Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2026.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 23 26-39</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione XXVI ad | |
| 31 XXXIX</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1891 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth2022.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth2040.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#34633">Iª-IIae q. 26 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#34634">Iª-IIae q. 26 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#34635">Iª-IIae q. 26 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#34636">Iª-IIae q. 26 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#34637">Iª-IIae q. 26 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#34638">Iª-IIae q. 26 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#34639">Iª-IIae q. 26 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#34640">Iª-IIae q. 26 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#34641">Iª-IIae q. 26 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#34642">Iª-IIae q. 26 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#34643">Iª-IIae q. 26 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#34644">Iª-IIae q. 26 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#34645">Iª-IIae q. 26 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#34646">Iª-IIae q. 26 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#34647">Iª-IIae q. 26 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#34648">Iª-IIae q. 26 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#34649">Iª-IIae q. 26 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#34650">Iª-IIae q. 26 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#34651">Iª-IIae q. 26 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#34652">Iª-IIae q. 26 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#34653">Iª-IIae q. 26 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#34654">Iª-IIae q. 26 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#34655">Iª-IIae q. 26 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#34656">Iª-IIae q. 26 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#34657">Iª-IIae q. 26 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#34658">Iª-IIae q. 26 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#34659">Iª-IIae q. 26 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#34660">Iª-IIae q. 26 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#34661">Iª-IIae q. 26 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#34662">Iª-IIae q. 26 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#34663">Iª-IIae q. 26 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#34664">Iª-IIae q. 26 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#34665">Iª-IIae q. 26 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#34666">Iª-IIae q. 26 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#34667">Iª-IIae q. 27 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#34668">Iª-IIae q. 27 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#34669">Iª-IIae q. 27 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#34670">Iª-IIae q. 27 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#34671">Iª-IIae q. 27 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#34672">Iª-IIae q. 27 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#34673">Iª-IIae q. 27 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#34674">Iª-IIae q. 27 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#34675">Iª-IIae q. 27 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#34676">Iª-IIae q. 27 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#34677">Iª-IIae q. 27 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#34678">Iª-IIae q. 27 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#34679">Iª-IIae q. 27 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#34680">Iª-IIae q. 27 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#34681">Iª-IIae q. 27 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#34682">Iª-IIae q. 27 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#34683">Iª-IIae q. 27 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#34684">Iª-IIae q. 27 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#34685">Iª-IIae q. 27 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#34686">Iª-IIae q. 27 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#34687">Iª-IIae q. 27 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#34688">Iª-IIae q. 27 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#34689">Iª-IIae q. 27 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#34690">Iª-IIae q. 27 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#34691">Iª-IIae q. 27 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#34692">Iª-IIae q. 27 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#34693">Iª-IIae q. 27 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#34694">Iª-IIae q. 27 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#34695">Iª-IIae q. 27 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#34696">Iª-IIae q. 27 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#34697">Iª-IIae q. 27 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#34698">Iª-IIae q. 27 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#34699">Iª-IIae q. 27 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#34700">Iª-IIae q. 27 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#34701">Iª-IIae q. 27 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#34702">Iª-IIae q. 28 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#34703">Iª-IIae q. 28 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#34704">Iª-IIae q. 28 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#34705">Iª-IIae q. 28 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#34706">Iª-IIae q. 28 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#34707">Iª-IIae q. 28 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#34708">Iª-IIae q. 28 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#34709">Iª-IIae q. 28 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#34710">Iª-IIae q. 28 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#34711">Iª-IIae q. 28 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#34712">Iª-IIae q. 28 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#34713">Iª-IIae q. 28 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#34714">Iª-IIae q. 28 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#34715">Iª-IIae q. 28 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#34716">Iª-IIae q. 28 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#34717">Iª-IIae q. 28 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#34718">Iª-IIae q. 28 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#34719">Iª-IIae q. 28 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#34720">Iª-IIae q. 28 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#34721">Iª-IIae q. 28 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#34722">Iª-IIae q. 28 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#34723">Iª-IIae q. 28 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#34724">Iª-IIae q. 28 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#34725">Iª-IIae q. 28 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#34726">Iª-IIae q. 28 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#34727">Iª-IIae q. 28 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#34728">Iª-IIae q. 28 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#34729">Iª-IIae q. 28 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#34730">Iª-IIae q. 28 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#34731">Iª-IIae q. 28 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#34732">Iª-IIae q. 28 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#34733">Iª-IIae q. 28 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#34734">Iª-IIae q. 28 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#34735">Iª-IIae q. 28 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#34736">Iª-IIae q. 28 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#34737">Iª-IIae q. 28 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#34738">Iª-IIae q. 28 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#34739">Iª-IIae q. 28 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#34740">Iª-IIae q. 28 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#34741">Iª-IIae q. 28 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#34742">Iª-IIae q. 28 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#34743">Iª-IIae q. 28 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#34744">Iª-IIae q. 28 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#34745">Iª-IIae q. 28 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#34746">Iª-IIae q. 28 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#34747">Iª-IIae q. 28 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#34748">Iª-IIae q. 28 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#34749">Iª-IIae q. 29 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#34750">Iª-IIae q. 29 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#34751">Iª-IIae q. 29 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#34752">Iª-IIae q. 29 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#34753">Iª-IIae q. 29 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#34754">Iª-IIae q. 29 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#34755">Iª-IIae q. 29 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#34756">Iª-IIae q. 29 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#34757">Iª-IIae q. 29 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#34758">Iª-IIae q. 29 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#34759">Iª-IIae q. 29 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#34760">Iª-IIae q. 29 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#34761">Iª-IIae q. 29 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#34762">Iª-IIae q. 29 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#34763">Iª-IIae q. 29 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#34764">Iª-IIae q. 29 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#34765">Iª-IIae q. 29 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#34766">Iª-IIae q. 29 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#34767">Iª-IIae q. 29 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#34768">Iª-IIae q. 29 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#34769">Iª-IIae q. 29 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#34770">Iª-IIae q. 29 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#34771">Iª-IIae q. 29 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#34772">Iª-IIae q. 29 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#34773">Iª-IIae q. 29 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#34774">Iª-IIae q. 29 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#34775">Iª-IIae q. 29 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#34776">Iª-IIae q. 29 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#34777">Iª-IIae q. 29 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#34778">Iª-IIae q. 29 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#34779">Iª-IIae q. 29 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#34780">Iª-IIae q. 29 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#34781">Iª-IIae q. 29 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#34782">Iª-IIae q. 29 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#34783">Iª-IIae q. 29 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#34784">Iª-IIae q. 29 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#34785">Iª-IIae q. 29 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#34786">Iª-IIae q. 29 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#34787">Iª-IIae q. 29 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#34788">Iª-IIae q. 29 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#34789">Iª-IIae q. 29 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#34790">Iª-IIae q. 29 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#34791">Iª-IIae q. 29 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#34792">Iª-IIae q. 29 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#34793">Iª-IIae q. 29 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#34794">Iª-IIae q. 29 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#34795">Iª-IIae q. 29 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#34796">Iª-IIae q. 29 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#34797">Iª-IIae q. 29 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#34798">Iª-IIae q. 30 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#34799">Iª-IIae q. 30 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#34800">Iª-IIae q. 30 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#34801">Iª-IIae q. 30 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#34802">Iª-IIae q. 30 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#34803">Iª-IIae q. 30 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#34804">Iª-IIae q. 30 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#34805">Iª-IIae q. 30 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#34806">Iª-IIae q. 30 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#34807">Iª-IIae q. 30 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#34808">Iª-IIae q. 30 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#34809">Iª-IIae q. 30 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#34810">Iª-IIae q. 30 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#34811">Iª-IIae q. 30 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#34812">Iª-IIae q. 30 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#34813">Iª-IIae q. 30 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#34814">Iª-IIae q. 30 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#34815">Iª-IIae q. 30 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#34816">Iª-IIae q. 30 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#34817">Iª-IIae q. 30 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#34818">Iª-IIae q. 30 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#34819">Iª-IIae q. 30 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#34820">Iª-IIae q. 30 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#34821">Iª-IIae q. 30 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#34822">Iª-IIae q. 30 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#34823">Iª-IIae q. 30 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#34824">Iª-IIae q. 30 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#34825">Iª-IIae q. 30 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#34826">Iª-IIae q. 30 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#34827">Iª-IIae q. 30 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#34828">Iª-IIae q. 30 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#34829">Iª-IIae q. 30 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#34830">Iª-IIae q. 30 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#34831">Iª-IIae q. 31 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#34832">Iª-IIae q. 31 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#34833">Iª-IIae q. 31 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#34834">Iª-IIae q. 31 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#34835">Iª-IIae q. 31 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#34836">Iª-IIae q. 31 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#34837">Iª-IIae q. 31 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#34838">Iª-IIae q. 31 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#34839">Iª-IIae q. 31 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#34840">Iª-IIae q. 31 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#34841">Iª-IIae q. 31 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#34842">Iª-IIae q. 31 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#34843">Iª-IIae q. 31 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#34844">Iª-IIae q. 31 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#34845">Iª-IIae q. 31 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#34846">Iª-IIae q. 31 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#34847">Iª-IIae q. 31 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#34848">Iª-IIae q. 31 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#34849">Iª-IIae q. 31 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#34850">Iª-IIae q. 31 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#34851">Iª-IIae q. 31 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#34852">Iª-IIae q. 31 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#34853">Iª-IIae q. 31 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#34854">Iª-IIae q. 31 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#34855">Iª-IIae q. 31 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#34856">Iª-IIae q. 31 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#34857">Iª-IIae q. 31 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#34858">Iª-IIae q. 31 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#34859">Iª-IIae q. 31 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#34860">Iª-IIae q. 31 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#34861">Iª-IIae q. 31 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#34862">Iª-IIae q. 31 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#34863">Iª-IIae q. 31 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#34864">Iª-IIae q. 31 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#34865">Iª-IIae q. 31 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#34866">Iª-IIae q. 31 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#34867">Iª-IIae q. 31 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#34868">Iª-IIae q. 31 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#34869">Iª-IIae q. 31 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#34870">Iª-IIae q. 31 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#34871">Iª-IIae q. 31 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#34872">Iª-IIae q. 31 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#34873">Iª-IIae q. 31 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#34874">Iª-IIae q. 31 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#34875">Iª-IIae q. 31 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#34876">Iª-IIae q. 31 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#34877">Iª-IIae q. 31 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#34878">Iª-IIae q. 31 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#34879">Iª-IIae q. 31 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#34880">Iª-IIae q. 31 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#34881">Iª-IIae q. 31 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#34882">Iª-IIae q. 31 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#34883">Iª-IIae q. 31 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#34884">Iª-IIae q. 31 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#34885">Iª-IIae q. 31 a. 7 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#34886">Iª-IIae q. 31 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#34887">Iª-IIae q. 31 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#34888">Iª-IIae q. 31 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#34889">Iª-IIae q. 31 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#34890">Iª-IIae q. 31 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#34891">Iª-IIae q. 31 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#34892">Iª-IIae q. 31 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#34893">Iª-IIae q. 31 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#34894">Iª-IIae q. 32 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#34895">Iª-IIae q. 32 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#34896">Iª-IIae q. 32 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#34897">Iª-IIae q. 32 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#34898">Iª-IIae q. 32 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#34899">Iª-IIae q. 32 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#34900">Iª-IIae q. 32 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#34901">Iª-IIae q. 32 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#34902">Iª-IIae q. 32 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#34903">Iª-IIae q. 32 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#34904">Iª-IIae q. 32 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#34905">Iª-IIae q. 32 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#34906">Iª-IIae q. 32 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#34907">Iª-IIae q. 32 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#34908">Iª-IIae q. 32 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#34909">Iª-IIae q. 32 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#34910">Iª-IIae q. 32 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#34911">Iª-IIae q. 32 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#34912">Iª-IIae q. 32 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#34913">Iª-IIae q. 32 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#34914">Iª-IIae q. 32 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#34915">Iª-IIae q. 32 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#34916">Iª-IIae q. 32 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#34917">Iª-IIae q. 32 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#34918">Iª-IIae q. 32 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#34919">Iª-IIae q. 32 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#34920">Iª-IIae q. 32 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#34921">Iª-IIae q. 32 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#34922">Iª-IIae q. 32 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#34923">Iª-IIae q. 32 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#34924">Iª-IIae q. 32 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#34925">Iª-IIae q. 32 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#34926">Iª-IIae q. 32 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#34927">Iª-IIae q. 32 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#34928">Iª-IIae q. 32 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#34929">Iª-IIae q. 32 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#34930">Iª-IIae q. 32 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#34931">Iª-IIae q. 32 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#34932">Iª-IIae q. 32 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#34933">Iª-IIae q. 32 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#34934">Iª-IIae q. 32 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#34935">Iª-IIae q. 32 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#34936">Iª-IIae q. 32 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#34937">Iª-IIae q. 32 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#34938">Iª-IIae q. 32 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#34939">Iª-IIae q. 32 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#34940">Iª-IIae q. 32 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#34941">Iª-IIae q. 32 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#34942">Iª-IIae q. 32 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#34943">Iª-IIae q. 32 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#34944">Iª-IIae q. 32 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#34945">Iª-IIae q. 32 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#34946">Iª-IIae q. 32 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#34947">Iª-IIae q. 32 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#34948">Iª-IIae q. 32 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#34949">Iª-IIae q. 32 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#34950">Iª-IIae q. 32 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#34951">Iª-IIae q. 32 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#34952">Iª-IIae q. 32 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#34953">Iª-IIae q. 32 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#34954">Iª-IIae q. 32 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#34955">Iª-IIae q. 32 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#34956">Iª-IIae q. 32 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#34957">Iª-IIae q. 32 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#34958">Iª-IIae q. 32 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#34959">Iª-IIae q. 33 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#34960">Iª-IIae q. 33 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#34961">Iª-IIae q. 33 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#34962">Iª-IIae q. 33 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#34963">Iª-IIae q. 33 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#34964">Iª-IIae q. 33 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#34965">Iª-IIae q. 33 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#34966">Iª-IIae q. 33 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#34967">Iª-IIae q. 33 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#34968">Iª-IIae q. 33 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#34969">Iª-IIae q. 33 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#34970">Iª-IIae q. 33 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#34971">Iª-IIae q. 33 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#34972">Iª-IIae q. 33 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#34973">Iª-IIae q. 33 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#34974">Iª-IIae q. 33 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#34975">Iª-IIae q. 33 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#34976">Iª-IIae q. 33 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#34977">Iª-IIae q. 33 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#34978">Iª-IIae q. 33 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#34979">Iª-IIae q. 33 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#34980">Iª-IIae q. 33 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#34981">Iª-IIae q. 33 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#34982">Iª-IIae q. 33 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#34983">Iª-IIae q. 33 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#34984">Iª-IIae q. 33 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#34985">Iª-IIae q. 33 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#34986">Iª-IIae q. 33 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#34987">Iª-IIae q. 33 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#34988">Iª-IIae q. 33 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#34989">Iª-IIae q. 33 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#34990">Iª-IIae q. 33 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#34991">Iª-IIae q. 33 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#34992">Iª-IIae q. 34 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#34993">Iª-IIae q. 34 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#34994">Iª-IIae q. 34 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 document.write('<OPTION VALUE="#34995">Iª-IIae q. 34 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<OPTION VALUE="#34996">Iª-IIae q. 34 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<OPTION VALUE="#34997">Iª-IIae q. 34 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
431 document.write('<OPTION VALUE="#34998">Iª-IIae q. 34 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 document.write('<OPTION VALUE="#34999">Iª-IIae q. 34 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
433 document.write('<OPTION VALUE="#35000">Iª-IIae q. 34 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
434 document.write('<OPTION VALUE="#35001">Iª-IIae q. 34 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
435 document.write('<OPTION VALUE="#35002">Iª-IIae q. 34 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
436 document.write('<OPTION VALUE="#35003">Iª-IIae q. 34 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
437 document.write('<OPTION VALUE="#35004">Iª-IIae q. 34 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
438 document.write('<OPTION VALUE="#35005">Iª-IIae q. 34 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
439 document.write('<OPTION VALUE="#35006">Iª-IIae q. 34 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
440 document.write('<OPTION VALUE="#35007">Iª-IIae q. 34 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
441 document.write('<OPTION VALUE="#35008">Iª-IIae q. 34 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
442 document.write('<OPTION VALUE="#35009">Iª-IIae q. 34 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
443 document.write('<OPTION VALUE="#35010">Iª-IIae q. 34 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
444 document.write('<OPTION VALUE="#35011">Iª-IIae q. 34 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
445 document.write('<OPTION VALUE="#35012">Iª-IIae q. 34 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
446 document.write('<OPTION VALUE="#35013">Iª-IIae q. 34 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
447 document.write('<OPTION VALUE="#35014">Iª-IIae q. 34 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
448 document.write('<OPTION VALUE="#35015">Iª-IIae q. 34 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
449 document.write('<OPTION VALUE="#35016">Iª-IIae q. 34 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
450 document.write('<OPTION VALUE="#35017">Iª-IIae q. 34 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
451 document.write('<OPTION VALUE="#35018">Iª-IIae q. 34 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
452 document.write('<OPTION VALUE="#35019">Iª-IIae q. 34 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
453 document.write('<OPTION VALUE="#35020">Iª-IIae q. 34 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
454 document.write('<OPTION VALUE="#35021">Iª-IIae q. 34 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
455 document.write('<OPTION VALUE="#35022">Iª-IIae q. 34 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
456 document.write('<OPTION VALUE="#35023">Iª-IIae q. 34 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
457 document.write('<OPTION VALUE="#35024">Iª-IIae q. 34 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
458 document.write('<OPTION VALUE="#35025">Iª-IIae q. 35 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
459 document.write('<OPTION VALUE="#35026">Iª-IIae q. 35 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
460 document.write('<OPTION VALUE="#35027">Iª-IIae q. 35 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
461 document.write('<OPTION VALUE="#35028">Iª-IIae q. 35 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
462 document.write('<OPTION VALUE="#35029">Iª-IIae q. 35 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
463 document.write('<OPTION VALUE="#35030">Iª-IIae q. 35 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
464 document.write('<OPTION VALUE="#35031">Iª-IIae q. 35 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
465 document.write('<OPTION VALUE="#35032">Iª-IIae q. 35 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
466 document.write('<OPTION VALUE="#35033">Iª-IIae q. 35 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
467 document.write('<OPTION VALUE="#35034">Iª-IIae q. 35 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
468 document.write('<OPTION VALUE="#35035">Iª-IIae q. 35 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
469 document.write('<OPTION VALUE="#35036">Iª-IIae q. 35 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
470 document.write('<OPTION VALUE="#35037">Iª-IIae q. 35 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
471 document.write('<OPTION VALUE="#35038">Iª-IIae q. 35 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
472 document.write('<OPTION VALUE="#35039">Iª-IIae q. 35 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
473 document.write('<OPTION VALUE="#35040">Iª-IIae q. 35 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
474 document.write('<OPTION VALUE="#35041">Iª-IIae q. 35 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
475 document.write('<OPTION VALUE="#35042">Iª-IIae q. 35 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
476 document.write('<OPTION VALUE="#35043">Iª-IIae q. 35 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
477 document.write('<OPTION VALUE="#35044">Iª-IIae q. 35 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
478 document.write('<OPTION VALUE="#35045">Iª-IIae q. 35 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
479 document.write('<OPTION VALUE="#35046">Iª-IIae q. 35 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
480 document.write('<OPTION VALUE="#35047">Iª-IIae q. 35 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
481 document.write('<OPTION VALUE="#35048">Iª-IIae q. 35 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
482 document.write('<OPTION VALUE="#35049">Iª-IIae q. 35 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
483 document.write('<OPTION VALUE="#35050">Iª-IIae q. 35 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
484 document.write('<OPTION VALUE="#35051">Iª-IIae q. 35 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
485 document.write('<OPTION VALUE="#35052">Iª-IIae q. 35 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
486 document.write('<OPTION VALUE="#35053">Iª-IIae q. 35 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
487 document.write('<OPTION VALUE="#35054">Iª-IIae q. 35 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
488 document.write('<OPTION VALUE="#35055">Iª-IIae q. 35 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
489 document.write('<OPTION VALUE="#35056">Iª-IIae q. 35 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
490 document.write('<OPTION VALUE="#35057">Iª-IIae q. 35 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
491 document.write('<OPTION VALUE="#35058">Iª-IIae q. 35 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
492 document.write('<OPTION VALUE="#35059">Iª-IIae q. 35 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
493 document.write('<OPTION VALUE="#35060">Iª-IIae q. 35 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
494 document.write('<OPTION VALUE="#35061">Iª-IIae q. 35 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
495 document.write('<OPTION VALUE="#35062">Iª-IIae q. 35 a. 5 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
496 document.write('<OPTION VALUE="#35063">Iª-IIae q. 35 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
497 document.write('<OPTION VALUE="#35064">Iª-IIae q. 35 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
498 document.write('<OPTION VALUE="#35065">Iª-IIae q. 35 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
499 document.write('<OPTION VALUE="#35066">Iª-IIae q. 35 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
500 document.write('<OPTION VALUE="#35067">Iª-IIae q. 35 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
501 document.write('<OPTION VALUE="#35068">Iª-IIae q. 35 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
502 document.write('<OPTION VALUE="#35069">Iª-IIae q. 35 a. 5 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
503 document.write('<OPTION VALUE="#35070">Iª-IIae q. 35 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
504 document.write('<OPTION VALUE="#35071">Iª-IIae q. 35 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
505 document.write('<OPTION VALUE="#35072">Iª-IIae q. 35 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
506 document.write('<OPTION VALUE="#35073">Iª-IIae q. 35 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
507 document.write('<OPTION VALUE="#35074">Iª-IIae q. 35 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
508 document.write('<OPTION VALUE="#35075">Iª-IIae q. 35 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
509 document.write('<OPTION VALUE="#35076">Iª-IIae q. 35 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
510 document.write('<OPTION VALUE="#35077">Iª-IIae q. 35 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
511 document.write('<OPTION VALUE="#35078">Iª-IIae q. 35 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
512 document.write('<OPTION VALUE="#35079">Iª-IIae q. 35 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
513 document.write('<OPTION VALUE="#35080">Iª-IIae q. 35 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
514 document.write('<OPTION VALUE="#35081">Iª-IIae q. 35 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
515 document.write('<OPTION VALUE="#35082">Iª-IIae q. 35 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
516 document.write('<OPTION VALUE="#35083">Iª-IIae q. 35 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
517 document.write('<OPTION VALUE="#35084">Iª-IIae q. 35 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
518 document.write('<OPTION VALUE="#35085">Iª-IIae q. 35 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
519 document.write('<OPTION VALUE="#35086">Iª-IIae q. 35 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
520 document.write('<OPTION VALUE="#35087">Iª-IIae q. 35 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
521 document.write('<OPTION VALUE="#35088">Iª-IIae q. 35 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
522 document.write('<OPTION VALUE="#35089">Iª-IIae q. 35 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
523 document.write('<OPTION VALUE="#35090">Iª-IIae q. 35 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
524 document.write('<OPTION VALUE="#35091">Iª-IIae q. 35 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
525 document.write('<OPTION VALUE="#35092">Iª-IIae q. 35 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
526 document.write('<OPTION VALUE="#35093">Iª-IIae q. 35 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
527 document.write('<OPTION VALUE="#35094">Iª-IIae q. 36 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
528 document.write('<OPTION VALUE="#35095">Iª-IIae q. 36 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
529 document.write('<OPTION VALUE="#35096">Iª-IIae q. 36 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
530 document.write('<OPTION VALUE="#35097">Iª-IIae q. 36 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
531 document.write('<OPTION VALUE="#35098">Iª-IIae q. 36 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
532 document.write('<OPTION VALUE="#35099">Iª-IIae q. 36 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
533 document.write('<OPTION VALUE="#35100">Iª-IIae q. 36 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
534 document.write('<OPTION VALUE="#35101">Iª-IIae q. 36 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
535 document.write('<OPTION VALUE="#35102">Iª-IIae q. 36 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
536 document.write('<OPTION VALUE="#35103">Iª-IIae q. 36 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
537 document.write('<OPTION VALUE="#35104">Iª-IIae q. 36 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
538 document.write('<OPTION VALUE="#35105">Iª-IIae q. 36 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
539 document.write('<OPTION VALUE="#35106">Iª-IIae q. 36 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
540 document.write('<OPTION VALUE="#35107">Iª-IIae q. 36 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
541 document.write('<OPTION VALUE="#35108">Iª-IIae q. 36 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
542 document.write('<OPTION VALUE="#35109">Iª-IIae q. 36 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
543 document.write('<OPTION VALUE="#35110">Iª-IIae q. 36 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
544 document.write('<OPTION VALUE="#35111">Iª-IIae q. 36 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
545 document.write('<OPTION VALUE="#35112">Iª-IIae q. 36 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
546 document.write('<OPTION VALUE="#35113">Iª-IIae q. 36 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
547 document.write('<OPTION VALUE="#35114">Iª-IIae q. 36 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
548 document.write('<OPTION VALUE="#35115">Iª-IIae q. 36 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
549 document.write('<OPTION VALUE="#35116">Iª-IIae q. 36 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
550 document.write('<OPTION VALUE="#35117">Iª-IIae q. 36 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
551 document.write('<OPTION VALUE="#35118">Iª-IIae q. 36 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
552 document.write('<OPTION VALUE="#35119">Iª-IIae q. 36 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
553 document.write('<OPTION VALUE="#35120">Iª-IIae q. 36 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
554 document.write('<OPTION VALUE="#35121">Iª-IIae q. 36 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
555 document.write('<OPTION VALUE="#35122">Iª-IIae q. 36 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
556 document.write('<OPTION VALUE="#35123">Iª-IIae q. 36 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
557 document.write('<OPTION VALUE="#35124">Iª-IIae q. 36 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
558 document.write('<OPTION VALUE="#35125">Iª-IIae q. 36 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
559 document.write('<OPTION VALUE="#35126">Iª-IIae q. 36 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
560 document.write('<OPTION VALUE="#35127">Iª-IIae q. 37 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
561 document.write('<OPTION VALUE="#35128">Iª-IIae q. 37 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
562 document.write('<OPTION VALUE="#35129">Iª-IIae q. 37 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
563 document.write('<OPTION VALUE="#35130">Iª-IIae q. 37 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
564 document.write('<OPTION VALUE="#35131">Iª-IIae q. 37 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
565 document.write('<OPTION VALUE="#35132">Iª-IIae q. 37 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
566 document.write('<OPTION VALUE="#35133">Iª-IIae q. 37 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
567 document.write('<OPTION VALUE="#35134">Iª-IIae q. 37 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
568 document.write('<OPTION VALUE="#35135">Iª-IIae q. 37 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
569 document.write('<OPTION VALUE="#35136">Iª-IIae q. 37 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
570 document.write('<OPTION VALUE="#35137">Iª-IIae q. 37 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
571 document.write('<OPTION VALUE="#35138">Iª-IIae q. 37 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
572 document.write('<OPTION VALUE="#35139">Iª-IIae q. 37 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
573 document.write('<OPTION VALUE="#35140">Iª-IIae q. 37 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
574 document.write('<OPTION VALUE="#35141">Iª-IIae q. 37 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
575 document.write('<OPTION VALUE="#35142">Iª-IIae q. 37 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
576 document.write('<OPTION VALUE="#35143">Iª-IIae q. 37 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
577 document.write('<OPTION VALUE="#35144">Iª-IIae q. 37 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
578 document.write('<OPTION VALUE="#35145">Iª-IIae q. 37 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
579 document.write('<OPTION VALUE="#35146">Iª-IIae q. 37 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
580 document.write('<OPTION VALUE="#35147">Iª-IIae q. 37 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
581 document.write('<OPTION VALUE="#35148">Iª-IIae q. 37 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
582 document.write('<OPTION VALUE="#35149">Iª-IIae q. 37 a. 3 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
583 document.write('<OPTION VALUE="#35150">Iª-IIae q. 37 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
584 document.write('<OPTION VALUE="#35151">Iª-IIae q. 37 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
585 document.write('<OPTION VALUE="#35152">Iª-IIae q. 37 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
586 document.write('<OPTION VALUE="#35153">Iª-IIae q. 37 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
587 document.write('<OPTION VALUE="#35154">Iª-IIae q. 37 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
588 document.write('<OPTION VALUE="#35155">Iª-IIae q. 37 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
589 document.write('<OPTION VALUE="#35156">Iª-IIae q. 37 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
590 document.write('<OPTION VALUE="#35157">Iª-IIae q. 37 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
591 document.write('<OPTION VALUE="#35158">Iª-IIae q. 38 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
592 document.write('<OPTION VALUE="#35159">Iª-IIae q. 38 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
593 document.write('<OPTION VALUE="#35160">Iª-IIae q. 38 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
594 document.write('<OPTION VALUE="#35161">Iª-IIae q. 38 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
595 document.write('<OPTION VALUE="#35162">Iª-IIae q. 38 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
596 document.write('<OPTION VALUE="#35163">Iª-IIae q. 38 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
597 document.write('<OPTION VALUE="#35164">Iª-IIae q. 38 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
598 document.write('<OPTION VALUE="#35165">Iª-IIae q. 38 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
599 document.write('<OPTION VALUE="#35166">Iª-IIae q. 38 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
600 document.write('<OPTION VALUE="#35167">Iª-IIae q. 38 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
601 document.write('<OPTION VALUE="#35168">Iª-IIae q. 38 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
602 document.write('<OPTION VALUE="#35169">Iª-IIae q. 38 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
603 document.write('<OPTION VALUE="#35170">Iª-IIae q. 38 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
604 document.write('<OPTION VALUE="#35171">Iª-IIae q. 38 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
605 document.write('<OPTION VALUE="#35172">Iª-IIae q. 38 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
606 document.write('<OPTION VALUE="#35173">Iª-IIae q. 38 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
607 document.write('<OPTION VALUE="#35174">Iª-IIae q. 38 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
608 document.write('<OPTION VALUE="#35175">Iª-IIae q. 38 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
609 document.write('<OPTION VALUE="#35176">Iª-IIae q. 38 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
610 document.write('<OPTION VALUE="#35177">Iª-IIae q. 38 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
611 document.write('<OPTION VALUE="#35178">Iª-IIae q. 38 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
612 document.write('<OPTION VALUE="#35179">Iª-IIae q. 38 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
613 document.write('<OPTION VALUE="#35180">Iª-IIae q. 38 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
614 document.write('<OPTION VALUE="#35181">Iª-IIae q. 38 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
615 document.write('<OPTION VALUE="#35182">Iª-IIae q. 38 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
616 document.write('<OPTION VALUE="#35183">Iª-IIae q. 38 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
617 document.write('<OPTION VALUE="#35184">Iª-IIae q. 38 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
618 document.write('<OPTION VALUE="#35185">Iª-IIae q. 38 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
619 document.write('<OPTION VALUE="#35186">Iª-IIae q. 38 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
620 document.write('<OPTION VALUE="#35187">Iª-IIae q. 38 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
621 document.write('<OPTION VALUE="#35188">Iª-IIae q. 38 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
622 document.write('<OPTION VALUE="#35189">Iª-IIae q. 38 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
623 document.write('<OPTION VALUE="#35190">Iª-IIae q. 38 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
624 document.write('<OPTION VALUE="#35191">Iª-IIae q. 38 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
625 document.write('<OPTION VALUE="#35192">Iª-IIae q. 38 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
626 document.write('<OPTION VALUE="#35193">Iª-IIae q. 38 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
627 document.write('<OPTION VALUE="#35194">Iª-IIae q. 38 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
628 document.write('<OPTION VALUE="#35195">Iª-IIae q. 38 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
629 document.write('<OPTION VALUE="#35196">Iª-IIae q. 38 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
630 document.write('<OPTION VALUE="#35197">Iª-IIae q. 38 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
631 document.write('<OPTION VALUE="#35198">Iª-IIae q. 38 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
632 document.write('<OPTION VALUE="#35199">Iª-IIae q. 39 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
633 document.write('<OPTION VALUE="#35200">Iª-IIae q. 39 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
634 document.write('<OPTION VALUE="#35201">Iª-IIae q. 39 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
635 document.write('<OPTION VALUE="#35202">Iª-IIae q. 39 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
636 document.write('<OPTION VALUE="#35203">Iª-IIae q. 39 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
637 document.write('<OPTION VALUE="#35204">Iª-IIae q. 39 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
638 document.write('<OPTION VALUE="#35205">Iª-IIae q. 39 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
639 document.write('<OPTION VALUE="#35206">Iª-IIae q. 39 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
640 document.write('<OPTION VALUE="#35207">Iª-IIae q. 39 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
641 document.write('<OPTION VALUE="#35208">Iª-IIae q. 39 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
642 document.write('<OPTION VALUE="#35209">Iª-IIae q. 39 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
643 document.write('<OPTION VALUE="#35210">Iª-IIae q. 39 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
644 document.write('<OPTION VALUE="#35211">Iª-IIae q. 39 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
645 document.write('<OPTION VALUE="#35212">Iª-IIae q. 39 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
646 document.write('<OPTION VALUE="#35213">Iª-IIae q. 39 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
647 document.write('<OPTION VALUE="#35214">Iª-IIae q. 39 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
648 document.write('<OPTION VALUE="#35215">Iª-IIae q. 39 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
649 document.write('<OPTION VALUE="#35216">Iª-IIae q. 39 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
650 document.write('<OPTION VALUE="#35217">Iª-IIae q. 39 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
651 document.write('<OPTION VALUE="#35218">Iª-IIae q. 39 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
652 document.write('<OPTION VALUE="#35219">Iª-IIae q. 39 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
653 document.write('<OPTION VALUE="#35220">Iª-IIae q. 39 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
654 document.write('<OPTION VALUE="#35221">Iª-IIae q. 39 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
655 document.write('<OPTION VALUE="#35222">Iª-IIae q. 39 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
656 document.write('<OPTION VALUE="#35223">Iª-IIae q. 39 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
657 document.write('<OPTION VALUE="#35224">Iª-IIae q. 39 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
658 document.write('<OPTION VALUE="#35225">Iª-IIae q. 39 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
659 document.write('<OPTION VALUE="#35226">Iª-IIae q. 39 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
660 document.write('<OPTION VALUE="#35227">Iª-IIae q. 39 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
661 document.write('<OPTION VALUE="#35228">Iª-IIae q. 39 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
662 document.write('<OPTION VALUE="#35229">Iª-IIae q. 39 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
663 document.write('<OPTION VALUE="#35230">Iª-IIae q. 39 a. 4 ad 3'); |
| 28 | 664 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
665 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
666 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 667 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
668 // --> |
| 28 | 669 //]]> |
| 670 </script><br /> | |
| 671 <hr /> | |
| 672 <br /></div> | |
| 673 <div class="D">Quaestio 26</div> | |
| 674 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 675 <p title="I-II q. 26 pr."><a name="34633"><span class="ref">[34633] | |
| 676 Iª-IIae q. 26 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 677 passionibus animae in speciali. Et primo, de passionibus | |
| 678 concupiscibilis; secundo, de passionibus irascibilis. Prima | |
| 679 consideratio erit tripartita, nam primo considerabimus de amore et | |
| 680 odio; secundo, de concupiscentia et fuga tertio, de delectatione et | |
| 681 tristitia. Circa amorem consideranda sunt tria, primo, de ipso | |
| 682 amore; secundo, de causa amoris; tertio, de effectibus eius. Circa | |
| 683 primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum amor sit in concupiscibili. | |
| 684 Secundo, utrum amor sit passio. Tertio, utrum amor sit idem quod | |
| 685 dilectio. Quarto, utrum amor convenienter dividatur in amorem | |
