Iª-IIae q. 46 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#35468">Iª-IIae q. 46 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#35469">Iª-IIae q. 46 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#35470">Iª-IIae q. 46 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#35471">Iª-IIae q. 46 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#35472">Iª-IIae q. 46 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#35473">Iª-IIae q. 46 a. 2 s. c. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#35474">Iª-IIae q. 46 a. 2 s. c. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#35475">Iª-IIae q. 46 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#35476">Iª-IIae q. 46 a. 2 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#35477">Iª-IIae q. 46 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#35478">Iª-IIae q. 46 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#35479">Iª-IIae q. 46 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#35480">Iª-IIae q. 46 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#35481">Iª-IIae q. 46 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#35482">Iª-IIae q. 46 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#35483">Iª-IIae q. 46 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#35484">Iª-IIae q. 46 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#35485">Iª-IIae q. 46 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#35486">Iª-IIae q. 46 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#35487">Iª-IIae q. 46 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#35488">Iª-IIae q. 46 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#35489">Iª-IIae q. 46 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#35490">Iª-IIae q. 46 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#35491">Iª-IIae q. 46 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#35492">Iª-IIae q. 46 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#35493">Iª-IIae q. 46 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#35494">Iª-IIae q. 46 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#35495">Iª-IIae q. 46 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#35496">Iª-IIae q. 46 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#35497">Iª-IIae q. 46 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#35498">Iª-IIae q. 46 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#35499">Iª-IIae q. 46 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#35500">Iª-IIae q. 46 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#35501">Iª-IIae q. 46 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#35502">Iª-IIae q. 46 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#35503">Iª-IIae q. 46 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#35504">Iª-IIae q. 46 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#35505">Iª-IIae q. 46 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#35506">Iª-IIae q. 46 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#35507">Iª-IIae q. 46 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#35508">Iª-IIae q. 46 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#35509">Iª-IIae q. 46 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#35510">Iª-IIae q. 46 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#35511">Iª-IIae q. 46 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#35512">Iª-IIae q. 46 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#35513">Iª-IIae q. 46 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#35514">Iª-IIae q. 46 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#35515">Iª-IIae q. 46 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#35516">Iª-IIae q. 46 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#35517">Iª-IIae q. 46 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#35518">Iª-IIae q. 46 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#35519">Iª-IIae q. 46 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#35520">Iª-IIae q. 46 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#35521">Iª-IIae q. 46 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#35522">Iª-IIae q. 46 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#35523">Iª-IIae q. 46 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#35524">Iª-IIae q. 46 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#35525">Iª-IIae q. 47 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#35526">Iª-IIae q. 47 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#35527">Iª-IIae q. 47 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#35528">Iª-IIae q. 47 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#35529">Iª-IIae q. 47 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#35530">Iª-IIae q. 47 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#35531">Iª-IIae q. 47 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#35532">Iª-IIae q. 47 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#35533">Iª-IIae q. 47 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#35534">Iª-IIae q. 47 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#35535">Iª-IIae q. 47 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#35536">Iª-IIae q. 47 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#35537">Iª-IIae q. 47 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#35538">Iª-IIae q. 47 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#35539">Iª-IIae q. 47 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#35540">Iª-IIae q. 47 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#35541">Iª-IIae q. 47 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#35542">Iª-IIae q. 47 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#35543">Iª-IIae q. 47 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#35544">Iª-IIae q. 47 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#35545">Iª-IIae q. 47 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#35546">Iª-IIae q. 47 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#35547">Iª-IIae q. 47 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#35548">Iª-IIae q. 47 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#35549">Iª-IIae q. 47 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#35550">Iª-IIae q. 47 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#35551">Iª-IIae q. 47 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#35552">Iª-IIae q. 47 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#35553">Iª-IIae q. 47 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#35554">Iª-IIae q. 47 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#35555">Iª-IIae q. 47 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#35556">Iª-IIae q. 47 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#35557">Iª-IIae q. 47 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#35558">Iª-IIae q. 47 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#35559">Iª-IIae q. 47 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#35560">Iª-IIae q. 48 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#35561">Iª-IIae q. 48 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#35562">Iª-IIae q. 48 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#35563">Iª-IIae q. 48 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#35564">Iª-IIae q. 48 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#35565">Iª-IIae q. 48 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#35566">Iª-IIae q. 48 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#35567">Iª-IIae q. 48 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#35568">Iª-IIae q. 48 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#35569">Iª-IIae q. 48 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#35570">Iª-IIae q. 48 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#35571">Iª-IIae q. 48 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#35572">Iª-IIae q. 48 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#35573">Iª-IIae q. 48 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#35574">Iª-IIae q. 48 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#35575">Iª-IIae q. 48 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#35576">Iª-IIae q. 48 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#35577">Iª-IIae q. 48 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#35578">Iª-IIae q. 48 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#35579">Iª-IIae q. 48 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#35580">Iª-IIae q. 48 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#35581">Iª-IIae q. 48 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#35582">Iª-IIae q. 48 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#35583">Iª-IIae q. 48 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#35584">Iª-IIae q. 48 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#35585">Iª-IIae q. 48 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#35586">Iª-IIae q. 48 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#35587">Iª-IIae q. 48 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#35588">Iª-IIae q. 48 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#35589">Iª-IIae q. 48 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#35590">Iª-IIae q. 48 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#35591">Iª-IIae q. 48 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#35592">Iª-IIae q. 48 a. 4 ad 3'); |
| 28 | 428 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 431 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 // --> |
| 28 | 433 //]]> |
| 434 </script><br /> | |
| 435 <hr /> | |
| 436 <br /></div> | |
| 437 <div class="D">Quaestio 40</div> | |
| 438 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 439 <p title="I-II q. 40 pr."><a name="35231"><span class="ref">[35231] | |
| 440 Iª-IIae q. 40 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 441 passionibus irascibilis, et primo, de spe et desperatione; secundo, | |
| 442 de timore et audacia; tertio, de ira. Circa primum quaeruntur octo. | |
| 443 Primo, utrum spes sit idem quod desiderium vel cupiditas. Secundo, | |
| 444 utrum spes sit in vi apprehensiva, vel in vi appetitiva. Tertio, | |
| 445 utrum spes sit in brutis animalibus. Quarto, utrum spei | |
| 446 contrarietur desperatio. Quinto, utrum causa spei sit experientia. | |
| 447 Sexto, utrum in iuvenibus et ebriosis spes abundet. Septimo, de | |
| 448 ordine spei ad amorem. Octavo, utrum spes conferat ad | |
| 449 operationem.</p> | |
| 450 <br /> | |
| 451 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 452 <p title="I-II q. 40 a. 1 arg. 1"><a name="35232"><span class= | |
| 453 "ref">[35232] Iª-IIae q. 40 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 454 sic proceditur. Videtur quod spes sit idem quod desiderium sive | |
| 455 cupiditas. Spes enim ponitur una quatuor principalium passionum. | |
| 456 Sed Augustinus, enumerans quatuor principales passiones, ponit | |
| 457 cupiditatem loco spei, ut patet in XIV de Civ. Dei. Ergo spes est | |
| 458 idem quod cupiditas sive desiderium.</p> | |
| 459 <p title="I-II q. 40 a. 1 arg. 2"><a name="35233"><span class= | |
| 460 "ref">[35233] Iª-IIae q. 40 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 461 passiones differunt secundum obiecta. Sed idem est obiectum spei, | |
| 462 et cupiditatis sive desiderii, scilicet bonum futurum. Ergo spes | |
| 463 est idem quod cupiditas sive desiderium.</p> | |
| 464 <p title="I-II q. 40 a. 1 arg. 3"><a name="35234"><span class= | |
| 465 "ref">[35234] Iª-IIae q. 40 a. 1 arg. 3</span></a> Si dicatur | |
| 466 quod spes addit supra desiderium possibilitatem adipiscendi bonum | |
| 467 futurum, contra, id quod per accidens se habet ad obiectum, non | |
| 468 variat speciem passionis. Sed possibile se habet per accidens ad | |
| 469 bonum futurum, quod est obiectum cupiditatis vel desiderii, et | |
| 470 spei. Ergo spes non est passio specie differens a desiderio vel | |
| 471 cupiditate.</p> | |
| 472 <p title="I-II q. 40 a. 1 s. c."><a name="35235"><span class= | |
| 473 "ref">[35235] Iª-IIae q. 40 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 474 diversarum potentiarum sunt diversae passiones specie differentes. | |
| 475 Sed spes est in irascibili; desiderium autem et cupiditas in | |
| 476 concupiscibili. Ergo spes differt specie a desiderio seu | |
| 477 cupiditate.</p> | |
| 478 <p title="I-II q. 40 a. 1 co."><a name="35236"><span class= | |
| 479 "ref">[35236] Iª-IIae q. 40 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 480 dicendum quod species passionis ex obiecto consideratur circa | |
| 481 obiectum autem spei quatuor conditiones attenduntur. Primo quidem, | |
| 482 quod sit bonum, non enim, proprie loquendo, est spes nisi de bono. | |
| 483 Et per hoc differt spes a timore, qui est de malo. Secundo, ut sit | |
| 484 futurum, non enim spes est de praesenti iam habito. Et per hoc | |
| 485 differt spes a gaudio, quod est de bono praesenti. Tertio, | |
| 486 requiritur quod sit aliquid arduum cum difficultate adipiscibile, | |
| 487 non enim aliquis dicitur aliquid sperare minimum, quod statim est | |
| 488 in sua potestate ut habeat. Et per hoc differt spes a desiderio vel | |
| 489 cupiditate, quae est de bono futuro absolute, unde pertinet ad | |
| 490 concupiscibilem, spes autem ad irascibilem. Quarto, quod illud | |
| 491 arduum sit possibile adipisci, non enim aliquis sperat id quod | |
| 492 omnino adipisci non potest. Et secundum hoc differt spes a | |
| 493 desperatione. Sic ergo patet quod spes differt a desiderio, sicut | |
| 494 differunt passiones irascibilis a passionibus concupiscibilis. Et | |
| 495 propter hoc, spes praesupponit desiderium, sicut et omnes passiones | |
| 496 irascibilis praesupponunt passiones concupiscibilis, ut supra | |
| 497 dictum est.</p> | |
| 498 <p title="I-II q. 40 a. 1 ad 1"><a name="35237"><span class= | |
| 499 "ref">[35237] Iª-IIae q. 40 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 500 ergo dicendum quod Augustinus ponit cupiditatem loco spei, propter | |
| 501 hoc quod utrumque respicit bonum futurum, et quia bonum quod non | |
| 502 est arduum, quasi nihil reputatur; ut sic cupiditas maxime videatur | |
| 503 tendere in bonum arduum, in quod etiam tendit spes.</p> | |
| 504 <p title="I-II q. 40 a. 1 ad 2"><a name="35238"><span class= | |
| 505 "ref">[35238] Iª-IIae q. 40 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 506 dicendum quod obiectum spei non est bonum futurum absolute, sed cum | |
| 507 arduitate et difficultate adipiscendi, ut dictum est.</p> | |
| 508 <p title="I-II q. 40 a. 1 ad 3"><a name="35239"><span class= | |
| 509 "ref">[35239] Iª-IIae q. 40 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 510 dicendum quod obiectum spei non tantum addit possibilitatem super | |
| 511 obiectum desiderii, sed etiam arduitatem, quae ad aliam potentiam | |
| 512 facit spem pertinere, scilicet ad irascibilem, quae respicit | |
| 513 arduum, ut in primo dictum est. Possibile autem et impossibile non | |
| 514 omnino per accidens se habent ad obiectum appetitivae virtutis. Nam | |
| 515 appetitus est principium motionis, nihil autem movetur ad aliquid | |
| 516 nisi sub ratione possibilis; nullus enim movetur ad id quod | |
| 517 existimat impossibile adipisci. Et propter hoc, spes differt a | |
| 518 desperatione secundum differentiam possibilis et impossibilis.</p> | |
| 519 <br /> | |
| 520 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 521 <p title="I-II q. 40 a. 2 arg. 1"><a name="35240"><span class= | |
| 522 "ref">[35240] Iª-IIae q. 40 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 523 sic proceditur. Videtur quod spes pertineat ad vim cognitivam. Spes | |
| 524 enim videtur esse expectatio quaedam, dicit enim apostolus, Rom. | |
| 525 VIII, <i>si autem quod non videmus speramus, per patientiam | |
| 526 expectamus</i>. Sed expectatio videtur ad vim cognitivam pertinere, | |
| 527 cuius est exspectare. Ergo spes ad cognitivam pertinet.</p> | |
| 528 <p title="I-II q. 40 a. 2 arg. 2"><a name="35241"><span class= | |
| 529 "ref">[35241] Iª-IIae q. 40 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 530 idem est, ut videtur, spes quod fiducia, unde et sperantes | |
| 531 confidentes vocamus, quasi pro eodem utentes eo quod est confidere | |
| 532 et sperare. Sed fiducia, sicut et fides, videtur ad vim cognitivam | |
| 533 pertinere. Ergo et spes.</p> | |
| 534 <p title="I-II q. 40 a. 2 arg. 3"><a name="35242"><span class= | |
| 535 "ref">[35242] Iª-IIae q. 40 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 536 certitudo est proprietas cognitivae virtutis. Sed certitudo | |
| 537 attribuitur spei. Ergo spes ad vim cognitivam pertinet.</p> | |
| 538 <p title="I-II q. 40 a. 2 s. c."><a name="35243"><span class= | |
| 539 "ref">[35243] Iª-IIae q. 40 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 540 spes est de bono, sicut dictum est. Bonum autem, inquantum | |
| 541 huiusmodi, non est obiectum cognitivae, sed appetitivae virtutis. | |
| 542 Ergo spes non pertinet ad cognitivam, sed ad appetitivam | |
| 543 virtutem.</p> | |
| 544 <p title="I-II q. 40 a. 2 co."><a name="35244"><span class= | |
| 545 "ref">[35244] Iª-IIae q. 40 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 546 dicendum quod, cum spes importet extensionem quandam appetitus in | |
| 547 bonum, manifeste pertinet ad appetitivam virtutem, motus enim ad | |
| 548 res pertinet proprie ad appetitum. Actio vero virtutis cognitivae | |
| 549 perficitur non secundum motum cognoscentis ad res, sed potius | |
| 550 secundum quod res cognitae sunt in cognoscente. Sed quia vis | |
| 551 cognitiva movet appetitivam, repraesentando ei suum obiectum; | |
| 552 secundum diversas rationes obiecti apprehensi, subsequuntur diversi | |
| 553 motus in vi appetitiva. Alius enim motus sequitur in appetitu ex | |
| 554 apprehensione boni, et alius ex apprehensione mali, et similiter | |
| 555 alius motus ex apprehensione praesentis et futuri, absoluti et | |
| 556 ardui, possibilis et impossibilis. Et secundum hoc, spes est motus | |
| 557 appetitivae virtutis consequens apprehensionem boni futuri ardui | |
| 558 possibilis adipisci, scilicet extensio appetitus in huiusmodi | |
| 559 obiectum.</p> | |
| 560 <p title="I-II q. 40 a. 2 ad 1"><a name="35245"><span class= | |
| 561 "ref">[35245] Iª-IIae q. 40 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 562 ergo dicendum quod, quia spes respicit ad bonum possibile, insurgit | |
| 563 dupliciter homini motus spei, sicut dupliciter est ei aliquid | |
| 564 possibile, scilicet secundum propriam virtutem, et secundum | |
| 565 virtutem alterius. Quod ergo aliquis sperat per propriam virtutem | |
| 566 adipisci, non dicitur expectare, sed sperare tantum. Sed proprie | |
| 567 dicitur expectare quod sperat ex auxilio virtutis alienae, ut | |
| 568 dicatur exspectare quasi ex alio spectare, inquantum scilicet vis | |
| 569 apprehensiva praecedens non solum respicit ad bonum quod intendit | |
| 570 adipisci, sed etiam ad illud cuius virtute adipisci sperat; | |
| 571 secundum illud Eccli. li, <i>respiciens eram ad adiutorium | |
| 572 hominum</i>. Motus ergo spei quandoque dicitur expectatio, propter | |
| 573 inspectionem virtutis cognitivae praecedentem.</p> | |
| 574 <p title="I-II q. 40 a. 2 ad 2"><a name="35246"><span class= | |
| 575 "ref">[35246] Iª-IIae q. 40 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 576 dicendum quod illud quod homo desiderat, et aestimat se posse | |
| 577 adipisci, credit se adepturum, et ex tali fide in cognitiva | |
| 578 praecedente, motus sequens in appetitu fiducia nominatur. | |
| 579 Denominatur enim motus appetitivus a cognitione praecedente, sicut | |
| 580 effectus ex causa magis nota, magis enim cognoscit vis apprehensiva | |
| 581 suum actum quam actum appetitivae.</p> | |
| 582 <p title="I-II q. 40 a. 2 ad 3"><a name="35247"><span class= | |
| 583 "ref">[35247] Iª-IIae q. 40 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 584 dicendum quod certitudo attribuitur motui non solum appetitus | |
| 585 sensitivi, sed etiam appetitus naturalis, sicut dicitur quod lapis | |
| 586 certitudinaliter tendit deorsum. Et hoc propter infallibilitatem | |
| 587 quam habet ex certitudine cognitionis quae praecedit motum | |
| 588 appetitus sensitivi, vel etiam naturalis.</p> | |
| 589 <br /> | |
| 590 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 591 <p title="I-II q. 40 a. 3 arg. 1"><a name="35248"><span class= | |
| 592 "ref">[35248] Iª-IIae q. 40 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 593 sic proceditur. Videtur quod in brutis animalibus non sit spes. | |
| 594 Spes enim est de futuro bono, ut Damascenus dicit. Sed cognoscere | |
| 595 futurum non pertinet ad animalia bruta, quae habent solum | |
| 596 cognitionem sensitivam, quae non est futurorum. Ergo spes non est | |
| 597 in brutis animalibus.</p> | |
| 598 <p title="I-II q. 40 a. 3 arg. 2"><a name="35249"><span class= | |
| 599 "ref">[35249] Iª-IIae q. 40 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 600 obiectum spei est bonum possibile adipisci. Sed possibile et | |
| 601 impossibile sunt quaedam differentiae veri et falsi, quae solum | |
| 602 sunt in mente, ut philosophus dicit in VI Metaphys. Ergo spes non | |
| 603 est in brutis animalibus, in quibus non est mens.</p> | |
| 604 <p title="I-II q. 40 a. 3 arg. 3"><a name="35250"><span class= | |
| 605 "ref">[35250] Iª-IIae q. 40 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 606 Augustinus dicit, super Gen. ad Litt., quod animalia moventur | |
| 607 visis. Sed spes non est de eo quod videtur, <i>nam quod videt quis, | |
| 608 quid sperat?</i> Ut dicitur Rom. VIII. Ergo spes non est in brutis | |
| 609 animalibus.</p> | |
| 610 <p title="I-II q. 40 a. 3 s. c."><a name="35251"><span class= | |
| 611 "ref">[35251] Iª-IIae q. 40 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 612 spes est passio irascibilis. Sed in brutis animalibus est | |
| 613 irascibilis. Ergo et spes.</p> | |
| 614 <p title="I-II q. 40 a. 3 co."><a name="35252"><span class= | |
| 615 "ref">[35252] Iª-IIae q. 40 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 616 dicendum quod interiores passiones animalium ex exterioribus | |
| 617 motibus deprehendi possunt. Ex quibus apparet quod in animalibus | |
| 618 brutis est spes. Si enim canis videat leporem, aut accipiter avem, | |
| 619 nimis distantem, non movetur ad ipsam, quasi non sperans se eam | |
| 620 posse adipisci, si autem sit in propinquo, movetur, quasi sub spe | |
| 621 adipiscendi. Ut enim supra dictum est, appetitus sensitivus | |
| 622 brutorum animalium, et etiam appetitus naturalis rerum | |
| 623 insensibilium, sequuntur apprehensionem alicuius intellectus, sicut | |
| 624 et appetitus naturae intellectivae, qui dicitur voluntas. Sed in | |
| 625 hoc est differentia, quod voluntas movetur ex apprehensione | |
| 626 intellectus coniuncti, sed motus appetitus naturalis sequitur | |
| 627 apprehensionem intellectus separati, qui naturam instituit; et | |
| 628 similiter appetitus sensitivus brutorum animalium, quae etiam | |
| 629 quodam instinctu naturali agunt. Unde in operibus brutorum | |
| 630 animalium, et aliarum rerum naturalium, apparet similis processus | |
| 631 sicut et in operibus artis. Et per hunc modum in animalibus brutis | |
| 632 est spes et desperatio.</p> | |
| 633 <p title="I-II q. 40 a. 3 ad 1"><a name="35253"><span class= | |
| 634 "ref">[35253] Iª-IIae q. 40 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 635 ergo dicendum quod, quamvis bruta animalia non cognoscant futurum, | |
| 636 tamen ex instinctu naturali movetur animal ad aliquid in futurum, | |
| 637 ac si futurum praevideret. Huiusmodi enim instinctus est eis | |
| 638 inditus ab intellectu divino praevidente futura.</p> | |
| 639 <p title="I-II q. 40 a. 3 ad 2"><a name="35254"><span class= | |
| 640 "ref">[35254] Iª-IIae q. 40 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 641 dicendum quod obiectum spei non est possibile, prout est quaedam | |
| 642 differentia veri, sic enim consequitur habitudinem praedicati ad | |
| 643 subiectum. Sed obiectum spei est possibile quod dicitur secundum | |
| 644 aliquam potentiam. Sic enim distinguitur possibile in V Metaphys., | |
| 645 scilicet in duo possibilia praedicta.</p> | |
| 646 <p title="I-II q. 40 a. 3 ad 3"><a name="35255"><span class= | |
| 647 "ref">[35255] Iª-IIae q. 40 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 648 dicendum quod, licet id quod est futurum, non cadat sub visu; tamen | |
| 649 ex his quae videt animal in praesenti, movetur eius appetitus in | |
| 650 aliquod futurum vel prosequendum vel vitandum.</p> | |
| 651 <br /> | |
| 652 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 653 <p title="I-II q. 40 a. 4 arg. 1"><a name="35256"><span class= | |
| 654 "ref">[35256] Iª-IIae q. 40 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 655 sic proceditur. Videtur quod desperatio non sit contraria spei. Uni | |
| 656 enim unum est contrarium, ut dicitur in X Metaphys. Sed spei | |
| 657 contrariatur timor. Non ergo contrariatur ei desperatio.</p> | |
| 658 <p title="I-II q. 40 a. 4 arg. 2"><a name="35257"><span class= | |
| 659 "ref">[35257] Iª-IIae q. 40 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 660 contraria videntur esse circa idem. Sed spes et desperatio non sunt | |
| 661 circa idem, nam spes respicit bonum, desperatio autem est propter | |
| 662 aliquod malum impeditivum adeptionis boni. Ergo spes non | |
| 663 contrariatur desperationi.</p> | |
| 664 <p title="I-II q. 40 a. 4 arg. 3"><a name="35258"><span class= | |
| 665 "ref">[35258] Iª-IIae q. 40 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 666 motui contrariatur motus, quies vero opponitur motui ut privatio. | |
| 667 Sed desperatio magis videtur importare immobilitatem quam motum. | |
| 668 Ergo non contrariatur spei, quae importat motum extensionis in | |
| 669 bonum speratum.</p> | |
| 670 <p title="I-II q. 40 a. 4 s. c."><a name="35259"><span class= | |
| 671 "ref">[35259] Iª-IIae q. 40 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 672 est quod desperatio nominatur per contrarium spei.</p> | |
| 673 <p title="I-II q. 40 a. 4 co."><a name="35260"><span class= | |
| 674 "ref">[35260] Iª-IIae q. 40 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 675 dicendum quod, sicut supra dictum est, in mutationibus invenitur | |
| 676 duplex contrarietas. Una secundum accessum ad contrarios terminos, | |
| 677 et talis contrarietas sola invenitur in passionibus | |
| 678 concupiscibilis, sicut amor et odium contrariantur. Alio modo, per | |
| 679 accessum et per recessum respectu eiusdem termini, et talis | |
| 680 contrarietas invenitur in passionibus irascibilis, sicut supra | |
| 681 dictum est. Obiectum autem spei, quod est bonum arduum, habet | |
| 682 quidem rationem attractivi, prout consideratur cum possibilitate | |
| 683 adipiscendi, et sic tendit in ipsum spes, quae importat quendam | |
| 684 accessum. Sed secundum quod consideratur cum impossibilitate | |
| 685 obtinendi, habet rationem repulsivi, quia, ut dicitur in III | |
| 686 Ethic., <i>cum ventum fuerit ad aliquid impossibile, tunc homines | |
| 687 discedunt</i>. Et sic respicit hoc obiectum desperatio. Unde | |
| 688 importat motum cuiusdam recessus. Et propter hoc, contrariatur spei | |
| 689 sicut recessus accessui.</p> | |
| 690 <p title="I-II q. 40 a. 4 ad 1"><a name="35261"><span class= | |
| 691 "ref">[35261] Iª-IIae q. 40 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 692 ergo dicendum quod timor contrariatur spei secundum contrarietatem | |
| 693 obiectorum, scilicet boni et mali, haec enim contrarietas invenitur | |
| 694 in passionibus irascibilis, secundum quod derivantur a passionibus | |
| 695 concupiscibilis. Sed desperatio contrariatur ei solum secundum | |
| 696 contrarietatem accessus et recessus.</p> | |
| 697 <p title="I-II q. 40 a. 4 ad 2"><a name="35262"><span class= | |
| 698 "ref">[35262] Iª-IIae q. 40 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 699 dicendum quod desperatio non respicit malum sub ratione mali, sed | |
| 700 per accidens quandoque respicit malum, inquantum facit | |
| 701 impossibilitatem adipiscendi. Potest autem esse desperatio ex solo | |
