Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth2001.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª-IIae q. | |
| 23 1-5</title> | |
| 24 </head> | |
| 25 <body> | |
| 26 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 27 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 28 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 29 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 30 <div class="dos">prima pars secundae partis a quaestione I ad | |
| 31 quaestionem V</div> | |
| 32 <br /> | |
| 33 <div class="centro"> | |
| 34 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 35 <tr> | |
| 36 <th><img src="icons/fugit190.jpg" width="275" height="190" border= | |
| 37 "0" alt= | |
| 38 "Thomas de Aquino a Filippino Lippi depictus (Cappella Carafa, S. Maria sopra Minerva, Roma)" | |
| 39 align="middle" /></th> | |
| 40 </tr> | |
| 41 </table> | |
| 42 <br /> | |
| 43 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1891 editum<br /> | |
| 44 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 45 magneticas<br /> | |
| 46 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 47 <br /></span><br /> | |
| 48 <hr /> | |
| 49 <br /> | |
| 50 <p><a href="sth2000.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 52 <a href="sth2006.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 53 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 54 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 55 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#33405">Iª-IIae q. 1 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#33406">Iª-IIae q. 1 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#33407">Iª-IIae q. 1 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#33408">Iª-IIae q. 1 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#33409">Iª-IIae q. 1 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#33410">Iª-IIae q. 1 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#33411">Iª-IIae q. 1 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#33412">Iª-IIae q. 1 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#33413">Iª-IIae q. 1 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#33414">Iª-IIae q. 1 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#33415">Iª-IIae q. 1 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#33416">Iª-IIae q. 1 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#33417">Iª-IIae q. 1 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#33418">Iª-IIae q. 1 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#33419">Iª-IIae q. 1 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#33420">Iª-IIae q. 1 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#33421">Iª-IIae q. 1 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#33422">Iª-IIae q. 1 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#33423">Iª-IIae q. 1 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#33424">Iª-IIae q. 1 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#33425">Iª-IIae q. 1 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#33426">Iª-IIae q. 1 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#33427">Iª-IIae q. 1 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#33428">Iª-IIae q. 1 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#33429">Iª-IIae q. 1 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#33430">Iª-IIae q. 1 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#33431">Iª-IIae q. 1 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#33432">Iª-IIae q. 1 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#33433">Iª-IIae q. 1 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#33434">Iª-IIae q. 1 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#33435">Iª-IIae q. 1 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#33436">Iª-IIae q. 1 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#33437">Iª-IIae q. 1 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#33438">Iª-IIae q. 1 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#33439">Iª-IIae q. 1 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#33440">Iª-IIae q. 1 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#33441">Iª-IIae q. 1 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#33442">Iª-IIae q. 1 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#33443">Iª-IIae q. 1 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#33444">Iª-IIae q. 1 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#33445">Iª-IIae q. 1 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#33446">Iª-IIae q. 1 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#33447">Iª-IIae q. 1 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#33448">Iª-IIae q. 1 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#33449">Iª-IIae q. 1 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#33450">Iª-IIae q. 1 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#33451">Iª-IIae q. 1 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#33452">Iª-IIae q. 1 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#33453">Iª-IIae q. 1 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#33454">Iª-IIae q. 1 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#33455">Iª-IIae q. 1 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#33456">Iª-IIae q. 1 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#33457">Iª-IIae q. 1 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#33458">Iª-IIae q. 1 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#33459">Iª-IIae q. 1 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#33460">Iª-IIae q. 1 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#33461">Iª-IIae q. 1 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#33462">Iª-IIae q. 1 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#33463">Iª-IIae q. 1 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#33464">Iª-IIae q. 1 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#33465">Iª-IIae q. 1 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#33466">Iª-IIae q. 1 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#33467">Iª-IIae q. 1 a. 8 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#33468">Iª-IIae q. 2 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#33469">Iª-IIae q. 2 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#33470">Iª-IIae q. 2 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#33471">Iª-IIae q. 2 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#33472">Iª-IIae q. 2 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#33473">Iª-IIae q. 2 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#33474">Iª-IIae q. 2 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#33475">Iª-IIae q. 2 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#33476">Iª-IIae q. 2 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#33477">Iª-IIae q. 2 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#33478">Iª-IIae q. 2 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#33479">Iª-IIae q. 2 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#33480">Iª-IIae q. 2 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#33481">Iª-IIae q. 2 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#33482">Iª-IIae q. 2 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#33483">Iª-IIae q. 2 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#33484">Iª-IIae q. 2 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#33485">Iª-IIae q. 2 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#33486">Iª-IIae q. 2 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#33487">Iª-IIae q. 2 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#33488">Iª-IIae q. 2 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#33489">Iª-IIae q. 2 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#33490">Iª-IIae q. 2 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#33491">Iª-IIae q. 2 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#33492">Iª-IIae q. 2 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#33493">Iª-IIae