| 686 amicitiae et amorem concupiscentiae.</p> | |
| 687 <br /> | |
| 688 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 689 <p title="I-II q. 26 a. 1 arg. 1"><a name="34634"><span class= | |
| 690 "ref">[34634] Iª-IIae q. 26 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 691 sic proceditur. Videtur quod amor non sit in concupiscibili. | |
| 692 Dicitur enim Sap. VIII, hanc, scilicet sapientiam, amavi et | |
| 693 exquisivi a iuventute mea. Sed concupiscibilis, cum sit pars | |
| 694 appetitus sensitivi, non potest tendere in sapientiam, quae non | |
| 695 comprehenditur sensu. Ergo amor non est in concupiscibili.</p> | |
| 696 <p title="I-II q. 26 a. 1 arg. 2"><a name="34635"><span class= | |
| 697 "ref">[34635] Iª-IIae q. 26 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 698 amor videtur esse idem cuilibet passioni, dicit enim Augustinus, in | |
| 699 XIV de Civ. Dei, <i>amor inhians habere quod amatur, cupiditas est; | |
| 700 id autem habens, eoque fruens, laetitia; fugiens quod ei | |
| 701 adversatur, timor est; idque si acciderit sentiens, tristitia | |
| 702 est</i>. Sed non omnis passio est in concupiscibili; sed timor, | |
| 703 etiam hic enumeratus, est in irascibili. Ergo non est simpliciter | |
| 704 dicendum quod amor sit in concupiscibili.</p> | |
| 705 <p title="I-II q. 26 a. 1 arg. 3"><a name="34636"><span class= | |
| 706 "ref">[34636] Iª-IIae q. 26 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 707 Dionysius, in IV cap. de Div. Nom., ponit quendam amorem naturalem. | |
| 708 Sed amor naturalis magis videtur pertinere ad vires naturales, quae | |
| 709 sunt animae vegetabilis. Ergo amor non simpliciter est in | |
| 710 concupiscibili.</p> | |
| 711 <p title="I-II q. 26 a. 1 s. c."><a name="34637"><span class= | |
| 712 "ref">[34637] Iª-IIae q. 26 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 713 est quod philosophus dicit, in II Topic., quod amor est in | |
| 714 concupiscibili.</p> | |
| 715 <p title="I-II q. 26 a. 1 co."><a name="34638"><span class= | |
| 716 "ref">[34638] Iª-IIae q. 26 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 717 dicendum quod amor est aliquid ad appetitum pertinens, cum | |
| 718 utriusque obiectum sit bonum. Unde secundum differentiam appetitus | |
| 719 est differentia amoris. Est enim quidam appetitus non consequens | |
| 720 apprehensionem ipsius appetentis, sed alterius, et huiusmodi | |
| 721 dicitur appetitus naturalis. Res enim naturales appetunt quod eis | |
| 722 convenit secundum suam naturam, non per apprehensionem propriam, | |
| 723 sed per apprehensionem instituentis naturam, ut in I libro dictum | |
| 724 est. Alius autem est appetitus consequens apprehensionem ipsius | |
| 725 appetentis, sed ex necessitate, non ex iudicio libero. Et talis est | |
| 726 appetitus sensitivus in brutis, qui tamen in hominibus aliquid | |
| 727 libertatis participat, inquantum obedit rationi. Alius autem est | |
| 728 appetitus consequens apprehensionem appetentis secundum liberum | |
| 729 iudicium. Et talis est appetitus rationalis sive intellectivus, qui | |
| 730 dicitur voluntas. In unoquoque autem horum appetituum, amor dicitur | |
| 731 illud quod est principium motus tendentis in finem amatum. In | |
| 732 appetitu autem naturali, principium huiusmodi motus est | |
| 733 connaturalitas appetentis ad id in quod tendit, quae dici potest | |
| 734 amor naturalis, sicut ipsa connaturalitas corporis gravis ad locum | |
| 735 medium est per gravitatem, et potest dici amor naturalis. Et | |
| 736 similiter coaptatio appetitus sensitivi, vel voluntatis, ad aliquod | |
| 737 bonum, idest ipsa complacentia boni, dicitur amor sensitivus, vel | |
| 738 intellectivus seu rationalis. Amor igitur sensitivus est in | |
| 739 appetitu sensitivo, sicut amor intellectivus in appetitu | |
| 740 intellectivo. Et pertinet ad concupiscibilem, quia dicitur per | |
| 741 respectum ad bonum absolute, non per respectum ad arduum, quod est | |
| 742 obiectum irascibilis.</p> | |
| 743 <p title="I-II q. 26 a. 1 ad 1"><a name="34639"><span class= | |
| 744 "ref">[34639] Iª-IIae q. 26 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 745 ergo dicendum quod auctoritas illa loquitur de amore intellectivo | |
| 746 vel rationali.</p> | |
| 747 <p title="I-II q. 26 a. 1 ad 2"><a name="34640"><span class= | |
| 748 "ref">[34640] Iª-IIae q. 26 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 749 dicendum quod amor dicitur esse timor, gaudium, cupiditas et | |
| 750 tristitia, non quidem essentialiter, sed causaliter.</p> | |
| 751 <p title="I-II q. 26 a. 1 ad 3"><a name="34641"><span class= | |
| 752 "ref">[34641] Iª-IIae q. 26 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 753 dicendum quod amor naturalis non solum est in viribus animae | |
| 754 vegetativae, sed in omnibus potentiis animae, et etiam in omnibus | |
| 755 partibus corporis, et universaliter in omnibus rebus, quia, ut | |
| 756 Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., <i>omnibus est pulchrum et | |
| 757 bonum amabile</i>; cum unaquaeque res habeat connaturalitatem ad id | |
| 758 quod est sibi conveniens secundum suam naturam.</p> | |
| 759 <br /> | |
| 760 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 761 <p title="I-II q. 26 a. 2 arg. 1"><a name="34642"><span class= | |
| 762 "ref">[34642] Iª-IIae q. 26 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 763 sic proceditur. Videtur quod amor non sit passio. Nulla enim virtus | |
| 764 passio est. Sed omnis amor est virtus quaedam, ut dicit Dionysius, | |
| 765 IV cap. de Div. Nom. Ergo amor non est passio.</p> | |
| 766 <p title="I-II q. 26 a. 2 arg. 2"><a name="34643"><span class= | |
| 767 "ref">[34643] Iª-IIae q. 26 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 768 amor est unio quaedam vel nexus, secundum Augustinum, in libro de | |
| 769 Trin. Sed unio vel nexus non est passio, sed magis relatio. Ergo | |
| 770 amor non est passio.</p> | |
| 771 <p title="I-II q. 26 a. 2 arg. 3"><a name="34644"><span class= | |
| 772 "ref">[34644] Iª-IIae q. 26 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 773 Damascenus dicit, in II libro, quod passio est motus quidam. Amor | |
| 774 autem non importat motum appetitus, qui est desiderium; sed | |
| 775 principium huiusmodi motus. Ergo amor non est passio.</p> | |
| 776 <p title="I-II q. 26 a. 2 s. c."><a name="34645"><span class= | |
| 777 "ref">[34645] Iª-IIae q. 26 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 778 est quod philosophus dicit, in VIII Ethic., quod amor est | |
| 779 passio.</p> | |
| 780 <p title="I-II q. 26 a. 2 co."><a name="34646"><span class= | |
| 781 "ref">[34646] Iª-IIae q. 26 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 782 dicendum quod passio est effectus agentis in patiente. Agens autem | |
| 783 naturale duplicem effectum inducit in patiens, nam primo quidem dat | |
| 784 formam, secundo autem dat motum consequentem formam; sicut generans | |
| 785 dat corpori gravitatem, et motum consequentem ipsam. Et ipsa | |
| 786 gravitas, quae est principium motus ad locum connaturalem propter | |
| 787 gravitatem, potest quodammodo dici amor naturalis. Sic etiam ipsum | |
| 788 appetibile dat appetitui, primo quidem, quandam coaptationem ad | |
| 789 ipsum, quae est complacentia appetibilis; ex qua sequitur motus ad | |
| 790 appetibile. Nam appetitivus motus circulo agitur, ut dicitur in III | |
| 791 de anima, appetibile enim movet appetitum, faciens se quodammodo in | |
| 792 eius intentione; et appetitus tendit in appetibile realiter | |
| 793 consequendum, ut sit ibi finis motus, ubi fuit principium. Prima | |
| 794 ergo immutatio appetitus ab appetibili vocatur amor, qui nihil est | |
| 795 aliud quam complacentia appetibilis; et ex hac complacentia | |
| 796 sequitur motus in appetibile, qui est desiderium; et ultimo quies, | |
| 797 quae est gaudium. Sic ergo, cum amor consistat in quadam | |
| 798 immutatione appetitus ab appetibili, manifestum est quod amor et | |
| 799 passio, proprie quidem, secundum quod est in concupiscibili; | |
| 800 communiter autem, et extenso nomine, secundum quod est in | |
| 801 voluntate.</p> | |
| 802 <p title="I-II q. 26 a. 2 ad 1"><a name="34647"><span class= | |
| 803 "ref">[34647] Iª-IIae q. 26 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 804 ergo dicendum quod, quia virtus significat principium motus vel | |
| 805 actionis, ideo amor, inquantum est principium appetitivi motus, a | |
| 806 Dionysio vocatur virtus.</p> | |
| 807 <p title="I-II q. 26 a. 2 ad 2"><a name="34648"><span class= | |
| 808 "ref">[34648] Iª-IIae q. 26 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 809 dicendum quod unio pertinet ad amorem, inquantum per complacentiam | |
| 810 appetitus amans se habet ad id quod amat, sicut ad seipsum, vel ad | |
| 811 aliquid sui. Et sic patet quod amor non est ipsa relatio unionis, | |
| 812 sed unio est consequens amorem. Unde et Dionysius dicit quod amor | |
| 813 est virtus unitiva, et philosophus dicit, in II Polit., quod unio | |
| 814 est opus amoris.</p> | |
| 815 <p title="I-II q. 26 a. 2 ad 3"><a name="34649"><span class= | |
| 816 "ref">[34649] Iª-IIae q. 26 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 817 dicendum quod amor, etsi non nominet motum appetitus tendentem in | |
| 818 appetibile, nominat tamen motum appetitus quo immutatur ab | |
| 819 appetibili, ut ei appetibile complaceat.</p> | |
| 820 <br /> | |
| 821 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 822 <p title="I-II q. 26 a. 3 arg. 1"><a name="34650"><span class= | |
| 823 "ref">[34650] Iª-IIae q. 26 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 824 sic proceditur. Videtur quod amor sit idem quod dilectio. Dionysius | |
| 825 enim, IV cap. de Div. Nom., dicit quod hoc modo se habent amor et | |
| 826 dilectio, <i>sicut quatuor et bis duo, rectilineum et habens rectas | |
| 827 lineas</i>. Sed ista significant idem. Ergo amor et dilectio | |
| 828 significant idem.</p> | |
| 829 <p title="I-II q. 26 a. 3 arg. 2"><a name="34651"><span class= | |
| 830 "ref">[34651] Iª-IIae q. 26 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 831 appetitivi motus secundum obiecta differunt. Sed idem est obiectum | |
| 832 dilectionis et amoris. Ergo sunt idem.</p> | |
| 833 <p title="I-II q. 26 a. 3 arg. 3"><a name="34652"><span class= | |
| 834 "ref">[34652] Iª-IIae q. 26 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 835 si dilectio et amor in aliquo differunt, maxime in hoc differre | |
| 836 videntur, quod dilectio sit in bono accipienda, amor autem in malo, | |
| 837 ut quidam dixerunt, secundum quod Augustinus narrat, in XIV de Civ. | |
| 838 Dei. Sed hoc modo non differunt, quia, ut ibidem Augustinus dicit, | |
| 839 in sacris Scripturis utrumque accipitur in bono et in malo. Ergo | |
| 840 amor et dilectio non differunt; sicut ipse Augustinus ibidem | |
| 841 concludit quod <i>non est aliud amorem dicere, et aliud dilectionem | |
| 842 dicere</i>.</p> | |
| 843 <p title="I-II q. 26 a. 3 s. c."><a name="34653"><span class= | |
| 844 "ref">[34653] Iª-IIae q. 26 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 845 est quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod <i>quibusdam | |
| 846 sanctorum visum est divinius esse nomen amoris quam nomen | |
| 847 dilectionis</i>.</p> | |
| 848 <p title="I-II q. 26 a. 3 co."><a name="34654"><span class= | |
| 849 "ref">[34654] Iª-IIae q. 26 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 850 dicendum quod quatuor nomina inveniuntur ad idem quodammodo | |
| 851 pertinentia, scilicet amor, dilectio, caritas et amicitia. | |
| 852 Differunt tamen in hoc, quod amicitia, secundum philosophum in VIII | |
| 853 Ethic., est quasi habitus; amor autem et dilectio significantur per | |
| 854 modum actus vel passionis; caritas autem utroque modo accipi | |
| 855 potest. Differenter tamen significatur actus per ista tria. Nam | |
| 856 amor communius est inter ea, omnis enim dilectio vel caritas est | |
| 857 amor, sed non e converso. Addit enim dilectio supra amorem, | |
| 858 electionem praecedentem, ut ipsum nomen sonat. Unde dilectio non | |
| 859 est in concupiscibili, sed in voluntate tantum, et est in sola | |
| 860 rationali natura. Caritas autem addit supra amorem, perfectionem | |
| 861 quandam amoris, inquantum id quod amatur magni pretii aestimatur, | |
| 862 ut ipsum nomen designat.</p> | |
| 863 <p title="I-II q. 26 a. 3 ad 1"><a name="34655"><span class= | |
| 864 "ref">[34655] Iª-IIae q. 26 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 865 ergo dicendum quod Dionysius loquitur de amore et dilectione, | |
| 866 secundum quod sunt in appetitu intellectivo, sic enim amor idem est | |
| 867 quod dilectio.</p> | |
| 868 <p title="I-II q. 26 a. 3 ad 2"><a name="34656"><span class= | |
| 869 "ref">[34656] Iª-IIae q. 26 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 870 dicendum quod obiectum amoris est communius quam obiectum | |
| 871 dilectionis, quia ad plura se extendit amor quam dilectio, sicut | |
| 872 dictum est.</p> | |
| 873 <p title="I-II q. 26 a. 3 ad 3"><a name="34657"><span class= | |
| 874 "ref">[34657] Iª-IIae q. 26 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 875 dicendum quod non differunt amor et dilectio secundum differentiam | |
| 876 boni et mali, sed sicut dictum est. In parte tamen intellectiva | |
| 877 idem est amor et dilectio. Et sic loquitur ibi Augustinus de amore, | |
| 878 unde parum post subdit quod <i>recta voluntas est bonus amor, et | |
| 879 perversa voluntas est malus amor</i>. Quia tamen amor, qui est | |
| 880 passio concupiscibilis, plurimos inclinat ad malum, inde habuerunt | |
| 881 occasionem qui praedictam differentiam assignaverunt.</p> | |
| 882 <p title="I-II q. 26 a. 3 ad 4"><a name="34658"><span class= | |
| 883 "ref">[34658] Iª-IIae q. 26 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 884 dicendum quod ideo aliqui posuerunt, etiam in ipsa voluntate, nomen | |
| 885 amoris esse divinius nomine dilectionis, quia amor importat quandam | |
| 886 passionem, praecipue secundum quod est in appetitu sensitivo; | |
| 887 dilectio autem praesupponit iudicium rationis. Magis autem homo in | |
| 888 Deum tendere potest per amorem, passive quodammodo ab ipso Deo | |
| 889 attractus, quam ad hoc eum propria ratio ducere possit, quod | |
| 890 pertinet ad rationem dilectionis, ut dictum est. Et propter hoc, | |
| 891 divinius est amor quam dilectio.</p> | |
| 892 <br /> | |
| 893 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 894 <p title="I-II q. 26 a. 4 arg. 1"><a name="34659"><span class= | |
| 895 "ref">[34659] Iª-IIae q. 26 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 896 sic proceditur. Videtur quod amor inconvenienter dividatur in | |
| 897 amorem amicitiae et concupiscentiae. Amor enim est passio, amicitia | |
| 898 vero est habitus, ut dicit philosophus, in VIII Ethic. Sed habitus | |
| 899 non potest esse pars divisiva passionis. Ergo amor non convenienter | |
| 900 dividitur per amorem concupiscentiae et amorem amicitiae.</p> | |
| 901 <p title="I-II q. 26 a. 4 arg. 2"><a name="34660"><span class= | |
| 902 "ref">[34660] Iª-IIae q. 26 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 903 nihil dividitur per id quod ei connumeratur, non enim homo | |
| 904 connumeratur animali. Sed concupiscentia connumeratur amori, sicut | |
| 905 alia passio ab amore. Ergo amor non potest dividi per | |
| 906 concupiscentiam.</p> | |
| 907 <p title="I-II q. 26 a. 4 arg. 3"><a name="34661"><span class= | |
| 908 "ref">[34661] Iª-IIae q. 26 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 909 secundum philosophum, in VIII Ethic., triplex est amicitia, utilis, | |
| 910 delectabilis et honesta. Sed amicitia utilis et delectabilis habet | |
| 911 concupiscentiam. Ergo concupiscentia non debet dividi contra | |
| 912 amicitiam.</p> | |
| 913 <p title="I-II q. 26 a. 4 s. c."><a name="34662"><span class= | |
| 914 "ref">[34662] Iª-IIae q. 26 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 915 quaedam dicimur amare quia ea concupiscimus, sicut <i>dicitur | |
| 916 aliquis amare vinum propter dulce quod in eo concupiscit</i>, ut | |
| 917 dicitur in II Topic. Sed ad vinum, et ad huiusmodi, non habemus | |
| 918 amicitiam, ut dicitur in VIII Ethic. Ergo alius est amor | |
| 919 concupiscentiae, et alius est amor amicitiae.</p> | |
| 920 <p title="I-II q. 26 a. 4 co."><a name="34663"><span class= | |
| 921 "ref">[34663] Iª-IIae q. 26 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 922 dicendum quod, sicut philosophus dicit in II Rhetoric., amare est | |
| 923 velle alicui bonum. Sic ergo motus amoris in duo tendit, scilicet | |
| 924 in bonum quod quis vult alicui, vel sibi vel alii; et in illud cui | |
| 925 vult bonum. Ad illud ergo bonum quod quis vult alteri, habetur amor | |
| 926 concupiscentiae, ad illud autem cui aliquis vult bonum, habetur | |
| 927 amor amicitiae. Haec autem divisio est secundum prius et posterius. | |
| 928 Nam id quod amatur amore amicitiae, simpliciter et per se amatur, | |
| 929 quod autem amatur amore concupiscentiae, non simpliciter et | |
| 930 secundum se amatur, sed amatur alteri. Sicut enim ens simpliciter | |
| 931 est quod habet esse, ens autem secundum quid quod est in alio; ita | |
| 932 bonum, quod convertitur cum ente, simpliciter quidem est quod ipsum | |
| 933 habet bonitatem; quod autem est bonum alterius, est bonum secundum | |
| 934 quid. Et per consequens amor quo amatur aliquid ut ei sit bonum, | |
| 935 est amor simpliciter, amor autem quo amatur aliquid ut sit bonum | |
| 936 alterius, est amor secundum quid.</p> | |
| 937 <p title="I-II q. 26 a. 4 ad 1"><a name="34664"><span class= | |
| 938 "ref">[34664] Iª-IIae q. 26 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 939 ergo dicendum quod amor non dividitur per amicitiam et | |
| 940 concupiscentiam, sed per amorem amicitiae et concupiscentiae. Nam | |
| 941 ille proprie dicitur amicus, cui aliquod bonum volumus, illud autem | |
| 942 dicimur concupiscere, quod volumus nobis.</p> | |
| 943 <p title="I-II q. 26 a. 4 ad 2"><a name="34665"><span class= | |
| 944 "ref">[34665] Iª-IIae q. 26 a. 4 ad 2</span></a> Et per hoc | |
| 945 patet solutio ad secundum.</p> | |
| 946 <p title="I-II q. 26 a. 4 ad 3"><a name="34666"><span class= | |
| 947 "ref">[34666] Iª-IIae q. 26 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 948 dicendum quod in amicitia utilis et delectabilis, vult quidem | |
| 949 aliquis aliquod bonum amico, et quantum ad hoc salvatur ibi ratio | |
| 950 amicitiae. Sed quia illud bonum refert ulterius ad suam | |
| 951 delectationem vel utilitatem, inde est quod amicitia utilis et | |
| 952 delectabilis, inquantum trahitur ad amorem concupiscentiae, deficit | |
| 953 a ratione verae amicitiae.</p> | |
| 954 <br /> | |
| 955 <div class="D">Quaestio 27</div> | |
| 956 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 957 <p title="I-II q. 27 pr."><a name="34667"><span class="ref">[34667] | |
| 958 Iª-IIae q. 27 pr.</span></a> Deinde considerandum est de causa | |
| 959 amoris. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum bonum sit | |
| 960 sola causa amoris. Secundo, utrum cognitio sit causa amoris. | |
| 961 Tertio, utrum similitudo. Quarto, utrum aliqua alia animae | |
| 962 passionum.</p> | |
| 963 <br /> | |
| 964 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 965 <p title="I-II q. 27 a. 1 arg. 1"><a name="34668"><span class= | |
| 966 "ref">[34668] Iª-IIae q. 27 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 967 sic proceditur. Videtur quod non solum bonum sit causa amoris. | |
| 968 Bonum enim non est causa amoris, nisi quia amatur. Sed contingit | |
| 969 etiam malum amari, secundum illud Psalmi X, <i>qui diligit | |
| 970 iniquitatem, odit animam suam</i>, alioquin omnis amor esset bonus. | |
| 971 Ergo non solum bonum est causa amoris.</p> | |
| 972 <p title="I-II q. 27 a. 1 arg. 2"><a name="34669"><span class= | |
| 973 "ref">[34669] Iª-IIae q. 27 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 974 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>eos qui mala sua | |
| 975 dicunt, amamus</i>. Ergo videtur quod malum sit causa amoris.</p> | |
| 976 <p title="I-II q. 27 a. 1 arg. 3"><a name="34670"><span class= | |
| 977 "ref">[34670] Iª-IIae q. 27 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 978 Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod non solum bonum, sed | |
| 979 etiam pulchrum est omnibus amabile.</p> | |
| 980 <p title="I-II q. 27 a. 1 s. c."><a name="34671"><span class= | |
| 981 "ref">[34671] Iª-IIae q. 27 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 982 est quod Augustinus dicit, VIII de Trin., <i>non amatur certe nisi | |
| 983 bonum</i>. Solum igitur bonum est causa amoris.</p> | |
| 984 <p title="I-II q. 27 a. 1 co."><a name="34672"><span class= | |
| 985 "ref">[34672] Iª-IIae q. 27 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 986 dicendum quod, sicut supra dictum est, amor ad appetitivam | |
| 987 potentiam pertinet, quae est vis passiva. Unde obiectum eius | |
| 988 comparatur ad ipsam sicut causa motus vel actus ipsius. Oportet | |
| 989 igitur ut illud sit proprie causa amoris quod est amoris obiectum. | |
| 990 Amoris autem proprium obiectum est bonum, quia, ut dictum est, amor | |
| 991 importat quandam connaturalitatem vel complacentiam amantis ad | |
| 992 amatum; unicuique autem est bonum id quod est sibi connaturale et | |
| 993 proportionatum. Unde relinquitur quod bonum sit propria causa | |
| 994 amoris.</p> | |
| 995 <p title="I-II q. 27 a. 1 ad 1"><a name="34673"><span class= | |
| 996 "ref">[34673] Iª-IIae q. 27 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 997 ergo dicendum quod malum nunquam amatur nisi sub ratione boni, | |
| 998 scilicet inquantum est secundum quid bonum, et apprehenditur ut | |
| 999 simpliciter bonum. Et sic aliquis amor est malus, inquantum tendit | |
| 1000 in id quod non est simpliciter verum bonum. Et per hunc modum homo | |
| 1001 diligit iniquitatem, inquantum per iniquitatem adipiscitur aliquod | |
| 1002 bonum, puta delectationem vel pecuniam vel aliquid huiusmodi.</p> | |
| 1003 <p title="I-II q. 27 a. 1 ad 2"><a name="34674"><span class= | |
| 1004 "ref">[34674] Iª-IIae q. 27 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1005 dicendum quod illi qui mala sua dicunt, non propter mala amantur, | |
| 1006 sed propter hoc quod dicunt mala, hoc enim quod est dicere mala | |
| 1007 sua, habet rationem boni, inquantum excludit fictionem seu | |
| 1008 simulationem.</p> | |
| 1009 <p title="I-II q. 27 a. 1 ad 3"><a name="34675"><span class= | |
| 1010 "ref">[34675] Iª-IIae q. 27 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1011 dicendum quod pulchrum est idem bono, sola ratione differens. Cum | |
| 1012 enim bonum sit quod omnia appetunt, de ratione boni est quod in eo | |
| 1013 quietetur appetitus, sed ad rationem pulchri pertinet quod in eius | |
| 1014 aspectu seu cognitione quietetur appetitus. Unde et illi sensus | |
| 1015 praecipue respiciunt pulchrum, qui maxime cognoscitivi sunt, | |
| 1016 scilicet visus et auditus rationi deservientes, dicimus enim | |
| 1017 pulchra visibilia et pulchros sonos. In sensibilibus autem aliorum | |
| 1018 sensuum, non utimur nomine pulchritudinis, non enim dicimus | |
| 1019 pulchros sapores aut odores. Et sic patet quod pulchrum addit supra | |
| 1020 bonum, quendam ordinem ad vim cognoscitivam, ita quod bonum dicatur | |
| 1021 id quod simpliciter complacet appetitui; pulchrum autem dicatur id | |
| 1022 cuius ipsa apprehensio placet.</p> | |
| 1023 <br /> | |
| 1024 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1025 <p title="I-II q. 27 a. 2 arg. 1"><a name="34676"><span class= | |
| 1026 "ref">[34676] Iª-IIae q. 27 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1027 sic proceditur. Videtur quod cognitio non sit causa amoris. Quod | |
| 1028 enim aliquid quaeratur, hoc contingit ex amore. Sed aliqua | |
| 1029 quaeruntur quae nesciuntur, sicut scientiae, cum enim in his idem | |
| 1030 sit eas habere quod eas nosse, ut Augustinus dicit in libro | |
| 1031 octoginta trium quaest., si cognoscerentur, haberentur, et non | |
| 1032 quaererentur. Ergo cognitio non est causa amoris.</p> | |
| 1033 <p title="I-II q. 27 a. 2 arg. 2"><a name="34677"><span class= | |
| 1034 "ref">[34677] Iª-IIae q. 27 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1035 eiusdem rationis videtur esse quod aliquid incognitum ametur, et | |
| 1036 quod aliquid ametur plus quam cognoscatur. Sed aliqua amantur plus | |
| 1037 quam cognoscantur, sicut Deus, qui in hac vita potest per seipsum | |
| 1038 amari, non autem per seipsum cognosci. Ergo cognitio non est causa | |
| 1039 amoris.</p> | |
| 1040 <p title="I-II q. 27 a. 2 arg. 3"><a name="34678"><span class= | |
| 1041 "ref">[34678] Iª-IIae q. 27 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1042 si cognitio esset causa amoris, non posset inveniri amor ubi non | |
| 1043 est cognitio. Sed in omnibus rebus invenitur amor, ut dicit | |
| 1044 Dionysius in IV cap. de Div. Nom., non autem in omnibus invenitur | |
| 1045 cognitio. Ergo cognitio non est causa amoris.</p> | |
| 1046 <p title="I-II q. 27 a. 2 s. c."><a name="34679"><span class= | |
| 1047 "ref">[34679] Iª-IIae q. 27 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1048 est quod Augustinus probat, in X de Trin., quod <i>nullus potest | |
| 1049 amare aliquid incognitum</i>.</p> | |
| 1050 <p title="I-II q. 27 a. 2 co."><a name="34680"><span class= | |
| 1051 "ref">[34680] Iª-IIae q. 27 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1052 dicendum quod, sicut dictum est, bonum est causa amoris per modum | |
| 1053 obiecti. Bonum autem non est obiectum appetitus, nisi prout est | |
| 1054 apprehensum. Et ideo amor requirit aliquam apprehensionem boni quod | |
| 1055 amatur. Et propter hoc philosophus dicit, IX Ethic., quod visio | |
| 1056 corporalis est principium amoris sensitivi. Et similiter | |
| 1057 contemplatio spiritualis pulchritudinis vel bonitatis, est | |
| 1058 principium amoris spiritualis. Sic igitur cognitio est causa | |
| 1059 amoris, ea ratione qua et bonum, quod non potest amari nisi | |
| 1060 cognitum.</p> | |
| 1061 <p title="I-II q. 27 a. 2 ad 1"><a name="34681"><span class= | |
| 1062 "ref">[34681] Iª-IIae q. 27 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1063 ergo dicendum quod ille qui quaerit scientiam, non omnino ignorat | |
| 1064 eam, sed secundum aliquid eam praecognoscit, vel in universali, vel | |
| 1065 in aliquo eius effectu, vel per hoc quod audit eam laudari, ut | |
| 1066 Augustinus dicit, X de Trin. Sic autem eam cognoscere non est eam | |
| 1067 habere; sed cognoscere eam perfecte.</p> | |
| 1068 <p title="I-II q. 27 a. 2 ad 2"><a name="34682"><span class= | |
| 1069 "ref">[34682] Iª-IIae q. 27 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1070 dicendum quod aliquid requiritur ad perfectionem cognitionis, quod | |
| 1071 non requiritur ad perfectionem amoris. Cognitio enim ad rationem | |
| 1072 pertinet, cuius est distinguere inter ea quae secundum rem sunt | |
| 1073 coniuncta, et componere quodammodo ea quae sunt diversa, unum | |
| 1074 alteri comparando. Et ideo ad perfectionem cognitionis requiritur | |
| 1075 quod homo cognoscat singillatim quidquid est in re, sicut partes et | |
| 1076 virtutes et proprietates. Sed amor est in vi appetitiva, quae | |
| 1077 respicit rem secundum quod in se est. Unde ad perfectionem amoris | |
| 1078 sufficit quod res prout in se apprehenditur, ametur. Ob hoc ergo | |
| 1079 contingit quod aliquid plus amatur quam cognoscatur, quia potest | |
| 1080 perfecte amari, etiam si non perfecte cognoscatur. Sicut maxime | |
| 1081 patet in scientiis, quas aliqui amant propter aliquam summariam | |
| 1082 cognitionem quam de eis habent, puta quod sciunt rhetoricam esse | |
| 1083 scientiam per quam homo potest persuadere, et hoc in rhetorica | |
| 1084 amant. Et similiter est dicendum circa amorem Dei.</p> | |
| 1085 <p title="I-II q. 27 a. 2 ad 3"><a name="34683"><span class= | |
| 1086 "ref">[34683] Iª-IIae q. 27 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1087 dicendum quod etiam amor naturalis, qui est in omnibus rebus, | |
| 1088 causatur ex aliqua cognitione, non quidem in ipsis rebus | |
| 1089 naturalibus existente, sed in eo qui naturam instituit, ut supra | |
| 1090 dictum est.</p> | |
| 1091 <br /> | |
| 1092 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1093 <p title="I-II q. 27 a. 3 arg. 1"><a name="34684"><span class= | |
| 1094 "ref">[34684] Iª-IIae q. 27 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1095 sic proceditur. Videtur quod similitudo non sit causa amoris. Idem | |
| 1096 enim non est causa contrariorum. Sed similitudo est causa odii, | |
| 1097 dicitur enim Prov. XIII, quod <i>inter superbos semper sunt | |
| 1098 iurgia</i>; et philosophus dicit, in VIII Ethic., quod figuli | |
| 1099 corrixantur ad invicem. Ergo similitudo non est causa amoris.</p> | |
| 1100 <p title="I-II q. 27 a. 3 arg. 2"><a name="34685"><span class= | |
| 1101 "ref">[34685] Iª-IIae q. 27 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1102 Augustinus dicit, in IV Confess., quod <i>aliquis amat in alio quod | |
| 1103 esse non vellet, sicut homo amat histrionem, qui non vellet esse | |
| 1104 histrio</i>. Hoc autem non contingeret, si similitudo esset propria | |
| 1105 causa amoris, sic enim homo amaret in altero quod ipse haberet, vel | |
| 1106 vellet habere. Ergo similitudo non est causa amoris.</p> | |
| 1107 <p title="I-II q. 27 a. 3 arg. 3"><a name="34686"><span class= | |
| 1108 "ref">[34686] Iª-IIae q. 27 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1109 quilibet homo amat id quo indiget, etiam si illud non habeat, sicut | |
| 1110 infirmus amat sanitatem, et pauper amat divitias. Sed inquantum | |
| 1111 indiget et caret eis, habet dissimilitudinem ad ipsa. Ergo non | |
| 1112 solum similitudo, sed etiam dissimilitudo est causa amoris.</p> | |
| 1113 <p title="I-II q. 27 a. 3 arg. 4"><a name="34687"><span class= | |
| 1114 "ref">[34687] Iª-IIae q. 27 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1115 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>beneficos in pecunias | |
| 1116 et salutem amamus, et similiter eos qui circa mortuos servant | |
| 1117 amicitiam, omnes diligunt</i>. Non autem omnes sunt tales. Ergo | |
| 1118 similitudo non est causa amoris.</p> | |
| 1119 <p title="I-II q. 27 a. 3 s. c."><a name="34688"><span class= | |
| 1120 "ref">[34688] Iª-IIae q. 27 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1121 est quod dicitur Eccli. XIII, <i>omne animal diligit simile | |
| 1122 sibi</i>.</p> | |
| 1123 <p title="I-II q. 27 a. 3 co."><a name="34689"><span class= | |
| 1124 "ref">[34689] Iª-IIae q. 27 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1125 dicendum quod similitudo, proprie loquendo, est causa amoris. Sed | |
| 1126 considerandum est quod similitudo inter aliqua potest attendi | |
| 1127 dupliciter. Uno modo, ex hoc quod utrumque habet idem in actu, | |
| 1128 sicut duo habentes albedinem, dicuntur similes. Alio modo, ex hoc | |
| 1129 quod unum habet in potentia et in quadam inclinatione, illud quod | |
| 1130 aliud habet in actu, sicut si dicamus quod corpus grave existens | |
| 1131 extra suum locum, habet similitudinem cum corpore gravi in suo loco | |
| 1132 existenti. Vel etiam secundum quod potentia habet similitudinem ad | |
| 1133 actum ipsum, nam in ipsa potentia quodammodo est actus. Primus ergo | |
| 1134 similitudinis modus causat amorem amicitiae, seu benevolentiae. Ex | |
| 1135 hoc enim quod aliqui duo sunt similes, quasi habentes unam formam, | |
| 1136 sunt quodammodo unum in forma illa, sicut duo homines sunt unum in | |
| 1137 specie humanitatis, et duo albi in albedine. Et ideo affectus unius | |
| 1138 tendit in alterum, sicut in unum sibi; et vult ei bonum sicut et | |
| 1139 sibi. Sed secundus modus similitudinis causat amorem | |
| 1140 concupiscentiae, vel amicitiam utilis seu delectabilis. Quia | |
| 1141 unicuique existenti in potentia, inquantum huiusmodi, inest | |
| 1142 appetitus sui actus, et in eius consecutione delectatur, si sit | |
| 1143 sentiens et cognoscens. Dictum est autem supra quod in amore | |
| 1144 concupiscentiae amans proprie amat seipsum, cum vult illud bonum | |
| 1145 quod concupiscit. Magis autem unusquisque seipsum amat quam alium, | |
| 1146 quia sibi unus est in substantia, alteri vero in similitudine | |
| 1147 alicuius formae. Et ideo si ex eo quod est sibi similis in | |
| 1148 participatione formae, impediatur ipsemet a consecutione boni quod | |
| 1149 amat; efficitur ei odiosus, non inquantum est similis, sed | |
| 1150 inquantum est proprii boni impeditivus. Et propter hoc figuli | |
| 1151 corrixantur ad invicem, quia se invicem impediunt in proprio lucro, | |
| 1152 et inter superbos sunt iurgia, quia se invicem impediunt in propria | |
| 1153 excellentia, quam concupiscunt.</p> | |
| 1154 <p title="I-II q. 27 a. 3 ad 1"><a name="34690"><span class= | |
| 1155 "ref">[34690] Iª-IIae q. 27 a. 3 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1156 patet responsio ad primum.</p> | |
| 1157 <p title="I-II q. 27 a. 3 ad 2"><a name="34691"><span class= | |
| 1158 "ref">[34691] Iª-IIae q. 27 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1159 dicendum quod in hoc etiam quod aliquis in altero amat quod in se | |
| 1160 non amat, invenitur ratio similitudinis secundum | |
| 1161 proportionalitatem, nam sicut se habet alius ad hoc quod in eo | |
| 1162 amatur, ita ipse se habet ad hoc quod in se amat. Puta si bonus | |
| 1163 cantor bonum amet scriptorem, attenditur ibi similitudo | |
| 1164 proportionis, secundum quod uterque habet quod convenit ei secundum | |
| 1165 suam artem.</p> | |
| 1166 <p title="I-II q. 27 a. 3 ad 3"><a name="34692"><span class= | |
| 1167 "ref">[34692] Iª-IIae q. 27 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1168 dicendum quod ille qui amat hoc quo indiget, habet similitudinem ad | |
| 1169 id quod amat sicut quod est potentia ad actum, ut dictum est.</p> | |
| 1170 <p title="I-II q. 27 a. 3 ad 4"><a name="34693"><span class= | |
| 1171 "ref">[34693] Iª-IIae q. 27 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1172 dicendum quod secundum eandem similitudinem potentiae ad actum, | |
| 1173 ille qui non est liberalis, amat eum qui est liberalis, inquantum | |
| 1174 expectat ab eo aliquid quod desiderat. Et eadem ratio est de | |
| 1175 perseverante in amicitia ad eum qui non perseverat. Utrobique enim | |
| 1176 videtur esse amicitia propter utilitatem. Vel dicendum quod, licet | |
| 1177 non omnes homines habeant huiusmodi virtutes secundum habitum | |
| 1178 completum, habent tamen ea secundum quaedam seminalia rationis, | |
| 1179 secundum quae, qui non habet virtutem, diligit virtuosum, tanquam | |
| 1180 suae naturali rationi conformem.</p> | |
| 1181 <br /> | |
| 1182 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1183 <p title="I-II q. 27 a. 4 arg. 1"><a name="34694"><span class= | |
| 1184 "ref">[34694] Iª-IIae q. 27 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1185 sic proceditur. Videtur quod aliqua alia passio possit esse causa | |
| 1186 amoris. Dicit enim philosophus, in VIII Ethic., quod aliqui amantur | |
| 1187 propter delectationem. Sed delectatio est passio quaedam. Ergo | |
| 1188 aliqua alia passio est causa amoris.</p> | |
| 1189 <p title="I-II q. 27 a. 4 arg. 2"><a name="34695"><span class= | |
| 1190 "ref">[34695] Iª-IIae q. 27 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1191 desiderium quaedam passio est. Sed aliquos amamus propter | |
| 1192 desiderium alicuius quod ab eis expectamus, sicut apparet in omni | |
| 1193 amicitia quae est propter utilitatem. Ergo aliqua alia passio est | |
| 1194 causa amoris.</p> | |
| 1195 <p title="I-II q. 27 a. 4 arg. 3"><a name="34696"><span class= | |
| 1196 "ref">[34696] Iª-IIae q. 27 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1197 Augustinus dicit, in X de Trin., <i>cuius rei adipiscendae spem | |
| 1198 quisque non gerit, aut tepide amat, aut omnino non amat, quamvis | |
| 1199 quam pulchra sit videat</i>. Ergo spes etiam est causa amoris.</p> | |
| 1200 <p title="I-II q. 27 a. 4 s. c."><a name="34697"><span class= | |
| 1201 "ref">[34697] Iª-IIae q. 27 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1202 est quod omnes aliae affectiones animi ex amore causantur, ut | |
| 1203 Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei.</p> | |
| 1204 <p title="I-II q. 27 a. 4 co."><a name="34698"><span class= | |
| 1205 "ref">[34698] Iª-IIae q. 27 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1206 dicendum quod nulla alia passio animae est quae non praesupponat | |
| 1207 aliquem amorem. Cuius ratio est quia omnis alia passio animae vel | |
| 1208 importat motum ad aliquid, vel quietem in aliquo. Omnis autem motus | |
| 1209 in aliquid, vel quies in aliquo, ex aliqua connaturalitate vel | |
| 1210 coaptatione procedit, quae pertinet ad rationem amoris. Unde | |
| 1211 impossibile est quod aliqua alia passio animae sit causa | |
| 1212 universaliter omnis amoris. Contingit tamen aliquam aliam passionem | |
| 1213 esse causam amoris alicuius, sicut etiam unum bonum est causa | |
| 1214 alterius.</p> | |
| 1215 <p title="I-II q. 27 a. 4 ad 1"><a name="34699"><span class= | |
| 1216 "ref">[34699] Iª-IIae q. 27 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1217 ergo dicendum quod, cum aliquis amat aliquid propter delectationem, | |
| 1218 amor quidem ille causatur ex delectatione, sed delectatio illa | |
| 1219 iterum causatur ex alio amore praecedente; nullus enim delectatur | |
| 1220 nisi in re aliquo modo amata.</p> | |
| 1221 <p title="I-II q. 27 a. 4 ad 2"><a name="34700"><span class= | |
| 1222 "ref">[34700] Iª-IIae q. 27 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1223 dicendum quod desiderium rei alicuius semper praesupponit amorem | |
| 1224 illius rei. Sed desiderium alicuius rei potest esse causa ut res | |
| 1225 alia ametur, sicut qui desiderat pecuniam, amat propter hoc eum a | |
| 1226 quo pecuniam recipit.</p> | |
| 1227 <p title="I-II q. 27 a. 4 ad 3"><a name="34701"><span class= | |
| 1228 "ref">[34701] Iª-IIae q. 27 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1229 dicendum quod spes causat vel auget amorem, et ratione | |
| 1230 delectationis, quia delectationem causat, et etiam ratione | |
| 1231 desiderii, quia spes desiderium fortificat, non enim ita intense | |
| 1232 desideramus quae non speramus. Sed tamen et ipsa spes est alicuius | |
| 1233 boni amati.</p> | |
| 1234 <br /> | |
| 1235 <div class="D">Quaestio 28</div> | |
| 1236 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1237 <p title="I-II q. 28 pr."><a name="34702"><span class="ref">[34702] | |
| 1238 Iª-IIae q. 28 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 1239 effectibus amoris. Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum unio | |
| 1240 sit effectus amoris. Secundo, utrum mutua inhaesio. Tertio, utrum | |
| 1241 extasis sit effectus amoris. Quarto, utrum zelus. Quinto, utrum | |
| 1242 amor sit passio laesiva amantis. Sexto, utrum amor sit causa omnium | |
| 1243 quae amans agit.</p> | |
| 1244 <br /> | |
| 1245 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1246 <p title="I-II q. 28 a. 1 arg. 1"><a name="34703"><span class= | |
| 1247 "ref">[34703] Iª-IIae q. 28 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1248 sic proceditur. Videtur quod unio non sit effectus amoris. Absentia | |
| 1249 enim unioni repugnat. Sed amor compatitur secum absentiam, dicit | |
| 1250 enim apostolus, ad Galat. IV, <i>bonum aemulamini in bono | |
| 1251 semper</i> (loquens de seipso, ut Glossa dicit), <i>et non tantum | |
| 1252 cum praesens sum apud vos</i>. Ergo unio non est effectus | |
| 1253 amoris.</p> | |
| 1254 <p title="I-II q. 28 a. 1 arg. 2"><a name="34704"><span class= | |
| 1255 "ref">[34704] Iª-IIae q. 28 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1256 omnis unio aut est per essentiam, sicut forma unitur materiae, et | |
| 1257 accidens subiecto, et pars toti vel alteri parti ad constitutionem | |
| 1258 totius, aut est per similitudinem vel generis, vel speciei, vel | |
| 1259 accidentis. Sed amor non causat unionem essentiae, alioquin nunquam | |
| 1260 haberetur amor ad ea quae sunt per essentiam divisa. Unionem autem | |
| 1261 quae est per similitudinem, amor non causat, sed magis ab ea | |
| 1262 causatur. Ut dictum est. Ergo unio non est effectus amoris.</p> | |
| 1263 <p title="I-II q. 28 a. 1 arg. 3"><a name="34705"><span class= | |
| 1264 "ref">[34705] Iª-IIae q. 28 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1265 sensus in actu fit sensibile in actu, et intellectus in actu fit | |
| 1266 intellectum in actu. Non autem amans in actu fit amatum in actu. | |
| 1267 Ergo unio magis est effectus cognitionis quam amoris.</p> | |
| 1268 <p title="I-II q. 28 a. 1 s. c."><a name="34706"><span class= | |
| 1269 "ref">[34706] Iª-IIae q. 28 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1270 est quod dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod amor quilibet | |
| 1271 est virtus unitiva.</p> | |
| 1272 <p title="I-II q. 28 a. 1 co."><a name="34707"><span class= | |
| 1273 "ref">[34707] Iª-IIae q. 28 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1274 dicendum quod duplex est unio amantis ad amatum. Una quidem | |
| 1275 secundum rem, puta cum amatum praesentialiter adest amanti. Alia | |
| 1276 vero secundum affectum. Quae quidem unio consideranda est ex | |
| 1277 apprehensione praecedente, nam motus appetitivus sequitur | |
| 1278 apprehensionem. Cum autem sit duplex amor, scilicet concupiscentiae | |
| 1279 et amicitiae, uterque procedit ex quadam apprehensione unitatis | |
| 1280 amati ad amantem. Cum enim aliquis amat aliquid quasi concupiscens | |
| 1281 illud, apprehendit illud quasi pertinens ad suum bene esse. | |
| 1282 Similiter cum aliquis amat aliquem amore amicitiae, vult ei bonum | |
| 1283 sicut et sibi vult bonum, unde apprehendit eum ut alterum se, | |
| 1284 inquantum scilicet vult ei bonum sicut et sibi ipsi. Et inde est | |
| 1285 quod amicus dicitur esse alter ipse, et Augustinus dicit, in IV | |
| 1286 Confess., <i>bene quidam dixit de amico suo, dimidium animae | |
| 1287 suae</i>. Primam ergo unionem amor facit effective, quia movet ad | |
| 1288 desiderandum et quaerendum praesentiam amati, quasi sibi | |
| 1289 convenientis et ad se pertinentis. Secundam autem unionem facit | |
| 1290 formaliter, quia ipse amor est talis unio vel nexus. Unde | |
| 1291 Augustinus dicit, in VIII de Trin., quod <i>amor est quasi vita | |
| 1292 quaedam duo aliqua copulans, vel copulare appetens, amantem | |
| 1293 scilicet et quod amatur</i>. Quod enim dicit copulans, refertur ad | |
| 1294 unionem affectus, sine qua non est amor, quod vero dicit copulare | |
| 1295 intendens, pertinet ad unionem realem.</p> | |
| 1296 <p title="I-II q. 28 a. 1 ad 1"><a name="34708"><span class= | |
| 1297 "ref">[34708] Iª-IIae q. 28 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1298 ergo dicendum quod obiectio illa procedit de unione reali. Quam | |
| 1299 quidem requirit delectatio sicut causam, desiderium vero est in | |
| 1300 reali absentia amati, amor vero et in absentia et in | |
| 1301 praesentia.</p> | |
| 1302 <p title="I-II q. 28 a. 1 ad 2"><a name="34709"><span class= | |
| 1303 "ref">[34709] Iª-IIae q. 28 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1304 dicendum quod unio tripliciter se habet ad amorem. Quaedam enim | |
| 1305 unio est causa amoris. Et haec quidem est unio substantialis, | |
| 1306 quantum ad amorem quo quis amat seipsum, quantum vero ad amorem quo | |
| 1307 quis amat alia, est unio similitudinis, ut dictum est. Quaedam vero | |
| 1308 unio est essentialiter ipse amor. Et haec est unio secundum | |
| 1309 coaptationem affectus. Quae quidem assimilatur unioni substantiali, | |
| 1310 inquantum amans se habet ad amatum, in amore quidem amicitiae, ut | |
| 1311 ad seipsum; in amore autem concupiscentiae, ut ad aliquid sui. | |
| 1312 Quaedam vero unio est effectus amoris. Et haec est unio realis, | |
| 1313 quam amans quaerit de re amata. Et haec quidem unio est secundum | |
| 1314 convenientiam amoris, ut enim philosophus refert, II Politic., | |
| 1315 <i>Aristophanes dixit quod amantes desiderarent ex ambobus fieri | |
| 1316 unum, sed quia ex hoc accideret aut ambos aut alterum corrumpi</i>, | |
| 1317 quaerunt unionem quae convenit et decet; ut scilicet simul | |
| 1318 conversentur, et simul colloquantur, et in aliis huiusmodi | |
| 1319 coniungantur.</p> | |
| 1320 <p title="I-II q. 28 a. 1 ad 3"><a name="34710"><span class= | |
| 1321 "ref">[34710] Iª-IIae q. 28 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1322 dicendum quod cognitio perficitur per hoc quod cognitum unitur | |
| 1323 cognoscenti secundum suam similitudinem. Sed amor facit quod ipsa | |
| 1324 res quae amatur, amanti aliquo modo uniatur, ut dictum est. Unde | |
| 1325 amor est magis unitivus quam cognitio.</p> | |
| 1326 <br /> | |
| 1327 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1328 <p title="I-II q. 28 a. 2 arg. 1"><a name="34711"><span class= | |
| 1329 "ref">[34711] Iª-IIae q. 28 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1330 sic proceditur. Videtur quod amor non causet mutuam inhaesionem, ut | |
| 1331 scilicet amans sit in amato, et e converso. Quod enim est in | |
| 1332 altero, continetur in eo. Sed non potest idem esse continens et | |
| 1333 contentum. Ergo per amorem non potest causari mutua inhaesio, ut | |
| 1334 amatum sit in amante et e converso.</p> | |
| 1335 <p title="I-II q. 28 a. 2 arg. 2"><a name="34712"><span class= | |
| 1336 "ref">[34712] Iª-IIae q. 28 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1337 nihil potest penetrare in interiora alicuius integri, nisi per | |
| 1338 aliquam divisionem. Sed dividere quae sunt secundum rem coniuncta, | |
| 1339 non pertinet ad appetitum, in quo est amor, sed ad rationem. Ergo | |
| 1340 mutua inhaesio non est effectus amoris.</p> | |
| 1341 <p title="I-II q. 28 a. 2 arg. 3"><a name="34713"><span class= | |
| 1342 "ref">[34713] Iª-IIae q. 28 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1343 si per amorem amans est in amato et e converso, sequetur quod hoc | |
| 1344 modo amatum uniatur amanti, sicut amans amato. Sed ipsa unio est | |
| 1345 amor, ut dictum est. Ergo sequitur quod semper amans ametur ab | |
| 1346 amato, quod patet esse falsum. Non ergo mutua inhaesio est effectus | |
| 1347 amoris.</p> | |
| 1348 <p title="I-II q. 28 a. 2 s. c."><a name="34714"><span class= | |
| 1349 "ref">[34714] Iª-IIae q. 28 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1350 est quod dicitur I Ioan. IV, <i>qui manet in caritate, in Deo | |
| 1351 manet, et Deus in eo</i>. Caritas autem est amor Dei. Ergo, eadem | |
| 1352 ratione, quilibet amor facit amatum esse in amante, et e | |
| 1353 converso.</p> | |
| 1354 <p title="I-II q. 28 a. 2 co."><a name="34715"><span class= | |
| 1355 "ref">[34715] Iª-IIae q. 28 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1356 dicendum quod iste effectus mutuae inhaesionis potest intelligi et | |
| 1357 quantum ad vim apprehensivam, et quantum ad vim appetitivam. Nam | |
| 1358 quantum ad vim apprehensivam amatum dicitur esse in amante, | |
| 1359 inquantum amatum immoratur in apprehensione amantis; secundum illud | |
| 1360 Philipp. I, <i>eo quod habeam vos in corde</i>. Amans vero dicitur | |
| 1361 esse in amato secundum apprehensionem inquantum amans non est | |
| 1362 contentus superficiali apprehensione amati, sed nititur singula | |
| 1363 quae ad amatum pertinent intrinsecus disquirere, et sic ad | |
| 1364 interiora eius ingreditur. Sicut de spiritu sancto, qui est amor | |
| 1365 Dei, dicitur, I ad Cor. II, quod <i>scrutatur etiam profunda | |
| 1366 Dei</i>. Sed quantum ad vim appetitivam, amatum dicitur esse in | |
| 1367 amante, prout est per quandam complacentiam in eius affectu, ut vel | |
| 1368 delectetur in eo, aut in bonis eius, apud praesentiam; vel in | |
| 1369 absentia, per desiderium tendat in ipsum amatum per amorem | |
| 1370 concupiscentiae; vel in bona quae vult amato, per amorem amicitiae; | |
| 1371 non quidem ex aliqua extrinseca causa, sicut cum aliquis desiderat | |
| 1372 aliquid propter alterum, vel cum aliquis vult bonum alteri propter | |
| 1373 aliquid aliud; sed propter complacentiam amati interius radicatam. | |
| 1374 Unde et amor dicitur intimus; et dicuntur viscera caritatis. E | |
| 1375 converso autem amans est in amato aliter quidem per amorem | |
| 1376 concupiscentiae, aliter per amorem amicitiae. Amor namque | |
| 1377 concupiscentiae non requiescit in quacumque extrinseca aut | |
| 1378 superficiali adeptione vel fruitione amati, sed quaerit amatum | |
| 1379 perfecte habere, quasi ad intima illius perveniens. In amore vero | |
| 1380 amicitiae, amans est in amato, inquantum reputat bona vel mala | |
| 1381 amici sicut sua, et voluntatem amici sicut suam, ut quasi ipse in | |
| 1382 suo amico videatur bona vel mala pati, et affici. Et propter hoc, | |
| 1383 proprium est amicorum eadem velle, et in eodem tristari et gaudere | |
| 1384 secundum philosophum, in IX Ethic. et in II Rhetoric. Ut sic, | |
| 1385 inquantum quae sunt amici aestimat sua, amans videatur esse in | |
| 1386 amato, quasi idem factus amato. Inquantum autem e converso vult et | |
| 1387 agit propter amicum sicut propter seipsum, quasi reputans amicum | |
| 1388 idem sibi, sic amatum est in amante. Potest autem et tertio modo | |
| 1389 mutua inhaesio intelligi in amore amicitiae, secundum viam | |
| 1390 redamationis, inquantum mutuo se amant amici, et sibi invicem bona | |
| 1391 volunt et operantur.</p> | |
| 1392 <p title="I-II q. 28 a. 2 ad 1"><a name="34716"><span class= | |
| 1393 "ref">[34716] Iª-IIae q. 28 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1394 ergo dicendum quod amatum continetur in amante, inquantum est | |
| 1395 impressum in affectu eius per quandam complacentiam. E converso | |
| 1396 vero amans continetur in amato, inquantum amans sequitur aliquo | |
| 1397 modo illud quod est intimum amati. Nihil enim prohibet diverso modo | |
| 1398 esse aliquid continens et contentum, sicut genus continetur in | |
| 1399 specie et e converso.</p> | |
| 1400 <p title="I-II q. 28 a. 2 ad 2"><a name="34717"><span class= | |
| 1401 "ref">[34717] Iª-IIae q. 28 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1402 dicendum quod rationis apprehensio praecedit affectum amoris. Et | |
| 1403 ideo, sicut ratio disquirit, ita affectus amoris subintrat in | |
| 1404 amatum, ut ex dictis patet.</p> | |
| 1405 <p title="I-II q. 28 a. 2 ad 3"><a name="34718"><span class= | |
| 1406 "ref">[34718] Iª-IIae q. 28 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1407 dicendum quod illa ratio procedit de tertio modo mutuae | |
| 1408 inhaesionis, qui non invenitur in quolibet amore.</p> | |
| 1409 <br /> | |
| 1410 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1411 <p title="I-II q. 28 a. 3 arg. 1"><a name="34719"><span class= | |
| 1412 "ref">[34719] Iª-IIae q. 28 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1413 sic proceditur. Videtur quod extasis non sit effectus amoris. | |
| 1414 Extasis enim quandam alienationem importare videtur. Sed amor non | |
| 1415 semper facit alienationem, sunt enim amantes interdum sui compotes. | |
| 1416 Ergo amor non facit extasim.</p> | |
| 1417 <p title="I-II q. 28 a. 3 arg. 2"><a name="34720"><span class= | |
| 1418 "ref">[34720] Iª-IIae q. 28 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1419 amans desiderat amatum sibi uniri. Magis ergo amatum trahit ad se, | |
| 1420 quam etiam pergat in amatum, extra se exiens.</p> | |
| 1421 <p title="I-II q. 28 a. 3 arg. 3"><a name="34721"><span class= | |
| 1422 "ref">[34721] Iª-IIae q. 28 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1423 amor unit amatum amanti, sicut dictum est. Si ergo amans extra se | |
| 1424 tendit, ut in amatum pergat, sequitur quod semper plus diligat | |
| 1425 amatum quam seipsum. Quod patet esse falsum. Non ergo extasis est | |
| 1426 effectus amoris.</p> | |
| 1427 <p title="I-II q. 28 a. 3 s. c."><a name="34722"><span class= | |
| 1428 "ref">[34722] Iª-IIae q. 28 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1429 est quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod <i>divinus | |
| 1430 amor extasim facit, et quod ipse Deus propter amorem est extasim | |
| 1431 passus</i>. Cum ergo quilibet amor sit quaedam similitudo | |
| 1432 participata divini amoris, ut ibidem dicitur, videtur quod quilibet | |
| 1433 amor causet extasim.</p> | |
| 1434 <p title="I-II q. 28 a. 3 co."><a name="34723"><span class= | |
| 1435 "ref">[34723] Iª-IIae q. 28 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1436 dicendum quod extasim pati aliquis dicitur, cum extra se ponitur. | |
| 1437 Quod quidem contingit et secundum vim apprehensivam, et secundum | |
| 1438 vim appetitivam. Secundum quidem vim apprehensivam aliquis dicitur | |
| 1439 extra se poni, quando ponitur extra cognitionem sibi propriam, vel | |
| 1440 quia ad superiorem sublimatur, sicut homo, dum elevatur ad | |
| 1441 comprehendenda aliqua quae sunt supra sensum et rationem, dicitur | |
| 1442 extasim pati, inquantum ponitur extra connaturalem apprehensionem | |
| 1443 rationis et sensus; vel quia ad inferiora deprimitur; puta, cum | |
| 1444 aliquis in furiam vel amentiam cadit, dicitur extasim passus. | |
| 1445 Secundum appetitivam vero partem dicitur aliquis extasim pati, | |
| 1446 quando appetitus alicuius in alterum fertur, exiens quodammodo | |
| 1447 extra seipsum. Primam quidem extasim facit amor dispositive, | |
| 1448 inquantum scilicet facit meditari de amato, ut dictum est, intensa | |
| 1449 autem meditatio unius abstrahit ab aliis. Sed secundam extasim | |
| 1450 facit amor directe, simpliciter quidem amor amicitiae; amor autem | |
| 1451 concupiscentiae non simpliciter, sed secundum quid. Nam in amore | |
| 1452 concupiscentiae, quodammodo fertur amans extra seipsum, inquantum | |
| 1453 scilicet, non contentus gaudere de bono quod habet, quaerit frui | |
| 1454 aliquo extra se. Sed quia illud extrinsecum bonum quaerit sibi | |
| 1455 habere, non exit simpliciter extra se, sed talis affectio in fine | |
| 1456 infra ipsum concluditur. Sed in amore amicitiae, affectus alicuius | |
| 1457 simpliciter exit extra se, quia vult amico bonum, et operatur, | |