| 702 superexcessu boni.</p> | |
| 703 <p title="I-II q. 40 a. 4 ad 3"><a name="35263"><span class= | |
| 704 "ref">[35263] Iª-IIae q. 40 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 705 dicendum quod desperatio non importat solam privationem spei; sed | |
| 706 importat quendam recessum a re desiderata, propter aestimatam | |
| 707 impossibilitatem adipiscendi. Unde desperatio praesupponit | |
| 708 desiderium, sicut et spes, de eo enim quod sub desiderio nostro non | |
| 709 cadit, neque spem neque desperationem habemus. Et propter hoc | |
| 710 etiam, utrumque eorum est de bono, quod sub desiderio cadit.</p> | |
| 711 <br /> | |
| 712 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 713 <p title="I-II q. 40 a. 5 arg. 1"><a name="35264"><span class= | |
| 714 "ref">[35264] Iª-IIae q. 40 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 715 sic proceditur. Videtur quod experientia non sit causa spei. | |
| 716 Experientia enim ad vim cognitivam pertinet, unde philosophus | |
| 717 dicit, in II Ethic., quod <i>virtus intellectualis indiget | |
| 718 experimento et tempore</i>. Spes autem non est in vi cognitiva, sed | |
| 719 in appetitiva, ut dictum est. Ergo experientia non est causa | |
| 720 spei.</p> | |
| 721 <p title="I-II q. 40 a. 5 arg. 2"><a name="35265"><span class= | |
| 722 "ref">[35265] Iª-IIae q. 40 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 723 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>senes sunt difficilis | |
| 724 spei, propter experientiam</i>, ex quo videtur quod experientia sit | |
| 725 causa defectus spei. Sed non est idem causa oppositorum. Ergo | |
| 726 experientia non est causa spei.</p> | |
| 727 <p title="I-II q. 40 a. 5 arg. 3"><a name="35266"><span class= | |
| 728 "ref">[35266] Iª-IIae q. 40 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 729 philosophus dicit, in II de caelo, quod <i>de omnibus enuntiare | |
| 730 aliquid, et nihil praetermittere, quandoque est signum | |
| 731 stultitiae</i>. Sed quod homo tentet omnia, ad magnitudinem spei | |
| 732 pertinere videtur, stultitia autem provenit ex inexperientia. Ergo | |
| 733 inexperientia videtur esse magis causa spei quam experientia.</p> | |
| 734 <p title="I-II q. 40 a. 5 s. c."><a name="35267"><span class= | |
| 735 "ref">[35267] Iª-IIae q. 40 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 736 est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>aliqui sunt | |
| 737 bonae spei, propter multoties et multos vicisse</i>, quod ad | |
| 738 experientiam pertinet. Ergo experientia est causa spei.</p> | |
| 739 <p title="I-II q. 40 a. 5 co."><a name="35268"><span class= | |
| 740 "ref">[35268] Iª-IIae q. 40 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 741 dicendum quod, sicut supra dictum est, spei obiectum est bonum | |
| 742 futurum arduum possibile adipisci. Potest ergo aliquid esse causa | |
| 743 spei, vel quia facit homini aliquid esse possibile, vel quia facit | |
| 744 eum existimare aliquid esse possibile. Primo modo est causa spei | |
| 745 omne illud quod auget potestatem hominis, sicut divitiae, | |
| 746 fortitudo, et, inter cetera, etiam experientia, nam per | |
| 747 experientiam homo acquirit facultatem aliquid de facili faciendi, | |
| 748 et ex hoc sequitur spes. Unde Vegetius dicit, in libro de re | |
| 749 militari, <i>nemo facere metuit quod se bene didicisse | |
| 750 confidit</i>. Alio modo est causa spei omne illud quod facit alicui | |
| 751 existimationem quod aliquid sit sibi possibile. Et hoc modo et | |
| 752 doctrina, et persuasio quaelibet potest esse causa spei. Et sic | |
| 753 etiam experientia est causa spei, inquantum scilicet per | |
| 754 experientiam fit homini existimatio quod aliquid sit sibi | |
| 755 possibile, quod impossibile ante experientiam reputabat. Sed per | |
| 756 hunc modum experientia potest etiam esse causa defectus spei. Quia | |
| 757 sicut per experientiam fit homini existimatio quod aliquid sibi sit | |
| 758 possibile, quod reputabat impossibile; ita e converso per | |
| 759 experientiam fit homini existimatio quod aliquid non sit sibi | |
| 760 possibile, quod possibile existimabat. Sic ergo experientia est | |
| 761 causa spei duobus modis, causa autem defectus spei, uno modo. Et | |
| 762 propter hoc, magis dicere possumus eam esse causam spei.</p> | |
| 763 <p title="I-II q. 40 a. 5 ad 1"><a name="35269"><span class= | |
| 764 "ref">[35269] Iª-IIae q. 40 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 765 ergo dicendum quod experientia in operabilibus non solum causat | |
| 766 scientiam; sed etiam causat quendam habitum, propter consuetudinem, | |
| 767 qui facit operationem faciliorem. Sed et ipsa virtus intellectualis | |
| 768 facit ad potestatem facile operandi, demonstrat enim aliquid esse | |
| 769 possibile. Et sic causat spem.</p> | |
| 770 <p title="I-II q. 40 a. 5 ad 2"><a name="35270"><span class= | |
| 771 "ref">[35270] Iª-IIae q. 40 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 772 dicendum quod in senibus est defectus spei propter experientiam, | |
| 773 inquantum experientia facit existimationem impossibilis. Unde | |
| 774 ibidem subditur quod eis multa evenerunt in deterius.</p> | |
| 775 <p title="I-II q. 40 a. 5 ad 3"><a name="35271"><span class= | |
| 776 "ref">[35271] Iª-IIae q. 40 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 777 dicendum quod stultitia et inexperientia possunt esse causa spei | |
| 778 quasi per accidens, removendo scilicet scientiam per quam vere | |
| 779 existimatur aliquid esse non possibile. Unde ea ratione | |
| 780 inexperientia est causa spei, qua experientia est causa defectus | |
| 781 spei.</p> | |
| 782 <br /> | |
| 783 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 784 <p title="I-II q. 40 a. 6 arg. 1"><a name="35272"><span class= | |
| 785 "ref">[35272] Iª-IIae q. 40 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 786 sic proceditur. Videtur quod iuventus et ebrietas non sint causa | |
| 787 spei. Spes enim importat quandam certitudinem et firmitatem, unde | |
| 788 ad Heb. VI, spes comparatur ancorae. Sed iuvenes et ebrii deficiunt | |
| 789 a firmitate, habent enim animum de facili mutabilem. Ergo iuventus | |
| 790 et ebrietas non est causa spei.</p> | |
| 791 <p title="I-II q. 40 a. 6 arg. 2"><a name="35273"><span class= | |
| 792 "ref">[35273] Iª-IIae q. 40 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 793 ea quae augent potestatem, maxime sunt causa spei, ut supra dictum | |
| 794 est. Sed iuventus et ebrietas quandam infirmitatem habent | |
| 795 adiunctam. Ergo non sunt causa spei.</p> | |
| 796 <p title="I-II q. 40 a. 6 arg. 3"><a name="35274"><span class= | |
| 797 "ref">[35274] Iª-IIae q. 40 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 798 experientia est causa spei, ut dictum est. Sed iuvenibus | |
| 799 experientia deficit. Ergo iuventus non est causa spei.</p> | |
| 800 <p title="I-II q. 40 a. 6 s. c."><a name="35275"><span class= | |
| 801 "ref">[35275] Iª-IIae q. 40 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 802 est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>inebriati sunt | |
| 803 bene sperantes</i>. Et in II Rhetoric. dicitur quod <i>iuvenes sunt | |
| 804 bonae spei</i>.</p> | |
| 805 <p title="I-II q. 40 a. 6 co."><a name="35276"><span class= | |
| 806 "ref">[35276] Iª-IIae q. 40 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 807 dicendum quod iuventus est causa spei propter tria, ut philosophus | |
| 808 dicit in II Rhetoric. Et haec tria possunt accipi secundum tres | |
| 809 conditiones boni quod est obiectum spei, quod est futurum, et | |
| 810 arduum, et possibile, ut dictum est. Iuvenes enim multum habent de | |
| 811 futuro, et parum de praeterito. Et ideo, quia memoria est | |
| 812 praeteriti, spes autem futuri; parum habent de memoria, sed multum | |
| 813 vivunt in spe. Iuvenes etiam, propter caliditatem naturae, habent | |
| 814 multos spiritus, et ita in eis cor ampliatur. Ex amplitudine autem | |
| 815 cordis est quod aliquis ad ardua tendat. Et ideo iuvenes sunt | |
| 816 animosi et bonae spei. Similiter etiam illi qui non sunt passi | |
| 817 repulsam, nec experti impedimenta in suis conatibus, de facili | |
| 818 reputant aliquid sibi possibile. Unde et iuvenes, propter | |
| 819 inexperientiam impedimentorum et defectuum, de facili reputant | |
| 820 aliquid sibi possibile. Et ideo sunt bonae spei. Duo etiam istorum | |
| 821 sunt in ebriis, scilicet caliditas et multiplicatio spirituum, | |
| 822 propter vinum; et iterum inconsideratio periculorum vel defectuum. | |
| 823 Et propter eandem rationem etiam omnes stulti, et deliberatione non | |
| 824 utentes, omnia tentant, et sunt bonae spei.</p> | |
| 825 <p title="I-II q. 40 a. 6 ad 1"><a name="35277"><span class= | |
| 826 "ref">[35277] Iª-IIae q. 40 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 827 ergo dicendum quod in iuvenibus et in ebriis licet non sit firmitas | |
| 828 secundum rei veritatem, est tamen in eis secundum eorum | |
| 829 aestimationem, reputant enim se firmiter assecuturos illud quod | |
| 830 sperant.</p> | |
| 831 <p title="I-II q. 40 a. 6 ad 2"><a name="35278"><span class= | |
| 832 "ref">[35278] Iª-IIae q. 40 a. 6 ad 2</span></a> Et similiter | |
| 833 dicendum ad secundum, quod iuvenes et ebrii habent quidem | |
| 834 infirmitatem secundum rei veritatem, sed secundum eorum | |
| 835 existimationem, habent potestatem; quia suos defectus non | |
| 836 cognoscunt.</p> | |
| 837 <p title="I-II q. 40 a. 6 ad 3"><a name="35279"><span class= | |
| 838 "ref">[35279] Iª-IIae q. 40 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 839 dicendum quod non solum experientia, sed etiam inexperientia est | |
| 840 quodammodo causa spei, ut dictum est.</p> | |
| 841 <br /> | |
| 842 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 843 <p title="I-II q. 40 a. 7 arg. 1"><a name="35280"><span class= | |
| 844 "ref">[35280] Iª-IIae q. 40 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 845 sic proceditur. Videtur quod spes non sit causa amoris. Quia | |
| 846 secundum Augustinum, XIV de Civ. Dei, prima affectionum animae est | |
| 847 amor. Sed spes est quaedam affectio animae. Amor ergo praecedit | |
| 848 spem. Non ergo spes causat amorem.</p> | |
| 849 <p title="I-II q. 40 a. 7 arg. 2"><a name="35281"><span class= | |
| 850 "ref">[35281] Iª-IIae q. 40 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 851 desiderium praecedit spem. Sed desiderium causatur ex amore, ut | |
| 852 dictum est. Ergo etiam spes sequitur amorem. Non ergo causat | |
| 853 ipsum.</p> | |
| 854 <p title="I-II q. 40 a. 7 arg. 3"><a name="35282"><span class= | |
| 855 "ref">[35282] Iª-IIae q. 40 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 856 spes causat delectationem, ut supra dictum est. Sed delectatio non | |
| 857 est nisi de bono amato. Ergo amor praecedit spem.</p> | |
| 858 <p title="I-II q. 40 a. 7 s. c."><a name="35283"><span class= | |
| 859 "ref">[35283] Iª-IIae q. 40 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 860 est quod Matth. I, super illud, Abraham genuit Isaac, Isaac autem | |
| 861 genuit Iacob, dicit Glossa, <i>idest, fides spem, spes | |
| 862 caritatem</i>. Caritas autem est amor. Ergo amor causatur a | |
| 863 spe.</p> | |
| 864 <p title="I-II q. 40 a. 7 co."><a name="35284"><span class= | |
| 865 "ref">[35284] Iª-IIae q. 40 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 866 dicendum quod spes duo respicere potest. Respicit enim sicut | |
| 867 obiectum, bonum speratum. Sed quia bonum speratum est arduum | |
| 868 possibile; aliquando autem fit aliquod arduum possibile nobis, non | |
| 869 per nos, sed per alios; ideo spes etiam respicit illud per quod fit | |
| 870 nobis aliquid possibile. Inquantum igitur spes respicit bonum | |
| 871 speratum, spes ex amore causatur, non enim est spes nisi de bono | |
| 872 desiderato et amato. Inquantum vero spes respicit illum per quem | |
| 873 fit aliquid nobis possibile, sic amor causatur ex spe, et non e | |
| 874 converso. Ex hoc enim quod per aliquem speramus nobis posse | |
| 875 provenire bona, movemur in ipsum sicut in bonum nostrum, et sic | |
| 876 incipimus ipsum amare. Ex hoc autem quod amamus aliquem, non | |
| 877 speramus de eo, nisi per accidens, inquantum scilicet credimus nos | |
| 878 redamari ab ipso. Unde amari ab aliquo facit nos sperare de eo, sed | |
| 879 amor eius causatur ex spe quam de eo habemus.</p> | |
| 880 <p title="I-II q. 40 a. 7 ad arg."><a name="35285"><span class= | |
| 881 "ref">[35285] Iª-IIae q. 40 a. 7 ad arg.</span></a> Et per | |
| 882 haec patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 883 <br /> | |
| 884 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 885 <p title="I-II q. 40 a. 8 arg. 1"><a name="35286"><span class= | |
| 886 "ref">[35286] Iª-IIae q. 40 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 887 sic proceditur. Videtur quod spes non adiuvet operationem, sed | |
| 888 magis impediat. Ad spem enim securitas pertinet. Sed securitas | |
| 889 parit negligentiam, quae impedit operationem. Ergo spes impedit | |
| 890 operationem.</p> | |
| 891 <p title="I-II q. 40 a. 8 arg. 2"><a name="35287"><span class= | |
| 892 "ref">[35287] Iª-IIae q. 40 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 893 tristitia impedit operationem, ut supra dictum est. Sed spes | |
| 894 quandoque causat tristitiam, dicitur enim Prov. XIII, <i>spes quae | |
| 895 differtur, affligit animam</i>. Ergo spes impedit operationem.</p> | |
| 896 <p title="I-II q. 40 a. 8 arg. 3"><a name="35288"><span class= | |
| 897 "ref">[35288] Iª-IIae q. 40 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 898 desperatio contrariatur spei, ut dictum est. Sed desperatio, maxime | |
| 899 in rebus bellicis, adiuvat operationem, dicitur enim II Reg. II, | |
| 900 quod <i>periculosa res est desperatio</i>. Ergo spes facit | |
| 901 contrarium effectum, impediendo scilicet operationem.</p> | |
| 902 <p title="I-II q. 40 a. 8 s. c."><a name="35289"><span class= | |
| 903 "ref">[35289] Iª-IIae q. 40 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 904 est quod dicitur I ad Cor. IX, quod <i>qui arat, debet arare in spe | |
| 905 fructus percipiendi</i>. Et eadem ratio est in omnibus aliis.</p> | |
| 906 <p title="I-II q. 40 a. 8 co."><a name="35290"><span class= | |
| 907 "ref">[35290] Iª-IIae q. 40 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 908 dicendum quod spes per se habet quod adiuvet operationem, | |
| 909 intendendo ipsam. Et hoc ex duobus. Primo quidem, ex ratione sui | |
| 910 obiecti, quod est bonum arduum possibile. Existimatio enim ardui | |
| 911 excitat attentionem, existimatio vero possibilis non retardat | |
| 912 conatum. Unde sequitur quod homo intente operetur propter spem. | |
| 913 Secundo vero, ex ratione sui effectus. Spes enim, ut supra dictum | |
| 914 est, causat delectationem, quae adiuvat operationem, ut supra | |
| 915 dictum est. Unde spes operationem adiuvat.</p> | |
| 916 <p title="I-II q. 40 a. 8 ad 1"><a name="35291"><span class= | |
| 917 "ref">[35291] Iª-IIae q. 40 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 918 ergo dicendum quod spes respicit bonum consequendum, securitas | |
| 919 autem respicit malum vitandum. Unde securitas magis videtur opponi | |
| 920 timori, quam ad spem pertinere. Et tamen securitas non causat | |
| 921 negligentiam, nisi inquantum diminuit existimationem ardui, in quo | |
| 922 etiam diminuitur ratio spei. Illa enim in quibus homo nullum | |
| 923 impedimentum timet, quasi iam non reputantur ardua.</p> | |
| 924 <p title="I-II q. 40 a. 8 ad 2"><a name="35292"><span class= | |
| 925 "ref">[35292] Iª-IIae q. 40 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 926 dicendum quod spes per se causat delectationem, sed per accidens | |
| 927 est ut causet tristitiam, ut supra dictum est.</p> | |
| 928 <p title="I-II q. 40 a. 8 ad 3"><a name="35293"><span class= | |
| 929 "ref">[35293] Iª-IIae q. 40 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 930 dicendum quod desperatio in bello fit periculosa, propter aliquam | |
| 931 spem adiunctam. Illi enim qui desperant de fuga, debilitantur in | |
| 932 fugiendo, sed sperant mortem suam vindicare. Et ideo ex hac spe | |
| 933 acrius pugnant, unde periculosi hostibus fiunt.</p> | |
| 934 <br /> | |
| 935 <div class="D">Quaestio 41</div> | |
| 936 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 937 <p title="I-II q. 41 pr."><a name="35294"><span class="ref">[35294] | |
| 938 Iª-IIae q. 41 pr.</span></a> Consequenter considerandum est, | |
| 939 primo, de timore; et secundo, de audacia. Circa timorem | |
| 940 consideranda sunt quatuor, primo, de ipso timore; secundo, de | |
| 941 obiecto eius; tertio, de causa ipsius; quarto, de effectu. Circa | |
| 942 primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum timor sit passio animae. | |
| 943 Secundo, utrum sit specialis passio. Tertio, utrum sit aliquis | |
| 944 timor naturalis. Quarto, de speciebus timoris.</p> | |
| 945 <br /> | |
| 946 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 947 <p title="I-II q. 41 a. 1 arg. 1"><a name="35295"><span class= | |
| 948 "ref">[35295] Iª-IIae q. 41 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 949 sic proceditur. Videtur quod timor non sit passio animae. Dicit | |
| 950 enim Damascenus, in libro III, quod timor est virtus secundum | |
| 951 systolen idest contractionem, essentiae desiderativa. Sed nulla | |
| 952 virtus est passio, ut probatur in II Ethic. Ergo timor non est | |
| 953 passio.</p> | |
| 954 <p title="I-II q. 41 a. 1 arg. 2"><a name="35296"><span class= | |
| 955 "ref">[35296] Iª-IIae q. 41 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 956 omnis passio est effectus ex praesentia agentis proveniens. Sed | |
| 957 timor non est de aliquo praesenti, sed de futuro, ut Damascenus | |
| 958 dicit in II libro. Ergo timor non est passio.</p> | |
| 959 <p title="I-II q. 41 a. 1 arg. 3"><a name="35297"><span class= | |
| 960 "ref">[35297] Iª-IIae q. 41 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 961 omnis passio animae est motus appetitus sensitivi, qui sequitur | |
| 962 apprehensionem sensus. Sensus autem non est apprehensivus futuri, | |
| 963 sed praesentis. Cum ergo timor sit de malo futuro, videtur quod non | |
| 964 sit passio animae.</p> | |
| 965 <p title="I-II q. 41 a. 1 s. c."><a name="35298"><span class= | |
| 966 "ref">[35298] Iª-IIae q. 41 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 967 est quod Augustinus, in XIV de Civ. Dei, enumerat timorem inter | |
| 968 alias animae passiones.</p> | |
| 969 <p title="I-II q. 41 a. 1 co."><a name="35299"><span class= | |
| 970 "ref">[35299] Iª-IIae q. 41 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 971 dicendum quod, inter ceteros animae motus, post tristitiam, timor | |
| 972 magis rationem obtinet passionis. Ut enim supra dictum est, ad | |
| 973 rationem passionis primo quidem pertinet quod sit motus passivae | |
| 974 virtutis, ad quam scilicet comparetur suum obiectum per modum | |
| 975 activi moventis, eo quod passio est effectus agentis. Et per hunc | |
| 976 modum, etiam sentire et intelligere dicuntur pati. Secundo, magis | |
| 977 proprie dicitur passio motus appetitivae virtutis. Et adhuc magis | |
| 978 proprie, motus appetitivae virtutis habentis organum corporale, qui | |
| 979 fit cum aliqua transmutatione corporali. Et adhuc propriissime illi | |
| 980 motus passiones dicuntur, qui important aliquod nocumentum. | |
| 981 Manifestum est autem quod timor, cum sit de malo, ad appetitivam | |
| 982 potentiam pertinet, quae per se respicit bonum et malum. Pertinet | |
| 983 autem ad appetitum sensitivum, fit enim cum quadam transmutatione, | |
| 984 scilicet cum contractione, ut Damascenus dicit. Et importat etiam | |
| 985 habitudinem ad malum, secundum quod malum habet quodammodo | |
| 986 victoriam super aliquod bonum. Unde verissime sibi competit ratio | |
| 987 passionis. Tamen post tristitiam, quae est de malo praesenti, nam | |
| 988 timor est de malo futuro, quod non ita movet sicut praesens.</p> | |
| 989 <p title="I-II q. 41 a. 1 ad 1"><a name="35300"><span class= | |
| 990 "ref">[35300] Iª-IIae q. 41 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 991 ergo dicendum quod virtus nominat quoddam principium actionis, et | |
| 992 ideo, inquantum interiores motus appetitivae virtutis sunt | |
| 993 principia exteriorum actuum, dicuntur virtutes. Philosophus autem | |
| 994 negat passionem esse virtutem quae est habitus.</p> | |
| 995 <p title="I-II q. 41 a. 1 ad 2"><a name="35301"><span class= | |
| 996 "ref">[35301] Iª-IIae q. 41 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 997 dicendum quod, sicut passio corporis naturalis provenit ex | |
| 998 corporali praesentia agentis, ita passio animae provenit ex animali | |
| 999 praesentia agentis, absque praesentia corporali vel reali, | |
| 1000 inquantum scilicet malum quod est futurum realiter, est praesens | |
| 1001 secundum apprehensionem animae.</p> | |
| 1002 <p title="I-II q. 41 a. 1 ad 3"><a name="35302"><span class= | |
| 1003 "ref">[35302] Iª-IIae q. 41 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1004 dicendum quod sensus non apprehendit futurum, sed ex eo quod | |
| 1005 apprehendit praesens, animal naturali instinctu movetur ad | |
| 1006 sperandum futurum bonum, vel timendum futurum malum.</p> | |
| 1007 <br /> | |
| 1008 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1009 <p title="I-II q. 41 a. 2 arg. 1"><a name="35303"><span class= | |
| 1010 "ref">[35303] Iª-IIae q. 41 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1011 sic proceditur. Videtur quod timor non sit specialis passio. Dicit | |
| 1012 enim Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod <i>quem non | |
| 1013 exanimat metus, nec cupiditas eum vastat, nec aegritudo</i>, idest | |
| 1014 tristitia, <i>macerat, nec ventilat gestiens et vana laetitia</i>. | |
| 1015 Ex quo videtur quod, remoto timore, omnes aliae passiones | |
| 1016 removentur. Non ergo passio est specialis, sed generalis.</p> | |
| 1017 <p title="I-II q. 41 a. 2 arg. 2"><a name="35304"><span class= | |
| 1018 "ref">[35304] Iª-IIae q. 41 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1019 philosophus dicit, in VI Ethic., quod <i>ita se habet in appetitu | |
| 1020 prosecutio et fuga, sicut in intellectu affirmatio et negatio</i>. | |
| 1021 Sed negatio non est aliquid speciale in intellectu, sicut nec | |
| 1022 affirmatio, sed aliquid commune ad multa. Ergo nec fuga in | |
| 1023 appetitu. Sed nihil est aliud timor quam fuga quaedam mali. Ergo | |
| 1024 timor non est passio specialis.</p> | |
| 1025 <p title="I-II q. 41 a. 2 arg. 3"><a name="35305"><span class= | |
| 1026 "ref">[35305] Iª-IIae q. 41 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1027 si timor esset passio specialis, praecipue in irascibili esset. Est | |
| 1028 autem timor etiam in concupiscibili. Dicit enim philosophus, in II | |
| 1029 Rhetoric., quod timor est tristitia quaedam, et Damascenus dicit | |
| 1030 quod timor est virtus desiderativa, tristitia autem et desiderium | |
| 1031 sunt in concupiscibili, ut supra dictum est. Non est ergo passio | |
| 1032 specialis, cum pertineat ad diversas potentias.</p> | |
| 1033 <p title="I-II q. 41 a. 2 s. c."><a name="35306"><span class= | |
| 1034 "ref">[35306] Iª-IIae q. 41 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1035 est quod condividitur aliis passionibus animae; ut patet per | |
| 1036 Damascenum, in II libro.</p> | |
| 1037 <p title="I-II q. 41 a. 2 co."><a name="35307"><span class= | |
| 1038 "ref">[35307] Iª-IIae q. 41 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1039 dicendum quod passiones animae recipiunt speciem ex obiectis. Unde | |
| 1040 specialis passio est quae habet speciale obiectum. Timor autem | |
| 1041 habet speciale obiectum, sicut et spes. Sicut enim obiectum spei | |
| 1042 est bonum futurum arduum possibile adipisci; ita obiectum timoris | |
| 1043 est malum futurum difficile cui resisti non potest. Unde timor est | |
| 1044 specialis passio animae.</p> | |
| 1045 <p title="I-II q. 41 a. 2 ad 1"><a name="35308"><span class= | |
| 1046 "ref">[35308] Iª-IIae q. 41 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1047 ergo dicendum quod omnes passiones animae derivantur ex uno | |
| 1048 principio, scilicet ex amore, in quo habent ad invicem connexionem. | |
| 1049 Et ratione huius connexionis, remoto timore, removentur aliae | |
| 1050 passiones animae, non ideo quia sit passio generalis.</p> | |
| 1051 <p title="I-II q. 41 a. 2 ad 2"><a name="35309"><span class= | |
| 1052 "ref">[35309] Iª-IIae q. 41 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1053 dicendum quod non omnis fuga appetitus est timor, sed fuga ab | |
| 1054 aliquo speciali obiecto, ut dictum est. Et ideo, licet fuga sit | |
| 1055 quoddam generale, tamen timor est passio specialis.</p> | |
| 1056 <p title="I-II q. 41 a. 2 ad 3"><a name="35310"><span class= | |
| 1057 "ref">[35310] Iª-IIae q. 41 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1058 dicendum quod timor nullo modo est in concupiscibili, non enim | |
| 1059 respicit malum absolute, sed cum quadam difficultate vel arduitate, | |
| 1060 ut ei resisti vix possit. Sed quia passiones irascibilis derivantur | |
| 1061 a passionibus concupiscibilis et ad eas terminantur, ut supra | |
| 1062 dictum est; ideo timori attribuuntur ea quae sunt concupiscibilis. | |
| 1063 Dicitur enim timor esse tristitia, inquantum obiectum, timoris est | |
| 1064 contristans, si praesens fuerit, unde et philosophus dicit ibidem | |
| 1065 quod timor procedit ex phantasia futuri mali corruptivi vel | |
| 1066 contristativi. Similiter et desiderium attribuitur a Damasceno | |
| 1067 timori, quia, sicut spes oritur a desiderio boni ita timor ex fuga | |
| 1068 mali; fuga autem mali oritur ex desiderio boni, ut ex supra dictis | |
| 1069 patet.</p> | |
| 1070 <br /> | |
| 1071 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1072 <p title="I-II q. 41 a. 3 arg. 1"><a name="35311"><span class= | |
| 1073 "ref">[35311] Iª-IIae q. 41 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1074 sic proceditur. Videtur quod timor aliquis sit naturalis. Dicit | |
| 1075 enim Damascenus, in III libro, quod <i>est quidam timor naturalis, | |
| 1076 nolente anima dividi a corpore</i>.</p> | |
| 1077 <p title="I-II q. 41 a. 3 arg. 2"><a name="35312"><span class= | |
| 1078 "ref">[35312] Iª-IIae q. 41 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1079 timor ex amore oritur, ut dictum est. Sed est aliquis amor | |
| 1080 naturalis, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Ergo etiam est | |
| 1081 aliquis timor naturalis.</p> | |
| 1082 <p title="I-II q. 41 a. 3 arg. 3"><a name="35313"><span class= | |
| 1083 "ref">[35313] Iª-IIae q. 41 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1084 timor opponitur spei, ut supra dictum est. Sed est aliqua spes | |
| 1085 naturae, ut patet per id quod dicitur Rom. IV, de Abraham, quod | |
| 1086 contra spem naturae, in spem gratiae credidit. Ergo etiam est | |
| 1087 aliquis timor naturae.</p> | |
| 1088 <p title="I-II q. 41 a. 3 s. c."><a name="35314"><span class= | |
| 1089 "ref">[35314] Iª-IIae q. 41 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1090 ea quae sunt naturalia, communiter inveniuntur in rebus animatis et | |
| 1091 inanimatis. Sed timor non invenitur in rebus inanimatis. Ergo timor | |
| 1092 non est naturalis.</p> | |
| 1093 <p title="I-II q. 41 a. 3 co."><a name="35315"><span class= | |
| 1094 "ref">[35315] Iª-IIae q. 41 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1095 dicendum quod aliquis motus dicitur naturalis, quia ad ipsum | |
| 1096 inclinat natura. Sed hoc contingit dupliciter. Uno modo, quod totum | |
| 1097 perficitur a natura, absque aliqua operatione apprehensivae | |
| 1098 virtutis, sicut moveri sursum est motus naturalis ignis, et augeri | |
| 1099 est motus naturalis animalium et plantarum. Alio modo dicitur motus | |
| 1100 naturalis, ad quem natura inclinat, licet non perficiatur nisi per | |
| 1101 apprehensionem, quia, sicut supra dictum est, motus cognitivae et | |