q. 2 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#33494">Iª-IIae q. 2 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#33495">Iª-IIae q. 2 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#33496">Iª-IIae q. 2 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#33497">Iª-IIae q. 2 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#33498">Iª-IIae q. 2 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#33499">Iª-IIae q. 2 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#33500">Iª-IIae q. 2 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#33501">Iª-IIae q. 2 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#33502">Iª-IIae q. 2 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#33503">Iª-IIae q. 2 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#33504">Iª-IIae q. 2 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#33505">Iª-IIae q. 2 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#33506">Iª-IIae q. 2 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#33507">Iª-IIae q. 2 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#33508">Iª-IIae q. 2 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#33509">Iª-IIae q. 2 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#33510">Iª-IIae q. 2 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#33511">Iª-IIae q. 2 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#33512">Iª-IIae q. 2 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#33513">Iª-IIae q. 2 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#33514">Iª-IIae q. 2 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#33515">Iª-IIae q. 2 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#33516">Iª-IIae q. 2 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#33517">Iª-IIae q. 2 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#33518">Iª-IIae q. 2 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#33519">Iª-IIae q. 2 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#33520">Iª-IIae q. 2 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#33521">Iª-IIae q. 2 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#33522">Iª-IIae q. 2 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#33523">Iª-IIae q. 2 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#33524">Iª-IIae q. 2 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#33525">Iª-IIae q. 2 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#33526">Iª-IIae q. 2 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#33527">Iª-IIae q. 2 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#33528">Iª-IIae q. 2 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#33529">Iª-IIae q. 2 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#33530">Iª-IIae q. 2 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#33531">Iª-IIae q. 2 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#33532">Iª-IIae q. 2 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#33533">Iª-IIae q. 3 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#33534">Iª-IIae q. 3 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#33535">Iª-IIae q. 3 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#33536">Iª-IIae q. 3 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#33537">Iª-IIae q. 3 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#33538">Iª-IIae q. 3 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#33539">Iª-IIae q. 3 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#33540">Iª-IIae q. 3 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#33541">Iª-IIae q. 3 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#33542">Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#33543">Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#33544">Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#33545">Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#33546">Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#33547">Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#33548">Iª-IIae q. 3 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#33549">Iª-IIae q. 3 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#33550">Iª-IIae q. 3 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#33551">Iª-IIae q. 3 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#33552">Iª-IIae q. 3 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#33553">Iª-IIae q. 3 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#33554">Iª-IIae q. 3 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#33555">Iª-IIae q. 3 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#33556">Iª-IIae q. 3 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#33557">Iª-IIae q. 3 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#33558">Iª-IIae q. 3 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#33559">Iª-IIae q. 3 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#33560">Iª-IIae q. 3 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#33561">Iª-IIae q. 3 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#33562">Iª-IIae q. 3 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#33563">Iª-IIae q. 3 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#33564">Iª-IIae q. 3 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#33565">Iª-IIae q. 3 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#33566">Iª-IIae q. 3 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#33567">Iª-IIae q. 3 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#33568">Iª-IIae q. 3 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#33569">Iª-IIae q. 3 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#33570">Iª-IIae q. 3 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#33571">Iª-IIae q. 3 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#33572">Iª-IIae q. 3 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#33573">Iª-IIae q. 3 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#33574">Iª-IIae q. 3 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#33575">Iª-IIae q. 3 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#33576">Iª-IIae q. 3 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#33577">Iª-IIae q. 3 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#33578">Iª-IIae q. 3 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#33579">Iª-IIae q. 3 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#33580">Iª-IIae q. 3 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#33581">Iª-IIae q. 3 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#33582">Iª-IIae q. 3 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#33583">Iª-IIae q. 3 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#33584">Iª-IIae q. 3 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#33585">Iª-IIae q. 3 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#33586">Iª-IIae q. 3 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#33587">Iª-IIae q. 3 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#33588">Iª-IIae q. 3 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#33589">Iª-IIae q. 3 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#33590">Iª-IIae q. 3 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#33591">Iª-IIae q. 3 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#33592">Iª-IIae q. 3 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#33593">Iª-IIae q. 3 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#33594">Iª-IIae q. 3 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#33595">Iª-IIae q. 3 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#33596">Iª-IIae q. 3 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#33597">Iª-IIae q. 3 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#33598">Iª-IIae q. 3 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#33599">Iª-IIae q. 3 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#33600">Iª-IIae q. 3 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#33601">Iª-IIae q. 3 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#33602">Iª-IIae q. 3 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#33603">Iª-IIae