| 1458 quasi gerens curam et providentiam ipsius, propter ipsum | |
| 1459 amicum.</p> | |
| 1460 <p title="I-II q. 28 a. 3 ad 1"><a name="34724"><span class= | |
| 1461 "ref">[34724] Iª-IIae q. 28 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1462 ergo dicendum quod illa ratio procedit de prima extasi.</p> | |
| 1463 <p title="I-II q. 28 a. 3 ad 2"><a name="34725"><span class= | |
| 1464 "ref">[34725] Iª-IIae q. 28 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1465 dicendum quod illa ratio procedit de amore concupiscentiae, qui non | |
| 1466 facit simpliciter extasim, ut dictum est.</p> | |
| 1467 <p title="I-II q. 28 a. 3 ad 3"><a name="34726"><span class= | |
| 1468 "ref">[34726] Iª-IIae q. 28 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1469 dicendum quod ille qui amat, intantum extra se exit, inquantum vult | |
| 1470 bona amici et operatur. Non tamen vult bona amici magis quam sua. | |
| 1471 Unde non sequitur quod alterum plus quam se diligat.</p> | |
| 1472 <br /> | |
| 1473 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1474 <p title="I-II q. 28 a. 4 arg. 1"><a name="34727"><span class= | |
| 1475 "ref">[34727] Iª-IIae q. 28 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1476 sic proceditur. Videtur quod zelus non sit effectus amoris. Zelus | |
| 1477 enim est contentionis principium, unde dicitur I ad Cor. III, | |
| 1478 <i>cum sit inter vos zelus et contentio,</i> et cetera. Sed | |
| 1479 contentio repugnat amori. Ergo zelus non est effectus amoris.</p> | |
| 1480 <p title="I-II q. 28 a. 4 arg. 2"><a name="34728"><span class= | |
| 1481 "ref">[34728] Iª-IIae q. 28 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea | |
| 1482 obiectum amoris est bonum, quod est communicativum sui. Sed zelus | |
| 1483 repugnat communicationi, ad zelum enim pertinere videtur quod | |
| 1484 aliquis non patiatur consortium in amato; sicut viri dicuntur | |
| 1485 zelare uxores, quas nolunt habere communes cum ceteris. Ergo zelus | |
| 1486 non est effectus amoris.</p> | |
| 1487 <p title="I-II q. 28 a. 4 arg. 3"><a name="34729"><span class= | |
| 1488 "ref">[34729] Iª-IIae q. 28 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1489 zelus non est sine odio, sicut nec sine amore, dicitur enim in | |
| 1490 Psalmo LXXII, <i>zelavi super iniquos</i>. Non ergo debet dici | |
| 1491 magis effectus amoris quam odii.</p> | |
| 1492 <p title="I-II q. 28 a. 4 s. c."><a name="34730"><span class= | |
| 1493 "ref">[34730] Iª-IIae q. 28 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1494 est quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod <i>Deus | |
| 1495 appellatur Zelotes propter multum amorem quem habet ad | |
| 1496 existentia</i>.</p> | |
| 1497 <p title="I-II q. 28 a. 4 co."><a name="34731"><span class= | |
| 1498 "ref">[34731] Iª-IIae q. 28 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1499 dicendum quod zelus, quocumque modo sumatur, ex intensione amoris | |
| 1500 provenit. Manifestum est enim quod quanto aliqua virtus intensius | |
| 1501 tendit in aliquid, fortius etiam repellit omne contrarium vel | |
| 1502 repugnans. Cum igitur amor sit quidam motus in amatum, ut | |
| 1503 Augustinus dicit in libro octoginta trium quaest., intensus amor | |
| 1504 quaerit excludere omne quod sibi repugnat. Aliter tamen hoc | |
| 1505 contingit in amore concupiscentiae, et aliter in amore amicitiae. | |
| 1506 Nam in amore concupiscentiae, qui intense aliquid concupiscit, | |
| 1507 movetur contra omne illud quod repugnat consecutioni vel fruitioni | |
| 1508 quietae eius quod amatur. Et hoc modo viri dicuntur zelare uxores, | |
| 1509 ne per consortium aliorum impediatur singularitas quam in uxore | |
| 1510 quaerunt. Similiter etiam qui quaerunt excellentiam, moventur | |
| 1511 contra eos qui excellere videntur, quasi impedientes excellentiam | |
| 1512 eorum. Et iste est zelus invidiae, de quo dicitur in Psalmo XXXVI, | |
| 1513 <i>noli aemulari in malignantibus, neque zelaveris facientes | |
| 1514 iniquitatem</i>. Amor autem amicitiae quaerit bonum amici, unde | |
| 1515 quando est intensus, facit hominem moveri contra omne illud quod | |
| 1516 repugnat bono amici. Et secundum hoc, aliquis dicitur zelare pro | |
| 1517 amico, quando, si qua dicuntur vel fiunt contra bonum amici, homo | |
| 1518 repellere studet. Et per hunc etiam modum aliquis dicitur zelare | |
| 1519 pro Deo, quando ea quae sunt contra honorem vel voluntatem Dei, | |
| 1520 repellere secundum posse conatur; secundum illud III Reg. XIX, | |
| 1521 <i>zelo zelatus sum pro domino exercituum</i>. Et Ioan. II, super | |
| 1522 illud, <i>zelus domus tuae comedit me</i>, dicit Glossa quod | |
| 1523 <i>bono zelo comeditur, qui quaelibet prava quae viderit, corrigere | |
| 1524 satagit; si nequit, tolerat et gemit</i>.</p> | |
| 1525 <p title="I-II q. 28 a. 4 ad 1"><a name="34732"><span class= | |
| 1526 "ref">[34732] Iª-IIae q. 28 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1527 ergo dicendum quod apostolus ibi loquitur de zelo invidiae; qui | |
| 1528 quidem est causa contentionis, non contra rem amatam, sed pro re | |
| 1529 amata contra impedimenta ipsius.</p> | |
| 1530 <p title="I-II q. 28 a. 4 ad 2"><a name="34733"><span class= | |
| 1531 "ref">[34733] Iª-IIae q. 28 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1532 dicendum quod bonum amatur inquantum est communicabile amanti. Unde | |
| 1533 omne illud quod perfectionem huius communicationis impedit, | |
| 1534 efficitur odiosum. Et sic ex amore boni zelus causatur. Ex defectu | |
| 1535 autem bonitatis contingit quod quaedam parva bona non possunt | |
| 1536 integre simul possideri a multis. Et ex amore talium causatur zelus | |
| 1537 invidiae. Non autem proprie ex his quae integre possunt a multis | |
| 1538 possideri, nullus enim invidet alteri de cognitione veritatis, quae | |
| 1539 a multis integre cognosci potest; sed forte de excellentia circa | |
| 1540 cognitionem huius.</p> | |
| 1541 <p title="I-II q. 28 a. 4 ad 3"><a name="34734"><span class= | |
| 1542 "ref">[34734] Iª-IIae q. 28 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1543 dicendum quod hoc ipsum quod aliquis odio habet ea quae repugnant | |
| 1544 amato, ex amore procedit. Unde zelus proprie ponitur effectus | |
| 1545 amoris magis quam odii.</p> | |
| 1546 <br /> | |
| 1547 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1548 <p title="I-II q. 28 a. 5 arg. 1"><a name="34735"><span class= | |
| 1549 "ref">[34735] Iª-IIae q. 28 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1550 sic proceditur. Videtur quod amor sit passio laesiva. Languor enim | |
| 1551 significat laesionem quandam languentis. Sed amor causat languorem, | |
| 1552 dicitur enim Cant. II, <i>fulcite me floribus, stipate me malis, | |
| 1553 quia amore langueo</i>. Ergo amor est passio laesiva.</p> | |
| 1554 <p title="I-II q. 28 a. 5 arg. 2"><a name="34736"><span class= | |
| 1555 "ref">[34736] Iª-IIae q. 28 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1556 liquefactio est quaedam resolutio. Sed amor est liquefactivus, | |
| 1557 dicitur enim Cant. V, <i>anima mea liquefacta est, ut dilectus meus | |
| 1558 locutus est</i>. Ergo amor est resolutivus. Est ergo corruptivus et | |
| 1559 laesivus.</p> | |
| 1560 <p title="I-II q. 28 a. 5 arg. 3"><a name="34737"><span class= | |
| 1561 "ref">[34737] Iª-IIae q. 28 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1562 fervor designat quendam excessum in caliditate, qui quidem excessus | |
| 1563 corruptivus est. Sed fervor causatur ex amore, Dionysius enim, VII | |
| 1564 cap. Cael. Hier., inter ceteras proprietates ad amorem Seraphim | |
| 1565 pertinentes, ponit calidum et acutum et superfervens. Et Cant. | |
| 1566 VIII, dicitur de amore quod <i>lampades eius sunt lampades ignis | |
| 1567 atque flammarum</i>. Ergo amor est passio laesiva et | |
| 1568 corruptiva.</p> | |
| 1569 <p title="I-II q. 28 a. 5 s. c."><a name="34738"><span class= | |
| 1570 "ref">[34738] Iª-IIae q. 28 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1571 est quod dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom., quod singula seipsa | |
| 1572 amant contentive, idest conservative. Ergo amor non est passio | |
| 1573 laesiva, sed magis conservativa et perfectiva.</p> | |
| 1574 <p title="I-II q. 28 a. 5 co."><a name="34739"><span class= | |
| 1575 "ref">[34739] Iª-IIae q. 28 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1576 dicendum quod, sicut supra dictum est, amor significat coaptationem | |
| 1577 quandam appetitivae virtutis ad aliquod bonum. Nihil autem quod | |
| 1578 coaptatur ad aliquid quod est sibi conveniens, ex hoc ipso | |
| 1579 laeditur, sed magis, si sit possibile, proficit et melioratur. Quod | |
| 1580 vero coaptatur ad aliquid quod non est sibi conveniens, ex hoc ipso | |
| 1581 laeditur et deterioratur. Amor ergo boni convenientis est | |
| 1582 perfectivus et meliorativus amantis, amor autem boni quod non est | |
| 1583 conveniens amanti, est laesivus et deteriorativus amantis. Unde | |
| 1584 maxime homo perficitur et melioratur per amorem Dei, laeditur autem | |
| 1585 et deterioratur per amorem peccati, secundum illud Osee IX, | |
| 1586 <i>facti sunt abominabiles, sicut ea quae dilexerunt</i>. Et hoc | |
| 1587 quidem dictum sit de amore, quantum ad id quod est formale in ipso, | |
| 1588 quod est scilicet ex parte appetitus. Quantum vero ad id quod est | |
| 1589 materiale in passione amoris, quod est immutatio aliqua corporalis, | |
| 1590 accidit quod amor sit laesivus propter excessum immutationis, sicut | |
| 1591 accidit in sensu, et in omni actu virtutis animae qui exercetur per | |
| 1592 aliquam immutationem organi corporalis.</p> | |
| 1593 <p title="I-II q. 28 a. 5 ad 1"><a name="34740"><span class= | |
| 1594 "ref">[34740] Iª-IIae q. 28 a. 5 ad 1</span></a> Ad ea vero | |
| 1595 quae in contrarium obiiciuntur, dicendum quod amori attribui | |
| 1596 possunt quatuor effectus proximi, scilicet liquefactio, fruitio, | |
| 1597 languor et fervor. Inter quae primum est liquefactio, quae | |
| 1598 opponitur congelationi. Ea enim quae sunt congelata, in seipsis | |
| 1599 constricta sunt, ut non possint de facili subintrationem alterius | |
| 1600 pati. Ad amorem autem pertinet quod appetitus coaptetur ad quandam | |
| 1601 receptionem boni amati, prout amatum est in amante, sicut iam supra | |
| 1602 dictum est. Unde cordis congelatio vel duritia est dispositio | |
| 1603 repugnans amori. Sed liquefactio importat quandam mollificationem | |
| 1604 cordis, qua exhibet se cor habile ut amatum in ipsum subintret. Si | |
| 1605 ergo amatum fuerit praesens et habitum, causatur delectatio sive | |
| 1606 fruitio. Si autem fuerit absens, consequuntur duae passiones, | |
| 1607 scilicet tristitia de absentia, quae significatur per languorem | |
| 1608 (unde et Tullius, in III de Tusculanis quaest., maxime tristitiam | |
| 1609 aegritudinem nominat); et intensum desiderium de consecutione | |
| 1610 amati, quod significatur per fervorem. Et isti quidem sunt effectus | |
| 1611 amoris formaliter accepti, secundum habitudinem appetitivae | |
| 1612 virtutis ad obiectum. Sed in passione amoris, consequuntur aliqui | |
| 1613 effectus his proportionati, secundum immutationem organi.</p> | |
| 1614 <br /> | |
| 1615 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1616 <p title="I-II q. 28 a. 6 arg. 1"><a name="34741"><span class= | |
| 1617 "ref">[34741] Iª-IIae q. 28 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1618 sic proceditur. Videtur quod amans non agat omnia ex amore. Amor | |
| 1619 enim quaedam passio est, ut supra dictum est. Sed non omnia quae | |
| 1620 agit homo, agit ex passione, sed quaedam agit ex electione, et | |
| 1621 quaedam ex ignorantia, ut dicitur in V Ethic. Ergo non omnia quae | |
| 1622 homo agit, agit ex amore.</p> | |
| 1623 <p title="I-II q. 28 a. 6 arg. 2"><a name="34742"><span class= | |
| 1624 "ref">[34742] Iª-IIae q. 28 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1625 appetitus est principium motus et actionis in omnibus animalibus, | |
| 1626 ut patet in III de anima. Si igitur omnia quae quis agit, agit ex | |
| 1627 amore, aliae passiones appetitivae partis erunt superfluae.</p> | |
| 1628 <p title="I-II q. 28 a. 6 arg. 3"><a name="34743"><span class= | |
| 1629 "ref">[34743] Iª-IIae q. 28 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1630 nihil causatur simul a contrariis causis. Sed quaedam fiunt ex | |
| 1631 odio. Non ergo omnia sunt ex amore.</p> | |
| 1632 <p title="I-II q. 28 a. 6 s. c."><a name="34744"><span class= | |
| 1633 "ref">[34744] Iª-IIae q. 28 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1634 est quod Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod <i>propter | |
| 1635 amorem boni omnia agunt quaecumque agunt</i>.</p> | |
| 1636 <p title="I-II q. 28 a. 6 co."><a name="34745"><span class= | |
| 1637 "ref">[34745] Iª-IIae q. 28 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1638 dicendum quod omne agens agit propter finem aliquem, ut supra | |
| 1639 dictum est. Finis autem est bonum desideratum et amatum unicuique. | |
| 1640 Unde manifestum est quod omne agens, quodcumque sit, agit | |
| 1641 quamcumque actionem ex aliquo amore.</p> | |
| 1642 <p title="I-II q. 28 a. 6 ad 1"><a name="34746"><span class= | |
| 1643 "ref">[34746] Iª-IIae q. 28 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1644 ergo dicendum quod obiectio illa procedit de amore qui est passio | |
| 1645 in appetitu sensitivo existens. Nos autem loquimur nunc de amore | |
| 1646 communiter accepto, prout comprehendit sub se amorem | |
| 1647 intellectualem, rationalem, animalem, naturalem, sic enim Dionysius | |
| 1648 loquitur de amore in IV cap. de Div. Nom.</p> | |
| 1649 <p title="I-II q. 28 a. 6 ad 2"><a name="34747"><span class= | |
| 1650 "ref">[34747] Iª-IIae q. 28 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1651 dicendum quod ex amore, sicut iam dictum est, causantur et | |
| 1652 desiderium et tristitia et delectatio, et per consequens omnes | |
| 1653 aliae passiones. Unde omnis actio quae procedit ex quacumque | |
| 1654 passione, procedit etiam ex amore, sicut ex prima causa. Unde non | |
| 1655 superfluunt aliae passiones, quae sunt causae proximae.</p> | |
| 1656 <p title="I-II q. 28 a. 6 ad 3"><a name="34748"><span class= | |
| 1657 "ref">[34748] Iª-IIae q. 28 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1658 dicendum quod odium etiam ex amore causatur, sicut infra | |
| 1659 dicetur.</p> | |
| 1660 <br /> | |
| 1661 <div class="D">Quaestio 29</div> | |
| 1662 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1663 <p title="I-II q. 29 pr."><a name="34749"><span class="ref">[34749] | |
| 1664 Iª-IIae q. 29 pr.</span></a> Deinde considerandum est de odio. | |
| 1665 Et circa hoc quaeruntur sex. Primo, utrum causa et obiectum odii | |
| 1666 sit malum. Secundo, utrum odium causetur ex amore. Tertio, utrum | |
| 1667 odium sit fortius quam amor. Quarto, utrum aliquis possit habere | |
| 1668 odio seipsum. Quinto, utrum aliquis possit habere odio veritatem. | |
| 1669 Sexto, utrum aliquid possit haberi odio in universali.</p> | |
| 1670 <br /> | |
| 1671 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1672 <p title="I-II q. 29 a. 1 arg. 1"><a name="34750"><span class= | |
| 1673 "ref">[34750] Iª-IIae q. 29 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1674 sic proceditur. Videtur quod obiectum et causa odii non sit malum. | |
| 1675 Omne enim quod est, inquantum huiusmodi bonum est. Si igitur | |
| 1676 obiectum odii sit malum, sequitur quod nulla res odio habeatur, sed | |
| 1677 solum defectus alicuius rei. Quod patet esse falsum.</p> | |
| 1678 <p title="I-II q. 29 a. 1 arg. 2"><a name="34751"><span class= | |
| 1679 "ref">[34751] Iª-IIae q. 29 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1680 odire malum est laudabile, unde in laudem quorundam dicitur II | |
| 1681 Machab. III, quod <i>leges optime custodiebantur, propter Oniae | |
| 1682 pontificis pietatem, et animos odio habentes mala</i>. Si igitur | |
| 1683 nihil oditur nisi malum, sequitur quod omne odium sit laudabile. | |
| 1684 Quod patet esse falsum.</p> | |
| 1685 <p title="I-II q. 29 a. 1 arg. 3"><a name="34752"><span class= | |
| 1686 "ref">[34752] Iª-IIae q. 29 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1687 idem non est simul bonum et malum. Sed idem diversis est odibile et | |
| 1688 amabile. Ergo odium non solum est mali, sed etiam boni.</p> | |
| 1689 <p title="I-II q. 29 a. 1 s. c."><a name="34753"><span class= | |
| 1690 "ref">[34753] Iª-IIae q. 29 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1691 odium contrariatur amori. Sed obiectum amoris est bonum, ut supra | |
| 1692 dictum est. Ergo obiectum odii est malum.</p> | |
| 1693 <p title="I-II q. 29 a. 1 co."><a name="34754"><span class= | |
| 1694 "ref">[34754] Iª-IIae q. 29 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1695 dicendum quod, cum appetitus naturalis derivetur ab aliqua | |
| 1696 apprehensione, licet non coniuncta; eadem ratio videtur esse de | |
| 1697 inclinatione appetitus naturalis, et appetitus animalis, qui | |
| 1698 sequitur apprehensionem coniunctam, sicut supra dictum est. In | |
| 1699 appetitu autem naturali hoc manifeste apparet, quod sicut | |
| 1700 unumquodque habet naturalem consonantiam vel aptitudinem ad id quod | |
| 1701 sibi convenit, quae est amor naturalis; ita ad id quod est ei | |
| 1702 repugnans et corruptivum, habet dissonantiam naturalem, quae est | |
| 1703 odium naturale. Sic igitur et in appetitu animali, seu in | |
| 1704 intellectivo, amor est consonantia quaedam appetitus ad id quod | |
| 1705 apprehenditur ut conveniens, odium vero est dissonantia quaedam | |
| 1706 appetitus ad id quod apprehenditur ut repugnans et nocivum. Sicut | |
| 1707 autem omne conveniens, inquantum huiusmodi, habet rationem boni; | |
| 1708 ita omne repugnans, inquantum huiusmodi, habet rationem mali. Et | |
| 1709 ideo, sicut bonum est obiectum amoris, ita malum est obiectum | |
| 1710 odii.</p> | |
| 1711 <p title="I-II q. 29 a. 1 ad 1"><a name="34755"><span class= | |
| 1712 "ref">[34755] Iª-IIae q. 29 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1713 ergo dicendum quod ens, inquantum ens, non habet rationem | |
| 1714 repugnantis, sed magis convenientis, quia omnia conveniunt in ente. | |
| 1715 Sed ens inquantum est hoc ens determinatum, habet rationem | |
| 1716 repugnantis ad aliquod ens determinatum. Et secundum hoc, unum ens | |
| 1717 est odibile alteri, et est malum, etsi non in se, tamen per | |
| 1718 comparationem ad alterum.</p> | |
| 1719 <p title="I-II q. 29 a. 1 ad 2"><a name="34756"><span class= | |
| 1720 "ref">[34756] Iª-IIae q. 29 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1721 dicendum quod, sicut aliquid apprehenditur ut bonum, quod non est | |
| 1722 vere bonum; ita aliquid apprehenditur ut malum, quod non est vere | |
| 1723 malum. Unde contingit quandoque nec odium mali, nec amorem boni | |
| 1724 esse bonum.</p> | |
| 1725 <p title="I-II q. 29 a. 1 ad 3"><a name="34757"><span class= | |
| 1726 "ref">[34757] Iª-IIae q. 29 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1727 dicendum quod contingit idem esse amabile et odibile diversis, | |
| 1728 secundum appetitum quidem naturalem, ex hoc quod unum et idem est | |
| 1729 conveniens uni secundum suam naturam, et repugnans alteri, sicut | |
| 1730 calor convenit igni, et repugnat aquae. Secundum appetitum vero | |
| 1731 animalem, ex hoc quod unum et idem apprehenditur ab uno sub ratione | |
| 1732 boni, et ab alio sub ratione mali.</p> | |
| 1733 <br /> | |
| 1734 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1735 <p title="I-II q. 29 a. 2 arg. 1"><a name="34758"><span class= | |
| 1736 "ref">[34758] Iª-IIae q. 29 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1737 sic proceditur. Videtur quod amor non sit causa odii. <i>Ea enim | |
| 1738 quae ex opposito dividuntur, naturaliter sunt simul</i>, ut dicitur | |
| 1739 in praedicamentis. Sed amor et odium, cum sint contraria, ex | |
| 1740 opposito dividuntur. Ergo naturaliter sunt simul. Non ergo amor est | |
| 1741 causa odii.</p> | |
| 1742 <p title="I-II q. 29 a. 2 arg. 2"><a name="34759"><span class= | |
| 1743 "ref">[34759] Iª-IIae q. 29 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1744 unum contrariorum non est causa alterius. Sed amor et odium sunt | |
| 1745 contraria. Ergo amor non est causa odii.</p> | |
| 1746 <p title="I-II q. 29 a. 2 arg. 3"><a name="34760"><span class= | |
| 1747 "ref">[34760] Iª-IIae q. 29 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1748 posterius non est causa prioris. Sed odium est prius amore, ut | |
| 1749 videtur, nam odium importat recessum a malo, amor vero accessum ad | |
| 1750 bonum. Ergo amor non est causa odii.</p> | |
| 1751 <p title="I-II q. 29 a. 2 s. c."><a name="34761"><span class= | |
| 1752 "ref">[34761] Iª-IIae q. 29 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1753 est quod dicit Augustinus, XIV de Civ. Dei, quod omnes affectiones | |
| 1754 causantur ex amore. Ergo et odium, cum sit quaedam affectio animae, | |
| 1755 causatur ex amore.</p> | |
| 1756 <p title="I-II q. 29 a. 2 co."><a name="34762"><span class= | |
| 1757 "ref">[34762] Iª-IIae q. 29 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1758 dicendum quod, sicut dictum est, amor consistit in quadam | |
| 1759 convenientia amantis ad amatum, odium vero consistit in quadam | |
| 1760 repugnantia vel dissonantia. Oportet autem in quolibet prius | |
| 1761 considerare quid ei conveniat, quam quid ei repugnet, per hoc enim | |
| 1762 aliquid est repugnans alteri, quia est corruptivum vel impeditivum | |
| 1763 eius quod est conveniens. Unde necesse est quod amor sit prior | |
| 1764 odio; et quod nihil odio habeatur, nisi per hoc quod contrariatur | |
| 1765 convenienti quod amatur. Et secundum hoc, omne odium ex amore | |
| 1766 causatur.</p> | |
| 1767 <p title="I-II q. 29 a. 2 ad 1"><a name="34763"><span class= | |
| 1768 "ref">[34763] Iª-IIae q. 29 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 1769 ergo dicendum quod in his quae ex opposito dividuntur, quaedam | |
| 1770 inveniuntur quae sunt naturaliter simul et secundum rem, et | |
| 1771 secundum rationem, sicut duae species animalis, vel duae species | |
| 1772 coloris. Quaedam vero sunt simul secundum rationem, sed unum | |
| 1773 realiter est prius altero et causa eius, sicut patet in speciebus | |
| 1774 numerorum, figurarum et motuum. Quaedam vero non sunt simul nec | |
| 1775 secundum rem, nec secundum rationem, sicut substantia et accidens, | |
| 1776 nam substantia realiter est causa accidentis; et ens secundum | |
| 1777 rationem prius attribuitur substantiae quam accidenti, quia | |
| 1778 accidenti non attribuitur nisi inquantum est in substantia. Amor | |
| 1779 autem et odium naturaliter quidem sunt simul secundum rationem, sed | |
| 1780 non realiter. Unde nihil prohibet amorem esse causam odii.</p> | |
| 1781 <p title="I-II q. 29 a. 2 ad 2"><a name="34764"><span class= | |
| 1782 "ref">[34764] Iª-IIae q. 29 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1783 dicendum quod amor et odium sunt contraria, quando accipiuntur | |
| 1784 circa idem. Sed quando sunt de contrariis, non sunt contraria, sed | |
| 1785 se invicem consequentia, eiusdem enim rationis est quod ametur | |
| 1786 aliquid, et odiatur eius contrarium. Et sic amor unius rei est | |
| 1787 causa quod eius contrarium odiatur.</p> | |
| 1788 <p title="I-II q. 29 a. 2 ad 3"><a name="34765"><span class= | |
| 1789 "ref">[34765] Iª-IIae q. 29 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1790 dicendum quod in executione prius est recedere ab uno termino, quam | |
| 1791 accedere ad alterum terminum. Sed in intentione est e converso, | |
| 1792 propter hoc enim receditur ab uno termino, ut accedatur ad alterum. | |
| 1793 Motus autem appetitivus magis pertinet ad intentionem quam ad | |
| 1794 executionem. Et ideo amor est prior odio, cum utrumque sit motus | |
| 1795 appetitivus.</p> | |
| 1796 <br /> | |
| 1797 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1798 <p title="I-II q. 29 a. 3 arg. 1"><a name="34766"><span class= | |
| 1799 "ref">[34766] Iª-IIae q. 29 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1800 sic proceditur. Videtur quod odium sit fortius amore. Dicit enim | |
| 1801 Augustinus, in libro octoginta trium quaest., <i>nemo est qui non | |
| 1802 magis dolorem fugiat, quam appetat voluptatem</i>. Sed fugere | |
| 1803 dolorem pertinet ad odium, appetitus autem voluptatis pertinet ad | |
| 1804 amorem. Ergo odium est fortius amore.</p> | |
| 1805 <p title="I-II q. 29 a. 3 arg. 2"><a name="34767"><span class= | |
| 1806 "ref">[34767] Iª-IIae q. 29 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1807 debilius vincitur a fortiori. Sed amor vincitur ab odio, quando | |
| 1808 scilicet amor convertitur in odium. Ergo odium est fortius | |
| 1809 amore.</p> | |
| 1810 <p title="I-II q. 29 a. 3 arg. 3"><a name="34768"><span class= | |
| 1811 "ref">[34768] Iª-IIae q. 29 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1812 affectio animae per effectum manifestatur. Sed fortius insistit | |
| 1813 homo ad repellendum odiosum, quam ad prosequendum amatum, sicut | |
| 1814 etiam bestiae abstinent a delectabilibus propter verbera, ut | |
| 1815 Augustinus introducit in libro octoginta trium quaest. Ergo odium | |
| 1816 est fortius amore.</p> | |
| 1817 <p title="I-II q. 29 a. 3 s. c."><a name="34769"><span class= | |
| 1818 "ref">[34769] Iª-IIae q. 29 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1819 bonum est fortius quam malum, quia malum non agit nisi virtute | |
| 1820 boni, ut Dionysius dicit, cap. IV de Div. Nom. Sed odium et amor | |
| 1821 differunt secundum differentiam boni et mali. Ergo amor est fortior | |
| 1822 odio.</p> | |
| 1823 <p title="I-II q. 29 a. 3 co."><a name="34770"><span class= | |
| 1824 "ref">[34770] Iª-IIae q. 29 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1825 dicendum quod impossibile est effectum sua causa esse fortiorem. | |
| 1826 Omne autem odium procedit ex aliquo amore sicut ex causa, ut supra | |
| 1827 dictum est. Unde impossibile est quod odium sit fortius amore | |
| 1828 simpliciter. Sed oportet ulterius quod amor, simpliciter loquendo, | |
| 1829 sit odio fortior. Fortius enim movetur aliquid in finem, quam in ea | |
| 1830 quae sunt ad finem. Recessus autem a malo ordinatur ad | |
| 1831 consecutionem boni, sicut ad finem. Unde, simpliciter loquendo, | |
| 1832 fortior est motus animae in bonum quam in malum. Sed tamen | |
| 1833 aliquando videtur odium fortius amore, propter duo. Primo quidem, | |
| 1834 quia odium est magis sensibile quam amor. Cum enim sensus perceptio | |
| 1835 sit in quadam immutatione, ex quo aliquid iam immutatum est, non | |
| 1836 ita sentitur sicut quando est in ipso immutari. Unde calor febris | |
| 1837 hecticae, quamvis sit maior, non tamen ita sentitur sicut calor | |
| 1838 tertianae, quia calor hecticae iam versus est quasi in habitum et | |
| 1839 naturam. Propter hoc etiam, amor magis sentitur in absentia amati, | |
| 1840 sicut Augustinus dicit, in X de Trin., quod <i>amor non ita | |
| 1841 sentitur, cum non prodit eum indigentia</i>. Et propter hoc etiam, | |
| 1842 repugnantia eius quod oditur, sensibilius percipitur quam | |
| 1843 convenientia eius quod amatur. Secundo, quia non comparatur odium | |
| 1844 ad amorem sibi correspondentem. Secundum enim diversitatem bonorum, | |
| 1845 est diversitas amorum in magnitudine et parvitate, quibus | |
| 1846 proportionantur opposita odia. Unde odium quod correspondet maiori | |
| 1847 amori, magis movet quam minor amor.</p> | |
| 1848 <p title="I-II q. 29 a. 3 ad 1"><a name="34771"><span class= | |
| 1849 "ref">[34771] Iª-IIae q. 29 a. 3 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1850 patet responsio ad primum. Nam amor voluptatis est minor quam amor | |
| 1851 conservationis sui ipsius, cui respondet fuga doloris. Et ideo | |
| 1852 magis fugitur dolor, quam ametur voluptas.</p> | |
| 1853 <p title="I-II q. 29 a. 3 ad 2"><a name="34772"><span class= | |
| 1854 "ref">[34772] Iª-IIae q. 29 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1855 dicendum quod odium nunquam vinceret amorem, nisi propter maiorem | |
| 1856 amorem cui odium correspondet. Sicut homo magis diligit se quam | |
| 1857 amicum, et propter hoc quod diligit se, habet odio etiam amicum, si | |
| 1858 sibi contrarietur.</p> | |
| 1859 <p title="I-II q. 29 a. 3 ad 3"><a name="34773"><span class= | |
| 1860 "ref">[34773] Iª-IIae q. 29 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1861 dicendum quod ideo intensius aliquid operatur ad repellendum | |
| 1862 odiosa, quia odium est magis sensibile.</p> | |
| 1863 <br /> | |
| 1864 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1865 <p title="I-II q. 29 a. 4 arg. 1"><a name="34774"><span class= | |
| 1866 "ref">[34774] Iª-IIae q. 29 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1867 sic proceditur. Videtur quod aliquis possit seipsum odio habere. | |
| 1868 Dicitur enim in Psalmo X, <i>qui diligit iniquitatem, odit animam | |
| 1869 suam</i>. Sed multi diligunt iniquitatem. Ergo multi odiunt | |
| 1870 seipsos.</p> | |
| 1871 <p title="I-II q. 29 a. 4 arg. 2"><a name="34775"><span class= | |
| 1872 "ref">[34775] Iª-IIae q. 29 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1873 illum odimus, cui volumus et operamur malum. Sed quandoque aliquis | |
| 1874 vult et operatur sibi ipsi malum, puta qui interimunt seipsos. Ergo | |
| 1875 aliqui seipsos habent odio.</p> | |
| 1876 <p title="I-II q. 29 a. 4 arg. 3"><a name="34776"><span class= | |
| 1877 "ref">[34776] Iª-IIae q. 29 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1878 Boetius dicit, in II de Consol., quod <i>avaritia facit homines | |
| 1879 odiosos</i>, ex quo potest accipi quod omnis homo odit avarum. Sed | |
| 1880 aliqui sunt avari. Ergo illi odiunt seipsos.</p> | |
| 1881 <p title="I-II q. 29 a. 4 s. c."><a name="34777"><span class= | |
| 1882 "ref">[34777] Iª-IIae q. 29 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1883 est quod apostolus dicit, ad Ephes. V, quod <i>nemo unquam carnem | |
| 1884 suam odio habuit</i>.</p> | |
| 1885 <p title="I-II q. 29 a. 4 co."><a name="34778"><span class= | |
| 1886 "ref">[34778] Iª-IIae q. 29 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1887 dicendum quod impossibile est quod aliquis, per se loquendo, odiat | |
| 1888 seipsum. Naturaliter enim unumquodque appetit bonum, nec potest | |
| 1889 aliquis aliquid sibi appetere nisi sub ratione boni, nam malum est | |
| 1890 praeter voluntatem, ut Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom. Amare | |
| 1891 autem aliquem est velle ei bonum, ut supra dictum est. Unde necesse | |
| 1892 est quod aliquis amet seipsum; et impossibile est quod aliquis | |
| 1893 odiat seipsum, per se loquendo. Per accidens tamen contingit quod | |
| 1894 aliquis seipsum odio habeat. Et hoc dupliciter. Uno modo, ex parte | |
| 1895 boni quod sibi aliquis vult. Accidit enim quandoque illud quod | |
| 1896 appetitur ut secundum quid bonum, esse simpliciter malum, et | |
| 1897 secundum hoc, aliquis per accidens vult sibi malum, quod est odire. | |
| 1898 Alio modo, ex parte sui ipsius, cui vult bonum. Unumquodque enim | |
| 1899 maxime est id quod est principalius in ipso, unde civitas dicitur | |
| 1900 facere quod rex facit, quasi rex sit tota civitas. Manifestum est | |
| 1901 ergo quod homo maxime est mens hominis. Contingit autem quod aliqui | |
| 1902 aestimant se esse maxime illud quod sunt secundum naturam | |
| 1903 corporalem et sensitivam. Unde amant se secundum id quod aestimant | |
| 1904 se esse, sed odiunt id quod vere sunt, dum volunt contraria | |
| 1905 rationi. Et utroque modo, ille qui diligit iniquitatem, odit non | |
| 1906 solum animam suam, sed etiam seipsum.</p> | |
| 1907 <p title="I-II q. 29 a. 4 ad 1"><a name="34779"><span class= | |
| 1908 "ref">[34779] Iª-IIae q. 29 a. 4 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1909 patet responsio ad primum.</p> | |
| 1910 <p title="I-II q. 29 a. 4 ad 2"><a name="34780"><span class= | |
| 1911 "ref">[34780] Iª-IIae q. 29 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1912 dicendum quod nullus sibi vult et facit malum, nisi inquantum | |
| 1913 apprehendit illud sub ratione boni. Nam et illi qui interimunt | |
| 1914 seipsos, hoc ipsum quod est mori, apprehendunt sub ratione boni, | |
| 1915 inquantum est terminativum alicuius miseriae vel doloris.</p> | |
| 1916 <p title="I-II q. 29 a. 4 ad 3"><a name="34781"><span class= | |
| 1917 "ref">[34781] Iª-IIae q. 29 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1918 dicendum quod avarus odit aliquod accidens suum, non tamen propter | |
| 1919 hoc odit seipsum, sicut aeger odit suam aegritudinem, ex hoc ipso | |
| 1920 quod se amat. Vel dicendum quod avaritia odiosos facit aliis, non | |
| 1921 autem sibi ipsi. Quinimmo causatur ex inordinato sui amore, | |
| 1922 secundum quem de bonis temporalibus plus sibi aliquis vult quam | |
| 1923 debeat.</p> | |
| 1924 <br /> | |
| 1925 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1926 <p title="I-II q. 29 a. 5 arg. 1"><a name="34782"><span class= | |
| 1927 "ref">[34782] Iª-IIae q. 29 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1928 sic proceditur. Videtur quod aliquis non possit habere odio | |
| 1929 veritatem. Bonum enim et ens et verum convertuntur. Sed aliquis non | |
| 1930 potest habere odio bonitatem. Ergo nec veritatem.</p> | |
| 1931 <p title="I-II q. 29 a. 5 arg. 2"><a name="34783"><span class= | |
| 1932 "ref">[34783] Iª-IIae q. 29 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1933 omnes homines naturaliter scire desiderant, ut dicitur in principio | |
| 1934 Metaphys. Sed scientia non est nisi verorum. Ergo veritas | |
| 1935 naturaliter desideratur et amatur. Sed quod naturaliter inest, | |
| 1936 semper inest. Nullus ergo potest habere odio veritatem.</p> | |
| 1937 <p title="I-II q. 29 a. 5 arg. 3"><a name="34784"><span class= | |
| 1938 "ref">[34784] Iª-IIae q. 29 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1939 philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>homines amant non | |
| 1940 fictos</i>. Sed non nisi propter veritatem. Ergo homo naturaliter | |
| 1941 amat veritatem. Non potest ergo eam odio habere.</p> | |
| 1942 <p title="I-II q. 29 a. 5 s. c."><a name="34785"><span class= | |
| 1943 "ref">[34785] Iª-IIae q. 29 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1944 est quod apostolus dicit, ad Galat. IV, <i>factus sum vobis | |
| 1945 inimicus, verum dicens vobis</i>.</p> | |
| 1946 <p title="I-II q. 29 a. 5 co."><a name="34786"><span class= | |
| 1947 "ref">[34786] Iª-IIae q. 29 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1948 dicendum quod bonum et verum et ens sunt idem secundum rem, sed | |
| 1949 differunt ratione. Bonum enim habet rationem appetibilis, non autem | |
| 1950 ens vel verum, quia bonum est quod omnia appetunt. Et ideo bonum, | |
| 1951 sub ratione boni, non potest odio haberi, nec in universali nec in | |
| 1952 particulari. Ens autem et verum in universali quidem odio haberi | |
| 1953 non possunt, quia dissonantia est causa odii, et convenientia causa | |
| 1954 amoris; ens autem et verum sunt communia omnibus. Sed in | |
| 1955 particulari nihil prohibet quoddam ens et quoddam verum odio | |
| 1956 haberi, inquantum habet rationem contrarii et repugnantis, | |
| 1957 contrarietas enim et repugnantia non adversatur rationi entis et | |
| 1958 veri, sicut adversatur rationi boni. Contingit autem verum aliquod | |
| 1959 particulare tripliciter repugnare vel contrariari bono amato. Uno | |
| 1960 modo, secundum quod veritas est causaliter et originaliter in ipsis | |
| 1961 rebus. Et sic homo quandoque odit aliquam veritatem, dum vellet non | |
| 1962 esse verum quod est verum. Alio modo, secundum quod veritas est in | |
| 1963 cognitione ipsius hominis, quae impedit ipsum a prosecutione amati. | |
| 1964 Sicut si aliqui vellent non cognoscere veritatem fidei, ut libere | |
| 1965 peccarent, ex quorum persona dicitur Iob XXI, <i>scientiam viarum | |
| 1966 tuarum nolumus</i>. Tertio modo habetur odio veritas particularis, | |
| 1967 tanquam repugnans, prout est in intellectu alterius. Puta, cum | |
| 1968 aliquis vult latere in peccato, odit quod aliquis veritatem circa | |
| 1969 peccatum suum cognoscat. Et secundum hoc dicit Augustinus, in X | |
| 1970 Confess., quod <i>homines amant veritatem lucentem, oderunt eam | |
| 1971 redarguentem</i>.</p> | |
| 1972 <p title="I-II q. 29 a. 5 ad 1"><a name="34787"><span class= | |
| 1973 "ref">[34787] Iª-IIae q. 29 a. 5 ad 1</span></a> Et per hoc | |
| 1974 patet responsio ad primum.</p> | |
| 1975 <p title="I-II q. 29 a. 5 ad 2"><a name="34788"><span class= | |
| 1976 "ref">[34788] Iª-IIae q. 29 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1977 dicendum quod cognoscere veritatem secundum se est amabile, propter | |
| 1978 quod dicit Augustinus quod amant eam lucentem. Sed per accidens | |
| 1979 cognitio veritatis potest esse odibilis, inquantum impedit ab | |
| 1980 aliquo desiderato.</p> | |
| 1981 <p title="I-II q. 29 a. 5 ad 3"><a name="34789"><span class= | |
| 1982 "ref">[34789] Iª-IIae q. 29 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1983 dicendum quod ex hoc procedit quod non ficti amantur, quod homo | |
| 1984 amat secundum se cognoscere veritatem, quam homines non ficti | |
| 1985 manifestant.</p> | |
| 1986 <br /> | |
| 1987 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1988 <p title="I-II q. 29 a. 6 arg. 1"><a name="34790"><span class= | |
| 1989 "ref">[34790] Iª-IIae q. 29 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1990 sic proceditur. Videtur quod odium non possit esse alicuius in | |
| 1991 universali. Odium enim est passio appetitus sensitivi, qui movetur | |
| 1992 ex sensibili apprehensione. Sed sensus non potest apprehendere | |
| 1993 universale. Ergo odium non potest esse alicuius in universali.</p> | |
| 1994 <p title="I-II q. 29 a. 6 arg. 2"><a name="34791"><span class= | |
| 1995 "ref">[34791] Iª-IIae q. 29 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1996 odium causatur ex aliqua dissonantia; quae communitati repugnat. | |
| 1997 Sed communitas est de ratione universalis. Ergo odium non potest | |
| 1998 esse alicuius in universali.</p> | |
| 1999 <p title="I-II q. 29 a. 6 arg. 3"><a name="34792"><span class= | |
| 2000 "ref">[34792] Iª-IIae q. 29 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2001 obiectum odii est malum. Malum autem est in rebus, et non in mente, | |
| 2002 ut dicitur in VI Metaphys. Cum ergo universale sit solum in mente, | |
| 2003 quae abstrahit universale a particulari, videtur quod odium non | |
| 2004 possit esse alicuius universalis.</p> | |
| 2005 <p title="I-II q. 29 a. 6 s. c."><a name="34793"><span class= | |
| 2006 "ref">[34793] Iª-IIae q. 29 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2007 est quod philosophus dicit, in II Rhetoric., quod <i>ira semper fit | |
| 2008 inter singularia odium autem etiam ad genera, furem enim odit et | |
| 2009 calumniatorem unusquisque</i>.</p> | |
| 2010 <p title="I-II q. 29 a. 6 co."><a name="34794"><span class= | |
| 2011 "ref">[34794] Iª-IIae q. 29 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2012 dicendum quod de universali dupliciter contingit loqui, uno modo, | |
| 2013 secundum quod subest intentioni universalitatis; alio autem modo, | |
| 2014 de natura cui talis intentio attribuitur, alia est enim | |
| 2015 consideratio hominis universalis, et alia hominis in eo quod homo. | |
| 2016 Si igitur universale accipiatur primo modo, sic nulla potentia | |
| 2017 sensitivae partis, neque apprehensiva neque appetitiva, ferri | |
| 2018 potest in universale, quia universale fit per abstractionem a | |
| 2019 materia individuali, in qua radicatur omnis virtus sensitiva. | |
| 2020 Potest tamen aliqua potentia sensitiva, et apprehensiva et | |
| 2021 appetitiva, ferri in aliquid universaliter. Sicut dicimus quod | |
| 2022 obiectum visus est color secundum genus, non quia visus cognoscat | |
| 2023 colorem universalem; sed quia quod color sit cognoscibilis a visu, | |
| 2024 non convenit colori inquantum est hic color, sed inquantum est | |
| 2025 color simpliciter. Sic ergo odium etiam sensitivae partis, potest | |
| 2026 respicere aliquid in universali, quia ex natura communi aliquid | |
| 2027 adversatur animali, et non solum ex eo quod est particularis, sicut | |
| 2028 lupus ovi. Unde ovis odit lupum generaliter. Sed ira semper | |
| 2029 causatur ex aliquo particulari, quia ex aliquo actu laedentis; | |
| 2030 actus autem particularium sunt. Et propter hoc philosophus dicit | |
| 2031 quod <i>ira semper est ad aliquid singulare; odium vero potest esse | |
| 2032 ad aliquid in genere</i>. Sed odium secundum quod est in parte | |
| 2033 intellectiva, cum consequatur apprehensionem universalem | |
| 2034 intellectus, potest utroque modo esse respectu universalis.</p> | |
| 2035 <p title="I-II q. 29 a. 6 ad 1"><a name="34795"><span class= | |
| 2036 "ref">[34795] Iª-IIae q. 29 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2037 ergo dicendum quod sensus non apprehendit universale, prout est | |
| 2038 universale, apprehendit tamen aliquid cui per abstractionem accidit | |
| 2039 universalitas.</p> | |
| 2040 <p title="I-II q. 29 a. 6 ad 2"><a name="34796"><span class= | |
| 2041 "ref">[34796] Iª-IIae q. 29 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2042 dicendum quod id quod commune est omnibus, non potest esse ratio | |
| 2043 odii. Sed nihil prohibet aliquid esse commune multis, quod tamen | |
| 2044 dissonat ab aliis, et sic est eis odiosum.</p> | |
| 2045 <p title="I-II q. 29 a. 6 ad 3"><a name="34797"><span class= | |
| 2046 "ref">[34797] Iª-IIae q. 29 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2047 dicendum quod illa obiectio procedit de universali secundum quod | |
| 2048 substat intentioni universalitatis, sic enim non cadit sub | |
| 2049 apprehensione vel appetitu sensitivo.</p> | |
| 2050 <br /> | |
| 2051 <div class="D">Quaestio 30</div> | |
| 2052 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2053 <p title="I-II q. 30 pr."><a name="34798"><span class="ref">[34798] | |
| 2054 Iª-IIae q. 30 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 2055 concupiscentia. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 2056 concupiscentia sit in appetitu sensitivo tantum. Secundo, utrum | |
| 2057 concupiscentia sit passio specialis. Tertio, utrum sint aliquae | |
| 2058 concupiscentiae naturales, et aliquae non naturales. Quarto, utrum | |
| 2059 concupiscentia sit infinita.</p> | |
| 2060 <br /> | |
| 2061 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2062 <p title="I-II q. 30 a. 1 arg. 1"><a name="34799"><span class= | |
| 2063 "ref">[34799] Iª-IIae q. 30 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2064 sic proceditur. Videtur quod concupiscentia non solum sit in | |
| 2065 appetitu sensitivo. Est enim quaedam concupiscentia sapientiae, ut | |
| 2066 dicitur Sap. VI, <i>concupiscentia sapientiae deducit ad regnum | |
| 2067 perpetuum</i>. Sed appetitus sensitivus non potest ferri in | |
| 2068 sapientiam. Ergo concupiscentia non est in solo appetitu | |
| 2069 sensitivo.</p> | |
| 2070 <p title="I-II q. 30 a. 1 arg. 2"><a name="34800"><span class= | |
| 2071 "ref">[34800] Iª-IIae q. 30 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2072 desiderium mandatorum Dei non est in appetitu sensitivo, immo | |
| 2073 apostolus dicit, Rom. VII, <i>non habitat in me, hoc est in carne | |
| 2074 mea, bonum</i>. Sed desiderium mandatorum Dei sub concupiscentia | |
| 2075 cadit, secundum illud Psalmi CXVIII, <i>concupivit anima mea | |
| 2076 desiderare iustificationes tuas</i>. Ergo concupiscentia non est | |
| 2077 solum in appetitu sensitivo.</p> | |
| 2078 <p title="I-II q. 30 a. 1 arg. 3"><a name="34801"><span class= | |
| 2079 "ref">[34801] Iª-IIae q. 30 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2080 cuilibet potentiae est concupiscibile proprium bonum. Ergo | |
| 2081 concupiscentia est in qualibet potentiae animae, et non solum in | |
| 2082 appetitu sensitivo.</p> | |
| 2083 <p title="I-II q. 30 a. 1 s. c."><a name="34802"><span class= | |
| 2084 "ref">[34802] Iª-IIae q. 30 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2085 est quod Damascenus dicit, quod <i>irrationale obediens et | |
| 2086 persuasibile rationi, dividitur in concupiscentiam et iram. Haec | |
| 2087 autem est irrationalis pars animae, passiva et appetitiva</i>. Ergo | |
| 2088 concupiscentia est in appetitu sensitivo.</p> | |
| 2089 <p title="I-II q. 30 a. 1 co."><a name="34803"><span class= | |
| 2090 "ref">[34803] Iª-IIae q. 30 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2091 dicendum quod, sicut philosophus dicit in I Rhetoric., | |
| 2092 <i>concupiscentia est appetitus delectabilis</i>. Est autem duplex | |
| 2093 delectatio, ut infra dicetur, una quae est in bono intelligibili, | |
| 2094 quod est bonum rationis; alia quae est in bono secundum sensum. | |
| 2095 Prima quidem delectatio videtur esse animae tantum. Secunda autem | |
| 2096 est animae et corporis, quia sensus est virtus in organo corporeo; | |
| 2097 unde et bonum secundum sensum est bonum totius coniuncti. Talis | |
| 2098 autem delectationis appetitus videtur esse concupiscentia, quae | |
| 2099 simul pertineat et ad animam et ad corpus, ut ipsum nomen | |
| 2100 concupiscentiae sonat. Unde concupiscentia, proprie loquendo, est | |
| 2101 in appetitu sensitivo; et in vi concupiscibili, quae ab ea | |
| 2102 denominatur.</p> | |
| 2103 <p title="I-II q. 30 a. 1 ad 1"><a name="34804"><span class= | |
| 2104 "ref">[34804] Iª-IIae q. 30 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2105 ergo dicendum quod appetitus sapientiae, vel aliorum spiritualium | |
| 2106 bonorum, interdum concupiscentia nominatur, vel propter | |
| 2107 similitudinem quandam, vel propter intensionem appetitus superioris | |
| 2108 partis, ex quo fit redundantia in inferiorem appetitum, ut simul | |
| 2109 etiam ipse inferior appetitus suo modo tendat in spirituale bonum | |
| 2110 consequens appetitum superiorem, et etiam ipsum corpus | |
| 2111 spiritualibus deserviat; sicut in Psalmo LXXXIII, dicitur, <i>cor | |
| 2112 meum et caro mea exultaverunt in Deum vivum</i>.</p> | |
| 2113 <p title="I-II q. 30 a. 1 ad 2"><a name="34805"><span class= | |
| 2114 "ref">[34805] Iª-IIae q. 30 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2115 dicendum quod desiderium magis pertinere potest, proprie loquendo, | |
| 2116 non solum ad inferiorem appetitum, sed etiam ad superiorem. Non | |
| 2117 enim importat aliquam consociationem in cupiendo, sicut | |
| 2118 concupiscentia; sed simplicem motum in rem desideratam.</p> | |
| 2119 <p title="I-II q. 30 a. 1 ad 3"><a name="34806"><span class= | |
| 2120 "ref">[34806] Iª-IIae q. 30 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2121 dicendum quod unicuique potentiae animae competit appetere proprium | |
| 2122 bonum appetitu naturali, qui non sequitur apprehensionem. Sed | |
| 2123 appetere bonum appetitu animali, qui sequitur apprehensionem, | |
| 2124 pertinet solum ad vim appetitivam. Appetere autem aliquid sub | |
| 2125 ratione boni delectabilis secundum sensum, quod proprie est | |
| 2126 concupiscere, pertinet ad vim concupiscibilem.</p> | |
| 2127 <br /> | |
| 2128 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2129 <p title="I-II q. 30 a. 2 arg. 1"><a name="34807"><span class= | |
| 2130 "ref">[34807] Iª-IIae q. 30 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2131 sic proceditur. Videtur quod concupiscentia non sit passio | |
| 2132 specialis potentiae concupiscibilis. Passiones enim distinguuntur | |
| 2133 secundum obiecta. Sed obiectum concupiscibilis est delectabile | |
| 2134 secundum sensum; quod etiam est obiectum concupiscentiae, secundum | |
| 2135 philosophum, in I Rhetoric. Ergo concupiscentia non est passio | |
| 2136 specialis in concupiscibili.</p> | |
| 2137 <p title="I-II q. 30 a. 2 arg. 2"><a name="34808"><span class= | |
| 2138 "ref">[34808] Iª-IIae q. 30 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2139 Augustinus dicit, in libro octoginta trium quaest., quod | |
| 2140 <i>cupiditas est amor rerum transeuntium</i>, et sic ab amore non | |
| 2141 distinguitur. Omnes autem passiones speciales ab invicem | |
| 2142 distinguuntur. Ergo concupiscentia non est passio specialis in | |
| 2143 concupiscibili.</p> | |
| 2144 <p title="I-II q. 30 a. 2 arg. 3"><a name="34809"><span class= | |
| 2145 "ref">[34809] Iª-IIae q. 30 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2146 cuilibet passioni concupiscibilis opponitur aliqua passio specialis | |
| 2147 in concupiscibili, ut supra dictum est. Sed concupiscentiae non | |
| 2148 opponitur aliqua passio specialis in concupiscibili. Dicit enim | |
| 2149 Damascenus quod <i>expectatum bonum concupiscentiam constituit, | |
| 2150 praesens vero laetitiam, similiter expectatum malum timorem, | |
| 2151 praesens vero tristitiam</i>, ex quo videtur quod, sicut tristitia | |
| 2152 contrariatur laetitiae, ita timor contrariatur concupiscentiae. | |
| 2153 Timor autem non est in concupiscibili, sed in irascibili. Non ergo | |
| 2154 concupiscentia est specialis passio in concupiscibili.</p> | |
| 2155 <p title="I-II q. 30 a. 2 s. c."><a name="34810"><span class= | |
| 2156 "ref">[34810] Iª-IIae q. 30 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2157 est quod concupiscentia causatur ab amore, et tendit in | |
| 2158 delectationem, quae sunt passiones concupiscibilis. Et sic | |
| 2159 distinguitur ab aliis passionibus concupiscibilis, tanquam passio | |
| 2160 specialis.</p> | |
| 2161 <p title="I-II q. 30 a. 2 co."><a name="34811"><span class= | |
| 2162 "ref">[34811] Iª-IIae q. 30 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2163 dicendum quod, sicut dictum est, bonum delectabile secundum sensum | |
| 2164 est communiter obiectum concupiscibilis. Unde secundum eius | |
| 2165 differentias, diversae passiones concupiscibilis distinguuntur. | |
| 2166 Diversitas autem obiecti potest attendi vel secundum naturam ipsius | |
| 2167 obiecti, vel secundum diversitatem in virtute agendi. Diversitas | |
| 2168 quidem obiecti activi quae est secundum rei naturam, facit | |
| 2169 materialem differentiam passionum. Sed diversitas quae est secundum | |
| 2170 virtutem activam, facit formalem differentiam passionum, secundum | |
| 2171 quam passiones specie differunt. Est autem alia ratio virtutis | |
| 2172 motivae ipsius finis vel boni, secundum quod est realiter praesens, | |
| 2173 et secundum quod est absens, nam secundum quod est praesens, facit | |
| 2174 in seipso quiescere; secundum autem quod est absens, facit ad | |
| 2175 seipsum moveri. Unde ipsum delectabile secundum sensum, inquantum | |
| 2176 appetitum sibi adaptat quodammodo et conformat, causat amorem; | |
| 2177 inquantum vero absens attrahit ad seipsum, causat concupiscentiam; | |
| 2178 inquantum vero praesens quietat in seipso, causat delectationem. | |
| 2179 Sic ergo concupiscentia est passio differens specie et ab amore et | |
| 2180 a delectatione. Sed concupiscere hoc delectabile vel illud, facit | |
| 2181 concupiscentias diversas numero.</p> | |
| 2182 <p title="I-II q. 30 a. 2 ad 1"><a name="34812"><span class= | |
| 2183 "ref">[34812] Iª-IIae q. 30 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2184 ergo dicendum quod bonum delectabile non est absolute obiectum | |
| 2185 concupiscentiae, sed sub ratione absentis, sicut et sensibile sub | |
| 2186 ratione praeteriti, est obiectum memoriae. Huiusmodi enim | |
| 2187 particulares conditiones diversificant speciem passionum, vel etiam | |
| 2188 potentiarum sensitivae partis, quae respicit particularia.</p> | |
| 2189 <p title="I-II q. 30 a. 2 ad 2"><a name="34813"><span class= | |
| 2190 "ref">[34813] Iª-IIae q. 30 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2191 dicendum quod illa praedicatio est per causam, non per essentiam, | |
| 2192 non enim cupiditas est per se amor, sed amoris effectus, vel aliter | |
| 2193 dicendum, quod Augustinus accipit cupiditatem large pro quolibet | |
| 2194 motu appetitus qui potest esse respectu boni futuri. Unde | |
| 2195 comprehendit sub se et amorem et spem.</p> | |
| 2196 <p title="I-II q. 30 a. 2 ad 3"><a name="34814"><span class= | |
| 2197 "ref">[34814] Iª-IIae q. 30 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2198 dicendum quod passio quae directe opponitur concupiscentiae, | |
| 2199 innominata est, quae ita se habet ad malum, sicut concupiscentia ad | |
| 2200 bonum. Sed quia est mali absentis sicut et timor, quandoque loco | |
| 2201 eius ponitur timor, sicut et quandoque cupiditas loco spei. Quod | |
| 2202 enim est parvum bonum vel malum, quasi non reputatur, et ideo pro | |
| 2203 omni motu appetitus in bonum vel in malum futurum, ponitur spes et | |
| 2204 timor, quae respiciunt bonum vel malum arduum.</p> | |
| 2205 <br /> | |
| 2206 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2207 <p title="I-II q. 30 a. 3 arg. 1"><a name="34815"><span class= | |
| 2208 "ref">[34815] Iª-IIae q. 30 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2209 sic proceditur. Videtur quod concupiscentiarum non sint quaedam | |
| 2210 naturales, et quaedam non naturales. Concupiscentia enim pertinet | |
| 2211 ad appetitum animalem, ut dictum est. Sed appetitus naturalis | |
| 2212 dividitur contra animalem. Ergo nulla concupiscentia est | |
| 2213 naturalis.</p> | |
| 2214 <p title="I-II q. 30 a. 3 arg. 2"><a name="34816"><span class= | |
| 2215 "ref">[34816] Iª-IIae q. 30 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2216 diversitas materialis non facit diversitatem secundum speciem, sed | |
| 2217 solum secundum numerum, quae quidem diversitas sub arte non cadit. | |
| 2218 Sed si quae sint concupiscentiae naturales et non naturales, non | |
| 2219 differunt nisi secundum diversa concupiscibilia, quod facit | |
| 2220 materialem differentiam, et secundum numerum tantum. Non ergo | |
| 2221 dividendae sunt concupiscentiae per naturales et non naturales.</p> | |
| 2222 <p title="I-II q. 30 a. 3 arg. 3"><a name="34817"><span class= | |
| 2223 "ref">[34817] Iª-IIae q. 30 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2224 ratio contra naturam dividitur, ut patet in II Physic. Si igitur in | |
| 2225 homine est aliqua concupiscentia non naturalis, oportet quod sit | |