| 1102 appetitivae virtutis reducuntur in naturam, sicut in principium | |
| 1103 primum. Et per hunc modum, etiam ipsi actus apprehensivae virtutis, | |
| 1104 ut intelligere, sentire et memorari, et etiam motus appetitus | |
| 1105 animalis, quandoque dicuntur naturales. Et per hunc modum potest | |
| 1106 dici timor naturalis. Et distinguitur a timore non naturali, | |
| 1107 secundum diversitatem obiecti. Est enim, ut philosophus dicit in II | |
| 1108 Rhetoric., timor de malo corruptivo, quod natura refugit propter | |
| 1109 naturale desiderium essendi, et talis timor dicitur naturalis. Est | |
| 1110 iterum de malo contristativo, quod non repugnat naturae, sed | |
| 1111 desiderio appetitus, et talis timor non est naturalis. Sicut etiam | |
| 1112 supra amor, concupiscentia et delectatio distincta sunt per | |
| 1113 naturale et non naturale. Sed secundum primam acceptionem | |
| 1114 naturalis, sciendum est quod quaedam de passionibus animae | |
| 1115 quandoque dicuntur naturales, ut amor, desiderium et spes, aliae | |
| 1116 vero naturales dici non possunt. Et hoc ideo, quia amor et odium, | |
| 1117 desiderium et fuga, important inclinationem quandam ad prosequendum | |
| 1118 bonum et fugiendum malum; quae quidem inclinatio pertinet etiam ad | |
| 1119 appetitum naturalem. Et ideo est amor quidam naturalis, et | |
| 1120 desiderium vel spes potest quodammodo dici etiam in rebus | |
| 1121 naturalibus cognitione carentibus. Sed aliae passiones animae | |
| 1122 important quosdam motus ad quos nullo modo sufficit inclinatio | |
| 1123 naturalis. Vel quia de ratione harum passionum est sensus seu | |
| 1124 cognitio, sicut dictum est quod apprehensio requiritur ad rationem | |
| 1125 delectationis et doloris, unde quae carent cognitione, non possunt | |
| 1126 dici delectari vel dolere. Aut quia huiusmodi motus sunt contra | |
| 1127 rationem inclinationis naturalis, puta quod desperatio refugit | |
| 1128 bonum propter aliquam difficultatem; et timor refugit impugnationem | |
| 1129 mali contrarii, ad quod est inclinatio naturalis. Et ideo huiusmodi | |
| 1130 passiones nullo modo attribuuntur rebus inanimatis.</p> | |
| 1131 <p title="I-II q. 41 a. 3 ad arg."><a name="35316"><span class= | |
| 1132 "ref">[35316] Iª-IIae q. 41 a. 3 ad arg.</span></a> Et per hoc | |
| 1133 patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 1134 <br /> | |
| 1135 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1136 <p title="I-II q. 41 a. 4 arg. 1"><a name="35317"><span class= | |
| 1137 "ref">[35317] Iª-IIae q. 41 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1138 sic proceditur. Videtur quod inconvenienter Damascenus assignet sex | |
| 1139 species timoris, scilicet <i>segnitiem, erubescentiam, verecundiam, | |
| 1140 admirationem, stuporem, agoniam</i>. Ut enim philosophus dicit, in | |
| 1141 II Rhetoric., <i>timor est de malo contristativo</i>. Ergo species | |
| 1142 timoris debent respondere speciebus tristitiae. Sunt autem quatuor | |
| 1143 species tristitiae, ut supra dictum est. Ergo solum debent esse | |
| 1144 quatuor species timoris, eis correspondentes.</p> | |
| 1145 <p title="I-II q. 41 a. 4 arg. 2"><a name="35318"><span class= | |
| 1146 "ref">[35318] Iª-IIae q. 41 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1147 illud quod in actu nostro consistit, nostrae potestati subiicitur. | |
| 1148 Sed timor est de malo quod excedit potestatem nostram, ut dictum | |
| 1149 est. Non ergo segnities et erubescentia et verecundia, quae | |
| 1150 respiciunt operationem nostram, debent poni species timoris.</p> | |
| 1151 <p title="I-II q. 41 a. 4 arg. 3"><a name="35319"><span class= | |
| 1152 "ref">[35319] Iª-IIae q. 41 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1153 timor est de futuro, ut dictum est. Sed verecundia est de turpi | |
| 1154 actu iam commisso, ut Gregorius Nyssenus dicit. Ergo verecundia non | |
| 1155 est species timoris.</p> | |
| 1156 <p title="I-II q. 41 a. 4 arg. 4"><a name="35320"><span class= | |
| 1157 "ref">[35320] Iª-IIae q. 41 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1158 timor non est nisi de malo. Sed admiratio et stupor sunt de magno | |
| 1159 et insolito, sive bono sive malo. Ergo admiratio et stupor non sunt | |
| 1160 species timoris.</p> | |
| 1161 <p title="I-II q. 41 a. 4 arg. 5"><a name="35321"><span class= | |
| 1162 "ref">[35321] Iª-IIae q. 41 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1163 philosophi ex admiratione sunt moti ad inquirendum veritatem, ut | |
| 1164 dicitur in principio Metaphys. Timor autem non movet ad | |
| 1165 inquirendum, sed magis ad fugiendum. Ergo admiratio non est species | |
| 1166 timoris.</p> | |
| 1167 <p title="I-II q. 41 a. 4 s. c."><a name="35322"><span class= | |
| 1168 "ref">[35322] Iª-IIae q. 41 a. 4 s. c.</span></a> Sed in | |
| 1169 contrarium sufficiat auctoritas Damasceni et Gregorii Nysseni.</p> | |
| 1170 <p title="I-II q. 41 a. 4 co."><a name="35323"><span class= | |
| 1171 "ref">[35323] Iª-IIae q. 41 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1172 dicendum quod, sicut dictum est, timor est de futuro malo quod | |
| 1173 excedit potestatem timentis, ut scilicet ei resisti non possit. | |
| 1174 Sicut autem bonum hominis, ita et malum, potest considerari vel in | |
| 1175 operatione ipsius, vel in exterioribus rebus. In operatione autem | |
| 1176 ipsius hominis, potest duplex malum timeri. Primo quidem, labor | |
| 1177 gravans naturam. Et sic causatur segnities, cum scilicet aliquis | |
| 1178 refugit operari, propter timorem excedentis laboris. Secundo, | |
| 1179 turpitudo laedens opinionem. Et sic, si turpitudo timeatur in actu | |
| 1180 committendo, est erubescentia, si autem sit de turpi iam facto, est | |
| 1181 verecundia. Malum autem quod in exterioribus rebus consistit, | |
| 1182 triplici ratione potest excedere hominis facultatem ad resistendum. | |
| 1183 Primo quidem, ratione suae magnitudinis, cum scilicet aliquis | |
| 1184 considerat aliquod magnum malum, cuius exitum considerare non | |
| 1185 sufficit. Et sic est admiratio. Secundo, ratione dissuetudinis, | |
| 1186 quia scilicet aliquod malum inconsuetum nostrae considerationi | |
| 1187 offertur, et sic est magnum nostra reputatione. Et hoc modo est | |
| 1188 stupor, qui causatur ex insolita imaginatione. Tertio modo, ratione | |
| 1189 improvisionis, quia scilicet provideri non potest, sicut futura | |
| 1190 infortunia timentur. Et talis timor dicitur agonia.</p> | |
| 1191 <p title="I-II q. 41 a. 4 ad 1"><a name="35324"><span class= | |
| 1192 "ref">[35324] Iª-IIae q. 41 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1193 ergo dicendum quod illae species tristitiae quae supra positae | |
| 1194 sunt, non accipiuntur secundum diversitatem obiecti, sed secundum | |
| 1195 effectus, et secundum quasdam speciales rationes. Et ideo non | |
| 1196 oportet quod illae species tristitiae respondeant istis speciebus | |
| 1197 timoris, quae accipiuntur secundum divisionem propriam obiecti | |
| 1198 ipsius timoris.</p> | |
| 1199 <p title="I-II q. 41 a. 4 ad 2"><a name="35325"><span class= | |
| 1200 "ref">[35325] Iª-IIae q. 41 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1201 dicendum quod operatio secundum quod iam fit, subditur potestati | |
| 1202 operantis. Sed aliquid circa operationem considerari potest | |
| 1203 facultatem operantis excedens, propter quod aliquis refugit | |
| 1204 actionem. Et secundum hoc, segnities, erubescentia et verecundia | |
| 1205 ponuntur species timoris.</p> | |
| 1206 <p title="I-II q. 41 a. 4 ad 3"><a name="35326"><span class= | |
| 1207 "ref">[35326] Iª-IIae q. 41 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1208 dicendum quod de actu praeterito potest timeri convitium vel | |
| 1209 opprobrium futurum. Et secundum hoc, verecundia est species | |
| 1210 timoris.</p> | |
| 1211 <p title="I-II q. 41 a. 4 ad 4"><a name="35327"><span class= | |
| 1212 "ref">[35327] Iª-IIae q. 41 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1213 dicendum quod non quaelibet admiratio et stupor sunt species | |
| 1214 timoris, sed admiratio quae est de magno malo, et stupor qui est de | |
| 1215 malo insolito. Vel potest dici quod, sicut segnities refugit | |
| 1216 laborem exterioris operationis, ita admiratio et stupor refugiunt | |
| 1217 difficultatem considerationis rei magnae et insolitae, sive sit | |
| 1218 bona sive mala, ut hoc modo se habeat admiratio et stupor ad actum | |
| 1219 intellectus, sicut segnities ad exteriorem actum.</p> | |
| 1220 <p title="I-II q. 41 a. 4 ad 5"><a name="35328"><span class= | |
| 1221 "ref">[35328] Iª-IIae q. 41 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1222 dicendum quod admirans refugit in praesenti dare iudicium de eo | |
| 1223 quod miratur, timens defectum, sed in futurum inquirit. Stupens | |
| 1224 autem timet et in praesenti iudicare, et in futuro inquirere. Unde | |
| 1225 admiratio est principium philosophandi, sed stupor est | |
| 1226 philosophicae considerationis impedimentum.</p> | |
| 1227 <br /> | |
| 1228 <div class="D">Quaestio 42</div> | |
| 1229 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1230 <p title="I-II q. 42 pr."><a name="35329"><span class="ref">[35329] | |
| 1231 Iª-IIae q. 42 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 1232 obiecto timoris. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum bonum | |
| 1233 sit obiectum timoris, vel malum. Secundo, utrum malum naturae sit | |
| 1234 obiectum timoris. Tertio, utrum timor sit de malo culpae. Quarto, | |
| 1235 utrum ipse timor timeri possit. Quinto, utrum repentina magis | |
| 1236 timeantur. Sexto, utrum ea contra quae non est remedium, magis | |
| 1237 timeantur.</p> | |
| 1238 <br /> | |
| 1239 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1240 <p title="I-II q. 42 a. 1 arg. 1"><a name="35330"><span class= | |
| 1241 "ref">[35330] Iª-IIae q. 42 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1242 sic proceditur. Videtur quod bonum sit obiectum timoris. Dicit enim | |
| 1243 Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod <i>nihil | |
| 1244 timemus, nisi ne id quod amamus, aut adeptum amittamus, aut non | |
| 1245 adipiscamur speratum</i>. Sed id quod amamus est bonum. Ergo timor | |
| 1246 respicit bonum sicut proprium obiectum.</p> | |
| 1247 <p title="I-II q. 42 a. 1 arg. 2"><a name="35331"><span class= | |
| 1248 "ref">[35331] Iª-IIae q. 42 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1249 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>potestas, et super | |
| 1250 alium ipsum esse, est terribile</i>. Sed huiusmodi est quoddam | |
| 1251 bonum. Ergo bonum est obiectum timoris.</p> | |
| 1252 <p title="I-II q. 42 a. 1 arg. 3"><a name="35332"><span class= | |
| 1253 "ref">[35332] Iª-IIae q. 42 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1254 in Deo nihil malum esse potest. Sed mandatur nobis ut Deum | |
| 1255 timeamus; secundum illud Psalmi XXXIII, <i>timete dominum, omnes | |
| 1256 sancti eius</i>. Ergo etiam timor est de bono.</p> | |
| 1257 <p title="I-II q. 42 a. 1 s. c."><a name="35333"><span class= | |
| 1258 "ref">[35333] Iª-IIae q. 42 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1259 est quod Damascenus dicit, in II libro, quod timor est de malo | |
| 1260 futuro.</p> | |
| 1261 <p title="I-II q. 42 a. 1 co."><a name="35334"><span class= | |
| 1262 "ref">[35334] Iª-IIae q. 42 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1263 dicendum quod timor est quidam motus appetitivae virtutis. Ad | |
| 1264 virtutem autem appetitivam pertinet prosecutio et fuga, ut dicitur | |
| 1265 in VI Ethic. Est autem prosecutio boni. Fuga autem mali. Unde | |
| 1266 quicumque motus appetitivae virtutis importat prosecutionem, habet | |
| 1267 aliquod bonum pro obiecto, quicumque autem importat fugam, habet | |
| 1268 malum pro obiecto. Unde, cum timor fugam quandam importet, primo et | |
| 1269 per se respicit malum sicut proprium obiectum. Potest autem | |
| 1270 respicere etiam bonum, secundum quod habet habitudinem ad malum. | |
| 1271 Quod quidem potest esse dupliciter. Uno quidem modo, inquantum per | |
| 1272 malum privatur bonum. Ex hoc autem ipso est aliquid malum, quod est | |
| 1273 privativum boni. Unde, cum fugiatur malum quia malum est, sequitur | |
| 1274 ut fugiatur quia privat bonum quod quis amando prosequitur. Et | |
| 1275 secundum hoc dicit Augustinus quod nulla est causa timendi, nisi ne | |
| 1276 amittatur bonum amatum. Alio modo comparatur bonum ad malum, ut | |
| 1277 causa ipsius, inquantum scilicet aliquod bonum sua virtute potest | |
| 1278 inducere aliquod nocumentum in bono amato. Et ideo, sicut spes, ut | |
| 1279 supra dictum est, ad duo respicit, scilicet ad bonum in quod | |
| 1280 tendit, et ad id per quod sperat se bonum concupitum adipisci; ita | |
| 1281 etiam timor ad duo respicit, scilicet ad malum quod refugit, et ad | |
| 1282 illud bonum quod sua virtute potest infligere malum. Et per hunc | |
| 1283 modum Deus timetur ab homine, inquantum potest infligere poenam, | |
| 1284 vel spiritualem vel corporalem. Per hunc etiam modum timetur | |
| 1285 potestas alicuius hominis, maxime quando est laesa, vel quando est | |
| 1286 iniusta, quia sic in promptu habet nocumentum inferre. Ita etiam | |
| 1287 timetur super alium esse, idest inniti alii, ut scilicet in eius | |
| 1288 potestate sic constitutum nobis nocumentum inferre, sicut ille qui | |
| 1289 est conscius criminis, timetur, ne crimen revelet.</p> | |
| 1290 <p title="I-II q. 42 a. 1 ad arg."><a name="35335"><span class= | |
| 1291 "ref">[35335] Iª-IIae q. 42 a. 1 ad arg.</span></a> Et per hoc | |
| 1292 patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 1293 <br /> | |
| 1294 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1295 <p title="I-II q. 42 a. 2 arg. 1"><a name="35336"><span class= | |
| 1296 "ref">[35336] Iª-IIae q. 42 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1297 sic proceditur. Videtur quod timor non sit de malo naturae. Dicit | |
| 1298 enim philosophus, in II Rhetoric., quod <i>timor consiliativos | |
| 1299 facit</i>. Non autem consiliamur de his quae a natura eveniunt, ut | |
| 1300 dicitur in III Ethic. Ergo timor non est de malo naturae.</p> | |
| 1301 <p title="I-II q. 42 a. 2 arg. 2"><a name="35337"><span class= | |
| 1302 "ref">[35337] Iª-IIae q. 42 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1303 defectus naturales semper homini imminent, ut mors et alia | |
| 1304 huiusmodi. Si igitur de huiusmodi malis esset timor, oporteret quod | |
| 1305 homo semper esset in timore.</p> | |
| 1306 <p title="I-II q. 42 a. 2 arg. 3"><a name="35338"><span class= | |
| 1307 "ref">[35338] Iª-IIae q. 42 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1308 natura non movet ad contraria. Sed malum naturae provenit ex | |
| 1309 natura. Ergo quod timendo aliquis refugiat huiusmodi malum, non est | |
| 1310 a natura. Timor ergo naturalis non est de malo naturae; ad quem | |
| 1311 tamen hoc malum pertinere videtur.</p> | |
| 1312 <p title="I-II q. 42 a. 2 s. c."><a name="35339"><span class= | |
| 1313 "ref">[35339] Iª-IIae q. 42 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1314 est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod inter omnia | |
| 1315 terribilissimum est mors, quae est malum naturae.</p> | |
| 1316 <p title="I-II q. 42 a. 2 co."><a name="35340"><span class= | |
| 1317 "ref">[35340] Iª-IIae q. 42 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1318 dicendum quod, sicut philosophus dicit in II Rhetoric., timor | |
| 1319 provenit <i>ex phantasia futuri mali corruptivi vel | |
| 1320 contristativi</i>. Sicut autem contristativum malum est quod | |
| 1321 contrariatur voluntati; ita corruptivum malum est quod contrariatur | |
| 1322 naturae. Et hoc est malum naturae. Unde de malo naturae potest esse | |
| 1323 timor. Sed considerandum est quod malum naturae quandoque est a | |
| 1324 causa naturali, et tunc dicitur malum naturae, non solum quia | |
| 1325 privat naturae bonum, sed etiam quia est effectus naturae; sicut | |
| 1326 mors naturalis, et alii huiusmodi defectus. Aliquando vero malum | |
| 1327 naturae provenit ex causa non naturali, sicut mors quae violenter | |
| 1328 infertur a persecutore. Et utroque modo malum naturae quodammodo | |
| 1329 timetur, et quodammodo non timetur. Cum enim timor proveniat ex | |
| 1330 phantasia futuri mali, ut dicit philosophus; illud quod removet | |
| 1331 futuri mali phantasiam, excludit etiam timorem. Quod autem non | |
| 1332 appareat aliquod malum ut futurum, potest ex duobus contingere. Uno | |
| 1333 quidem modo, ex hoc quod est remotum et distans, hoc enim, propter | |
| 1334 distantiam, imaginamur ut non futurum. Et ideo vel non timemus, vel | |
| 1335 parum timemus. Ut enim philosophus dicit, in II Rhetoric., <i>quae | |
| 1336 valde longe sunt non timentur, sciunt enim omnes, quod morientur; | |
| 1337 sed quia non prope est, nihil curant</i>. Alio modo aestimatur | |
| 1338 aliquod malum quod est futurum, ut non futurum, propter | |
| 1339 necessitatem, quae facit ipsum aestimare ut praesens. Unde | |
| 1340 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>illi qui iam | |
| 1341 decapitantur non timent</i>, videntes sibi necessitatem mortis | |
| 1342 imminere; sed <i>ad hoc quod aliquis timeat, oportet adesse aliquam | |
| 1343 spem salutis</i>. Sic igitur malum naturae non timetur, quia non | |
| 1344 apprehenditur ut futurum. Si vero malum naturae, quod est | |
| 1345 corruptivum, apprehendatur ut propinquum, et tamen cum aliqua spe | |
| 1346 evasionis, tunc timebitur.</p> | |
| 1347 <p title="I-II q. 42 a. 2 ad 1"><a name="35341"><span class= | |
| 1348 "ref">[35341] Iª-IIae q. 42 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1349 ergo dicendum quod malum naturae quandoque non provenit a natura, | |
| 1350 ut dictum est. Secundum tamen quod a natura provenit, etsi non ex | |
| 1351 toto vitari possit, potest tamen differri. Et sub hac spe, potest | |
| 1352 esse consilium de vitatione ipsius.</p> | |
| 1353 <p title="I-II q. 42 a. 2 ad 2"><a name="35342"><span class= | |
| 1354 "ref">[35342] Iª-IIae q. 42 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1355 dicendum quod malum naturae, etsi semper immineat, non tamen semper | |
| 1356 imminet de propinquo. Et ideo non semper timetur.</p> | |
| 1357 <p title="I-II q. 42 a. 2 ad 3"><a name="35343"><span class= | |
| 1358 "ref">[35343] Iª-IIae q. 42 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1359 dicendum quod mors et alii defectus naturae proveniunt a natura | |
| 1360 universali, quibus tamen repugnat natura particularis quantum | |
| 1361 potest. Et sic ex inclinatione particularis naturae, est dolor et | |
| 1362 tristitia de huiusmodi malis, cum sunt praesentia; et timor, si | |
| 1363 immineant in futurum.</p> | |
| 1364 <br /> | |
| 1365 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1366 <p title="I-II q. 42 a. 3 arg. 1"><a name="35344"><span class= | |
| 1367 "ref">[35344] Iª-IIae q. 42 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1368 sic proceditur. Videtur quod timor possit esse de malo culpae. | |
| 1369 Dicit enim Augustinus, super canonicam Ioan., quod <i>timore casto | |
| 1370 timet homo separationem a Deo</i>. Sed nihil separat nos a Deo nisi | |
| 1371 culpa; secundum illud Isaiae LIX. <i>Peccata vestra diviserunt | |
| 1372 inter vos et Deum vestrum</i>. Ergo timor potest esse de malo | |
| 1373 culpae.</p> | |
| 1374 <p title="I-II q. 42 a. 3 arg. 2"><a name="35345"><span class= | |
| 1375 "ref">[35345] Iª-IIae q. 42 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1376 Tullius dicit, in IV de Tusculanis quaest., quod <i>de illis | |
| 1377 timemus, cum futura sunt, de quorum praesentia tristamur</i>. Sed | |
| 1378 de malo culpae potest aliquis dolere vel tristari. Ergo etiam malum | |
| 1379 culpae aliquis potest timere.</p> | |
| 1380 <p title="I-II q. 42 a. 3 arg. 3"><a name="35346"><span class= | |
| 1381 "ref">[35346] Iª-IIae q. 42 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1382 spes timori opponitur. Sed spes potest esse de bono virtutis, ut | |
| 1383 patet per philosophum in IX Ethic. Et apostolus dicit, ad Gal. V, | |
| 1384 <i>confido de vobis in domino, quod nihil aliud sapietis</i>. Ergo | |
| 1385 etiam timor potest esse de malo culpae.</p> | |
| 1386 <p title="I-II q. 42 a. 3 arg. 4"><a name="35347"><span class= | |
| 1387 "ref">[35347] Iª-IIae q. 42 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1388 verecundia est quaedam species timoris, ut supra dictum est. Sed | |
| 1389 verecundia est de turpi facto. Quod est malum culpae. Ergo et | |
| 1390 timor.</p> | |
| 1391 <p title="I-II q. 42 a. 3 s. c."><a name="35348"><span class= | |
| 1392 "ref">[35348] Iª-IIae q. 42 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1393 est quod philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>non omnia mala | |
| 1394 timentur, puta si aliquis erit iniustus, aut tardus</i>.</p> | |
| 1395 <p title="I-II q. 42 a. 3 co."><a name="35349"><span class= | |
| 1396 "ref">[35349] Iª-IIae q. 42 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1397 dicendum quod, sicut supra dictum est, sicut obiectum spei est | |
| 1398 bonum futurum arduum quod quis potest adipisci; ita timor est de | |
| 1399 malo futuro arduo quod non potest de facili vitari. Ex quo potest | |
| 1400 accipi quod id quod omnino subiacet potestati et voluntati nostrae, | |
| 1401 non habet rationem terribilis, sed illud solum est terribile, quod | |
| 1402 habet causam extrinsecam. Malum autem culpae propriam causam habet | |
| 1403 voluntatem humanam. Et ideo proprie non habet rationem terribilis. | |
| 1404 Sed quia voluntas humana ab aliquo exteriori potest inclinari ad | |
| 1405 peccandum; si illud inclinans habeat magnam vim ad inclinandum, | |
| 1406 secundum hoc poterit esse timor de malo culpae, inquantum est ab | |
| 1407 exteriori causa, puta cum aliquis timet commorari in societate | |
| 1408 malorum, ne ab eis ad peccandum inducatur. Sed proprie loquendo, in | |
| 1409 tali dispositione magis timet homo seductionem quam culpam secundum | |
| 1410 propriam rationem, idest inquantum est voluntaria, sic enim non | |
| 1411 habet ut timeatur.</p> | |
| 1412 <p title="I-II q. 42 a. 3 ad 1"><a name="35350"><span class= | |
| 1413 "ref">[35350] Iª-IIae q. 42 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1414 ergo dicendum quod separatio a Deo est quaedam poena consequens | |
| 1415 peccatum, et omnis poena aliquo modo est ab exteriori causa.</p> | |
| 1416 <p title="I-II q. 42 a. 3 ad 2"><a name="35351"><span class= | |
| 1417 "ref">[35351] Iª-IIae q. 42 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1418 dicendum quod tristitia et timor in uno conveniunt, quia utrumque | |
| 1419 est de malo, differunt autem in duobus. In uno quidem, quia | |
| 1420 tristitia est de malo praesenti, timor de malo futuro. In alio | |
| 1421 vero, quia tristitia, cum sit in concupiscibili, respicit malum | |
| 1422 absolute, unde potest esse de quocumque malo, sive parvo sive | |
| 1423 magno. Timor vero, cum sit in irascibili, respicit malum cum quadam | |
| 1424 arduitate seu difficultate, quae tollitur, inquantum aliquid | |
| 1425 subiacet voluntati. Et ideo non omnia timemus quae sunt futura, de | |
| 1426 quibus tristamur cum sunt praesentia, sed aliqua, quae scilicet | |
| 1427 sunt ardua.</p> | |
| 1428 <p title="I-II q. 42 a. 3 ad 3"><a name="35352"><span class= | |
| 1429 "ref">[35352] Iª-IIae q. 42 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1430 dicendum quod spes est de bono quod quis potest adipisci. Potest | |
| 1431 autem aliquis adipisci bonum vel per se, vel per alium, et ideo | |
| 1432 spes potest esse de actu virtutis, qui est in potestate nostra | |
| 1433 constitutus. Sed timor est de malo quod non subiacet nostrae | |
| 1434 potestati, et ideo semper malum quod timetur, est a causa | |
| 1435 extrinseca. Bonum autem quod speratur, potest esse et a causa | |
| 1436 intrinseca, et a causa extrinseca.</p> | |
| 1437 <p title="I-II q. 42 a. 3 ad 4"><a name="35353"><span class= | |
| 1438 "ref">[35353] Iª-IIae q. 42 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1439 dicendum quod, sicut supra dictum est, verecundia non est timor de | |
| 1440 actu ipso peccati, sed de turpitudine vel ignominia quae | |
| 1441 consequitur ipsum, quae est a causa extrinseca.</p> | |
| 1442 <br /> | |
| 1443 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1444 <p title="I-II q. 42 a. 4 arg. 1"><a name="35354"><span class= | |
| 1445 "ref">[35354] Iª-IIae q. 42 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1446 sic proceditur. Videtur quod timor timeri non possit. Omne enim | |
| 1447 quod timetur, timendo custoditur, ne amittatur, sicut ille qui | |
| 1448 timet amittere sanitatem timendo custodit eam. Si igitur timor | |
| 1449 timeatur, timendo se custodiet homo ne timeat. Quod videtur esse | |
| 1450 inconveniens.</p> | |
| 1451 <p title="I-II q. 42 a. 4 arg. 2"><a name="35355"><span class= | |
| 1452 "ref">[35355] Iª-IIae q. 42 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1453 timor est quaedam fuga. Sed nihil fugit seipsum. Ergo timor non | |
| 1454 timet timorem.</p> | |
| 1455 <p title="I-II q. 42 a. 4 arg. 3"><a name="35356"><span class= | |
| 1456 "ref">[35356] Iª-IIae q. 42 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1457 timor est de futuro. Sed ille qui timet, iam habet timorem. Non | |
| 1458 ergo potest timere timorem.</p> | |
| 1459 <p title="I-II q. 42 a. 4 s. c."><a name="35357"><span class= | |
| 1460 "ref">[35357] Iª-IIae q. 42 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1461 est quod homo potest amare amorem, et dolere de dolore. Ergo etiam, | |
| 1462 pari ratione, potest timere timorem.</p> | |
| 1463 <p title="I-II q. 42 a. 4 co."><a name="35358"><span class= | |
| 1464 "ref">[35358] Iª-IIae q. 42 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1465 dicendum quod, sicut dictum est, illud solum habet rationem | |
| 1466 terribilis, quod ex causa extrinseca provenit, non autem quod | |
| 1467 provenit ex voluntate nostra. Timor autem partim provenit ex causa | |
| 1468 extrinseca, et partim subiacet voluntati. Provenit quidem ex causa | |
| 1469 extrinseca, inquantum est passio quaedam consequens phantasiam | |
| 1470 imminentis mali. Et secundum hoc, potest aliquis timere timorem, ne | |
| 1471 scilicet immineat ei necessitas timendi, propter ingruentiam | |
| 1472 alicuius excellentis mali. Subiacet autem voluntati, inquantum | |
| 1473 appetitus inferior obedit rationi, unde homo potest timorem | |
| 1474 repellere. Et secundum hoc, timor non potest timeri, ut dicit | |
| 1475 Augustinus, in libro octoginta trium quaest. Sed quia rationibus | |
| 1476 quas inducit, aliquis posset uti ad ostendendum quod timor nullo | |
| 1477 modo timeatur, ideo ad eas respondendum est.</p> | |
| 1478 <p title="I-II q. 42 a. 4 ad 1"><a name="35359"><span class= | |
| 1479 "ref">[35359] Iª-IIae q. 42 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1480 ergo dicendum quod, non omnis timor est unus timor, sed secundum | |
| 1481 diversa quae timentur, sunt diversi timores. Nihil ergo prohibet | |
| 1482 quin uno timore aliquis praeservet se ab alio timore, et sic | |
| 1483 custodiat se non timentem illo timore.</p> | |
| 1484 <p title="I-II q. 42 a. 4 ad 2"><a name="35360"><span class= | |
| 1485 "ref">[35360] Iª-IIae q. 42 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1486 dicendum quod, cum sit alius timor quo timetur malum imminens, et | |
| 1487 alius timor quo timetur ipse timor mali imminentis; non sequitur | |
| 1488 quod idem fugiat seipsum, vel quod sit idem fuga sui ipsius.</p> | |
| 1489 <p title="I-II q. 42 a. 4 ad 3"><a name="35361"><span class= | |
| 1490 "ref">[35361] Iª-IIae q. 42 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1491 dicendum quod propter diversitatem timorum iam dictam, timore | |
| 1492 praesenti potest homo timere futurum timorem.</p> | |
| 1493 <br /> | |
| 1494 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1495 <p title="I-II q. 42 a. 5 arg. 1"><a name="35362"><span class= | |