q. 3 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#33604">Iª-IIae q. 3 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#33605">Iª-IIae q. 4 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#33606">Iª-IIae q. 4 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#33607">Iª-IIae q. 4 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#33608">Iª-IIae q. 4 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#33609">Iª-IIae q. 4 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#33610">Iª-IIae q. 4 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#33611">Iª-IIae q. 4 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#33612">Iª-IIae q. 4 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#33613">Iª-IIae q. 4 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#33614">Iª-IIae q. 4 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#33615">Iª-IIae q. 4 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#33616">Iª-IIae q. 4 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#33617">Iª-IIae q. 4 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#33618">Iª-IIae q. 4 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#33619">Iª-IIae q. 4 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#33620">Iª-IIae q. 4 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#33621">Iª-IIae q. 4 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#33622">Iª-IIae q. 4 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#33623">Iª-IIae q. 4 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#33624">Iª-IIae q. 4 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#33625">Iª-IIae q. 4 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#33626">Iª-IIae q. 4 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#33627">Iª-IIae q. 4 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#33628">Iª-IIae q. 4 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#33629">Iª-IIae q. 4 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#33630">Iª-IIae q. 4 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#33631">Iª-IIae q. 4 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#33632">Iª-IIae q. 4 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#33633">Iª-IIae q. 4 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#33634">Iª-IIae q. 4 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#33635">Iª-IIae q. 4 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#33636">Iª-IIae q. 4 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#33637">Iª-IIae q. 4 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#33638">Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#33639">Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#33640">Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#33641">Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#33642">Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#33643">Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#33644">Iª-IIae q. 4 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#33645">Iª-IIae q. 4 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#33646">Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#33647">Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#33648">Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#33649">Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#33650">Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#33651">Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#33652">Iª-IIae q. 4 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#33653">Iª-IIae q. 4 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#33654">Iª-IIae q. 4 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#33655">Iª-IIae q. 4 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#33656">Iª-IIae q. 4 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#33657">Iª-IIae q. 4 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#33658">Iª-IIae q. 4 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#33659">Iª-IIae q. 4 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#33660">Iª-IIae q. 4 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#33661">Iª-IIae q. 4 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#33662">Iª-IIae q. 4 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#33663">Iª-IIae q. 4 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#33664">Iª-IIae q. 4 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#33665">Iª-IIae q. 4 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#33666">Iª-IIae q. 4 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#33667">Iª-IIae q. 4 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#33668">Iª-IIae q. 4 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#33669">Iª-IIae q. 4 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#33670">Iª-IIae q. 4 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#33671">Iª-IIae q. 4 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#33672">Iª-IIae q. 4 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#33673">Iª-IIae q. 4 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#33674">Iª-IIae q. 4 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#33675">Iª-IIae q. 4 a. 8 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#33676">Iª-IIae q. 5 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#33677">Iª-IIae q. 5 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#33678">Iª-IIae q. 5 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#33679">Iª-IIae q. 5 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#33680">Iª-IIae q. 5 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#33681">Iª-IIae q. 5 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#33682">Iª-IIae q. 5 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#33683">Iª-IIae q. 5 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#33684">Iª-IIae q. 5 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#33685">Iª-IIae q. 5 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#33686">Iª-IIae q. 5 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#33687">Iª-IIae q. 5 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#33688">Iª-IIae q. 5 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#33689">Iª-IIae q. 5 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#33690">Iª-IIae q. 5 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#33691">Iª-IIae q. 5 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#33692">Iª-IIae q. 5 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#33693">Iª-IIae q. 5 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#33694">Iª-IIae q. 5 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#33695">Iª-IIae q. 5 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#33696">Iª-IIae q. 5 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#33697">Iª-IIae q. 5 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#33698">Iª-IIae q. 5 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#33699">Iª-IIae q. 5 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#33700">Iª-IIae q. 5 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#33701">Iª-IIae q. 5 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#33702">Iª-IIae q. 5 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#33703">Iª-IIae q. 5 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#33704">Iª-IIae q. 5 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#33705">Iª-IIae q. 5 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#33706">Iª-IIae q. 5 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#33707">Iª-IIae q. 5 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#33708">Iª-IIae q. 5 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#33709">Iª-IIae q. 5 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#33710">Iª-IIae q. 5 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#33711">Iª-IIae q. 5 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#33712">Iª-IIae q. 5 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#33713">Iª-IIae q. 5 