| 2226 rationalis. Sed hoc esse non potest, quia concupiscentia cum sit | |
| 2227 passio quaedam, pertinet ad appetitum sensitivum, non autem ad | |
| 2228 voluntatem, quae est appetitus rationis. Non ergo sunt | |
| 2229 concupiscentiae aliquae non naturales.</p> | |
| 2230 <p title="I-II q. 30 a. 3 s. c."><a name="34818"><span class= | |
| 2231 "ref">[34818] Iª-IIae q. 30 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2232 est quod philosophus, in III Ethic. et in I Rhetoric., ponit | |
| 2233 quasdam concupiscentias naturales, et quasdam non naturales.</p> | |
| 2234 <p title="I-II q. 30 a. 3 co."><a name="34819"><span class= | |
| 2235 "ref">[34819] Iª-IIae q. 30 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2236 dicendum quod, sicut dictum est, concupiscentia est appetitus boni | |
| 2237 delectabilis. Dupliciter autem aliquid est delectabile. Uno modo, | |
| 2238 quia est conveniens naturae animalis, sicut cibus, potus, et alia | |
| 2239 huiusmodi. Et huiusmodi concupiscentia delectabilis dicitur | |
| 2240 naturalis. Alio modo aliquid est delectabile, quia est conveniens | |
| 2241 animali secundum apprehensionem, sicut cum aliquis apprehendit | |
| 2242 aliquid ut bonum et conveniens, et per consequens delectatur in | |
| 2243 ipso. Et huiusmodi delectabilis concupiscentia dicitur non | |
| 2244 naturalis, et solet magis dici cupiditas. Primae ergo | |
| 2245 concupiscentiae, naturales, communes sunt et hominibus et aliis | |
| 2246 animalibus, quia utrisque est aliquid conveniens et delectabile | |
| 2247 secundum naturam. Et in his etiam omnes homines conveniunt, unde et | |
| 2248 philosophus, in III Ethic., vocat eas communes et necessarias. Sed | |
| 2249 secundae concupiscentiae sunt propriae hominum, quorum proprium est | |
| 2250 excogitare aliquid ut bonum et conveniens, praeter id quod natura | |
| 2251 requirit. Unde et in I Rhetoric., philosophus dicit primas | |
| 2252 concupiscentias esse irrationales, secundas vero cum ratione. Et | |
| 2253 quia diversi diversimode ratiocinantur, ideo etiam secundae | |
| 2254 dicuntur, in III Ethic., propriae et appositae, scilicet supra | |
| 2255 naturales.</p> | |
| 2256 <p title="I-II q. 30 a. 3 ad 1"><a name="34820"><span class= | |
| 2257 "ref">[34820] Iª-IIae q. 30 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2258 ergo dicendum quod illud idem quod appetitur appetitu naturali, | |
| 2259 potest appeti appetitu animali cum fuerit apprehensum. Et secundum | |
| 2260 hoc cibi et potus et huiusmodi, quae appetuntur naturaliter, potest | |
| 2261 esse concupiscentia naturalis.</p> | |
| 2262 <p title="I-II q. 30 a. 3 ad 2"><a name="34821"><span class= | |
| 2263 "ref">[34821] Iª-IIae q. 30 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2264 dicendum quod diversitas concupiscentiarum naturalium a non | |
| 2265 naturalibus, non est materialis tantum; sed etiam quodammodo | |
| 2266 formalis, inquantum procedit ex diversitate obiecti activi. | |
| 2267 Obiectum autem appetitus est bonum apprehensum. Unde ad | |
| 2268 diversitatem activi pertinet diversitas apprehensionis, prout | |
| 2269 scilicet apprehenditur aliquid ut conveniens absoluta | |
| 2270 apprehensione, ex qua causantur concupiscentiae naturales, quas | |
| 2271 philosophus in Rhetoric. vocat irrationales; et prout apprehenditur | |
| 2272 aliquid cum deliberatione, ex quo causantur concupiscentiae non | |
| 2273 naturales, quae propter hoc in Rhetoric. dicuntur cum ratione.</p> | |
| 2274 <p title="I-II q. 30 a. 3 ad 3"><a name="34822"><span class= | |
| 2275 "ref">[34822] Iª-IIae q. 30 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2276 dicendum quod in homine non solum est ratio universalis, quae | |
| 2277 pertinet ad partem intellectivam; sed etiam ratio particularis, | |
| 2278 quae pertinet ad partem sensitivam, ut in primo libro dictum est. | |
| 2279 Et secundum hoc, etiam concupiscentia quae est cum ratione, potest | |
| 2280 ad appetitum sensitivum pertinere. Et praeterea appetitus | |
| 2281 sensitivus potest etiam a ratione universali moveri, mediante | |
| 2282 imaginatione particulari.</p> | |
| 2283 <br /> | |
| 2284 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2285 <p title="I-II q. 30 a. 4 arg. 1"><a name="34823"><span class= | |
| 2286 "ref">[34823] Iª-IIae q. 30 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2287 sic proceditur. Videtur quod concupiscentia non sit infinita. | |
| 2288 Obiectum enim concupiscentiae est bonum; quod habet rationem finis. | |
| 2289 Qui autem ponit infinitum, excludit finem, ut dicitur in II | |
| 2290 Metaphys. Concupiscentia ergo non potest esse infinita.</p> | |
| 2291 <p title="I-II q. 30 a. 4 arg. 2"><a name="34824"><span class= | |
| 2292 "ref">[34824] Iª-IIae q. 30 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2293 concupiscentia est boni convenientis, cum procedat ex amore. Sed | |
| 2294 infinitum, cum sit improportionatum, non potest esse conveniens. | |
| 2295 Ergo concupiscentia non potest esse infinita.</p> | |
| 2296 <p title="I-II q. 30 a. 4 arg. 3"><a name="34825"><span class= | |
| 2297 "ref">[34825] Iª-IIae q. 30 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2298 infinita non est transire, et sic in eis non est pervenire ad | |
| 2299 ultimum. Sed concupiscenti fit delectatio per hoc quod attingit ad | |
| 2300 ultimum. Ergo si concupiscentia esset infinita, sequeretur quod | |
| 2301 nunquam fieret delectatio.</p> | |
| 2302 <p title="I-II q. 30 a. 4 s. c."><a name="34826"><span class= | |
| 2303 "ref">[34826] Iª-IIae q. 30 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2304 est quod philosophus dicit, in I Polit., quod, in infinitum | |
| 2305 concupiscentia existente homines infinita desiderant.</p> | |
| 2306 <p title="I-II q. 30 a. 4 co."><a name="34827"><span class= | |
| 2307 "ref">[34827] Iª-IIae q. 30 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2308 dicendum quod, sicut dictum est, duplex est concupiscentia, una | |
| 2309 naturalis, et alia non naturalis. Naturalis quidem igitur | |
| 2310 concupiscentia non potest esse infinita in actu. Est enim eius quod | |
| 2311 natura requirit, natura vero semper intendit in aliquid finitum et | |
| 2312 certum. Unde nunquam homo concupiscit infinitum cibum, vel | |
| 2313 infinitum potum. Sed sicut in natura contingit esse infinitum in | |
| 2314 potentia per successionem, ita huiusmodi concupiscentiam contingit | |
| 2315 infinitam esse per successionem; ut scilicet, post adeptum cibum | |
| 2316 iterum alia vice desideret cibum, vel quodcumque aliud quod natura | |
| 2317 requirit, quia huiusmodi corporalia bona, cum adveniunt, non | |
| 2318 perpetuo manent, sed deficiunt. Unde dixit dominus Samaritanae, | |
| 2319 Ioan. IV, <i>qui biberit ex hac aqua, sitiet iterum</i>. Sed | |
| 2320 concupiscentia non naturalis omnino est infinita. Sequitur enim | |
| 2321 rationem, ut dictum est, rationi autem competit in infinitum | |
| 2322 procedere. Unde qui concupiscit divitias, potest eas concupiscere, | |
| 2323 non ad aliquem certum terminum, sed simpliciter se divitem esse, | |
| 2324 quantumcumque potest. Potest et alia ratio assignari, secundum | |
| 2325 philosophum in I Polit., quare quaedam concupiscentia sit finita, | |
| 2326 et quaedam infinita. Semper enim concupiscentia finis est infinita, | |
| 2327 finis enim per se concupiscitur, ut sanitas; unde maior sanitas | |
| 2328 magis concupiscitur, et sic in infinitum; sicut, si album per se | |
| 2329 disgregat, magis album magis disgregat. Concupiscentia vero eius | |
| 2330 quod est ad finem, non est infinita, sed secundum illam mensuram | |
| 2331 appetitur qua convenit fini. Unde qui finem ponunt in divitiis, | |
| 2332 habent concupiscentiam divitiarum in infinitum, qui autem divitias | |
| 2333 appetunt propter necessitatem vitae, concupiscunt divitias finitas, | |
| 2334 sufficientes ad necessitatem vitae, ut philosophus dicit ibidem. Et | |
| 2335 eadem est ratio de concupiscentia, quarumcumque aliarum rerum.</p> | |
| 2336 <p title="I-II q. 30 a. 4 ad 1"><a name="34828"><span class= | |
| 2337 "ref">[34828] Iª-IIae q. 30 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2338 ergo dicendum quod omne quod concupiscitur, accipitur ut quoddam | |
| 2339 finitum, vel quia est finitum secundum rem, prout semel | |
| 2340 concupiscitur in actu; vel quia est finitum secundum quod cadit sub | |
| 2341 apprehensione. Non enim potest sub ratione infiniti apprehendi, | |
| 2342 <i>quia infinitum est, cuius quantitatem accipientibus, semper est | |
| 2343 aliquid extra sumere</i>, ut dicitur in III Physic.</p> | |
| 2344 <p title="I-II q. 30 a. 4 ad 2"><a name="34829"><span class= | |
| 2345 "ref">[34829] Iª-IIae q. 30 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2346 dicendum quod ratio quodammodo est virtutis infinitae inquantum | |
| 2347 potest in infinitum aliquid considerare, ut apparet in additione | |
| 2348 numerorum et linearum. Unde infinitum aliquo modo sumptum, est | |
| 2349 proportionatum rationi. Nam et universale, quod ratio apprehendit, | |
| 2350 est quodammodo infinitum, inquantum in potentia continet infinita | |
| 2351 singularia.</p> | |
| 2352 <p title="I-II q. 30 a. 4 ad 3"><a name="34830"><span class= | |
| 2353 "ref">[34830] Iª-IIae q. 30 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2354 dicendum quod ad hoc quod aliquis delectetur, non requiritur quod | |
| 2355 omnia consequatur quae concupiscit, sed in quolibet concupito quod | |
| 2356 consequitur, delectatur.</p> | |
| 2357 <br /> | |
| 2358 <div class="D">Quaestio 31</div> | |
| 2359 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2360 <p title="I-II q. 31 pr."><a name="34831"><span class="ref">[34831] | |
| 2361 Iª-IIae q. 31 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 2362 delectatione et tristitia. Circa delectationem vero consideranda | |
| 2363 sunt quatuor, primo, de ipsa delectatione secundum se; secundo, de | |
| 2364 causis delectationis; tertio, de effectibus eius; quarto, de | |
| 2365 bonitate et malitia ipsius. Circa primum quaeruntur octo. Primo, | |
| 2366 utrum delectatio sit passio. Secundo, utrum sit in tempore. Tertio, | |
| 2367 utrum differat a gaudio. Quarto, utrum sit in appetitu | |
| 2368 intellectivo. Quinto, de comparatione delectationum superioris | |
| 2369 appetitus, ad delectationem inferioris. Sexto, de comparatione | |
| 2370 delectationum sensitivarum ad invicem. Septimo, utrum sit aliqua | |
| 2371 delectatio non naturalis. Octavo, utrum delectatio possit esse | |
| 2372 contraria delectationi.</p> | |
| 2373 <br /> | |
| 2374 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2375 <p title="I-II q. 31 a. 1 arg. 1"><a name="34832"><span class= | |
| 2376 "ref">[34832] Iª-IIae q. 31 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2377 sic proceditur. Videtur quod delectatio non sit passio. Damascenus | |
| 2378 enim, in II libro, distinguit operationem a passione, dicens quod | |
| 2379 <i>operatio est motus qui est secundum naturam, passio vero est | |
| 2380 motus contra naturam</i>. Sed delectatio est operatio, ut | |
| 2381 philosophus dicit, in VII et X Ethic. Ergo delectatio non est | |
| 2382 passio.</p> | |
| 2383 <p title="I-II q. 31 a. 1 arg. 2"><a name="34833"><span class= | |
| 2384 "ref">[34833] Iª-IIae q. 31 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2385 pati est moveri, ut dicitur in III Physic. Sed delectatio non | |
| 2386 consistit in moveri, sed in motum esse, causatur enim delectatio ex | |
| 2387 bono iam adepto. Ergo delectatio non est passio.</p> | |
| 2388 <p title="I-II q. 31 a. 1 arg. 3"><a name="34834"><span class= | |
| 2389 "ref">[34834] Iª-IIae q. 31 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2390 delectatio consistit in quadam perfectione delectati, perficit enim | |
| 2391 operationem, ut dicitur in X Ethic. Sed perfici non est pati vel | |
| 2392 alterari, ut dicitur in VII Physic. et in II de anima. Ergo | |
| 2393 delectatio non est passio.</p> | |
| 2394 <p title="I-II q. 31 a. 1 s. c."><a name="34835"><span class= | |
| 2395 "ref">[34835] Iª-IIae q. 31 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2396 est quod Augustinus, in IX et XIV de Civ. Dei, ponit delectationem, | |
| 2397 sive gaudium vel laetitiam, inter alias passiones animae.</p> | |
| 2398 <p title="I-II q. 31 a. 1 co."><a name="34836"><span class= | |
| 2399 "ref">[34836] Iª-IIae q. 31 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2400 dicendum quod motus appetitus sensitivi proprie passio nominatur, | |
| 2401 sicut supra dictum est. Affectio autem quaecumque ex apprehensione | |
| 2402 sensitiva procedens, est motus appetitus sensitivi. Hoc autem | |
| 2403 necesse est competere delectationi. Nam, sicut philosophus dicit in | |
| 2404 I Rhetoric., <i>delectatio est quidam motus animae, et constitutio | |
| 2405 simul tota et sensibilis in naturam existentem</i>. Ad cuius | |
| 2406 intellectum, considerandum est quod, sicut contingit in rebus | |
| 2407 naturalibus aliqua consequi suas perfectiones naturales, ita hoc | |
| 2408 contingit in animalibus. Et quamvis moveri ad perfectionem non sit | |
| 2409 totum simul, tamen consequi naturalem perfectionem est totum simul. | |
| 2410 Haec autem est differentia inter animalia et alias res naturales, | |
| 2411 quod aliae res naturales, quando constituuntur in id quod convenit | |
| 2412 eis secundum naturam, hoc non sentiunt, sed animalia hoc sentiunt. | |
| 2413 Et ex isto sensu causatur quidam motus animae in appetitu | |
| 2414 sensitivo, et iste motus est delectatio. Per hoc ergo quod dicitur | |
| 2415 quod delectatio est motus animae, ponitur in genere. Per hoc autem | |
| 2416 quod dicitur constitutio in existentem naturam, idest in id quod | |
| 2417 existit in natura rei, ponitur causa delectationis, scilicet | |
| 2418 praesentia connaturalis boni. Per hoc autem quod dicitur simul | |
| 2419 tota, ostendit quod constitutio non debet accipi prout est in | |
| 2420 constitui, sed prout est in constitutum esse, quasi in termino | |
| 2421 motus, non enim delectatio est generatio, ut Plato posuit, sed | |
| 2422 magis consistit in factum esse, ut dicitur in VII Ethic. Per hoc | |
| 2423 autem quod dicitur sensibilis, excluduntur perfectiones rerum | |
| 2424 insensibilium, in quibus non est delectatio. Sic ergo patet quod, | |
| 2425 cum delectatio sit motus in appetitu animali consequens | |
| 2426 apprehensionem sensus, delectatio est passio animae.</p> | |
| 2427 <p title="I-II q. 31 a. 1 ad 1"><a name="34837"><span class= | |
| 2428 "ref">[34837] Iª-IIae q. 31 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2429 ergo dicendum quod operatio connaturalis non impedita, est | |
| 2430 perfectio secunda, ut habetur in II de anima. Et ideo, quando | |
| 2431 constituitur res in propria operatione connaturali et non impedita, | |
| 2432 sequitur delectatio, quae consistit in perfectum esse, ut dictum | |
| 2433 est. Sic ergo cum dicitur quod delectatio est operatio, non est | |
| 2434 praedicatio per essentiam, sed per causam.</p> | |
| 2435 <p title="I-II q. 31 a. 1 ad 2"><a name="34838"><span class= | |
| 2436 "ref">[34838] Iª-IIae q. 31 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2437 dicendum quod in animali duplex motus considerari potest, unus | |
| 2438 secundum intentionem finis, qui pertinet ad appetitum, alius | |
| 2439 secundum executionem, qui pertinet ad exteriorem operationem licet | |
| 2440 ergo in eo qui iam consecutus est bonum in quo delectatur, cesset | |
| 2441 motus executionis, quo tenditur ad finem; non tamen cessat motus | |
| 2442 appetitivae partis, quae, sicut prius desiderabat non habitum, ita | |
| 2443 postea delectatur in habito. Licet enim delectatio sit quies | |
| 2444 quaedam appetitus, considerata praesentia boni delectantis, quod | |
| 2445 appetitui satisfacit; tamen adhuc remanet immutatio appetitus ab | |
| 2446 appetibili, ratione cuius delectatio motus quidam est.</p> | |
| 2447 <p title="I-II q. 31 a. 1 ad 3"><a name="34839"><span class= | |
| 2448 "ref">[34839] Iª-IIae q. 31 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2449 dicendum quod, quamvis nomen passionis magis proprie conveniat | |
| 2450 passionibus corruptivis et in malum tendentibus, sicut sunt | |
| 2451 aegritudines corporales, et tristitia et timor in anima; tamen | |
| 2452 etiam in bonum ordinantur aliquae passiones, ut supra dictum est. | |
| 2453 Et secundum hoc delectatio dicitur passio.</p> | |
| 2454 <br /> | |
| 2455 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2456 <p title="I-II q. 31 a. 2 arg. 1"><a name="34840"><span class= | |
| 2457 "ref">[34840] Iª-IIae q. 31 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2458 sic proceditur. Videtur quod delectatio sit in tempore. Delectatio | |
| 2459 enim est motus quidam, ut in I Rhetoric. philosophus dicit. Sed | |
| 2460 motus omnis est in tempore. Ergo delectatio est in tempore.</p> | |
| 2461 <p title="I-II q. 31 a. 2 arg. 2"><a name="34841"><span class= | |
| 2462 "ref">[34841] Iª-IIae q. 31 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2463 diuturnum, vel morosum, dicitur aliquid secundum tempus. Sed | |
| 2464 aliquae delectationes dicuntur morosae. Ergo delectatio est in | |
| 2465 tempore.</p> | |
| 2466 <p title="I-II q. 31 a. 2 arg. 3"><a name="34842"><span class= | |
| 2467 "ref">[34842] Iª-IIae q. 31 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2468 passiones animae sunt unius generis. Sed aliquae passiones animae | |
| 2469 sunt in tempore. Ergo et delectatio.</p> | |
| 2470 <p title="I-II q. 31 a. 2 s. c."><a name="34843"><span class= | |
| 2471 "ref">[34843] Iª-IIae q. 31 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2472 est quod philosophus dicit, in X Ethic., quod <i>secundum nullum | |
| 2473 tempus accipiet quis delectationem</i>.</p> | |
| 2474 <p title="I-II q. 31 a. 2 co."><a name="34844"><span class= | |
| 2475 "ref">[34844] Iª-IIae q. 31 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2476 dicendum quod aliquid contingit esse in tempore dupliciter, uno | |
| 2477 modo, secundum se; alio modo, per aliud, et quasi per accidens. | |
| 2478 Quia enim tempus est numerus successivorum, illa secundum se | |
| 2479 dicuntur esse in tempore, de quorum ratione est successio, vel | |
| 2480 aliquid ad successionem pertinens, sicut motus, quies, locutio, et | |
| 2481 alia huiusmodi. Secundum aliud vero, et non per se, dicuntur esse | |
| 2482 in tempore illa de quorum ratione non est aliqua successio, sed | |
| 2483 tamen alicui successivo subiacent. Sicut esse hominem de sui | |
| 2484 ratione non habet successionem, non enim est motus, sed terminus | |
| 2485 motus vel mutationis, scilicet generationis ipsius, sed quia | |
| 2486 humanum esse subiacet causis transmutabilibus, secundum hoc esse | |
| 2487 hominem est in tempore. Sic igitur dicendum est quod delectatio | |
| 2488 secundum se quidem non est in tempore, est enim delectatio in bono | |
| 2489 iam adepto, quod est quasi terminus motus. Sed si illud bonum | |
| 2490 adeptum transmutationi subiaceat, erit delectatio per accidens in | |
| 2491 tempore. Si autem sit omnino intransmutabile, delectatio non erit | |
| 2492 in tempore nec per se, nec per accidens.</p> | |
| 2493 <p title="I-II q. 31 a. 2 ad 1"><a name="34845"><span class= | |
| 2494 "ref">[34845] Iª-IIae q. 31 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2495 ergo dicendum quod, sicut dicitur in III de anima, motus dupliciter | |
| 2496 dicitur. Uno modo, qui est actus imperfecti, scilicet existentis in | |
| 2497 potentia, inquantum huiusmodi, et talis motus est successivus, et | |
| 2498 in tempore. Alius autem motus est actus perfecti, idest existentis | |
| 2499 in actu; sicut intelligere, sentire et velle et huiusmodi, et etiam | |
| 2500 delectari. Et huiusmodi motus non est successivus, nec per se in | |
| 2501 tempore.</p> | |
| 2502 <p title="I-II q. 31 a. 2 ad 2"><a name="34846"><span class= | |
| 2503 "ref">[34846] Iª-IIae q. 31 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2504 dicendum quod delectatio dicitur diuturna vel morosa, secundum quod | |
| 2505 per accidens est in tempore.</p> | |
| 2506 <p title="I-II q. 31 a. 2 ad 3"><a name="34847"><span class= | |
| 2507 "ref">[34847] Iª-IIae q. 31 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2508 dicendum quod aliae passiones non habent pro obiecto bonum adeptum, | |
| 2509 sicut delectatio. Unde plus habent de ratione motus imperfecti, | |
| 2510 quam delectatio. Et per consequens magis delectationi convenit non | |
| 2511 esse in tempore.</p> | |
| 2512 <br /> | |
| 2513 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2514 <p title="I-II q. 31 a. 3 arg. 1"><a name="34848"><span class= | |
| 2515 "ref">[34848] Iª-IIae q. 31 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2516 sic proceditur. Videtur quod gaudium sit omnino idem quod | |
| 2517 delectatio. Passiones enim animae differunt secundum obiecta. Sed | |
| 2518 idem est obiectum gaudii et delectationis, scilicet bonum adeptum. | |
| 2519 Ergo gaudium est omnino idem quod delectatio.</p> | |
| 2520 <p title="I-II q. 31 a. 3 arg. 2"><a name="34849"><span class= | |
| 2521 "ref">[34849] Iª-IIae q. 31 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2522 unus motus non terminatur ad duos terminos. Sed idem est motus qui | |
| 2523 terminatur ad gaudium et delectationem, scilicet concupiscentia. | |
| 2524 Ergo delectatio et gaudium sunt omnino idem.</p> | |
| 2525 <p title="I-II q. 31 a. 3 arg. 3"><a name="34850"><span class= | |
| 2526 "ref">[34850] Iª-IIae q. 31 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2527 si gaudium est aliud a delectatione, videtur quod, pari ratione, et | |
| 2528 laetitia et exultatio et iucunditas significent aliquid aliud a | |
| 2529 delectatione, et sic erunt omnes diversae passiones. Quod videtur | |
| 2530 esse falsum. Non ergo gaudium differt a delectatione.</p> | |
| 2531 <p title="I-II q. 31 a. 3 s. c."><a name="34851"><span class= | |
| 2532 "ref">[34851] Iª-IIae q. 31 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2533 est quod in brutis animalibus non dicimus gaudium. Sed in eis | |
| 2534 dicimus delectationem. Non ergo est idem gaudium et delectatio.</p> | |
| 2535 <p title="I-II q. 31 a. 3 co."><a name="34852"><span class= | |
| 2536 "ref">[34852] Iª-IIae q. 31 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2537 dicendum quod gaudium, ut Avicenna dicit in libro suo de anima, est | |
| 2538 quaedam species delectationis. Est enim considerandum quod, sicut | |
| 2539 sunt quaedam concupiscentiae naturales, quaedam autem non | |
| 2540 naturales, sed consequuntur rationem, ut supra dictum est; ita | |
| 2541 etiam delectationum quaedam sunt naturales, et quaedam non | |
| 2542 naturales, quae sunt cum ratione. Vel, sicut Damascenus et | |
| 2543 Gregorius Nyssenus dicunt, quaedam sunt corporales, quaedam | |
| 2544 animales, quod in idem redit. Delectamur enim et in his quae | |
| 2545 naturaliter concupiscimus, ea adipiscentes; et in his quae | |
| 2546 concupiscimus secundum rationem. Sed nomen gaudii non habet locum | |
| 2547 nisi in delectatione quae consequitur rationem, unde gaudium non | |
| 2548 attribuimus brutis animalibus, sed solum nomen delectationis. Omne | |
| 2549 autem quod concupiscimus secundum naturam, possumus etiam cum | |
| 2550 delectatione rationis concupiscere, sed non e converso. Unde de | |
| 2551 omnibus de quibus est delectatio, potest etiam esse gaudium in | |
| 2552 habentibus rationem. Quamvis non semper de omnibus sit gaudium, | |
| 2553 quandoque enim aliquis sentit aliquam delectationem secundum | |
| 2554 corpus, de qua tamen non gaudet secundum rationem. Et secundum hoc, | |
| 2555 patet quod delectatio est in plus quam gaudium.</p> | |
| 2556 <p title="I-II q. 31 a. 3 ad 1"><a name="34853"><span class= | |
| 2557 "ref">[34853] Iª-IIae q. 31 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2558 ergo dicendum quod, cum obiectum appetitus animalis sit bonum | |
| 2559 apprehensum, diversitas apprehensionis pertinet quodammodo ad | |
| 2560 diversitatem obiecti. Et sic delectationes animales, quae dicuntur | |
| 2561 etiam gaudia, distinguuntur a delectationibus corporalibus, quae | |
| 2562 dicuntur solum delectationes, sicut et de concupiscentiis supra | |
| 2563 dictum est.</p> | |
| 2564 <p title="I-II q. 31 a. 3 ad 2"><a name="34854"><span class= | |
| 2565 "ref">[34854] Iª-IIae q. 31 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2566 dicendum quod similis differentia invenitur etiam in | |
| 2567 concupiscentiis, ita quod delectatio respondeat concupiscentiae, et | |
| 2568 gaudium respondeat desiderio, quod magis videtur pertinere ad | |
| 2569 concupiscentiam animalem. Et sic secundum differentiam motus, est | |
| 2570 etiam differentia quietis.</p> | |
| 2571 <p title="I-II q. 31 a. 3 ad 3"><a name="34855"><span class= | |
| 2572 "ref">[34855] Iª-IIae q. 31 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2573 dicendum quod alia nomina ad delectationem pertinentia, sunt | |
| 2574 imposita ab effectibus delectationis, nam laetitia imponitur a | |
| 2575 dilatatione cordis, ac si diceretur latitia; exultatio vero dicitur | |
| 2576 ab exterioribus signis delectationis interioris, quae apparent | |
| 2577 exterius, inquantum scilicet interius gaudium prosilit ad | |
| 2578 exteriora; iucunditas vero dicitur a quibusdam specialibus | |
| 2579 laetitiae signis vel effectibus. Et tamen omnia ista nomina | |
| 2580 videntur pertinere ad gaudium, non enim utimur eis nisi in naturis | |
| 2581 rationalibus.</p> | |
| 2582 <br /> | |
| 2583 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2584 <p title="I-II q. 31 a. 4 arg. 1"><a name="34856"><span class= | |
| 2585 "ref">[34856] Iª-IIae q. 31 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2586 sic proceditur. Videtur quod delectatio non sit in appetitu | |
| 2587 intellectivo. Dicit enim philosophus, in I Rhetoric., quod | |
| 2588 <i>delectatio est motus quidam sensibilis</i>. Sed motus sensibilis | |
| 2589 non est in parte intellectiva. Ergo delectatio non est in parte | |
| 2590 intellectiva.</p> | |
| 2591 <p title="I-II q. 31 a. 4 arg. 2"><a name="34857"><span class= | |
| 2592 "ref">[34857] Iª-IIae q. 31 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2593 delectatio est passio quaedam. Sed omnis passio est in appetitu | |
| 2594 sensitivo. Ergo delectatio non est nisi in appetitu sensitivo.</p> | |
| 2595 <p title="I-II q. 31 a. 4 arg. 3"><a name="34858"><span class= | |
| 2596 "ref">[34858] Iª-IIae q. 31 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2597 delectatio est communis nobis et brutis. Ergo non est nisi in parte | |
| 2598 quae nobis et brutis communis est.</p> | |
| 2599 <p title="I-II q. 31 a. 4 s. c."><a name="34859"><span class= | |
| 2600 "ref">[34859] Iª-IIae q. 31 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2601 est quod in Psalmo XXXVI, dicitur, <i>delectare in domino</i>. Sed | |
| 2602 ad Deum non potest extendi appetitus sensitivus, sed solum | |
| 2603 intellectivus. Ergo delectatio potest esse in appetitu | |
| 2604 intellectivo.</p> | |
| 2605 <p title="I-II q. 31 a. 4 co."><a name="34860"><span class= | |
| 2606 "ref">[34860] Iª-IIae q. 31 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2607 dicendum quod, sicut dictum est, delectatio quaedam sequitur | |
| 2608 apprehensionem rationis. Ad apprehensionem autem rationis, non | |
| 2609 solum commovetur appetitus sensitivus, per applicationem ad aliquid | |
| 2610 particulare; sed etiam appetitus intellectivus, qui dicitur | |
| 2611 voluntas. Et secundum hoc, in appetitu intellectivo, sive in | |
| 2612 voluntate, est delectatio quae dicitur gaudium, non autem | |
| 2613 delectatio corporalis. Hoc tamen interest inter delectationem | |
| 2614 utriusque appetitus, quod delectatio appetitus sensibilis est cum | |
| 2615 aliqua transmutatione corporali, delectatio autem appetitus | |
| 2616 intellectivi nihil aliud est quam simplex motus voluntatis. Et | |
| 2617 secundum hoc Augustinus dicit, in XIV de Civ. Dei, quod | |
| 2618 <i>cupiditas et laetitia non est aliud quam voluntas in eorum | |
| 2619 consensione quae volumus</i>.</p> | |
| 2620 <p title="I-II q. 31 a. 4 ad 1"><a name="34861"><span class= | |
| 2621 "ref">[34861] Iª-IIae q. 31 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2622 ergo dicendum quod in illa definitione philosophi, sensibile | |
| 2623 ponitur communiter pro quacumque apprehensione. Dicit enim | |
| 2624 philosophus in X Ethic., quod <i>secundum omnem sensum est | |
| 2625 delectatio; similiter autem et secundum intellectum et | |
| 2626 speculationem</i>. Vel potest dici quod ipse definit delectationem | |
| 2627 appetitus sensitivi.</p> | |
| 2628 <p title="I-II q. 31 a. 4 ad 2"><a name="34862"><span class= | |
| 2629 "ref">[34862] Iª-IIae q. 31 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2630 dicendum quod delectatio habet rationem passionis, proprie | |
| 2631 loquendo, inquantum est cum aliqua transmutatione corporali. Et sic | |
| 2632 non est in appetitu intellectivo, sed secundum simplicem motum, sic | |
| 2633 enim etiam est in Deo et in Angelis. Unde dicit philosophus, in VII | |
| 2634 Ethic., quod Deus una simplici operatione gaudet. Et Dionysius | |
| 2635 dicit, in fine Cael. Hier., quod <i>Angeli non sunt susceptibiles | |
| 2636 nostrae passibilis delectationis, sed congaudent Deo secundum | |
| 2637 incorruptionis laetitiam</i>.</p> | |
| 2638 <p title="I-II q. 31 a. 4 ad 3"><a name="34863"><span class= | |
| 2639 "ref">[34863] Iª-IIae q. 31 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2640 dicendum quod in nobis non solum est delectatio in qua communicamus | |
| 2641 cum brutis, sed etiam in qua communicamus cum Angelis. Unde ibidem | |
| 2642 Dionysius dicit quod <i>sancti homines multoties fiunt in | |
| 2643 participatione delectationum angelicarum</i>. Et ita in nobis est | |
| 2644 delectatio non solum in appetitu sensitivo, in quo communicamus cum | |
| 2645 brutis; sed etiam in appetitu intellectivo, in quo communicamus cum | |
| 2646 Angelis.</p> | |
| 2647 <br /> | |
| 2648 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2649 <p title="I-II q. 31 a. 5 arg. 1"><a name="34864"><span class= | |
| 2650 "ref">[34864] Iª-IIae q. 31 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2651 sic proceditur. Videtur quod delectationes corporales et sensibiles | |
| 2652 sint maiores delectationibus spiritualibus intelligibilibus. Omnes | |
| 2653 enim aliquam delectationem sequuntur, secundum philosophum, in X | |
| 2654 Ethic. Sed plures sequuntur delectationes sensibiles, quam | |
| 2655 delectationes spirituales intelligibiles. Ergo delectationes | |
| 2656 corporales sunt maiores.</p> | |
| 2657 <p title="I-II q. 31 a. 5 arg. 2"><a name="34865"><span class= | |
| 2658 "ref">[34865] Iª-IIae q. 31 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2659 magnitudo causae ex effectu cognoscitur. Sed delectationes | |
| 2660 corporales habent fortiores effectus, <i>transmutant enim corpus, | |
| 2661 et quibusdam insanias faciunt</i>, ut dicitur in VII Ethic. Ergo | |
| 2662 delectationes corporales sunt fortiores.</p> | |
| 2663 <p title="I-II q. 31 a. 5 arg. 3"><a name="34866"><span class= | |
| 2664 "ref">[34866] Iª-IIae q. 31 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2665 delectationes corporales oportet temperare et refraenare, propter | |
| 2666 earum vehementiam. Sed delectationes spirituales non oportet | |
| 2667 refraenare. Ergo delectationes corporales sunt maiores.</p> | |
| 2668 <p title="I-II q. 31 a. 5 s. c."><a name="34867"><span class= | |
| 2669 "ref">[34867] Iª-IIae q. 31 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2670 est quod dicitur in Psalmo CXVIII, <i>quam dulcia faucibus meis | |
| 2671 eloquia tua, super mel ori meo</i>. Et philosophus dicit, in X | |
| 2672 Ethic., quod <i>maxima delectatio est quae est secundum operationem | |
| 2673 sapientiae</i>.</p> | |
| 2674 <p title="I-II q. 31 a. 5 co."><a name="34868"><span class= | |
| 2675 "ref">[34868] Iª-IIae q. 31 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2676 dicendum quod, sicut iam dictum est, delectatio provenit ex | |
| 2677 coniunctione convenientis quae sentitur vel cognoscitur. In | |
| 2678 operibus autem animae, praecipue sensitivae et intellectivae, est | |
| 2679 hoc considerandum, quod, cum non transeant in materiam exteriorem, | |
| 2680 sunt actus vel perfectiones operantis, scilicet intelligere, | |
| 2681 sentire, velle, et huiusmodi, nam actiones quae transeunt in | |
| 2682 exteriorem materiam, magis sunt actiones et perfectiones materiae | |
| 2683 transmutatae; motus enim est actus mobilis a movente. Sic igitur | |
| 2684 praedictae actiones animae sensitivae et intellectivae, et ipsae | |
| 2685 sunt quoddam bonum operantis, et sunt etiam cognitae per sensum vel | |
| 2686 intellectum. Unde etiam ex ipsis consurgit delectatio, et non solum | |
| 2687 ex eorum obiectis. Si igitur comparentur delectationes | |
| 2688 intelligibiles delectationibus sensibilibus, secundum quod | |
| 2689 delectamur in ipsis actionibus, puta in cognitione sensus et in | |
| 2690 cognitione intellectus; non est dubium quod multo sunt maiores | |
| 2691 delectationes intelligibiles quam sensibiles. Multo enim magis | |
| 2692 delectatur homo de hoc quod cognoscit aliquid intelligendo, quam de | |
| 2693 hoc quod cognoscit aliquid sentiendo. Quia intellectualis cognitio | |
| 2694 et perfectior est, et etiam magis cognoscitur, quia intellectus | |
| 2695 magis reflectitur supra actum suum quam sensus. Est etiam cognitio | |
| 2696 intellectiva magis dilecta, nullus enim est qui non magis vellet | |
| 2697 carere visu corporali quam visu intellectuali, eo modo quo bestiae | |
| 2698 vel stulti carent, sicut Augustinus dicit, in libro de Civ. Dei. | |
| 2699 Sed si comparentur delectationes intelligibiles spirituales | |
| 2700 delectationibus sensibilibus corporalibus, sic, secundum se et | |
| 2701 simpliciter loquendo, delectationes spirituales sunt maiores. Et | |
| 2702 hoc apparet secundum tria quae requiruntur ad delectationem, | |
| 2703 scilicet bonum coniunctum, et id cui coniungitur, et ipsa | |
| 2704 coniunctio. Nam ipsum bonum spirituale et est maius quam corporale | |
| 2705 bonum; et est magis dilectum. Cuius signum est quod homines etiam a | |
| 2706 maximis corporalibus voluptatibus abstinent, ut non perdant | |
| 2707 honorem, qui est bonum intelligibile. Similiter etiam ipsa pars | |
| 2708 intellectiva est multo nobilior, et magis cognoscitiva, quam pars | |
| 2709 sensitiva. Coniunctio etiam utriusque est magis intima, et magis | |
| 2710 perfecta, et magis firma. Intimior quidem est, quia sensus sistit | |
| 2711 circa exteriora accidentia rei, intellectus vero penetrat usque ad | |
| 2712 rei essentiam; obiectum enim intellectus est quod quid est. | |
| 2713 Perfectior autem est, quia coniunctioni sensibilis ad sensum | |
| 2714 adiungitur motus, qui est actus imperfectus, unde et delectationes | |
| 2715 sensibiles non sunt totae simul, sed in eis aliquid pertransit, et | |
| 2716 aliquid expectatur consummandum, ut patet in delectatione ciborum | |
| 2717 et venereorum. Sed intelligibilia sunt absque motu, unde | |
| 2718 delectationes tales sunt totae simul. Est etiam firmior, quia | |
| 2719 delectabilia corporalia sunt corruptibilia, et cito deficiunt; bona | |
| 2720 vero spiritualia sunt incorruptibilia. Sed quoad nos, delectationes | |
| 2721 corporales sunt magis vehementes, propter tria. Primo, quia | |
| 2722 sensibilia sunt magis nota, quoad nos, quam intelligibilia. Secundo | |
| 2723 etiam, quia delectationes sensibiles, cum sint passiones sensitivi | |
| 2724 appetitus, sunt cum aliqua transmutatione corporali. Quod non | |
| 2725 contingit in delectationibus spiritualibus, nisi per quandam | |
| 2726 redundantiam a superiori appetitu in inferiorem. Tertio, quia | |
| 2727 delectationes corporales appetuntur ut medicinae quaedam contra | |
| 2728 corporales defectus vel molestias, ex quibus tristitiae quaedam | |
| 2729 consequuntur. Unde delectationes corporales, tristitiis huiusmodi | |
| 2730 supervenientes, magis sentiuntur, et per consequens magis | |
| 2731 acceptantur, quam delectationes spirituales quae non habent | |
| 2732 tristitias contrarias, ut infra dicetur.</p> | |
| 2733 <p title="I-II q. 31 a. 5 ad 1"><a name="34869"><span class= | |
| 2734 "ref">[34869] Iª-IIae q. 31 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2735 ergo dicendum quod ideo plures sequuntur delectationes corporales, | |
| 2736 quia bona sensibilia sunt magis et pluribus nota. Et etiam quia | |
| 2737 homines indigent delectationibus ut medicinis contra multiplices | |
| 2738 dolores et tristitias, et cum plures hominum non possint attingere | |
| 2739 ad delectationes spirituales, quae sunt propriae virtuosorum, | |
| 2740 consequens et quod declinent ad corporales.</p> | |
| 2741 <p title="I-II q. 31 a. 5 ad 2"><a name="34870"><span class= | |
| 2742 "ref">[34870] Iª-IIae q. 31 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2743 dicendum quod transmutatio corporis magis contingit ex | |
| 2744 delectationibus corporalibus, inquantum sunt passiones appetitus | |
| 2745 sensitivi.</p> | |
| 2746 <p title="I-II q. 31 a. 5 ad 3"><a name="34871"><span class= | |
| 2747 "ref">[34871] Iª-IIae q. 31 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2748 dicendum quod delectationes corporales sunt secundum partem | |
| 2749 sensitivam, quae regulatur ratione, et ideo indigent temperari et | |
| 2750 refraenari per rationem. Sed delectationes spirituales sunt | |
| 2751 secundum mentem, quae est ipsa regula, unde sunt secundum seipsas | |
| 2752 sobriae et moderatae.</p> | |
| 2753 <br /> | |
| 2754 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2755 <p title="I-II q. 31 a. 6 arg. 1"><a name="34872"><span class= | |
| 2756 "ref">[34872] Iª-IIae q. 31 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2757 sic proceditur. Videtur quod delectationes quae sunt secundum | |
| 2758 tactum, non sint maiores delectationibus quae sunt secundum alios | |
| 2759 sensus. Illa enim delectatio videtur esse maxima, qua exclusa, omne | |
| 2760 gaudium cessat. Sed talis est delectatio quae est secundum visum, | |
| 2761 dicitur enim Tobiae V, <i>quale gaudium erit mihi, qui in tenebris | |
| 2762 sedeo, et lumen caeli non video?</i> Ergo delectatio quae est per | |
| 2763 visum, est maxima inter sensibiles delectationes.</p> | |
| 2764 <p title="I-II q. 31 a. 6 arg. 2"><a name="34873"><span class= | |
| 2765 "ref">[34873] Iª-IIae q. 31 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 2766 <i>Praeterea, unicuique fit delectabile illud quod amat</i>, ut | |
| 2767 philosophus dicit, in I Rhetoric. Sed inter alios sensus maxime | |
| 2768 diligitur visus. Ergo delectatio quae est secundum visum, est | |
| 2769 maxima.</p> | |
| 2770 <p title="I-II q. 31 a. 6 arg. 3"><a name="34874"><span class= | |
| 2771 "ref">[34874] Iª-IIae q. 31 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2772 principium amicitiae delectabilis maxime est visio. Sed causa talis | |
| 2773 amicitiae est delectatio. Ergo secundum visum videtur esse maxime | |
| 2774 delectatio.</p> | |
| 2775 <p title="I-II q. 31 a. 6 s. c."><a name="34875"><span class= | |
| 2776 "ref">[34875] Iª-IIae q. 31 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2777 est quod philosophus dicit, in III Ethic., quod maximae | |
| 2778 delectationes sunt secundum tactum.</p> | |
| 2779 <p title="I-II q. 31 a. 6 co."><a name="34876"><span class= | |
| 2780 "ref">[34876] Iª-IIae q. 31 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2781 dicendum quod, sicut iam dictum est, unumquodque, inquantum amatur, | |
| 2782 efficitur delectabile. Sensus autem, ut dicitur in principio | |
| 2783 Metaphys., propter duo diliguntur, scilicet propter cognitionem, et | |
| 2784 propter utilitatem. Unde et utroque modo contingit esse | |
| 2785 delectationem secundum sensum. Sed quia apprehendere ipsam | |
| 2786 cognitionem tanquam bonum quoddam, proprium est hominis; ideo | |
| 2787 primae delectationes sensuum, quae scilicet sunt secundum | |
| 2788 cognitionem, sunt propriae hominum, delectationes autem sensuum | |
| 2789 inquantum diliguntur propter utilitatem, sunt communes omnibus | |
| 2790 animalibus. Si igitur loquamur de delectatione sensus quae est | |
| 2791 ratione cognitionis, manifestum est quod secundum visum est maior | |
| 2792 delectatio quam secundum aliquem alium sensum. Si autem loquamur de | |
| 2793 delectatione sensus quae est ratione utilitatis, sic maxima | |
| 2794 delectatio est secundum tactum. Utilitas enim sensibilium | |
| 2795 attenditur secundum ordinem ad conservationem naturae animalis. Ad | |
| 2796 hanc autem utilitatem propinquius se habent sensibilia tactus, est | |
| 2797 enim tactus cognoscitivus eorum ex quibus consistit animal, | |
| 2798 scilicet calidi et frigidi, et huiusmodi. Unde secundum hoc, | |
| 2799 delectationes quae sunt secundum tactum, sunt maiores, quasi fini | |
| 2800 propinquiores. Et propter hoc etiam, alia animalia, quae non habent | |
| 2801 delectationem secundum sensum nisi ratione utilitatis, non | |
| 2802 delectantur secundum alios sensus, nisi in ordine ad sensibilia | |
| 2803 tactus, <i>neque enim odoribus leporum canes gaudent, sed | |
| 2804 cibatione; neque leo voce bovis, sed comestione</i>, ut dicitur in | |
| 2805 III Ethic. Cum igitur delectatio tactus sit maxima ratione | |
| 2806 utilitatis, delectatio autem visus ratione cognitionis; si quis | |
| 2807 utramque comparare velit, inveniet simpliciter delectationem tactus | |
| 2808 esse maiorem delectatione visus, secundum quod sistit infra limites | |
| 2809 sensibilis delectationis. Quia manifestum est quod id quod est | |
| 2810 naturale in unoquoque, est potentissimum. Huiusmodi autem | |
| 2811 delectationes tactus sunt ad quas ordinantur concupiscentiae | |
| 2812 naturales, sicut cibi, et venerea, et huiusmodi. Sed si | |
| 2813 consideremus delectationes visus, secundum quod visus deservit | |
| 2814 intellectui; sic delectationes visus erunt potiores, ea ratione qua | |
| 2815 et intelligibiles delectationes sunt potiores sensibilibus.</p> | |
| 2816 <p title="I-II q. 31 a. 6 ad 1"><a name="34877"><span class= | |
| 2817 "ref">[34877] Iª-IIae q. 31 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2818 ergo dicendum quod gaudium, sicut supra dictum est, significat | |
| 2819 animalem delectationem, et haec maxime pertinet ad visum. Sed | |
| 2820 delectatio naturalis maxime pertinet ad tactum.</p> | |
| 2821 <p title="I-II q. 31 a. 6 ad 2"><a name="34878"><span class= | |
| 2822 "ref">[34878] Iª-IIae q. 31 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2823 dicendum quod visus maxime diligitur propter cognitionem, eo quod | |
| 2824 multas rerum differentias nobis ostendit, ut ibidem dicitur.</p> | |
| 2825 <p title="I-II q. 31 a. 6 ad 3"><a name="34879"><span class= | |
| 2826 "ref">[34879] Iª-IIae q. 31 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2827 dicendum quod alio modo delectatio est causa amoris carnalis, et | |
| 2828 alio modo visio. Nam delectatio, et maxime quae est secundum | |
| 2829 tactum, est causa amicitiae delectabilis per modum finis, visio | |
| 2830 autem est causa sicut unde est principium motus, inquantum per | |
| 2831 visum amabilis imprimitur species rei, quae allicit ad amandum et | |
| 2832 ad concupiscendum eius delectationem.</p> | |
| 2833 <br /> | |
| 2834 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 2835 <p title="I-II q. 31 a. 7 arg. 1"><a name="34880"><span class= | |
| 2836 "ref">[34880] Iª-IIae q. 31 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 2837 sic proceditur. Videtur quod nulla delectatio sit innaturalis. | |
| 2838 Delectatio enim in affectibus animae proportionatur quieti in | |
| 2839 corporibus. Sed appetitus corporis naturalis non quiescit nisi in | |
| 2840 loco connaturali. Ergo nec quies appetitus animalis, quae est | |
| 2841 delectatio, potest esse nisi in aliquo connaturali. Nulla ergo | |
| 2842 delectatio est non naturalis.</p> | |
| 2843 <p title="I-II q. 31 a. 7 arg. 2"><a name="34881"><span class= | |
| 2844 "ref">[34881] Iª-IIae q. 31 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2845 illud quod est contra naturam, est violentum. Sed omne violentum | |
| 2846 est contristans, ut dicitur in V Metaphys. Ergo nihil quod est | |
| 2847 contra naturam, potest esse delectabile.</p> | |
| 2848 <p title="I-II q. 31 a. 7 arg. 3"><a name="34882"><span class= | |
| 2849 "ref">[34882] Iª-IIae q. 31 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2850 constitui in propriam naturam, cum sentitur, causat delectationem; | |
| 2851 ut patet ex definitione philosophi supra posita. Sed constitui in | |
| 2852 naturam, unicuique est naturale, quia motus naturalis est qui est | |
| 2853 ad terminum naturalem. Ergo omnis delectatio est naturalis.</p> | |
| 2854 <p title="I-II q. 31 a. 7 s. c."><a name="34883"><span class= | |
| 2855 "ref">[34883] Iª-IIae q. 31 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2856 est quod philosophus dicit, in VII Ethic., quod quaedam | |
| 2857 delectationes sunt aegritudinales et contra naturam.</p> | |
| 2858 <p title="I-II q. 31 a. 7 co."><a name="34884"><span class= | |
| 2859 "ref">[34884] Iª-IIae q. 31 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 2860 dicendum quod naturale dicitur quod est secundum naturam, ut | |
| 2861 dicitur in II Physic. Natura autem in homine dupliciter sumi | |
| 2862 potest. Uno modo, prout intellectus et ratio est potissime hominis | |
| 2863 natura, quia secundum eam homo in specie constituitur. Et secundum | |
| 2864 hoc, naturales delectationes hominum dici possunt quae sunt in eo | |
| 2865 quod convenit homini secundum rationem, sicut delectari in | |
| 2866 contemplatione veritatis, et in actibus virtutum, est naturale | |
| 2867 homini. Alio modo potest sumi natura in homine secundum quod | |
| 2868 condividitur rationi, id scilicet quod est commune homini et aliis, | |
| 2869 praecipue quod rationi non obedit. Et secundum hoc, ea quae | |
| 2870 pertinent ad conservationem corporis, vel secundum individuum, ut | |
| 2871 cibus, potus, lectus, et huiusmodi, vel secundum speciem, sicut | |
| 2872 venereorum usus, dicuntur homini delectabilia naturaliter. Secundum | |
| 2873 utrasque autem delectationes, contingit aliquas esse innaturales, | |
| 2874 simpliciter loquendo, sed connaturales secundum quid. Contingit | |
| 2875 enim in aliquo individuo corrumpi aliquod principiorum naturalium | |
| 2876 speciei; et sic id quod est contra naturam speciei, fieri per | |
| 2877 accidens naturale huic individuo; sicut huic aquae calefactae est | |
| 2878 naturale quod calefaciat. Ita igitur contingit quod id quod est | |
| 2879 contra naturam hominis, vel quantum ad rationem, vel quantum ad | |
| 2880 corporis conservationem, fiat huic homini connaturale, propter | |
| 2881 aliquam corruptionem naturae in eo existentem. Quae quidem | |
| 2882 corruptio potest esse vel ex parte corporis, sive ex aegritudine, | |
| 2883 sicut febricitantibus dulcia videntur amara et e converso; sive | |
| 2884 propter malam complexionem, sicut aliqui delectantur in comestione | |
| 2885 terrae vel carbonum, vel aliquorum huiusmodi, vel etiam ex parte | |
| 2886 animae, sicut propter consuetudinem aliqui, delectantur in | |
| 2887 comedendo homines, vel in coitu bestiarum aut masculorum, aut | |
| 2888 aliorum huiusmodi, quae non sunt secundum naturam humanam.</p> | |
| 2889 <p title="I-II q. 31 a. 7 ad arg."><a name="34885"><span class= | |
| 2890 "ref">[34885] Iª-IIae q. 31 a. 7 ad arg.</span></a> Et per hoc | |
| 2891 patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 2892 <br /> | |
| 2893 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 2894 <p title="I-II q. 31 a. 8 arg. 1"><a name="34886"><span class= | |
| 2895 "ref">[34886] Iª-IIae q. 31 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 2896 sic proceditur. Videtur quod delectationi non sit delectatio | |
| 2897 contraria. Passiones enim animae speciem et contrarietatem | |
| 2898 recipiunt secundum obiecta. Obiectum autem delectationis est bonum. | |
| 2899 Cum igitur bonum non sit contrarium bono, sed bonum malo | |
| 2900 contrarietur, et malum malo, ut dicitur in praedicamentis; videtur | |
| 2901 quod delectatio non sit contraria delectationi.</p> | |
| 2902 <p title="I-II q. 31 a. 8 arg. 2"><a name="34887"><span class= | |
| 2903 "ref">[34887] Iª-IIae q. 31 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2904 uni unum est contrarium, ut probatur in X Metaphys. Sed | |
| 2905 delectationi contraria est tristitia. Non ergo delectationi | |
| 2906 contraria est delectatio.</p> | |
| 2907 <p title="I-II q. 31 a. 8 arg. 3"><a name="34888"><span class= | |
| 2908 "ref">[34888] Iª-IIae q. 31 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2909 si delectationi contraria est delectatio hoc non est nisi propter | |
| 2910 contrarietatem eorum in quibus aliquis delectatur. Sed haec | |
| 2911 differentia est materialis, contrarietas autem est differentia | |
| 2912 secundum formam, ut dicitur in X Metaphys. Ergo contrarietas non | |
| 2913 est delectationis ad delectationem.</p> | |
| 2914 <p title="I-II q. 31 a. 8 s. c."><a name="34889"><span class= | |
| 2915 "ref">[34889] Iª-IIae q. 31 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2916 ea quae se impediunt, in eodem genere existentia, secundum | |
| 2917 philosophum, sunt contraria. Sed quaedam delectationes se invicem | |
| 2918 impediunt ut dicitur in X Ethic. Ergo aliquae delectationes sunt | |
| 2919 contrariae.</p> | |
| 2920 <p title="I-II q. 31 a. 8 co."><a name="34890"><span class= | |
| 2921 "ref">[34890] Iª-IIae q. 31 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 2922 dicendum quod delectatio in affectionibus animae, sicut dictum est, | |
| 2923 proportionatur quieti in corporibus naturalibus. Dicuntur autem | |
| 2924 duae quietes esse contrariae, quae sunt in contrariis terminis; | |
| 2925 sicut quies quae est sursum, ei quae est deorsum, ut dicitur V | |
| 2926 Physic. Unde et contingit in affectibus animae duas delectationes | |
| 2927 esse contrarias.</p> | |
| 2928 <p title="I-II q. 31 a. 8 ad 1"><a name="34891"><span class= | |
| 2929 "ref">[34891] Iª-IIae q. 31 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 2930 ergo dicendum quod verbum illud philosophi est intelligendum | |
| 2931 secundum quod bonum et malum accipitur in virtutibus et vitiis, nam | |
| 2932 inveniuntur duo contraria vitia, non autem invenitur virtus | |
| 2933 contraria virtuti. In aliis autem nil prohibet duo bona esse ad | |
| 2934 invicem contraria, sicut calidum et frigidum, quorum unum est bonum | |
| 2935 igni, alterum aquae. Et per hunc modum delectatio potest esse | |
| 2936 delectationi contraria. Sed hoc in bono virtutis esse non potest, | |
| 2937 quia bonum virtutis non accipitur nisi per convenientiam ad aliquid | |
| 2938 unum, scilicet rationem.</p> | |
| 2939 <p title="I-II q. 31 a. 8 ad 2"><a name="34892"><span class= | |
| 2940 "ref">[34892] Iª-IIae q. 31 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2941 dicendum quod delectatio se habet in affectibus animae, sicut quies | |
| 2942 naturalis in corporibus, est enim in aliquo convenienti et quasi | |
| 2943 connaturali. Tristitia autem se habet sicut quies violenta, | |
| 2944 tristabile enim repugnat appetitui animali, sicut locus quietis | |
| 2945 violentae appetitui naturali. Quieti autem naturali opponitur et | |
| 2946 quies violenta eiusdem corporis, et quies naturalis alterius, ut | |
| 2947 dicitur in V Physic. Unde delectationi opponitur et delectatio et | |
| 2948 tristitia.</p> | |
| 2949 <p title="I-II q. 31 a. 8 ad 3"><a name="34893"><span class= | |
| 2950 "ref">[34893] Iª-IIae q. 31 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2951 dicendum quod ea in quibus delectamur, cum sint obiecta | |
| 2952 delectationis, non solum faciunt differentiam materialem, sed etiam | |
| 2953 formalem, si sit diversa ratio delectabilitatis. Diversa enim ratio | |
| 2954 obiecti diversificat speciem actus vel passionis, ut ex supradictis | |
| 2955 patet.</p> | |
| 2956 <br /> | |
| 2957 <div class="D">Quaestio 32</div> | |
| 2958 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2959 <p title="I-II q. 32 pr."><a name="34894"><span class="ref">[34894] | |
| 2960 Iª-IIae q. 32 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 2961 causis delectationis. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum | |
| 2962 operatio sit causa propria delectationis. Secundo, utrum motus sit | |
| 2963 causa delectationis. Tertio, utrum spes et memoria. Quarto, utrum | |
| 2964 tristitia. Quinto, utrum actiones aliorum sint nobis delectationis | |
| 2965 causa. Sexto, utrum benefacere alteri sit causa delectationis. | |
| 2966 Septimo, utrum similitudo sit causa delectationis. Octavo, utrum | |
| 2967 admiratio sit causa delectationis.</p> | |
| 2968 <br /> | |
| 2969 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2970 <p title="I-II q. 32 a. 1 arg. 1"><a name="34895"><span class= | |
| 2971 "ref">[34895] Iª-IIae q. 32 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2972 sic proceditur. Videtur quod operatio non sit propria et prima | |
| 2973 causa delectationis. Ut enim philosophus dicit, in I Rhetoric., | |
| 2974 <i>delectari consistit in hoc quod sensus aliquid patiatur</i>, | |
| 2975 requiritur enim ad delectationem cognitio, sicut dictum est. Sed | |
| 2976 per prius sunt cognoscibilia obiecta operationum quam ipsae | |
| 2977 operationes. Ergo operatio non est propria causa delectationis.</p> | |
| 2978 <p title="I-II q. 32 a. 1 arg. 2"><a name="34896"><span class= | |
| 2979 "ref">[34896] Iª-IIae q. 32 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2980 delectatio potissime consistit in fine adepto, hoc enim est quod | |
| 2981 praecipue concupiscitur. Sed non semper operatio est finis, sed | |
| 2982 quandoque ipsum operatum. Non ergo operatio est propria et per se | |
| 2983 causa delectationis.</p> | |
| 2984 <p title="I-II q. 32 a. 1 arg. 3"><a name="34897"><span class= | |
| 2985 "ref">[34897] Iª-IIae q. 32 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2986 otium et requies dicuntur per cessationem operationis. Haec autem | |
| 2987 sunt delectabilia, ut dicitur in I Rhetoric. Non ergo operatio est | |
| 2988 propria causa delectationis.</p> | |
| 2989 <p title="I-II q. 32 a. 1 s. c."><a name="34898"><span class= | |