| 1496 "ref">[35362] Iª-IIae q. 42 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1497 sic proceditur. Videtur quod insolita et repentina non sint magis | |
| 1498 terribilia. Sicut enim spes est de bono, ita timor est de malo. Sed | |
| 1499 experientia facit ad augmentum spei in bonis. Ergo etiam facit ad | |
| 1500 augmentum timoris in malis.</p> | |
| 1501 <p title="I-II q. 42 a. 5 arg. 2"><a name="35363"><span class= | |
| 1502 "ref">[35363] Iª-IIae q. 42 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1503 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod magis timentur non qui | |
| 1504 acutae sunt irae, sed mites et astuti. Constat autem quod illi qui | |
| 1505 acutae irae sunt, magis habent subitos motus. Ergo ea quae sunt | |
| 1506 subita, sunt minus terribilia.</p> | |
| 1507 <p title="I-II q. 42 a. 5 arg. 3"><a name="35364"><span class= | |
| 1508 "ref">[35364] Iª-IIae q. 42 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1509 quae sunt subita, minus considerari possunt. Sed tanto aliqua magis | |
| 1510 timentur, quanto magis considerantur, unde philosophus dicit, in | |
| 1511 III Ethic., quod <i>aliqui videntur fortes propter ignorantiam, | |
| 1512 qui, si cognoverint quod aliud sit quam suspicantur, fugiunt</i>. | |
| 1513 Ergo repentina minus timentur.</p> | |
| 1514 <p title="I-II q. 42 a. 5 s. c."><a name="35365"><span class= | |
| 1515 "ref">[35365] Iª-IIae q. 42 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1516 est quod Augustinus dicit, in II Confess., <i>timor insolita et | |
| 1517 repentina exhorrescit, rebus quae amantur adversantia, dum | |
| 1518 praecavet securitati</i>.</p> | |
| 1519 <p title="I-II q. 42 a. 5 co."><a name="35366"><span class= | |
| 1520 "ref">[35366] Iª-IIae q. 42 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1521 dicendum quod, sicut supra dictum est, obiectum timoris est malum | |
| 1522 imminens quod non de facili repelli potest. Hoc autem ex duobus | |
| 1523 contingit, scilicet ex magnitudine mali, et ex debilitate timentis. | |
| 1524 Ad utrumque autem horum operatur quod aliquid sit insolitum et | |
| 1525 repentinum. Primo quidem, facit ad hoc quod malum imminens maius | |
| 1526 appareat. Omnia enim corporalia, et bona et mala, quanto magis | |
| 1527 considerantur, minora apparent. Et ideo, sicut propter | |
| 1528 diuturnitatem dolor praesentis mali mitigatur, ut patet per Tullium | |
| 1529 in III de Tusculanis quaest.; ita etiam ex praemeditatione minuitur | |
| 1530 timor futuri mali. Secundo, aliquid esse insolitum et repentinum | |
| 1531 facit ad debilitatem timentis, inquantum subtrahit remedia quae | |
| 1532 homo potest praeparare ad repellendum futurum malum, quae esse non | |
| 1533 possunt quando ex improviso malum occurrit.</p> | |
| 1534 <p title="I-II q. 42 a. 5 ad 1"><a name="35367"><span class= | |
| 1535 "ref">[35367] Iª-IIae q. 42 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1536 ergo dicendum quod obiectum spei est bonum quod quis potest | |
| 1537 adipisci. Et ideo ea quae augmentant potestatem hominis, nata sunt | |
| 1538 augere spem, et eadem ratione, diminuere timorem, quia timor est de | |
| 1539 malo cui non de facili potest resisti. Quia igitur experientia | |
| 1540 facit hominem magis potentem ad operandum, ideo, sicut auget spem, | |
| 1541 ita diminuit timorem.</p> | |
| 1542 <p title="I-II q. 42 a. 5 ad 2"><a name="35368"><span class= | |
| 1543 "ref">[35368] Iª-IIae q. 42 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1544 dicendum quod illi qui habent iram acutam, non occultant eam, et | |
| 1545 ideo nocumenta ab eis illata non ita sunt repentina, quin | |
| 1546 praevideantur. Sed homines mites et astuti occultant iram, et ideo | |
| 1547 nocumentum quod ab eis imminet, non potest praevideri, sed ex | |
| 1548 improviso advenit. Et propter hoc philosophus dicit quod tales | |
| 1549 magis timentur.</p> | |
| 1550 <p title="I-II q. 42 a. 5 ad 3"><a name="35369"><span class= | |
| 1551 "ref">[35369] Iª-IIae q. 42 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1552 dicendum quod, per se loquendo, bona vel mala corporalia in | |
| 1553 principio maiora apparent. Cuius ratio est, quia unumquodque magis | |
| 1554 apparet, contrario iuxta se posito. Unde cum aliquis statim a | |
| 1555 paupertate ad divitias transit, propter paupertatem praeexistentem | |
| 1556 divitias magis aestimat, et e contrario divites statim ad | |
| 1557 paupertatem devenientes, eam magis horrent. Et propter hoc, malum | |
| 1558 repentinum magis timetur, quia magis videtur esse malum. Sed potest | |
| 1559 propter aliquod accidens contingere quod magnitudo alicuius mali | |
| 1560 lateat, puta cum hostes se insidiose occultant. Et tunc verum est | |
| 1561 quod malum ex diligenti consideratione fit terribilius.</p> | |
| 1562 <br /> | |
| 1563 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1564 <p title="I-II q. 42 a. 6 arg. 1"><a name="35370"><span class= | |
| 1565 "ref">[35370] Iª-IIae q. 42 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1566 sic proceditur. Videtur quod ea quae non habent remedium, non sint | |
| 1567 magis timenda. Ad timorem enim requiritur quod remaneat aliqua spes | |
| 1568 salutis, ut supra dictum est. Sed in malis quae non habent | |
| 1569 remedium, nulla remanet spes salutis. Ergo talia mala nullo modo | |
| 1570 timentur.</p> | |
| 1571 <p title="I-II q. 42 a. 6 arg. 2"><a name="35371"><span class= | |
| 1572 "ref">[35371] Iª-IIae q. 42 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1573 malo mortis nullum remedium adhiberi potest, non enim, secundum | |
| 1574 naturam, potest esse reditus a morte ad vitam. Non tamen mors | |
| 1575 maxime timetur, ut dicit philosophus, in II Rhetoric. Non ergo ea | |
| 1576 magis timentur quae remedium non habent.</p> | |
| 1577 <p title="I-II q. 42 a. 6 arg. 3"><a name="35372"><span class= | |
| 1578 "ref">[35372] Iª-IIae q. 42 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1579 philosophus dicit, in I Ethic., quod <i>non est magis bonum quod | |
| 1580 est diuturnius, eo quod est unius diei, neque quod est perpetuum, | |
| 1581 eo quod non est perpetuum</i>. Ergo, eadem ratione, neque maius | |
| 1582 malum. Sed ea quae non habent remedium, non videntur differre ab | |
| 1583 aliis nisi propter diuturnitatem vel perpetuitatem. Ergo propter | |
| 1584 hoc non sunt peiora, vel magis timenda.</p> | |
| 1585 <p title="I-II q. 42 a. 6 s. c."><a name="35373"><span class= | |
| 1586 "ref">[35373] Iª-IIae q. 42 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1587 est quod philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>omnia timenda | |
| 1588 sunt terribiliora quaecumque, si peccaverint, corrigi non | |
| 1589 contingit; aut quorum auxilia non sunt; aut non facilia</i>.</p> | |
| 1590 <p title="I-II q. 42 a. 6 co."><a name="35374"><span class= | |
| 1591 "ref">[35374] Iª-IIae q. 42 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1592 dicendum quod obiectum timoris est malum, unde illud quod facit ad | |
| 1593 augmentum mali, facit ad augmentum timoris. Malum autem augetur non | |
| 1594 solum secundum speciem ipsius mali, sed etiam secundum | |
| 1595 circumstantias, ut ex supra dictis apparet. Inter ceteras autem | |
| 1596 circumstantias, diuturnitas, vel etiam perpetuitas, magis videtur | |
| 1597 facere ad augmentum mali. Ea enim quae sunt in tempore, secundum | |
| 1598 durationem temporis quodammodo mensurantur, unde si pati aliquid in | |
| 1599 tanto tempore est malum, pati idem in duplo tempore apprehenditur | |
| 1600 ut duplatum. Et secundum hanc rationem, pati idem in infinito | |
| 1601 tempore, quod est perpetuo pati, habet quodammodo infinitum | |
| 1602 augmentum. Mala autem quae, postquam advenerint, non possunt habere | |
| 1603 remedium, vel non de facili, accipiuntur ut perpetua vel diuturna. | |
| 1604 Et ideo maxime redduntur timenda.</p> | |
| 1605 <p title="I-II q. 42 a. 6 ad 1"><a name="35375"><span class= | |
| 1606 "ref">[35375] Iª-IIae q. 42 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1607 ergo dicendum quod remedium mali est duplex. Unum, per quod | |
| 1608 impeditur futurum malum, ne adveniat. Et tali remedio sublato, | |
| 1609 aufertur spes, et per consequens timor. Unde de tali remedio nunc | |
| 1610 non loquimur. Aliud remedium mali est, quo malum iam praesens | |
| 1611 removetur. Et de tali remedio nunc loquimur.</p> | |
| 1612 <p title="I-II q. 42 a. 6 ad 2"><a name="35376"><span class= | |
| 1613 "ref">[35376] Iª-IIae q. 42 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1614 dicendum quod, licet mors sit irremediabile malum, tamen, quia non | |
| 1615 imminet de prope, non timetur, ut supra dictum est.</p> | |
| 1616 <p title="I-II q. 42 a. 6 ad 3"><a name="35377"><span class= | |
| 1617 "ref">[35377] Iª-IIae q. 42 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1618 dicendum quod philosophus ibi loquitur de per se bono, quod est | |
| 1619 bonum secundum speciem suam. Sic autem non fit aliquid magis bonum | |
| 1620 propter diuturnitatem vel perpetuitatem, sed propter naturam ipsius | |
| 1621 boni.</p> | |
| 1622 <br /> | |
| 1623 <div class="D">Quaestio 43</div> | |
| 1624 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1625 <p title="I-II q. 43 pr."><a name="35378"><span class="ref">[35378] | |
| 1626 Iª-IIae q. 43 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 1627 timoris. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum causa timoris | |
| 1628 sit amor. Secundo, utrum causa timoris sit defectus.</p> | |
| 1629 <br /> | |
| 1630 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1631 <p title="I-II q. 43 a. 1 arg. 1"><a name="35379"><span class= | |
| 1632 "ref">[35379] Iª-IIae q. 43 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1633 sic proceditur. Videtur quod amor non sit causa timoris. Illud enim | |
| 1634 quod introducit aliquid, est causa eius. Sed timor introducit | |
| 1635 amorem caritatis, ut Augustinus dicit, super canonicam Ioan. Ergo | |
| 1636 timor est causa amoris, et non e converso.</p> | |
| 1637 <p title="I-II q. 43 a. 1 arg. 2"><a name="35380"><span class= | |
| 1638 "ref">[35380] Iª-IIae q. 43 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1639 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>illi maxime timentur, a | |
| 1640 quibus expectamus imminere nobis aliqua mala</i>. Sed per hoc quod | |
| 1641 ab aliquo expectamus malum, magis provocamur ad odium eius quam ad | |
| 1642 amorem. Ergo timor magis causatur ab odio quam ab amore.</p> | |
| 1643 <p title="I-II q. 43 a. 1 arg. 3"><a name="35381"><span class= | |
| 1644 "ref">[35381] Iª-IIae q. 43 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1645 supra dictum est quod ea quae sunt a nobis ipsis, non habent | |
| 1646 rationem terribilium. Sed ea quae sunt ex amore, maxime proveniunt | |
| 1647 ex intimo cordis. Ergo timor ex amore non causatur.</p> | |
| 1648 <p title="I-II q. 43 a. 1 s. c."><a name="35382"><span class= | |
| 1649 "ref">[35382] Iª-IIae q. 43 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1650 est quod Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaest., | |
| 1651 <i>nulli dubium est non aliam esse metuendi causam, nisi ne id quod | |
| 1652 amamus, aut adeptum amittamus, aut non adipiscamur speratum</i>. | |
| 1653 Omnis ergo timor causatur ex hoc quod aliquid amamus. Amor igitur | |
| 1654 est causa timoris.</p> | |
| 1655 <p title="I-II q. 43 a. 1 co."><a name="35383"><span class= | |
| 1656 "ref">[35383] Iª-IIae q. 43 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1657 dicendum quod obiecta passionum animae se habent ad eas tanquam | |
| 1658 formae ad res naturales vel artificiales, quia passiones animae | |
| 1659 speciem recipiunt ab obiectis, sicut res praedictae a suis formis. | |
| 1660 Sicut igitur quidquid est causa formae, est causa rei constitutae | |
| 1661 per ipsam; ita etiam quidquid, et quocumque modo, est causa | |
| 1662 obiecti, est causa passionis. Contingit autem aliquid esse causam | |
| 1663 obiecti vel per modum causae efficientis, vel per modum | |
| 1664 dispositionis materialis. Sicut obiectum delectationis est bonum | |
| 1665 apparens conveniens coniunctum, cuius causa efficiens est illud | |
| 1666 quod facit coniunctionem, vel quod facit convenientiam vel | |
| 1667 bonitatem, vel apparentiam huiusmodi boni; causa autem per modum | |
| 1668 dispositionis materialis, est habitus, vel quaecumque dispositio | |
| 1669 secundum quam fit alicui conveniens aut apparens illud bonum quod | |
| 1670 est ei coniunctum. Sic igitur, in proposito, obiectum timoris est | |
| 1671 aestimatum malum futurum propinquum cui resisti de facili non | |
| 1672 potest. Et ideo illud quod potest inferre tale malum, est causa | |
| 1673 effectiva obiecti timoris, et per consequens ipsius timoris. Illud | |
| 1674 autem per quod aliquis ita disponitur ut aliquid sit ei tale, est | |
| 1675 causa timoris, et obiecti eius, per modum dispositionis materialis. | |
| 1676 Et hoc modo amor est causa timoris, ex hoc enim quod aliquis amat | |
| 1677 aliquod bonum, sequitur quod privativum talis boni sit ei malum, et | |
| 1678 per consequens quod timeat ipsum tanquam malum.</p> | |
| 1679 <p title="I-II q. 43 a. 1 ad 1"><a name="35384"><span class= | |
| 1680 "ref">[35384] Iª-IIae q. 43 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1681 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, timor per se et primo | |
| 1682 respicit ad malum, quod refugit, quod opponitur alicui bono amato. | |
| 1683 Et sic per se timor nascitur ex amore. Secundario vero respicit ad | |
| 1684 id per quod provenit tale malum. Et sic per accidens quandoque | |
| 1685 timor inducit amorem, inquantum scilicet homo qui timet puniri a | |
| 1686 Deo, servat mandata eius, et sic incipit sperare, et spes | |
| 1687 introducit amorem, ut supra dictum est.</p> | |
| 1688 <p title="I-II q. 43 a. 1 ad 2"><a name="35385"><span class= | |
| 1689 "ref">[35385] Iª-IIae q. 43 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1690 dicendum quod ille a quo expectantur mala, primo quidem odio | |
| 1691 habetur, sed postquam ab ipso iam incipiunt sperari bona, tunc | |
| 1692 incipit amari. Bonum autem cui contrariatur malum quod timetur, a | |
| 1693 principio amabatur.</p> | |
| 1694 <p title="I-II q. 43 a. 1 ad 3"><a name="35386"><span class= | |
| 1695 "ref">[35386] Iª-IIae q. 43 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1696 dicendum quod ratio illa procedit de eo quod est causa mali | |
| 1697 terribilis per modum efficientis. Amor autem est causa eius per | |
| 1698 modum materialis dispositionis, ut dictum est.</p> | |
| 1699 <br /> | |
| 1700 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1701 <p title="I-II q. 43 a. 2 arg. 1"><a name="35387"><span class= | |
| 1702 "ref">[35387] Iª-IIae q. 43 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1703 sic proceditur. Videtur quod defectus non sit causa timoris. Illi | |
| 1704 enim qui potentiam habent, maxime timentur. Sed defectus | |
| 1705 contrariatur potentiae. Ergo defectus non est causa timoris.</p> | |
| 1706 <p title="I-II q. 43 a. 2 arg. 2"><a name="35388"><span class= | |
| 1707 "ref">[35388] Iª-IIae q. 43 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1708 illi qui iam decapitantur, maxime sunt in defectu. Sed tales non | |
| 1709 timent. Ut dicitur in II Rhetoric. Ergo defectus non est causa | |
| 1710 timoris.</p> | |
| 1711 <p title="I-II q. 43 a. 2 arg. 3"><a name="35389"><span class= | |
| 1712 "ref">[35389] Iª-IIae q. 43 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1713 decertare ex fortitudine provenit, non ex defectu. <i>Sed | |
| 1714 decertantes timent eos qui pro eisdem decertant</i>, ut dicitur in | |
| 1715 II Rhetoric. Ergo defectus non est causa timoris.</p> | |
| 1716 <p title="I-II q. 43 a. 2 s. c."><a name="35390"><span class= | |
| 1717 "ref">[35390] Iª-IIae q. 43 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1718 contrariorum contrariae sunt causae. Sed <i>divitiae, et robur, et | |
| 1719 multitudo amicorum, et potestas, excludunt timorem</i>, ut dicitur | |
| 1720 in II Rhetoric. Ergo ex defectu horum timor causatur.</p> | |
| 1721 <p title="I-II q. 43 a. 2 co."><a name="35391"><span class= | |
| 1722 "ref">[35391] Iª-IIae q. 43 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1723 dicendum quod, sicut supra dictum est, duplex causa timoris accipi | |
| 1724 potest, una quidem per modum materialis dispositionis, ex parte | |
| 1725 eius qui timet; alia per modum causae efficientis, ex parte eius | |
| 1726 qui timetur. Quantum igitur ad primum, defectus, per se loquendo, | |
| 1727 est causa timoris, ex aliquo enim defectu virtutis contingit quod | |
| 1728 non possit aliquis de facili repellere imminens malum. Sed tamen ad | |
| 1729 causandum timorem requiritur defectus cum aliqua mensura. Minor | |
| 1730 enim est defectus qui causat timorem futuri mali, quam defectus | |
| 1731 consequens malum praesens, de quo est tristitia. Et adhuc esset | |
| 1732 maior defectus, si totaliter sensus mali auferretur, vel amor boni | |
| 1733 cuius contrarium timetur. Quantum vero ad secundum, virtus et | |
| 1734 robur, per se loquendo, est causa timoris, ex hoc enim quod aliquid | |
| 1735 quod apprehenditur ut nocivum, est virtuosum, contingit quod eius | |
| 1736 effectus repelli non potest. Contingit tamen per accidens quod | |
| 1737 aliquis defectus ex ista parte causat timorem, inquantum ex aliquo | |
| 1738 defectu contingit quod aliquis velit nocumentum inferre, puta | |
| 1739 propter iniustitiam, vel quia ante laesus fuit, vel quia timet | |
| 1740 laedi.</p> | |
| 1741 <p title="I-II q. 43 a. 2 ad 1"><a name="35392"><span class= | |
| 1742 "ref">[35392] Iª-IIae q. 43 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1743 ergo dicendum quod ratio illa procedit de causa timoris ex parte | |
| 1744 causae efficientis.</p> | |
| 1745 <p title="I-II q. 43 a. 2 ad 2"><a name="35393"><span class= | |
| 1746 "ref">[35393] Iª-IIae q. 43 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1747 dicendum quod illi qui iam decapitantur, sunt in passione | |
| 1748 praesentis mali. Et ideo iste defectus excedit mensuram | |
| 1749 timoris.</p> | |
| 1750 <p title="I-II q. 43 a. 2 ad 3"><a name="35394"><span class= | |
| 1751 "ref">[35394] Iª-IIae q. 43 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1752 dicendum quod decertantes timent non propter potentiam, qua | |
| 1753 decertare possunt, sed propter defectum potentiae, ex quo contingit | |
| 1754 quod se superaturos non confidunt.</p> | |
| 1755 <br /> | |
| 1756 <div class="D">Quaestio 44</div> | |
| 1757 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1758 <p title="I-II q. 44 pr."><a name="35395"><span class="ref">[35395] | |
| 1759 Iª-IIae q. 44 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 1760 effectibus timoris. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 1761 timor faciat contractionem. Secundo, utrum faciat consiliativos. | |
| 1762 Tertio, utrum faciat tremorem. Quarto, utrum impediat | |
| 1763 operationem.</p> | |
| 1764 <br /> | |
| 1765 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1766 <p title="I-II q. 44 a. 1 arg. 1"><a name="35396"><span class= | |
| 1767 "ref">[35396] Iª-IIae q. 44 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1768 sic proceditur. Videtur quod timor non faciat contractionem. | |
| 1769 Contractione enim facta, calor et spiritus ad interiora revocantur. | |
| 1770 Sed ex multitudine caloris et spirituum in interioribus, | |
| 1771 magnificatur cor ad audacter aliquid aggrediendum, ut patet in | |
| 1772 iratis, cuius contrarium in timore accidit. Non ergo timor facit | |
| 1773 contractionem.</p> | |
| 1774 <p title="I-II q. 44 a. 1 arg. 2"><a name="35397"><span class= | |
| 1775 "ref">[35397] Iª-IIae q. 44 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1776 multiplicatis spiritibus et calore in interioribus per | |
| 1777 contractionem, sequitur quod homo in vocem prorumpat, ut patet in | |
| 1778 dolentibus. Sed timentes non emittunt vocem, sed magis redduntur | |
| 1779 taciturni. Ergo timor non facit contractionem.</p> | |
| 1780 <p title="I-II q. 44 a. 1 arg. 3"><a name="35398"><span class= | |
| 1781 "ref">[35398] Iª-IIae q. 44 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1782 verecundia est quaedam species timoris, ut supra dictum est. Sed | |
| 1783 verecundati rubescunt, ut dicit Tullius, IV de Tusculanis quaest., | |
| 1784 et philosophus in IV Ethic. Rubor autem faciei non attestatur | |
| 1785 contractioni, sed contrario. Non ergo contractio est effectus | |
| 1786 timoris.</p> | |
| 1787 <p title="I-II q. 44 a. 1 s. c."><a name="35399"><span class= | |
| 1788 "ref">[35399] Iª-IIae q. 44 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1789 est quod Damascenus dicit, in III libro, quod timor est virtus | |
| 1790 secundum systolen, idest secundum contractionem.</p> | |
| 1791 <p title="I-II q. 44 a. 1 co."><a name="35400"><span class= | |
| 1792 "ref">[35400] Iª-IIae q. 44 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1793 dicendum quod, sicut supra dictum est, in passionibus animae est | |
| 1794 sicut formale ipse motus appetitivae potentiae, sicut autem | |
| 1795 materiale transmutatio corporalis, quorum unum alteri | |
| 1796 proportionatur. Unde secundum similitudinem et rationem appetitivi | |
| 1797 motus, sequitur corporalis transmutatio. Quantum autem ad animalem | |
| 1798 motum appetitus, timor contractionem quandam importat. Cuius ratio | |
| 1799 est, quia timor provenit ex phantasia alicuius mali imminentis quod | |
| 1800 difficile repelli potest, ut supra dictum est. Quod autem aliquid | |
| 1801 difficile possit repelli, provenit ex debilitate virtutis, ut supra | |
| 1802 dictum est. Virtus autem, quanto est debilior, tanto ad pauciora se | |
| 1803 potest extendere. Et ideo ex ipsa imaginatione quae causat timorem, | |
| 1804 sequitur quaedam contractio in appetitu. Sicut etiam videmus in | |
| 1805 morientibus quod natura retrahitur ad interiora, propter | |
| 1806 debilitatem virtutis, et videmus etiam in civitatibus quod, quando | |
| 1807 cives timent, retrahunt se ab exterioribus, et recurrunt, quantum | |
| 1808 possunt, ad interiora. Et secundum similitudinem huius | |
| 1809 contractionis, quae pertinet ad appetitum animalem, sequitur etiam | |
| 1810 in timore ex parte corporis, contractio caloris et spirituum ad | |
| 1811 interiora.</p> | |
| 1812 <p title="I-II q. 44 a. 1 ad 1"><a name="35401"><span class= | |
| 1813 "ref">[35401] Iª-IIae q. 44 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1814 ergo dicendum quod, sicut philosophus dicit in libro de | |
| 1815 problematibus, licet in timentibus retrahantur spiritus ab | |
| 1816 exterioribus ad interiora, non tamen est idem motus spirituum in | |
| 1817 iratis et timentibus. Nam in iratis, propter calorem et | |
| 1818 subtilitatem spirituum, quae proveniunt ex appetitu vindictae, | |
| 1819 interius fit spirituum motus ab inferioribus ad superiora, et ideo | |
| 1820 congregantur spiritus et calor circa cor. Ex quo sequitur quod | |
| 1821 irati redduntur prompti et audaces ad invadendum. Sed in | |
| 1822 timentibus, propter frigiditatem ingrossantem, spiritus moventur a | |
| 1823 superioribus ad inferiora, quae quidem frigiditas contingit ex | |
| 1824 imaginatione defectus virtutis. Et ideo non multiplicantur calor et | |
| 1825 spiritus circa cor, sed magis a corde refugiunt. Et propter hoc, | |
| 1826 timentes non prompte invadunt, sed magis refugiunt.</p> | |
| 1827 <p title="I-II q. 44 a. 1 ad 2"><a name="35402"><span class= | |
| 1828 "ref">[35402] Iª-IIae q. 44 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1829 dicendum quod naturale est cuilibet dolenti, sive homini sive | |
| 1830 animali, quod utatur quocumque auxilio potest, ad repellendum | |
| 1831 nocivum praesens quod infert dolorem, unde videmus quod animalia | |
| 1832 dolentia percutiunt vel faucibus vel cornibus. Maximum autem | |
| 1833 auxilium ad omnia in animalibus est calor et spiritus. Et ideo in | |
| 1834 dolore natura conservat calorem et spiritum interius, ut hoc utatur | |
| 1835 ad repellendum nocivum. Et ideo philosophus dicit, in libro de | |
| 1836 problematibus, quod multiplicatis introrsum spiritibus et calore, | |
| 1837 necesse est quod emittantur per vocem. Et propter hoc, dolentes vix | |
| 1838 se possunt continere quin clament. Sed in timentibus fit motus | |
| 1839 interioris caloris et spirituum a corde ad inferiora, ut dictum | |
| 1840 est. Et ideo timor contrariatur formationi vocis, quae fit per | |
| 1841 emissionem spirituum ad superiora per os. Et propter hoc, timor | |
| 1842 tacentes facit. Et inde est etiam quod timor trementes facit, ut | |
| 1843 dicit philosophus, in libro de problematibus.</p> | |
| 1844 <p title="I-II q. 44 a. 1 ad 3"><a name="35403"><span class= | |
| 1845 "ref">[35403] Iª-IIae q. 44 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1846 dicendum quod pericula mortis non solum contrariantur appetitui | |
| 1847 animali, sed etiam contrariantur naturae. Et propter hoc, in | |
| 1848 huiusmodi timore non solum fit contractio ex parte appetitus, sed | |
| 1849 etiam ex parte naturae corporalis, sic enim disponitur animal ex | |
| 1850 imaginatione mortis contrahens calorem ad interiora, sicut quando | |
| 1851 naturaliter mors imminet. Et inde est quod timentes mortem | |
| 1852 pallescunt, ut dicitur in IV Ethic. Sed malum quod timet | |
| 1853 verecundia, non opponitur naturae, sed solum appetitui animali. Et | |
| 1854 ideo fit quidem contractio secundum appetitum animalem, non autem | |
| 1855 secundum naturam corporalem, sed magis anima, quasi in se | |
| 1856 contracta, vacat ad motionem spirituum et caloris, unde fit eorum | |
| 1857 diffusio ad exteriora. Et propter hoc, verecundati rubescunt.</p> | |
| 1858 <br /> | |
| 1859 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1860 <p title="I-II q. 44 a. 2 arg. 1"><a name="35404"><span class= | |
| 1861 "ref">[35404] Iª-IIae q. 44 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1862 sic proceditur. Videtur quod timor non faciat consiliativos. Non | |
| 1863 enim est eiusdem consiliativos facere, et consilium impedire. Sed | |
| 1864 timor consilium impedit, omnis enim passio perturbat quietem, quae | |
| 1865 requiritur ad bonum usum rationis. Ergo timor non facit | |
| 1866 consiliativos.</p> | |
| 1867 <p title="I-II q. 44 a. 2 arg. 2"><a name="35405"><span class= | |
| 1868 "ref">[35405] Iª-IIae q. 44 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1869 consilium est actus rationis de futuris cogitantis et deliberantis. | |
| 1870 Sed aliquis timor est <i>excutiens cogitata, et mentem a suo loco | |
| 1871 removet</i>, ut Tullius dicit, in IV de Tusculanis quaest. Ergo | |
| 1872 timor non facit consiliativos, sed magis impedit consilium.</p> | |
| 1873 <p title="I-II q. 44 a. 2 arg. 3"><a name="35406"><span class= | |
| 1874 "ref">[35406] Iª-IIae q. 44 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1875 sicut consilium adhibetur ad vitanda mala, ita etiam adhibetur ad | |
| 1876 consequenda bona. Sed sicut timor est de malis vitandis, ita spes | |
| 1877 est de bonis consequendis. Ergo timor non facit magis consiliativos | |
| 1878 quam spes.</p> | |
| 1879 <p title="I-II q. 44 a. 2 s. c."><a name="35407"><span class= | |
| 1880 "ref">[35407] Iª-IIae q. 44 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1881 est quod philosophus dicit, in II Rhetoric., quod timor | |
| 1882 consiliativos facit.</p> | |
| 1883 <p title="I-II q. 44 a. 2 co."><a name="35408"><span class= | |
| 1884 "ref">[35408] Iª-IIae q. 44 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1885 dicendum quod aliquis potest dici consiliativus dupliciter. Uno | |
| 1886 modo, a voluntate seu sollicitudine consiliandi. Et sic timor | |
| 1887 consiliativos facit. Quia, ut philosophus in III Ethic. dicit, | |
| 1888 <i>consiliamur de magnis, in quibus quasi nobis ipsis | |
| 1889 discredimus</i>. Ea autem quae timorem incutiunt, non sunt | |
| 1890 simpliciter mala, sed habent quandam magnitudinem, tum ex eo quod | |
| 1891 apprehenduntur ut quae difficiliter repelli possunt; tum etiam quia | |