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#33714">Iª-IIae q. 5 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#33715">Iª-IIae q. 5 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#33716">Iª-IIae q. 5 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#33717">Iª-IIae q. 5 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#33718">Iª-IIae q. 5 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#33719">Iª-IIae q. 5 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#33720">Iª-IIae q. 5 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#33721">Iª-IIae q. 5 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#33722">Iª-IIae q. 5 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#33723">Iª-IIae q. 5 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#33724">Iª-IIae q. 5 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#33725">Iª-IIae q. 5 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#33726">Iª-IIae q. 5 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#33727">Iª-IIae q. 5 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#33728">Iª-IIae q. 5 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#33729">Iª-IIae q. 5 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#33730">Iª-IIae q. 5 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#33731">Iª-IIae q. 5 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#33732">Iª-IIae q. 5 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#33733">Iª-IIae q. 5 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#33734">Iª-IIae q. 5 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#33735">Iª-IIae q. 5 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#33736">Iª-IIae q. 5 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#33737">Iª-IIae q. 5 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#33738">Iª-IIae q. 5 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#33739">Iª-IIae q. 5 a. 8 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#33740">Iª-IIae q. 5 a. 8 ad 3'); |
| 28 | 402 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 405 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 // --> |
| 28 | 407 //]]> |
| 408 </script><br /> | |
| 409 <hr /> | |
| 410 <br /></div> | |
| 411 <div class="D">Quaestio 1</div> | |
| 412 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 413 <p title="I-II q. 1 pr."><a name="33405"><span class="ref">[33405] | |
| 414 Iª-IIae q. 1 pr.</span></a> Ubi primo considerandum occurrit | |
| 415 de ultimo fine humanae vitae; et deinde de his per quae homo ad | |
| 416 hunc finem pervenire potest, vel ab eo deviare, ex fine enim | |
| 417 oportet accipere rationes eorum quae ordinantur ad finem. Et quia | |
| 418 ultimus finis humanae vitae ponitur esse beatitudo, oportet primo | |
| 419 considerare de ultimo fine in communi; deinde de beatitudine. Circa | |
| 420 primum quaeruntur octo. Primo, utrum hominis sit agere propter | |
| 421 finem. Secundo, utrum hoc sit proprium rationalis naturae. Tertio, | |
| 422 utrum actus hominis recipiant speciem a fine. Quarto, utrum sit | |
| 423 aliquis ultimus finis humanae vitae. Quinto, utrum unius hominis | |
| 424 possint esse plures ultimi fines. Sexto, utrum homo ordinet omnia | |
| 425 in ultimum finem. Septimo, utrum idem sit finis ultimus omnium | |
| 426 hominum. Octavo, utrum in illo ultimo fine omnes aliae creaturae | |
| 427 conveniant.</p> | |
| 428 <br /> | |
| 429 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 430 <p title="I-II q. 1 a. 1 arg. 1"><a name="33406"><span class= | |
| 431 "ref">[33406] Iª-IIae q. 1 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 432 sic proceditur. Videtur quod homini non conveniat agere propter | |
| 433 finem. Causa enim naturaliter prior est. Sed finis habet rationem | |
| 434 ultimi, ut ipsum nomen sonat. Ergo finis non habet rationem causae. | |
| 435 Sed propter illud agit homo, quod est causa actionis, cum haec | |
| 436 praepositio propter designet habitudinem causae. Ergo homini non | |
| 437 convenit agere propter finem.</p> | |
| 438 <p title="I-II q. 1 a. 1 arg. 2"><a name="33407"><span class= | |
| 439 "ref">[33407] Iª-IIae q. 1 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 440 illud quod est ultimus finis, non est propter finem. Sed in | |
| 441 quibusdam actiones sunt ultimus finis; ut patet per philosophum in | |
| 442 I Ethic. Ergo non omnia homo agit propter finem.</p> | |
| 443 <p title="I-II q. 1 a. 1 arg. 3"><a name="33408"><span class= | |
| 444 "ref">[33408] Iª-IIae q. 1 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 445 tunc videtur homo agere propter finem, quando deliberat. Sed multa | |
| 446 homo agit absque deliberatione, de quibus etiam quandoque nihil | |
| 447 cogitat; sicut cum aliquis movet pedem vel manum aliis intentus, | |
| 448 vel fricat barbam. Non ergo homo omnia agit propter finem.</p> | |
| 449 <p title="I-II q. 1 a. 1 s. c."><a name="33409"><span class= | |
| 450 "ref">[33409] Iª-IIae q. 1 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 451 omnia quae sunt in aliquo genere, derivantur a principio illius | |
| 452 generis. Sed finis est principium in operabilibus ab homine; ut | |
| 453 patet per philosophum in II Physic. Ergo homini convenit omnia | |
| 454 agere propter finem.</p> | |
| 455 <p title="I-II q. 1 a. 1 co."><a name="33410"><span class= | |
| 456 "ref">[33410] Iª-IIae q. 1 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 457 dicendum quod actionum quae ab homine aguntur, illae solae proprie | |
| 458 dicuntur humanae, quae sunt propriae hominis inquantum est homo. | |
| 459 Differt autem homo ab aliis irrationalibus creaturis in hoc, quod | |
| 460 est suorum actuum dominus. Unde illae solae actiones vocantur | |
| 461 proprie humanae, quarum homo est dominus. Est autem homo dominus | |
| 462 suorum actuum per rationem et voluntatem, unde et liberum arbitrium | |
| 463 esse dicitur facultas voluntatis et rationis. Illae ergo actiones | |
| 464 proprie humanae dicuntur, quae ex voluntate deliberata procedunt. | |
| 465 Si quae autem aliae actiones homini conveniant, possunt dici quidem | |
| 466 hominis actiones; sed non proprie humanae, cum non sint hominis | |
| 467 inquantum est homo. Manifestum est autem quod omnes actiones quae | |
| 468 procedunt ab aliqua potentia, causantur ab ea secundum rationem sui | |
| 469 obiecti. Obiectum autem voluntatis est finis et bonum. Unde oportet | |
| 470 quod omnes actiones humanae propter finem sint.</p> | |
| 471 <p title="I-II q. 1 a. 1 ad 1"><a name="33411"><span class= | |
| 472 "ref">[33411] Iª-IIae q. 1 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 473 dicendum quod finis, etsi sit postremus in executione, est tamen | |
| 474 primus in intentione agentis. Et hoc modo habet rationem | |
| 475 causae.</p> | |
| 476 <p title="I-II q. 1 a. 1 ad 2"><a name="33412"><span class= | |
| 477 "ref">[33412] Iª-IIae q. 1 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 478 dicendum quod, si qua actio humana sit ultimus finis, oportet eam | |
| 479 esse voluntariam, alias non esset humana, ut dictum est. Actio | |
| 480 autem aliqua dupliciter dicitur voluntaria, uno modo, quia | |
| 481 imperatur a voluntate, sicut ambulare vel loqui; alio modo, quia | |
| 482 elicitur a voluntate, sicut ipsum velle. Impossibile autem est quod | |
| 483 ipse actus a voluntate elicitus sit ultimus finis. Nam obiectum | |
| 484 voluntatis est finis, sicut obiectum visus est color, unde sicut | |
| 485 impossibile est quod primum visibile sit ipsum videre, quia omne | |
| 486 videre est alicuius obiecti visibilis; ita impossibile est quod | |
| 487 primum appetibile, quod est finis, sit ipsum velle. Unde | |
| 488 relinquitur quod, si qua actio humana sit ultimus finis, quod ipsa | |
| 489 sit imperata a voluntate. Et ita ibi aliqua actio hominis, ad minus | |
| 490 ipsum velle, est propter finem. Quidquid ergo homo faciat, verum | |
| 491 est dicere quod homo agit propter finem, etiam agendo actionem quae | |
| 492 est ultimus finis.</p> | |