| 2990 "ref">[34898] Iª-IIae q. 32 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2991 est quod philosophus dicit, VII et X Ethic., quod <i>delectatio est | |
| 2992 operatio connaturalis non impedita</i>.</p> | |
| 2993 <p title="I-II q. 32 a. 1 co."><a name="34899"><span class= | |
| 2994 "ref">[34899] Iª-IIae q. 32 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2995 dicendum quod, sicut supra dictum est, ad delectationem duo | |
| 2996 requiruntur, scilicet consecutio boni convenientis, et cognitio | |
| 2997 huiusmodi adeptionis. Utrumque autem horum in quadam operatione | |
| 2998 consistit, nam actualis cognitio operatio quaedam est; similiter | |
| 2999 bonum conveniens adipiscimur aliqua operatione. Ipsa etiam operatio | |
| 3000 propria est quoddam bonum conveniens. Unde oportet quod omnis | |
| 3001 delectatio aliquam operationem consequatur.</p> | |
| 3002 <p title="I-II q. 32 a. 1 ad 1"><a name="34900"><span class= | |
| 3003 "ref">[34900] Iª-IIae q. 32 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3004 ergo dicendum quod ipsa obiecta operationum non sunt delectabilia, | |
| 3005 nisi inquantum coniunguntur nobis, vel per cognitionem solam, sicut | |
| 3006 cum delectamur in consideratione vel inspectione aliquorum; vel | |
| 3007 quocumque alio modo simul cum cognitione, sicut cum aliquis | |
| 3008 delectatur in hoc quod cognoscit se habere quodcumque bonum, puta | |
| 3009 divitias vel honorem vel aliquid huiusmodi; quae quidem non essent | |
| 3010 delectabilia, nisi inquantum apprehenduntur ut habita. Ut enim | |
| 3011 philosophus dicit, in II Polit., <i>magnam delectationem habet | |
| 3012 putare aliquid sibi proprium; quae procedit ex naturali amore | |
| 3013 alicuius ad seipsum</i>. Habere autem huiusmodi nihil est aliud | |
| 3014 quam uti eis, vel posse uti. Et hoc est per aliquam operationem. | |
| 3015 Unde manifestum est quod omnis delectatio in operationem reducitur | |
| 3016 sicut in causam.</p> | |
| 3017 <p title="I-II q. 32 a. 1 ad 2"><a name="34901"><span class= | |
| 3018 "ref">[34901] Iª-IIae q. 32 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3019 dicendum quod etiam in illis in quibus operationes non sunt fines, | |
| 3020 sed operata, ipsa operata sunt delectabilia inquantum sunt habita | |
| 3021 vel facta. Quod refertur ad aliquem usum vel operationem.</p> | |
| 3022 <p title="I-II q. 32 a. 1 ad 3"><a name="34902"><span class= | |
| 3023 "ref">[34902] Iª-IIae q. 32 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3024 dicendum quod operationes sunt delectabiles, inquantum sunt | |
| 3025 proportionatae et connaturales operanti. Cum autem virtus humana | |
| 3026 sit finita, secundum aliquam mensuram operatio est sibi | |
| 3027 proportionata. Unde si excedat illam mensuram, iam non erit sibi | |
| 3028 proportionata, nec delectabilis, sed magis laboriosa et attaedians. | |
| 3029 Et secundum hoc, otium et ludus et alia quae ad requiem pertinent, | |
| 3030 delectabilia sunt, inquantum auferunt tristitiam quae est ex | |
| 3031 labore.</p> | |
| 3032 <br /> | |
| 3033 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3034 <p title="I-II q. 32 a. 2 arg. 1"><a name="34903"><span class= | |
| 3035 "ref">[34903] Iª-IIae q. 32 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3036 sic proceditur. Videtur quod motus non sit causa delectationis. | |
| 3037 Quia, sicut supra dictum est, bonum praesentialiter adeptum est | |
| 3038 causa delectationis, unde philosophus, in VII Ethic., dicit quod | |
| 3039 delectatio non comparatur generationi, sed operationi rei iam | |
| 3040 existentis. Id autem quod movetur ad aliquid, nondum habet illud; | |
| 3041 sed quodammodo est in via generationis respectu illius, secundum | |
| 3042 quod omni motui adiungitur generatio et corruptio, ut dicitur in | |
| 3043 VIII Physic. Ergo motus non est causa delectationis.</p> | |
| 3044 <p title="I-II q. 32 a. 2 arg. 2"><a name="34904"><span class= | |
| 3045 "ref">[34904] Iª-IIae q. 32 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3046 motus praecipue laborem et lassitudinem inducit in operibus. Sed | |
| 3047 operationes, ex hoc quod sunt laboriosae et lassantes, non sunt | |
| 3048 delectabiles, sed magis afflictivae. Ergo motus non est causa | |
| 3049 delectationis.</p> | |
| 3050 <p title="I-II q. 32 a. 2 arg. 3"><a name="34905"><span class= | |
| 3051 "ref">[34905] Iª-IIae q. 32 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3052 motus importat innovationem quandam, quae opponitur consuetudini. | |
| 3053 Sed ea quae sunt consueta, sunt nobis delectabilia, ut philosophus | |
| 3054 dicit, in I Rhetoric. Ergo motus non est causa delectationis.</p> | |
| 3055 <p title="I-II q. 32 a. 2 s. c."><a name="34906"><span class= | |
| 3056 "ref">[34906] Iª-IIae q. 32 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3057 est quod Augustinus dicit, in VIII Confess., <i>quid est hoc, | |
| 3058 domine Deus meus, cum tu aeternum tibi tu ipse sis gaudium; et | |
| 3059 quaedam de te circa te semper gaudeant; quod haec rerum pars | |
| 3060 alterno defectu et profectu, offensionibus et conciliationibus | |
| 3061 gaudet?</i> Ex quo accipitur quod homines gaudent et delectantur in | |
| 3062 quibusdam alternationibus. Et sic motus videtur esse causa | |
| 3063 delectationis.</p> | |
| 3064 <p title="I-II q. 32 a. 2 co."><a name="34907"><span class= | |
| 3065 "ref">[34907] Iª-IIae q. 32 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3066 dicendum quod ad delectationem tria requiruntur, scilicet duo | |
| 3067 quorum est coniunctio delectabilis; et tertium, quod est cognitio | |
| 3068 huius coniunctionis. Et secundum haec tria motus efficitur | |
| 3069 delectabilis, ut philosophus dicit, in VII Ethic. et in I Rhetoric. | |
| 3070 Nam ex parte nostra qui delectamur, transmutatio efficitur nobis | |
| 3071 delectabilis propter hoc, quod natura nostra transmutabilis est; et | |
| 3072 propter hoc, quod est nobis conveniens nunc, non erit nobis | |
| 3073 conveniens postea; sicut calefieri ad ignem est conveniens homini | |
| 3074 in hieme, non autem in aestate. Ex parte vero boni delectantis quod | |
| 3075 nobis coniungitur, fit etiam transmutatio delectabilis. Quia actio | |
| 3076 continuata alicuius agentis auget effectum, sicut quanto aliquis | |
| 3077 diutius appropinquat igni, magis calefit et desiccatur. Naturalis | |
| 3078 autem habitudo in quadam mensura consistit. Et ideo quando | |
| 3079 continuata praesentia delectabilis superexcedit mensuram naturalis | |
| 3080 habitudinis, efficitur remotio eius delectabilis. Ex parte vero | |
| 3081 ipsius cognitionis, quia homo desiderat cognoscere aliquod totum et | |
| 3082 perfectum. Cum ergo aliqua non poterunt apprehendi tota simul, | |
| 3083 delectat in his transmutatio, ut unum transeat et alterum succedat, | |
| 3084 et sic totum sentiatur. Unde Augustinus dicit, in IV Confess., | |
| 3085 <i>non vis utique stare syllabam, sed transvolare, ut aliae | |
| 3086 veniant, et totum audias. Ita semper omnia ex quibus unum aliquid | |
| 3087 constat, et non sunt omnia simul, plus delectant omnia quam | |
| 3088 singula, si possint sentiri omnia</i>. Si ergo sit aliqua res cuius | |
| 3089 natura sit intransmutabilis; et non possit in ea fieri excessus | |
| 3090 naturalis habitudinis per continuationem delectabilis; et quae | |
| 3091 possit totum suum delectabile simul intueri, non erit ei | |
| 3092 transmutatio delectabilis. Et quanto aliquae delectationes plus ad | |
| 3093 hoc accedunt, tanto plus continuari possunt.</p> | |
| 3094 <p title="I-II q. 32 a. 2 ad 1"><a name="34908"><span class= | |
| 3095 "ref">[34908] Iª-IIae q. 32 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3096 ergo dicendum quod id quod movetur, etsi nondum habeat perfecte id | |
| 3097 ad quod movetur, incipit tamen iam aliquid habere eius ad quod | |
| 3098 movetur, et secundum hoc, ipse motus habet aliquid delectationis. | |
| 3099 Deficit tamen a delectationis perfectione, nam perfectiores | |
| 3100 delectationes sunt in rebus immobilibus. Motus etiam efficitur | |
| 3101 delectabilis, inquantum per ipsum fit aliquid conveniens quod prius | |
| 3102 conveniens non erat, vel desinit esse, ut supra dictum est.</p> | |
| 3103 <p title="I-II q. 32 a. 2 ad 2"><a name="34909"><span class= | |
| 3104 "ref">[34909] Iª-IIae q. 32 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3105 dicendum quod motus laborem et lassitudinem inducit, secundum quod | |
| 3106 transcendit habitudinem naturalem. Sic autem motus non est | |
| 3107 delectabilis, sed secundum quod removentur contraria habitudinis | |
| 3108 naturalis.</p> | |
| 3109 <p title="I-II q. 32 a. 2 ad 3"><a name="34910"><span class= | |
| 3110 "ref">[34910] Iª-IIae q. 32 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3111 dicendum quod id quod est consuetum, efficitur delectabile, | |
| 3112 inquantum efficitur naturale, nam consuetudo est quasi altera | |
| 3113 natura. Motus autem est delectabilis, non quidem quo receditur a | |
| 3114 consuetudine, sed magis secundum quod per ipsum impeditur corruptio | |
| 3115 naturalis habitudinis, quae posset provenire ex assiduitate | |
| 3116 alicuius operationis. Et sic ex eadem causa connaturalitatis | |
| 3117 efficitur consuetudo delectabilis, et motus.</p> | |
| 3118 <br /> | |
| 3119 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3120 <p title="I-II q. 32 a. 3 arg. 1"><a name="34911"><span class= | |
| 3121 "ref">[34911] Iª-IIae q. 32 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3122 sic proceditur. Videtur quod memoria et spes non sint causae | |
| 3123 delectationis. Delectatio enim est de bono praesenti, ut Damascenus | |
| 3124 dicit. Sed memoria et spes sunt de absenti, est enim memoria | |
| 3125 praeteritorum, spes vero futurorum. Ergo memoria et spes non sunt | |
| 3126 causa delectationis.</p> | |
| 3127 <p title="I-II q. 32 a. 3 arg. 2"><a name="34912"><span class= | |
| 3128 "ref">[34912] Iª-IIae q. 32 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3129 idem non est causa contrariorum. Sed spes est causa afflictionis, | |
| 3130 dicitur enim Prov. XIII, <i>spes quae differtur, affligit | |
| 3131 animam</i>. Ergo spes non est causa delectationis.</p> | |
| 3132 <p title="I-II q. 32 a. 3 arg. 3"><a name="34913"><span class= | |
| 3133 "ref">[34913] Iª-IIae q. 32 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3134 sicut spes convenit cum delectatione in eo quod est de bono, ita | |
| 3135 etiam concupiscentia et amor. Non ergo magis debet assignari spes | |
| 3136 causa delectationis, quam concupiscentia vel amor.</p> | |
| 3137 <p title="I-II q. 32 a. 3 s. c."><a name="34914"><span class= | |
| 3138 "ref">[34914] Iª-IIae q. 32 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3139 est quod dicitur Rom. XII, <i>spe gaudentes</i>; et in Psalmo | |
| 3140 LXXVI, <i>memor fui Dei, et delectatus sum</i>.</p> | |
| 3141 <p title="I-II q. 32 a. 3 co."><a name="34915"><span class= | |
| 3142 "ref">[34915] Iª-IIae q. 32 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3143 dicendum quod delectatio causatur ex praesentia boni convenientis, | |
| 3144 secundum quod sentitur, vel qualitercumque percipitur. Est autem | |
| 3145 aliquid praesens nobis dupliciter, uno modo, secundum cognitionem, | |
| 3146 prout scilicet cognitum est in cognoscente secundum suam | |
| 3147 similitudinem; alio modo, secundum rem, prout scilicet unum alteri | |
| 3148 realiter coniungitur, vel actu vel potentia, secundum quemcumque | |
| 3149 coniunctionis modum. Et quia maior est coniunctio secundum rem quam | |
| 3150 secundum similitudinem, quae est coniunctio cognitionis; itemque | |
| 3151 maior est coniunctio rei in actu quam in potentia, ideo maxima est | |
| 3152 delectatio quae fit per sensum, qui requirit praesentiam rei | |
| 3153 sensibilis. Secundum autem gradum tenet delectatio spei, in qua non | |
| 3154 solum est delectabilis coniunctio secundum apprehensionem, sed | |
| 3155 etiam secundum facultatem vel potestatem adipiscendi bonum quod | |
| 3156 delectat. Tertium autem gradum tenet delectatio memoriae, quae | |
| 3157 habet solam coniunctionem apprehensionis.</p> | |
| 3158 <p title="I-II q. 32 a. 3 ad 1"><a name="34916"><span class= | |
| 3159 "ref">[34916] Iª-IIae q. 32 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3160 ergo dicendum quod spes et memoria sunt quidem eorum quae sunt | |
| 3161 simpliciter absentia, quae tamen secundum quid sunt praesentia, | |
| 3162 scilicet vel secundum apprehensionem solam; vel secundum | |
| 3163 apprehensionem et facultatem, ad minus aestimatam.</p> | |
| 3164 <p title="I-II q. 32 a. 3 ad 2"><a name="34917"><span class= | |
| 3165 "ref">[34917] Iª-IIae q. 32 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3166 dicendum quod nihil prohibet idem, secundum diversa, esse causam | |
| 3167 contrariorum. Sic igitur spes, inquantum habet praesentem | |
| 3168 aestimationem boni futuri, delectationem causat, inquantum autem | |
| 3169 caret praesentia eius, causat afflictionem.</p> | |
| 3170 <p title="I-II q. 32 a. 3 ad 3"><a name="34918"><span class= | |
| 3171 "ref">[34918] Iª-IIae q. 32 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3172 dicendum quod etiam amor et concupiscentia delectationem causant. | |
| 3173 Omne enim amatum fit delectabile amanti, eo quod amor est quaedam | |
| 3174 unio vel connaturalitas amantis ad amatum. Similiter etiam omne | |
| 3175 concupitum est delectabile concupiscenti, cum concupiscentia sit | |
| 3176 praecipue appetitus delectationis. Sed tamen spes, inquantum | |
| 3177 importat quandam certitudinem realis praesentiae boni delectantis, | |
| 3178 quam non importat nec amor nec concupiscentia, magis ponitur causa | |
| 3179 delectationis quam illa. Et similiter magis quam memoria, quae est | |
| 3180 de eo quod iam transiit.</p> | |
| 3181 <br /> | |
| 3182 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3183 <p title="I-II q. 32 a. 4 arg. 1"><a name="34919"><span class= | |
| 3184 "ref">[34919] Iª-IIae q. 32 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3185 sic proceditur. Videtur quod tristitia non sit causa delectationis. | |
| 3186 Contrarium enim non est causa contrarii. Sed tristitia contrariatur | |
| 3187 delectationi. Ergo non est causa delectationis.</p> | |
| 3188 <p title="I-II q. 32 a. 4 arg. 2"><a name="34920"><span class= | |
| 3189 "ref">[34920] Iª-IIae q. 32 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3190 contrariorum contrarii sunt effectus. Sed delectabilia memorata | |
| 3191 sunt causa delectationis. Ergo tristia memorata sunt causa doloris, | |
| 3192 et non delectationis.</p> | |
| 3193 <p title="I-II q. 32 a. 4 arg. 3"><a name="34921"><span class= | |
| 3194 "ref">[34921] Iª-IIae q. 32 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3195 sicut se habet tristitia ad delectationem, ita odium ad amorem. Sed | |
| 3196 odium non est causa amoris, sed magis e converso, ut supra dictum | |
| 3197 est. Ergo tristitia non est causa delectationis.</p> | |
| 3198 <p title="I-II q. 32 a. 4 s. c."><a name="34922"><span class= | |
| 3199 "ref">[34922] Iª-IIae q. 32 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3200 est quod in Psalmo XLI, dicitur, <i>fuerunt mihi lacrimae meae | |
| 3201 panes die ac nocte</i>. Per panem autem refectio delectationis | |
| 3202 intelligitur. Ergo lacrimae, quae ex tristitia oriuntur, possunt | |
| 3203 esse delectabiles.</p> | |
| 3204 <p title="I-II q. 32 a. 4 co."><a name="34923"><span class= | |
| 3205 "ref">[34923] Iª-IIae q. 32 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3206 dicendum quod tristitia potest dupliciter considerari, uno modo, | |
| 3207 secundum quod est in actu; alio modo, secundum quod est in memoria. | |
| 3208 Et utroque modo tristitia potest esse delectationis causa. | |
| 3209 Tristitia siquidem in actu existens est causa delectationis, | |
| 3210 inquantum facit memoriam rei dilectae, de cuius absentia aliquis | |
| 3211 tristatur, et tamen de sola eius apprehensione delectatur. Memoria | |
| 3212 autem tristitiae fit causa delectationis, propter subsequentem | |
| 3213 evasionem. Nam carere malo accipitur in ratione boni, unde secundum | |
| 3214 quod homo apprehendit se evasisse ab aliquibus tristibus et | |
| 3215 dolorosis, accrescit ei gaudii materia; secundum quod Augustinus | |
| 3216 dicit, XXII de Civ. Dei, quod <i>saepe laeti tristium meminimus, et | |
| 3217 sani dolorum sine dolore, et inde amplius laeti et grati sumus</i>. | |
| 3218 Et in VIII Confess. dicit quod <i>quanto maius fuit periculum in | |
| 3219 proelio, tanto maius erit gaudium in triumpho</i>.</p> | |
| 3220 <p title="I-II q. 32 a. 4 ad 1"><a name="34924"><span class= | |
| 3221 "ref">[34924] Iª-IIae q. 32 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3222 ergo dicendum quod contrarium quandoque per accidens est causa | |
| 3223 contrarii, sicut frigidum quandoque calefacit, ut dicitur in VIII | |
| 3224 Physic. Et similiter tristitia per accidens est delectationis | |
| 3225 causa, inquantum fit per eam apprehensio alicuius delectabilis.</p> | |
| 3226 <p title="I-II q. 32 a. 4 ad 2"><a name="34925"><span class= | |
| 3227 "ref">[34925] Iª-IIae q. 32 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3228 dicendum quod tristia memorata, inquantum sunt tristia et | |
| 3229 delectabilibus contraria, non causant delectationem, sed inquantum | |
| 3230 ab eis homo liberatur. Et similiter memoria delectabilium, ex eo | |
| 3231 quod sunt amissa, potest causare tristitiam.</p> | |
| 3232 <p title="I-II q. 32 a. 4 ad 3"><a name="34926"><span class= | |
| 3233 "ref">[34926] Iª-IIae q. 32 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3234 dicendum quod odium etiam per accidens potest esse causa amoris, | |
| 3235 prout scilicet aliqui diligunt se, inquantum conveniunt in odio | |
| 3236 unius et eiusdem.</p> | |
| 3237 <br /> | |
| 3238 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3239 <p title="I-II q. 32 a. 5 arg. 1"><a name="34927"><span class= | |
| 3240 "ref">[34927] Iª-IIae q. 32 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 3241 sic proceditur. Videtur quod actiones aliorum non sint nobis | |
| 3242 delectationis causa. Causa enim delectationis est proprium bonum | |
| 3243 coniunctum. Sed aliorum operationes non sunt nobis coniunctae. Ergo | |
| 3244 non sunt nobis causa delectationis.</p> | |
| 3245 <p title="I-II q. 32 a. 5 arg. 2"><a name="34928"><span class= | |
| 3246 "ref">[34928] Iª-IIae q. 32 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3247 operatio est proprium bonum operantis. Si igitur operationes | |
| 3248 aliorum sint nobis causa delectationis, pari ratione omnia alia | |
| 3249 bona aliorum erunt nobis delectationis causa. Quod patet esse | |
| 3250 falsum.</p> | |
| 3251 <p title="I-II q. 32 a. 5 arg. 3"><a name="34929"><span class= | |
| 3252 "ref">[34929] Iª-IIae q. 32 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3253 operatio est delectabilis, inquantum procedit ex habitu nobis | |
| 3254 innato, unde dicitur in II Ethic., quod <i>signum generati habitus | |
| 3255 oportet accipere fientem in opere delectationem</i>. Sed | |
| 3256 operationes aliorum non procedunt ex habitibus qui in nobis sunt, | |
| 3257 sed interdum ex habitibus qui sunt in operantibus. Non ergo | |
| 3258 operationes aliorum sunt nobis delectabiles, sed ipsis | |
| 3259 operantibus.</p> | |
| 3260 <p title="I-II q. 32 a. 5 s. c."><a name="34930"><span class= | |
| 3261 "ref">[34930] Iª-IIae q. 32 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3262 est quod dicitur in secunda canonica Ioannis, <i>gavisus sum valde, | |
| 3263 quoniam inveni de filiis tuis ambulantes in veritate</i>.</p> | |
| 3264 <p title="I-II q. 32 a. 5 co."><a name="34931"><span class= | |
| 3265 "ref">[34931] Iª-IIae q. 32 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3266 dicendum quod, sicut iam dictum est, ad delectationem duo | |
| 3267 requiruntur, scilicet consecutio proprii boni, et cognitio proprii | |
| 3268 boni consecuti. Tripliciter ergo operatio alterius potest esse | |
| 3269 delectationis causa. Uno modo, inquantum per operationem alicuius | |
| 3270 consequimur aliquod bonum. Et secundum hoc, operationes illorum qui | |
| 3271 nobis aliquod bonum faciunt, sunt nobis delectabiles, quia bene | |
| 3272 pati ab alio est delectabile. Alio modo, secundum quod per | |
| 3273 operationes aliorum efficitur nobis aliqua cognitio vel aestimatio | |
| 3274 proprii boni. Et propter hoc homines delectantur in hoc quod | |
| 3275 laudantur vel honorantur ab aliis, quia scilicet per hoc accipiunt | |
| 3276 aestimationem in seipsis aliquod bonum esse. Et quia ista | |
| 3277 aestimatio fortius generatur ex testimonio bonorum et sapientum, | |
| 3278 ideo in horum laudibus et honoribus homines magis delectantur. Et | |
| 3279 quia adulator est apparens laudator, propter hoc etiam adulationes | |
| 3280 quibusdam sunt delectabiles. Et quia amor est alicuius boni, et | |
| 3281 admiratio est alicuius magni, idcirco amari ab aliis, et in | |
| 3282 admiratione haberi, est delectabile; inquantum per hoc fit homini | |
| 3283 aestimatio propriae bonitatis vel magnitudinis, in quibus aliquis | |
| 3284 delectatur. Tertio modo, inquantum ipsae operationes aliorum, si | |
| 3285 sint bonae, aestimantur ut bonum proprium, propter vim amoris, qui | |
| 3286 facit aestimare amicum quasi eundem sibi. Et propter odium, quod | |
| 3287 facit aestimare bonum alterius esse sibi contrarium, efficitur mala | |
| 3288 operatio inimici delectabilis. Unde dicitur I ad Cor. XIII, quod | |
| 3289 <i>caritas non gaudet super iniquitate, congaudet autem | |
| 3290 veritati</i>.</p> | |
| 3291 <p title="I-II q. 32 a. 5 ad 1"><a name="34932"><span class= | |
| 3292 "ref">[34932] Iª-IIae q. 32 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3293 ergo dicendum quod operatio alterius potest esse mihi coniuncta vel | |
| 3294 per effectum, sicut in primo modo; vel per apprehensionem, sicut in | |
| 3295 secundo modo; vel per affectionem, sicut in tertio modo.</p> | |
| 3296 <p title="I-II q. 32 a. 5 ad 2"><a name="34933"><span class= | |
| 3297 "ref">[34933] Iª-IIae q. 32 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3298 dicendum quod ratio illa procedit quantum ad tertium modum, non | |
| 3299 autem quantum ad duos primos.</p> | |
| 3300 <p title="I-II q. 32 a. 5 ad 3"><a name="34934"><span class= | |
| 3301 "ref">[34934] Iª-IIae q. 32 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3302 dicendum quod operationes aliorum etsi non procedant ex habitibus | |
| 3303 qui in me sunt, causant tamen in me aliquid delectabile; vel | |
| 3304 faciunt mihi aestimationem sive apprehensionem proprii habitus; vel | |
| 3305 procedunt ex habitu illius qui est unum mecum per amorem.</p> | |
| 3306 <br /> | |
| 3307 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 3308 <p title="I-II q. 32 a. 6 arg. 1"><a name="34935"><span class= | |
| 3309 "ref">[34935] Iª-IIae q. 32 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 3310 sic proceditur. Videtur quod benefacere alteri non sit | |
| 3311 delectationis causa. Delectatio enim causatur ex consecutione | |
| 3312 proprii boni, sicut supra dictum est. Sed benefacere non pertinet | |
| 3313 ad consecutionem proprii boni, sed magis ad emissionem. Ergo magis | |
| 3314 videtur esse causa tristitiae quam delectationis.</p> | |
| 3315 <p title="I-II q. 32 a. 6 arg. 2"><a name="34936"><span class= | |
| 3316 "ref">[34936] Iª-IIae q. 32 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3317 philosophus dicit, in IV Ethic., quod <i>illiberalitas | |
| 3318 connaturalior est hominibus quam prodigalitas</i>. Sed ad | |
| 3319 prodigalitatem pertinet benefacere aliis, ad illiberalitatem autem | |
| 3320 pertinet desistere a benefaciendo. Cum ergo operatio connaturalis | |
| 3321 sit delectabilis unicuique, ut dicitur in VII et X Ethic., videtur | |
| 3322 quod benefacere aliis non sit causa delectationis.</p> | |
| 3323 <p title="I-II q. 32 a. 6 arg. 3"><a name="34937"><span class= | |
| 3324 "ref">[34937] Iª-IIae q. 32 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3325 contrarii effectus ex contrariis causis procedunt. Sed quaedam quae | |
| 3326 pertinent ad malefacere, sunt naturaliter homini delectabilia, | |
| 3327 sicut vincere, redarguere vel increpare alios, et etiam punire, | |
| 3328 quantum ad iratos, ut dicit philosophus in I Rhetoric. Ergo | |
| 3329 benefacere magis est causa tristitiae quam delectationis.</p> | |
| 3330 <p title="I-II q. 32 a. 6 s. c."><a name="34938"><span class= | |
| 3331 "ref">[34938] Iª-IIae q. 32 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3332 est quod philosophus dicit, in II Polit., quod <i>largiri et | |
| 3333 auxiliari amicis aut extraneis, est delectabilissimum</i>.</p> | |
| 3334 <p title="I-II q. 32 a. 6 co."><a name="34939"><span class= | |
| 3335 "ref">[34939] Iª-IIae q. 32 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 3336 dicendum quod hoc ipsum quod est benefacere alteri, potest | |
| 3337 tripliciter esse delectationis causa. Uno modo, per comparationem | |
| 3338 ad effectum, quod est bonum in altero constitutum. Et secundum hoc, | |
| 3339 inquantum bonum alterius reputamus quasi nostrum bonum, propter | |
| 3340 unionem amoris, delectamur in bono quod per nos fit aliis, | |
| 3341 praecipue amicis, sicut in bono proprio. Alio modo, per | |
| 3342 comparationem ad finem, sicut cum aliquis, per hoc quod alteri | |
| 3343 benefacit, sperat consequi aliquod bonum sibi ipsi, vel a Deo vel | |
| 3344 ab homine. Spes autem delectationis est causa. Tertio modo, per | |
| 3345 comparationem ad principium. Et sic hoc quod est benefacere alteri, | |
| 3346 potest esse delectabile per comparationem ad triplex principium. | |
| 3347 Quorum unum est facultas benefaciendi, et secundum hoc, benefacere | |
| 3348 alteri fit delectabile, inquantum per hoc fit homini quaedam | |
| 3349 imaginatio abundantis boni in seipso existentis, ex quo possit | |
| 3350 aliis communicare. Et ideo homines delectantur in filiis et in | |
| 3351 propriis operibus, sicut quibus communicant proprium bonum. Aliud | |
| 3352 principium est habitus inclinans, secundum quem benefacere fit | |
| 3353 alicui connaturale. Unde liberales delectabiliter dant aliis. | |
| 3354 Tertium principium est motivum, puta cum aliquis movetur ab aliquo | |
| 3355 quem diligit, ad benefaciendum alicui, omnia enim quae facimus vel | |
| 3356 patimur propter amicum, delectabilia sunt, quia amor praecipua | |
| 3357 causa delectationis est.</p> | |
| 3358 <p title="I-II q. 32 a. 6 ad 1"><a name="34940"><span class= | |
| 3359 "ref">[34940] Iª-IIae q. 32 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3360 ergo dicendum quod emissio, inquantum est indicativa proprii boni, | |
| 3361 est delectabilis. Sed inquantum evacuat proprium bonum potest esse | |
| 3362 contristans; sicut quando est immoderata.</p> | |
| 3363 <p title="I-II q. 32 a. 6 ad 2"><a name="34941"><span class= | |
| 3364 "ref">[34941] Iª-IIae q. 32 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3365 dicendum quod prodigalitas habet immoderatam emissionem, quae | |
| 3366 repugnat naturae. Et ideo prodigalitas dicitur esse contra | |
| 3367 naturam.</p> | |
| 3368 <p title="I-II q. 32 a. 6 ad 3"><a name="34942"><span class= | |
| 3369 "ref">[34942] Iª-IIae q. 32 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3370 dicendum quod vincere, redarguere et punire, non est delectabile | |
| 3371 inquantum est in malum alterius, sed inquantum pertinet ad proprium | |
| 3372 bonum, quod plus homo amat quam odiat malum alterius. Vincere enim | |
| 3373 est delectabile naturaliter, inquantum per hoc homini fit | |
| 3374 aestimatio propriae excellentiae. Et propter hoc, omnes ludi in | |
| 3375 quibus est concertatio, et in quibus potest esse victoria, sunt | |
| 3376 maxime delectabiles, et universaliter omnes concertationes, | |
| 3377 secundum quod habent spem victoriae. Redarguere autem et increpare | |
| 3378 potest esse dupliciter delectationis causa. Uno modo, inquantum | |
| 3379 facit homini imaginationem propriae sapientiae et excellentiae, | |
| 3380 increpare enim et corripere est sapientum et maiorum alio modo, | |
| 3381 secundum quod aliquis, increpando et reprehendendo, alteri | |
| 3382 benefacit, quod est delectabile, ut dictum est. Irato autem est | |
| 3383 delectabile punire, inquantum videtur removere apparentem | |
| 3384 minorationem, quae videtur esse ex praecedenti laesione. Cum enim | |
| 3385 aliquis est ab aliquo laesus, videtur per hoc ab illo minoratus | |
| 3386 esse, et ideo appetit ab hac minoratione liberari per retributionem | |
| 3387 laesionis. Et sic patet quod benefacere alteri per se potest esse | |
| 3388 delectabile, sed malefacere alteri non est delectabile, nisi | |
| 3389 inquantum videtur pertinere ad proprium bonum.</p> | |
| 3390 <br /> | |
| 3391 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 3392 <p title="I-II q. 32 a. 7 arg. 1"><a name="34943"><span class= | |
| 3393 "ref">[34943] Iª-IIae q. 32 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 3394 sic proceditur. Videtur quod similitudo non sit causa | |
| 3395 delectationis. Principari enim et praeesse quandam dissimilitudinem | |
| 3396 importat. Sed principari et praeesse naturaliter est delectabile, | |
| 3397 ut dicitur in I Rhetoric. Ergo dissimilitudo magis est causa | |
| 3398 delectationis quam similitudo.</p> | |
| 3399 <p title="I-II q. 32 a. 7 arg. 2"><a name="34944"><span class= | |
| 3400 "ref">[34944] Iª-IIae q. 32 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3401 nihil magis est dissimile delectationi quam tristitia. Sed illi qui | |
| 3402 patiuntur tristitias, maxime sequuntur delectationes, ut dicitur in | |
| 3403 VII Ethic. Ergo dissimilitudo est magis causa delectationis quam | |
| 3404 similitudo.</p> | |
| 3405 <p title="I-II q. 32 a. 7 arg. 3"><a name="34945"><span class= | |
| 3406 "ref">[34945] Iª-IIae q. 32 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3407 illi qui sunt repleti aliquibus delectabilibus, non delectantur in | |
| 3408 eis, sed magis fastidiunt ea, sicut patet in repletione ciborum. | |
| 3409 Non ergo similitudo est delectationis causa.</p> | |
| 3410 <p title="I-II q. 32 a. 7 s. c."><a name="34946"><span class= | |
| 3411 "ref">[34946] Iª-IIae q. 32 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3412 est quod similitudo est causa amoris, ut dictum est supra. Amor | |
| 3413 autem est causa delectationis. Ergo similitudo est causa | |
| 3414 delectationis.</p> | |
| 3415 <p title="I-II q. 32 a. 7 co."><a name="34947"><span class= | |
| 3416 "ref">[34947] Iª-IIae q. 32 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 3417 dicendum quod similitudo est quaedam unitas, unde id quod est | |
| 3418 simile, inquantum est unum, est delectabile, sicut et amabile, ut | |
| 3419 supra dictum est. Et si quidem id quod est simile, proprium bonum | |
| 3420 non corrumpat, sed augeat, est simpliciter delectabile, puta homo | |
| 3421 homini, et iuvenis iuveni. Si vero sit corruptivum proprii boni, | |
| 3422 sic per accidens efficitur fastidiosum vel contristans; non quidem | |
| 3423 inquantum est simile et unum, sed inquantum corrumpit id quod est | |
| 3424 magis unum. Quod autem aliquid simile corrumpat proprium bonum, | |
| 3425 contingit dupliciter. Uno modo, quia corrumpit mensuram proprii | |
| 3426 boni per quendam excessum, bonum enim, praecipue corporale, ut | |
| 3427 sanitas, in quadam commensuratione consistit. Et propter hoc, | |
| 3428 superabundantes cibi, vel quaelibet delectationes corporales, | |
| 3429 fastidiuntur. Alio modo, per directam contrarietatem ad proprium | |
| 3430 bonum, sicut figuli abominantur alios figulos, non inquantum sunt | |
| 3431 figuli, sed inquantum per eos amittunt excellentiam propriam, sive | |
| 3432 proprium lucrum, quae appetunt sicut proprium bonum.</p> | |
| 3433 <p title="I-II q. 32 a. 7 ad 1"><a name="34948"><span class= | |
| 3434 "ref">[34948] Iª-IIae q. 32 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3435 ergo dicendum quod, cum sit quaedam communicatio principantis ad | |
| 3436 subiectum, est ibi quaedam similitudo. Tamen secundum quandam | |
| 3437 excellentiam, eo quod principari et praeesse pertinent ad | |
| 3438 excellentiam proprii boni, sapientum enim et meliorum est | |
| 3439 principari et praeesse. Unde per hoc fit homini propriae bonitatis | |
| 3440 imaginatio. Vel quia per hoc quod homo principatur et praeest, | |
| 3441 aliis benefacit, quod est delectabile.</p> | |
| 3442 <p title="I-II q. 32 a. 7 ad 2"><a name="34949"><span class= | |
| 3443 "ref">[34949] Iª-IIae q. 32 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3444 dicendum quod id in quo delectatur tristatus, etsi non sit simile | |
| 3445 tristitiae, est tamen simile homini contristato. Quia tristitiae | |
| 3446 contrariantur proprio bono eius qui tristatur. Et ideo appetitur | |
| 3447 delectatio ab his qui in tristitia sunt, ut conferens ad proprium | |
| 3448 bonum, inquantum est medicativa contrarii. Et ista est causa quare | |
| 3449 delectationes corporales, quibus sunt contrariae quaedam | |
| 3450 tristitiae, magis appetuntur, quam delectationes intellectuales, | |
| 3451 quae non habent contrarietatem tristitiae, ut infra dicetur. Exinde | |
| 3452 etiam est quod omnia animalia naturaliter appetunt delectationem, | |
| 3453 quia semper animal laborat per sensum et motum. Et propter hoc | |
| 3454 etiam iuvenes maxime delectationes appetunt; propter multas | |
| 3455 transmutationes in eis existentes, dum sunt in statu augmenti. Et | |
| 3456 etiam melancholici vehementer appetunt delectationes, ad | |
| 3457 expellendum tristitiam, quia corpus eorum quasi pravo humore | |
| 3458 corroditur, ut dicitur in VII Ethic.</p> | |
| 3459 <p title="I-II q. 32 a. 7 ad 3"><a name="34950"><span class= | |
| 3460 "ref">[34950] Iª-IIae q. 32 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3461 dicendum quod bona corporalia in quadam mensura consistunt, et ideo | |
| 3462 superexcessus similium corrumpit proprium bonum. Et propter hoc | |
| 3463 efficitur fastidiosum et contristans, inquantum contrariatur bono | |
| 3464 proprio hominis.</p> | |
| 3465 <br /> | |
| 3466 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 3467 <p title="I-II q. 32 a. 8 arg. 1"><a name="34951"><span class= | |
| 3468 "ref">[34951] Iª-IIae q. 32 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 3469 sic proceditur. Videtur quod admiratio non sit causa delectationis. | |
| 3470 Admirari enim est ignorantis naturae, ut Damascenus dicit. Sed | |
| 3471 ignorantia non est delectabilis, sed magis scientia. Ergo admiratio | |
| 3472 non est causa delectationis.</p> | |
| 3473 <p title="I-II q. 32 a. 8 arg. 2"><a name="34952"><span class= | |
| 3474 "ref">[34952] Iª-IIae q. 32 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3475 admiratio est principium sapientiae, quasi via ad inquirendum | |
| 3476 veritatem, ut dicitur in principio Metaphys. <i>Sed delectabilius | |
| 3477 est contemplari iam cognita, quam inquirere ignota</i>, ut | |
| 3478 philosophus dicit in X Ethic., cum hoc habeat difficultatem et | |
| 3479 impedimentum, illud autem non habeat; delectatio autem causatur ex | |
| 3480 operatione non impedita, ut dicitur in VII Ethic. Ergo admiratio | |
| 3481 non est causa delectationis, sed magis delectationem impedit.</p> | |
| 3482 <p title="I-II q. 32 a. 8 arg. 3"><a name="34953"><span class= | |
| 3483 "ref">[34953] Iª-IIae q. 32 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3484 unusquisque in consuetis delectatur, unde operationes habituum per | |
| 3485 consuetudinem acquisitorum, sunt delectabiles. Sed consueta non | |
| 3486 sunt admirabilia, ut dicit Augustinus, super Ioan. Ergo admiratio | |
| 3487 contrariatur causae delectationis.</p> | |
| 3488 <p title="I-II q. 32 a. 8 s. c."><a name="34954"><span class= | |
| 3489 "ref">[34954] Iª-IIae q. 32 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3490 est quod philosophus dicit, in I Rhetoric., quod admiratio est | |
| 3491 delectationis causa.</p> | |
| 3492 <p title="I-II q. 32 a. 8 co."><a name="34955"><span class= | |
| 3493 "ref">[34955] Iª-IIae q. 32 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 3494 dicendum quod adipisci desiderata est delectabile, ut supra dictum | |
| 3495 est. Et ideo quanto alicuius rei amatae magis crescit desiderium, | |
| 3496 tanto magis per adeptionem crescit delectatio. Et etiam in ipso | |
| 3497 augmento desiderii fit augmentum delectationis, secundum quod fit | |
| 3498 etiam spes rei amatae; sicut supra dictum est quod ipsum desiderium | |
| 3499 ex spe est delectabile. Est autem admiratio desiderium quoddam | |
| 3500 sciendi, quod in homine contingit ex hoc quod videt effectum et | |
| 3501 ignorat causam, vel ex hoc quod causa talis effectus excedit | |
| 3502 cognitionem aut facultatem ipsius. Et ideo admiratio est causa | |
| 3503 delectationis inquantum habet adiunctam spem consequendi | |
| 3504 cognitionem eius quod scire desiderat. Et propter hoc omnia | |
| 3505 mirabilia sunt delectabilia, sicut quae sunt rara, et omnes | |
| 3506 repraesentationes rerum, etiam quae in se non sunt delectabiles; | |
| 3507 gaudet enim anima in collatione unius ad alterum, quia conferre | |
| 3508 unum alteri est proprius et connaturalis actus rationis, ut | |
| 3509 philosophus dicit in sua poetica. Et propter hoc etiam <i>liberari | |
| 3510 a magnis periculis magis est delectabile, quia est admirabile</i>, | |
| 3511 ut dicitur in I Rhetoric.</p> | |
| 3512 <p title="I-II q. 32 a. 8 ad 1"><a name="34956"><span class= | |
| 3513 "ref">[34956] Iª-IIae q. 32 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3514 ergo dicendum quod admiratio non est delectabilis inquantum habet | |
| 3515 ignorantiam, sed inquantum habet desiderium addiscendi causam; et | |
| 3516 inquantum admirans aliquid novum addiscit, scilicet talem esse quem | |
| 3517 non aestimabat.</p> | |
| 3518 <p title="I-II q. 32 a. 8 ad 2"><a name="34957"><span class= | |
| 3519 "ref">[34957] Iª-IIae q. 32 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3520 dicendum quod delectatio duo habet, scilicet quietem in bono, et | |
| 3521 huiusmodi quietis perceptionem. Quantum igitur ad primum, cum sit | |
| 3522 perfectius contemplari veritatem cognitam quam inquirere ignotam, | |
| 3523 contemplationes rerum scitarum, per se loquendo, sunt magis | |
| 3524 delectabiles quam inquisitiones rerum ignotarum. Tamen per | |
| 3525 accidens, quantum ad secundum, contingit quod inquisitiones sunt | |
| 3526 quandoque delectabiliores, secundum quod ex maiori desiderio | |
| 3527 procedunt, desiderium autem maius excitatur ex perceptione | |
| 3528 ignorantiae. Unde maxime homo delectatur in his quae de novo | |
| 3529 invenit aut addiscit.</p> | |
| 3530 <p title="I-II q. 32 a. 8 ad 3"><a name="34958"><span class= | |
| 3531 "ref">[34958] Iª-IIae q. 32 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3532 dicendum quod ea quae sunt consueta, sunt delectabilia ad | |
| 3533 operandum, inquantum sunt quasi connaturalia. Sed tamen ea quae | |
| 3534 sunt rara, possunt esse delectabilia, vel ratione cognitionis, quia | |
| 3535 desideratur eorum scientia, inquantum sunt mira; vel ratione | |
| 3536 operationis, <i>quia ex desiderio magis inclinatur mens ad hoc quod | |
| 3537 intense in novitate operetur</i>, ut dicitur in X Ethic.; | |
| 3538 perfectior enim operatio causat perfectiorem delectationem.</p> | |
| 3539 <br /> | |
| 3540 <div class="D">Quaestio 33</div> | |
| 3541 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3542 <p title="I-II q. 33 pr."><a name="34959"><span class="ref">[34959] | |
| 3543 Iª-IIae q. 33 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 3544 effectibus delectationis. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, | |
| 3545 utrum delectationis sit dilatare. Secundo, utrum delectatio causet | |
| 3546 sui sitim, vel desiderium. Tertio, utrum delectatio impediat usum | |
| 3547 rationis. Quarto, utrum delectatio perficiat operationem.</p> | |
| 3548 <br /> | |
| 3549 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3550 <p title="I-II q. 33 a. 1 arg. 1"><a name="34960"><span class= | |
| 3551 "ref">[34960] Iª-IIae q. 33 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3552 sic proceditur. Videtur quod dilatatio non sit effectus | |
| 3553 delectationis. Dilatatio enim videtur ad amorem magis pertinere, | |
| 3554 secundum quod dicit apostolus, II ad Cor. VI, <i>cor nostrum | |
| 3555 dilatatum est</i>. Unde et de praecepto caritatis in Psalmo CXVIII, | |
| 3556 dicitur, <i>latum mandatum tuum nimis</i>. Sed delectatio est alia | |
| 3557 passio ab amore. Ergo dilatatio non est effectus delectationis.</p> | |
| 3558 <p title="I-II q. 33 a. 1 arg. 2"><a name="34961"><span class= | |
| 3559 "ref">[34961] Iª-IIae q. 33 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3560 ex hoc quod aliquid dilatatur, efficitur capacius ad recipiendum. | |
| 3561 Sed receptio pertinet ad desiderium, quod est rei nondum habitae. | |
| 3562 Ergo dilatatio magis videtur pertinere ad desiderium quam ad | |
| 3563 delectationem.</p> | |
| 3564 <p title="I-II q. 33 a. 1 arg. 3"><a name="34962"><span class= | |
| 3565 "ref">[34962] Iª-IIae q. 33 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3566 constrictio dilatationi opponitur. Sed constrictio videtur ad | |
| 3567 delectationem pertinere, nam illud constringimus quod firmiter | |
| 3568 volumus retinere; et talis est affectio appetitus circa rem | |
| 3569 delectantem. Ergo dilatatio ad delectationem non pertinet.</p> | |
| 3570 <p title="I-II q. 33 a. 1 s. c."><a name="34963"><span class= | |
| 3571 "ref">[34963] Iª-IIae q. 33 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3572 est quod, ad expressionem gaudii, dicitur Isaiae LX, <i>videbis, et | |
| 3573 affluens, et mirabitur et dilatabitur cor tuum</i>. Ipsa etiam | |
| 3574 delectatio ex dilatatione nomen accepit ut laetitia nominetur sicut | |
| 3575 supra dictum est.</p> | |
| 3576 <p title="I-II q. 33 a. 1 co."><a name="34964"><span class= | |
| 3577 "ref">[34964] Iª-IIae q. 33 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3578 dicendum quod latitudo est quaedam dimensio magnitudinis | |
| 3579 corporalis, unde in affectionibus animae non nisi secundum | |
| 3580 metaphoram dicitur. Dilatatio autem dicitur quasi motus ad | |
| 3581 latitudinem. Et competit delectationi secundum duo quae ad | |
| 3582 delectationem requiruntur. Quorum unum est ex parte apprehensivae | |
| 3583 virtutis, quae apprehendit coniunctionem alicuius boni | |
| 3584 convenientis. Ex hac autem apprehensione apprehendit se homo | |
| 3585 perfectionem quandam adeptum, quae est spiritualis magnitudo, et | |
| 3586 secundum hoc, animus hominis dicitur per delectationem magnificari, | |
| 3587 seu dilatari. Aliud autem est ex parte appetitivae virtutis, quae | |
| 3588 assentit rei delectabili, et in ea quiescit, quodammodo se praebens | |
| 3589 ei ad eam interius capiendam. Et sic dilatatur affectus hominis per | |
| 3590 delectationem, quasi se tradens ad continendum interius rem | |
| 3591 delectantem.</p> | |
| 3592 <p title="I-II q. 33 a. 1 ad 1"><a name="34965"><span class= | |
| 3593 "ref">[34965] Iª-IIae q. 33 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3594 ergo dicendum quod nihil prohibet in his quae dicuntur metaphorice, | |
| 3595 idem diversis attribui secundum diversas similitudines. Et secundum | |
| 3596 hoc, dilatatio pertinet ad amorem ratione cuiusdam extensionis, | |
| 3597 inquantum affectus amantis ad alios extenditur, ut curet non solum | |
| 3598 quae sua sunt, sed quae aliorum. Ad delectationem vero pertinet | |
| 3599 dilatatio, inquantum aliquid in seipso ampliatur, ut quasi capacius | |
| 3600 reddatur.</p> | |
| 3601 <p title="I-II q. 33 a. 1 ad 2"><a name="34966"><span class= | |
| 3602 "ref">[34966] Iª-IIae q. 33 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3603 dicendum quod desiderium habet quidem aliquam ampliationem ex | |
| 3604 imaginatione rei desideratae, sed multo magis ex praesentia rei iam | |
| 3605 delectantis. Quia magis praebet se animus rei iam delectanti, quam | |
| 3606 rei non habitae desideratae, cum delectatio sit finis | |
| 3607 desiderii.</p> | |
| 3608 <p title="I-II q. 33 a. 1 ad 3"><a name="34967"><span class= | |
| 3609 "ref">[34967] Iª-IIae q. 33 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3610 dicendum quod ille qui delectatur, constringit quidem rem | |
| 3611 delectantem, dum ei fortiter inhaeret, sed cor suum ampliat, ut | |
| 3612 perfecte delectabili fruatur.</p> | |
| 3613 <br /> | |
| 3614 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3615 <p title="I-II q. 33 a. 2 arg. 1"><a name="34968"><span class= | |
| 3616 "ref">[34968] Iª-IIae q. 33 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3617 sic proceditur. Videtur quod delectatio non causet desiderium sui | |
| 3618 ipsius. Omnis enim motus cessat, cum pervenerit ad quietem. Sed | |
| 3619 delectatio est quasi quaedam quies motus desiderii, ut supra dictum | |
| 3620 est. Cessat ergo motus desiderii, cum ad delectationem pervenerit. | |
| 3621 Non ergo delectatio causat desiderium.</p> | |
| 3622 <p title="I-II q. 33 a. 2 arg. 2"><a name="34969"><span class= | |
| 3623 "ref">[34969] Iª-IIae q. 33 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3624 oppositum non est causa sui oppositi. Sed delectatio quodammodo | |
| 3625 desiderio opponitur, ex parte obiecti, nam desiderium est boni non | |
| 3626 habiti, delectatio vero boni iam habiti. Ergo delectatio non causat | |
| 3627 desiderium sui ipsius.</p> | |
| 3628 <p title="I-II q. 33 a. 2 arg. 3"><a name="34970"><span class= | |
| 3629 "ref">[34970] Iª-IIae q. 33 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3630 fastidium desiderio repugnat. Sed delectatio plerumque causat | |
| 3631 fastidium. Non ergo facit sui desiderium.</p> | |
| 3632 <p title="I-II q. 33 a. 2 s. c."><a name="34971"><span class= | |
| 3633 "ref">[34971] Iª-IIae q. 33 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3634 est quod dominus dicit, Ioan. IV, <i>qui biberit ex hac aqua, | |
| 3635 sitiet iterum</i>, per aquam autem significatur, secundum | |
| 3636 Augustinum, delectatio corporalis.</p> | |
| 3637 <p title="I-II q. 33 a. 2 co."><a name="34972"><span class= | |
| 3638 "ref">[34972] Iª-IIae q. 33 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3639 dicendum quod delectatio dupliciter potest considerari, uno modo, | |
| 3640 secundum quod est in actu; alio modo, secundum quod est in memoria. | |
| 3641 Item sitis, vel desiderium, potest dupliciter accipi, uno modo, | |
| 3642 proprie, secundum quod importat appetitum rei non habitae; alio | |
| 3643 modo, communiter, secundum quod importat exclusionem fastidii. | |
| 3644 Secundum quidem igitur quod est in actu, delectatio non causat | |
| 3645 sitim vel desiderium sui ipsius, per se loquendo, sed solum per | |
| 3646 accidens, si tamen sitis vel desiderium dicatur rei non habitae | |
| 3647 appetitus, nam delectatio est affectio appetitus circa rem | |
| 3648 praesentem. Sed contingit rem praesentem non perfecte haberi. Et | |
| 3649 hoc potest esse vel ex parte rei habitae, vel ex parte habentis. Ex | |
| 3650 parte quidem rei habitae, eo quod res habita non est tota simul, | |
| 3651 unde successive recipitur, et dum aliquis delectatur in eo quod | |
| 3652 habet, desiderat potiri eo quod restat; sicut qui audit primam | |
| 3653 partem versus, et in hoc delectatur, desiderat alteram partem | |
| 3654 versus audire, ut Augustinus dicit, IV Confess. Et hoc modo omnes | |
| 3655 fere delectationes corporales faciunt sui ipsarum sitim, quousque | |
| 3656 consummentur, eo quod tales delectationes consequuntur aliquem | |
| 3657 motum, sicut patet in delectationibus ciborum. Ex parte autem | |
| 3658 ipsius habentis, sicut cum aliquis aliquam rem in se perfectam | |
| 3659 existentem, non statim perfecte habet, sed paulatim acquirit. Sicut | |
| 3660 in mundo isto, percipientes aliquid imperfecte de divina | |
| 3661 cognitione, delectamur; et ipsa delectatio excitat sitim vel | |
| 3662 desiderium perfectae cognitionis; secundum quod potest intelligi | |
| 3663 quod habetur Eccli. XXIV, <i>qui bibunt me, adhuc sitient</i>. Si | |
| 3664 vero per sitim vel desiderium intelligatur sola intensio affectus | |
| 3665 tollens fastidium, sic delectationes spirituales maxime faciunt | |
| 3666 sitim vel desiderium sui ipsarum. Delectationes enim corporales, | |
| 3667 quia augmentatae, vel etiam continuatae, faciunt superexcrescentiam | |
| 3668 naturalis habitudinis, efficiuntur fastidiosae; ut patet in | |
| 3669 delectatione ciborum. Et propter hoc, quando aliquis iam pervenit | |
| 3670 ad perfectum in delectationibus corporalibus, fastidit eas, et | |
| 3671 quandoque appetit aliquas alias. Sed delectationes spirituales non | |
| 3672 superexcrescunt naturalem habitudinem, sed perficiunt naturam. Unde | |
| 3673 cum pervenitur ad consummationem in ipsis, tunc sunt magis | |
| 3674 delectabiles, nisi forte per accidens, inquantum operationi | |
| 3675 contemplativae adiunguntur aliquae operationes virtutum | |
| 3676 corporalium, quae per assiduitatem operandi lassantur. Et per hunc | |
| 3677 etiam modum potest intelligi quod dicitur Eccli. XXIV <i>qui bibit | |
| 3678 me, adhuc sitiet</i>. Quia etiam de Angelis, qui perfecte Deum | |
| 3679 cognoscunt, et delectantur in ipso, dicitur I Petri I, quod | |
| 3680 <i>desiderant in eum conspicere</i>. Si vero consideretur | |
| 3681 delectatio prout est in memoria et non in actu, sic per se nata est | |
| 3682 causare sui ipsius sitim et desiderium, quando scilicet homo redit | |
| 3683 ad illam dispositionem in qua erat sibi delectabile quod | |
| 3684 praeteriit. Si vero immutatus sit ab illa dispositione, memoria | |
| 3685 delectationis non causat in eo delectationem, sed fastidium, sicut | |
| 3686 pleno existenti memoria cibi.</p> | |
| 3687 <p title="I-II q. 33 a. 2 ad 1"><a name="34973"><span class= | |
| 3688 "ref">[34973] Iª-IIae q. 33 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3689 ergo dicendum quod, quando delectatio est perfecta, tunc habet | |
| 3690 omnimodam quietem, et cessat motus desiderii tendentis in non | |
| 3691 habitum. Sed quando imperfecte habetur, tunc non omnino cessat | |
| 3692 motus desiderii tendentis in non habitum.</p> | |
| 3693 <p title="I-II q. 33 a. 2 ad 2"><a name="34974"><span class= | |
| 3694 "ref">[34974] Iª-IIae q. 33 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3695 dicendum quod id quod imperfecte habetur, secundum quid habetur, et | |
| 3696 secundum quid non habetur. Et ideo simul de eo potest esse et | |
| 3697 desiderium et delectatio.</p> | |
| 3698 <p title="I-II q. 33 a. 2 ad 3"><a name="34975"><span class= | |
| 3699 "ref">[34975] Iª-IIae q. 33 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3700 dicendum quod delectationes alio modo causant fastidium, et alio | |
| 3701 modo desiderium, ut dictum est.</p> | |
| 3702 <br /> | |
| 3703 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3704 <p title="I-II q. 33 a. 3 arg. 1"><a name="34976"><span class= | |
| 3705 "ref">[34976] Iª-IIae q. 33 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3706 sic proceditur. Videtur quod delectatio non impediat usum rationis. | |
| 3707 Quies enim maxime confert ad debitum rationis usum, unde dicitur in | |
| 3708 VII Physic., quod in sedendo et quiescendo fit anima sciens et | |
| 3709 prudens; et Sap. VIII, <i>intrans in domum meam, conquiescam cum | |
| 3710 illa</i>, scilicet sapientia. Sed delectatio est quaedam quies. | |
| 3711 Ergo non impedit, sed magis iuvat rationis usum.</p> | |
| 3712 <p title="I-II q. 33 a. 3 arg. 2"><a name="34977"><span class= | |
| 3713 "ref">[34977] Iª-IIae q. 33 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3714 ea quae non sunt in eodem, etiam si sint contraria, non se | |
| 3715 impediunt. Sed delectatio est in parte appetitiva, usus autem | |
| 3716 rationis in parte apprehensiva. Ergo delectatio non impedit | |
| 3717 rationis usum.</p> | |
| 3718 <p title="I-II q. 33 a. 3 arg. 3"><a name="34978"><span class= | |
| 3719 "ref">[34978] Iª-IIae q. 33 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3720 quod impeditur ab alio, videtur quodammodo transmutari ab ipso. Sed | |
| 3721 usus apprehensivae virtutis magis movet delectationem quam a | |
| 3722 delectatione moveatur, est enim causa delectationis. Ergo | |
| 3723 delectatio non impedit usum rationis.</p> | |
| 3724 <p title="I-II q. 33 a. 3 s. c."><a name="34979"><span class= | |
| 3725 "ref">[34979] Iª-IIae q. 33 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3726 est quod philosophus dicit, in VI Ethic., quod <i>delectatio | |
| 3727 corrumpit existimationem prudentiae</i>.</p> | |
| 3728 <p title="I-II q. 33 a. 3 co."><a name="34980"><span class= | |
| 3729 "ref">[34980] Iª-IIae q. 33 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3730 dicendum quod, sicut dicitur in X Ethic., delectationes propriae | |
| 3731 adaugent operationes, extraneae vero impediunt. Est ergo quaedam | |
| 3732 delectatio quae habetur de ipso actu rationis, sicut cum aliquis | |
| 3733 delectatur in contemplando vel ratiocinando. Et talis delectatio | |
| 3734 non impedit usum rationis, sed ipsum adiuvat, quia illud attentius | |
| 3735 operamur in quo delectamur; attentio autem adiuvat operationem. Sed | |
| 3736 delectationes corporales impediunt usum rationis triplici ratione. | |
| 3737 Primo quidem, ratione distractionis. Quia, sicut iam dictum est, ad | |
| 3738 ea in quibus delectamur, multum attendimus, cum autem attentio | |
| 3739 fortiter inhaeserit alicui rei, debilitatur circa alias res, vel | |
| 3740 totaliter ab eis revocatur. Et secundum hoc, si delectatio | |
| 3741 corporalis fuerit magna, vel totaliter impediet usum rationis, ad | |
| 3742 se intentionem animi attrahendo; vel multum impediet. Secundo, | |
| 3743 ratione contrarietatis. Quaedam enim delectationes, maxime | |
| 3744 superexcedentes, sunt contra ordinem rationis. Et per hunc modum | |
| 3745 philosophus dicit, in VI Ethic., quod <i>delectationes corporales | |
| 3746 corrumpunt existimationem prudentiae, non autem existimationem | |
| 3747 speculativam</i>, cui non contrariantur, <i>puta quod triangulus | |
| 3748 habet tres angulos aequales duobus rectis</i>. Secundum autem | |
| 3749 primum modum, utramque impedit. Tertio modo, secundum quandam | |
| 3750 ligationem, inquantum scilicet ad delectationem corporalem sequitur | |