| 1892 apprehenduntur ut de prope existentia, sicut iam dictum est. Unde | |
| 1893 homines maxime in timoribus quaerunt consiliari. Alio modo dicitur | |
| 1894 aliquis consiliativus, a facultate bene consiliandi. Et sic nec | |
| 1895 timor, nec aliqua passio consiliativos facit. Quia homini affecto | |
| 1896 secundum aliquam passionem, videtur aliquid vel maius vel minus | |
| 1897 quam sit secundum rei veritatem, sicut amanti videntur ea quae | |
| 1898 amat, meliora; et timenti, ea quae timet, terribiliora. Et sic ex | |
| 1899 defectu rectitudinis iudicii, quaelibet passio, quantum est de se, | |
| 1900 impedit facultatem bene consiliandi.</p> | |
| 1901 <p title="I-II q. 44 a. 2 ad 1"><a name="35409"><span class= | |
| 1902 "ref">[35409] Iª-IIae q. 44 a. 2 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1903 patet responsio ad primum.</p> | |
| 1904 <p title="I-II q. 44 a. 2 ad 2"><a name="35410"><span class= | |
| 1905 "ref">[35410] Iª-IIae q. 44 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1906 dicendum quod quanto aliqua passio est fortior, tanto magis homo | |
| 1907 secundum ipsam affectus, impeditur. Et ideo quando timor fuerit | |
| 1908 fortis, vult quidem homo consiliari, sed adeo perturbatur in suis | |
| 1909 cogitationibus, quod consilium adinvenire non potest. Si autem sit | |
| 1910 parvus timor, qui sollicitudinem consiliandi inducat, nec multum | |
| 1911 rationem conturbet; potest etiam conferre ad facultatem bene | |
| 1912 consiliandi, ratione sollicitudinis consequentis.</p> | |
| 1913 <p title="I-II q. 44 a. 2 ad 3"><a name="35411"><span class= | |
| 1914 "ref">[35411] Iª-IIae q. 44 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1915 dicendum quod etiam spes facit consiliativos, quia, ut in II | |
| 1916 Rhetoric. philosophus dicit, <i>nullus consiliatur de his de quibus | |
| 1917 desperat</i>; sicut nec de impossibilibus, ut dicitur in III Ethic. | |
| 1918 Timor tamen facit magis consiliativos quam spes. Quia spes est de | |
| 1919 bono, prout possumus ipsum consequi, timor autem de malo, prout vix | |
| 1920 repelli potest, et ita magis respicit rationem difficilis timor | |
| 1921 quam spes. In difficilibus autem, maxime in quibus nobis non | |
| 1922 confidimus, consiliamur, sicut dictum est.</p> | |
| 1923 <br /> | |
| 1924 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1925 <p title="I-II q. 44 a. 3 arg. 1"><a name="35412"><span class= | |
| 1926 "ref">[35412] Iª-IIae q. 44 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1927 sic proceditur. Videtur quod tremor non sit effectus timoris. | |
| 1928 Tremor enim ex frigore accidit, videmus enim infrigidatos tremere. | |
| 1929 Timor autem non videtur causare frigus, sed magis calorem | |
| 1930 desiccantem, cuius signum est quod timentes sitiunt, et praecipue | |
| 1931 in maximis timoribus, sicut patet in illis qui ad mortem ducuntur. | |
| 1932 Ergo timor non causat tremorem.</p> | |
| 1933 <p title="I-II q. 44 a. 3 arg. 2"><a name="35413"><span class= | |
| 1934 "ref">[35413] Iª-IIae q. 44 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1935 emissio superfluitatum ex calore accidit, unde, ut plurimum, | |
| 1936 medicinae laxativae sunt calidae. Sed huiusmodi emissiones | |
| 1937 superfluitatum ex timore frequenter contingunt. Ergo timor videtur | |
| 1938 causare calorem. Et sic non causat tremorem.</p> | |
| 1939 <p title="I-II q. 44 a. 3 arg. 3"><a name="35414"><span class= | |
| 1940 "ref">[35414] Iª-IIae q. 44 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1941 in timore calor ab exterioribus ad interiora revocatur. Si igitur | |
| 1942 propter huiusmodi revocationem caloris, in exterioribus homo | |
| 1943 tremit; videtur quod similiter in omnibus exterioribus membris | |
| 1944 deberet causari tremor ex timore. Hoc autem non videtur. Non ergo | |
| 1945 tremor corporis est effectus timoris.</p> | |
| 1946 <p title="I-II q. 44 a. 3 s. c."><a name="35415"><span class= | |
| 1947 "ref">[35415] Iª-IIae q. 44 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1948 est quod Tullius dicit, in IV de Tusculanis quaest., quod | |
| 1949 <i>terrorem sequitur tremor, et pallor, et dentium | |
| 1950 crepitus</i>.</p> | |
| 1951 <p title="I-II q. 44 a. 3 co."><a name="35416"><span class= | |
| 1952 "ref">[35416] Iª-IIae q. 44 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1953 dicendum quod, sicut supra dictum est, in timore fit quaedam | |
| 1954 contractio ab exterioribus ad interiora, et ideo exteriora frigida | |
| 1955 remanent. Et propter hoc in eis accidit tremor, qui causatur ex | |
| 1956 debilitate virtutis continentis membra, ad huiusmodi autem | |
| 1957 debilitatem maxime facit defectus caloris, qui est instrumentum quo | |
| 1958 anima movet, ut dicitur in II de anima.</p> | |
| 1959 <p title="I-II q. 44 a. 3 ad 1"><a name="35417"><span class= | |
| 1960 "ref">[35417] Iª-IIae q. 44 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1961 ergo dicendum quod, calore ab exterioribus ad interiora revocato, | |
| 1962 multiplicatur calor interius, et maxime versus inferiora, idest | |
| 1963 circa nutritivam. Et ideo, consumpto humido, consequitur sitis, et | |
| 1964 etiam interdum solutio ventris, et urinae emissio, et quandoque | |
| 1965 etiam seminis. Vel huiusmodi emissio superfluitatum accidit propter | |
| 1966 contractionem ventris et testiculorum, ut philosophus dicit, in | |
| 1967 libro de problematibus.</p> | |
| 1968 <p title="I-II q. 44 a. 3 ad 2"><a name="35418"><span class= | |
| 1969 "ref">[35418] Iª-IIae q. 44 a. 3 ad 2</span></a> Unde patet | |
| 1970 solutio ad secundum.</p> | |
| 1971 <p title="I-II q. 44 a. 3 ad 3"><a name="35419"><span class= | |
| 1972 "ref">[35419] Iª-IIae q. 44 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1973 dicendum quod, quia in timore calor deserit cor, a superioribus ad | |
| 1974 inferiora tendens, ideo timentibus maxime tremit cor, et membra | |
| 1975 quae habent aliquam connexionem ad pectus, ubi est cor. Unde | |
| 1976 timentes maxime tremunt in voce, propter vicinitatem vocalis | |
| 1977 arteriae ad cor. Tremit etiam labium inferius, et tota inferior | |
| 1978 mandibula, propter continuationem ad cor, unde et crepitus dentium | |
| 1979 sequitur. Et eadem ratione brachia et manus tremunt. Vel etiam quia | |
| 1980 huiusmodi membra sunt magis mobilia. Propter quod et genua tremunt | |
| 1981 timentibus; secundum illud Isaiae XXXV, <i>confortate manus | |
| 1982 dissolutas, et genua trementia roborate</i>.</p> | |
| 1983 <br /> | |
| 1984 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1985 <p title="I-II q. 44 a. 4 arg. 1"><a name="35420"><span class= | |
| 1986 "ref">[35420] Iª-IIae q. 44 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1987 sic proceditur. Videtur quod timor impediat operationem. Operatio | |
| 1988 enim maxime impeditur ex perturbatione rationis, quae dirigit in | |
| 1989 opere. Sed timor perturbat rationem, ut dictum est. Ergo timor | |
| 1990 impedit operationem.</p> | |
| 1991 <p title="I-II q. 44 a. 4 arg. 2"><a name="35421"><span class= | |
| 1992 "ref">[35421] Iª-IIae q. 44 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1993 illi qui faciunt aliquid cum timore, facilius in operando | |
| 1994 deficiunt, sicut si aliquis incedat super trabem in alto positam, | |
| 1995 propter timorem de facili cadit; non autem caderet, si incederet | |
| 1996 super eandem trabem in imo positam, propter defectum timoris. Ergo | |
| 1997 timor impedit operationem.</p> | |
| 1998 <p title="I-II q. 44 a. 4 arg. 3"><a name="35422"><span class= | |
| 1999 "ref">[35422] Iª-IIae q. 44 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2000 pigritia, sive segnities, est quaedam species timoris. Sed pigritia | |
| 2001 impedit operationem. Ergo et timor.</p> | |
| 2002 <p title="I-II q. 44 a. 4 s. c."><a name="35423"><span class= | |
| 2003 "ref">[35423] Iª-IIae q. 44 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2004 est quod apostolus dicit, ad Philipp. II, <i>cum metu et tremore | |
| 2005 vestram salutem operamini</i>, quod non diceret, si timor bonam | |
| 2006 operationem impediret. Timor ergo non impedit bonam | |
| 2007 operationem.</p> | |
| 2008 <p title="I-II q. 44 a. 4 co."><a name="35424"><span class= | |
| 2009 "ref">[35424] Iª-IIae q. 44 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2010 dicendum quod operatio hominis exterior causatur quidem ab anima | |
| 2011 sicut a primo movente, sed a membris corporeis sicut ab | |
| 2012 instrumentis. Contingit autem operationem impediri et propter | |
| 2013 defectum instrumenti, et propter defectum principalis moventis. Ex | |
| 2014 parte igitur instrumentorum corporalium, timor, quantum est de se, | |
| 2015 semper natus est impedire exteriorem operationem, propter defectum | |
| 2016 caloris qui ex timore accidit in exterioribus membris. Sed ex parte | |
| 2017 animae, si sit timor moderatus, non multum rationem perturbans; | |
| 2018 confert ad bene operandum, inquantum causat quandam sollicitudinem, | |
| 2019 et facit hominem attentius consiliari et operari. Si vero timor | |
| 2020 tantum increscat quod rationem perturbet, impedit operationem etiam | |
| 2021 ex parte animae. Sed de tali timore apostolus non loquitur.</p> | |
| 2022 <p title="I-II q. 44 a. 4 ad 1"><a name="35425"><span class= | |
| 2023 "ref">[35425] Iª-IIae q. 44 a. 4 ad 1</span></a> Et per haec | |
| 2024 patet responsio ad primum.</p> | |
| 2025 <p title="I-II q. 44 a. 4 ad 2"><a name="35426"><span class= | |
| 2026 "ref">[35426] Iª-IIae q. 44 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2027 dicendum quod illi qui cadunt de trabe in alto posita, patiuntur | |
| 2028 perturbationem imaginationis, propter timorem casus imaginati.</p> | |
| 2029 <p title="I-II q. 44 a. 4 ad 3"><a name="35427"><span class= | |
| 2030 "ref">[35427] Iª-IIae q. 44 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2031 dicendum quod omnis timens refugit id quod timet, et ideo, cum | |
| 2032 pigritia sit timor de ipsa operatione, inquantum est laboriosa, | |
| 2033 impedit operationem, quia retrahit voluntatem ab ipsa. Sed timor | |
| 2034 qui est de aliis rebus, intantum adiuvat operationem, inquantum | |
| 2035 inclinat voluntatem ad operandum ea per quae homo effugit id quod | |
| 2036 timet.</p> | |
| 2037 <br /> | |
| 2038 <div class="D">Quaestio 45</div> | |
| 2039 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2040 <p title="I-II q. 45 pr."><a name="35428"><span class="ref">[35428] | |
| 2041 Iª-IIae q. 45 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 2042 audacia. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum audacia sit | |
| 2043 contraria timori. Secundo, quomodo audacia se habeat ad spem. | |
| 2044 Tertio, de causa audaciae. Quarto, de effectus ipsius.</p> | |
| 2045 <br /> | |
| 2046 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2047 <p title="I-II q. 45 a. 1 arg. 1"><a name="35429"><span class= | |
| 2048 "ref">[35429] Iª-IIae q. 45 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2049 sic proceditur. Videtur quod audacia non contrarietur timori. Dicit | |
| 2050 enim Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod audacia | |
| 2051 vitium est. Vitium autem virtuti contrariatur. Cum ergo timor non | |
| 2052 sit virtus, sed passio, videtur quod timori non contrarietur | |
| 2053 audacia.</p> | |
| 2054 <p title="I-II q. 45 a. 1 arg. 2"><a name="35430"><span class= | |
| 2055 "ref">[35430] Iª-IIae q. 45 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2056 uni unum est contrarium. Sed timori contrariatur spes. Non ergo | |
| 2057 contrariatur ei audacia.</p> | |
| 2058 <p title="I-II q. 45 a. 1 arg. 3"><a name="35431"><span class= | |
| 2059 "ref">[35431] Iª-IIae q. 45 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2060 unaquaeque passio excludit passionem oppositam. Sed id quod | |
| 2061 excluditur per timorem, est securitas, dicit enim Augustinus, II | |
| 2062 Confess., quod timor securitati praecavet ergo securitas | |
| 2063 contrariatur timori. Non ergo audacia.</p> | |
| 2064 <p title="I-II q. 45 a. 1 s. c."><a name="35432"><span class= | |
| 2065 "ref">[35432] Iª-IIae q. 45 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2066 est quod philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>audacia est | |
| 2067 timori contraria</i>.</p> | |
| 2068 <p title="I-II q. 45 a. 1 co."><a name="35433"><span class= | |
| 2069 "ref">[35433] Iª-IIae q. 45 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2070 dicendum quod de ratione contrariorum est quod maxime a se distent, | |
| 2071 ut dicitur in X Metaphys. Illud autem quod maxime distat a timore, | |
| 2072 est audacia, timor enim refugit nocumentum futurum, propter eius | |
| 2073 victoriam super ipsum timentem; sed audacia aggreditur periculum | |
| 2074 imminens, propter victoriam sui supra ipsum periculum. Unde | |
| 2075 manifeste timori contrariatur audacia.</p> | |
| 2076 <p title="I-II q. 45 a. 1 ad 1"><a name="35434"><span class= | |
| 2077 "ref">[35434] Iª-IIae q. 45 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2078 ergo dicendum quod ira et audacia, et omnium passionum nomina, | |
| 2079 dupliciter accipi possunt. Uno modo, secundum quod important | |
| 2080 absolute motus appetitus sensitivi in aliquod obiectum bonum vel | |
| 2081 malum, et sic sunt nomina passionum. Alio modo, secundum quod simul | |
| 2082 cum huiusmodi motu important recessum ab ordine rationis, et sic | |
| 2083 sunt nomina vitiorum. Et hoc modo loquitur Augustinus de audacia, | |
| 2084 sed nos loquimur nunc de audacia secundum primum modum.</p> | |
| 2085 <p title="I-II q. 45 a. 1 ad 2"><a name="35435"><span class= | |
| 2086 "ref">[35435] Iª-IIae q. 45 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2087 dicendum quod uni secundum idem, non sunt plura contraria, sed | |
| 2088 secundum diversa, nihil prohibet uni plura contrariari. Et sic | |
| 2089 dictum est supra quod passiones irascibilis habent duplicem | |
| 2090 contrarietatem, unam secundum oppositionem boni et mali, et sic | |
| 2091 timor contrariatur spei; aliam secundum oppositionem accessus et | |
| 2092 recessus, et sic timori contrariatur audacia, spei vero | |
| 2093 desperatio.</p> | |
| 2094 <p title="I-II q. 45 a. 1 ad 3"><a name="35436"><span class= | |
| 2095 "ref">[35436] Iª-IIae q. 45 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2096 dicendum quod securitas non significat aliquid contrarium timori, | |
| 2097 sed solam timoris exclusionem, ille enim dicitur esse securus, qui | |
| 2098 non timet. Unde securitas opponitur timori sicut privatio, audacia | |
| 2099 autem sicut contrarium. Et sicut contrarium includit in se | |
| 2100 privationem, ita audacia securitatem.</p> | |
| 2101 <br /> | |
| 2102 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2103 <p title="I-II q. 45 a. 2 arg. 1"><a name="35437"><span class= | |
| 2104 "ref">[35437] Iª-IIae q. 45 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2105 sic proceditur. Videtur quod audacia non consequatur spem. Audacia | |
| 2106 enim est respectu malorum et terribilium, ut dicitur in III Ethic. | |
| 2107 Spes autem respicit bonum. Ut supra dictum est. Ergo habent diversa | |
| 2108 obiecta, et non sunt unius ordinis. Non ergo audacia consequitur | |
| 2109 spem.</p> | |
| 2110 <p title="I-II q. 45 a. 2 arg. 2"><a name="35438"><span class= | |
| 2111 "ref">[35438] Iª-IIae q. 45 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2112 sicut audacia contrariatur timori, ita desperatio spei. Sed timor | |
| 2113 non sequitur desperationem, quinimmo desperatio excludit timorem. | |
| 2114 Ut philosophus dicit, in II Rhetoric. Ergo audacia non consequitur | |
| 2115 spem.</p> | |
| 2116 <p title="I-II q. 45 a. 2 arg. 3"><a name="35439"><span class= | |
| 2117 "ref">[35439] Iª-IIae q. 45 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2118 audacia intendit quoddam bonum, scilicet victoriam. Sed tendere in | |
| 2119 bonum arduum pertinet ad spem. Ergo audacia est idem spei. Non ergo | |
| 2120 consequitur ad spem.</p> | |
| 2121 <p title="I-II q. 45 a. 2 s. c."><a name="35440"><span class= | |
| 2122 "ref">[35440] Iª-IIae q. 45 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2123 est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod <i>illi qui sunt | |
| 2124 bonae spei, sunt audaces</i>. Videtur ergo audacia consequi | |
| 2125 spem.</p> | |
| 2126 <p title="I-II q. 45 a. 2 co."><a name="35441"><span class= | |
| 2127 "ref">[35441] Iª-IIae q. 45 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2128 dicendum quod, sicut iam pluries dictum est, omnes huiusmodi | |
| 2129 passiones animae ad appetitivam potentiam pertinent. Omnis autem | |
| 2130 motus appetitivae potentiae reducitur ad prosecutionem vel fugam. | |
| 2131 Prosecutio autem vel fuga est alicuius et per se, et per accidens, | |
| 2132 per se quidem est prosecutio boni, fuga vero mali; per accidens | |
| 2133 autem potest prosecutio esse mali, propter aliquod bonum adiunctum, | |
| 2134 et fuga boni, propter aliquod malum adiunctum. Quod autem est per | |
| 2135 accidens, sequitur ad id quod est per se. Et ideo prosecutio mali, | |
| 2136 sequitur prosecutionem boni, sicut et fuga boni sequitur fugam | |
| 2137 mali. Haec autem quatuor pertinent ad quatuor passiones, nam | |
| 2138 prosecutio boni pertinet ad spem, fuga mali ad timorem, insecutio | |
| 2139 mali terribilis pertinet ad audaciam, fuga vero boni pertinet ad | |
| 2140 desperationem. Unde sequitur quod audacia consequitur ad spem, ex | |
| 2141 hoc enim quod aliquis sperat superare terribile imminens, ex hoc | |
| 2142 audacter insequitur ipsum. Ad timorem vero sequitur desperatio, | |
| 2143 ideo enim aliquis desperat, quia timet difficultatem quae est circa | |
| 2144 bonum sperandum.</p> | |
| 2145 <p title="I-II q. 45 a. 2 ad 1"><a name="35442"><span class= | |
| 2146 "ref">[35442] Iª-IIae q. 45 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2147 ergo dicendum quod ratio sequeretur, si bonum et malum essent | |
| 2148 obiecta non habentia ordinem ad invicem. Sed quia malum habet | |
| 2149 aliquem ordinem ad bonum, est enim posterius bono, sicut privatio | |
| 2150 habitu; ideo audacia, quae insequitur malum, est post spem, quae | |
| 2151 insequitur bonum.</p> | |
| 2152 <p title="I-II q. 45 a. 2 ad 2"><a name="35443"><span class= | |
| 2153 "ref">[35443] Iª-IIae q. 45 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2154 dicendum quod, etsi bonum simpliciter sit prius quam malum, tamen | |
| 2155 fuga per prius debetur malo quam bono, sicut insecutio per prius | |
| 2156 debetur bono quam malo. Et ideo sicut spes est prior quam audacia, | |
| 2157 ita timor est prior quam desperatio. Et sicut ex timore non semper | |
| 2158 sequitur desperatio, sed quando fuerit intensus; ita ex spe non | |
| 2159 semper sequitur audacia, sed quando fuerit vehemens.</p> | |
| 2160 <p title="I-II q. 45 a. 2 ad 3"><a name="35444"><span class= | |
| 2161 "ref">[35444] Iª-IIae q. 45 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2162 dicendum quod audacia, licet sit circa malum cui coniunctum est | |
| 2163 bonum victoriae secundum aestimationem audacis, tamen respicit | |
| 2164 malum, bonum vero adiunctum respicit spes. Et similiter desperatio | |
| 2165 respicit bonum directe, quod refugit, malum vero adiunctum respicit | |
| 2166 timor. Unde, proprie loquendo, audacia non est pars spei, sed eius | |
| 2167 effectus, sicut nec desperatio est pars timoris, sed eius effectus. | |
| 2168 Et propter hoc etiam audacia principalis passio esse non | |
| 2169 potest.</p> | |
| 2170 <br /> | |
| 2171 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2172 <p title="I-II q. 45 a. 3 arg. 1"><a name="35445"><span class= | |
| 2173 "ref">[35445] Iª-IIae q. 45 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2174 sic proceditur. Videtur quod defectus aliquis sit causa audaciae. | |
| 2175 Dicit enim philosophus, in libro de problematibus, quod <i>amatores | |
| 2176 vini sunt fortes et audaces</i>. Sed ex vino sequitur defectus | |
| 2177 ebrietatis. Ergo audacia causatur ex aliquo defectu.</p> | |
| 2178 <p title="I-II q. 45 a. 3 arg. 2"><a name="35446"><span class= | |
| 2179 "ref">[35446] Iª-IIae q. 45 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2180 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>inexperti periculorum | |
| 2181 sunt audaces</i>. Sed inexperientia defectus quidam est. Ergo | |
| 2182 audacia ex defectu causatur.</p> | |
| 2183 <p title="I-II q. 45 a. 3 arg. 3"><a name="35447"><span class= | |
| 2184 "ref">[35447] Iª-IIae q. 45 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2185 iniusta passi audaciores esse solent; sicut etiam bestiae cum | |
| 2186 percutiuntur, ut dicitur in III Ethic. Sed iniustum pati ad | |
| 2187 defectum pertinet. Ergo audacia ex aliquo defectu causatur.</p> | |
| 2188 <p title="I-II q. 45 a. 3 s. c."><a name="35448"><span class= | |
| 2189 "ref">[35448] Iª-IIae q. 45 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2190 est quod philosophus dicit, in II Rhetoric., quod causa audaciae | |
| 2191 est, <i>cum in phantasia spes fuerit salutarium ut prope | |
| 2192 existentium, timendorum autem aut non entium, aut longe entium</i>. | |
| 2193 Sed id quod pertinet ad defectum, vel pertinet ad salutarium | |
| 2194 remotionem, vel ad terribilium propinquitatem. Ergo nihil quod ad | |
| 2195 defectum pertinet, est causa audaciae.</p> | |
| 2196 <p title="I-II q. 45 a. 3 co."><a name="35449"><span class= | |
| 2197 "ref">[35449] Iª-IIae q. 45 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2198 dicendum quod, sicut supra dictum est, audacia consequitur spem, et | |
| 2199 contrariatur timori, unde quaecumque nata sunt causare spem, vel | |
| 2200 excludere timorem, sunt causa audaciae. Quia vero timor et spes, et | |
| 2201 etiam audacia, cum sint passiones quaedam, consistunt in motu | |
| 2202 appetitus et in quadam transmutatione corporali; dupliciter potest | |
| 2203 accipi causa audaciae, sive quantum ad provocationem spei, sive | |
| 2204 quantum ad exclusionem timoris, uno modo quidem, ex parte | |
| 2205 appetitivi motus; alio vero modo, ex parte transmutationis | |
| 2206 corporalis. Ex parte quidem appetitivi motus, qui sequitur | |
| 2207 apprehensionem, provocatur spes causans audaciam, per ea quae | |
| 2208 faciunt nos aestimare quod possibile sit adipisci victoriam; vel | |
| 2209 secundum propriam potentiam, sicut fortitudo corporis, experientia | |
| 2210 in periculis, multitudo pecuniarum, et alia huiusmodi; sive per | |
| 2211 potentiam aliorum, sicut multitudo amicorum vel quorumcumque | |
| 2212 auxiliantium, et praecipue si homo confidat de auxilio divino; | |
| 2213 <i>unde illi qui se bene habent ad divina, audaciores sunt</i>, ut | |
| 2214 etiam philosophus dicit, in II Rhetoric. Timor autem excluditur, | |
| 2215 secundum istum modum, per remotionem terribilium appropinquantium, | |
| 2216 puta quia homo non habet inimicos, quia nulli nocuit, quia non | |
| 2217 videt aliquod periculum imminere; illis enim videntur maxime | |
| 2218 pericula imminere, qui aliis nocuerunt. Ex parte vero | |
| 2219 transmutationis corporalis, causatur audacia per provocationem spei | |
| 2220 et exclusionem timoris, ex his quae faciunt caliditatem circa cor. | |
| 2221 Unde philosophus dicit, in libro de partibus animalium, quod | |
| 2222 <i>illi qui habent parvum cor secundum quantitatem, sunt magis | |
| 2223 audaces; et animalia habentia magnum cor secundum quantitatem, sunt | |
| 2224 timida, quia calor naturalis non tantum potest calefacere magnum | |
| 2225 cor; sicut parvum, sicut ignis non tantum potest calefacere magnam | |
| 2226 domum, sicut parvam</i>. Et in libro de problematibus dicit quod | |
| 2227 <i>habentes pulmonem sanguineum, sunt audaciores, propter | |
| 2228 caliditatem cordis exinde consequentem</i>. Et ibidem dicit quod | |
| 2229 <i>vini amatores sunt magis audaces, propter caliditatem vini</i>, | |
| 2230 unde et supra dictum est quod ebrietas facit ad bonitatem spei, | |
| 2231 caliditas enim cordis repellit timorem, et causat spem, propter | |
| 2232 cordis extensionem et amplificationem.</p> | |
| 2233 <p title="I-II q. 45 a. 3 ad 1"><a name="35450"><span class= | |
| 2234 "ref">[35450] Iª-IIae q. 45 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2235 ergo dicendum quod ebrietas causat audaciam, non inquantum est | |
| 2236 defectus, sed inquantum facit cordis dilatationem, et inquantum | |
| 2237 etiam facit aestimationem cuiusdam magnitudinis.</p> | |
| 2238 <p title="I-II q. 45 a. 3 ad 2"><a name="35451"><span class= | |
| 2239 "ref">[35451] Iª-IIae q. 45 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2240 dicendum quod illi qui sunt inexperti periculorum, sunt audaciores, | |
| 2241 non propter defectum, sed per accidens, inquantum scilicet, propter | |
| 2242 inexperientiam, neque debilitatem suam cognoscunt, neque | |
| 2243 praesentiam periculorum. Et ita, per subtractionem causae timoris, | |
| 2244 sequitur audacia.</p> | |
| 2245 <p title="I-II q. 45 a. 3 ad 3"><a name="35452"><span class= | |
| 2246 "ref">[35452] Iª-IIae q. 45 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2247 dicendum quod, sicut philosophus dicit in II Rhetoric., <i>iniustum | |
| 2248 passi redduntur audaciores, quia aestimant quod Deus iniustum | |
| 2249 passis auxilium ferat</i>. Et sic patet quod nullus defectus causat | |
| 2250 audaciam nisi per accidens, inquantum scilicet habet adiunctam | |
| 2251 aliquam excellentiam, vel veram vel aestimatam, vel ex parte sui | |
| 2252 vel ex parte alterius.</p> | |
| 2253 <br /> | |
| 2254 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2255 <p title="I-II q. 45 a. 4 arg. 1"><a name="35453"><span class= | |
| 2256 "ref">[35453] Iª-IIae q. 45 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2257 sic proceditur. Videtur quod audaces non sint promptiores in | |
| 2258 principio quam in ipsis periculis. Tremor enim ex timore causatur, | |
| 2259 qui contrariatur audaciae, ut ex dictis patet. Sed audaces | |
| 2260 quandoque in principio tremunt, ut philosophus dicit, in libro de | |
| 2261 problematibus. Ergo non sunt promptiores in principio quam in ipsis | |
| 2262 periculis existentes.</p> | |
| 2263 <p title="I-II q. 45 a. 4 arg. 2"><a name="35454"><span class= | |
| 2264 "ref">[35454] Iª-IIae q. 45 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2265 per augmentum obiecti augetur passio, sicut si bonum est amabile, | |
| 2266 et magis bonum est magis amabile. Sed arduum est obiectum audaciae. | |
| 2267 Augmentato ergo arduo, augmentatur audacia. Sed magis fit arduum et | |
| 2268 difficile periculum, quando est praesens. Ergo debet tunc magis | |
| 2269 crescere audacia.</p> | |
| 2270 <p title="I-II q. 45 a. 4 arg. 3"><a name="35455"><span class= | |
| 2271 "ref">[35455] Iª-IIae q. 45 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2272 ex vulneribus inflictis provocatur ira. Sed ira causat audaciam, | |
| 2273 dicit enim philosophus, in II Rhetoric., quod ira est ausivum. Ergo | |
| 2274 quando iam sunt in ipsis periculis, et percutiuntur, videtur quod | |
| 2275 magis audaces reddantur.</p> | |
| 2276 <p title="I-II q. 45 a. 4 s. c."><a name="35456"><span class= | |
| 2277 "ref">[35456] Iª-IIae q. 45 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2278 est quod dicitur in III Ethic., quod <i>audaces praevolantes sunt | |
| 2279 et volentes ante pericula, in ipsis autem discedunt</i>.</p> | |
| 2280 <p title="I-II q. 45 a. 4 co."><a name="35457"><span class= | |
| 2281 "ref">[35457] Iª-IIae q. 45 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2282 dicendum quod audacia, cum sit quidam motus appetitus sensitivi, | |
| 2283 sequitur apprehensionem sensitivae virtutis. Virtus autem sensitiva | |
| 2284 non est collativa nec inquisitiva singulorum quae circumstant rem, | |
| 2285 sed subitum habet iudicium. Contingit autem quandoque quod secundum | |
| 2286 subitam apprehensionem non possunt cognosci omnia quae | |
| 2287 difficultatem in aliquo negotio afferunt, unde surgit audaciae | |
| 2288 motus ad aggrediendum periculum. Unde quando iam experiuntur ipsum | |