| 493 <p title="I-II q. 1 a. 1 ad 3"><a name="33413"><span class= | |
| 494 "ref">[33413] Iª-IIae q. 1 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 495 dicendum quod huiusmodi actiones non sunt proprie humanae, quia non | |
| 496 procedunt ex deliberatione rationis, quae est proprium principium | |
| 497 humanorum actuum. Et ideo habent quidem finem imaginatum, non autem | |
| 498 per rationem praestitutum.</p> | |
| 499 <br /> | |
| 500 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 501 <p title="I-II q. 1 a. 2 arg. 1"><a name="33414"><span class= | |
| 502 "ref">[33414] Iª-IIae q. 1 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 503 sic proceditur. Videtur quod agere propter finem sit proprium | |
| 504 rationalis naturae. Homo enim, cuius est agere propter finem, | |
| 505 nunquam agit propter finem ignotum. Sed multa sunt quae non | |
| 506 cognoscunt finem, vel quia omnino carent cognitione, sicut | |
| 507 creaturae insensibiles; vel quia non apprehendunt rationem finis, | |
| 508 sicut bruta animalia. Videtur ergo proprium esse rationalis naturae | |
| 509 agere propter finem.</p> | |
| 510 <p title="I-II q. 1 a. 2 arg. 2"><a name="33415"><span class= | |
| 511 "ref">[33415] Iª-IIae q. 1 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 512 agere propter finem est ordinare suam actionem ad finem. Sed hoc | |
| 513 est rationis opus. Ergo non convenit his quae ratione carent.</p> | |
| 514 <p title="I-II q. 1 a. 2 arg. 3"><a name="33416"><span class= | |
| 515 "ref">[33416] Iª-IIae q. 1 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 516 bonum et finis est obiectum voluntatis. Sed voluntas in ratione | |
| 517 est, ut dicitur in III de anima. Ergo agere propter finem non est | |
| 518 nisi rationalis naturae.</p> | |
| 519 <p title="I-II q. 1 a. 2 s. c."><a name="33417"><span class= | |
| 520 "ref">[33417] Iª-IIae q. 1 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 521 est quod philosophus probat in II Physic., quod <i>non solum | |
| 522 intellectus, sed etiam natura agit propter finem</i>.</p> | |
| 523 <p title="I-II q. 1 a. 2 co."><a name="33418"><span class= | |
| 524 "ref">[33418] Iª-IIae q. 1 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 525 dicendum quod omnia agentia necesse est agere propter finem. | |
| 526 Causarum enim ad invicem ordinatarum, si prima subtrahatur, necesse | |
| 527 est alias subtrahi. Prima autem inter omnes causas est causa | |
| 528 finalis. Cuius ratio est, quia materia non consequitur formam nisi | |
| 529 secundum quod movetur ab agente, nihil enim reducit se de potentia | |
| 530 in actum. Agens autem non movet nisi ex intentione finis. Si enim | |
| 531 agens non esset determinatum ad aliquem effectum, non magis ageret | |
| 532 hoc quam illud, ad hoc ergo quod determinatum effectum producat, | |
| 533 necesse est quod determinetur ad aliquid certum, quod habet | |
| 534 rationem finis. Haec autem determinatio, sicut in rationali natura | |
| 535 fit per rationalem appetitum, qui dicitur voluntas; ita in aliis | |
| 536 fit per inclinationem naturalem, quae dicitur appetitus naturalis. | |
| 537 Tamen considerandum est quod aliquid sua actione vel motu tendit ad | |
| 538 finem dupliciter, uno modo, sicut seipsum ad finem movens, ut homo; | |
| 539 alio modo, sicut ab alio motum ad finem, sicut sagitta tendit ad | |
| 540 determinatum finem ex hoc quod movetur a sagittante, qui suam | |
| 541 actionem dirigit in finem. Illa ergo quae rationem habent, seipsa | |
| 542 movent ad finem, quia habent dominium suorum actuum per liberum | |
| 543 arbitrium, quod est facultas voluntatis et rationis. Illa vero quae | |
| 544 ratione carent, tendunt in finem per naturalem inclinationem, quasi | |
| 545 ab alio mota, non autem a seipsis, cum non cognoscant rationem | |
| 546 finis, et ideo nihil in finem ordinare possunt, sed solum in finem | |
| 547 ab alio ordinantur. Nam tota irrationalis natura comparatur ad Deum | |
| 548 sicut instrumentum ad agens principale, ut supra habitum est. Et | |
| 549 ideo proprium est naturae rationalis ut tendat in finem quasi se | |
| 550 agens vel ducens ad finem, naturae vero irrationalis, quasi ab alio | |
| 551 acta vel ducta, sive in finem apprehensum, sicut bruta animalia, | |
| 552 sive in finem non apprehensum, sicut ea quae omnino cognitione | |
| 553 carent.</p> | |
| 554 <p title="I-II q. 1 a. 2 ad 1"><a name="33419"><span class= | |
| 555 "ref">[33419] Iª-IIae q. 1 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 556 dicendum quod homo, quando per seipsum agit propter finem, | |
| 557 cognoscit finem, sed quando ab alio agitur vel ducitur, puta cum | |
| 558 agit ad imperium alterius, vel cum movetur altero impellente, non | |
| 559 est necessarium quod cognoscat finem. Et ita est in creaturis | |
| 560 irrationalibus.</p> | |
| 561 <p title="I-II q. 1 a. 2 ad 2"><a name="33420"><span class= | |
| 562 "ref">[33420] Iª-IIae q. 1 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 563 dicendum quod ordinare in finem est eius quod seipsum agit in | |
| 564 finem. Eius vero quod ab alio in finem agitur, est ordinari in | |
| 565 finem. Quod potest esse irrationalis naturae, sed ab aliquo | |
| 566 rationem habente.</p> | |
| 567 <p title="I-II q. 1 a. 2 ad 3"><a name="33421"><span class= | |
| 568 "ref">[33421] Iª-IIae q. 1 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 569 dicendum quod obiectum voluntatis est finis et bonum in universali. | |
| 570 Unde non potest esse voluntas in his quae carent ratione et | |
| 571 intellectu, cum non possint apprehendere universale, sed est in eis | |
| 572 appetitus naturalis vel sensitivus, determinatus ad aliquod bonum | |
| 573 particulare. Manifestum autem est quod particulares causae moventur | |
| 574 a causa universali, sicut rector civitatis, qui intendit bonum | |
| 575 commune, movet suo imperio omnia particularia officia civitatis. Et | |
| 576 ideo necesse est quod omnia quae carent ratione, moveantur in fines | |
| 577 particulares ab aliqua voluntate rationali, quae se extendit in | |
| 578 bonum universale, scilicet a voluntate divina.</p> | |
| 579 <br /> | |
| 580 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 581 <p title="I-II q. 1 a. 3 arg. 1"><a name="33422"><span class= | |
| 582 "ref">[33422] Iª-IIae q. 1 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 583 sic proceditur. Videtur quod actus humani non recipiant speciem a | |
| 584 fine. Finis enim est causa extrinseca. Sed unumquodque habet | |
| 585 speciem ab aliquo principio intrinseco. Ergo actus humani non | |
| 586 recipiunt speciem a fine.</p> | |
| 587 <p title="I-II q. 1 a. 3 arg. 2"><a name="33423"><span class= | |
| 588 "ref">[33423] Iª-IIae q. 1 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 589 illud quod dat speciem, oportet esse prius. Sed finis est posterior | |
| 590 in esse. Ergo actus humanus non habet speciem a fine.</p> | |
| 591 <p title="I-II q. 1 a. 3 arg. 3"><a name="33424"><span class= | |
| 592 "ref">[33424] Iª-IIae q. 1 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 593 idem non potest esse nisi in una specie. Sed eundem numero actum | |
| 594 contingit ordinari ad diversos fines. Ergo finis non dat speciem | |
| 595 actibus humanis.</p> | |
| 596 <p title="I-II q. 1 a. 3 s. c."><a name="33425"><span class= | |
| 597 "ref">[33425] Iª-IIae q. 1 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 598 est quod dicit Augustinus, in libro de moribus Ecclesiae et | |
| 599 Manichaeorum, <i>secundum quod finis est culpabilis vel laudabilis, | |
| 600 secundum hoc sunt opera nostra culpabilia vel laudabilia</i>.</p> | |
| 601 <p title="I-II q. 1 a. 3 co."><a name="33426"><span class= | |
| 602 "ref">[33426] Iª-IIae q. 1 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 603 dicendum quod unumquodque sortitur speciem secundum actum, et non | |
| 604 secundum potentiam, unde ea quae sunt composita ex materia et | |
| 605 forma, constituuntur in suis speciebus per proprias formas. Et hoc | |