| 3751 quaedam transmutatio corporalis, maior etiam quam in aliis | |
| 3752 passionibus, quanto vehementius afficitur appetitus ad rem | |
| 3753 praesentem quam ad rem absentem. Huiusmodi autem corporales | |
| 3754 perturbationes impediunt usum rationis, sicut patet in vinolentis, | |
| 3755 qui habent usum rationis ligatum vel impeditum.</p> | |
| 3756 <p title="I-II q. 33 a. 3 ad 1"><a name="34981"><span class= | |
| 3757 "ref">[34981] Iª-IIae q. 33 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3758 ergo dicendum quod delectatio corporalis habet quidem quietem | |
| 3759 appetitus in delectabili, quae quies interdum contrariatur rationi; | |
| 3760 sed ex parte corporis, semper habet transmutationem. Et quantum ad | |
| 3761 utrumque, impedit rationis usum.</p> | |
| 3762 <p title="I-II q. 33 a. 3 ad 2"><a name="34982"><span class= | |
| 3763 "ref">[34982] Iª-IIae q. 33 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3764 dicendum quod vis appetitiva et apprehensiva sunt quidem diversae | |
| 3765 partes, sed unius animae. Et ideo cum intentio animae vehementer | |
| 3766 applicatur ad actum unius, impeditur ab actu contrario | |
| 3767 alterius.</p> | |
| 3768 <p title="I-II q. 33 a. 3 ad 3"><a name="34983"><span class= | |
| 3769 "ref">[34983] Iª-IIae q. 33 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3770 dicendum quod usus rationis requirit debitum usum imaginationis et | |
| 3771 aliarum virium sensitivarum, quae utuntur organo corporali. Et ideo | |
| 3772 ex transmutatione corporali usus rationis impeditur, impedito actu | |
| 3773 virtutis imaginativae et aliarum sensitivarum.</p> | |
| 3774 <br /> | |
| 3775 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3776 <p title="I-II q. 33 a. 4 arg. 1"><a name="34984"><span class= | |
| 3777 "ref">[34984] Iª-IIae q. 33 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3778 sic proceditur. Videtur quod delectatio non perficiat operationem. | |
| 3779 Omnis enim humana operatio ab usu rationis dependet. Sed delectatio | |
| 3780 impedit usum rationis, ut dictum est. Ergo delectatio non perficit, | |
| 3781 sed debilitat operationem humanam.</p> | |
| 3782 <p title="I-II q. 33 a. 4 arg. 2"><a name="34985"><span class= | |
| 3783 "ref">[34985] Iª-IIae q. 33 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3784 nihil est perfectivum sui ipsius, vel suae causae. Sed delectatio | |
| 3785 est operatio, ut dicitur in VII et X Ethic., quod oportet ut | |
| 3786 intelligatur vel essentialiter, vel causaliter. Ergo delectatio non | |
| 3787 perficit operationem.</p> | |
| 3788 <p title="I-II q. 33 a. 4 arg. 3"><a name="34986"><span class= | |
| 3789 "ref">[34986] Iª-IIae q. 33 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3790 si delectatio perficit operationem, aut perficit ipsam sicut finis, | |
| 3791 aut sicut forma, aut sicut agens. Sed non sicut finis, quia | |
| 3792 operationes non quaeruntur propter delectationem, sed magis e | |
| 3793 converso, ut supra dictum est. Nec iterum per modum efficientis, | |
| 3794 quia magis operatio est causa efficiens delectationis. Nec iterum | |
| 3795 sicut forma, non enim perficit delectatio operationem ut habitus | |
| 3796 quidam, secundum philosophum, in X Ethic. Delectatio ergo non | |
| 3797 perficit operationem.</p> | |
| 3798 <p title="I-II q. 33 a. 4 s. c."><a name="34987"><span class= | |
| 3799 "ref">[34987] Iª-IIae q. 33 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3800 est quod dicitur ibidem, quod delectatio operationem perficit.</p> | |
| 3801 <p title="I-II q. 33 a. 4 co."><a name="34988"><span class= | |
| 3802 "ref">[34988] Iª-IIae q. 33 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3803 dicendum quod delectatio dupliciter operationem perficit. Uno modo, | |
| 3804 per modum finis, non quidem secundum quod finis dicitur id propter | |
| 3805 quod aliquid est; sed secundum quod omne bonum completive | |
| 3806 superveniens, potest dici finis. Et secundum hoc dicit philosophus, | |
| 3807 in X Ethic., quod <i>delectatio perficit operationem sicut quidam | |
| 3808 superveniens finis</i>, inquantum scilicet super hoc bonum quod est | |
| 3809 operatio, supervenit aliud bonum quod est delectatio, quae importat | |
| 3810 quietationem appetitus in bono praesupposito. Secundo modo, ex | |
| 3811 parte causae agentis. Non quidem directe, quia philosophus dicit, | |
| 3812 in X Ethic., quod <i>perficit delectatio operationem, non sicut | |
| 3813 medicus sanum, sed sicut sanitas</i>. Indirecte autem, inquantum | |
| 3814 scilicet agens, quia delectatur in sua actione, vehementius | |
| 3815 attendit ad ipsam, et diligentius eam operatur. Et secundum hoc | |
| 3816 dicitur in X Ethic., quod <i>delectationes adaugent proprias | |
| 3817 operationes, et impediunt extraneas</i>.</p> | |
| 3818 <p title="I-II q. 33 a. 4 ad 1"><a name="34989"><span class= | |
| 3819 "ref">[34989] Iª-IIae q. 33 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3820 ergo dicendum quod non omnis delectatio impedit actum rationis, sed | |
| 3821 delectatio corporalis; quae non consequitur actum rationis, sed | |
| 3822 actum concupiscibilis, qui per delectationem augetur. Delectatio | |
| 3823 autem quae consequitur actum rationis, fortificat rationis | |
| 3824 usum.</p> | |
| 3825 <p title="I-II q. 33 a. 4 ad 2"><a name="34990"><span class= | |
| 3826 "ref">[34990] Iª-IIae q. 33 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3827 dicendum quod, sicut dicitur in II Physic., contingit quod duo sibi | |
| 3828 invicem sunt causa, ita quod unum sit causa efficiens, et aliud | |
| 3829 causa finalis alterius. Et per hunc modum, operatio causat | |
| 3830 delectationem sicut causa efficiens; delectatio autem perficit | |
| 3831 operationem per modum finis, ut dictum est.</p> | |
| 3832 <p title="I-II q. 33 a. 4 ad 3"><a name="34991"><span class= | |
| 3833 "ref">[34991] Iª-IIae q. 33 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3834 patet responsio ex dictis.</p> | |
| 3835 <br /> | |
| 3836 <div class="D">Quaestio 34</div> | |
| 3837 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3838 <p title="I-II q. 34 pr."><a name="34992"><span class="ref">[34992] | |
| 3839 Iª-IIae q. 34 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 3840 bonitate et malitia delectationum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 3841 Primo, utrum omnis delectatio sit mala. Secundo, dato quod non, | |
| 3842 utrum omnis delectatio sit bona. Tertio, utrum aliqua delectatio | |
| 3843 sit optimum. Quarto, utrum delectatio sit mensura vel regula | |
| 3844 secundum quam iudicetur bonum vel malum in moralibus.</p> | |
| 3845 <br /> | |
| 3846 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3847 <p title="I-II q. 34 a. 1 arg. 1"><a name="34993"><span class= | |
| 3848 "ref">[34993] Iª-IIae q. 34 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 3849 sic proceditur. Videtur quod omnis delectatio sit mala. Illud enim | |
| 3850 quod corrumpit prudentiam, et impedit rationis usum, videtur esse | |
| 3851 secundum se malum, quia bonum hominis est secundum rationem esse, | |
| 3852 ut Dionysius dicit, in IV cap. de Div. Nom. Sed delectatio | |
| 3853 corrumpit prudentiam, et impedit rationis usum, et tanto magis, | |
| 3854 quanto delectationes sunt maiores. Unde in delectationibus | |
| 3855 venereis, quae sunt maximae, impossibile est aliquid intelligere, | |
| 3856 ut dicitur in VII Ethic. Et Hieronymus etiam dicit, super Matth., | |
| 3857 quod <i>illo tempore quo coniugales actus geruntur, praesentia | |
| 3858 sancti spiritus non dabitur, etiam si propheta esse videatur qui | |
| 3859 officio generationis obsequitur</i>. Ergo delectatio est secundum | |
| 3860 se malum. Ergo omnis delectatio mala.</p> | |
| 3861 <p title="I-II q. 34 a. 1 arg. 2"><a name="34994"><span class= | |
| 3862 "ref">[34994] Iª-IIae q. 34 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3863 illud quod fugit virtuosus, et prosequitur deficiens a virtute, | |
| 3864 videtur esse secundum se malum, et fugiendum, quia, ut dicitur in X | |
| 3865 Ethic., <i>virtuosus est quasi mensura et regula humanorum | |
| 3866 actuum</i>; et apostolus dicit, I ad Cor. II, <i>spiritualis | |
| 3867 iudicat omnia</i>. Sed pueri et bestiae, in quibus non est virtus, | |
| 3868 prosequuntur delectationes, fugit autem eas temperatus. Ergo | |
| 3869 delectationes secundum se sunt malae, et fugiendae.</p> | |
| 3870 <p title="I-II q. 34 a. 1 arg. 3"><a name="34995"><span class= | |
| 3871 "ref">[34995] Iª-IIae q. 34 a. 1 arg. 3</span></a> | |
| 3872 <i>Praeterea, virtus et ars sunt circa difficile et bonum</i>, ut | |
| 3873 dicitur in II Ethic. Sed nulla ars ordinata est ad delectationem. | |
| 3874 Ergo delectatio non est aliquid bonum.</p> | |
| 3875 <p title="I-II q. 34 a. 1 s. c."><a name="34996"><span class= | |
| 3876 "ref">[34996] Iª-IIae q. 34 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3877 est quod in Psalmo XXXVI, dicitur, <i>delectare in domino</i>. Cum | |
| 3878 igitur ad nihil mali auctoritas divina inducat, videtur quod non | |
| 3879 omnis delectatio sit mala.</p> | |
| 3880 <p title="I-II q. 34 a. 1 co."><a name="34997"><span class= | |
| 3881 "ref">[34997] Iª-IIae q. 34 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 3882 dicendum quod, sicut dicitur in X Ethic., aliqui posuerunt omnes | |
| 3883 delectationes esse malas. Cuius ratio videtur fuisse, quia | |
| 3884 intentionem suam referebant ad solas delectationes sensibiles et | |
| 3885 corporales, quae sunt magis manifestae, nam et in ceteris | |
| 3886 intelligibilia a sensibilibus antiqui philosophi non distinguebant, | |
| 3887 nec intellectum a sensu, ut dicitur in libro de anima. | |
| 3888 Delectationes autem corporales ut dicitur in libro de anima. | |
| 3889 Delectationes autem corporales arbitrabantur dicendum omnes esse | |
| 3890 malas, ut sic homines, qui ad delectationes immoderatas sunt proni, | |
| 3891 a delectationibus se retrahentes, ad medium virtutis perveniant. | |
| 3892 Sed haec existimatio non fuit conveniens. Cum enim nullus possit | |
| 3893 vivere sine aliqua sensibili et corporali delectatione, si illi qui | |
| 3894 docent omnes delectationes esse malas, deprehendantur aliquas | |
| 3895 delectationes suscipere; magis homines ad delectationes erunt | |
| 3896 proclives exemplo operum, verborum doctrina praetermissa. In | |
| 3897 operationibus enim et passionibus humanis, in quibus experientia | |
| 3898 plurimum valet, magis movent exempla quam verba. Dicendum est ergo | |
| 3899 aliquas delectationes esse bonas, et aliquas esse malas. Est enim | |
| 3900 delectatio quies appetitivae virtutis in aliquo bono amato, et | |
| 3901 consequens aliquam operationem. Unde huius ratio duplex accipi | |
| 3902 potest. Una quidem ex parte boni in quo aliquis quiescens | |
| 3903 delectatur. Bonum enim et malum in moralibus dicitur secundum quod | |
| 3904 convenit rationi vel discordat ab ea, ut supra dictum est, sicut in | |
| 3905 rebus naturalibus aliquid dicitur naturale ex eo quod naturae | |
| 3906 convenit, innaturale vero ex eo quod est a natura discordans. Sicut | |
| 3907 igitur in naturalibus est quaedam quies naturalis, quae scilicet | |
| 3908 est in eo quod convenit naturae, ut cum grave quiescit deorsum; et | |
| 3909 quaedam innaturalis, quae est in eo quod repugnat naturae, sicut | |
| 3910 cum grave quiescit sursum, ita et in moralibus est quaedam | |
| 3911 delectatio bona, secundum quod appetitus superior aut inferior | |
| 3912 requiescit in eo quod convenit rationi; et quaedam mala, ex eo quod | |
| 3913 quiescit in eo quod a ratione discordat, et a lege Dei. Alia ratio | |
| 3914 accipi potest ex parte operationum, quarum quaedam sunt bonae, et | |
| 3915 quaedam malae. Operationibus autem magis sunt affines | |
| 3916 delectationes, quae sunt eis coniunctae, quam concupiscentiae, quae | |
| 3917 tempore eas praecedunt. Unde, cum concupiscentiae bonarum | |
| 3918 operationum sint bonae, malarum vero malae; multo magis | |
| 3919 delectationes bonarum operationum sunt bonae, malarum vero | |
| 3920 malae.</p> | |
| 3921 <p title="I-II q. 34 a. 1 ad 1"><a name="34998"><span class= | |
| 3922 "ref">[34998] Iª-IIae q. 34 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 3923 ergo dicendum quod, sicut supra dictum est, delectationes quae sunt | |
| 3924 de actu rationis, non impediunt rationem, neque corrumpunt | |
| 3925 prudentiam; sed delectationes extraneae, cuiusmodi sunt | |
| 3926 delectationes corporales. Quae quidem rationis usum impediunt, | |
| 3927 sicut supra dictum est, et per contrarietatem appetitus, qui | |
| 3928 quiescit in eo quod repugnat rationi, et ex hoc habet delectatio | |
| 3929 quod sit moraliter mala, vel secundum quandam ligationem rationis, | |
| 3930 sicut in concubitu coniugali delectatio, quamvis sit in eo quod | |
| 3931 convenit rationi, tamen impedit rationis usum, propter corporalem | |
| 3932 transmutationem adiunctam. Sed ex hoc non consequitur malitiam | |
| 3933 moralem, sicut nec somnus quo ligatur usus rationis, moraliter est | |
| 3934 malus, si sit secundum rationem receptus, nam et ipsa ratio hoc | |
| 3935 habet, ut quandoque rationis usus intercipiatur. Dicimus tamen quod | |
| 3936 huiusmodi ligamentum rationis ex delectatione in actu coniugali, | |
| 3937 etsi non habeat malitiam moralem, quia non est peccatum mortale nec | |
| 3938 veniale; provenit tamen ex quadam morali malitia, scilicet ex | |
| 3939 peccato primi parentis, nam hoc in statu innocentiae non erat, ut | |
| 3940 patet ex his quae in primo dicta sunt.</p> | |
| 3941 <p title="I-II q. 34 a. 1 ad 2"><a name="34999"><span class= | |
| 3942 "ref">[34999] Iª-IIae q. 34 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3943 dicendum quod temperatus non fugit omnes delectationes, sed | |
| 3944 immoderatas, et rationi non convenientes. Quod autem pueri et | |
| 3945 bestiae delectationes prosequantur, non ostendit eas universaliter | |
| 3946 esse malas, quia in eis est naturalis appetitus a Deo, qui movetur | |
| 3947 in id quod est eis conveniens.</p> | |
| 3948 <p title="I-II q. 34 a. 1 ad 3"><a name="35000"><span class= | |
| 3949 "ref">[35000] Iª-IIae q. 34 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3950 dicendum quod non omnis boni est ars, sed exteriorum factibilium, | |
| 3951 ut infra dicetur. Circa operationes autem et passiones quae sunt in | |
| 3952 nobis, magis est prudentia et virtus quam ars. Et tamen aliqua ars | |
| 3953 est factiva delectationis; scilicet pulmentaria et pigmentaria, ut | |
| 3954 dicitur in VII Ethic.</p> | |
| 3955 <br /> | |
| 3956 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3957 <p title="I-II q. 34 a. 2 arg. 1"><a name="35001"><span class= | |
| 3958 "ref">[35001] Iª-IIae q. 34 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3959 sic proceditur. Videtur quod omnis delectatio sit bona. Sicut enim | |
| 3960 in primo dictum est, bonum in tria dividitur, scilicet honestum, | |
| 3961 utile et delectabile. Sed honestum omne est bonum; et similiter | |
| 3962 omne utile. Ergo et omnis delectatio est bona.</p> | |
| 3963 <p title="I-II q. 34 a. 2 arg. 2"><a name="35002"><span class= | |
| 3964 "ref">[35002] Iª-IIae q. 34 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3965 illud est per se bonum, quod non quaeritur propter aliud, ut | |
| 3966 dicitur in I Ethic. Sed delectatio non quaeritur propter aliud, | |
| 3967 ridiculum enim videtur ab aliquo quaerere quare vult delectari. | |
| 3968 Ergo delectatio est per se bonum. Sed quod per se praedicatur de | |
| 3969 aliquo, universaliter praedicatur de eo. Ergo omnis delectatio est | |
| 3970 bona.</p> | |
| 3971 <p title="I-II q. 34 a. 2 arg. 3"><a name="35003"><span class= | |
| 3972 "ref">[35003] Iª-IIae q. 34 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3973 id quod ab omnibus desideratur, videtur esse per se bonum, nam | |
| 3974 bonum est quod omnia appetunt, ut dicitur in I Ethic. Sed omnes | |
| 3975 appetunt aliquam delectationem, etiam pueri et bestiae. Ergo | |
| 3976 delectatio est secundum se bonum. Omnis ergo delectatio est | |
| 3977 bona.</p> | |
| 3978 <p title="I-II q. 34 a. 2 s. c."><a name="35004"><span class= | |
| 3979 "ref">[35004] Iª-IIae q. 34 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3980 est quod dicitur Prov. II, <i>qui laetantur cum malefecerint, et | |
| 3981 exultant in rebus pessimis</i>.</p> | |
| 3982 <p title="I-II q. 34 a. 2 co."><a name="35005"><span class= | |
| 3983 "ref">[35005] Iª-IIae q. 34 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3984 dicendum quod, sicut aliqui Stoicorum posuerunt omnes delectationes | |
| 3985 esse malas, ita Epicurei posuerunt delectationem secundum se esse | |
| 3986 bonum, et per consequens delectationes omnes esse bonas. Qui ex hoc | |
| 3987 decepti esse videntur, quod non distinguebant inter id quod est | |
| 3988 bonum simpliciter, et id quod est bonum quoad hunc. Simpliciter | |
| 3989 quidem bonum est quod secundum se bonum est. Contingit autem quod | |
| 3990 non est secundum se bonum, esse huic bonum, dupliciter. Uno modo, | |
| 3991 quia est ei conveniens secundum dispositionem in qua nunc est, quae | |
| 3992 tamen non est naturalis, sicut leproso bonum est quandoque comedere | |
| 3993 aliqua venenosa, quae non sunt simpliciter convenientia complexioni | |
| 3994 humanae. Alio modo, quia id quod non est conveniens, aestimatur ut | |
| 3995 conveniens. Et quia delectatio est quies appetitus in bono, si sit | |
| 3996 bonum simpliciter illud in quo quiescit appetitus, erit simpliciter | |
| 3997 delectatio, et simpliciter bona. Si autem non sit bonum | |
| 3998 simpliciter, sed quoad hunc, tunc nec delectatio est simpliciter, | |
| 3999 sed huic, nec simpliciter est bona, sed bona secundum quid, vel | |
| 4000 apparens bona.</p> | |
| 4001 <p title="I-II q. 34 a. 2 ad 1"><a name="35006"><span class= | |
| 4002 "ref">[35006] Iª-IIae q. 34 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4003 ergo dicendum quod honestum et utile dicuntur secundum rationem, et | |
| 4004 ideo nihil est honestum vel utile, quod non sit bonum. Delectabile | |
| 4005 autem dicitur secundum appetitum, qui quandoque in illud tendit | |
| 4006 quod non est conveniens rationi. Et ideo non omne delectabile est | |
| 4007 bonum bonitate morali, quae attenditur secundum rationem.</p> | |
| 4008 <p title="I-II q. 34 a. 2 ad 2"><a name="35007"><span class= | |
| 4009 "ref">[35007] Iª-IIae q. 34 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4010 dicendum quod ideo delectatio non quaeritur propter aliud, quia est | |
| 4011 quies in fine. Finem autem contingit esse bonum et malum quamvis | |
| 4012 nunquam sit finis nisi secundum quod est bonum quoad hunc. Ita | |
| 4013 etiam est de delectatione.</p> | |
| 4014 <p title="I-II q. 34 a. 2 ad 3"><a name="35008"><span class= | |
| 4015 "ref">[35008] Iª-IIae q. 34 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4016 dicendum quod hoc modo omnia appetunt delectationem, sicut et | |
| 4017 bonum, cum delectatio sit quies appetitus in bono. Sed sicut | |
| 4018 contingit non omne bonum quod appetitur, esse per se et vere bonum; | |
| 4019 ita non omnis delectatio est per se et vere bona.</p> | |
| 4020 <br /> | |
| 4021 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4022 <p title="I-II q. 34 a. 3 arg. 1"><a name="35009"><span class= | |
| 4023 "ref">[35009] Iª-IIae q. 34 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4024 sic proceditur. Videtur quod nulla delectatio sit optimum. Nulla | |
| 4025 enim generatio est optimum, nam generatio non potest esse ultimus | |
| 4026 finis. Sed delectatio consequitur generationem, nam ex eo quod | |
| 4027 aliquid constituitur in suam naturam, delectatur, ut supra dictum | |
| 4028 est. Ergo nulla delectatio potest esse optimum.</p> | |
| 4029 <p title="I-II q. 34 a. 3 arg. 2"><a name="35010"><span class= | |
| 4030 "ref">[35010] Iª-IIae q. 34 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4031 illud quod est optimum, nullo addito potest fieri melius. Sed | |
| 4032 delectatio aliquo addito fit melior, est enim melior delectatio cum | |
| 4033 virtute quam sine virtute. Ergo delectatio non est optimum.</p> | |
| 4034 <p title="I-II q. 34 a. 3 arg. 3"><a name="35011"><span class= | |
| 4035 "ref">[35011] Iª-IIae q. 34 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4036 id quod est optimum, est universaliter bonum, sicut per se bonum | |
| 4037 existens, nam quod est per se, est prius et potius eo quod est per | |
| 4038 accidens. Sed delectatio non est universaliter bonum, ut dictum | |
| 4039 est. Ergo delectatio non est optimum.</p> | |
| 4040 <p title="I-II q. 34 a. 3 s. c."><a name="35012"><span class= | |
| 4041 "ref">[35012] Iª-IIae q. 34 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4042 beatitudo est optimum, cum sit finis humanae vitae. Sed beatitudo | |
| 4043 non est sine delectatione, dicitur enim in Psalmo XV, <i>adimplebis | |
| 4044 me laetitia cum vultu tuo; delectationes in dextera tua usque in | |
| 4045 finem</i>.</p> | |
| 4046 <p title="I-II q. 34 a. 3 co."><a name="35013"><span class= | |
| 4047 "ref">[35013] Iª-IIae q. 34 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4048 dicendum quod Plato non posuit omnes delectationes esse malas, | |
| 4049 sicut Stoici; neque omnes esse bonas, sicut Epicurei; sed quasdam | |
| 4050 esse bonas, et quasdam esse malas; ita tamen quod nulla sit summum | |
| 4051 bonum, vel optimum. Sed quantum ex eius rationibus datur intelligi, | |
| 4052 in duobus deficit. In uno quidem quia, cum videret delectationes | |
| 4053 sensibiles et corporales in quodam motu et generatione consistere, | |
| 4054 sicut patet in repletione ciborum et huiusmodi; aestimavit omnes | |
| 4055 delectationes consequi generationem et motum. Unde, cum generatio | |
| 4056 et motus sint actus imperfecti, sequeretur quod delectatio non | |
| 4057 haberet rationem ultimae perfectionis. Sed hoc manifeste apparet | |
| 4058 falsum in delectationibus intellectualibus. Aliquis enim non solum | |
| 4059 delectatur in generatione scientiae, puta cum addiscit aut miratur, | |
| 4060 sicut supra dictum est; sed etiam in contemplando secundum | |
| 4061 scientiam iam acquisitam. Alio vero modo, quia dicebat optimum | |
| 4062 illud quod est simpliciter summum bonum, quod scilicet est ipsum | |
| 4063 bonum quasi abstractum et non participatum, sicut ipse Deus est | |
| 4064 summum bonum. Nos autem loquimur de optimo in rebus humanis. | |
| 4065 Optimum autem in unaquaque re est ultimus finis. Finis autem, ut | |
| 4066 supra dictum est, dupliciter dicitur, scilicet ipsa res, et usus | |
| 4067 rei; sicut finis avari est vel pecunia, vel possessio pecuniae. Et | |
| 4068 secundum hoc, ultimus finis hominis dici potest vel ipse Deus, qui | |
| 4069 est summum bonum simpliciter; vel fruitio ipsius, quae importat | |
| 4070 delectationem quandam in ultimo fine. Et per hunc modum aliqua | |
| 4071 delectatio hominis potest dici optimum inter bona humana.</p> | |
| 4072 <p title="I-II q. 34 a. 3 ad 1"><a name="35014"><span class= | |
| 4073 "ref">[35014] Iª-IIae q. 34 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4074 ergo dicendum quod non omnis delectatio consequitur generationem; | |
| 4075 sed aliquae delectationes consequuntur operationes perfectas, ut | |
| 4076 dictum est. Et ideo nihil prohibet aliquam delectationem esse | |
| 4077 optimum, etsi non omnis sit talis.</p> | |
| 4078 <p title="I-II q. 34 a. 3 ad 2"><a name="35015"><span class= | |
| 4079 "ref">[35015] Iª-IIae q. 34 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4080 dicendum quod ratio illa procedit de optimo simpliciter, per cuius | |
| 4081 participationem omnia sunt bona, unde ex nullius additione fit | |
| 4082 melius. Sed in aliis bonis universaliter verum est quod quodlibet | |
| 4083 bonum ex additione alterius fit melius. Quamvis posset dici quod | |
| 4084 delectatio non est aliquid extraneum ab operatione virtutis, sed | |
| 4085 concomitans ipsam, ut in I Ethic. dicitur.</p> | |
| 4086 <p title="I-II q. 34 a. 3 ad 3"><a name="35016"><span class= | |
| 4087 "ref">[35016] Iª-IIae q. 34 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4088 dicendum quod delectatio non habet quod sit optimum ex hoc quod est | |
| 4089 delectatio, sed ex hoc quod est perfecta quies in optimo. Unde non | |
| 4090 oportet quod omnis delectatio sit optima, aut etiam bona. Sicut | |
| 4091 aliqua scientia est optima, non tamen omnis.</p> | |
| 4092 <br /> | |
| 4093 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4094 <p title="I-II q. 34 a. 4 arg. 1"><a name="35017"><span class= | |
| 4095 "ref">[35017] Iª-IIae q. 34 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4096 sic proceditur. Videtur quod delectatio non sit mensura vel regula | |
| 4097 boni et mali moralis. <i>Omnia enim mensurantur primo sui | |
| 4098 generis</i>, ut dicitur in X Metaphys. Sed delectatio non est | |
| 4099 primum in genere moralium, sed praecedunt ipsam amor et desiderium. | |
| 4100 Non ergo est regula bonitatis et malitiae in moralibus.</p> | |
| 4101 <p title="I-II q. 34 a. 4 arg. 2"><a name="35018"><span class= | |
| 4102 "ref">[35018] Iª-IIae q. 34 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4103 mensuram et regulam oportet esse uniformem, et ideo motus qui est | |
| 4104 maxime uniformis, est mensura et regula omnium motuum, ut dicitur | |
| 4105 in X Metaphys. Sed delectatio est varia et multiformis, cum quaedam | |
| 4106 earum sint bonae, et quaedam malae. Ergo delectatio non est mensura | |
| 4107 et regula moralium.</p> | |
| 4108 <p title="I-II q. 34 a. 4 arg. 3"><a name="35019"><span class= | |
| 4109 "ref">[35019] Iª-IIae q. 34 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4110 certius iudicium sumitur de effectu per causam, quam e converso. | |
| 4111 Sed bonitas vel malitia operationis est causa bonitatis vel | |
| 4112 malitiae delectationis, quia bonae delectationes sunt quae | |
| 4113 consequuntur bonas operationes, malae autem quae malas, ut dicitur | |
| 4114 in X Ethic. Ergo delectationes non sunt regula et mensura bonitatis | |
| 4115 et malitiae in moralibus.</p> | |
| 4116 <p title="I-II q. 34 a. 4 s. c."><a name="35020"><span class= | |
| 4117 "ref">[35020] Iª-IIae q. 34 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4118 est quod Augustinus dicit, super illud Psalmi VII, <i>scrutans | |
| 4119 corda et renes Deus, finis curae et cogitationis est delectatio ad | |
| 4120 quam quis nititur pervenire</i>. Et philosophus dicit, in VII | |
| 4121 Ethic., quod <i>delectatio est finis architecton</i>, idest | |
| 4122 principalis, <i>ad quem respicientes, unumquodque hoc quidem malum, | |
| 4123 hoc autem bonum simpliciter dicimus</i>.</p> | |
| 4124 <p title="I-II q. 34 a. 4 co."><a name="35021"><span class= | |
| 4125 "ref">[35021] Iª-IIae q. 34 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4126 dicendum quod bonitas vel malitia moralis principaliter in | |
| 4127 voluntate consistit, ut supra dictum est. Utrum autem voluntas sit | |
| 4128 bona vel mala, praecipue ex fine cognoscitur. Id autem habetur pro | |
| 4129 fine, in quo voluntas quiescit. Quies autem voluntatis, et | |
| 4130 cuiuslibet appetitus, in bono, est delectatio. Et ideo secundum | |
| 4131 delectationem voluntatis humanae, praecipue iudicatur homo bonus | |
| 4132 vel malus; est enim bonus et virtuosus qui gaudet in operibus | |
| 4133 virtutum; malus autem qui in operibus malis. Delectationes autem | |
| 4134 appetitus sensitivi non sunt regula bonitatis vel malitiae moralis, | |
| 4135 nam cibus communiter delectabilis est secundum appetitum | |
| 4136 sensitivum, bonis et malis. Sed voluntas bonorum delectatur in eis | |
| 4137 secundum convenientiam rationis, quam non curat voluntas | |
| 4138 malorum.</p> | |
| 4139 <p title="I-II q. 34 a. 4 ad 1"><a name="35022"><span class= | |
| 4140 "ref">[35022] Iª-IIae q. 34 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4141 ergo dicendum quod amor et desiderium sunt priora delectatione in | |
| 4142 via generationis. Sed delectatio est prior secundum rationem finis, | |
| 4143 qui in operabilibus habet rationem principii, a quo maxime sumitur | |
| 4144 iudicium, sicut a regula vel mensura.</p> | |
| 4145 <p title="I-II q. 34 a. 4 ad 2"><a name="35023"><span class= | |
| 4146 "ref">[35023] Iª-IIae q. 34 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4147 dicendum quod omnis delectatio in hoc est uniformis, quod est quies | |
| 4148 in aliquo bono, et secundum hoc potest esse regula vel mensura. Nam | |
| 4149 ille bonus est cuius voluntas quiescit in vero bono; malus autem, | |
| 4150 cuius voluntas quiescit in malo.</p> | |
| 4151 <p title="I-II q. 34 a. 4 ad 3"><a name="35024"><span class= | |
| 4152 "ref">[35024] Iª-IIae q. 34 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4153 dicendum quod, cum delectatio perficiat operationem per modum | |
| 4154 finis, ut supra dictum est; non potest esse operatio perfecte bona, | |
| 4155 nisi etiam adsit delectatio in bono, nam bonitas rei dependet ex | |
| 4156 fine. Et sic quodammodo bonitas delectationis est causa bonitas in | |
| 4157 operatione.</p> | |
| 4158 <br /> | |
| 4159 <div class="D">Quaestio 35</div> | |
| 4160 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4161 <p title="I-II q. 35 pr."><a name="35025"><span class="ref">[35025] | |
| 4162 Iª-IIae q. 35 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 4163 dolore et tristitia. Et circa hoc, primo considerandum est de | |
| 4164 tristitia, seu dolore, secundum se; secundo, de causis eius; | |
| 4165 tertio, de effectibus ipsius; quarto, de remediis eius; quinto, de | |
| 4166 bonitate vel malitia eius. Circa primum quaeruntur octo. Primo, | |
| 4167 utrum dolor sit passio animae. Secundo, utrum tristitia sit idem | |
| 4168 quod dolor. Tertio, utrum tristitia, seu dolor, sit contraria | |
| 4169 delectationi. Quarto, utrum omnis tristitia omni delectationi | |
| 4170 contrarietur. Quinto, utrum delectationi contemplationis sit aliqua | |
| 4171 tristitia contraria. Sexto, utrum magis fugienda sit tristitia, | |
| 4172 quam delectatio appetenda. Septimo, utrum dolor exterior sit maior | |
| 4173 quam dolor interior. Octavo, de speciebus tristitiae.</p> | |
| 4174 <br /> | |
| 4175 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4176 <p title="I-II q. 35 a. 1 arg. 1"><a name="35026"><span class= | |
| 4177 "ref">[35026] Iª-IIae q. 35 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4178 sic proceditur. Videtur quod dolor non sit passio animae. Nulla | |
| 4179 enim passio animae est in corpore. Sed dolor potest esse in | |
| 4180 corpore, dicit enim Augustinus, in libro de vera Relig., quod | |
| 4181 <i>dolor qui dicitur corporis, est corruptio repentina salutis eius | |
| 4182 rei, quam, male utendo, anima corruptioni obnoxiavit</i>. Ergo | |
| 4183 dolor non est passio animae.</p> | |
| 4184 <p title="I-II q. 35 a. 1 arg. 2"><a name="35027"><span class= | |
| 4185 "ref">[35027] Iª-IIae q. 35 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4186 omnis passio animae pertinet ad vim appetitivam. Sed dolor non | |
| 4187 pertinet ad vim appetitivam, sed magis ad apprehensivam, dicit enim | |
| 4188 Augustinus, in libro de natura boni, quod <i>dolorem in corpore | |
| 4189 facit sensus resistens corpori potentiori</i>. Ergo dolor non est | |
| 4190 passio animae.</p> | |
| 4191 <p title="I-II q. 35 a. 1 arg. 3"><a name="35028"><span class= | |
| 4192 "ref">[35028] Iª-IIae q. 35 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4193 omnis passio animae pertinet ad appetitum animalem. Sed dolor non | |
| 4194 pertinet ad appetitum animalem, sed magis ad appetitum naturalem, | |
| 4195 dicit enim Augustinus, VIII super Gen. ad Litt., <i>nisi aliquod | |
| 4196 bonum remansisset in natura, nullius boni amissi esset dolor in | |
| 4197 poena</i>. Ergo dolor non est passio animae.</p> | |
| 4198 <p title="I-II q. 35 a. 1 s. c."><a name="35029"><span class= | |
| 4199 "ref">[35029] Iª-IIae q. 35 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4200 est quod Augustinus, XIV de Civ. Dei, ponit dolorem inter passiones | |
| 4201 animae, inducens illud Virgilii, <i>hinc metuunt, cupiunt, | |
| 4202 gaudentque dolentque</i>.</p> | |
| 4203 <p title="I-II q. 35 a. 1 co."><a name="35030"><span class= | |
| 4204 "ref">[35030] Iª-IIae q. 35 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4205 dicendum quod, sicut ad delectationem duo requiruntur, scilicet | |
| 4206 coniunctio boni, et perceptio huiusmodi coniunctionis; ita etiam ad | |
| 4207 dolorem duo requiruntur, scilicet coniunctio alicuius mali (quod ea | |
| 4208 ratione est malum, quia privat aliquod bonum); et perceptio | |
| 4209 huiusmodi coniunctionis. Quidquid autem coniungitur, si non habeat, | |
| 4210 respectu eius cui coniungitur, rationem boni vel mali, non potest | |
| 4211 causare delectationem vel dolorem. Ex quo patet quod aliquid sub | |
| 4212 ratione boni vel mali, est obiectum delectationis et doloris. Bonum | |
| 4213 autem et malum, inquantum huiusmodi, sunt obiecta appetitus. Unde | |
| 4214 patet quod delectatio et dolor ad appetitum pertinent. Omnis autem | |
| 4215 motus appetitivus, seu inclinatio consequens apprehensionem, | |
| 4216 pertinet ad appetitum intellectivum vel sensitivum, nam inclinatio | |
| 4217 appetitus naturalis non consequitur apprehensionem ipsius | |
| 4218 appetentis, sed alterius, ut in primo dictum est. Cum igitur | |
| 4219 delectatio et dolor praesupponant in eodem subiecto sensum vel | |
| 4220 apprehensionem aliquam, manifestum est quod dolor, sicut et | |
| 4221 delectatio, est in appetitu intellectivo vel sensitivo. Omnis autem | |
| 4222 motus appetitus sensitivi dicitur passio, ut supra dictum est. Et | |
| 4223 praecipue illi qui in defectum sonant. Unde dolor, secundum quod | |
| 4224 est in appetitu sensitivo, propriissime dicitur passio animae, | |
| 4225 sicut molestiae corporales proprie passiones corporis dicuntur. | |
| 4226 Unde et Augustinus, XIV de Civ. Dei, dolorem specialiter | |
| 4227 aegritudinem nominat.</p> | |
| 4228 <p title="I-II q. 35 a. 1 ad 1"><a name="35031"><span class= | |
| 4229 "ref">[35031] Iª-IIae q. 35 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4230 ergo dicendum quod dolor dicitur esse corporis, quia causa doloris | |
| 4231 est in corpore, puta cum patimur aliquod nocivum corpori. Sed motus | |
| 4232 doloris semper est in anima, nam corpus non potest dolere nisi | |
| 4233 dolente anima, ut Augustinus dicit.</p> | |
| 4234 <p title="I-II q. 35 a. 1 ad 2"><a name="35032"><span class= | |
| 4235 "ref">[35032] Iª-IIae q. 35 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4236 dicendum quod dolor dicitur esse sensus, non quia sit actus | |
| 4237 sensitivae virtutis, sed quia requiritur ad dolorem corporalem, | |
| 4238 sicut ad delectationem.</p> | |
| 4239 <p title="I-II q. 35 a. 1 ad 3"><a name="35033"><span class= | |
| 4240 "ref">[35033] Iª-IIae q. 35 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4241 dicendum quod dolor de amissione boni demonstrat bonitatem naturae, | |
| 4242 non quia dolor sit actus naturalis appetitus, sed quia natura | |
| 4243 aliquid appetit ut bonum, quod cum removeri sentitur, sequitur | |
| 4244 doloris passio in appetitu sensitivo.</p> | |
| 4245 <br /> | |
| 4246 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4247 <p title="I-II q. 35 a. 2 arg. 1"><a name="35034"><span class= | |
| 4248 "ref">[35034] Iª-IIae q. 35 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 4249 sic proceditur. Videtur quod tristitia non sit dolor. Dicit enim | |
| 4250 Augustinus, XIV de Civ. Dei, quod <i>dolor in corporibus | |
| 4251 dicitur</i>. Tristitia autem dicitur magis in anima. Ergo tristitia | |
| 4252 non est dolor.</p> | |
| 4253 <p title="I-II q. 35 a. 2 arg. 2"><a name="35035"><span class= | |
| 4254 "ref">[35035] Iª-IIae q. 35 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4255 dolor non est nisi de praesenti malo. Sed tristitia potest esse de | |
| 4256 praeterito et de futuro, sicut poenitentia est tristitia de | |
| 4257 praeterito, et anxietas de futuro. Ergo tristitia omnino a dolore | |
| 4258 differt.</p> | |
| 4259 <p title="I-II q. 35 a. 2 arg. 3"><a name="35036"><span class= | |
| 4260 "ref">[35036] Iª-IIae q. 35 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4261 dolor non videtur consequi nisi sensum tactus. Sed tristitia potest | |
| 4262 consequi ex omnibus sensibus. Ergo tristitia non est dolor, sed se | |
| 4263 habet in pluribus.</p> | |
| 4264 <p title="I-II q. 35 a. 2 s. c."><a name="35037"><span class= | |
| 4265 "ref">[35037] Iª-IIae q. 35 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4266 est quod apostolus dicit, ad Rom. IX, <i>tristitia est mihi magna, | |
| 4267 et continuus dolor cordi meo</i>, pro eodem utens tristitia et | |
| 4268 dolore.</p> | |
| 4269 <p title="I-II q. 35 a. 2 co."><a name="35038"><span class= | |
| 4270 "ref">[35038] Iª-IIae q. 35 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 4271 dicendum quod delectatio et dolor ex duplici apprehensione causari | |
| 4272 possunt, scilicet ex apprehensione exterioris sensus, et ex | |
| 4273 apprehensione interiori sive intellectus sive imaginationis. | |
| 4274 Interior autem apprehensio ad plura se extendit quam exterior, eo | |
| 4275 quod quaecumque cadunt sub exteriori apprehensione, cadunt sub | |
| 4276 interiori, sed non e converso. Sola igitur illa delectatio quae ex | |
| 4277 interiori apprehensione causatur, gaudium nominatur, ut supra | |
| 4278 dictum est. Et similiter ille solus dolor qui ex apprehensione | |
| 4279 interiori causatur, nominatur tristitia. Et sicut illa delectatio | |
| 4280 quae ex exteriori apprehensione causatur, delectatio quidem | |
| 4281 nominatur, non autem gaudium; ita ille dolor qui ex exteriori | |
| 4282 apprehensione causatur, nominatur quidem dolor, non autem | |
| 4283 tristitia. Sic igitur tristitia est quaedam species doloris, sicut | |
| 4284 gaudium delectationis.</p> | |
| 4285 <p title="I-II q. 35 a. 2 ad 1"><a name="35039"><span class= | |
| 4286 "ref">[35039] Iª-IIae q. 35 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4287 ergo dicendum quod Augustinus loquitur ibi quantum ad usum | |
| 4288 vocabuli, quia dolor magis usitatur in corporalibus doloribus, qui | |
| 4289 sunt magis noti, quam in doloribus spiritualibus.</p> | |
| 4290 <p title="I-II q. 35 a. 2 ad 2"><a name="35040"><span class= | |
| 4291 "ref">[35040] Iª-IIae q. 35 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4292 dicendum quod sensus exterior non percipit nisi praesens, vis autem | |
| 4293 cognitiva interior potest percipere praesens, praeteritum et | |
| 4294 futurum. Et ideo tristitia potest esse de praesenti, praeterito et | |
| 4295 futuro, dolor autem corporalis, qui sequitur apprehensionem sensus | |
| 4296 exterioris, non potest esse nisi de praesenti.</p> | |
| 4297 <p title="I-II q. 35 a. 2 ad 3"><a name="35041"><span class= | |
| 4298 "ref">[35041] Iª-IIae q. 35 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4299 dicendum quod sensibilia tactus sunt dolorosa, non solum inquantum | |
| 4300 sunt improportionata virtuti apprehensivae, sed etiam inquantum | |
| 4301 contrariantur naturae. Aliorum vero sensuum sensibilia possunt | |
| 4302 quidem esse improportionata virtuti apprehensivae, non tamen | |
| 4303 contrariantur naturae, nisi in ordine ad sensibilia tactus. Unde | |
| 4304 solus homo, qui est animal perfectum in cognitione, delectatur in | |
| 4305 sensibilibus aliorum sensuum secundum se ipsa, alia vero animalia | |
| 4306 non delectantur in eis nisi secundum quod referuntur ad sensibilia | |
| 4307 tactus, ut dicitur in III Ethic. Et ideo de sensibilibus aliorum | |
| 4308 sensuum non dicitur esse dolor, secundum quod contrariatur | |
| 4309 delectationi naturali, sed magis tristitia, quae contrariatur | |
| 4310 gaudio animali. Sic igitur si dolor accipiatur pro corporali | |
| 4311 dolore, quod usitatius est, dolor ex opposito dividitur contra | |
| 4312 tristitiam, secundum distinctionem apprehensionis interioris et | |
| 4313 exterioris; licet, quantum ad obiecta, delectatio ad plura se | |
| 4314 extendat quam dolor corporalis. Si vero dolor accipiatur | |
| 4315 communiter, sic dolor est genus tristitiae, ut dictum est.</p> | |
| 4316 <br /> | |
| 4317 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4318 <p title="I-II q. 35 a. 3 arg. 1"><a name="35042"><span class= | |
| 4319 "ref">[35042] Iª-IIae q. 35 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 4320 sic proceditur. Videtur quod dolor delectationi non contrarietur. | |
| 4321 Unum enim contrariorum non est causa alterius. Sed tristitia potest | |
| 4322 esse causa delectationis, dicitur enim Matth. V, <i>beati qui | |
| 4323 lugent, quoniam ipsi consolabuntur</i>. Ergo non sunt | |
| 4324 contraria.</p> | |
| 4325 <p title="I-II q. 35 a. 3 arg. 2"><a name="35043"><span class= | |
| 4326 "ref">[35043] Iª-IIae q. 35 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4327 unum contrariorum non denominat aliud. Sed in quibusdam ipse dolor | |
| 4328 vel tristitia est delectabilis, sicut Augustinus dicit, in III | |
| 4329 Confess., quod dolor in spectaculis delectat. Et IV Confess., dicit | |
| 4330 quod <i>fletus amara res est, et tamen quandoque delectat</i>. Ergo | |
| 4331 dolor non contrariatur delectationi.</p> | |
| 4332 <p title="I-II q. 35 a. 3 arg. 3"><a name="35044"><span class= | |
| 4333 "ref">[35044] Iª-IIae q. 35 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4334 unum contrariorum non est materia alterius, quia contraria simul | |
| 4335 esse non possunt. Sed dolor potest esse materia delectationis, | |
| 4336 dicit enim Augustinus, in libro de poenitentia, <i>semper poenitens | |
| 4337 doleat, et de dolore gaudeat</i>. Et philosophus dicit, in IX | |
| 4338 Ethic., quod e converso <i>malus dolet de eo quod delectatus | |
| 4339 est</i>. Ergo delectatio et dolor non sunt contraria.</p> | |
| 4340 <p title="I-II q. 35 a. 3 s. c."><a name="35045"><span class= | |
| 4341 "ref">[35045] Iª-IIae q. 35 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4342 est quod Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, quod <i>laetitia est | |
| 4343 voluntas in eorum consensione quae volumus, tristitia autem est | |
| 4344 voluntas in dissensione ab his quae nolumus</i>. Sed consentire et | |
| 4345 dissentire sunt contraria. Ergo laetitia et tristitia sunt | |
| 4346 contraria.</p> | |
| 4347 <p title="I-II q. 35 a. 3 co."><a name="35046"><span class= | |
| 4348 "ref">[35046] Iª-IIae q. 35 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 4349 dicendum quod, sicut philosophus dicit X Metaphys., contrarietas | |
| 4350 est differentia secundum formam. Forma autem, seu species, | |
| 4351 passionis et motus sumitur ex obiecto vel termino. Unde, cum | |
| 4352 obiecta delectationis et tristitiae, seu doloris, sint contraria, | |
| 4353 scilicet bonum praesens et malum praesens, sequitur quod dolor et | |
| 4354 delectatio sint contraria.</p> | |
| 4355 <p title="I-II q. 35 a. 3 ad 1"><a name="35047"><span class= | |
| 4356 "ref">[35047] Iª-IIae q. 35 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4357 ergo dicendum quod nihil prohibet unum contrariorum esse causam | |
| 4358 alterius per accidens. Sic autem tristitia potest esse causa | |
| 4359 delectationis. Uno quidem modo, inquantum tristitia de absentia | |
| 4360 alicuius rei, vel de praesentia contrarii, vehementius quaerit id | |
| 4361 in quo delectetur, sicut sitiens vehementius quaerit delectationem | |
| 4362 potus, ut remedium contra tristitiam quam patitur. Alio modo, | |
| 4363 inquantum ex magno desiderio delectationis alicuius, non recusat | |
| 4364 aliquis tristitias perferre, ut ad illam delectationem perveniat. | |
| 4365 Et utroque modo luctus praesens ad consolationem futurae vitae | |
| 4366 perducit. Quia ex hoc ipso quod homo luget pro peccatis, vel pro | |
| 4367 dilatione gloriae, meretur consolationem aeternam. Similiter etiam | |
| 4368 meretur eam aliquis ex hoc quod, ad ipsam consequendam, non refugit | |
| 4369 labores et angustias propter ipsam sustinere.</p> | |
| 4370 <p title="I-II q. 35 a. 3 ad 2"><a name="35048"><span class= | |
| 4371 "ref">[35048] Iª-IIae q. 35 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4372 dicendum quod dolor ipse potest esse delectabilis per accidens, | |
| 4373 inquantum scilicet habet adiunctam admirationem, ut in spectaculis; | |
| 4374 vel inquantum facit recordationem rei amatae, et facit percipere | |
| 4375 amorem eius, de cuius absentia doletur. Unde, cum amor sit | |
| 4376 delectabilis, et dolor et omnia quae ex amore consequuntur, | |
| 4377 inquantum in eis sentitur amor, sunt delectabilia. Et propter hoc | |
| 4378 etiam dolores in spectaculis possunt esse delectabiles, inquantum | |
| 4379 in eis sentitur aliquis amor conceptus ad illos qui in spectaculis | |
| 4380 commemorantur.</p> | |
| 4381 <p title="I-II q. 35 a. 3 ad 3"><a name="35049"><span class= | |
| 4382 "ref">[35049] Iª-IIae q. 35 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4383 dicendum quod voluntas et ratio supra suos actus reflectuntur, | |
| 4384 inquantum ipsi actus voluntatis et rationis accipiuntur sub ratione | |
| 4385 boni vel mali. Et hoc modo tristitia potest esse materia | |
| 4386 delectationis, vel e converso, non per se, sed per accidens, | |
| 4387 inquantum scilicet utrumque accipitur in ratione boni vel mali.</p> | |
| 4388 <br /> | |
| 4389 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4390 <p title="I-II q. 35 a. 4 arg. 1"><a name="35050"><span class= | |
| 4391 "ref">[35050] Iª-IIae q. 35 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 4392 sic proceditur. Videtur quod omnis tristitia omni delectationi | |
| 4393 contrarietur. Sicut enim albedo et nigredo sunt contrariae species | |
| 4394 coloris, ita delectatio et tristitia sunt contrariae species animae | |
| 4395 passionum. Sed albedo et nigredo universaliter sibi opponuntur. | |
| 4396 Ergo etiam delectatio et tristitia.</p> | |
| 4397 <p title="I-II q. 35 a. 4 arg. 2"><a name="35051"><span class= | |
| 4398 "ref">[35051] Iª-IIae q. 35 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4399 medicinae per contraria fiunt. Sed quaelibet delectatio est | |
| 4400 medicina contra quamlibet tristitiam, ut patet per philosophum, in | |
| 4401 VII Ethic. Ergo quaelibet delectatio cuilibet tristitiae | |
| 4402 contrariatur.</p> | |
| 4403 <p title="I-II q. 35 a. 4 arg. 3"><a name="35052"><span class= | |
| 4404 "ref">[35052] Iª-IIae q. 35 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4405 contraria sunt quae se invicem impediunt. Sed quaelibet tristitia | |
| 4406 impedit quamlibet delectationem, ut patet per illud quod dicitur X | |
| 4407 Ethic. Ergo quaelibet tristitia cuilibet delectationi | |
| 4408 contrariatur.</p> | |
| 4409 <p title="I-II q. 35 a. 4 s. c."><a name="35053"><span class= | |
| 4410 "ref">[35053] Iª-IIae q. 35 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4411 contrariorum non est eadem causa. Sed ab eodem habitu procedit quod | |
| 4412 aliquis gaudeat de uno, et tristetur de opposito, <i>ex caritate | |
| 4413 enim contingit gaudere cum gaudentibus, et flere cum flentibus</i>, | |
| 4414 ut dicitur Rom. XII. Ergo non omnis tristitia omni delectationi | |
| 4415 contrariatur.</p> | |
| 4416 <p title="I-II q. 35 a. 4 co."><a name="35054"><span class= | |
| 4417 "ref">[35054] Iª-IIae q. 35 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 4418 dicendum quod, sicut dicitur in X Metaphys., contrarietas est | |
| 4419 differentia secundum formam. Forma autem est et generalis, et | |
| 4420 specialis. Unde contingit esse aliqua contraria secundum formam | |
| 4421 generis, sicut virtus et vitium; et secundum formam speciei, sicut | |
| 4422 iustitia et iniustitia. Est autem considerandum quod quaedam | |
| 4423 specificantur secundum formas absolutas, sicut substantiae et | |
| 4424 qualitates, quaedam vero specificantur per comparationem ad aliquid | |
| 4425 extra, sicut passiones et motus recipiunt speciem ex terminis sive | |
| 4426 ex obiectis. In his ergo quorum species considerantur secundum | |
| 4427 formas absolutas, contingit quidem species quae continentur sub | |
| 4428 contrariis generibus, non esse contrarias secundum rationem | |
| 4429 speciei, non tamen contingit quod habeant aliquam affinitatem vel | |
| 4430 convenientiam ad invicem. Intemperantia enim et iustitia, quae sunt | |
| 4431 in contrariis generibus, virtute scilicet et vitio, non | |
| 4432 contrariantur ad invicem secundum rationem propriae speciei, nec | |
| 4433 tamen habent aliquam affinitatem vel convenientiam ad invicem. Sed | |
| 4434 in illis quorum species sumuntur secundum habitudinem ad aliquid | |
| 4435 extrinsecum, contingit quod species contrariorum generum non solum | |
| 4436 non sunt contrariae ad invicem, sed etiam habent quandam | |
| 4437 convenientiam et affinitatem ad invicem, eo quod eodem modo se | |
| 4438 habere ad contraria, contrarietatem inducit, sicut accedere ad | |
| 4439 album et accedere ad nigrum habent rationem contrarietatis; sed | |
| 4440 contrario modo se habere ad contraria, habet rationem | |
| 4441 similitudinis, sicut recedere ab albo et accedere ad nigrum. Et hoc | |
| 4442 maxime apparet in contradictione, quae est principium oppositionis, | |
| 4443 nam in affirmatione et negatione eiusdem consistit oppositio, sicut | |
| 4444 album et non album; in affirmatione autem unius oppositorum et | |
| 4445 negatione alterius, attenditur convenientia et similitudo, ut si | |
| 4446 dicam nigrum et non album. Tristitia autem et delectatio, cum sint | |
| 4447 passiones, specificantur ex obiectis. Et quidem secundum genus | |
| 4448 suum, contrarietatem habent, nam unum pertinet ad prosecutionem, | |
| 4449 aliud vero ad fugam, <i>quae se habent in appetitu sicut affirmatio | |
| 4450 et negatio in ratione</i>, ut dicitur in VI Ethic. Et ideo tristia | |
| 4451 et delectatio quae sunt de eodem, habent oppositionem ad invicem | |
| 4452 secundum speciem. Tristitia vero et delectatio de diversis, si | |
| 4453 quidem illa diversa non sint opposita, sed disparata, non habent | |
| 4454 oppositionem ad invicem secundum rationem speciei, sed sunt etiam | |
| 4455 disparatae, sicut tristari de morte amici, et delectari in | |
| 4456 contemplatione. Si vero illa diversa sint contraria, tunc | |
| 4457 delectatio et tristitia non solum non habent contrarietatem | |
| 4458 secundum rationem speciei, sed etiam habent convenientiam et | |
| 4459 affinitatem, sicut gaudere de bono, et tristari de malo.</p> | |
| 4460 <p title="I-II q. 35 a. 4 ad 1"><a name="35055"><span class= | |
| 4461 "ref">[35055] Iª-IIae q. 35 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4462 ergo dicendum quod albedo et nigredo non habent speciem ex | |
| 4463 habitudine ad aliquid exterius, sicut delectatio et tristitia. Unde | |
| 4464 non est eadem ratio.</p> | |
| 4465 <p title="I-II q. 35 a. 4 ad 2"><a name="35056"><span class= | |
| 4466 "ref">[35056] Iª-IIae q. 35 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4467 dicendum quod genus sumitur ex materia, ut patet in VIII Metaphys. | |
| 4468 In accidentibus autem loco materiae est subiectum. Dictum est autem | |
| 4469 quod delectatio et tristitia contrariantur secundum genus. Et ideo | |
| 4470 in qualibet tristitia est contraria dispositio subiecti | |
| 4471 dispositioni quae est in qualibet delectatione, nam in qualibet | |
| 4472 delectatione appetitus se habet ut acceptans id quod habet; in | |
| 4473 qualibet autem tristitia se habet ut fugiens. Et ideo ex parte | |
| 4474 subiecti quaelibet delectatio est medicina contra quamlibet | |
| 4475 tristitiam, et quaelibet tristitia est impeditiva cuiuslibet | |
| 4476 delectationis, praecipue tamen quando delectatio tristitiae | |
| 4477 contrariatur etiam secundum speciem.</p> | |
| 4478 <p title="I-II q. 35 a. 4 ad 3"><a name="35057"><span class= | |
| 4479 "ref">[35057] Iª-IIae q. 35 a. 4 ad 3</span></a> Unde patet | |
| 4480 solutio ad tertium. Vel aliter dicendum quod, etsi non omnis | |
| 4481 tristitia contrarietur omni delectationi secundum speciem, tamen | |
| 4482 quantum ad effectum contrariantur, nam ex uno confortatur natura | |
| 4483 animalis, ex alio vero quodammodo molestatur.</p> | |
| 4484 <br /> | |
| 4485 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 4486 <p title="I-II q. 35 a. 5 arg. 1"><a name="35058"><span class= | |
| 4487 "ref">[35058] Iª-IIae q. 35 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 4488 sic proceditur. Videtur quod delectationi contemplationis sit | |
| 4489 aliqua tristitia contraria. Dicit enim apostolus, II ad Cor. VII, | |
| 4490 <i>quae secundum Deum est tristitia, poenitentiam in salutem | |
| 4491 stabilem operatur</i>. Sed respicere ad Deum pertinet ad superiorem | |
| 4492 rationem, cuius est contemplationi vacare, secundum Augustinum, in | |
| 4493 XII de Trin. Ergo delectationi contemplationis opponitur | |
| 4494 tristitia.</p> | |
| 4495 <p title="I-II q. 35 a. 5 arg. 2"><a name="35059"><span class= | |
| 4496 "ref">[35059] Iª-IIae q. 35 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4497 contrariorum contrarii sunt effectus. Si ergo unum contrariorum | |
| 4498 contemplatum est causa delectationis, aliud erit causa tristitiae. | |
| 4499 Et sic delectationi contemplationis erit tristitia contraria.</p> | |
| 4500 <p title="I-II q. 35 a. 5 arg. 3"><a name="35060"><span class= | |
| 4501 "ref">[35060] Iª-IIae q. 35 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4502 sicut obiectum delectationis est bonum, ita obiectum tristitiae est | |
| 4503 malum. Sed contemplatio potest habere mali rationem, dicit enim | |
| 4504 philosophus, in XII Metaphys., quod quaedam inconveniens est | |
| 4505 meditari. Ergo contemplationis delectationi potest esse contraria | |
| 4506 tristitia.</p> | |
| 4507 <p title="I-II q. 35 a. 5 arg. 4"><a name="35061"><span class= | |
| 4508 "ref">[35061] Iª-IIae q. 35 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 4509 operatio quaelibet, secundum quod non est impedita, est causa | |
| 4510 delectationis, ut dicitur in VII et X Ethic. Sed operatio | |
| 4511 contemplationis potest multipliciter impediri, vel ut totaliter non | |
| 4512 sit, vel ut cum difficultate sit. Ergo in contemplatione potest | |
| 4513 esse tristitia delectationi contraria.</p> | |
| 4514 <p title="I-II q. 35 a. 5 arg. 5"><a name="35062"><span class= | |