| 2289 periculum, sentiunt maiorem difficultatem quam aestimaverunt. Et | |
| 2290 ideo deficiunt. Sed ratio est discussiva omnium quae afferunt | |
| 2291 difficultatem negotio. Et ideo fortes, qui ex iudicio rationis | |
| 2292 aggrediuntur pericula, in principio videntur remissi, quia non | |
| 2293 passi, sed cum deliberatione debita aggrediuntur. Quando autem sunt | |
| 2294 in ipsis periculis, non experiuntur aliquid improvisum; sed | |
| 2295 quandoque minora illis quae praecogitaverunt. Et ideo magis | |
| 2296 persistunt. Vel etiam quia propter bonum virtutis pericula | |
| 2297 aggrediuntur, cuius boni voluntas in eis perseverat, quantacumque | |
| 2298 sint pericula. Audaces autem, propter solam aestimationem facientem | |
| 2299 spem et excludentem timorem, sicut dictum est.</p> | |
| 2300 <p title="I-II q. 45 a. 4 ad 1"><a name="35458"><span class= | |
| 2301 "ref">[35458] Iª-IIae q. 45 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2302 ergo dicendum quod etiam in audacibus accidit tremor, propter | |
| 2303 revocationem caloris ab exterioribus ad interiora, sicut etiam in | |
| 2304 timentibus. Sed in audacibus revocatur calor ad cor, in timentibus | |
| 2305 autem, ad inferiora.</p> | |
| 2306 <p title="I-II q. 45 a. 4 ad 2"><a name="35459"><span class= | |
| 2307 "ref">[35459] Iª-IIae q. 45 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2308 dicendum quod obiectum amoris est simpliciter bonum, unde | |
| 2309 augmentatum simpliciter augmentat amorem. Sed obiectum audaciae est | |
| 2310 compositum ex bono et malo; et motus audaciae in malum, | |
| 2311 praesupponit motum spei in bonum. Et ideo si tantum addatur de | |
| 2312 arduitate ad periculum quod excedat spem, non sequetur motus | |
| 2313 audaciae, sed diminuetur. Si tamen sit motus audaciae, quanto maius | |
| 2314 est periculum, tanto maior audacia reputatur.</p> | |
| 2315 <p title="I-II q. 45 a. 4 ad 3"><a name="35460"><span class= | |
| 2316 "ref">[35460] Iª-IIae q. 45 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2317 dicendum quod ex laesione non causatur ira, nisi supposita aliqua | |
| 2318 spe, ut infra dicetur. Et ideo si fuerit tantum periculum quod | |
| 2319 excedat spem victoriae, non sequetur ira. Sed verum est quod, si | |
| 2320 ira sequatur, audacia augebitur.</p> | |
| 2321 <br /> | |
| 2322 <div class="D">Quaestio 46</div> | |
| 2323 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2324 <p title="I-II q. 46 pr."><a name="35461"><span class="ref">[35461] | |
| 2325 Iª-IIae q. 46 pr.</span></a> Deinde considerandum est de ira. | |
| 2326 Et primo, de ira secundum se; secundo, de causa factiva irae, et | |
| 2327 remedio eius; tertio, de effectu eius. Circa primum quaeruntur | |
| 2328 octo. Primo, utrum ira sit passio specialis. Secundo, utrum | |
| 2329 obiectum irae sit bonum, an malum. Tertio, utrum ira sit in | |
| 2330 concupiscibili. Quarto, utrum ira sit cum ratione. Quinto, utrum | |
| 2331 ira sit naturalior quam concupiscentia. Sexto, utrum ira sit | |
| 2332 gravior quam odium. Septimo, utrum ira solum sit ad illos ad quos | |
| 2333 est iustitia. Octavo, de speciebus irae.</p> | |
| 2334 <br /> | |
| 2335 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2336 <p title="I-II q. 46 a. 1 arg. 1"><a name="35462"><span class= | |
| 2337 "ref">[35462] Iª-IIae q. 46 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2338 sic proceditur. Videtur quod ira non sit passio specialis. Ab ira | |
| 2339 enim denominatur potentia irascibilis. Sed huius potentiae non est | |
| 2340 una tantum passio, sed multae. Ergo ira non est una passio | |
| 2341 specialis.</p> | |
| 2342 <p title="I-II q. 46 a. 1 arg. 2"><a name="35463"><span class= | |
| 2343 "ref">[35463] Iª-IIae q. 46 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2344 cuilibet passioni speciali est aliquid contrarium; ut patet | |
| 2345 inducenti per singula. Sed irae non est aliqua passio contraria, ut | |
| 2346 supra dictum est. Ergo ira non est passio specialis.</p> | |
| 2347 <p title="I-II q. 46 a. 1 arg. 3"><a name="35464"><span class= | |
| 2348 "ref">[35464] Iª-IIae q. 46 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2349 una specialis passio non includit aliam. Sed ira includit multas | |
| 2350 passiones, est enim cum tristitia, et cum delectatione, et cum spe, | |
| 2351 ut patet per philosophum, in II Rhetoric. Ergo ira non est passio | |
| 2352 specialis.</p> | |
| 2353 <p title="I-II q. 46 a. 1 s. c."><a name="35465"><span class= | |
| 2354 "ref">[35465] Iª-IIae q. 46 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2355 est quod Damascenus ponit iram specialem passionem. Et similiter | |
| 2356 Tullius, IV de Tusculanis quaest.</p> | |
| 2357 <p title="I-II q. 46 a. 1 co."><a name="35466"><span class= | |
| 2358 "ref">[35466] Iª-IIae q. 46 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2359 dicendum quod aliquid dicitur generale dupliciter. Uno modo, per | |
| 2360 praedicationem, sicut animal est generale ad omnia animalia. Alio | |
| 2361 modo, per causam, sicut sol est causa generalis omnium quae | |
| 2362 generantur in his inferioribus, secundum Dionysium, in IV cap. de | |
| 2363 Div. Nom. Sicut enim genus continet multas differentias potestate, | |
| 2364 secundum similitudinem materiae; ita causa agens continet multos | |
| 2365 effectus secundum virtutem activam. Contingit autem aliquem | |
| 2366 effectum ex concursu diversarum causarum produci, et quia omnis | |
| 2367 causa aliquo modo in effectu manet, potest etiam dici, tertio modo, | |
| 2368 quod effectus ex congregatione multarum causarum productus, habet | |
| 2369 quandam generalitatem, inquantum continet multas causas quodammodo | |
| 2370 in actu. Primo ergo modo, ira non est passio generalis, sed | |
| 2371 condivisa aliis passionibus, ut supra dictum est. Similiter autem | |
| 2372 nec secundo modo. Non est enim causa aliarum passionum, sed per | |
| 2373 hunc modum potest dici generalis passio amor, ut patet per | |
| 2374 Augustinum, in XIV libro de Civ. Dei; amor enim est prima radix | |
| 2375 omnium passionum, ut supra dictum est. Sed tertio modo potest ira | |
| 2376 dici passio generalis, inquantum ex concursu multarum passionum | |
| 2377 causatur. Non enim insurgit motus irae nisi propter aliquam | |
| 2378 tristitiam illatam et nisi adsit desiderium et spes ulciscendi, | |
| 2379 quia, ut philosophus dicit in II Rhetoric., <i>iratus habet spem | |
| 2380 puniendi; appetit enim vindictam ut sibi possibilem</i>. Unde si | |
| 2381 fuerit multum excellens persona quae nocumentum intulit, non | |
| 2382 sequitur ira, sed solum tristitia, ut Avicenna dicit, in libro de | |
| 2383 anima.</p> | |
| 2384 <p title="I-II q. 46 a. 1 ad 1"><a name="35467"><span class= | |
| 2385 "ref">[35467] Iª-IIae q. 46 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2386 ergo dicendum quod, vis irascibilis denominatur ab ira, non quia | |
| 2387 omnis motus huius potentiae sit ira, sed quia ad iram terminantur | |
| 2388 omnes motus huius potentiae; et inter alios eius motus, iste est | |
| 2389 manifestior.</p> | |
| 2390 <p title="I-II q. 46 a. 1 ad 2"><a name="35468"><span class= | |
| 2391 "ref">[35468] Iª-IIae q. 46 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2392 dicendum quod ex hoc ipso quod ira causatur ex contrariis | |
| 2393 passionibus, scilicet a spe, quae est boni, et a tristitia, quae | |
| 2394 est mali, includit in seipsa contrarietatem, et ideo non habet | |
| 2395 contrarium extra se. Sicut etiam in mediis coloribus non invenitur | |
| 2396 contrarietas, nisi quae est simplicium colorum, ex quibus | |
| 2397 causantur.</p> | |
| 2398 <p title="I-II q. 46 a. 1 ad 3"><a name="35469"><span class= | |
| 2399 "ref">[35469] Iª-IIae q. 46 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2400 dicendum quod ira includit multas passiones, non quidem sicut genus | |
| 2401 species, sed magis secundum continentiam causae et effectus.</p> | |
| 2402 <br /> | |
| 2403 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2404 <p title="I-II q. 46 a. 2 arg. 1"><a name="35470"><span class= | |
| 2405 "ref">[35470] Iª-IIae q. 46 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2406 sic proceditur. Videtur quod obiectum irae sit malum. Dicit enim | |
| 2407 Gregorius Nyssenus quod ira est quasi armigera concupiscentiae, | |
| 2408 inquantum scilicet impugnat id quod concupiscentiam impedit. Sed | |
| 2409 omne impedimentum habet rationem mali. Ergo ira respicit malum | |
| 2410 tanquam obiectum.</p> | |
| 2411 <p title="I-II q. 46 a. 2 arg. 2"><a name="35471"><span class= | |
| 2412 "ref">[35471] Iª-IIae q. 46 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2413 ira et odium conveniunt in effectu, utriusque enim est inferre | |
| 2414 nocumentum alteri. Sed odium respicit malum tanquam obiectum, ut | |
| 2415 supra dictum est. Ergo etiam et ira.</p> | |
| 2416 <p title="I-II q. 46 a. 2 arg. 3"><a name="35472"><span class= | |
| 2417 "ref">[35472] Iª-IIae q. 46 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2418 ira causatur ex tristitia, unde philosophus dicit, in VII Ethic., | |
| 2419 quod ira operatur cum tristitia. Sed tristitiae obiectum est malum. | |
| 2420 Ergo et irae.</p> | |
| 2421 <p title="I-II q. 46 a. 2 s. c. 1"><a name="35473"><span class= | |
| 2422 "ref">[35473] Iª-IIae q. 46 a. 2 s. c. 1</span></a> Sed contra | |
| 2423 est quod Augustinus dicit, in II Confess., quod ira appetit | |
| 2424 vindictam. Sed appetitus vindictae est appetitus boni, cum vindicta | |
| 2425 ad iustitiam pertineat. Ergo obiectum irae est bonum.</p> | |
| 2426 <p title="I-II q. 46 a. 2 s. c. 2"><a name="35474"><span class= | |
| 2427 "ref">[35474] Iª-IIae q. 46 a. 2 s. c. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2428 ira semper est cum spe, unde et delectationem causat, ut dicit | |
| 2429 philosophus, in II Rhetoric. Sed spei et delectationis obiectum est | |
| 2430 bonum. Ergo et irae.</p> | |
| 2431 <p title="I-II q. 46 a. 2 co."><a name="35475"><span class= | |
| 2432 "ref">[35475] Iª-IIae q. 46 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2433 dicendum quod motus appetitivae virtutis sequitur actum virtutis | |
| 2434 apprehensivae. Vis autem apprehensiva dupliciter aliquid | |
| 2435 apprehendit, uno modo, per modum incomplexi, sicut cum intelligimus | |
| 2436 quid est homo; alio modo, per modum complexi, sicut cum | |
| 2437 intelligimus album inesse homini. Unde utroque modo vis appetitiva | |
| 2438 potest tendere in bonum et malum. Per modum quidem simplicis et | |
| 2439 incomplexi, cum appetitus simpliciter sequitur vel inhaeret bono, | |
| 2440 vel refugit malum. Et tales motus sunt desiderium et spes, | |
| 2441 delectatio et tristitia, et alia huiusmodi. Per modum autem | |
| 2442 complexi, sicut cum appetitus fertur in hoc quod aliquod bonum vel | |
| 2443 malum insit vel fiat circa alterum, vel tendendo in hoc, vel | |
| 2444 refugiendo ab hoc. Sicut manifeste apparet in amore et odio, amamus | |
| 2445 enim aliquem, inquantum volumus ei inesse aliquod bonum; odimus | |
| 2446 autem aliquem, inquantum volumus ei inesse aliquod malum. Et | |
| 2447 similiter est in ira, quicumque enim irascitur, quaerit vindicari | |
| 2448 de aliquo. Et sic motus irae tendit in duo, scilicet in ipsam | |
| 2449 vindictam, quam appetit et sperat sicut quoddam bonum, unde et de | |
| 2450 ipsa delectatur, tendit etiam in illum de quo quaerit vindictam, | |
| 2451 sicut in contrarium et nocivum, quod pertinet ad rationem mali. Est | |
| 2452 tamen duplex differentia attendenda circa hoc, irae ad odium et ad | |
| 2453 amorem. Quarum prima est, quod ira semper respicit duo obiecta, | |
| 2454 amor vero et odium quandoque respiciunt unum obiectum tantum, sicut | |
| 2455 cum dicitur aliquis amare vinum vel aliquid huiusmodi, aut etiam | |
| 2456 odire. Secunda est, quia utrumque obiectorum quod respicit amor, | |
| 2457 est bonum, vult enim amans bonum alicui, tanquam sibi convenienti. | |
| 2458 Utrumque vero eorum quae respicit odium, habet rationem mali, vult | |
| 2459 enim odiens malum alicui, tamquam cuidam inconvenienti. Sed ira | |
| 2460 respicit unum obiectum secundum rationem boni, scilicet vindictam, | |
| 2461 quam appetit, et aliud secundum rationem mali, scilicet hominem | |
| 2462 nocivum, de quo vult vindicari. Et ideo est passio quodammodo | |
| 2463 composita ex contrariis passionibus.</p> | |
| 2464 <p title="I-II q. 46 a. 2 ad arg."><a name="35476"><span class= | |
| 2465 "ref">[35476] Iª-IIae q. 46 a. 2 ad arg.</span></a> Et per hoc | |
| 2466 patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 2467 <br /> | |
| 2468 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2469 <p title="I-II q. 46 a. 3 arg. 1"><a name="35477"><span class= | |
| 2470 "ref">[35477] Iª-IIae q. 46 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2471 sic proceditur. Videtur quod ira sit in concupiscibili. Dicit enim | |
| 2472 Tullius, in IV de Tusculanis quaest., quod ira est libido quaedam. | |
| 2473 Sed libido est in concupiscibili. Ergo et ira.</p> | |
| 2474 <p title="I-II q. 46 a. 3 arg. 2"><a name="35478"><span class= | |
| 2475 "ref">[35478] Iª-IIae q. 46 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2476 Augustinus dicit, in regula, quod ira crescit in odium. Et Tullius | |
| 2477 dicit, in eodem libro, quod odium est ira inveterata. Sed odium est | |
| 2478 in concupiscibili, sicut amor. Ergo ira est in concupiscibili.</p> | |
| 2479 <p title="I-II q. 46 a. 3 arg. 3"><a name="35479"><span class= | |
| 2480 "ref">[35479] Iª-IIae q. 46 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2481 Damascenus et Gregorius Nyssenus dicunt quod ira componitur ex | |
| 2482 tristitia et desiderio. Sed utrumque horum est in concupiscibili. | |
| 2483 Ergo ira est in concupiscibili.</p> | |
| 2484 <p title="I-II q. 46 a. 3 s. c."><a name="35480"><span class= | |
| 2485 "ref">[35480] Iª-IIae q. 46 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2486 vis concupiscibilis est alia ab irascibili. Si igitur ira esset in | |
| 2487 concupiscibili, non denominaretur ab ea vis irascibilis.</p> | |
| 2488 <p title="I-II q. 46 a. 3 co."><a name="35481"><span class= | |
| 2489 "ref">[35481] Iª-IIae q. 46 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2490 dicendum quod, sicut supra dictum est, passiones irascibilis in hoc | |
| 2491 differunt a passionibus concupiscibilis, quod obiecta passionum | |
| 2492 concupiscibilis sunt bonum et malum absolute; obiecta autem | |
| 2493 passionum irascibilis sunt bonum et malum cum quadam elevatione vel | |
| 2494 arduitate. Dictum est autem quod ira respicit duo obiecta, scilicet | |
| 2495 vindictam, quam appetit; et eum de quo vindictam quaerit. Et circa | |
| 2496 utrumque quandam arduitatem ira requirit, non enim insurgit motus | |
| 2497 irae, nisi aliqua magnitudine circa utrumque existente; | |
| 2498 <i>quaecumque enim nihil sunt, aut modica valde nullo digna | |
| 2499 aestimamus</i>, ut dicit philosophus, in II Rhetoric. Unde | |
| 2500 manifestum est quod ira non est in concupiscibili, sed in | |
| 2501 irascibili.</p> | |
| 2502 <p title="I-II q. 46 a. 3 ad 1"><a name="35482"><span class= | |
| 2503 "ref">[35482] Iª-IIae q. 46 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2504 ergo dicendum quod Tullius libidinem nominat appetitum cuiuscumque | |
| 2505 boni futuri non habita discretione ardui vel non ardui. Et secundum | |
| 2506 hoc, ponit iram sub libidine, inquantum est appetitus vindictae. | |
| 2507 Sic autem libido communis est ad irascibilem et | |
| 2508 concupiscibilem.</p> | |
| 2509 <p title="I-II q. 46 a. 3 ad 2"><a name="35483"><span class= | |
| 2510 "ref">[35483] Iª-IIae q. 46 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2511 dicendum quod ira dicitur crescere in odium, non quod eadem numero | |
| 2512 passio quae prius fuit ira, postmodum fiat odium per quandam | |
| 2513 inveterationem, sed per quandam causalitatem. Ira enim, per | |
| 2514 diuturnitatem, causat odium.</p> | |
| 2515 <p title="I-II q. 46 a. 3 ad 3"><a name="35484"><span class= | |
| 2516 "ref">[35484] Iª-IIae q. 46 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2517 dicendum quod ira dicitur componi ex tristitia et desiderio, non | |
| 2518 sicut ex partibus, sed sicut ex causis. Dictum est autem supra quod | |
| 2519 passiones concupiscibilis sunt causae passionum irascibilis.</p> | |
| 2520 <br /> | |
| 2521 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2522 <p title="I-II q. 46 a. 4 arg. 1"><a name="35485"><span class= | |
| 2523 "ref">[35485] Iª-IIae q. 46 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2524 sic proceditur. Videtur quod ira non sit cum ratione. Ira enim, cum | |
| 2525 sit passio quaedam, est in appetitu sensitivo. Sed appetitus | |
| 2526 sensitivus non sequitur rationis apprehensionem, sed sensitivae | |
| 2527 partis. Ergo ira non est cum ratione.</p> | |
| 2528 <p title="I-II q. 46 a. 4 arg. 2"><a name="35486"><span class= | |
| 2529 "ref">[35486] Iª-IIae q. 46 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2530 animalia bruta carent ratione. Et tamen in eis invenitur ira. Ergo | |
| 2531 ira non est cum ratione.</p> | |
| 2532 <p title="I-II q. 46 a. 4 arg. 3"><a name="35487"><span class= | |
| 2533 "ref">[35487] Iª-IIae q. 46 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2534 ebrietas ligat rationem. Adiuvat autem ad iram. Ergo ira non est | |
| 2535 cum ratione.</p> | |
| 2536 <p title="I-II q. 46 a. 4 s. c."><a name="35488"><span class= | |
| 2537 "ref">[35488] Iª-IIae q. 46 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2538 est quod philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>ira consequitur | |
| 2539 rationem aliqualiter</i>.</p> | |
| 2540 <p title="I-II q. 46 a. 4 co."><a name="35489"><span class= | |
| 2541 "ref">[35489] Iª-IIae q. 46 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2542 dicendum quod, sicut supra dictum est, ira est appetitus vindictae. | |
| 2543 Haec autem collationem importat poenae infligendae ad nocumentum | |
| 2544 sibi illatum, unde, in VII Ethic., dicit philosophus quod | |
| 2545 <i>syllogizans quoniam oportet talem oppugnare, irascitur | |
| 2546 confestim</i>. Conferre autem et syllogizare est rationis. Et ideo | |
| 2547 ira est quodammodo cum ratione.</p> | |
| 2548 <p title="I-II q. 46 a. 4 ad 1"><a name="35490"><span class= | |
| 2549 "ref">[35490] Iª-IIae q. 46 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2550 ergo dicendum quod motus appetitivae virtutis potest esse cum | |
| 2551 ratione dupliciter. Uno modo, cum ratione praecipiente, et sic | |
| 2552 voluntas est cum ratione; unde et dicitur appetitus rationalis. | |
| 2553 Alio modo, cum ratione denuntiante, et sic ira est cum ratione. | |
| 2554 Dicit enim philosophus, in libro de Problemat., quod ira est cum | |
| 2555 ratione, <i>non sicut praecipiente ratione, sed ut manifestante | |
| 2556 iniuriam</i>. Appetitus enim sensitivus immediate rationi non | |
| 2557 obedit, sed mediante voluntate.</p> | |
| 2558 <p title="I-II q. 46 a. 4 ad 2"><a name="35491"><span class= | |
| 2559 "ref">[35491] Iª-IIae q. 46 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2560 dicendum quod bruta animalia habent instinctum naturalem ex divina | |
| 2561 ratione eis inditum, per quem habent motus interiores et exteriores | |
| 2562 similes motibus rationis, sicut supra dictum est.</p> | |
| 2563 <p title="I-II q. 46 a. 4 ad 3"><a name="35492"><span class= | |
| 2564 "ref">[35492] Iª-IIae q. 46 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2565 dicendum quod, sicut dicitur in VII Ethic., ira audit aliqualiter | |
| 2566 rationem, sicut nuntiantem quod iniuriatum est ei, sed non perfecte | |
| 2567 audit, quia non observat regulam rationis in rependendo vindictam. | |
| 2568 Ad iram ergo requiritur aliquis actus rationis; et additur | |
| 2569 impedimentum rationis. Unde philosophus dicit, in libro de | |
| 2570 Problemat., quod illi qui sunt multum ebrii, tanquam nihil habentes | |
| 2571 de iudicio rationis, non irascuntur, sed quando sunt parum ebrii, | |
| 2572 irascuntur, tanquam habentes iudicium rationis, sed impeditum.</p> | |
| 2573 <br /> | |
| 2574 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2575 <p title="I-II q. 46 a. 5 arg. 1"><a name="35493"><span class= | |
| 2576 "ref">[35493] Iª-IIae q. 46 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2577 sic proceditur. Videtur quod ira non sit naturalior quam | |
| 2578 concupiscentia. Proprium enim hominis dicitur quod sit animal | |
| 2579 mansuetum natura. Sed mansuetudo opponitur irae, ut dicit | |
| 2580 philosophus, in II Rhetoric. Ergo ira non est naturalior quam | |
| 2581 concupiscentia, sed omnino videtur esse contra hominis naturam.</p> | |
| 2582 <p title="I-II q. 46 a. 5 arg. 2"><a name="35494"><span class= | |
| 2583 "ref">[35494] Iª-IIae q. 46 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2584 ratio contra naturam dividitur, ea enim quae secundum rationem | |
| 2585 agunt, non dicimus secundum naturam agere. Sed ira est cum ratione, | |
| 2586 concupiscentia autem sine ratione, ut dicitur in VII Ethic. Ergo | |
| 2587 concupiscentia est naturalior quam ira.</p> | |
| 2588 <p title="I-II q. 46 a. 5 arg. 3"><a name="35495"><span class= | |
| 2589 "ref">[35495] Iª-IIae q. 46 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2590 ira est appetitus vindictae, concupiscentia autem maxime est | |
| 2591 appetitus delectabilium secundum tactum, scilicet ciborum et | |
| 2592 venereorum. Haec autem sunt magis naturalia homini quam vindicta. | |
| 2593 Ergo concupiscentia est naturalior quam ira.</p> | |
| 2594 <p title="I-II q. 46 a. 5 s. c."><a name="35496"><span class= | |
| 2595 "ref">[35496] Iª-IIae q. 46 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2596 est quod philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>ira est | |
| 2597 naturalior quam concupiscentia</i>.</p> | |
| 2598 <p title="I-II q. 46 a. 5 co."><a name="35497"><span class= | |
| 2599 "ref">[35497] Iª-IIae q. 46 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2600 dicendum quod naturale dicitur illud quod causatur a natura, ut | |
| 2601 patet in II Physic. Unde utrum aliqua passio sit magis vel minus | |
| 2602 naturalis, considerari non potest nisi ex causa sua. Causa autem | |
| 2603 passionis, ut supra dictum est, dupliciter accipi potest, uno modo, | |
| 2604 ex parte obiecti; alio modo, ex parte subiecti. Si ergo | |
| 2605 consideretur causa irae et concupiscentiae ex parte obiecti, sic | |
| 2606 concupiscentia, et maxime ciborum et venereorum, naturalior est | |
| 2607 quam ira, inquantum ista sunt magis naturalia quam vindicta. Si | |
| 2608 autem consideretur causa irae ex parte subiecti, sic quodammodo ira | |
| 2609 est naturalior, et quodammodo concupiscentia. Potest enim natura | |
| 2610 alicuius hominis considerari vel secundum naturam generis, vel | |
| 2611 secundum naturam speciei, vel secundum complexionem propriam | |
| 2612 individui. Si igitur consideretur natura generis, quae est natura | |
| 2613 huius hominis inquantum est animal; sic naturalior est | |
| 2614 concupiscentia quam ira, quia ex ipsa natura communi habet homo | |
| 2615 quandam inclinationem ad appetendum ea quae sunt conservativa | |
| 2616 vitae, vel secundum speciem vel secundum individuum. Si autem | |
| 2617 consideremus naturam hominis ex parte speciei, scilicet inquantum | |
| 2618 est rationalis; sic ira est magis naturalis homini quam | |
| 2619 concupiscentia, inquantum ira est cum ratione magis quam | |
| 2620 concupiscentia. Unde philosophus dicit, in IV Ethic., quod humanius | |
| 2621 est punire, quod pertinet ad iram, quam mansuetum esse, unumquodque | |
| 2622 enim naturaliter insurgit contra contraria et nociva. Si vero | |
| 2623 consideretur natura huius individui secundum propriam complexionem, | |
| 2624 sic ira naturalior est quam concupiscentia, quia scilicet | |
| 2625 habitudinem naturalem ad irascendum, quae est ex complexione, magis | |
| 2626 de facili sequitur ira, quam concupiscentia vel aliqua alia passio. | |
| 2627 Est enim homo dispositus ad irascendum, secundum quod habet | |
| 2628 cholericam complexionem, cholera autem, inter alios humores, citius | |
| 2629 movetur; assimilatur enim igni. Et ideo magis est in promptu ut | |
| 2630 ille qui est dispositus secundum naturalem complexionem ad iram, | |
| 2631 irascatur; quam de eo qui est dispositus ad concupiscendum, quod | |
| 2632 concupiscat. Et propter hoc philosophus dicit, in VII Ethic., quod | |
| 2633 ira magis traducitur a parentibus in filios, quam | |
| 2634 concupiscentia.</p> | |
| 2635 <p title="I-II q. 46 a. 5 ad 1"><a name="35498"><span class= | |
| 2636 "ref">[35498] Iª-IIae q. 46 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2637 ergo dicendum quod in homine considerari potest et naturalis | |
| 2638 complexio ex parte corporis, quae est temperata; et ipsa ratio. Ex | |
| 2639 parte igitur complexionis corporalis, naturaliter homo, secundum | |
| 2640 suam speciem, est non habens superexcellentiam neque irae neque | |
| 2641 alicuius alterius passionis, propter temperamentum suae | |
| 2642 complexionis. Alia vero animalia, secundum quod recedunt ab hac | |
| 2643 qualitate complexionis ad dispositionem alicuius complexionis | |
| 2644 extremae, secundum hoc etiam naturaliter disponuntur ad excessum | |
| 2645 alicuius passionis, ut leo ad audaciam, canis ad iram, lepus ad | |
| 2646 timorem, et sic de aliis. Ex parte vero rationis, est naturale | |
| 2647 homini et irasci et mansuetum esse, secundum quod ratio quodammodo | |
| 2648 causat iram, inquantum nuntiat causam irae; et quodammodo sedat | |
| 2649 iram, inquantum iratus non totaliter audit imperium rationis, ut | |
| 2650 supra dictum est.</p> | |
| 2651 <p title="I-II q. 46 a. 5 ad 2"><a name="35499"><span class= | |
| 2652 "ref">[35499] Iª-IIae q. 46 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2653 dicendum quod ipsa ratio pertinet ad naturam hominis. Unde ex hoc | |
| 2654 ipso quod ira est cum ratione, sequitur quod secundum aliquem modum | |
| 2655 sit homini naturalis.</p> | |
| 2656 <p title="I-II q. 46 a. 5 ad 3"><a name="35500"><span class= | |
| 2657 "ref">[35500] Iª-IIae q. 46 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2658 dicendum quod ratio illa procedit de ira et concupiscentia, ex | |
| 2659 parte obiecti.</p> | |
| 2660 <br /> | |
| 2661 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2662 <p title="I-II q. 46 a. 6 arg. 1"><a name="35501"><span class= | |
| 2663 "ref">[35501] Iª-IIae q. 46 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2664 sic proceditur. Videtur quod ira sit gravior quam odium. Dicitur | |
| 2665 enim Prov. XXVII, quod <i>ira non habet misericordiam, nec erumpens | |
| 2666 furor</i>. Odium autem quandoque habet misericordiam. Ergo ira est | |
| 2667 gravior quam odium.</p> | |
| 2668 <p title="I-II q. 46 a. 6 arg. 2"><a name="35502"><span class= | |
| 2669 "ref">[35502] Iª-IIae q. 46 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2670 maius est pati malum et de malo dolere, quam simpliciter pati. Sed | |
| 2671 illi qui habet aliquem odio, sufficit quod ille quem odit, patiatur | |
| 2672 malum, irato autem non sufficit, sed quaerit quod cognoscat illud | |
| 2673 et de illo doleat, ut dicit philosophus, in II Rhetoric. Ergo ira | |
| 2674 est gravior quam odium.</p> | |
| 2675 <p title="I-II q. 46 a. 6 arg. 3"><a name="35503"><span class= | |
| 2676 "ref">[35503] Iª-IIae q. 46 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2677 quanto ad constitutionem alicuius plura concurrunt, tanto videtur | |
| 2678 esse stabilius, sicut habitus permanentior est qui ex pluribus | |
| 2679 actibus causatur. Sed ira causatur ex concursu plurium passionum, | |
| 2680 ut supra dictum est, non autem odium. Ergo ira est stabilior et | |
| 2681 gravior quam odium.</p> | |
| 2682 <p title="I-II q. 46 a. 6 s. c."><a name="35504"><span class= | |
| 2683 "ref">[35504] Iª-IIae q. 46 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2684 est quod Augustinus, in regula, odium comparat trabi, iram vero | |
| 2685 festucae.</p> | |
| 2686 <p title="I-II q. 46 a. 6 co."><a name="35505"><span class= | |