| 606 etiam considerandum est in motibus propriis. Cum enim motus | |
| 607 quodammodo distinguatur per actionem et passionem, utrumque horum | |
| 608 ab actu speciem sortitur, actio quidem ab actu qui est principium | |
| 609 agendi; passio vero ab actu qui est terminus motus. Unde calefactio | |
| 610 actio nihil aliud est quam motio quaedam a calore procedens, | |
| 611 calefactio vero passio nihil aliud est quam motus ad calorem, | |
| 612 definitio autem manifestat rationem speciei. Et utroque modo actus | |
| 613 humani, sive considerentur per modum actionum, sive per modum | |
| 614 passionum, a fine speciem sortiuntur. Utroque enim modo possunt | |
| 615 considerari actus humani, eo quod homo movet seipsum, et movetur a | |
| 616 seipso. Dictum est autem supra quod actus dicuntur humani, | |
| 617 inquantum procedunt a voluntate deliberata. Obiectum autem | |
| 618 voluntatis est bonum et finis. Et ideo manifestum est quod | |
| 619 principium humanorum actuum, inquantum sunt humani, est finis. Et | |
| 620 similiter est terminus eorundem, nam id ad quod terminatur actus | |
| 621 humanus, est id quod voluntas intendit tanquam finem; sicut in | |
| 622 agentibus naturalibus forma generati est conformis formae | |
| 623 generantis. Et quia, ut Ambrosius dicit, super Lucam, <i>mores | |
| 624 proprie dicuntur humani</i>, actus morales proprie speciem | |
| 625 sortiuntur ex fine, nam idem sunt actus morales et actus | |
| 626 humani.</p> | |
| 627 <p title="I-II q. 1 a. 3 ad 1"><a name="33427"><span class= | |
| 628 "ref">[33427] Iª-IIae q. 1 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 629 dicendum quod finis non est omnino aliquid extrinsecum ab actu, | |
| 630 quia comparatur ad actum ut principium vel terminus; et hoc ipsum | |
| 631 est de ratione actus, ut scilicet sit ab aliquo, quantum ad | |
| 632 actionem, et ut sit ad aliquid, quantum ad passionem.</p> | |
| 633 <p title="I-II q. 1 a. 3 ad 2"><a name="33428"><span class= | |
| 634 "ref">[33428] Iª-IIae q. 1 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 635 dicendum quod finis secundum quod est prior in intentione, ut | |
| 636 dictum est, secundum hoc pertinet ad voluntatem. Et hoc modo dat | |
| 637 speciem actui humano sive morali.</p> | |
| 638 <p title="I-II q. 1 a. 3 ad 3"><a name="33429"><span class= | |
| 639 "ref">[33429] Iª-IIae q. 1 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 640 dicendum quod idem actus numero, secundum quod semel egreditur ab | |
| 641 agente, non ordinatur nisi ad unum finem proximum, a quo habet | |
| 642 speciem, sed potest ordinari ad plures fines remotos, quorum unus | |
| 643 est finis alterius. Possibile tamen est quod unus actus secundum | |
| 644 speciem naturae, ordinetur ad diversos fines voluntatis, sicut hoc | |
| 645 ipsum quod est occidere hominem, quod est idem secundum speciem | |
| 646 naturae, potest ordinari sicut in finem ad conservationem | |
| 647 iustitiae, et ad satisfaciendum irae. Et ex hoc erunt diversi actus | |
| 648 secundum speciem moris, quia uno modo erit actus virtutis, alio | |
| 649 modo erit actus vitii. Non enim motus recipit speciem ab eo quod | |
| 650 est terminus per accidens, sed solum ab eo quod est terminus per | |
| 651 se. Fines autem morales accidunt rei naturali; et e converso ratio | |
| 652 naturalis finis accidit morali. Et ideo nihil prohibet actus qui | |
| 653 sunt iidem secundum speciem naturae, esse diversos secundum speciem | |
| 654 moris, et e converso.</p> | |
| 655 <br /> | |
| 656 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 657 <p title="I-II q. 1 a. 4 arg. 1"><a name="33430"><span class= | |
| 658 "ref">[33430] Iª-IIae q. 1 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 659 sic proceditur. Videtur quod non sit aliquis ultimus finis humanae | |
| 660 vitae, sed procedatur in finibus in infinitum. Bonum enim, secundum | |
| 661 suam rationem, est diffusivum sui; ut patet per Dionysium, IV cap. | |
| 662 de Div. Nom. Si ergo quod procedit ex bono, ipsum etiam est bonum, | |
| 663 oportet quod illud bonum diffundat aliud bonum, et sic processus | |
| 664 boni est in infinitum. Sed bonum habet rationem finis. Ergo in | |
| 665 finibus est processus in infinitum.</p> | |
| 666 <p title="I-II q. 1 a. 4 arg. 2"><a name="33431"><span class= | |
| 667 "ref">[33431] Iª-IIae q. 1 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 668 ea quae sunt rationis, in infinitum multiplicari possunt, unde et | |
| 669 mathematicae quantitates in infinitum augentur. Species etiam | |
| 670 numerorum propter hoc sunt infinitae, quia, dato quolibet numero, | |
| 671 ratio alium maiorem excogitare potest. Sed desiderium finis | |
| 672 sequitur apprehensionem rationis. Ergo videtur quod etiam in | |
| 673 finibus procedatur in infinitum.</p> | |
| 674 <p title="I-II q. 1 a. 4 arg. 3"><a name="33432"><span class= | |
| 675 "ref">[33432] Iª-IIae q. 1 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 676 bonum et finis est obiectum voluntatis. Sed voluntas infinities | |
| 677 potest reflecti supra seipsam, possum enim velle aliquid, et velle | |
| 678 me velle illud, et sic in infinitum. Ergo in finibus humanae | |
| 679 voluntatis proceditur in infinitum, et non est aliquis ultimus | |
| 680 finis humanae voluntatis.</p> | |
| 681 <p title="I-II q. 1 a. 4 s. c."><a name="33433"><span class= | |
| 682 "ref">[33433] Iª-IIae q. 1 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 683 est quod philosophus dicit, II Metaphys., quod <i>qui infinitum | |
| 684 faciunt, auferunt naturam boni</i>. Sed bonum est quod habet | |
| 685 rationem finis. Ergo contra rationem finis est quod procedatur in | |
| 686 infinitum. Necesse est ergo ponere unum ultimum finem.</p> | |
| 687 <p title="I-II q. 1 a. 4 co."><a name="33434"><span class= | |
| 688 "ref">[33434] Iª-IIae q. 1 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 689 dicendum quod, per se loquendo, impossibile est in finibus | |
| 690 procedere in infinitum, ex quacumque parte. In omnibus enim quae | |
| 691 per se habent ordinem ad invicem, oportet quod, remoto primo, | |
| 692 removeantur ea quae sunt ad primum. Unde philosophus probat, in | |
| 693 VIII Physic., quod non est possibile in causis moventibus procedere | |
| 694 in infinitum, quia iam non esset primum movens, quo subtracto alia | |
| 695 movere non possunt, cum non moveant nisi per hoc quod moventur a | |
| 696 primo movente. In finibus autem invenitur duplex ordo, scilicet | |
| 697 ordo intentionis, et ordo executionis, et in utroque ordine oportet | |
| 698 esse aliquid primum. Id enim quod est primum in ordine intentionis | |
| 699 est quasi principium movens appetitum, unde, subtracto principio, | |
| 700 appetitus a nullo moveretur. Id autem quod est principium in | |
| 701 executione, est unde incipit operatio, unde, isto principio | |
| 702 subtracto, nullus inciperet aliquid operari. Principium autem | |
| 703 intentionis est ultimus finis, principium autem executionis est | |
| 704 primum eorum quae sunt ad finem. Sic ergo ex neutra parte possibile | |
| 705 est in infinitum procedere, quia si non esset ultimus finis, nihil | |
| 706 appeteretur, nec aliqua actio terminaretur, nec etiam quiesceret | |
| 707 intentio agentis; si autem non esset primum in his quae sunt ad | |
| 708 finem, nullus inciperet aliquid operari, nec terminaretur | |
| 709 consilium, sed in infinitum procederet. Ea vero quae non habent | |
| 710 ordinem per se, sed per accidens sibi invicem coniunguntur, nihil | |
| 711 prohibet infinitatem habere, causae enim per accidens | |
| 712 indeterminatae sunt. Et hoc etiam modo contingit esse infinitatem | |
| 713 per accidens in finibus, et in his quae sunt ad finem.</p> | |
| 714 <p title="I-II q. 1 a. 4 ad 1"><a name="33435"><span class= | |
| 715 "ref">[33435] Iª-IIae q. 1 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 716 dicendum quod de ratione boni est quod aliquid ab ipso effluat, non | |
| 717 tamen quod ipsum ab alio procedat. Et ideo, cum bonum habeat | |