| 4515 "ref">[35062] Iª-IIae q. 35 a. 5 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 4516 carnis afflictio est causa tristitiae. Sed sicut dicitur Eccle. | |
| 4517 ult., <i>frequens meditatio carnis est afflictio</i>. Ergo | |
| 4518 contemplatio habet tristitiam delectationi contrariam.</p> | |
| 4519 <p title="I-II q. 35 a. 5 s. c."><a name="35063"><span class= | |
| 4520 "ref">[35063] Iª-IIae q. 35 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4521 est quod dicitur Sap. VIII, <i>non habet amaritudinem conversatio | |
| 4522 illius</i> scilicet sapientiae, <i>nec taedium convictus eius; sed | |
| 4523 laetitiam et gaudium</i>. Conversatio autem et convictus sapientiae | |
| 4524 est per contemplationem. Ergo nulla tristitia est quae sit | |
| 4525 contraria delectationi contemplationis.</p> | |
| 4526 <p title="I-II q. 35 a. 5 co."><a name="35064"><span class= | |
| 4527 "ref">[35064] Iª-IIae q. 35 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 4528 dicendum quod delectatio contemplationis potest intelligi | |
| 4529 dupliciter. Uno modo, ita quod contemplatio sit delectationis | |
| 4530 causa, et non obiectum. Et tunc delectatio non est de ipsa | |
| 4531 contemplatione, sed de re contemplata. Contingit autem contemplari | |
| 4532 aliquid nocivum et contristans, sicut et aliquid conveniens et | |
| 4533 delectans. Unde si sic delectatio contemplationis accipiatur, nihil | |
| 4534 prohibet delectationi contemplationis esse tristitiam contrariam. | |
| 4535 Alio modo potest dici delectatio contemplationis, quia contemplatio | |
| 4536 est eius obiectum et causa, puta cum aliquis delectatur de hoc ipso | |
| 4537 quod contemplatur. Et sic, ut dicit Gregorius Nyssenus, <i>ei | |
| 4538 delectationi quae est secundum contemplationem, non opponitur | |
| 4539 aliqua tristitia</i>. Et hoc idem philosophus dicit, in I Topic. et | |
| 4540 in X Ethic. Sed hoc est intelligendum, per se loquendo. Cuius ratio | |
| 4541 est, quia tristitia per se contrariatur delectationi quae est de | |
| 4542 contrario obiecto, sicut delectationi quae est de calore, | |
| 4543 contrariatur tristitia quae est de frigore. Obiecto autem | |
| 4544 contemplationis nihil est contrarium, contrariorum enim rationes, | |
| 4545 secundum quod sunt apprehensae, non sunt contrariae, sed unum | |
| 4546 contrarium est ratio cognoscendi aliud. Unde delectationi quae est | |
| 4547 in contemplando, non potest, per se loquendo, esse aliqua tristitia | |
| 4548 contraria. Sed nec etiam habet tristitiam annexam, sicut corporales | |
| 4549 delectationes, quae sunt ut medicinae quaedam contra aliquas | |
| 4550 molestias, sicut aliquis delectatur in potu ex hoc quod anxiatur | |
| 4551 siti, quando autem iam tota sitis est repulsa, etiam cessat | |
| 4552 delectatio potus. Delectatio enim contemplationis non causatur ex | |
| 4553 hoc quod excluditur aliqua molestia, sed ex hoc quod est secundum | |
| 4554 seipsam delectabilis, non est enim generatio, sed operatio quaedam | |
| 4555 perfecta, ut dictum est. Per accidens autem admiscetur tristitia | |
| 4556 delectationi apprehensionis. Et hoc dupliciter, uno modo, ex parte | |
| 4557 organi; alio modo, ex impedimento apprehensionis. Ex parte quidem | |
| 4558 organi, admiscetur tristitia vel dolor apprehensioni, directe | |
| 4559 quidem in viribus apprehensivis sensitivae partis, quae habent | |
| 4560 organum corporale, vel ex sensibili, quod est contrarium debitae | |
| 4561 complexioni organi, sicut gustus rei amarae et olfactus rei | |
| 4562 foetidae; vel ex continuitate sensibilis convenientis, quod per | |
| 4563 assiduitatem facit superexcrescentiam naturalis habitus, ut supra | |
| 4564 dictum est, et sic redditur apprehensio sensibilis quae prius erat | |
| 4565 delectabilis, taediosa. Sed haec duo directe in contemplatione | |
| 4566 mentis locum non habent, quia mens non habet organum corporale. | |
| 4567 Unde dictum est in auctoritate inducta, quod non habet contemplatio | |
| 4568 mentis nec amaritudinem nec taedium. Sed quia mens humana utitur in | |
| 4569 contemplando viribus apprehensivis sensitivis, in quarum actibus | |
| 4570 accidit lassitudo; ideo indirecte admiscetur aliqua afflictio vel | |
| 4571 dolor contemplationi. Sed neutro modo tristitia contemplationi per | |
| 4572 accidens adiuncta, contrariatur delectationi eius. Nam tristitia | |
| 4573 quae est de impedimento contemplationis, non contrariatur | |
| 4574 delectationi contemplationis, sed magis habet affinitatem et | |
| 4575 convenientiam cum ipsa, ut ex supradictis patet. Tristitia vero vel | |
| 4576 afflictio quae est de lassitudine corporali, non ad idem genus | |
| 4577 refertur, unde est penitus disparata. Et sic manifestum est quod | |
| 4578 delectationi quae est de ipsa contemplatione, nulla tristitia | |
| 4579 contrariatur; nec adiungitur ei aliqua tristitia nisi per | |
| 4580 accidens.</p> | |
| 4581 <p title="I-II q. 35 a. 5 ad 1"><a name="35065"><span class= | |
| 4582 "ref">[35065] Iª-IIae q. 35 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4583 ergo dicendum quod illa tristitia quae est secundum Deum, non est | |
| 4584 de ipsa contemplatione mentis, sed est de aliquo quod mens | |
| 4585 contemplatur, scilicet de peccato, quod mens considerat ut | |
| 4586 contrarium dilectioni divinae.</p> | |
| 4587 <p title="I-II q. 35 a. 5 ad 2"><a name="35066"><span class= | |
| 4588 "ref">[35066] Iª-IIae q. 35 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4589 dicendum quod ea quae sunt contraria in rerum natura, secundum quod | |
| 4590 sunt in mente, non habent contrarietatem. Non enim rationes | |
| 4591 contrariorum sunt contrariae, sed magis unum contrarium est ratio | |
| 4592 cognoscendi aliud. Propter quod est una scientia contrariorum.</p> | |
| 4593 <p title="I-II q. 35 a. 5 ad 3"><a name="35067"><span class= | |
| 4594 "ref">[35067] Iª-IIae q. 35 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4595 dicendum quod contemplatio, secundum se, nunquam habet rationem | |
| 4596 mali, cum contemplatio nihil aliud sit quam consideratio veri, quod | |
| 4597 est bonum intellectus, sed per accidens tantum, inquantum scilicet | |
| 4598 contemplatio vilioris impedit contemplationem melioris; vel ex | |
| 4599 parte rei contemplatae, ad quam inordinatae appetitus | |
| 4600 afficitur.</p> | |
| 4601 <p title="I-II q. 35 a. 5 ad 4"><a name="35068"><span class= | |
| 4602 "ref">[35068] Iª-IIae q. 35 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4603 dicendum quod tristitia quae est de impedimento contemplationis, | |
| 4604 non contrariatur delectationi contemplationis, sed est ei affinis, | |
| 4605 ut dictum est.</p> | |
| 4606 <p title="I-II q. 35 a. 5 ad 5"><a name="35069"><span class= | |
| 4607 "ref">[35069] Iª-IIae q. 35 a. 5 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 4608 dicendum quod afflictio carnis per accidens et indirecte se habet | |
| 4609 ad contemplationem mentis, ut dictum est.</p> | |
| 4610 <br /> | |
| 4611 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 4612 <p title="I-II q. 35 a. 6 arg. 1"><a name="35070"><span class= | |
| 4613 "ref">[35070] Iª-IIae q. 35 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 4614 sic proceditur. Videtur quod magis sit fugienda tristitia, quam | |
| 4615 delectatio appetenda. Dicit enim Augustinus, in libro octoginta | |
| 4616 trium quaest., <i>nemo est qui non magis dolorem fugiat, quam | |
| 4617 appetat voluptatem</i>. Illud autem in quo communiter omnia | |
| 4618 consentiunt, videtur esse naturale. Ergo naturale est et conveniens | |
| 4619 quod plus tristitia fugiatur, quam delectatio appetatur.</p> | |
| 4620 <p title="I-II q. 35 a. 6 arg. 2"><a name="35071"><span class= | |
| 4621 "ref">[35071] Iª-IIae q. 35 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4622 actio contrarii facit ad velocitatem et intensionem motus, aqua | |
| 4623 enim calida citius et fortius congelatur, ut dicit philosophus, in | |
| 4624 libro Meteor. Sed fuga tristitiae est ex contrarietate | |
| 4625 contristantis, appetitus autem delectationis non est ex aliqua | |
| 4626 contrarietate, sed magis procedit ex convenientia delectantis. Ergo | |
| 4627 maior est fuga tristitiae quam appetitus delectationis.</p> | |
| 4628 <p title="I-II q. 35 a. 6 arg. 3"><a name="35072"><span class= | |
| 4629 "ref">[35072] Iª-IIae q. 35 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4630 quanto aliquis secundum rationem fortiori passioni repugnat, tanto | |
| 4631 laudabilior est et virtuosior, quia virtus est circa difficile et | |
| 4632 bonum, ut dicitur in II Ethic. Sed fortis, qui resistit motui quo | |
| 4633 fugitur dolor, est virtuosior quam temperatus, qui resistit motui | |
| 4634 quo appetitur delectatio, dicit enim philosophus, in II Rhetoric., | |
| 4635 quod fortes et iusti maxime honorantur. Ergo vehementior est motus | |
| 4636 quo fugitur tristitia, quam motus quo appetitur delectatio.</p> | |
| 4637 <p title="I-II q. 35 a. 6 s. c."><a name="35073"><span class= | |
| 4638 "ref">[35073] Iª-IIae q. 35 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 4639 bonum est fortius quam malum, ut patet per Dionysium, IV cap. de | |
| 4640 Div. Nom. Sed delectatio est appetibilis propter bonum, quod est | |
| 4641 eius obiectum, fuga autem tristitiae est propter malum. Ergo | |
| 4642 fortior est appetitus delectationis quam fuga tristitiae.</p> | |
| 4643 <p title="I-II q. 35 a. 6 co."><a name="35074"><span class= | |
| 4644 "ref">[35074] Iª-IIae q. 35 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 4645 dicendum quod, per se loquendo, appetitus delectationis est fortior | |
| 4646 quam fuga tristitiae. Cuius ratio est, quia causa delectationis est | |
| 4647 bonum conveniens, causa autem doloris sive tristitiae est aliquod | |
| 4648 malum repugnans. Contingit autem aliquod bonum esse conveniens | |
| 4649 absque omni dissonantia, non autem potest esse aliquod malum | |
| 4650 totaliter, absque omni convenientia, repugnans. Unde delectatio | |
| 4651 potest esse integra et perfecta, tristitia autem est semper | |
| 4652 secundum partem. Unde naturaliter maior est appetitus delectationis | |
| 4653 quam fuga tristitiae. Alia vero ratio est, quia bonum, quod est | |
| 4654 obiectum delectationis, propter seipsum appetitur, malum autem, | |
| 4655 quod est obiectum tristitiae, est fugiendum inquantum est privatio | |
| 4656 boni. Quod autem est per se, potius est illo quod est per aliud. | |
| 4657 Cuius etiam signum apparet in motibus naturalibus. Nam omnis motus | |
| 4658 naturalis intensior est in fine, cum appropinquat ad terminum suae | |
| 4659 naturae convenientem, quam in principio, cum recedit a termino suae | |
| 4660 naturae non convenienti, quasi natura magis tendat in id quod est | |
| 4661 sibi conveniens, quam fugiat id quod est sibi repugnans. Unde et | |
| 4662 inclinatio appetitivae virtutis, per se loquendo, vehementius | |
| 4663 tendit in delectationem quam fugiat tristitiam. Sed per accidens | |
| 4664 contingit quod tristitiam aliquis magis fugit, quam delectationem | |
| 4665 appetat. Et hoc tripliciter. Primo quidem, ex parte apprehensionis. | |
| 4666 Quia, ut Augustinus dicit, X de Trin., <i>amor magis sentitur, cum | |
| 4667 eum prodit indigentia</i>. Ex indigentia autem amati procedit | |
| 4668 tristitia, quae est ex amissione alicuius boni amati, vel ex | |
| 4669 incursu alicuius mali contrarii. Delectatio autem non habet | |
| 4670 indigentiam boni amati, sed quiescit in eo iam adepto. Cum igitur | |
| 4671 amor sit causa delectationis et tristitiae, tanto magis fugitur | |
| 4672 tristitia, quanto magis sentitur amor ex eo quod contrariatur | |
| 4673 amori. Secundo, ex parte causae contristantis, vel dolorem | |
| 4674 inferentis, quae repugnat bono magis amato quam sit bonum illud in | |
| 4675 quo delectamur. Magis enim amamus consistentiam corporis naturalem, | |
| 4676 quam delectationem cibi. Et ideo timore doloris qui provenit ex | |
| 4677 flagellis vel aliis huiusmodi, quae contrariantur bonae | |
| 4678 consistentiae corporis, dimittimus delectationem ciborum vel | |
| 4679 aliorum huiusmodi. Tertio, ex parte effectus, inquantum scilicet | |
| 4680 tristitia impedit non unam tantum delectationem, sed omnes.</p> | |
| 4681 <p title="I-II q. 35 a. 6 ad 1"><a name="35075"><span class= | |
| 4682 "ref">[35075] Iª-IIae q. 35 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4683 ergo dicendum quod illud quod Augustinus dicit, quod <i>dolor magis | |
| 4684 fugitur quam voluptas appetatur</i>, est verum per accidens, et non | |
| 4685 per se. Et hoc patet ex eo quod subdit, <i>quandoquidem videmus | |
| 4686 etiam immanissimas bestias a maximis voluptatibus absterreri | |
| 4687 dolorum metu</i>, qui contrariatur vitae, quae maxime amatur.</p> | |
| 4688 <p title="I-II q. 35 a. 6 ad 2"><a name="35076"><span class= | |
| 4689 "ref">[35076] Iª-IIae q. 35 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4690 dicendum quod aliter est in motu qui est ab interiori, et aliter in | |
| 4691 motu qui est ab exteriori. Motus enim qui est ab interiori, magis | |
| 4692 tendit in id quod est conveniens, quam recedat a contrario, sicut | |
| 4693 supra dictum est de motu naturali. Sed motus qui est ab extrinseco, | |
| 4694 intenditur ex ipsa contrarietate, quia unumquodque suo modo nititur | |
| 4695 ad resistendum contrario, sicut ad conservationem sui ipsius. Unde | |
| 4696 motus violentus intenditur in principio, et remittitur in fine. | |
| 4697 Motus autem appetitivae partis est ab intrinseco, cum sit ab anima | |
| 4698 ad res. Et ideo, per se loquendo, magis appetitur delectatio quam | |
| 4699 fugiatur tristitia. Sed motus sensitivae partis est ab exteriori, | |
| 4700 quasi a rebus ad animam. Unde magis sentitur quod est magis | |
| 4701 contrarium. Et sic etiam per accidens, inquantum sensus requiritur | |
| 4702 ad delectationem et tristitiam, magis fugitur tristitia quam | |
| 4703 delectatio appetatur.</p> | |
| 4704 <p title="I-II q. 35 a. 6 ad 3"><a name="35077"><span class= | |
| 4705 "ref">[35077] Iª-IIae q. 35 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4706 dicendum quod fortis non laudatur ex eo quod secundum rationem non | |
| 4707 vincitur a dolore vel tristitia quacumque, sed ea quae consistit in | |
| 4708 periculis mortis. Quae quidem tristitia magis fugitur quam | |
| 4709 appetatur delectatio ciborum vel venereorum, circa quam est | |
| 4710 temperantia, sicut vita magis amatur quam cibus vel coitus. Sed | |
| 4711 temperatus magis laudatur ex hoc quod non prosequitur delectationes | |
| 4712 tactus, quam ex hoc quod non fugit tristitias contrarias, ut patet | |
| 4713 in III Ethic.</p> | |
| 4714 <br /> | |
| 4715 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 4716 <p title="I-II q. 35 a. 7 arg. 1"><a name="35078"><span class= | |
| 4717 "ref">[35078] Iª-IIae q. 35 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 4718 sic proceditur. Videtur quod dolor exterior sit maior quam dolor | |
| 4719 cordis interior. Dolor enim exterior causatur ex causa repugnante | |
| 4720 bonae consistentiae corporis, in quo est vita, dolor autem interior | |
| 4721 causatur ex aliqua imaginatione mali. Cum ergo vita magis ametur | |
| 4722 quam imaginatum bonum, videtur, secundum praedicta, quod dolor | |
| 4723 exterior sit maior quam dolor interior.</p> | |
| 4724 <p title="I-II q. 35 a. 7 arg. 2"><a name="35079"><span class= | |
| 4725 "ref">[35079] Iª-IIae q. 35 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4726 res magis movet quam rei similitudo. Sed dolor exterior provenit ex | |
| 4727 reali coniunctione alicuius contrarii, dolor autem interior ex | |
| 4728 similitudine contrarii apprehensa. Ergo maior est dolor exterior | |
| 4729 quam dolor interior.</p> | |
| 4730 <p title="I-II q. 35 a. 7 arg. 3"><a name="35080"><span class= | |
| 4731 "ref">[35080] Iª-IIae q. 35 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4732 causa ex effectu cognoscitur. Sed dolor exterior habet fortiores | |
| 4733 effectus, facilius enim homo moritur propter dolores exteriores | |
| 4734 quam propter dolorem interiorem. Ergo exterior dolor est maior, et | |
| 4735 magis fugitur, quam dolor interior.</p> | |
| 4736 <p title="I-II q. 35 a. 7 s. c."><a name="35081"><span class= | |
| 4737 "ref">[35081] Iª-IIae q. 35 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4738 est quod dicitur Eccli. XXV, <i>omnis plaga tristitia cordis est, | |
| 4739 et omnis malitia nequitia mulieris</i>. Ergo, sicut nequitia | |
| 4740 mulieris alias nequitias superat, ut ibi intenditur; ita tristitia | |
| 4741 cordis omnem plagam exteriorem excedit.</p> | |
| 4742 <p title="I-II q. 35 a. 7 co."><a name="35082"><span class= | |
| 4743 "ref">[35082] Iª-IIae q. 35 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 4744 dicendum quod dolor interior et exterior in uno conveniunt, et in | |
| 4745 duobus differunt. Conveniunt quidem in hoc, quod uterque est motus | |
| 4746 appetitivae virtutis, ut supra dictum est. Differunt autem secundum | |
| 4747 illa duo quae ad tristitiam et delectationem requiruntur, scilicet | |
| 4748 secundum causam, quae est bonum vel malum coniunctum; et secundum | |
| 4749 apprehensionem. Causa enim doloris exterioris est malum coniunctum | |
| 4750 quod repugnat corpori, causa autem interioris doloris est malum | |
| 4751 coniunctum quod repugnat appetitui. Dolor etiam exterior sequitur | |
| 4752 apprehensionem sensus, et specialiter tactus, dolor autem interior | |
| 4753 sequitur apprehensionem interiorem, imaginationis scilicet vel | |
| 4754 etiam rationis. Si ergo comparatur causa interioris doloris ad | |
| 4755 causam exterioris, una per se pertinet ad appetitum, cuius est | |
| 4756 uterque dolor, alia vero per aliud. Nam dolor interior est ex hoc | |
| 4757 quod aliquid repugnat ipsi appetitui, exterior autem dolor, ex hoc | |
| 4758 quod repugnat appetitui quia repugnat corpori. Semper autem quod | |
| 4759 est per se, prius est eo quod est per aliud. Unde ex parte ista, | |
| 4760 dolor interior praeeminet dolori exteriori. Similiter etiam ex | |
| 4761 parte apprehensionis. Nam apprehensio rationis et imaginationis | |
| 4762 altior est quam apprehensio sensu tactus. Unde simpliciter et per | |
| 4763 se loquendo, dolor interior potior est quam dolor exterior. Cuius | |
| 4764 signum est, quod etiam dolores exteriores aliquis voluntarie | |
| 4765 suscipit, ut evitet interiorem dolorem. Et inquantum non repugnat | |
| 4766 dolor exterior interiori appetitui, fit quodammodo delectabilis et | |
| 4767 iucundus interiori gaudio. Quandoque tamen dolor exterior est cum | |
| 4768 interiori dolore, et tunc dolor augetur. Non solum enim interior | |
| 4769 dolor est maior quam exterior, sed etiam universalior. Quidquid | |
| 4770 enim est repugnans corpori, potest esse repugnans interiori | |
| 4771 appetitui; et quidquid apprehenditur sensu, potest apprehendi | |
| 4772 imaginatione et ratione; sed non convertitur. Et ideo signanter in | |
| 4773 auctoritate adducta dicitur, omnis plaga tristitia cordis est, quia | |
| 4774 etiam dolores exteriorum plagarum sub interiori cordis tristitia | |
| 4775 comprehenduntur.</p> | |
| 4776 <p title="I-II q. 35 a. 7 ad 1"><a name="35083"><span class= | |
| 4777 "ref">[35083] Iª-IIae q. 35 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4778 ergo dicendum quod dolor interior potest etiam esse de his quae | |
| 4779 contrariantur vitae. Et sic comparatio doloris interioris ad | |
| 4780 exteriorem non est accipienda secundum diversa mala quae sunt causa | |
| 4781 doloris, sed secundum diversam comparationem huius causae doloris | |
| 4782 ad appetitum.</p> | |
| 4783 <p title="I-II q. 35 a. 7 ad 2"><a name="35084"><span class= | |
| 4784 "ref">[35084] Iª-IIae q. 35 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4785 dicendum quod tristitia interior non procedit ex similitudine rei | |
| 4786 apprehensa, sicut ex causa, non enim homo tristatur interius de | |
| 4787 ipsa similitudine apprehensa, sed de re cuius est similitudo. Quae | |
| 4788 quidem res tanto perfectius apprehenditur per aliquam | |
| 4789 similitudinem, quanto similitudo est magis immaterialis et | |
| 4790 abstracta. Et ideo dolor interior, per se loquendo, est maior, | |
| 4791 tanquam de maiori malo existens; propter hoc quod interiori | |
| 4792 apprehensione magis cognoscitur malum.</p> | |
| 4793 <p title="I-II q. 35 a. 7 ad 3"><a name="35085"><span class= | |
| 4794 "ref">[35085] Iª-IIae q. 35 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4795 dicendum quod immutationes corporales magis causantur ex dolore | |
| 4796 exteriori, tum quia causa doloris exterioris est corrumpens | |
| 4797 coniunctum corporaliter, quod exigit apprehensio tactus. Tum etiam | |
| 4798 quia sensus exterior est magis corporalis quam sensus interior, | |
| 4799 sicut et appetitus sensitivus quam intellectivus. Et propter hoc, | |
| 4800 ut supra dictum est, ex motu appetitus sensitivi magis corpus | |
| 4801 immutatur. Et similiter ex dolore exteriori, magis quam ex dolore | |
| 4802 interiori.</p> | |
| 4803 <br /> | |
| 4804 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 4805 <p title="I-II q. 35 a. 8 arg. 1"><a name="35086"><span class= | |
| 4806 "ref">[35086] Iª-IIae q. 35 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 4807 sic proceditur. Videtur quod Damascenus inconvenienter quatuor | |
| 4808 tristitiae species assignet, quae sunt acedia, achthos (vel | |
| 4809 anxietas secundum Gregorium Nyssenum), misericordia et invidia. | |
| 4810 Tristitia enim delectationi opponitur. Sed delectationis non | |
| 4811 assignantur aliquae species. Ergo nec tristitiae species debent | |
| 4812 assignari.</p> | |
| 4813 <p title="I-II q. 35 a. 8 arg. 2"><a name="35087"><span class= | |
| 4814 "ref">[35087] Iª-IIae q. 35 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4815 poenitentia est quaedam species tristitiae. Similiter etiam Nemesis | |
| 4816 et zelus, ut dicit philosophus, II Rhetoric. Quae quidem sub his | |
| 4817 speciebus non comprehenduntur. Ergo insufficiens est eius praedicta | |
| 4818 divisio.</p> | |
| 4819 <p title="I-II q. 35 a. 8 arg. 3"><a name="35088"><span class= | |
| 4820 "ref">[35088] Iª-IIae q. 35 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4821 omnis divisio debet esse per opposita. Sed praedicta non habent | |
| 4822 oppositionem ad invicem. Nam secundum Gregorium <i>acedia est | |
| 4823 tristitia vocem amputans; anxietas vero est tristitia aggravans; | |
| 4824 invidia vero est tristitia in alienis bonis; misericordia autem est | |
| 4825 tristitia in alienis malis</i>. Contingit autem aliquem tristari et | |
| 4826 de alienis malis, et de alienis bonis et simul cum hoc interius | |
| 4827 aggravari, et exterius vocem amittere. Ergo praedicta divisio non | |
| 4828 est conveniens.</p> | |
| 4829 <p title="I-II q. 35 a. 8 s. c."><a name="35089"><span class= | |
| 4830 "ref">[35089] Iª-IIae q. 35 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4831 est auctoritas utriusque, scilicet Gregorii Nysseni et | |
| 4832 Damasceni.</p> | |
| 4833 <p title="I-II q. 35 a. 8 co."><a name="35090"><span class= | |
| 4834 "ref">[35090] Iª-IIae q. 35 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 4835 dicendum quod ad rationem speciei pertinet quod se habeat ex | |
| 4836 additione ad genus. Sed generi potest aliquid addi dupliciter. Uno | |
| 4837 modo, quod per se ad ipsum pertinet, et virtute continetur in ipso, | |
| 4838 sicut rationale additur animali. Et talis additio facit veras | |
| 4839 species alicuius generis, ut per philosophum patet, in VII et VIII | |
| 4840 Metaphys. Aliquid vero additur generi quasi aliquid extraneum a | |
| 4841 ratione ipsius, sicut si album animali addatur, vel aliquid | |
| 4842 huiusmodi. Et talis additio non facit veras species generis, | |
| 4843 secundum quod communiter loquimur de genere et speciebus. Interdum | |
| 4844 tamen dicitur aliquid esse species alicuius generis propter hoc | |
| 4845 quod habet aliquid extraneum ad quod applicatur generis ratio, | |
| 4846 sicut carbo et flamma dicuntur esse species ignis, propter | |
| 4847 applicationem naturae ignis ad materiam alienam. Et simili modo | |
| 4848 loquendi dicuntur astrologia et perspectiva species mathematicae, | |
| 4849 inquantum principia mathematica applicantur ad materiam naturalem. | |
| 4850 Et hoc modo loquendi assignantur hic species tristitiae, per | |
| 4851 applicationem rationis tristitiae ad aliquid extraneum. Quod quidem | |
| 4852 extraneum accipi potest vel ex parte causae, obiecti; vel ex parte | |
| 4853 effectus. Proprium enim obiectum tristitiae est proprium malum. | |
| 4854 Unde extraneum obiectum tristitiae accipi potest vel secundum | |
| 4855 alterum tantum, quia scilicet est malum, sed non proprium, et sic | |
| 4856 est misericordia, quae est tristitia de alieno malo, inquantum | |
| 4857 tamen aestimatur ut proprium. Vel quantum ad utrumque, quia neque | |
| 4858 est de proprio, neque de malo, sed de bono alieno, inquantum tamen | |
| 4859 bonum alienum aestimatur ut proprium malum, et sic est invidia. | |
| 4860 Proprius autem effectus tristitiae consistit in quadam fuga | |
| 4861 appetitus. Unde extraneum circa effectum tristitiae, potest accipi | |
| 4862 quantum ad alterum tantum, quia scilicet tollitur fuga, et sic est | |
| 4863 anxietas quae sic aggravat animum, ut non appareat aliquod | |
| 4864 refugium, unde alio nomine dicitur angustia. Si vero intantum | |
| 4865 procedat talis aggravatio, ut etiam exteriora membra immobilitet ab | |
| 4866 opere, quod pertinet ad acediam; sic erit extraneum quantum ad | |
| 4867 utrumque, quia nec est fuga, nec est in appetitu. Ideo autem | |
| 4868 specialiter acedia dicitur vocem amputare, quia vox inter omnes | |
| 4869 exteriores motus magis exprimit interiorem conceptum et affectum, | |
| 4870 non solum in hominibus, sed etiam in aliis animalibus, ut dicitur | |
| 4871 in I Polit.</p> | |
| 4872 <p title="I-II q. 35 a. 8 ad 1"><a name="35091"><span class= | |
| 4873 "ref">[35091] Iª-IIae q. 35 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4874 ergo dicendum quod delectatio causatur ex bono, quod uno modo | |
| 4875 dicitur. Et ideo delectationis non assignantur tot species sicut | |
| 4876 tristitiae, quae causatur ex malo, quod multifariam contingit, ut | |
| 4877 dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom.</p> | |
| 4878 <p title="I-II q. 35 a. 8 ad 2"><a name="35092"><span class= | |
| 4879 "ref">[35092] Iª-IIae q. 35 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4880 dicendum quod poenitentia est de malo proprio, quod per se est | |
| 4881 obiectum tristitiae. Unde non pertinet ad has species. Zelus vero | |
| 4882 et Nemesis sub invidia continentur, ut infra patebit.</p> | |
| 4883 <p title="I-II q. 35 a. 8 ad 3"><a name="35093"><span class= | |
| 4884 "ref">[35093] Iª-IIae q. 35 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4885 dicendum quod divisio ista non sumitur secundum oppositiones | |
| 4886 specierum, sed secundum diversitatem extraneorum ad quae trahitur | |
| 4887 ratio tristitiae, ut dictum est.</p> | |
| 4888 <br /> | |
| 4889 <div class="D">Quaestio 36</div> | |
| 4890 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4891 <p title="I-II q. 36 pr."><a name="35094"><span class="ref">[35094] | |
| 4892 Iª-IIae q. 36 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 4893 causis tristitiae. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 4894 causa doloris sit bonum amissum, vel magis malum coniunctum. | |
| 4895 Secundo, utrum concupiscentia sit causa doloris. Tertio, utrum | |
| 4896 appetitus unitatis sit causa doloris. Quarto, utrum potestas cui | |
| 4897 resisti non potest, sit causa doloris.</p> | |
| 4898 <br /> | |
| 4899 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4900 <p title="I-II q. 36 a. 1 arg. 1"><a name="35095"><span class= | |
| 4901 "ref">[35095] Iª-IIae q. 36 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 4902 sic proceditur. Videtur quod bonum amissum sit magis causa doloris | |
| 4903 quam malum coniunctum. Dicit enim Augustinus, in libro de octo | |
| 4904 quaestionibus Dulcitii, dolorem esse de amissione bonorum | |
| 4905 temporalium. Eadem ergo ratione, quilibet dolor ex amissione | |
| 4906 alicuius boni contingit.</p> | |
| 4907 <p title="I-II q. 36 a. 1 arg. 2"><a name="35096"><span class= | |
| 4908 "ref">[35096] Iª-IIae q. 36 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4909 supra dictum est quod dolor qui delectationi contrariatur, est de | |
| 4910 eodem de quo est delectatio. Sed delectatio est de bono, sicut | |
| 4911 supra dictum est. Ergo dolor est principaliter de amissione | |
| 4912 boni.</p> | |
| 4913 <p title="I-II q. 36 a. 1 arg. 3"><a name="35097"><span class= | |
| 4914 "ref">[35097] Iª-IIae q. 36 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4915 secundum Augustinum, XIV de Civ. Dei, amor est causa tristitiae, | |
| 4916 sicut et aliarum affectionum animae. Sed obiectum amoris est bonum. | |
| 4917 Ergo dolor vel tristitia magis respicit bonum amissum quam malum | |
| 4918 coniunctum.</p> | |
| 4919 <p title="I-II q. 36 a. 1 s. c."><a name="35098"><span class= | |
| 4920 "ref">[35098] Iª-IIae q. 36 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4921 est quod Damascenus dicit, in II libro, quod <i>expectatum malum | |
| 4922 timorem constituit, praesens vero tristitiam</i>.</p> | |
| 4923 <p title="I-II q. 36 a. 1 co."><a name="35099"><span class= | |
| 4924 "ref">[35099] Iª-IIae q. 36 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 4925 dicendum quod, si hoc modo se haberent privationes in apprehensione | |
| 4926 animae, sicut se habent in ipsis rebus, ista quaestio nullius | |
| 4927 momenti esse videretur. Malum enim, ut in primo libro habitum est, | |
| 4928 est privatio boni, privatio autem, in rerum natura, nihil est aliud | |
| 4929 quam carentia oppositi habitus, secundum hoc ergo, idem esset | |
| 4930 tristari de bono amisso, et de malo habito. Sed tristitia est motus | |
| 4931 appetitus apprehensionem sequentis. In apprehensione autem ipsa | |
| 4932 privatio habet rationem cuiusdam entis, unde dicitur ens rationis. | |
| 4933 Et sic malum, cum sit privatio, se habet per modum contrarii. Et | |
| 4934 ideo, quantum ad motum appetitivum, differt utrum respiciat | |
| 4935 principalius malum coniunctum, vel bonum amissum. Et quia motus | |
| 4936 appetitus animalis hoc modo se habet in operibus animae, sicut | |
| 4937 motus naturalis in rebus naturalibus; ex consideratione naturalium | |
| 4938 motuum veritas accipi potest. Si enim accipiamus in motibus | |
| 4939 naturalibus accessum et recessum, accessus per se respicit id quod | |
| 4940 est conveniens naturae; recessus autem per se respicit id quod est | |
| 4941 contrarium; sicut grave per se recedit a loco superiori, accedit | |
| 4942 autem naturaliter ad locum inferiorem. Sed si accipiamus causam | |
| 4943 utriusque motus, scilicet gravitatem, ipsa gravitas per prius | |
| 4944 inclinat ad locum deorsum, quam retrahat a loco sursum, a quo | |
| 4945 recedit ut deorsum tendat. Sic igitur, cum tristitia in motibus | |
| 4946 appetitivis se habeat per modum fugae vel recessus, delectatio | |
| 4947 autem per modum prosecutionis vel accessus; sicut delectatio per | |
| 4948 prius respicit bonum adeptum, quasi proprium obiectum, ita | |
| 4949 tristitia respicit malum coniunctum. Sed causa delectationis et | |
| 4950 tristitiae, scilicet amor, per prius respicit bonum quam malum. Sic | |
| 4951 ergo eo modo quo obiectum est causa passionis, magis proprie est | |
| 4952 causa tristitiae vel doloris malum coniunctum, quam bonum | |
| 4953 amissum.</p> | |
| 4954 <p title="I-II q. 36 a. 1 ad 1"><a name="35100"><span class= | |
| 4955 "ref">[35100] Iª-IIae q. 36 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 4956 ergo dicendum quod ipsa amissio boni apprehenditur sub ratione | |
| 4957 mali, sicut et amissio mali apprehenditur sub ratione boni. Et ideo | |
| 4958 Augustinus dicit dolorem provenire ex amissione temporalium | |
| 4959 bonorum.</p> | |
| 4960 <p title="I-II q. 36 a. 1 ad 2"><a name="35101"><span class= | |
| 4961 "ref">[35101] Iª-IIae q. 36 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4962 dicendum quod delectatio et dolor ei contrarius respiciunt idem, | |
| 4963 sed sub contraria ratione, nam si delectatio est de praesentia | |
| 4964 alicuius, tristitia est de absentia eiusdem. In uno autem | |
| 4965 contrariorum includitur privatio alterius, ut patet in X Metaphys. | |
| 4966 Et inde est quod tristitia quae est de contrario, est quodammodo de | |
| 4967 eodem sub contraria ratione.</p> | |
| 4968 <p title="I-II q. 36 a. 1 ad 3"><a name="35102"><span class= | |
| 4969 "ref">[35102] Iª-IIae q. 36 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4970 dicendum quod, quando ex una causa proveniunt multi motus, non | |
| 4971 oportet quod omnes principalius respiciant illud quod principalius | |
| 4972 respicit causa, sed primus tantum. Unusquisque autem aliorum | |
| 4973 principalius respicit illud quod est ei conveniens secundum | |
| 4974 propriam rationem.</p> | |
| 4975 <br /> | |
| 4976 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4977 <p title="I-II q. 36 a. 2 arg. 1"><a name="35103"><span class= | |
| 4978 "ref">[35103] Iª-IIae q. 36 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 4979 sic proceditur. Videtur quod concupiscentia non sit causa doloris | |
| 4980 seu tristitiae. Tristitia enim per se respicit malum, ut dictum | |
| 4981 est. Concupiscentia autem est motus quidam appetitus in bonum. | |
| 4982 Motus autem qui est in unum contrarium, non est causa motus qui | |
| 4983 respicit aliud contrarium. Ergo concupiscentia non est causa | |
| 4984 doloris.</p> | |
| 4985 <p title="I-II q. 36 a. 2 arg. 2"><a name="35104"><span class= | |
| 4986 "ref">[35104] Iª-IIae q. 36 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4987 dolor, secundum Damascenum, est de praesenti, concupiscentia autem | |
| 4988 est de futuro. Ergo concupiscentia non est causa doloris.</p> | |
| 4989 <p title="I-II q. 36 a. 2 arg. 3"><a name="35105"><span class= | |
| 4990 "ref">[35105] Iª-IIae q. 36 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4991 id quod est per se delectabile, non est causa doloris. Sed | |
| 4992 concupiscentia est secundum seipsam delectabilis, ut philosophus | |
| 4993 dicit, in I Rhetoric. Ergo concupiscentia non est causa doloris seu | |
| 4994 tristitiae.</p> | |
| 4995 <p title="I-II q. 36 a. 2 s. c."><a name="35106"><span class= | |
| 4996 "ref">[35106] Iª-IIae q. 36 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 4997 est quod Augustinus dicit, in Enchirid., <i>subintrantibus | |
| 4998 ignorantia agendarum rerum, et concupiscentia noxiarum, comites | |
| 4999 subinferuntur error et dolor</i>. Sed ignorantia est causa erroris. | |
| 5000 Ergo concupiscentia est causa doloris.</p> | |
| 5001 <p title="I-II q. 36 a. 2 co."><a name="35107"><span class= | |
| 5002 "ref">[35107] Iª-IIae q. 36 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5003 dicendum quod tristitia est motus quidam appetitus animalis. Motus | |
| 5004 autem appetitivus habet, sicut dictum est, similitudinem appetitus | |
| 5005 naturalis. Cuius duplex causa assignari potest, una per modum | |
| 5006 finis; alia sicut unde est principium motus. Sicut descensionis | |
| 5007 corporis gravis causa sicut finis, est locus deorsum, principium | |
| 5008 autem motus est inclinatio naturalis, quae est ex gravitate. Causa | |
| 5009 autem motus appetitivi per modum finis, est eius obiectum. Et sic | |
| 5010 supra dictum est quod causa doloris seu tristitiae est malum | |
| 5011 coniunctum. Causa autem sicut unde est principium talis motus, est | |
| 5012 interior inclinatio appetitus. Qui quidem per prius inclinatur ad | |
| 5013 bonum; et ex consequenti ad repudiandum malum contrarium. Et ideo | |
| 5014 huiusmodi motus appetitivi primum principium est amor, qui est | |
| 5015 prima inclinatio appetitus ad bonum consequendum, secundum autem | |
| 5016 principium est odium, quod est inclinatio prima appetitus ad malum | |
| 5017 fugiendum. Sed quia concupiscentia vel cupiditas est primus | |
| 5018 effectus amoris, quo maxime delectamur, ut supra dictum est; ideo | |
| 5019 frequenter Augustinus cupiditatem vel concupiscentiam pro amore | |
| 5020 ponit, ut etiam supra dictum est. Et hoc modo concupiscentiam dicit | |
| 5021 esse universalem causam doloris. Sed ipsa concupiscentia, secundum | |
| 5022 propriam rationem considerata, est interdum causa doloris. Omne | |
| 5023 enim quod impedit motum ne perveniat ad terminum, est contrarium | |
| 5024 motui. Illud autem quod est contrarium motui appetitus, est | |
| 5025 contristans. Et sic per consequens concupiscentia fit causa | |
| 5026 tristitiae, inquantum de retardatione boni concupiti, vel totali | |
| 5027 ablatione, tristamur. Universalis autem causa doloris esse non | |
| 5028 potest, quia magis dolemus de subtractione bonorum praesentium, in | |
| 5029 quibus iam delectamur, quam futurorum, quae concupiscimus.</p> | |
| 5030 <p title="I-II q. 36 a. 2 ad 1"><a name="35108"><span class= | |
| 5031 "ref">[35108] Iª-IIae q. 36 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5032 ergo dicendum quod inclinatio appetitus ad bonum consequendum, est | |
| 5033 causa inclinationis appetitus ad malum fugiendum, sicut dictum est. | |
| 5034 Et ex hoc contingit quod motus appetitivi qui respiciunt bonum, | |
| 5035 ponuntur causa motuum appetitus qui respiciunt malum.</p> | |
| 5036 <p title="I-II q. 36 a. 2 ad 2"><a name="35109"><span class= | |
| 5037 "ref">[35109] Iª-IIae q. 36 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5038 dicendum quod illud quod concupiscitur, etsi realiter sit futurum, | |
| 5039 est tamen quodammodo praesens, inquantum speratur. Vel potest dici | |
| 5040 quod, licet ipsum bonum concupitum sit futurum, tamen impedimentum | |
| 5041 praesentialiter apponitur, quod dolorem causat.</p> | |
| 5042 <p title="I-II q. 36 a. 2 ad 3"><a name="35110"><span class= | |
| 5043 "ref">[35110] Iª-IIae q. 36 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5044 dicendum quod concupiscentia est delectabilis, quandiu manet spes | |
| 5045 adipiscendi quod concupiscitur. Sed, subtracta spe per impedimentum | |
| 5046 appositum, concupiscentia dolorem causat.</p> | |
| 5047 <br /> | |
| 5048 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5049 <p title="I-II q. 36 a. 3 arg. 1"><a name="35111"><span class= | |
| 5050 "ref">[35111] Iª-IIae q. 36 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5051 sic proceditur. Videtur quod appetitus unitatis non sit causa | |
| 5052 doloris. Dicit enim philosophus, in X Ethic., quod haec opinio, | |
| 5053 quae posuit repletionem esse causam delectationis, et incisionem | |
| 5054 causam tristitiae, videtur esse facta ex delectationibus et | |
| 5055 tristitiis quae sunt circa cibum. Sed non omnis delectatio vel | |
| 5056 tristitia est huiusmodi. Ergo appetitus unitatis non est causa | |
| 5057 universalis doloris, cum repletio ad unitatem pertineat, incisio | |
| 5058 vero multitudinem inducat.</p> | |
| 5059 <p title="I-II q. 36 a. 3 arg. 2"><a name="35112"><span class= | |
| 5060 "ref">[35112] Iª-IIae q. 36 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5061 quaelibet separatio unitati opponitur. Si ergo dolor causaretur ex | |
| 5062 appetitu unitatis, nulla separatio esset delectabilis. Quod patet | |
| 5063 esse falsum in separatione omnium superfluorum.</p> | |
| 5064 <p title="I-II q. 36 a. 3 arg. 3"><a name="35113"><span class= | |
| 5065 "ref">[35113] Iª-IIae q. 36 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5066 eadem ratione appetimus coniunctionem boni, et remotionem mali. Sed | |
| 5067 sicut coniunctio pertinet ad unitatem, cum sit unio quaedam; ita | |
| 5068 separatio est contrarium unitati. Ergo appetitus unitatis non magis | |
| 5069 debet poni causa doloris quam appetitus separationis.</p> | |
| 5070 <p title="I-II q. 36 a. 3 s. c."><a name="35114"><span class= | |
| 5071 "ref">[35114] Iª-IIae q. 36 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5072 est quod Augustinus dicit, in III de libero arbitrio, <i>quod ex | |
| 5073 dolore quem bestiae sentiunt, satis apparet in regendis | |
| 5074 animandisque suis corporibus, quam sint animae appetentes unitatis. | |
| 5075 Quid enim est aliud dolor, nisi quidam sensus divisionis vel | |
| 5076 corruptionis impatiens?</i></p> | |
| 5077 <p title="I-II q. 36 a. 3 co."><a name="35115"><span class= | |
| 5078 "ref">[35115] Iª-IIae q. 36 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5079 dicendum quod eo modo quo concupiscentia vel cupiditas boni est | |
| 5080 causa doloris, etiam appetitus unitatis, vel amor, causa doloris | |
| 5081 ponendus est. Bonum enim uniuscuiusque rei in quadam unitate | |
| 5082 consistit, prout scilicet unaquaeque res habet in se unita illa ex | |
| 5083 quibus consistit eius perfectio, unde et Platonici posuerunt unum | |
| 5084 esse principium, sicut et bonum. Unde naturaliter unumquodque | |
| 5085 appetit unitatem, sicut et bonitatem. Et propter hoc, sicut amor | |
| 5086 vel appetitus boni est causa doloris, ita etiam amor vel appetitus | |
| 5087 unitatis.</p> | |
| 5088 <p title="I-II q. 36 a. 3 ad 1"><a name="35116"><span class= | |
| 5089 "ref">[35116] Iª-IIae q. 36 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5090 ergo dicendum quod non omnis unio perficit rationem boni, sed solum | |
| 5091 illa a qua dependet esse perfectum rei. Et propter hoc etiam, non | |
| 5092 cuiuslibet appetitus unitatis est causa doloris vel tristitiae, ut | |
| 5093 quidam opinabantur. Quorum opinionem ibi philosophus excludit per | |
| 5094 hoc, quod quaedam repletiones non sunt delectabiles, sicut repleti | |
| 5095 cibis non delectantur in ciborum sumptione. Talis enim repletio, | |
| 5096 sive unio, magis repugnaret ad perfectum esse, quam ipsum | |
| 5097 constitueret. Unde dolor non causatur ex appetitu cuiuslibet | |
| 5098 unitatis, sed eius in qua consistit perfectio naturae.</p> | |
| 5099 <p title="I-II q. 36 a. 3 ad 2"><a name="35117"><span class= | |
| 5100 "ref">[35117] Iª-IIae q. 36 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5101 dicendum quod separatio potest esse delectabilis, vel inquantum | |
| 5102 removetur illud quod est contrarium perfectioni rei, vel inquantum | |
| 5103 separatio habet aliquam unionem adiunctam, puta sensibilis ad | |
| 5104 sensum.</p> | |
| 5105 <p title="I-II q. 36 a. 3 ad 3"><a name="35118"><span class= | |
| 5106 "ref">[35118] Iª-IIae q. 36 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5107 dicendum quod separatio nocivorum et corrumpentium appetitur, | |
| 5108 inquantum tollunt debitam unitatem. Unde appetitus huiusmodi | |
| 5109 separationis non est prima causa doloris, sed magis appetitus | |
| 5110 unitatis.</p> | |
| 5111 <br /> | |
| 5112 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5113 <p title="I-II q. 36 a. 4 arg. 1"><a name="35119"><span class= | |
| 5114 "ref">[35119] Iª-IIae q. 36 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5115 sic proceditur. Videtur quod potestas maior non debeat poni causa | |
| 5116 doloris. Quod enim est in potestate agentis, nondum est praesens, | |
| 5117 sed futurum. Dolor autem est de malo praesenti. Ergo potestas maior | |
| 5118 non est causa doloris.</p> | |
| 5119 <p title="I-II q. 36 a. 4 arg. 2"><a name="35120"><span class= | |
| 5120 "ref">[35120] Iª-IIae q. 36 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5121 nocumentum illatum est causa doloris. Sed nocumentum potest inferri | |
| 5122 etiam a potestate minore. Ergo potestas maior non debet poni causa | |
| 5123 doloris.</p> | |
| 5124 <p title="I-II q. 36 a. 4 arg. 3"><a name="35121"><span class= | |
| 5125 "ref">[35121] Iª-IIae q. 36 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5126 causae appetitivorum motuum sunt interiores inclinationes animae. | |
| 5127 Potestas autem maior est aliquid exterius. Ergo non debet poni | |
| 5128 causa doloris.</p> | |
| 5129 <p title="I-II q. 36 a. 4 s. c."><a name="35122"><span class= | |
| 5130 "ref">[35122] Iª-IIae q. 36 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5131 est quod Augustinus dicit, in libro de natura boni, <i>in animo | |
| 5132 dolorem facit voluntas resistens potestati maiori; in corpore | |
| 5133 dolorem facit sensus resistens corpori potentiori</i>.</p> | |
| 5134 <p title="I-II q. 36 a. 4 co."><a name="35123"><span class= | |
| 5135 "ref">[35123] Iª-IIae q. 36 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5136 dicendum quod, sicut supra dictum est, malum coniunctum est causa | |
| 5137 doloris vel tristitiae per modum obiecti. Id ergo quod est causa | |
| 5138 coniunctionis mali, debet poni causa doloris vel tristitiae. | |
| 5139 Manifestum est autem hoc esse contra inclinationem appetitus, ut | |
| 5140 malo praesentialiter inhaereat. Quod autem est contra inclinationem | |
| 5141 alicuius, nunquam advenit ei nisi per actionem alicuius fortioris. | |
| 5142 Et ideo potestas maior ponitur esse causa doloris ab Augustino. Sed | |
| 5143 sciendum est quod, si potestas fortior intantum invalescat quod | |
| 5144 mutet contrariam inclinationem in inclinationem propriam, iam non | |
| 5145 erit aliqua repugnantia vel violentia, sicut quando agens fortius, | |
| 5146 corrumpendo corpus grave, aufert ei inclinationem qua tendit | |
| 5147 deorsum; et tunc ferri sursum non est ei violentum, sed naturale. | |
| 5148 Sic igitur si aliqua potestas maior intantum invalescat quod | |
| 5149 auferat inclinationem voluntatis vel appetitus sensitivi, ex ea non | |
| 5150 sequitur dolor vel tristitia, sed tunc solum sequitur, quando | |
| 5151 remanet inclinatio appetitus in contrarium. Et inde est quod | |
| 5152 Augustinus dicit quod voluntas resistens potestati fortiori, causat | |
| 5153 dolorem, si enim non resisteret, sed cederet consentiendo, non | |
| 5154 sequeretur dolor, sed delectatio.</p> | |
| 5155 <p title="I-II q. 36 a. 4 ad 1"><a name="35124"><span class= | |
| 5156 "ref">[35124] Iª-IIae q. 36 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5157 ergo dicendum quod maior potestas dolorem causat, non secundum quod | |
| 5158 est agens in potentia, sed secundum quod est agens actu, dum | |
| 5159 scilicet facit coniunctionem mali corruptivi.</p> | |
| 5160 <p title="I-II q. 36 a. 4 ad 2"><a name="35125"><span class= | |
| 5161 "ref">[35125] Iª-IIae q. 36 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5162 dicendum quod nihil prohibet aliquam potestatem quae non est maior | |
| 5163 simpliciter, esse maiorem quantum ad aliquid. Et secundum hoc, | |
| 5164 aliquod nocumentum inferre potest. Si autem nullo modo maior esset, | |
| 5165 nullo modo posset nocere. Unde non posset causam doloris | |
| 5166 inferre.</p> | |
| 5167 <p title="I-II q. 36 a. 4 ad 3"><a name="35126"><span class= | |
| 5168 "ref">[35126] Iª-IIae q. 36 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5169 dicendum quod exteriora agentia possunt esse causa motuum | |
| 5170 appetitivorum, inquantum causant praesentiam obiecti. Et hoc modo | |
| 5171 potestas maior ponitur causa doloris.</p> | |
| 5172 <br /> | |
| 5173 <div class="D">Quaestio 37</div> | |
| 5174 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5175 <p title="I-II q. 37 pr."><a name="35127"><span class="ref">[35127] | |
| 5176 Iª-IIae q. 37 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 5177 effectibus doloris vel tristitiae. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 5178 Primo, utrum dolor auferat facultatem addiscendi. Secundo, utrum | |
| 5179 aggravatio animi sit effectus tristitiae vel doloris. Tertio, utrum | |
| 5180 tristitia vel dolor debilitet omnem operationem. Quarto, utrum | |
| 5181 tristitia noceat corpori magis quam aliae passiones animae.</p> | |
| 5182 <br /> | |
| 5183 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5184 <p title="I-II q. 37 a. 1 arg. 1"><a name="35128"><span class= | |
| 5185 "ref">[35128] Iª-IIae q. 37 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5186 sic proceditur. Videtur quod dolor non auferat facultatem | |
| 5187 addiscendi. Dicitur enim Isaiae XXVI, <i>cum feceris iudicia tua in | |
| 5188 terra, iustitiam discent omnes habitatores orbis</i>. Et infra, | |
| 5189 <i>in tribulatione murmuris doctrina tua eis</i>, sed ex iudiciis | |
| 5190 Dei, et tribulatione, sequitur dolor seu tristitia in cordibus | |
| 5191 hominum. Ergo dolor vel tristitia non tollit, sed magis auget | |
| 5192 facultatem addiscendi.</p> | |
| 5193 <p title="I-II q. 37 a. 1 arg. 2"><a name="35129"><span class= | |
| 5194 "ref">[35129] Iª-IIae q. 37 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5195 Isaiae XXVIII, dicitur, <i>quem docebit scientiam? Et quem | |
| 5196 intelligere faciet auditum? Ablactatos a lacte, avulsos ab | |
| 5197 uberibus</i> idest a delectationibus. Sed dolor et tristitia maxime | |
| 5198 tollunt delectationes, impedit enim tristitia omnem delectationem, | |
| 5199 ut dicitur in VII Ethic.; et Eccli. XI dicitur quod <i>malitia | |
| 5200 unius horae oblivionem facit luxuriae maximae</i>. Ergo dolor non | |
| 5201 tollit, sed magis praebet facultatem addiscendi.</p> | |
| 5202 <p title="I-II q. 37 a. 1 arg. 3"><a name="35130"><span class= | |
| 5203 "ref">[35130] Iª-IIae q. 37 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5204 tristitia interior praeeminet dolori exteriori, ut supra dictum | |
| 5205 est. Sed simul cum tristitia potest homo addiscere. Ergo multo | |
| 5206 magis simul cum dolore corporali.</p> | |
| 5207 <p title="I-II q. 37 a. 1 s. c."><a name="35131"><span class= | |
| 5208 "ref">[35131] Iª-IIae q. 37 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5209 est quod Augustinus dicit, in I Soliloq., <i>quanquam acerrimo | |
| 5210 dolore dentium his diebus torquerer, non quidem sinebar animo | |
| 5211 volvere nisi ea quae iam forte didiceram. A discendo autem penitus | |
| 5212 impediebar, ad quod mihi tota intentione animi opus erat</i>.</p> | |
| 5213 <p title="I-II q. 37 a. 1 co."><a name="35132"><span class= | |
| 5214 "ref">[35132] Iª-IIae q. 37 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5215 dicendum quod, quia omnes potentiae animae in una essentia animae | |
| 5216 radicantur, necesse est quod, quando intentio animae vehementer | |
| 5217 trahitur ad operationem unius potentiae, retrahatur ab operatione | |
| 5218 alterius, unius enim animae non potest esse nisi una intentio. Et | |
| 5219 propter hoc, si aliquid ad se trahat totam intentionem animae, vel | |
| 5220 magnam partem ipsius, non compatitur secum aliquid aliud quod | |
| 5221 magnam attentionem requirat. Manifestum est autem quod dolor | |
| 5222 sensibilis maxime trahit ad se intentionem animae, quia naturaliter | |
| 5223 unumquodque tota intentione tendit ad repellendum contrarium, sicut | |
| 5224 etiam in rebus naturalibus apparet. Similiter etiam manifestum est | |
| 5225 quod ad addiscendum aliquid de novo, requiritur studium et conatus | |
| 5226 cum magna intentione, ut patet per illud quod dicitur Prov. II, | |
| 5227 <i>si quaesieris sapientiam quasi pecuniam, et sicut thesauros | |
| 5228 effoderis eam, tunc intelliges disciplinam</i>. Et ideo si sit | |
| 5229 dolor intensus, impeditur homo ne tunc aliquid addiscere possit. Et | |
| 5230 tantum potest intendi, quod nec etiam, instante dolore, potest homo | |
| 5231 aliquid considerare etiam quod prius scivit. In hoc tamen | |
| 5232 attenditur diversitas secundum diversitatem amoris quem homo habet | |
| 5233 ad addiscendum vel considerandum, qui quanto maior fuerit, magis | |
| 5234 retinet intentionem animi, ne omnino feratur ad dolorem.</p> | |
| 5235 <p title="I-II q. 37 a. 1 ad 1"><a name="35133"><span class= | |
| 5236 "ref">[35133] Iª-IIae q. 37 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5237 ergo dicendum quod tristitia moderata, quae excludit evagationem | |
| 5238 animi, potest conferre ad disciplinam suscipiendam, et praecipue | |
| 5239 eorum per quae homo sperat se posse a tristitia liberari. Et hoc | |
| 5240 modo in tribulatione murmuris homines doctrinam Dei magis | |
| 5241 recipiunt.</p> | |
| 5242 <p title="I-II q. 37 a. 1 ad 2"><a name="35134"><span class= | |
| 5243 "ref">[35134] Iª-IIae q. 37 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5244 dicendum quod tam delectatio quam dolor, inquantum ad se trahunt | |
| 5245 animae intentionem, impediunt considerationem rationis, unde in VII | |
| 5246 Ethic. dicitur quod <i>impossibile est in ipsa delectatione | |
| 5247 venereorum, aliquid intelligere</i>. Sed tamen dolor magis trahit | |
| 5248 ad se intentionem animae quam delectatio, sicut etiam videmus in | |
| 5249 rebus naturalibus, quod actio corporis naturalis magis intenditur | |
| 5250 in contrarium; sicut aqua calefacta magis patitur a frigido, ut | |
| 5251 fortius congeletur. Si ergo dolor seu tristitia fuerit moderata, | |
| 5252 per accidens potest conferre ad addiscendum, inquantum aufert | |
| 5253 superabundantiam delectationum. Sed per se impedit, et si | |
| 5254 intendatur, totaliter aufert.</p> | |
| 5255 <p title="I-II q. 37 a. 1 ad 3"><a name="35135"><span class= | |
| 5256 "ref">[35135] Iª-IIae q. 37 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5257 dicendum quod dolor exterior accidit ex laesione corporali, et ita | |
| 5258 magis habet transmutationem corporalem adiunctam quam dolor | |
| 5259 interior, qui tamen est maior secundum illud quod est formale in | |
| 5260 dolore, quod est ex parte animae. Et ideo dolor corporalis magis | |
| 5261 impedit contemplationem, quae requirit omnimodam quietem, quam | |
| 5262 dolor interior. Et tamen etiam dolor interior, si multum | |
| 5263 intendatur, ita trahit intentionem, ut non possit homo de novo | |
| 5264 aliquid addiscere. Unde et Gregorius propter tristitiam intermisit | |
| 5265 Ezechielis expositionem.</p> | |
| 5266 <br /> | |
| 5267 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5268 <p title="I-II q. 37 a. 2 arg. 1"><a name="35136"><span class= | |
| 5269 "ref">[35136] Iª-IIae q. 37 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 5270 sic proceditur. Videtur quod aggravatio animi non sit effectus | |
| 5271 tristitiae. Dicit enim apostolus, II ad Cor. VII, <i>ecce hoc | |
| 5272 ipsum, contristari vos secundum Deum, quantam in vobis operatur | |
| 5273 sollicitudinem, sed defensionem, sed indignationem,</i> et cetera. | |
| 5274 Sed sollicitudo et indignatio ad quandam erectionem animi | |