| 2687 "ref">[35505] Iª-IIae q. 46 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2688 dicendum quod species passionis, et ratio ipsius, ex obiecto | |
| 2689 pensatur. Est autem obiectum irae et odii idem subiecto, nam sicut | |
| 2690 odiens appetit malum ei quem odit, ita iratus ei contra quem | |
| 2691 irascitur. Sed non eadem ratione, sed odiens appetit malum inimici, | |
| 2692 inquantum est malum; iratus autem appetit malum eius contra quem | |
| 2693 irascitur, non inquantum est malum, sed inquantum habet quandam | |
| 2694 rationem boni, scilicet prout aestimat illud esse iustum, inquantum | |
| 2695 est vindicativum. Unde etiam supra dictum est quod odium est per | |
| 2696 applicationem mali ad malum; ira autem per applicationem boni ad | |
| 2697 malum. Manifestum est autem quod appetere malum sub ratione iusti, | |
| 2698 minus habet de ratione mali quam velle malum alicuius simpliciter. | |
| 2699 Velle enim malum alicuius sub ratione iusti, potest esse etiam | |
| 2700 secundum virtutem iustitiae, si praecepto rationis obtemperetur, | |
| 2701 sed ira in hoc solum deficit, quod non obedit rationis praecepto in | |
| 2702 ulciscendo. Unde manifestum est quod odium est multo deterius et | |
| 2703 gravius quam ira.</p> | |
| 2704 <p title="I-II q. 46 a. 6 ad 1"><a name="35506"><span class= | |
| 2705 "ref">[35506] Iª-IIae q. 46 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2706 ergo dicendum quod in ira et odio duo possunt considerari, scilicet | |
| 2707 ipsum quod desideratur, et intensio desiderii. Quantum igitur ad id | |
| 2708 quod desideratur, ira habet magis misericordiam quam odium. Quia | |
| 2709 enim odium appetit malum alterius secundum se, nulla mensura mali | |
| 2710 satiatur, ea enim quae secundum se appetuntur, sine mensura | |
| 2711 appetuntur, ut philosophus dicit I Politic., sicut avarus divitias. | |
| 2712 Unde dicitur Eccli. XII, <i>inimicus si invenerit tempus, non | |
| 2713 satiabitur sanguine</i>. Sed ira non appetit malum nisi sub ratione | |
| 2714 iusti vindicativi. Unde quando malum illatum excedit mensuram | |
| 2715 iustitiae, secundum aestimationem irascentis, tunc miseretur. Unde | |
| 2716 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>iratus, si fiant multa, | |
| 2717 miserebitur, odiens autem pro nullo</i>. Quantum vero ad | |
| 2718 intensionem desiderii, ira magis excludit misericordiam quam odium, | |
| 2719 quia motus irae est impetuosior, propter cholerae inflammationem. | |
| 2720 Unde statim subditur, <i>impetum concitati spiritus ferre quis | |
| 2721 poterit?</i></p> | |
| 2722 <p title="I-II q. 46 a. 6 ad 2"><a name="35507"><span class= | |
| 2723 "ref">[35507] Iª-IIae q. 46 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2724 dicendum quod, sicut dictum est, iratus appetit malum alicuius, | |
| 2725 inquantum habet rationem iusti vindicativi. Vindicta autem fit per | |
| 2726 illationem poenae. Est autem de ratione poenae quod sit contraria | |
| 2727 voluntati, et quod sit afflictiva, et quod pro aliqua culpa | |
| 2728 inferatur. Et ideo iratus hoc appetit, ut ille cui nocumentum | |
| 2729 infert, percipiat, et doleat, et quod cognoscat propter iniuriam | |
| 2730 illatam sibi hoc provenire. Sed odiens de hoc nihil curat, quia | |
| 2731 appetit malum alterius inquantum huiusmodi. Non est autem verum | |
| 2732 quod id de quo quis tristatur, sit peius, iniustitia enim et | |
| 2733 imprudentia, cum sint mala, quia tamen sunt voluntaria, non | |
| 2734 contristant eos quibus insunt, ut dicit philosophus, in II | |
| 2735 Rhetoric.</p> | |
| 2736 <p title="I-II q. 46 a. 6 ad 3"><a name="35508"><span class= | |
| 2737 "ref">[35508] Iª-IIae q. 46 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2738 dicendum quod id quod ex pluribus causis causatur, tunc est | |
| 2739 stabilius, quando causae accipiuntur unius rationis, sed una causa | |
| 2740 potest praevalere multis aliis. Odium autem provenit ex | |
| 2741 permanentiori causa quam ira. Nam ira provenit ex aliqua commotione | |
| 2742 animi propter laesionem illatam, sed odium procedit ex aliqua | |
| 2743 dispositione hominis, secundum quam reputat sibi contrarium et | |
| 2744 nocivum id quod odit. Et ideo sicut passio citius transit quam | |
| 2745 dispositio vel habitus, ita ira citius transit quam odium; quamvis | |
| 2746 etiam odium sit passio ex tali dispositione proveniens. Et propter | |
| 2747 hoc philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>odium est magis | |
| 2748 insanabile quam ira</i>.</p> | |
| 2749 <br /> | |
| 2750 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 2751 <p title="I-II q. 46 a. 7 arg. 1"><a name="35509"><span class= | |
| 2752 "ref">[35509] Iª-IIae q. 46 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 2753 sic proceditur. Videtur quod ira non solum sit ad illos ad quos est | |
| 2754 iustitia. Non enim est iustitia hominis ad res irrationales. Sed | |
| 2755 tamen homo quandoque irascitur rebus irrationalibus, puta cum | |
| 2756 scriptor ex ira proiicit pennam, vel eques percutit equum. Ergo ira | |
| 2757 non solum est ad illos ad quos est iustitia.</p> | |
| 2758 <p title="I-II q. 46 a. 7 arg. 2"><a name="35510"><span class= | |
| 2759 "ref">[35510] Iª-IIae q. 46 a. 7 arg. 2</span></a> | |
| 2760 <i>Praeterea, non est iustitia hominis ad seipsum, nec ad ea quae | |
| 2761 sui ipsius sunt</i>, ut dicitur in V Ethic. Sed homo quandoque sibi | |
| 2762 ipsi irascitur, sicut poenitens propter peccatum, unde dicitur in | |
| 2763 Psalmo IV, <i>irascimini, et nolite peccare</i>. Ergo ira non solum | |
| 2764 est ad quos est iustitia.</p> | |
| 2765 <p title="I-II q. 46 a. 7 arg. 3"><a name="35511"><span class= | |
| 2766 "ref">[35511] Iª-IIae q. 46 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2767 iustitia et iniustitia potest esse alicuius ad totum aliquod genus, | |
| 2768 vel ad totam aliquam communitatem, puta cum civitas aliquem laesit. | |
| 2769 Sed ira non est ad aliquod genus, sed solum ad aliquod singularium, | |
| 2770 ut dicit philosophus, in II Rhetoric. Ergo ira non proprie est ad | |
| 2771 quos est iustitia et iniustitia.</p> | |
| 2772 <p title="I-II q. 46 a. 7 s. c."><a name="35512"><span class= | |
| 2773 "ref">[35512] Iª-IIae q. 46 a. 7 s. c.</span></a> Sed | |
| 2774 contrarium accipi potest a philosopho in II Rhetoric.</p> | |
| 2775 <p title="I-II q. 46 a. 7 co."><a name="35513"><span class= | |
| 2776 "ref">[35513] Iª-IIae q. 46 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 2777 dicendum quod, sicut supra dictum est, ira appetit malum, inquantum | |
| 2778 habet rationem iusti vindicativi. Et ideo ad eosdem est ira, ad | |
| 2779 quos est iustitia et iniustitia. Nam inferre vindictam ad iustitiam | |
| 2780 pertinet, laedere autem aliquem pertinet ad iniustitiam. Unde tam | |
| 2781 ex parte causae, quae est laesio illata ab altero; quam etiam ex | |
| 2782 parte vindictae, quam appetit iratus; manifestum est quod ad eosdem | |
| 2783 pertinet ira, ad quos iustitia et iniustitia.</p> | |
| 2784 <p title="I-II q. 46 a. 7 ad 1"><a name="35514"><span class= | |
| 2785 "ref">[35514] Iª-IIae q. 46 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2786 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, ira, quamvis sit cum | |
| 2787 ratione, potest tamen etiam esse in brutis animalibus, quae ratione | |
| 2788 carent, inquantum naturali instinctu per imaginationem moventur ad | |
| 2789 aliquid simile operibus rationis. Sic igitur, cum in homine sit et | |
| 2790 ratio et imaginatio, dupliciter in homine potest motus irae | |
| 2791 insurgere. Uno modo, ex sola imaginatione nuntiante laesionem. Et | |
| 2792 sic insurgit aliquis motus irae etiam ad res irrationales et | |
| 2793 inanimatas, secundum similitudinem illius motus qui est in | |
| 2794 animalibus contra quodlibet nocivum. Alio modo, ex ratione | |
| 2795 nuntiante laesionem. Et sic, ut philosophus dicit II Rhetoric., | |
| 2796 <i>nullo modo potest esse ira ad res insensibiles, neque ad | |
| 2797 mortuos</i>. Tum quia non dolent, quod maxime quaerunt irati in eis | |
| 2798 quibus irascuntur. Tum etiam quia non est ad eos vindicta, cum | |
| 2799 eorum non sit iniuriam facere.</p> | |
| 2800 <p title="I-II q. 46 a. 7 ad 2"><a name="35515"><span class= | |
| 2801 "ref">[35515] Iª-IIae q. 46 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2802 dicendum quod, sicut philosophus dicit in V Ethic., <i>quaedam | |
| 2803 metaphorica iustitia et iniustitia est hominis ad seipsum</i>, | |
| 2804 inquantum scilicet ratio regit irascibilem et concupiscibilem. Et | |
| 2805 secundum hoc etiam homo dicitur de seipso vindictam facere, et per | |
| 2806 consequens sibi ipsi irasci. Proprie autem et per se, non contingit | |
| 2807 aliquem sibi ipsi irasci.</p> | |
| 2808 <p title="I-II q. 46 a. 7 ad 3"><a name="35516"><span class= | |
| 2809 "ref">[35516] Iª-IIae q. 46 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2810 dicendum quod philosophus, in II Rhetoric., assignat unam | |
| 2811 differentiam inter odium et iram, quod <i>odium potest esse ad | |
| 2812 aliquod genus, sicut habemus odio omne latronum genus, sed ira non | |
| 2813 est nisi ad aliquod singulare</i>. Cuius ratio est, quia odium | |
| 2814 causatur ex hoc quod qualitas alicuius rei apprehenditur ut | |
| 2815 dissonans nostrae dispositioni, et hoc potest esse vel in | |
| 2816 universali, vel in particulari. Sed ira causatur ex hoc quod | |
| 2817 aliquis nos laesit per suum actum. Actus autem omnes sunt | |
| 2818 singularium. Et ideo ira semper est circa aliquod singulare. Cum | |
| 2819 autem tota civitas nos laeserit, tota civitas computatur sicut unum | |
| 2820 singulare.</p> | |
| 2821 <br /> | |
| 2822 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 2823 <p title="I-II q. 46 a. 8 arg. 1"><a name="35517"><span class= | |
| 2824 "ref">[35517] Iª-IIae q. 46 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 2825 sic proceditur. Videtur quod Damascenus inconvenienter assignet | |
| 2826 tres species irae, scilicet fel, maniam et furorem. Nullius enim | |
| 2827 generis species diversificantur secundum aliquod accidens. Sed ista | |
| 2828 tria diversificantur secundum aliquod accidens, <i>principium enim | |
| 2829 motus irae fel vocatur; ira autem permanens dicitur mania; furor | |
| 2830 autem est ira observans tempus in vindictam</i>. Ergo non sunt | |
| 2831 diversae species irae.</p> | |
| 2832 <p title="I-II q. 46 a. 8 arg. 2"><a name="35518"><span class= | |
| 2833 "ref">[35518] Iª-IIae q. 46 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2834 Tullius, in IV de Tusculanis quaest., dicit quod <i>excandescentia | |
| 2835 Graece dicitur thymosis; et est ira modo nascens et modo | |
| 2836 desistens</i>. Thymosis autem secundum Damascenum, est idem quod | |
| 2837 furor. Non ergo furor tempus quaerit ad vindictam, sed tempore | |
| 2838 deficit.</p> | |
| 2839 <p title="I-II q. 46 a. 8 arg. 3"><a name="35519"><span class= | |
| 2840 "ref">[35519] Iª-IIae q. 46 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2841 Gregorius, XXI Moral., ponit tres gradus irae, scilicet <i>iram | |
| 2842 sine voce, et iram cum voce, et iram cum verbo expresso</i>, | |
| 2843 secundum illa tria quae dominus ponit Matth. V, qui irascitur | |
| 2844 fratri suo, ubi tangitur ira sine voce; et postea subdit, qui | |
| 2845 dixerit fratri suo, raca, ubi tangitur ira cum voce, sed necdum | |
| 2846 pleno verbo formata; et postea dicit, qui autem dixerit fratri suo, | |
| 2847 fatue, ubi expletur vox perfectione sermonis. Ergo insufficienter | |
| 2848 divisit Damascenus iram, nihil ponens ex parte vocis.</p> | |
| 2849 <p title="I-II q. 46 a. 8 s. c."><a name="35520"><span class= | |
| 2850 "ref">[35520] Iª-IIae q. 46 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2851 est auctoritas Damasceni et Gregorii Nysseni.</p> | |
| 2852 <p title="I-II q. 46 a. 8 co."><a name="35521"><span class= | |
| 2853 "ref">[35521] Iª-IIae q. 46 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 2854 dicendum quod tres species irae quas Damascenus ponit, et etiam | |
| 2855 Gregorius Nyssenus, sumuntur secundum ea quae dant irae aliquod | |
| 2856 augmentum. Quod quidem contingit tripliciter. Uno modo, ex | |
| 2857 facilitate ipsius motus, et talem iram vocat fel, quia cito | |
| 2858 accenditur. Alio modo, ex parte tristitiae causantis iram, quae diu | |
| 2859 in memoria manet, et haec pertinet ad maniam, quae a manendo | |
| 2860 dicitur. Tertio, ex parte eius quod iratus appetit, scilicet | |
| 2861 vindictae, et haec pertinet ad furorem, qui nunquam quiescit donec | |
| 2862 puniat. Unde philosophus, in IV Ethic., quosdam irascentium vocat | |
| 2863 acutos, quia cito irascuntur; quosdam amaros, quia diu retinent | |
| 2864 iram; quosdam difficiles, quia nunquam quiescunt nisi puniant.</p> | |
| 2865 <p title="I-II q. 46 a. 8 ad 1"><a name="35522"><span class= | |
| 2866 "ref">[35522] Iª-IIae q. 46 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2867 ergo dicendum quod omnia illa per quae ira recipit aliquam | |
| 2868 perfectionem, non omnino per accidens se habent ad iram. Et ideo | |
| 2869 nihil prohibet secundum ea species irae assignari.</p> | |
| 2870 <p title="I-II q. 46 a. 8 ad 2"><a name="35523"><span class= | |
| 2871 "ref">[35523] Iª-IIae q. 46 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2872 dicendum quod excandescentia, quam Tullius ponit, magis videtur | |
| 2873 pertinere ad primam speciem irae, quae perficitur secundum | |
| 2874 velocitatem irae, quam ad furorem. Nihil autem prohibet ut thymosis | |
| 2875 Graece, quod Latine furor dicitur, utrumque importet, et | |
| 2876 velocitatem ad irascendum et firmitatem propositi ad puniendum.</p> | |
| 2877 <p title="I-II q. 46 a. 8 ad 3"><a name="35524"><span class= | |
| 2878 "ref">[35524] Iª-IIae q. 46 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2879 dicendum quod gradus illi irae distinguuntur secundum effectum | |
| 2880 irae, non autem secundum diversam perfectionem ipsius motus | |
| 2881 irae.</p> | |
| 2882 <br /> | |
| 2883 <div class="D">Quaestio 47</div> | |
| 2884 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2885 <p title="I-II q. 47 pr."><a name="35525"><span class="ref">[35525] | |
| 2886 Iª-IIae q. 47 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 2887 effectiva irae, et de remediis eius. Et circa hoc quaeruntur | |
| 2888 quatuor. Primo, utrum semper motivum irae sit aliquid factum contra | |
| 2889 eum qui irascitur. Secundo, utrum sola parvipensio vel despectio | |
| 2890 sit motivum irae. Tertio, de causa irae ex parte irascentis. | |
| 2891 Quarto, de causa irae ex parte eius contra quem aliquis | |
| 2892 irascitur.</p> | |
| 2893 <br /> | |
| 2894 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2895 <p title="I-II q. 47 a. 1 arg. 1"><a name="35526"><span class= | |
| 2896 "ref">[35526] Iª-IIae q. 47 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2897 sic proceditur. Videtur quod non semper aliquis irascatur propter | |
| 2898 aliquid contra se factum. Homo enim, peccando, nihil contra Deum | |
| 2899 facere potest, dicitur enim Iob XXXV, <i>si multiplicatae fuerint | |
| 2900 iniquitates tuae, quid facies contra illum?</i> Dicitur tamen Deus | |
| 2901 irasci contra homines propter peccata; secundum illud Psalmi CV, | |
| 2902 <i>iratus est furore dominus in populum suum</i>. Ergo non semper | |
| 2903 aliquis irascitur propter aliquid contra se factum.</p> | |
| 2904 <p title="I-II q. 47 a. 1 arg. 2"><a name="35527"><span class= | |
| 2905 "ref">[35527] Iª-IIae q. 47 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2906 ira est appetitus vindictae. Sed aliquis appetit vindictam facere | |
| 2907 etiam de his quae contra alios fiunt. Ergo non semper motivum irae | |
| 2908 est aliquid contra nos factum.</p> | |
| 2909 <p title="I-II q. 47 a. 1 arg. 3"><a name="35528"><span class= | |
| 2910 "ref">[35528] Iª-IIae q. 47 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2911 sicut philosophus dicit, in II Rhetoric., homines irascuntur | |
| 2912 praecipue contra eos qui despiciunt <i>ea circa quae ipsi maxime | |
| 2913 student, sicut qui student in philosophia, irascuntur contra eos | |
| 2914 qui philosophiam despiciunt</i>, et simile est in aliis. Sed | |
| 2915 despicere philosophiam non est nocere ipsi studenti. Non ergo | |
| 2916 semper irascimur propter id quod contra nos fit.</p> | |
| 2917 <p title="I-II q. 47 a. 1 arg. 4"><a name="35529"><span class= | |
| 2918 "ref">[35529] Iª-IIae q. 47 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2919 ille qui tacet contra contumeliantem, magis ipsum ad iram provocat, | |
| 2920 ut dicit Chrysostomus. Sed in hoc contra ipsum nihil agit, quod | |
| 2921 tacet. Ergo non semper ira alicuius provocatur propter aliquid quod | |
| 2922 contra ipsum fit.</p> | |
| 2923 <p title="I-II q. 47 a. 1 s. c."><a name="35530"><span class= | |
| 2924 "ref">[35530] Iª-IIae q. 47 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2925 est quod philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>ira fit semper | |
| 2926 ex his quae ad seipsum. Inimicitia autem et sine his quae ad ipsum, | |
| 2927 si enim putemus talem esse odimus</i>.</p> | |
| 2928 <p title="I-II q. 47 a. 1 co."><a name="35531"><span class= | |
| 2929 "ref">[35531] Iª-IIae q. 47 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2930 dicendum quod, sicut supra dictum est, ira est appetitus nocendi | |
| 2931 alteri sub ratione iusti vindicativi. Vindicta autem locum non | |
| 2932 habet nisi ubi praecessit iniuria. Nec iniuria omnis ad vindictam | |
| 2933 provocat, sed illa sola quae ad eum pertinet qui appetit vindictam, | |
| 2934 sicut enim unumquodque naturaliter appetit proprium bonum, ita | |
| 2935 etiam naturaliter repellit proprium malum. Iniuria autem ab aliquo | |
| 2936 facta non pertinet ad aliquem, nisi aliquid fecerit quod aliquo | |
| 2937 modo sit contra ipsum. Unde sequitur quod motivum irae alicuius | |
| 2938 semper sit aliquid contra ipsum factum.</p> | |
| 2939 <p title="I-II q. 47 a. 1 ad 1"><a name="35532"><span class= | |
| 2940 "ref">[35532] Iª-IIae q. 47 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2941 ergo dicendum quod ira non dicitur in Deo secundum passionem animi, | |
| 2942 sed secundum iudicium iustitiae, prout vult vindictam facere de | |
| 2943 peccato. Peccator enim, peccando, Deo nihil nocere effective | |
| 2944 potest, tamen ex parte sua dupliciter contra Deum agit. Primo | |
| 2945 quidem, inquantum eum in suis mandatis contemnit. Secundo, | |
| 2946 inquantum nocumentum aliquod infert alicui, vel sibi vel alteri, | |
| 2947 quod ad Deum pertinet, prout ille cui nocumentum infertur, sub Dei | |
| 2948 providentia et tutela continetur.</p> | |
| 2949 <p title="I-II q. 47 a. 1 ad 2"><a name="35533"><span class= | |
| 2950 "ref">[35533] Iª-IIae q. 47 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2951 dicendum quod irascimur contra illos qui aliis nocent et vindictam | |
| 2952 appetimus, inquantum illi quibus nocetur, aliquo modo ad nos | |
| 2953 pertinent, vel per aliquam affinitatem, vel per amicitiam, vel | |
| 2954 saltem per communionem naturae.</p> | |
| 2955 <p title="I-II q. 47 a. 1 ad 3"><a name="35534"><span class= | |
| 2956 "ref">[35534] Iª-IIae q. 47 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2957 dicendum quod id in quo maxime studemus, reputamus esse bonum | |
| 2958 nostrum. Et ideo, cum illud despicitur, reputamus nos quoque | |
| 2959 despici, et arbitramur nos laesos.</p> | |
| 2960 <p title="I-II q. 47 a. 1 ad 4"><a name="35535"><span class= | |
| 2961 "ref">[35535] Iª-IIae q. 47 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2962 dicendum quod tunc aliquis tacens ad iram provocat iniuriantem, | |
| 2963 quando videtur ex contemptu tacere, quasi parvipendat alterius | |
| 2964 iram. Ipsa autem parvipensio quidam actus est.</p> | |
| 2965 <br /> | |
| 2966 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2967 <p title="I-II q. 47 a. 2 arg. 1"><a name="35536"><span class= | |
| 2968 "ref">[35536] Iª-IIae q. 47 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2969 sic proceditur. Videtur quod non sola parvipensio vel despectio sit | |
| 2970 motivum irae. Dicit enim Damascenus quod <i>iniuriam passi, vel | |
| 2971 aestimantes pati, irascimur</i>. Sed homo potest iniuriam pati | |
| 2972 etiam absque despectu vel parvipensione. Ergo non sola parvipensio | |
| 2973 est irae motivum.</p> | |
| 2974 <p title="I-II q. 47 a. 2 arg. 2"><a name="35537"><span class= | |
| 2975 "ref">[35537] Iª-IIae q. 47 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2976 eiusdem est appetere honorem, et contristari de parvipensione. Sed | |
| 2977 bruta animalia non appetunt honorem. Ergo non contristantur de | |
| 2978 parvipensione. Et tamen in eis provocatur ira propter hoc quod | |
| 2979 vulnerantur, ut dicit philosophus, in III Ethic. Ergo non sola | |
| 2980 parvipensio videtur esse motivum irae.</p> | |
| 2981 <p title="I-II q. 47 a. 2 arg. 3"><a name="35538"><span class= | |
| 2982 "ref">[35538] Iª-IIae q. 47 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2983 philosophus, in II Rhetoric., ponit multas alias causas irae, puta | |
| 2984 <i>oblivionem, et exultationem in infortuniis, denuntiationem | |
| 2985 malorum, impedimentum consequendae propriae voluntatis</i>. Non | |
| 2986 ergo sola parvipensio est provocativum irae.</p> | |
| 2987 <p title="I-II q. 47 a. 2 s. c."><a name="35539"><span class= | |
| 2988 "ref">[35539] Iª-IIae q. 47 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2989 est quod philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>ira est | |
| 2990 appetitus cum tristitia punitionis, propter apparentem | |
| 2991 parvipensionem non convenienter factam</i>.</p> | |
| 2992 <p title="I-II q. 47 a. 2 co."><a name="35540"><span class= | |
| 2993 "ref">[35540] Iª-IIae q. 47 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2994 dicendum quod omnes causae irae reducuntur ad parvipensionem. Sunt | |
| 2995 enim tres species parvipensionis, ut dicitur in II Rhetoric., | |
| 2996 scilicet despectus, epereasmus, idest impedimentum voluntatis | |
| 2997 implendae, et contumeliatio, et ad haec tria omnia motiva irae | |
| 2998 reducuntur. Cuius ratio potest accipi duplex. Prima est, quia ira | |
| 2999 appetit nocumentum alterius, inquantum habet rationem iusti | |
| 3000 vindicativi, et ideo intantum quaerit vindictam, inquantum videtur | |
| 3001 esse iusta. Iusta autem vindicta non fit nisi de eo quod est | |
| 3002 iniuste factum, et ideo provocativum ad iram semper est aliquid sub | |
| 3003 ratione iniusti. Unde dicit philosophus, in II Rhetoric., quod | |
| 3004 <i>si homines putaverint eos qui laeserunt, esse iuste passos, non | |
| 3005 irascuntur, non enim fit ira ad iustum</i>. Contingit autem | |
| 3006 tripliciter nocumentum alicui inferri, scilicet ex ignorantia, ex | |
| 3007 passione, et ex electione. Tunc autem aliquis maxime iniustum | |
| 3008 facit, quando ex electione vel industria, vel ex certa malitia | |
| 3009 nocumentum infert, ut dicitur in V Ethic. Et ideo maxime irascimur | |
| 3010 contra illos quos putamus ex industria nobis nocuisse. Si enim | |
| 3011 putemus aliquos vel per ignorantiam, vel ex passione nobis | |
| 3012 intulisse iniuriam, vel non irascimur contra eos, vel multo minus, | |
| 3013 agere enim aliquid ex ignorantia vel ex passione, diminuit rationem | |
| 3014 iniuriae, et est quodammodo provocativum misericordiae et veniae. | |
| 3015 Illi autem qui ex industria nocumentum inferunt, ex contemptu | |
| 3016 peccare videntur, et ideo contra eos maxime irascimur. Unde | |
| 3017 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>his qui propter iram | |
| 3018 aliquid fecerunt, aut non irascimur, aut minus irascimur, non enim | |
| 3019 propter parvipensionem videntur egisse</i>. Secunda ratio est, quia | |
| 3020 parvipensio excellentiae hominis opponitur, quae enim homines | |
| 3021 putant nullo digna esse, parvipendunt, ut dicitur in II Rhetoric. | |
| 3022 Ex omnibus autem bonis nostris aliquam excellentiam quaerimus. Et | |
| 3023 ideo quodcumque nocumentum nobis inferatur, inquantum excellentiae | |
| 3024 derogat, videtur ad parvipensionem pertinere.</p> | |
| 3025 <p title="I-II q. 47 a. 2 ad 1"><a name="35541"><span class= | |
| 3026 "ref">[35541] Iª-IIae q. 47 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3027 ergo dicendum quod ex quacumque alia causa aliquis iniuriam | |
| 3028 patiatur quam ex contemptu, illa causa minuit rationem iniuriae. | |
| 3029 Sed solus contemptus, vel parvipensio, rationem irae auget. Et ideo | |
| 3030 est per se causa irascendi.</p> | |
| 3031 <p title="I-II q. 47 a. 2 ad 2"><a name="35542"><span class= | |
| 3032 "ref">[35542] Iª-IIae q. 47 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3033 dicendum quod, licet animal brutum non appetat honorem sub ratione | |
| 3034 honoris, appetit tamen naturaliter quandam excellentiam, et | |
| 3035 irascitur contra ea quae illi excellentiae derogant.</p> | |
| 3036 <p title="I-II q. 47 a. 2 ad 3"><a name="35543"><span class= | |
| 3037 "ref">[35543] Iª-IIae q. 47 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3038 dicendum quod omnes illae causae ad quandam parvipensionem | |
| 3039 reducuntur. Oblivio enim parvipensionis est evidens signum, ea enim | |
| 3040 quae magna aestimamus, magis memoriae infigimus. Similiter ex | |
| 3041 quadam parvipensione est quod aliquis non vereatur contristare | |
| 3042 aliquem, denuntiando sibi aliqua tristia. Qui etiam in infortuniis | |
| 3043 alicuius hilaritatis signa ostendit, videtur parum curare de bono | |
| 3044 vel malo eius. Similiter etiam qui impedit aliquem a sui propositi | |
| 3045 assecutione, non propter aliquam utilitatem sibi inde provenientem, | |
| 3046 non videtur multum curare de amicitia eius. Et ideo omnia talia, | |
| 3047 inquantum sunt signa contemptus, sunt provocativa irae.</p> | |
| 3048 <br /> | |
| 3049 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3050 <p title="I-II q. 47 a. 3 arg. 1"><a name="35544"><span class= | |
| 3051 "ref">[35544] Iª-IIae q. 47 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3052 sic proceditur. Videtur quod excellentia alicuius non sit causa | |
| 3053 quod facilius irascatur. Dicit enim philosophus, in II Rhetoric., | |
| 3054 quod <i>maxime aliqui irascuntur cum tristantur, ut infirmi, et | |
| 3055 egentes, et qui non habent id quod concupiscunt</i>. Sed omnia ista | |
| 3056 ad defectum pertinere videntur. Ergo magis facit pronum ad iram | |
| 3057 defectus quam excellentia.</p> | |
| 3058 <p title="I-II q. 47 a. 3 arg. 2"><a name="35545"><span class= | |
| 3059 "ref">[35545] Iª-IIae q. 47 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3060 philosophus dicit ibidem quod <i>tunc aliqui maxime irascuntur, | |
| 3061 quando in eis despicitur id de quo potest esse suspicio quod vel | |
| 3062 non insit eis, vel quod insit eis debiliter, sed cum putant se | |
| 3063 multum excellere in illis in quibus despiciuntur, non curant</i>. | |
| 3064 Sed praedicta suspicio ex defectu provenit. Ergo defectus est magis | |
| 3065 causa quod aliquis irascatur, quam excellentia.</p> | |
| 3066 <p title="I-II q. 47 a. 3 arg. 3"><a name="35546"><span class= | |
| 3067 "ref">[35546] Iª-IIae q. 47 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3068 ea quae ad excellentiam pertinent, maxime faciunt homines iucundos | |
| 3069 et bonae spei esse. Sed philosophus dicit, in II Rhetoric., quod | |
| 3070 <i>in ludo, in risu, in festo, in prosperitate, in consummatione | |
| 3071 operum, in delectatione non turpi, et in spe optima, homines non | |
| 3072 irascuntur</i>. Ergo excellentia non est causa irae.</p> | |
| 3073 <p title="I-II q. 47 a. 3 s. c."><a name="35547"><span class= | |
| 3074 "ref">[35547] Iª-IIae q. 47 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3075 est quod philosophus, in eodem libro, dicit quod homines propter | |
| 3076 excellentiam indignantur.</p> | |
| 3077 <p title="I-II q. 47 a. 3 co."><a name="35548"><span class= | |
| 3078 "ref">[35548] Iª-IIae q. 47 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3079 dicendum quod causa irae in eo qui irascitur, dupliciter accipi | |