| 718 rationem finis, et primum bonum sit ultimus finis, ratio ista non | |
| 719 probat quod non sit ultimus finis; sed quod a fine primo supposito | |
| 720 procedatur in infinitum inferius versus ea quae sunt ad finem. Et | |
| 721 hoc quidem competeret, si consideraretur sola virtus primi boni, | |
| 722 quae est infinita. Sed quia primum bonum habet diffusionem secundum | |
| 723 intellectum, cuius est secundum aliquam certam formam profluere in | |
| 724 causata; aliquis certus modus adhibetur bonorum effluxui a primo | |
| 725 bono, a quo omnia alia bona participant virtutem diffusivam. Et | |
| 726 ideo diffusio bonorum non procedit in infinitum, sed, sicut dicitur | |
| 727 Sap. XI, Deus omnia disposuit in numero, pondere et mensura.</p> | |
| 728 <p title="I-II q. 1 a. 4 ad 2"><a name="33436"><span class= | |
| 729 "ref">[33436] Iª-IIae q. 1 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 730 dicendum quod in his quae sunt per se, ratio incipit a principiis | |
| 731 naturaliter notis, et ad aliquem terminum progreditur. Unde | |
| 732 philosophus probat, in I Poster., quod in demonstrationibus non est | |
| 733 processus in infinitum, quia in demonstrationibus attenditur ordo | |
| 734 aliquorum per se ad invicem connexorum, et non per accidens. In his | |
| 735 autem quae per accidens connectuntur, nihil prohibet rationem in | |
| 736 infinitum procedere. Accidit autem quantitati aut numero | |
| 737 praeexistenti, inquantum huiusmodi, quod ei addatur quantitas aut | |
| 738 unitas. Unde in huiusmodi nihil prohibet rationem procedere in | |
| 739 infinitum.</p> | |
| 740 <p title="I-II q. 1 a. 4 ad 3"><a name="33437"><span class= | |
| 741 "ref">[33437] Iª-IIae q. 1 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 742 dicendum quod illa multiplicatio actuum voluntatis reflexae supra | |
| 743 seipsam, per accidens se habet ad ordinem finium. Quod patet ex | |
| 744 hoc, quod circa unum et eundem finem indifferenter semel vel | |
| 745 pluries supra seipsam voluntas reflectitur.</p> | |
| 746 <br /> | |
| 747 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 748 <p title="I-II q. 1 a. 5 arg. 1"><a name="33438"><span class= | |
| 749 "ref">[33438] Iª-IIae q. 1 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 750 sic proceditur. Videtur quod possibile sit voluntatem unius hominis | |
| 751 in plura ferri simul, sicut in ultimos fines. Dicit enim | |
| 752 Augustinus, XIX de Civ. Dei, quod quidam ultimum hominis finem | |
| 753 posuerunt in quatuor, scilicet <i>in voluptate, in quiete, in | |
| 754 primis naturae, et in virtute</i>. Haec autem manifeste sunt plura. | |
| 755 Ergo unus homo potest constituere ultimum finem suae voluntatis in | |
| 756 multis.</p> | |
| 757 <p title="I-II q. 1 a. 5 arg. 2"><a name="33439"><span class= | |
| 758 "ref">[33439] Iª-IIae q. 1 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 759 ea quae non opponuntur ad invicem, se invicem non excludunt. Sed | |
| 760 multa inveniuntur in rebus quae sibi invicem non opponuntur. Ergo | |
| 761 si unum ponatur ultimus finis voluntatis, non propter hoc alia | |
| 762 excluduntur.</p> | |
| 763 <p title="I-II q. 1 a. 5 arg. 3"><a name="33440"><span class= | |
| 764 "ref">[33440] Iª-IIae q. 1 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 765 voluntas per hoc quod constituit ultimum finem in aliquo, suam | |
| 766 liberam potentiam non amittit. Sed antequam constitueret ultimum | |
| 767 finem suum in illo, puta in voluptate, poterat constituere finem | |
| 768 suum ultimum in alio, puta in divitiis. Ergo etiam postquam | |
| 769 constituit aliquis ultimum finem suae voluntatis in voluptate, | |
| 770 potest simul constituere ultimum finem in divitiis. Ergo possibile | |
| 771 est voluntatem unius hominis simul ferri in diversa, sicut in | |
| 772 ultimos fines.</p> | |
| 773 <p title="I-II q. 1 a. 5 s. c."><a name="33441"><span class= | |
| 774 "ref">[33441] Iª-IIae q. 1 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 775 illud in quo quiescit aliquis sicut in ultimo fine, hominis | |
| 776 affectui dominatur, quia ex eo totius vitae suae regulas accipit. | |
| 777 Unde de gulosis dicitur Philipp. III, <i>quorum Deus venter | |
| 778 est</i>, quia scilicet constituunt ultimum finem in deliciis | |
| 779 ventris. Sed sicut dicitur Matth. VI, <i>nemo potest duobus dominis | |
| 780 servire</i>, ad invicem scilicet non ordinatis. Ergo impossibile | |
| 781 est esse plures ultimos fines unius hominis ad invicem non | |
| 782 ordinatos.</p> | |
| 783 <p title="I-II q. 1 a. 5 co."><a name="33442"><span class= | |
| 784 "ref">[33442] Iª-IIae q. 1 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 785 dicendum quod impossibile est quod voluntas unius hominis simul se | |
| 786 habeat ad diversa, sicut ad ultimos fines. Cuius ratio potest | |
| 787 triplex assignari. Prima est quia, cum unumquodque appetat suam | |
| 788 perfectionem, illud appetit aliquis ut ultimum finem, quod appetit, | |
| 789 ut bonum perfectum et completivum sui ipsius. Unde Augustinus | |
| 790 dicit, XIX de Civ. Dei, <i>finem boni nunc dicimus, non quod | |
| 791 consumatur ut non sit, sed quod perficiatur ut plenum sit</i>. | |
| 792 Oportet igitur quod ultimus finis ita impleat totum hominis | |
| 793 appetitum, quod nihil extra ipsum appetendum relinquatur. Quod esse | |
| 794 non potest, si aliquid extraneum ad ipsius perfectionem requiratur. | |
| 795 Unde non potest esse quod in duo sic tendat appetitus, ac si | |
| 796 utrumque sit bonum perfectum ipsius. Secunda ratio est quia, sicut | |
| 797 in processu rationis principium est id quod naturaliter | |
| 798 cognoscitur, ita in processu rationalis appetitus, qui est | |
| 799 voluntas, oportet esse principium id quod naturaliter desideratur. | |
| 800 Hoc autem oportet esse unum, quia natura non tendit nisi ad unum. | |
| 801 Principium autem in processu rationalis appetitus est ultimus | |
| 802 finis. Unde oportet id in quod tendit voluntas sub ratione ultimi | |
| 803 finis, esse unum. Tertia ratio est quia, cum actiones voluntarie ex | |
| 804 fine speciem sortiantur, sicut supra habitum est, oportet quod a | |
| 805 fine ultimo, qui est communis, sortiantur rationem generis, sicut | |
| 806 et naturalia ponuntur in genere secundum formalem rationem | |
| 807 communem. Cum igitur omnia appetibilia voluntatis, inquantum | |
| 808 huiusmodi, sint unius generis, oportet ultimum finem esse unum. Et | |
| 809 praecipue quia in quolibet genere est unum primum principium, | |
| 810 ultimus autem finis habet rationem primi principii, ut dictum est. | |
| 811 Sicut autem se habet ultimus finis hominis simpliciter ad totum | |
| 812 humanum genus, ita se habet ultimus finis huius hominis ad hunc | |
| 813 hominem. Unde oportet quod, sicut omnium hominum est naturaliter | |
| 814 unus finis ultimus, ita huius hominis voluntas in uno ultimo fine | |
| 815 statuatur.</p> | |
| 816 <p title="I-II q. 1 a. 5 ad 1"><a name="33443"><span class= | |
| 817 "ref">[33443] Iª-IIae q. 1 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 818 dicendum quod omnia illa plura accipiebantur in ratione unius boni | |
| 819 perfecti ex his constituti, ab his qui in eis ultimum finem | |
| 820 ponebant.</p> | |
| 821 <p title="I-II q. 1 a. 5 ad 2"><a name="33444"><span class= | |
| 822 "ref">[33444] Iª-IIae q. 1 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 823 dicendum quod, etsi plura accipi possint quae ad invicem | |
| 824 oppositionem non habeant, tamen bono perfecto opponitur quod sit | |
| 825 aliquid de perfectione rei extra ipsum.</p> | |
| 826 <p title="I-II q. 1 a. 5 ad 3"><a name="33445"><span class= | |
| 827 "ref">[33445] Iª-IIae q. 1 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 828 dicendum quod potestas voluntatis non habet ut faciat opposita esse | |
| 829 simul. Quod contingeret, si tenderet in plura disparata sicut in | |
| 830 ultimos fines, ut ex dictis patet.</p> | |
| 831 <br /> | |