| 5275 pertinent, quae aggravationi opponitur. Non ergo aggravatio est | |
| 5276 effectus tristitiae.</p> | |
| 5277 <p title="I-II q. 37 a. 2 arg. 2"><a name="35137"><span class= | |
| 5278 "ref">[35137] Iª-IIae q. 37 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5279 tristitia delectationi opponitur. Sed effectus delectationis est | |
| 5280 dilatatio, cui non opponitur aggravatio, sed constrictio. Ergo | |
| 5281 effectus tristitiae non debet poni aggravatio.</p> | |
| 5282 <p title="I-II q. 37 a. 2 arg. 3"><a name="35138"><span class= | |
| 5283 "ref">[35138] Iª-IIae q. 37 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5284 ad tristitiam pertinet absorbere, ut patet per illud quod apostolus | |
| 5285 dicit, II ad Cor. II, <i>ne forte abundantiori tristitia | |
| 5286 absorbeatur qui est eiusmodi</i>. Sed quod aggravatur, non | |
| 5287 absorbetur, quinimmo sub aliquo ponderoso deprimitur; quod autem | |
| 5288 absorbetur, intra absorbens includitur. Ergo aggravatio non debet | |
| 5289 poni effectus tristitiae.</p> | |
| 5290 <p title="I-II q. 37 a. 2 s. c."><a name="35139"><span class= | |
| 5291 "ref">[35139] Iª-IIae q. 37 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5292 est quod Gregorius Nyssenus et Damascenus ponunt tristitiam | |
| 5293 aggravantem.</p> | |
| 5294 <p title="I-II q. 37 a. 2 co."><a name="35140"><span class= | |
| 5295 "ref">[35140] Iª-IIae q. 37 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5296 dicendum quod effectus passionum animae quandoque metaphorice | |
| 5297 nominantur, secundum similitudinem sensibilium corporum, eo quod | |
| 5298 motus appetitus animalis sunt similes inclinationibus appetitus | |
| 5299 naturalis. Et per hunc modum fervor attribuitur amori, dilatatio | |
| 5300 delectationi, et aggravatio tristitiae. Dicitur enim homo | |
| 5301 aggravari, ex eo quod aliquo pondere impeditur a proprio motu. | |
| 5302 Manifestum est autem ex praedictis quod tristitia contingit ex | |
| 5303 aliquo malo praesenti. Quod quidem, ex hoc ipso quod repugnat motui | |
| 5304 voluntatis, aggravat animum, inquantum impedit ipsum ne fruatur eo | |
| 5305 quod vult. Et si quidem non sit tanta vis mali contristantis ut | |
| 5306 auferat spem evadendi, licet animus aggravetur quantum ad hoc, quod | |
| 5307 in praesenti non potitur eo quod vult; remanet tamen motus ad | |
| 5308 repellendum nocivum contristans. Si vero superexcrescat vis mali | |
| 5309 intantum ut spem evasionis excludat, tunc simpliciter impeditur | |
| 5310 etiam interior motus animi angustiati, ut neque hac neque illac | |
| 5311 divertere valeat. Et quandoque etiam impeditur exterior motus | |
| 5312 corporis, ita quod remaneat homo stupidus in seipso.</p> | |
| 5313 <p title="I-II q. 37 a. 2 ad 1"><a name="35141"><span class= | |
| 5314 "ref">[35141] Iª-IIae q. 37 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5315 ergo dicendum quod illa erectio animi provenit ex tristitia quae | |
| 5316 est secundum Deum, propter spem adiunctam de remissione | |
| 5317 peccati.</p> | |
| 5318 <p title="I-II q. 37 a. 2 ad 2"><a name="35142"><span class= | |
| 5319 "ref">[35142] Iª-IIae q. 37 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5320 dicendum quod, quantum ad motum appetitivum pertinet, ad idem | |
| 5321 refertur constrictio et aggravatio. Ex hoc enim quod aggravatur | |
| 5322 animus, ut ad exteriora libere progredi non possit, ad seipsum | |
| 5323 retrahitur, quasi in seipso constrictus.</p> | |
| 5324 <p title="I-II q. 37 a. 2 ad 3"><a name="35143"><span class= | |
| 5325 "ref">[35143] Iª-IIae q. 37 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5326 dicendum quod tristitia absorbere hominem dicitur, quando sic | |
| 5327 totaliter vis contristantis mali afficit animam, ut omnem spem | |
| 5328 evasionis excludat. Et sic etiam eodem modo aggravat et absorbet. | |
| 5329 Quaedam enim se consequuntur in his quae metaphorice dicuntur, quae | |
| 5330 sibi repugnare videntur, si secundum proprietatem accipiantur.</p> | |
| 5331 <br /> | |
| 5332 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5333 <p title="I-II q. 37 a. 3 arg. 1"><a name="35144"><span class= | |
| 5334 "ref">[35144] Iª-IIae q. 37 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5335 sic proceditur. Videtur quod tristitia non impediat omnem | |
| 5336 operationem. Sollicitudo enim ex tristitia causatur, ut patet per | |
| 5337 auctoritatem apostoli inductam. Sed sollicitudo adiuvat ad bene | |
| 5338 operandum, unde apostolus dicit, II ad Tim. II, <i>sollicite cura | |
| 5339 teipsum exhibere operarium inconfusibilem</i>. Ergo tristitia non | |
| 5340 impedit operationem, sed magis adiuvat ad bene operandum.</p> | |
| 5341 <p title="I-II q. 37 a. 3 arg. 2"><a name="35145"><span class= | |
| 5342 "ref">[35145] Iª-IIae q. 37 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5343 tristitia causat in multis concupiscentiam, ut dicitur in VII | |
| 5344 Ethic. Sed concupiscentia facit ad intensionem operationis. Ergo et | |
| 5345 tristitia.</p> | |
| 5346 <p title="I-II q. 37 a. 3 arg. 3"><a name="35146"><span class= | |
| 5347 "ref">[35146] Iª-IIae q. 37 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5348 sicut quaedam operationes propriae sunt gaudentium, ita etiam | |
| 5349 quaedam operationes his qui tristantur, sicut lugere. Sed | |
| 5350 unumquodque augetur ex sibi convenienti. Ergo aliquae operationes | |
| 5351 non impediuntur, sed meliorantur propter tristitiam.</p> | |
| 5352 <p title="I-II q. 37 a. 3 s. c."><a name="35147"><span class= | |
| 5353 "ref">[35147] Iª-IIae q. 37 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5354 est quod philosophus dicit, in X Ethic., quod delectatio perficit | |
| 5355 operationem, sed e contrario tristitia impedit.</p> | |
| 5356 <p title="I-II q. 37 a. 3 co."><a name="35148"><span class= | |
| 5357 "ref">[35148] Iª-IIae q. 37 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5358 dicendum quod, sicut iam dictum est, tristitia quandoque non ita | |
| 5359 aggravat vel absorbet animum, ut omnem motum interiorem et | |
| 5360 exteriorem excludat; sed aliqui motus quandoque ex ipsa tristitia | |
| 5361 causantur. Sic ergo operatio ad tristitiam dupliciter potest | |
| 5362 comparari. Uno modo, sicut ad id de quo est tristitia. Et sic | |
| 5363 tristitia quamlibet operationem impedit, nunquam enim illud quod | |
| 5364 cum tristitia facimus, ita bene facimus sicut illud quod facimus | |
| 5365 cum delectatione, vel sine tristitia. Cuius ratio est, quia | |
| 5366 voluntas est causa operationis humanae, unde quando operatio est de | |
| 5367 qua aliquis contristatur, necesse est quod actio debilitetur. Alio | |
| 5368 modo comparatur operatio ad tristitiam sicut ad principium et | |
| 5369 causam. Et sic necesse est quod operatio talis ex tristitia | |
| 5370 augeatur, sicut quanto aliquis magis tristatur de re aliqua, tanto | |
| 5371 magis conatur ad expellendam tristitiam, dummodo remaneat spes | |
| 5372 expellendi, alioquin nullus motus vel operatio ex tristitia | |
| 5373 causaretur.</p> | |
| 5374 <p title="I-II q. 37 a. 3 ad arg."><a name="35149"><span class= | |
| 5375 "ref">[35149] Iª-IIae q. 37 a. 3 ad arg.</span></a> Et per hoc | |
| 5376 patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 5377 <br /> | |
| 5378 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5379 <p title="I-II q. 37 a. 4 arg. 1"><a name="35150"><span class= | |
| 5380 "ref">[35150] Iª-IIae q. 37 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5381 sic proceditur. Videtur quod tristitia non inferat maxime corpori | |
| 5382 nocumentum. Tristitia enim habet esse spirituale in anima. Sed ea | |
| 5383 quae habent tantum esse spirituale, non causant transmutationem | |
| 5384 corporalem, sicut patet de intentionibus colorum quae sunt in aere, | |
| 5385 a quibus nullum corpus coloratur. Ergo tristitia non facit aliquod | |
| 5386 corporale nocumentum.</p> | |
| 5387 <p title="I-II q. 37 a. 4 arg. 2"><a name="35151"><span class= | |
| 5388 "ref">[35151] Iª-IIae q. 37 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5389 si facit aliquod corporale nocumentum, hoc non est nisi inquantum | |
| 5390 habet corporalem transmutationem adiunctam. Sed corporalis | |
| 5391 transmutatio invenitur in omnibus animae passionibus, ut supra | |
| 5392 dictum est. Ergo non magis tristitia quam aliae animae passiones, | |
| 5393 corpori nocet.</p> | |
| 5394 <p title="I-II q. 37 a. 4 arg. 3"><a name="35152"><span class= | |
| 5395 "ref">[35152] Iª-IIae q. 37 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5396 philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>irae et concupiscentiae | |
| 5397 quibusdam insanias faciunt</i>, quod videtur esse maximum | |
| 5398 nocumentum, cum ratio sit excellentissimum eorum quae sunt in | |
| 5399 homine. Desperatio etiam videtur esse magis nociva quam tristitia, | |
| 5400 cum sit causa tristitiae. Ergo tristitia non magis nocet corpori | |
| 5401 quam aliae animae passiones.</p> | |
| 5402 <p title="I-II q. 37 a. 4 s. c."><a name="35153"><span class= | |
| 5403 "ref">[35153] Iª-IIae q. 37 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5404 est quod dicitur Prov. XVII, <i>animus gaudens aetatem floridam | |
| 5405 facit, spiritus tristis exsiccat ossa</i>. Et Prov. XXV, <i>sicut | |
| 5406 tinea vestimento, et vermis ligno, ita tristitia viri nocet | |
| 5407 cordi</i>. Et Eccli. XXXVIII, <i>a tristitia festinat mors</i>.</p> | |
| 5408 <p title="I-II q. 37 a. 4 co."><a name="35154"><span class= | |
| 5409 "ref">[35154] Iª-IIae q. 37 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5410 dicendum quod tristitia, inter omnes animae passiones, magis | |
| 5411 corpori nocet. Cuius ratio est, quia tristitia repugnat humanae | |
| 5412 vitae quantum ad speciem sui motus; et non solum quantum ad | |
| 5413 mensuram seu quantitatem, sicut aliae animae passiones. Consistit | |
| 5414 enim humana vita in quadam motione, quae a corde in cetera membra | |
| 5415 diffunditur, quae quidem motio convenit naturae humanae secundum | |
| 5416 aliquam determinatam mensuram. Si ergo ista motio procedat ultra | |
| 5417 mensuram debitam, repugnabit humanae vitae secundum quantitatis | |
| 5418 mensuram; non autem secundum similitudinem speciei. Si autem | |
| 5419 impediatur processus huius motionis, repugnabit vitae secundum suam | |
| 5420 speciem. Est autem attendendum in omnibus animae passionibus, quod | |
| 5421 transmutatio corporalis, quae est in eis materialis, est conformis | |
| 5422 et proportionata motui appetitus, qui est formalis, sicut in | |
| 5423 omnibus materia proportionatur formae. Illae ergo animae passiones | |
| 5424 quae important motum appetitus ad prosequendum aliquid, non | |
| 5425 repugnant vitali motioni secundum speciem, sed possunt repugnare | |
| 5426 secundum quantitatem, ut amor, gaudium, desiderium, et huiusmodi. | |
| 5427 Et ideo ista secundum speciem suam iuvant naturam corporis, sed | |
| 5428 propter excessum possunt nocere. Passiones autem quae important | |
| 5429 motum appetitus cum fuga vel retractione quadam, repugnant vitali | |
| 5430 motioni non solum secundum quantitatem, sed etiam secundum speciem | |
| 5431 motus, et ideo simpliciter nocent, sicut timor et desperatio, et | |
| 5432 prae omnibus tristitia, quae aggravat animum ex malo praesenti, | |
| 5433 cuius est fortior impressio quam futuri.</p> | |
| 5434 <p title="I-II q. 37 a. 4 ad 1"><a name="35155"><span class= | |
| 5435 "ref">[35155] Iª-IIae q. 37 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5436 ergo dicendum quod, quia anima naturaliter movet corpus, | |
| 5437 spiritualis motus animae naturaliter est causa transmutationis | |
| 5438 corporalis. Nec est simile de spiritualibus intentionibus, quae non | |
| 5439 habent naturaliter ordinem movendi alia corpora, quae non sunt nata | |
| 5440 moveri ab anima.</p> | |
| 5441 <p title="I-II q. 37 a. 4 ad 2"><a name="35156"><span class= | |
| 5442 "ref">[35156] Iª-IIae q. 37 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5443 dicendum quod aliae passiones habent transmutationem corporalem | |
| 5444 conformem, secundum suam speciem, motioni vitali, sed tristitia | |
| 5445 contrariam, ut supra dictum est.</p> | |
| 5446 <p title="I-II q. 37 a. 4 ad 3"><a name="35157"><span class= | |
| 5447 "ref">[35157] Iª-IIae q. 37 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5448 dicendum quod ex leviori causa impeditur usus rationis quam | |
| 5449 corrumpatur vita, cum videamus multas aegritudines usum rationis | |
| 5450 tollere, quae nondum adimunt vitam. Et tamen timor et ira maxime | |
| 5451 nocumentum corporale afferunt ex permixtione tristitiae, propter | |
| 5452 absentiam eius quod cupitur. Ipsa etiam tristitia quandoque | |
| 5453 rationem aufert, sicut patet in his qui propter dolorem in | |
| 5454 melancholiam vel in maniam incidunt.</p> | |
| 5455 <br /> | |
| 5456 <div class="D">Quaestio 38</div> | |
| 5457 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5458 <p title="I-II q. 38 pr."><a name="35158"><span class="ref">[35158] | |
| 5459 Iª-IIae q. 38 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 5460 remediis doloris seu tristitiae. Et circa hoc quaeruntur quinque. | |
| 5461 Primo, utrum dolor vel tristitia mitigetur per quamlibet | |
| 5462 delectationem. Secundo, utrum mitigetur per fletum. Tertio, utrum | |
| 5463 per compassionem amicorum. Quarto, utrum per contemplationem | |
| 5464 veritatis. Quinto, utrum per somnum et balnea.</p> | |
| 5465 <br /> | |
| 5466 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5467 <p title="I-II q. 38 a. 1 arg. 1"><a name="35159"><span class= | |
| 5468 "ref">[35159] Iª-IIae q. 38 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5469 sic proceditur. Videtur quod non quaelibet delectatio mitiget | |
| 5470 quemlibet dolorem seu tristitiam. Non enim delectatio tristitiam | |
| 5471 mitigat, nisi inquantum ei contrariatur, medicinae enim fiunt per | |
| 5472 contraria, ut dicitur in II Ethic. Sed non quaelibet delectatio | |
| 5473 contrariatur cuilibet tristitiae, ut supra dictum est. Ergo non | |
| 5474 quaelibet delectatio mitigat quamlibet tristitiam.</p> | |
| 5475 <p title="I-II q. 38 a. 1 arg. 2"><a name="35160"><span class= | |
| 5476 "ref">[35160] Iª-IIae q. 38 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5477 illud quod causat tristitiam, non mitigat tristitiam. Sed aliquae | |
| 5478 delectationes causant tristitiam, quia, ut dicitur in IX Ethic., | |
| 5479 <i>malus tristatur quoniam delectatus est</i>. Non ergo omnis | |
| 5480 delectatio mitigat tristitiam.</p> | |
| 5481 <p title="I-II q. 38 a. 1 arg. 3"><a name="35161"><span class= | |
| 5482 "ref">[35161] Iª-IIae q. 38 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5483 Augustinus dicit, in IV Confess., quod ipse fugit de patria, in qua | |
| 5484 conversari solitus erat cum amico suo iam mortuo, <i>minus enim | |
| 5485 quaerebant eum oculi eius, ubi videre non solebant</i>. Ex quo | |
| 5486 accipi potest quod illa in quibus nobis amici mortui vel absentes | |
| 5487 communicaverunt, efficiuntur nobis, de eorum morte vel absentia | |
| 5488 dolentibus, onerosa. Sed maxime communicaverunt nobis in | |
| 5489 delectationibus. Ergo ipsae delectationes efficiuntur nobis | |
| 5490 dolentibus onerosae. Non ergo quaelibet delectatio mitigat | |
| 5491 quamlibet tristitiam.</p> | |
| 5492 <p title="I-II q. 38 a. 1 s. c."><a name="35162"><span class= | |
| 5493 "ref">[35162] Iª-IIae q. 38 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5494 est quod philosophus dicit, in VII Ethic., quod <i>expellit | |
| 5495 delectatio tristitiam, et quae contraria, et quae contingens, si | |
| 5496 sit fortis</i>.</p> | |
| 5497 <p title="I-II q. 38 a. 1 co."><a name="35163"><span class= | |
| 5498 "ref">[35163] Iª-IIae q. 38 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5499 dicendum quod, sicut ex praedictis patet, delectatio est quaedam | |
| 5500 quies appetitus in bono convenienti; tristitia autem est ex eo quod | |
| 5501 repugnat appetitui. Unde sic se habet delectatio ad tristitiam in | |
| 5502 motibus appetitivis, sicut se habet in corporibus quies ad | |
| 5503 fatigationem, quae accidit ex aliqua transmutatione innaturali, nam | |
| 5504 et ipsa tristitia fatigationem quandam, seu aegritudinem | |
| 5505 appetitivae virtutis importat. Sicut igitur quaelibet quies | |
| 5506 corporis remedium affert contra quamlibet fatigationem, ex | |
| 5507 quacumque causa innaturali provenientem; ita quaelibet delectatio | |
| 5508 remedium affert ad mitigandam quamlibet tristitiam, ex quocumque | |
| 5509 procedat.</p> | |
| 5510 <p title="I-II q. 38 a. 1 ad 1"><a name="35164"><span class= | |
| 5511 "ref">[35164] Iª-IIae q. 38 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5512 ergo dicendum quod, licet non omnis delectatio contrarietur omni | |
| 5513 tristitiae secundum speciem, contrariatur tamen secundum genus, ut | |
| 5514 supra dictum est. Et ideo ex parte dispositionis subiecti, | |
| 5515 quaelibet tristitia per quamlibet delectationem mitigari | |
| 5516 potest.</p> | |
| 5517 <p title="I-II q. 38 a. 1 ad 2"><a name="35165"><span class= | |
| 5518 "ref">[35165] Iª-IIae q. 38 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5519 dicendum quod delectationes malorum non causant tristitiam in | |
| 5520 praesenti, sed in futuro, inquantum scilicet mali poenitent de | |
| 5521 malis de quibus laetitiam habuerunt. Et huic tristitiae subvenitur | |
| 5522 per contrarias delectationes.</p> | |
| 5523 <p title="I-II q. 38 a. 1 ad 3"><a name="35166"><span class= | |
| 5524 "ref">[35166] Iª-IIae q. 38 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5525 dicendum quod, quando sunt duae causae ad contrarios motus | |
| 5526 inclinantes, utraque alteram impedit, et tamen illa finaliter | |
| 5527 vincit, quae fortior est et diuturnior. In eo autem qui tristatur | |
| 5528 de his in quibus simul cum amico mortuo vel absente delectari | |
| 5529 consuevit, duae causae in contrarium moventes inveniuntur. Nam mors | |
| 5530 vel absentia amici recogitata, inclinat ad dolorem, bonum autem | |
| 5531 praesens inclinat ad delectationem. Unde utrumque per alterum | |
| 5532 minuitur. Sed tamen, quia fortius movet sensus praesentis quam | |
| 5533 memoria praeteriti, et amor sui ipsius quam amor alterius | |
| 5534 diuturnius manet; inde est quod finaliter delectatio tristitiam | |
| 5535 expellit. Unde post pauca subdit ibidem Augustinus quod | |
| 5536 <i>pristinis generibus delectationum cedebat dolor eius</i>.</p> | |
| 5537 <br /> | |
| 5538 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5539 <p title="I-II q. 38 a. 2 arg. 1"><a name="35167"><span class= | |
| 5540 "ref">[35167] Iª-IIae q. 38 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 5541 sic proceditur. Videtur quod fletus non mitiget tristitiam. Nullus | |
| 5542 enim effectus diminuit suam causam. Sed fletus, vel gemitus, est | |
| 5543 effectus tristitiae. Ergo non minuit tristitiam.</p> | |
| 5544 <p title="I-II q. 38 a. 2 arg. 2"><a name="35168"><span class= | |
| 5545 "ref">[35168] Iª-IIae q. 38 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5546 sicut fletus vel gemitus est effectus tristitiae, ita risus est | |
| 5547 effectus laetitiae. Sed risus non minuit laetitiam. Ergo fletus non | |
| 5548 mitigat tristitiam.</p> | |
| 5549 <p title="I-II q. 38 a. 2 arg. 3"><a name="35169"><span class= | |
| 5550 "ref">[35169] Iª-IIae q. 38 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5551 in fletu repraesentatur nobis malum contristans. Sed imaginatio rei | |
| 5552 contristantis auget tristitiam, sicut imaginatio rei delectantis | |
| 5553 auget laetitiam. Ergo videtur quod fletus non mitiget | |
| 5554 tristitiam.</p> | |
| 5555 <p title="I-II q. 38 a. 2 s. c."><a name="35170"><span class= | |
| 5556 "ref">[35170] Iª-IIae q. 38 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5557 est quod Augustinus dicit, in IV Confess., quod quando dolebat de | |
| 5558 morte amici, <i>in solis gemitibus et lacrimis erat ei aliquantula | |
| 5559 requies</i>.</p> | |
| 5560 <p title="I-II q. 38 a. 2 co."><a name="35171"><span class= | |
| 5561 "ref">[35171] Iª-IIae q. 38 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5562 dicendum quod lacrimae et gemitus naturaliter mitigant tristitiam. | |
| 5563 Et hoc duplici ratione. Primo quidem, quia omne nocivum interius | |
| 5564 clausum magis affligit, quia magis multiplicatur intentio animae | |
| 5565 circa ipsum, sed quando ad exteriora diffunditur, tunc animae | |
| 5566 intentio ad exteriora quodammodo disgregatur, et sic interior dolor | |
| 5567 minuitur. Et propter hoc, quando homines qui sunt in tristitiis, | |
| 5568 exterius suam tristitiam manifestant vel fletu aut gemitu, vel | |
| 5569 etiam verbo, mitigatur tristitia. Secundo, quia semper operatio | |
| 5570 conveniens homini secundum dispositionem in qua est, sibi est | |
| 5571 delectabilis. Fletus autem et gemitus sunt quaedam operationes | |
| 5572 convenientes tristato vel dolenti. Et ideo efficiuntur ei | |
| 5573 delectabiles. Cum igitur omnis delectatio aliqualiter mitiget | |
| 5574 tristitiam vel dolorem, ut dictum est, sequitur quod per planctum | |
| 5575 et gemitum tristitia mitigetur.</p> | |
| 5576 <p title="I-II q. 38 a. 2 ad 1"><a name="35172"><span class= | |
| 5577 "ref">[35172] Iª-IIae q. 38 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5578 ergo dicendum quod ipsa habitudo causae ad effectum contrariatur | |
| 5579 habitudini contristantis ad contristatum, nam omnis effectus est | |
| 5580 conveniens suae causae, et per consequens est ei delectabilis; | |
| 5581 contristans autem contrariatur contristato. Et ideo effectus | |
| 5582 tristitiae habet contrariam habitudinem ad contristatum, quam | |
| 5583 contristans ad ipsum. Et propter hoc, mitigatur tristitia per | |
| 5584 effectum tristitiae, ratione contrarietatis praedictae.</p> | |
| 5585 <p title="I-II q. 38 a. 2 ad 2"><a name="35173"><span class= | |
| 5586 "ref">[35173] Iª-IIae q. 38 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5587 dicendum quod habitudo effectus ad causam est similis habitudini | |
| 5588 delectantis ad delectatum, quia utrobique convenientia invenitur. | |
| 5589 Omne autem simile auget suum simile. Et ideo per risum et alios | |
| 5590 effectus laetitiae augetur laetitia, nisi forte per accidens, | |
| 5591 propter excessum.</p> | |
| 5592 <p title="I-II q. 38 a. 2 ad 3"><a name="35174"><span class= | |
| 5593 "ref">[35174] Iª-IIae q. 38 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5594 dicendum quod imaginatio rei contristantis, quantum est de se, nata | |
| 5595 est augere tristitiam, sed ex hoc ipso quod homo imaginatur quod | |
| 5596 facit illud quod convenit sibi secundum talem statum, consurgit | |
| 5597 inde quaedam delectatio. Et eadem ratione, si alicui subrepat risus | |
| 5598 in statu in quo videtur sibi esse lugendum, ex hoc ipso dolet, | |
| 5599 tanquam faciat id quod non convenit, ut Tullius dicit, in III de | |
| 5600 Tuscul. quaestionibus.</p> | |
| 5601 <br /> | |
| 5602 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5603 <p title="I-II q. 38 a. 3 arg. 1"><a name="35175"><span class= | |
| 5604 "ref">[35175] Iª-IIae q. 38 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5605 sic proceditur. Videtur quod dolor amici compatientis non mitiget | |
| 5606 tristitiam. Contrariorum enim contrarii sunt effectus. Sed sicut | |
| 5607 Augustinus dicit, VIII Confess., <i>quando cum multis gaudetur, in | |
| 5608 singulis uberius est gaudium, quia fervere faciunt se, et | |
| 5609 inflammantur ex alterutro</i>. Ergo, pari ratione, quando multi | |
| 5610 simul tristantur, videtur quod sit maior tristitia.</p> | |
| 5611 <p title="I-II q. 38 a. 3 arg. 2"><a name="35176"><span class= | |
| 5612 "ref">[35176] Iª-IIae q. 38 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5613 hoc requirit amicitia, ut amoris vicem quis rependat, ut Augustinus | |
| 5614 dicit, IV Confess. Sed amicus condolens dolet de dolore amici | |
| 5615 dolentis. Ergo ipse dolor amici condolentis est causa amico prius | |
| 5616 dolenti de proprio malo, alterius doloris. Et sic, duplicato | |
| 5617 dolore, videtur tristitia crescere.</p> | |
| 5618 <p title="I-II q. 38 a. 3 arg. 3"><a name="35177"><span class= | |
| 5619 "ref">[35177] Iª-IIae q. 38 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5620 omne malum amici est contristans, sicut et malum proprium, nam | |
| 5621 amicus est alter ipse. Sed dolor est quoddam malum. Ergo dolor | |
| 5622 amici condolentis auget tristitiam amico cui condoletur.</p> | |
| 5623 <p title="I-II q. 38 a. 3 s. c."><a name="35178"><span class= | |
| 5624 "ref">[35178] Iª-IIae q. 38 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5625 est quod philosophus dicit, in IX Ethic., quod in tristitiis amicus | |
| 5626 condolens consolatur.</p> | |
| 5627 <p title="I-II q. 38 a. 3 co."><a name="35179"><span class= | |
| 5628 "ref">[35179] Iª-IIae q. 38 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5629 dicendum quod naturaliter amicus condolens in tristitiis, est | |
| 5630 consolativus. Cuius duplicem rationem tangit philosophus in IX | |
| 5631 Ethic. Quarum prima est quia, cum ad tristitiam pertineat | |
| 5632 aggravare, habet rationem cuiusdam oneris, a quo aliquis aggravatus | |
| 5633 alleviari conatur. Cum ergo aliquis videt de sua tristitia alios | |
| 5634 contristatos, fit ei quasi quaedam imaginatio quod illud onus alii | |
| 5635 cum ipso ferant, quasi conantes ad ipsum ab onere alleviandum et | |
| 5636 ideo levius fert tristitiae onus, sicut etiam in portandis oneribus | |
| 5637 corporalibus contingit. Secunda ratio, et melior, est quia per hoc | |
| 5638 quod amici contristantur ei, percipit se ab eis amari; quod est | |
| 5639 delectabile, ut supra dictum est. Unde, cum omnis delectatio | |
| 5640 mitiget tristitiam, sicut supra dictum est, sequitur quod amicus | |
| 5641 condolens tristitiam mitiget.</p> | |
| 5642 <p title="I-II q. 38 a. 3 ad 1"><a name="35180"><span class= | |
| 5643 "ref">[35180] Iª-IIae q. 38 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5644 ergo dicendum quod in utroque amicitia manifestatur, scilicet et | |
| 5645 quod congaudet gaudenti, et quod condolet dolenti. Et ideo utrumque | |
| 5646 ratione causae redditur delectabile.</p> | |
| 5647 <p title="I-II q. 38 a. 3 ad 2"><a name="35181"><span class= | |
| 5648 "ref">[35181] Iª-IIae q. 38 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5649 dicendum quod ipse dolor amici secundum se contristaret. Sed | |
| 5650 consideratio causae eius, quae est amor, magis delectat.</p> | |
| 5651 <p title="I-II q. 38 a. 3 ad 3"><a name="35182"><span class= | |
| 5652 "ref">[35182] Iª-IIae q. 38 a. 3 ad 3</span></a> Et per hoc | |
| 5653 patet responsio ad tertium.</p> | |
| 5654 <br /> | |
| 5655 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5656 <p title="I-II q. 38 a. 4 arg. 1"><a name="35183"><span class= | |
| 5657 "ref">[35183] Iª-IIae q. 38 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5658 sic proceditur. Videtur quod contemplatio veritatis non mitiget | |
| 5659 dolorem. Dicitur enim Eccle. I, <i>qui addit scientiam, addit et | |
| 5660 dolorem</i>. Sed scientia ad contemplationem veritatis pertinet. | |
| 5661 Non ergo contemplatio veritatis mitigat dolorem.</p> | |
| 5662 <p title="I-II q. 38 a. 4 arg. 2"><a name="35184"><span class= | |
| 5663 "ref">[35184] Iª-IIae q. 38 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5664 contemplatio veritatis ad intellectum speculativum pertinet. Sed | |
| 5665 intellectus speculativus non movet, ut dicitur in III de anima. Cum | |
| 5666 igitur gaudium et dolor sint quidam motus animi, videtur quod | |
| 5667 contemplatio veritatis nihil faciat ad mitigationem doloris.</p> | |
| 5668 <p title="I-II q. 38 a. 4 arg. 3"><a name="35185"><span class= | |
| 5669 "ref">[35185] Iª-IIae q. 38 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5670 remedium aegritudinis apponendum est ubi est aegritudo. Sed | |
| 5671 contemplatio veritatis est in intellectu. Non ergo mitigat dolorem | |
| 5672 corporalem, qui est in sensu.</p> | |
| 5673 <p title="I-II q. 38 a. 4 s. c."><a name="35186"><span class= | |
| 5674 "ref">[35186] Iª-IIae q. 38 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5675 est quod Augustinus dicit, in I Soliloq., <i>videbatur mihi, si se | |
| 5676 ille mentibus nostris veritatis fulgor aperiret, aut non me | |
| 5677 sensurum fuisse illum dolorem, aut certe pro nihilo | |
| 5678 toleraturum</i>.</p> | |
| 5679 <p title="I-II q. 38 a. 4 co."><a name="35187"><span class= | |
| 5680 "ref">[35187] Iª-IIae q. 38 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 5681 dicendum quod, sicut supra dictum est, in contemplatione veritatis | |
| 5682 maxima delectatio consistit. Omnis autem delectatio dolorem | |
| 5683 mitigat, ut supra dictum est. Et ideo contemplatio veritatis | |
| 5684 mitigat tristitiam vel dolorem, et tanto magis, quanto perfectius | |
| 5685 aliquis est amator sapientiae. Et ideo homines ex contemplatione | |
| 5686 divina et futurae beatitudinis, in tribulationibus gaudent; | |
| 5687 secundum illud Iacobi I, <i>omne gaudium existimate, fratres mei, | |
| 5688 cum in tentationes varias incideritis</i>. Et quod est amplius, | |
| 5689 etiam inter corporis cruciatus huiusmodi gaudium invenitur, | |
| 5690 <i>sicut Tiburtius martyr, cum nudatis plantis super ardentes | |
| 5691 prunas incederet, dixit, videtur mihi quod super roseos flores | |
| 5692 incedam, in nomine Iesu Christi</i>.</p> | |
| 5693 <p title="I-II q. 38 a. 4 ad 1"><a name="35188"><span class= | |
| 5694 "ref">[35188] Iª-IIae q. 38 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5695 ergo dicendum quod qui addit scientiam, addit dolorem, vel propter | |
| 5696 difficultatem et defectum inveniendae veritatis, vel propter hoc, | |
| 5697 quod per scientiam homo cognoscit multa quae voluntati | |
| 5698 contrariantur. Et sic ex parte rerum cognitarum, scientia dolorem | |
| 5699 causat, ex parte autem contemplationis veritatis, | |
| 5700 delectationem.</p> | |
| 5701 <p title="I-II q. 38 a. 4 ad 2"><a name="35189"><span class= | |
| 5702 "ref">[35189] Iª-IIae q. 38 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5703 dicendum quod intellectus speculativus non movet animum ex parte | |
| 5704 rei speculatae, movet tamen animum ex parte ipsius speculationis, | |
| 5705 quae est quoddam bonum hominis, et naturaliter delectabilis.</p> | |
| 5706 <p title="I-II q. 38 a. 4 ad 3"><a name="35190"><span class= | |
| 5707 "ref">[35190] Iª-IIae q. 38 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5708 dicendum quod in viribus animae fit redundantia a superiori ad | |
| 5709 inferius. Et secundum hoc, delectatio contemplationis, quae est in | |
| 5710 superiori parte, redundat ad mitigandum etiam dolorem qui est in | |
| 5711 sensu.</p> | |
| 5712 <br /> | |
| 5713 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 5714 <p title="I-II q. 38 a. 5 arg. 1"><a name="35191"><span class= | |
| 5715 "ref">[35191] Iª-IIae q. 38 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 5716 sic proceditur. Videtur quod somnus et balneum non mitigent | |
| 5717 tristitiam. Tristitia enim in anima consistit. Sed somnus et | |
| 5718 balneum ad corpus pertinent. Non ergo aliquid faciunt ad | |
| 5719 mitigationem tristitiae.</p> | |
| 5720 <p title="I-II q. 38 a. 5 arg. 2"><a name="35192"><span class= | |
| 5721 "ref">[35192] Iª-IIae q. 38 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5722 idem effectus non videtur causari ex contrariis causis. Sed | |
| 5723 huiusmodi, cum sint corporalia, repugnant contemplationi veritatis, | |
| 5724 quae est causa mitigationis tristitiae, ut dictum est. Non ergo per | |
| 5725 huiusmodi tristitia mitigatur.</p> | |
| 5726 <p title="I-II q. 38 a. 5 arg. 3"><a name="35193"><span class= | |
| 5727 "ref">[35193] Iª-IIae q. 38 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5728 tristitia et dolor, secundum quod pertinent ad corpus, in quadam | |
| 5729 transmutatione cordis consistunt. Sed huiusmodi remedia magis | |
| 5730 videntur pertinere ad exteriores sensus et membra, quam ad | |
| 5731 interiorem cordis dispositionem. Non ergo per huiusmodi tristitia | |
| 5732 mitigatur.</p> | |
| 5733 <p title="I-II q. 38 a. 5 s. c."><a name="35194"><span class= | |
| 5734 "ref">[35194] Iª-IIae q. 38 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 5735 est quod Augustinus dicit, IX Confess., <i>audieram balnei nomen | |
| 5736 inde dictum, quod anxietatem pellat ex animo</i> et infra, | |
| 5737 <i>dormivi, et evigilavi, et non parva ex parte mitigatum inveni | |
| 5738 dolorem meum</i>. Et inducit quod in hymno Ambrosii dicitur, quod | |
| 5739 <i>quies artus solutos reddit laboris usui, mentesque fessas | |
| 5740 allevat, luctusque solvit anxios</i>.</p> | |
| 5741 <p title="I-II q. 38 a. 5 co."><a name="35195"><span class= | |
| 5742 "ref">[35195] Iª-IIae q. 38 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 5743 dicendum quod, sicut supra dictum est, tristitia secundum suam | |
| 5744 speciem repugnat vitali motioni corporis. Et ideo illa quae | |
| 5745 reformant naturam corporalem in debitum statum vitalis motionis, | |
| 5746 repugnant tristitiae, et ipsam mitigant. Per hoc etiam quod | |
| 5747 huiusmodi remediis reducitur natura ad debitum statum, causatur ex | |
| 5748 his delectatio, hoc enim est quod delectationem facit, ut supra | |
| 5749 dictum est. Unde, cum omnis delectatio tristitiam mitiget, per | |
| 5750 huiusmodi remedia corporalia tristitia mitigatur.</p> | |
| 5751 <p title="I-II q. 38 a. 5 ad 1"><a name="35196"><span class= | |
| 5752 "ref">[35196] Iª-IIae q. 38 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5753 ergo dicendum quod ipsa debita corporis dispositio, inquantum | |
| 5754 sentitur, delectationem causat, et per consequens tristitiam | |
| 5755 mitigat.</p> | |
| 5756 <p title="I-II q. 38 a. 5 ad 2"><a name="35197"><span class= | |
| 5757 "ref">[35197] Iª-IIae q. 38 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5758 dicendum quod delectationum una aliam impedit, ut supra dictum est, | |
| 5759 et tamen omnis delectatio tristitiam mitigat. Unde non est | |
| 5760 inconveniens quod ex causis se invicem impedientibus tristitia | |
| 5761 mitigetur.</p> | |
| 5762 <p title="I-II q. 38 a. 5 ad 3"><a name="35198"><span class= | |
| 5763 "ref">[35198] Iª-IIae q. 38 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5764 dicendum quod omnis bona dispositio corporis redundat quodammodo ad | |
| 5765 cor, sicut ad principium et finem corporalium motionum, ut dicitur | |
| 5766 in libro de causa motus animalium.</p> | |
| 5767 <br /> | |
| 5768 <div class="D">Quaestio 39</div> | |
| 5769 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5770 <p title="I-II q. 39 pr."><a name="35199"><span class="ref">[35199] | |
| 5771 Iª-IIae q. 39 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 5772 bonitate et malitia doloris vel tristitiae. Et circa hoc quaeruntur | |
| 5773 quatuor. Primo, utrum omnis tristitia sit malum. Secundo, utrum | |
| 5774 possit esse bonum honestum. Tertio, utrum possit esse bonum utile. | |
| 5775 Quarto, utrum dolor corporis sit summum malum.</p> | |
| 5776 <br /> | |
| 5777 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5778 <p title="I-II q. 39 a. 1 arg. 1"><a name="35200"><span class= | |
| 5779 "ref">[35200] Iª-IIae q. 39 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 5780 sic proceditur. Videtur quod omnis tristitia sit mala. Dicit enim | |
| 5781 Gregorius Nyssenus, <i>omnis tristitia malum est, sui ipsius | |
| 5782 natura</i>. Sed quod naturaliter est malum, semper et ubique est | |
| 5783 malum. Ergo omnis tristitia est mala.</p> | |
| 5784 <p title="I-II q. 39 a. 1 arg. 2"><a name="35201"><span class= | |
| 5785 "ref">[35201] Iª-IIae q. 39 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5786 illud quod omnes fugiunt, etiam virtuosi, est malum. Sed tristitiam | |
| 5787 omnes fugiunt, etiam virtuosi, quia, ut dicitur in VII Ethic., | |
| 5788 <i>etsi prudens non intendat delectari, tamen intendit non | |
| 5789 tristari</i>. Ergo tristitia est malum.</p> | |
| 5790 <p title="I-II q. 39 a. 1 arg. 3"><a name="35202"><span class= | |
| 5791 "ref">[35202] Iª-IIae q. 39 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5792 sicut malum corporale est obiectum et causa doloris corporalis, ita | |
| 5793 malum spirituale est obiectum et causa tristitiae spiritualis. Sed | |
| 5794 omnis dolor corporalis est malum corporis. Ergo omnis tristitia | |
| 5795 spiritualis est malum animae.</p> | |
| 5796 <p title="I-II q. 39 a. 1 s. c."><a name="35203"><span class= | |
| 5797 "ref">[35203] Iª-IIae q. 39 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5798 tristitia de malo contrariatur delectationi de malo. Sed delectatio | |
| 5799 de malo est mala, unde in detestationem quorundam dicitur Prov. II, | |
| 5800 quod <i>laetantur cum malefecerint</i>. Ergo tristitia de malo est | |
| 5801 bona.</p> | |
| 5802 <p title="I-II q. 39 a. 1 co."><a name="35204"><span class= | |
| 5803 "ref">[35204] Iª-IIae q. 39 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 5804 dicendum quod aliquid esse bonum vel malum, potest dici dupliciter. | |
| 5805 Uno modo, simpliciter et secundum se. Et sic omnis tristitia est | |
| 5806 quoddam malum, hoc enim ipsum quod est appetitum hominis anxiari de | |
| 5807 malo praesenti, rationem mali habet; impeditur enim per hoc quies | |
| 5808 appetitus in bono. Alio modo dicitur aliquid bonum vel malum, ex | |
| 5809 suppositione alterius, sicut verecundia dicitur esse bonum, ex | |
| 5810 suppositione alicuius turpis commissi, ut dicitur in IV Ethic. Sic | |
| 5811 igitur, supposito aliquo contristabili vel doloroso, ad bonitatem | |
| 5812 pertinet quod aliquis de malo praesenti tristetur vel doleat. Quod | |
| 5813 enim non tristaretur vel non doleret, non posset esse nisi quia vel | |
| 5814 non sentiret, vel quia non reputaret sibi repugnans, et utrumque | |
| 5815 istorum est malum manifeste. Et ideo ad bonitatem pertinet ut, | |
| 5816 supposita praesentia mali, sequatur tristitia vel dolor. Et hoc est | |
| 5817 quod Augustinus dicit, VIII super Gen. ad Litt., <i>adhuc est bonum | |
| 5818 quod dolet amissum bonum, nam nisi aliquod bonum remansisset in | |
| 5819 natura, nullius boni amissi dolor esset in poena</i>. Sed quia | |
| 5820 sermones morales sunt in singularibus, quorum sunt operationes, | |
| 5821 illud quod est ex suppositione bonum, debet bonum iudicari, sicut | |
| 5822 quod est ex suppositione voluntarium, iudicatur voluntarium, ut | |
| 5823 dicitur in III Ethic., et supra habitum est.</p> | |
| 5824 <p title="I-II q. 39 a. 1 ad 1"><a name="35205"><span class= | |
| 5825 "ref">[35205] Iª-IIae q. 39 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5826 ergo dicendum quod Gregorius Nyssenus loquitur de tristitia ex | |
| 5827 parte mali tristantis, non autem ex parte sentientis et repudiantis | |
| 5828 malum. Et ex hac etiam parte omnes fugiunt tristitiam, inquantum | |
| 5829 fugiunt malum, sed sensum et refutationem mali non fugiunt. Et sic | |
| 5830 etiam dicendum est de dolore corporali, nam sensus et recusatio | |
| 5831 mali corporalis attestatur naturae bonae.</p> | |
| 5832 <p title="I-II q. 39 a. 1 ad 2"><a name="35206"><span class= | |
| 5833 "ref">[35206] Iª-IIae q. 39 a. 1 ad 2</span></a> Unde patet | |
| 5834 responsio ad secundum et tertium.</p> | |
| 5835 <br /> | |
| 5836 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5837 <p title="I-II q. 39 a. 2 arg. 1"><a name="35207"><span class= | |
| 5838 "ref">[35207] Iª-IIae q. 39 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 5839 sic proceditur. Videtur quod tristitia non habeat rationem boni | |
| 5840 honesti. Quod enim ad Inferos deducit, contrariatur honesto. Sed | |
| 5841 sicut dicit Augustinus, XII super Gen. ad Litt., <i>Iacob hoc | |
| 5842 timuisse videtur, ne nimia tristitia sic perturbaretur, ut non ad | |
| 5843 requiem beatorum iret, sed ad Inferos peccatorum</i>. Ergo | |
| 5844 tristitia non habet rationem boni honesti.</p> | |
| 5845 <p title="I-II q. 39 a. 2 arg. 2"><a name="35208"><span class= | |
| 5846 "ref">[35208] Iª-IIae q. 39 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5847 bonum honestum habet rationem laudabilis et meritorii. Sed | |
| 5848 tristitia diminuit rationem laudis et meriti, dicit enim apostolus, | |
| 5849 II ad Cor. IX, <i>unusquisque prout destinavit in corde suo, non ex | |
| 5850 tristitia aut ex necessitate</i>. Ergo tristitia non est bonum | |
| 5851 honestum.</p> | |
| 5852 <p title="I-II q. 39 a. 2 arg. 3"><a name="35209"><span class= | |
| 5853 "ref">[35209] Iª-IIae q. 39 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5854 sicut Augustinus dicit, XIV de Civ. Dei, <i>tristitia est de his | |
| 5855 quae, nobis nolentibus, accidunt</i>. Sed non velle ea quae | |
| 5856 praesentialiter fiunt, est habere voluntatem repugnantem | |
| 5857 ordinationi divinae, cuius providentiae subiacent omnia quae | |
| 5858 aguntur. Ergo, cum conformitas humanae voluntatis ad divinam | |
| 5859 pertineat ad rectitudinem voluntatis, ut supra dictum est; videtur | |
| 5860 quod tristitia contrarietur rectitudini voluntatis. Et sic non | |
| 5861 habet rationem honesti.</p> | |
| 5862 <p title="I-II q. 39 a. 2 s. c."><a name="35210"><span class= | |
| 5863 "ref">[35210] Iª-IIae q. 39 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5864 omne quod meretur praemium vitae aeternae, habet rationem honesti. | |
| 5865 Sed tristitia est huiusmodi, ut patet per id quod dicitur Matth. V, | |
| 5866 <i>beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur</i>. Ergo tristitia | |
| 5867 est bonum honestum.</p> | |
| 5868 <p title="I-II q. 39 a. 2 co."><a name="35211"><span class= | |
| 5869 "ref">[35211] Iª-IIae q. 39 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 5870 dicendum quod, secundum illam rationem qua tristitia est bonum, | |
| 5871 potest esse bonum honestum. Dictum est enim quod tristitia est | |
| 5872 bonum secundum cognitionem et recusationem mali. Quae quidem duo in | |
| 5873 dolore corporali, attestantur bonitati naturae, ex qua provenit | |
| 5874 quod sensus sentit, et natura refugit laesivum, quod causat | |
| 5875 dolorem. In interiori vero tristitia, cognitio mali quandoque | |
| 5876 quidem est per rectum iudicium rationis; et recusatio mali est per | |
| 5877 voluntatem bene dispositam detestantem malum. Omne autem bonum | |
| 5878 honestum ex his duobus procedit, scilicet ex rectitudine rationis | |
| 5879 et voluntatis. Unde manifestum est quod tristitia potest habere | |
| 5880 rationem boni honesti.</p> | |
| 5881 <p title="I-II q. 39 a. 2 ad 1"><a name="35212"><span class= | |
| 5882 "ref">[35212] Iª-IIae q. 39 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5883 ergo dicendum quod omnes passiones animae regulari debent secundum | |
| 5884 regulam rationis, quae est radix boni honesti. Quam transcendit | |
| 5885 immoderata tristitia, de qua loquitur Augustinus. Et ideo recedit a | |
| 5886 ratione boni honesti.</p> | |
| 5887 <p title="I-II q. 39 a. 2 ad 2"><a name="35213"><span class= | |
| 5888 "ref">[35213] Iª-IIae q. 39 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5889 dicendum quod, sicut tristitia de malo procedit ex voluntate et | |
| 5890 ratione recta, quae detestatur malum; ita tristitia de bono | |
| 5891 procedit ex ratione et voluntate perversa, quae detestatur bonum. | |
| 5892 Et ideo talis tristitia impedit laudem vel meritum boni honesti, | |
| 5893 sicut cum quis facit cum tristitia eleemosynam.</p> | |
| 5894 <p title="I-II q. 39 a. 2 ad 3"><a name="35214"><span class= | |
| 5895 "ref">[35214] Iª-IIae q. 39 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5896 dicendum quod aliqua praesentialiter eveniunt, quae non fiunt Deo | |
| 5897 volente, sed Deo permittente, sicut peccata. Unde voluntas | |
| 5898 repugnans peccato existenti vel in se vel in alio, non discordat a | |
| 5899 voluntate Dei. Mala vero poenalia praesentialiter contingunt, etiam | |
| 5900 Deo volente. Non tamen exigitur ad rectitudinem voluntatis, quod ea | |
| 5901 secundum se homo velit, sed solum quod non contranitatur ordini | |
| 5902 divinae iustitiae, ut supra dictum est.</p> | |
| 5903 <br /> | |
| 5904 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5905 <p title="I-II q. 39 a. 3 arg. 1"><a name="35215"><span class= | |
| 5906 "ref">[35215] Iª-IIae q. 39 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 5907 sic proceditur. Videtur quod tristitia non possit esse bonum utile. | |
| 5908 Dicitur enim Eccli. XXX, <i>multos occidit tristitia, et non est | |
| 5909 utilitas in illa</i>.</p> | |
| 5910 <p title="I-II q. 39 a. 3 arg. 2"><a name="35216"><span class= | |
| 5911 "ref">[35216] Iª-IIae q. 39 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5912 electio est de eo quod est utile ad finem aliquem. Sed tristitia | |
| 5913 non est eligibilis, quinimmo <i>idem sine tristitia, quam cum | |
| 5914 tristitia, est magis eligendum</i>, ut dicitur in III Topic. Ergo | |
| 5915 tristitia non est bonum utile.</p> | |
| 5916 <p title="I-II q. 39 a. 3 arg. 3"><a name="35217"><span class= | |
| 5917 "ref">[35217] Iª-IIae q. 39 a. 3 arg. 3</span></a> | |
| 5918 <i>Praeterea, omnis res est propter suam operationem</i>, ut | |
| 5919 dicitur in II de coelo. Sed tristitia impedit operationem, ut | |
| 5920 dicitur in X Ethic. Ergo tristitia non habet rationem boni | |
| 5921 utilis.</p> | |
| 5922 <p title="I-II q. 39 a. 3 s. c."><a name="35218"><span class= | |
| 5923 "ref">[35218] Iª-IIae q. 39 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5924 sapiens non quaerit nisi utilia. Sed sicut dicitur Eccle. VII, | |
| 5925 <i>cor sapientum ubi tristitia, et cor stultorum ubi laetitia</i>. | |
| 5926 Ergo tristitia est utilis.</p> | |
| 5927 <p title="I-II q. 39 a. 3 co."><a name="35219"><span class= | |
| 5928 "ref">[35219] Iª-IIae q. 39 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 5929 dicendum quod ex malo praesenti insurgit duplex appetitivus motus. | |
| 5930 Unus quidem est quo appetitus contrariatur malo praesenti. Et ex | |
| 5931 ista parte tristitia non habet utilitatem, quia id quod est | |
| 5932 praesens, non potest non esse praesens. Secundus motus consurgit in | |
| 5933 appetitu ad fugiendum vel repellendum malum contristans. Et quantum | |
| 5934 ad hoc, tristitia habet utilitatem, si sit de aliquo quod est | |
| 5935 fugiendum. Est enim aliquid fugiendum dupliciter. Uno modo, propter | |
| 5936 seipsum, ex contrarietate quam habet ad bonum; sicut peccatum. Et | |
| 5937 ideo tristitia de peccato utilis est ad hoc quod homo fugiat | |
| 5938 peccatum, sicut apostolus dicit, II ad Cor. VII, <i>gaudeo, non | |
| 5939 quia contristati estis, sed quia contristati estis ad | |
| 5940 poenitentiam</i>. Alio modo est aliquid fugiendum, non quia sit | |
| 5941 secundum se malum, sed quia est occasio mali; dum vel homo nimis | |
| 5942 inhaeret ei per amorem, vel etiam ex hoc praecipitatur in aliquod | |
| 5943 malum, sicut patet in bonis temporalibus. Et secundum hoc, | |
| 5944 tristitia de bonis temporalibus potest esse utilis, sicut dicitur | |
| 5945 Eccle. VII, <i>melius est ire ad domum luctus quam ad domum | |
| 5946 convivii, in illa enim finis cunctorum admonetur hominum</i>. Ideo | |
| 5947 autem tristitia in omni fugiendo est utilis, quia geminatur | |
| 5948 fugiendi causa. Nam ipsum malum secundum se fugiendum est, ipsam | |
| 5949 autem tristitiam secundum se omnes fugiunt, sicut etiam bonum omnes | |
| 5950 appetunt, et delectationem de bono. Sicut ergo delectatio de bono | |
| 5951 facit ut bonum avidius quaeratur, ita tristitia de malo facit ut | |
| 5952 malum vehementius fugiatur.</p> | |
| 5953 <p title="I-II q. 39 a. 3 ad 1"><a name="35220"><span class= | |
| 5954 "ref">[35220] Iª-IIae q. 39 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 5955 ergo dicendum quod auctoritas illa intelligitur de immoderata | |
| 5956 tristitia, quae animum absorbet. Huiusmodi enim tristitia | |
| 5957 immobilitat animum, et impedit fugam mali, ut supra dictum est.</p> | |
| 5958 <p title="I-II q. 39 a. 3 ad 2"><a name="35221"><span class= | |
| 5959 "ref">[35221] Iª-IIae q. 39 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5960 dicendum quod, sicut quodlibet eligibile fit minus eligibile | |
| 5961 propter tristitiam, ita quodlibet fugiendum redditur magis | |
| 5962 fugiendum propter tristitiam. Et quantum ad hoc, tristitia est | |
| 5963 utilis.</p> | |
| 5964 <p title="I-II q. 39 a. 3 ad 3"><a name="35222"><span class= | |
| 5965 "ref">[35222] Iª-IIae q. 39 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5966 dicendum quod tristitia de operatione aliqua, impedit operationem, | |
| 5967 sed tristitia de cessatione operationis, facit avidius operari.</p> | |
| 5968 <br /> | |
| 5969 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5970 <p title="I-II q. 39 a. 4 arg. 1"><a name="35223"><span class= | |
| 5971 "ref">[35223] Iª-IIae q. 39 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 5972 sic proceditur. Videtur quod tristitia sit summum malum. Optimo | |
| 5973 enim opponitur pessimum, ut dicitur in VIII Ethic. Sed quaedam | |
| 5974 delectatio est optimum, quae scilicet pertinet ad felicitatem. Ergo | |
| 5975 aliqua tristitia est summum malum.</p> | |
| 5976 <p title="I-II q. 39 a. 4 arg. 2"><a name="35224"><span class= | |
| 5977 "ref">[35224] Iª-IIae q. 39 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5978 beatitudo est summum bonum hominis, quia est ultimus hominis finis. | |
| 5979 Sed beatitudo consistit in hoc quod homo habeat quidquid velit, et | |
| 5980 nihil mali velit, ut supra dictum est. Ergo summum bonum hominis | |
| 5981 est impletio voluntatis ipsius. Sed tristitia consistit in hoc quod | |
| 5982 accidit aliquid contra voluntatem, ut patet per Augustinum, XIV de | |
| 5983 Civ. Dei. Ergo tristitia est summum malum hominis.</p> | |
| 5984 <p title="I-II q. 39 a. 4 arg. 3"><a name="35225"><span class= | |
| 5985 "ref">[35225] Iª-IIae q. 39 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5986 Augustinus sic argumentatur in Soliloq., <i>ex duabus partibus | |
| 5987 compositi sumus, ex anima scilicet et corpore, quarum pars deterior | |
| 5988 corpus est. Summum autem bonum est melioris partis optimum, summum | |
| 5989 autem malum, pessimum deterioris. Est autem optimum in animo | |
| 5990 sapientia, in corpore pessimum dolor. Summum igitur bonum hominis | |
| 5991 est sapere, summum malum dolere</i>.</p> | |
| 5992 <p title="I-II q. 39 a. 4 s. c."><a name="35226"><span class= | |
| 5993 "ref">[35226] Iª-IIae q. 39 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5994 culpa est magis malum quam poena, ut in primo habitum est. Sed | |
| 5995 tristitia seu dolor pertinet ad poenam peccati; sicut frui rebus | |
| 5996 mutabilibus est malum culpae. Dicit enim Augustinus, in libro de | |
| 5997 vera religione, <i>quis est dolor qui dicitur animi, nisi carere | |
| 5998 mutabilibus rebus quibus fruebatur, aut frui se posse speraverat? | |
| 5999 Et hoc est totum quod dicitur malum, idest peccatum, et poena | |
| 6000 peccati</i>. Ergo tristitia seu dolor non est summum malum | |
| 6001 hominis.</p> | |
| 6002 <p title="I-II q. 39 a. 4 co."><a name="35227"><span class= | |
| 6003 "ref">[35227] Iª-IIae q. 39 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 6004 dicendum quod impossibile est aliquam tristitiam seu dolorem esse | |
| 6005 summum hominis malum. Omnis enim tristitia seu dolor aut est de hoc | |
| 6006 quod est vere malum, aut est de aliquo apparenti malo, quod est | |
| 6007 vere bonum. Dolor autem seu tristitia quae est de vere malo, non | |
| 6008 potest esse summum malum, est enim aliquid eo peius, scilicet vel | |
| 6009 non iudicare esse malum illud quod vere est malum, vel etiam non | |
| 6010 refutare illud. Tristitia autem vel dolor qui est de apparenti | |
| 6011 malo, quod est vere bonum, non potest esse summum malum, quia peius | |
| 6012 esset omnino alienari a vero bono. Unde impossibile est quod aliqua | |
| 6013 tristitia vel dolor sit summum hominis malum.</p> | |
| 6014 <p title="I-II q. 39 a. 4 ad 1"><a name="35228"><span class= | |
| 6015 "ref">[35228] Iª-IIae q. 39 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum | |
| 6016 ergo dicendum quod duo bona sunt communia et delectationi et | |
| 6017 tristitiae, scilicet iudicium verum de bono et malo; et ordo | |
| 6018 debitus voluntatis approbantis bonum et recusantis malum. Et sic | |
| 6019 patet quod in dolore vel tristitia est aliquod bonum per cuius | |
| 6020 privationem potest fieri deterius. Sed non in omni delectatione est | |
| 6021 aliquod malum, per cuius remotionem possit fieri melius. Unde | |
| 6022 delectatio aliqua potest esse summum hominis bonum, eo modo quo | |
| 6023 supra dictum est, tristitia autem non potest esse summum hominis | |
| 6024 malum.</p> | |
| 6025 <p title="I-II q. 39 a. 4 ad 2"><a name="35229"><span class= | |
| 6026 "ref">[35229] Iª-IIae q. 39 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6027 dicendum quod hoc ipsum quod est voluntatem repugnare malo, est | |
| 6028 quoddam bonum. Et propter hoc, tristitia vel dolor non potest esse | |
| 6029 summum malum, quia habet aliquam permixtionem boni.</p> | |
| 6030 <p title="I-II q. 39 a. 4 ad 3"><a name="35230"><span class= | |
| 6031 "ref">[35230] Iª-IIae q. 39 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6032 dicendum quod peius est quod nocet meliori, quam quod nocet peiori. | |
| 6033 Malum autem dicitur quia nocet, ut dicit Augustinus in Enchirid. | |
| 6034 Unde maius malum est quod est malum animae, quam quod est malum | |
| 6035 corporis. Unde non est efficax, ratio, quam Augustinus inducit non | |
| 6036 ex sensu suo sed ex sensu alterius.</p> | |
| 6037 <div class="centro"><br /> | |
| 6038 <p><a href="sth2022.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 6039 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 6040 <a href="sth2040.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 6041 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 6042 <br /> | |
| 6043 <hr /> | |
| 6044 <br /> | |
| 6045 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 6046 hanc editionem<br /> | |
| 6047 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 6048 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 6049 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 6050 </div> | |
| 6051 </body> | |
| 6052 </html> |