| 3080 potest. Uno modo, secundum habitudinem ad motivum irae. Et sic | |
| 3081 excellentia est causa ut aliquis de facili irascatur. Est enim | |
| 3082 motivum irae iniusta parvipensio, ut dictum est. Constat autem quod | |
| 3083 quanto aliquis est excellentior, iniustius parvipenditur in hoc in | |
| 3084 quo excellit. Et ideo illi qui sunt in aliqua excellentia, maxime | |
| 3085 irascuntur, si parvipendantur, puta si dives parvipenditur in | |
| 3086 pecunia, et rhetor in loquendo, et sic de aliis. Alio modo potest | |
| 3087 considerari causa irae in eo qui irascitur, ex parte dispositionis | |
| 3088 quae in eo relinquitur ex tali motivo. Manifestum est autem quod | |
| 3089 nihil movet ad iram, nisi nocumentum quod contristat. Ea autem quae | |
| 3090 ad defectum pertinent, maxime sunt contristantia, quia homines | |
| 3091 defectibus subiacentes facilius laeduntur. Et ista est causa quare | |
| 3092 homines qui sunt infirmi, vel in aliis defectibus, facilius | |
| 3093 irascuntur, quia facilius contristantur.</p> | |
| 3094 <p title="I-II q. 47 a. 3 ad 1"><a name="35549"><span class= | |
| 3095 "ref">[35549] Iª-IIae q. 47 a. 3 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 3096 patet responsio ad primum.</p> | |
| 3097 <p title="I-II q. 47 a. 3 ad 2"><a name="35550"><span class= | |
| 3098 "ref">[35550] Iª-IIae q. 47 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3099 dicendum quod ille qui despicitur in eo in quo manifeste multum | |
| 3100 excellit, non reputat se aliquam iacturam pati, et ideo non | |
| 3101 contristatur, et ex hac parte minus irascitur. Sed ex alia parte, | |
| 3102 inquantum indignius despicitur, habet maiorem rationem irascendi. | |
| 3103 Nisi forte reputet se non invideri vel subsannari propter | |
| 3104 despectum; sed propter ignorantiam, vel propter aliud | |
| 3105 huiusmodi.</p> | |
| 3106 <p title="I-II q. 47 a. 3 ad 3"><a name="35551"><span class= | |
| 3107 "ref">[35551] Iª-IIae q. 47 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3108 dicendum quod omnia illa impediunt iram, inquantum impediunt | |
| 3109 tristitiam. Sed ex alia parte, nata sunt provocare iram, secundum | |
| 3110 quod faciunt hominem inconvenientius despici.</p> | |
| 3111 <br /> | |
| 3112 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3113 <p title="I-II q. 47 a. 4 arg. 1"><a name="35552"><span class= | |
| 3114 "ref">[35552] Iª-IIae q. 47 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3115 sic proceditur. Videtur quod defectus alicuius non sit causa ut | |
| 3116 contra ipsum facilius irascamur. Dicit enim philosophus, in II | |
| 3117 Rhetoric., quod <i>his qui confitentur et poenitent et humiliantur, | |
| 3118 non irascimur, sed magis ad eos mitescimus. Unde et canes non | |
| 3119 mordent eos qui resident</i>. Sed haec pertinent ad parvitatem et | |
| 3120 defectum. Ergo parvitas alicuius est causa ut ei minus | |
| 3121 irascamur.</p> | |
| 3122 <p title="I-II q. 47 a. 4 arg. 2"><a name="35553"><span class= | |
| 3123 "ref">[35553] Iª-IIae q. 47 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3124 nullus est maior defectus quam mortis. Sed ad mortuos desinit ira. | |
| 3125 Ergo defectus alicuius non est causa provocativa irae contra | |
| 3126 ipsum.</p> | |
| 3127 <p title="I-II q. 47 a. 4 arg. 3"><a name="35554"><span class= | |
| 3128 "ref">[35554] Iª-IIae q. 47 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3129 nullus aestimat aliquem parvum ex hoc quod est sibi amicus. Sed ad | |
| 3130 amicos, si nos offenderint, vel si non iuverint, magis offendimur, | |
| 3131 unde dicitur in Psalmo LIV, <i>si inimicus meus maledixisset mihi, | |
| 3132 sustinuissem utique</i>. Ergo defectus alicuius non est causa ut | |
| 3133 contra ipsum facilius irascamur.</p> | |
| 3134 <p title="I-II q. 47 a. 4 s. c."><a name="35555"><span class= | |
| 3135 "ref">[35555] Iª-IIae q. 47 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3136 est quod philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>dives | |
| 3137 irascitur contra pauperem, si eum despiciat; et principans contra | |
| 3138 subiectum</i>.</p> | |
| 3139 <p title="I-II q. 47 a. 4 co."><a name="35556"><span class= | |
| 3140 "ref">[35556] Iª-IIae q. 47 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3141 dicendum quod, sicut supra dictum est, indigna despectio est maxime | |
| 3142 provocativa irae. Defectus igitur vel parvitas eius contra quem | |
| 3143 irascimur, facit ad augmentum irae, inquantum auget indignam | |
| 3144 despectionem. Sicut enim quanto aliquis est maior, tanto indignius | |
| 3145 despicitur; ita quanto aliquis est minor, tanto indignius despicit. | |
| 3146 Et ideo nobiles irascuntur si despiciantur a rusticis, vel | |
| 3147 sapientes ab insipientibus, vel domini a servis. Si vero parvitas | |
| 3148 vel defectus diminuat despectionem indignam, talis parvitas non | |
| 3149 auget, sed diminuit iram. Et hoc modo illi qui poenitent de | |
| 3150 iniuriis factis, et confitentur se male fecisse, et humiliantur et | |
| 3151 veniam petunt, mitigant iram, secundum illud Prov. XV, <i>responsio | |
| 3152 mollis frangit iram</i>, inquantum scilicet tales videntur non | |
| 3153 despicere, sed magis magnipendere eos quibus se humiliant.</p> | |
| 3154 <p title="I-II q. 47 a. 4 ad 1"><a name="35557"><span class= | |
| 3155 "ref">[35557] Iª-IIae q. 47 a. 4 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 3156 patet responsio ad primum.</p> | |
| 3157 <p title="I-II q. 47 a. 4 ad 2"><a name="35558"><span class= | |
| 3158 "ref">[35558] Iª-IIae q. 47 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3159 dicendum quod duplex est causa quare ad mortuos cessat ira. Una, | |
| 3160 quia non possunt dolere et sentire, quod maxime quaerunt irati in | |
| 3161 his quibus irascuntur. Alio modo, quia iam videntur ad ultimum | |
| 3162 malorum pervenisse. Unde etiam ad quoscumque graviter laesos cessat | |
| 3163 ira, inquantum eorum malum excedit mensuram iustae | |
| 3164 retributionis.</p> | |
| 3165 <p title="I-II q. 47 a. 4 ad 3"><a name="35559"><span class= | |
| 3166 "ref">[35559] Iª-IIae q. 47 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3167 dicendum quod etiam despectio quae est ab amicis, videtur esse | |
| 3168 magis indigna. Et ideo ex simili causa magis irascimur contra eos, | |
| 3169 si despiciant, vel nocendo vel non iuvando, sicut et contra | |
| 3170 minores.</p> | |
| 3171 <br /> | |
| 3172 <div class="D">Quaestio 48</div> | |
| 3173 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3174 <p title="I-II q. 48 pr."><a name="35560"><span class="ref">[35560] | |
| 3175 Iª-IIae q. 48 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 3176 effectibus irae. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum ira | |
| 3177 causet delectationem. Secundo, utrum maxime causet fervorem in | |
| 3178 corde. Tertio, utrum maxime impediat rationis usum. Quarto, utrum | |
| 3179 causet taciturnitatem.</p> | |
| 3180 <br /> | |
| 3181 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3182 <p title="I-II q. 48 a. 1 arg. 1"><a name="35561"><span class= | |
| 3183 "ref">[35561] Iª-IIae q. 48 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3184 sic proceditur. Videtur quod ira non causet delectationem. | |
| 3185 Tristitia enim delectationem excludit. Sed ira est semper cum | |
| 3186 tristitia, quia, ut dicitur in VII Ethic., <i>omnis qui facit | |
| 3187 aliquid per iram, facit tristatus</i>. Ergo ira non causat | |
| 3188 delectationem.</p> | |
| 3189 <p title="I-II q. 48 a. 1 arg. 2"><a name="35562"><span class= | |
| 3190 "ref">[35562] Iª-IIae q. 48 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3191 philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>punitio quietat impetum | |
| 3192 irae, delectationem pro tristitia faciens</i>, ex quo potest accipi | |
| 3193 quod delectatio irato provenit ex punitione, punitio autem excludit | |
| 3194 iram. Ergo, adveniente delectatione, ira tollitur. Non est ergo | |
| 3195 effectus delectationi coniunctus.</p> | |
| 3196 <p title="I-II q. 48 a. 1 arg. 3"><a name="35563"><span class= | |
| 3197 "ref">[35563] Iª-IIae q. 48 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3198 nullus effectus impedit causam suam, cum sit suae causae conformis. | |
| 3199 Sed delectationes impediunt iram, ut dicitur in II Rhetoric. Ergo | |
| 3200 delectatio non est effectus irae.</p> | |
| 3201 <p title="I-II q. 48 a. 1 s. c."><a name="35564"><span class= | |
| 3202 "ref">[35564] Iª-IIae q. 48 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3203 est quod philosophus, in eodem libro, inducit proverbium, quod | |
| 3204 <i>ira multo dulcior melle distillante in pectoribus virorum | |
| 3205 crescit</i>.</p> | |
| 3206 <p title="I-II q. 48 a. 1 co."><a name="35565"><span class= | |
| 3207 "ref">[35565] Iª-IIae q. 48 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3208 dicendum quod, sicut philosophus dicit in VII Ethic., | |
| 3209 delectationes, maxime sensibiles et corporales, sunt medicinae | |
| 3210 quaedam contra tristitiam, et ideo quanto per delectationem contra | |
| 3211 maiorem tristitiam vel anxietatem remedium praestatur, tanto | |
| 3212 delectatio magis percipitur; sicut patet quod quando aliquis sitit, | |
| 3213 delectabilior fit ei potus. Manifestum est autem ex praedictis quod | |
| 3214 motus irae insurgit ex aliqua illata iniuria contristante; cui | |
| 3215 quidem tristitiae remedium adhibetur per vindictam. Et ideo ad | |
| 3216 praesentiam vindictae delectatio sequitur, et tanto maior, quanto | |
| 3217 maior fuit tristitia. Si igitur vindicta fuerit praesens realiter, | |
| 3218 fit perfecta delectatio, quae totaliter excludit tristitiam, et per | |
| 3219 hoc quietat motum irae. Sed antequam vindicta sit praesens | |
| 3220 realiter, fit irascenti praesens dupliciter. Uno modo, per spem, | |
| 3221 quia nullus irascitur nisi sperans vindictam, ut supra dictum est. | |
| 3222 Alio modo, secundum continuam cogitationem. Unicuique enim | |
| 3223 concupiscenti est delectabile immorari in cogitatione eorum quae | |
| 3224 concupiscit, propter quod etiam imaginationes somniorum sunt | |
| 3225 delectabiles. Et ideo, cum iratus multum in animo suo cogitet de | |
| 3226 vindicta, ex hoc delectatur. Tamen delectatio non est perfecta, | |
| 3227 quae tollat tristitiam, et per consequens iram.</p> | |
| 3228 <p title="I-II q. 48 a. 1 ad 1"><a name="35566"><span class= | |
| 3229 "ref">[35566] Iª-IIae q. 48 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3230 ergo dicendum quod non de eodem iratus tristatur et gaudet, sed | |
| 3231 tristatur de illata iniuria, delectatur autem de vindicta cogitata | |
| 3232 et sperata. Unde tristitia se habet ad iram sicut principium, sed | |
| 3233 delectatio sicut effectus vel terminus.</p> | |
| 3234 <p title="I-II q. 48 a. 1 ad 2"><a name="35567"><span class= | |
| 3235 "ref">[35567] Iª-IIae q. 48 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3236 dicendum quod obiectio illa procedit de delectatione quae causatur | |
| 3237 ex reali praesentia vindictae, quae totaliter tollit iram.</p> | |
| 3238 <p title="I-II q. 48 a. 1 ad 3"><a name="35568"><span class= | |
| 3239 "ref">[35568] Iª-IIae q. 48 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3240 dicendum quod delectationes praecedentes impediunt ne sequatur | |
| 3241 tristitia; et per consequens impediunt iram. Sed delectatio de | |
| 3242 vindicta consequitur ipsam.</p> | |
| 3243 <br /> | |
| 3244 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3245 <p title="I-II q. 48 a. 2 arg. 1"><a name="35569"><span class= | |
| 3246 "ref">[35569] Iª-IIae q. 48 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3247 sic proceditur. Videtur quod fervor non sit maxime effectus irae. | |
| 3248 Fervor enim, sicut supra dictum est, pertinet ad amorem. Sed amor, | |
| 3249 sicut supra dictum est, principium est et causa omnium passionum. | |
| 3250 Cum ergo causa sit potior effectu, videtur quod ira non faciat | |
| 3251 maxime fervorem.</p> | |
| 3252 <p title="I-II q. 48 a. 2 arg. 2"><a name="35570"><span class= | |
| 3253 "ref">[35570] Iª-IIae q. 48 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3254 illa quae de se excitant fervorem, per temporis assiduitatem magis | |
| 3255 augentur, sicut amor diuturnitate convalescit. Sed ira per tractum | |
| 3256 temporis debilitatur, dicit enim philosophus, in II Rhetoric., quod | |
| 3257 tempus quietat iram. Ergo ira non proprie causat fervorem.</p> | |
| 3258 <p title="I-II q. 48 a. 2 arg. 3"><a name="35571"><span class= | |
| 3259 "ref">[35571] Iª-IIae q. 48 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3260 fervor additus fervori, augmentat fervorem. <i>Sed maior ira | |
| 3261 superveniens facit iram mitescere</i>, ut philosophus dicit, in II | |
| 3262 Rhetoric. Ergo ira non causat fervorem.</p> | |
| 3263 <p title="I-II q. 48 a. 2 s. c."><a name="35572"><span class= | |
| 3264 "ref">[35572] Iª-IIae q. 48 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3265 est quod Damascenus dicit, quod <i>ira est fervor eius qui circa | |
| 3266 cor est sanguinis, ex evaporatione fellis fiens</i>.</p> | |
| 3267 <p title="I-II q. 48 a. 2 co."><a name="35573"><span class= | |
| 3268 "ref">[35573] Iª-IIae q. 48 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3269 dicendum quod, sicut dictum est, corporalis transmutatio quae est | |
| 3270 in passionibus animae, proportionatur motui appetitus. Manifestum | |
| 3271 est autem quod quilibet appetitus, etiam naturalis, fortius tendit | |
| 3272 in id quod est sibi contrarium, si fuerit praesens, unde videmus | |
| 3273 quod aqua calefacta magis congelatur, quasi frigido vehementius in | |
| 3274 calidum agente. Motus autem appetitivus irae causatur ex aliqua | |
| 3275 iniuria illata, sicut ex quodam contrario iniacente. Et ideo | |
| 3276 appetitus potissime tendit ad repellendum iniuriam per appetitum | |
| 3277 vindictae, et ex hoc sequitur magna vehementia et impetuositas in | |
| 3278 motu irae. Et quia motus irae non est per modum retractionis, cui | |
| 3279 proportionatur frigus; sed magis per modum insecutionis, cui | |
| 3280 proportionatur calor; consequenter fit motus irae causativus | |
| 3281 cuiusdam fervoris sanguinis et spirituum circa cor, quod est | |
| 3282 instrumentum passionum animae. Et exinde est quod, propter magnam | |
| 3283 perturbationem cordis quae est in ira, maxime apparent in iratis | |
| 3284 indicia quaedam in exterioribus membris. Ut enim Gregorius dicit, | |
| 3285 in V Moral., <i>irae suae stimulis accensum cor palpitat, corpus | |
| 3286 tremit, lingua se praepedit, facies ignescit, exasperantur oculi, | |
| 3287 et nequaquam recognoscuntur noti, ore quidem clamorem format, sed | |
| 3288 sensus quid loquatur, ignorat</i>.</p> | |
| 3289 <p title="I-II q. 48 a. 2 ad 1"><a name="35574"><span class= | |
| 3290 "ref">[35574] Iª-IIae q. 48 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3291 ergo dicendum quod <i>amor ipse non ita sentitur, nisi cum eum | |
| 3292 prodit indigentia</i>, ut Augustinus dicit, in X de Trin. Et ideo | |
| 3293 quando homo patitur detrimentum amatae excellentiae propter | |
| 3294 iniuriam illatam, magis sentitur amor; et ideo ferventius cor | |
| 3295 mutatur ad removendum impedimentum rei amatae; ut sic fervor ipse | |
| 3296 amoris per iram crescat, et magis sentiatur. Et tamen fervor qui | |
| 3297 consequitur calorem, alia ratione pertinet ad amorem, et ad iram. | |
| 3298 Nam fervor amoris est cum quadam dulcedine et lenitate, est enim in | |
| 3299 bonum amatum. Et ideo assimilatur calori aeris et sanguinis, | |
| 3300 propter quod, sanguinei sunt magis amativi; et dicitur quod cogit | |
| 3301 amare iecur, in quo fit quaedam generatio sanguinis. Fervor autem | |
| 3302 irae est cum amaritudine, ad consumendum, quia tendit ad punitionem | |
| 3303 contrarii. Unde assimilatur calori ignis et cholerae, et propter | |
| 3304 hoc Damascenus dicit quod <i>procedit ex evaporatione fellis, et | |
| 3305 fellea nominatur</i>.</p> | |
| 3306 <p title="I-II q. 48 a. 2 ad 2"><a name="35575"><span class= | |
| 3307 "ref">[35575] Iª-IIae q. 48 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3308 dicendum quod omne illud cuius causa per tempus diminuitur, necesse | |
| 3309 est quod tempore debilitetur. Manifestum est autem quod memoria | |
| 3310 tempore diminuitur, quae enim antiqua sunt, a memoria de facili | |
| 3311 excidunt. Ira autem causatur ex memoria iniuriae illatae. Et ideo | |
| 3312 causa irae per tempus paulatim diminuitur, quousque totaliter | |
| 3313 tollatur. Maior etiam videtur iniuria quando primo sentitur; et | |
| 3314 paulatim diminuitur eius aestimatio, secundum quod magis receditur | |
| 3315 a praesenti sensu iniuriae. Et similiter etiam est de amore, si | |
| 3316 amoris causa remaneat in sola memoria, unde philosophus dicit, in | |
| 3317 VIII Ethic., quod si <i>diuturna fiat amici absentia, videtur | |
| 3318 amicitiae oblivionem facere</i>. Sed in praesentia amici, semper | |
| 3319 per tempus multiplicatur causa amicitiae, et ideo amicitia crescit. | |
| 3320 Et similiter esset de ira, si continue multiplicaretur causa | |
| 3321 ipsius. Tamen hoc ipsum quod ira cito consumitur, attestatur | |
| 3322 vehementi fervori ipsius. Sicut enim ignis magnus cito extinguitur, | |
| 3323 consumpta materia; ita etiam ira, propter suam vehementiam, cito | |
| 3324 deficit.</p> | |
| 3325 <p title="I-II q. 48 a. 2 ad 3"><a name="35576"><span class= | |
| 3326 "ref">[35576] Iª-IIae q. 48 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3327 dicendum quod omnis virtus divisa in plures partes, diminuitur. Et | |
| 3328 ideo quando aliquis iratus alicui, irascitur postmodum alteri, ex | |
| 3329 hoc ipso diminuitur ira ad primum. Et praecipue si ad secundum | |
| 3330 fuerit maior ira, nam iniuria quae excitavit iram ad primum, | |
| 3331 videbitur, comparatione secundae iniuriae, quae aestimatur maior, | |
| 3332 esse parva vel nulla.</p> | |
| 3333 <br /> | |
| 3334 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3335 <p title="I-II q. 48 a. 3 arg. 1"><a name="35577"><span class= | |
| 3336 "ref">[35577] Iª-IIae q. 48 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3337 sic proceditur. Videtur quod ira non impediat rationem. Illud enim | |
| 3338 quod est cum ratione, non videtur esse rationis impedimentum. Sed | |
| 3339 ira est cum ratione, ut dicitur in VII Ethic. Ergo ira non impedit | |
| 3340 rationem.</p> | |
| 3341 <p title="I-II q. 48 a. 3 arg. 2"><a name="35578"><span class= | |
| 3342 "ref">[35578] Iª-IIae q. 48 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3343 quanto magis impeditur ratio, tanto diminuitur manifestatio. Sed | |
| 3344 philosophus dicit in VII Ethic., quod <i>iracundus non est | |
| 3345 insidiator, sed manifestus</i>. Ergo ira non videtur impedire usum | |
| 3346 rationis, sicut concupiscentia; quae est insidiosa, ut ibidem | |
| 3347 dicitur.</p> | |
| 3348 <p title="I-II q. 48 a. 3 arg. 3"><a name="35579"><span class= | |
| 3349 "ref">[35579] Iª-IIae q. 48 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3350 iudicium rationis evidentius fit ex adiunctione contrarii, quia | |
| 3351 contraria iuxta se posita magis elucescunt. Sed ex hoc etiam | |
| 3352 crescit ira, dicit enim philosophus, in II Rhetoric., quod <i>magis | |
| 3353 homines irascuntur, si contraria praeexistunt, sicut honorati si | |
| 3354 dehonorentur</i>; et sic de aliis. Ergo ex eodem et ira crescit, et | |
| 3355 iudicium rationis adiuvatur. Non ergo ira impedit iudicium | |
| 3356 rationis.</p> | |
| 3357 <p title="I-II q. 48 a. 3 s. c."><a name="35580"><span class= | |
| 3358 "ref">[35580] Iª-IIae q. 48 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3359 est quod Gregorius dicit, in V Moral., quod <i>ira intelligentiae | |
| 3360 lucem subtrahit, cum mentem permovendo confundit</i>.</p> | |
| 3361 <p title="I-II q. 48 a. 3 co."><a name="35581"><span class= | |
| 3362 "ref">[35581] Iª-IIae q. 48 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3363 dicendum quod mens vel ratio quamvis non utatur organo corporali in | |
| 3364 suo proprio actu; tamen, quia indiget ad sui actum quibusdam | |
| 3365 viribus sensitivis, quorum actus impediuntur corpore perturbato; | |
| 3366 necesse est quod perturbationes corporales etiam iudicium rationis | |
| 3367 impediant, sicut patet in ebrietate et somno. Dictum est autem quod | |
| 3368 ira maxime facit perturbationem corporalem circa cor, ita ut etiam | |
| 3369 usque ad exteriora membra derivetur. Unde ira, inter ceteras | |
| 3370 passiones, manifestius impedit iudicium rationis; secundum illud | |
| 3371 Psalmi XXX, <i>conturbatus est in ira oculus meus</i>.</p> | |
| 3372 <p title="I-II q. 48 a. 3 ad 1"><a name="35582"><span class= | |
| 3373 "ref">[35582] Iª-IIae q. 48 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3374 ergo dicendum quod a ratione est principium irae, quantum ad motum | |
| 3375 appetitivum, qui est formalis in ira. Sed perfectum iudicium | |
| 3376 rationis passio irae praeoccupat quasi non perfecte rationem | |
| 3377 audiens, propter commotionem caloris velociter impellentis, quae | |
| 3378 est materialis in ira. Et quantum ad hoc, impedit iudicium | |
| 3379 rationis.</p> | |
| 3380 <p title="I-II q. 48 a. 3 ad 2"><a name="35583"><span class= | |
| 3381 "ref">[35583] Iª-IIae q. 48 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3382 dicendum quod iracundus dicitur esse manifestus, non quia | |
| 3383 manifestum sit sibi quid facere debeat, sed quia manifeste | |
| 3384 operatur, non quaerens aliquam occultationem. Quod partim contingit | |
| 3385 propter impedimentum rationis, quae non potest discernere quid sit | |
| 3386 occultandum et quid manifestandum, nec etiam excogitare occultandi | |
| 3387 vias. Partim vero est ex ampliatione cordis, quae pertinet ad | |
| 3388 magnanimitatem, quam facit ira, unde et de magnanimo philosophus | |
| 3389 dicit, in IV Ethic., quod <i>est manifestus oditor et amator et | |
| 3390 manifeste dicit et operatur</i>. Concupiscentia autem dicitur esse | |
| 3391 latens et insidiosa, quia, ut plurimum, delectabilia quae | |
| 3392 concupiscuntur, habent turpitudinem quandam et mollitiem, in quibus | |
| 3393 homo vult latere. In his autem quae sunt virilitatis et | |
| 3394 excellentiae, cuiusmodi sunt vindictae, quaerit homo manifestus | |
| 3395 esse.</p> | |
| 3396 <p title="I-II q. 48 a. 3 ad 3"><a name="35584"><span class= | |
| 3397 "ref">[35584] Iª-IIae q. 48 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3398 dicendum quod, sicut dictum est, motus irae a ratione incipit, et | |
| 3399 ideo secundum idem appositio contrarii ad contrarium adiuvat | |
| 3400 iudicium rationis, et auget iram. Cum enim aliquis habet honorem | |
| 3401 vel divitias, et postea incurrit alicuius detrimentum, illud | |
| 3402 detrimentum apparet maius, tum propter vicinitatem contrarii; tum | |
| 3403 quia erat inopinatum. Et ideo causat maiorem tristitiam, sicut | |
| 3404 etiam magna bona ex inopinato venientia, causant maiorem | |
| 3405 delectationem. Et secundum augmentum tristitiae praecedentis, | |
| 3406 consequenter augetur et ira.</p> | |
| 3407 <br /> | |
| 3408 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3409 <p title="I-II q. 48 a. 4 arg. 1"><a name="35585"><span class= | |
| 3410 "ref">[35585] Iª-IIae q. 48 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3411 sic proceditur. Videtur quod ira non causet taciturnitatem. | |
| 3412 Taciturnitas enim locutioni opponitur. Sed per crementum irae usque | |
| 3413 ad locutionem pervenitur, ut patet per gradus irae quos dominus | |
| 3414 assignat, Matth. V, dicens, <i>qui irascitur fratri suo; et, qui | |
| 3415 dixerit fratri suo, raca; et, qui dixerit fratri suo, fatue</i>. | |
| 3416 Ergo ira non causat taciturnitatem.</p> | |
| 3417 <p title="I-II q. 48 a. 4 arg. 2"><a name="35586"><span class= | |
| 3418 "ref">[35586] Iª-IIae q. 48 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3419 ex hoc quod custodia rationis deficit, contingit quod homo | |
| 3420 prorumpat ad verba inordinata, unde dicitur Prov. XXV, <i>sicut | |
| 3421 urbs patens et absque murorum ambitu, ita vir qui non potest | |
| 3422 cohibere in loquendo spiritum suum</i>. Sed ira maxime impedit | |
| 3423 iudicium rationis, ut dictum est. Ergo facit maxime profluere in | |
| 3424 verba inordinata. Non ergo causat taciturnitatem.</p> | |
| 3425 <p title="I-II q. 48 a. 4 arg. 3"><a name="35587"><span class= | |
| 3426 "ref">[35587] Iª-IIae q. 48 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3427 Matth. XII dicitur, ex abundantia cordis os loquitur. Sed per iram | |
| 3428 cor maxime perturbatur, ut dictum est. Ergo maxime causat | |
| 3429 locutionem. Non ergo causat taciturnitatem.</p> | |
| 3430 <p title="I-II q. 48 a. 4 s. c."><a name="35588"><span class= | |
| 3431 "ref">[35588] Iª-IIae q. 48 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3432 est quod Gregorius dicit, in V Moral., quod <i>ira per silentium | |
| 3433 clausa, intra mentem vehementius aestuat</i>.</p> | |
| 3434 <p title="I-II q. 48 a. 4 co."><a name="35589"><span class= | |
| 3435 "ref">[35589] Iª-IIae q. 48 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3436 dicendum quod ira, sicut iam dictum est, et cum ratione est, et | |
| 3437 impedit rationem. Et ex utraque parte, potest taciturnitatem | |
| 3438 causare. Ex parte quidem rationis, quando iudicium rationis | |
| 3439 intantum viget quod, etsi non cohibeat affectum ab inordinato | |
| 3440 appetitu vindictae, cohibet tamen linguam ab inordinata locutione. | |
| 3441 Unde Gregorius, in V Moral., dicit, <i>aliquando ira perturbato | |
| 3442 animo, quasi ex iudicio, silentium indicit</i>. Ex parte vero | |
| 3443 impedimenti rationis, quia, sicut dictum est, perturbatio irae | |
| 3444 usque ad exteriora membra perducitur; et maxime ad illa membra in | |
| 3445 quibus expressius relucet vestigium cordis, sicut in oculis et in | |
| 3446 facie et in lingua; unde, sicut dictum est, <i>lingua se praepedit, | |
| 3447 facies ignescit, exasperantur oculi</i>. Potest ergo esse tanta | |
| 3448 perturbatio irae, quod omnino impediatur lingua ab usu loquendi. Et | |
| 3449 tunc sequitur taciturnitas.</p> | |
| 3450 <p title="I-II q. 48 a. 4 ad 1"><a name="35590"><span class= | |
| 3451 "ref">[35590] Iª-IIae q. 48 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3452 ergo dicendum quod augmentum irae quandoque est usque ad | |
| 3453 impediendum rationem a cohibitione linguae. Quandoque autem ultra | |
| 3454 procedit, usque ad impediendum motum linguae, et aliorum membrorum | |
| 3455 exteriorum.</p> | |
| 3456 <p title="I-II q. 48 a. 4 ad 2"><a name="35591"><span class= | |
| 3457 "ref">[35591] Iª-IIae q. 48 a. 4 ad 2</span></a> Et per hoc | |
| 3458 etiam patet solutio ad secundum.</p> | |
| 3459 <p title="I-II q. 48 a. 4 ad 3"><a name="35592"><span class= | |
| 3460 "ref">[35592] Iª-IIae q. 48 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3461 dicendum quod perturbatio cordis quandoque potest superabundare | |
| 3462 usque ad hoc, quod per inordinatum motum cordis impediatur motus | |
| 3463 exteriorum membrorum. Et tunc causatur taciturnitas, et immobilitas | |
| 3464 exteriorum membrorum, et quandoque etiam mors. Si autem non fuerit | |
| 3465 tanta perturbatio, tunc ex abundantia perturbationis cordis, | |
| 3466 sequitur oris locutio.</p> | |
| 3467 <div class="centro"><br /> | |
| 3468 <p><a href="sth2026.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 3469 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 3470 <a href="sth2049.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 3471 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 3472 <br /> | |
| 3473 <hr /> | |
| 3474 <br /> | |
| 3475 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 3476 hanc editionem<br /> | |
| 3477 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 3478 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 3479 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 3480 </div> | |
| 3481 </body> | |
| 3482 </html> |