| 832 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 833 <p title="I-II q. 1 a. 6 arg. 1"><a name="33446"><span class= | |
| 834 "ref">[33446] Iª-IIae q. 1 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 835 sic proceditur. Videtur quod non omnia quaecumque homo vult, | |
| 836 propter ultimum finem velit. Ea enim quae ad finem ultimum | |
| 837 ordinantur, seriosa dicuntur, quasi utilia. Sed iocosa a seriis | |
| 838 distinguuntur. Ergo ea quae homo iocose agit, non ordinat in | |
| 839 ultimum finem.</p> | |
| 840 <p title="I-II q. 1 a. 6 arg. 2"><a name="33447"><span class= | |
| 841 "ref">[33447] Iª-IIae q. 1 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 842 philosophus dicit, in principio Metaphys., quod scientiae | |
| 843 speculativae propter seipsas quaeruntur. Nec tamen potest dici quod | |
| 844 quaelibet earum sit ultimus finis. Ergo non omnia quae homo | |
| 845 appetit, appetit propter ultimum finem.</p> | |
| 846 <p title="I-II q. 1 a. 6 arg. 3"><a name="33448"><span class= | |
| 847 "ref">[33448] Iª-IIae q. 1 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 848 quicumque ordinat aliquid in finem aliquem, cogitat de illo fine. | |
| 849 Sed non semper homo cogitat de ultimo fine in omni eo quod appetit | |
| 850 aut facit. Non ergo omnia homo appetit aut facit propter ultimum | |
| 851 finem.</p> | |
| 852 <p title="I-II q. 1 a. 6 s. c."><a name="33449"><span class= | |
| 853 "ref">[33449] Iª-IIae q. 1 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 854 est quod dicit Augustinus, XIX de Civ. Dei, <i>illud est finis boni | |
| 855 nostri, propter quod amantur cetera, illud autem propter | |
| 856 seipsum</i>.</p> | |
| 857 <p title="I-II q. 1 a. 6 co."><a name="33450"><span class= | |
| 858 "ref">[33450] Iª-IIae q. 1 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 859 dicendum quod necesse est quod omnia quae homo appetit, appetat | |
| 860 propter ultimum finem. Et hoc apparet duplici ratione. Primo | |
| 861 quidem, quia quidquid homo appetit, appetit sub ratione boni. Quod | |
| 862 quidem si non appetitur ut bonum perfectum, quod est ultimus finis, | |
| 863 necesse est ut appetatur ut tendens in bonum perfectum, quia semper | |
| 864 inchoatio alicuius ordinatur ad consummationem ipsius; sicut patet | |
| 865 tam in his quae fiunt a natura, quam in his quae fiunt ab arte. Et | |
| 866 ideo omnis inchoatio perfectionis ordinatur in perfectionem | |
| 867 consummatam, quae est per ultimum finem. Secundo, quia ultimus | |
| 868 finis hoc modo se habet in movendo appetitum, sicut se habet in | |
| 869 aliis motionibus primum movens. Manifestum est autem quod causae | |
| 870 secundae moventes non movent nisi secundum quod moventur a primo | |
| 871 movente. Unde secunda appetibilia non movent appetitum nisi in | |
| 872 ordine ad primum appetibile, quod est ultimus finis.</p> | |
| 873 <p title="I-II q. 1 a. 6 ad 1"><a name="33451"><span class= | |
| 874 "ref">[33451] Iª-IIae q. 1 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 875 dicendum quod actiones ludicrae non ordinantur ad aliquem finem | |
| 876 extrinsecum; sed tamen ordinantur ad bonum ipsius ludentis, prout | |
| 877 sunt delectantes vel requiem praestantes. Bonum autem consummatum | |
| 878 hominis est ultimus finis eius.</p> | |
| 879 <p title="I-II q. 1 a. 6 ad 2"><a name="33452"><span class= | |
| 880 "ref">[33452] Iª-IIae q. 1 a. 6 ad 2</span></a> Et similiter | |
| 881 dicendum ad secundum, de scientia speculativa; quae appetitur ut | |
| 882 bonum quoddam speculantis, quod comprehenditur sub bono completo et | |
| 883 perfecto, quod est ultimus finis.</p> | |
| 884 <p title="I-II q. 1 a. 6 ad 3"><a name="33453"><span class= | |
| 885 "ref">[33453] Iª-IIae q. 1 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 886 dicendum quod non oportet ut semper aliquis cogitet de ultimo fine, | |
| 887 quandocumque aliquid appetit vel operatur, sed virtus primae | |
| 888 intentionis, quae est respectu ultimi finis, manet in quolibet | |
| 889 appetitu cuiuscumque rei, etiam si de ultimo fine actu non | |
| 890 cogitetur. Sicut non oportet quod qui vadit per viam, in quolibet | |
| 891 passu cogitet de fine.</p> | |
| 892 <br /> | |
| 893 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 894 <p title="I-II q. 1 a. 7 arg. 1"><a name="33454"><span class= | |
| 895 "ref">[33454] Iª-IIae q. 1 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 896 sic proceditur. Videtur quod non omnium hominum sit unus finis | |
| 897 ultimus. Maxime enim videtur hominis ultimus finis esse | |
| 898 incommutabile bonum. Sed quidam avertuntur ab incommutabili bono, | |
| 899 peccando. Non ergo omnium hominum est unus ultimus finis.</p> | |
| 900 <p title="I-II q. 1 a. 7 arg. 2"><a name="33455"><span class= | |
| 901 "ref">[33455] Iª-IIae q. 1 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 902 secundum ultimum finem tota vita hominis regulatur. Si igitur esset | |
| 903 unus ultimus finis omnium hominum, sequeretur quod in hominibus non | |
| 904 essent diversa studia vivendi. Quod patet esse falsum.</p> | |
| 905 <p title="I-II q. 1 a. 7 arg. 3"><a name="33456"><span class= | |
| 906 "ref">[33456] Iª-IIae q. 1 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 907 finis est actionis terminus. Actiones autem sunt singularium. | |
| 908 Homines autem, etsi conveniant in natura speciei, tamen differunt | |
| 909 secundum ea quae ad individua pertinent. Non ergo omnium hominum | |
| 910 est unus ultimus finis.</p> | |
| 911 <p title="I-II q. 1 a. 7 s. c."><a name="33457"><span class= | |
| 912 "ref">[33457] Iª-IIae q. 1 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 913 est quod Augustinus dicit, XIII de Trin., quod omnes homines | |
| 914 conveniunt in appetendo ultimum finem, qui est beatitudo.</p> | |
| 915 <p title="I-II q. 1 a. 7 co."><a name="33458"><span class= | |
| 916 "ref">[33458] Iª-IIae q. 1 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 917 dicendum quod de ultimo fine possumus loqui dupliciter, uno modo, | |
| 918 secundum rationem ultimi finis; alio modo, secundum id in quo finis | |
| 919 ultimi ratio invenitur. Quantum igitur ad rationem ultimi finis, | |
| 920 omnes conveniunt in appetitu finis ultimi, quia omnes appetunt suam | |
| 921 perfectionem adimpleri, quae est ratio ultimi finis, ut dictum est. | |
| 922 Sed quantum ad id in quo ista ratio invenitur, non omnes homines | |
| 923 conveniunt in ultimo fine, nam quidam appetunt divitias tanquam | |
| 924 consummatum bonum, quidam autem voluptatem, quidam vero quodcumque | |
| 925 aliud. Sicut et omni gustui delectabile est dulce, sed quibusdam | |
| 926 maxime delectabilis est dulcedo vini, quibusdam dulcedo mellis, aut | |
| 927 alicuius talium. Illud tamen dulce oportet esse simpliciter melius | |
| 928 delectabile, in quo maxime delectatur qui habet optimum gustum. Et | |
| 929 similiter illud bonum oportet esse completissimum, quod tanquam | |
| 930 ultimum finem appetit habens affectum bene dispositum.</p> | |
| 931 <p title="I-II q. 1 a. 7 ad 1"><a name="33459"><span class= | |
| 932 "ref">[33459] Iª-IIae q. 1 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 933 dicendum quod illi qui peccant, avertuntur ab eo in quo vere | |
| 934 invenitur ratio ultimi finis, non autem ab ipsa ultimi finis | |
| 935 intentione, quam quaerunt falso in aliis rebus.</p> | |
| 936 <p title="I-II q. 1 a. 7 ad 2"><a name="33460"><span class= | |
| 937 "ref">[33460] Iª-IIae q. 1 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 938 dicendum quod diversa studia vivendi contingunt in hominibus | |
| 939 propter diversas res in quibus quaeritur ratio summi boni.</p> | |
| 940 <p title="I-II q. 1 a. 7 ad 3"><a name="33461"><span class= | |
| 941 "ref">[33461] Iª-IIae q. 1 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 942 dicendum quod, etsi actiones sint singularium, tamen primum | |
| 943 principium agendi in eis est natura, quae tendit ad unum, ut dictum | |
| 944 est.</p> | |
| 945 <br /> | |
| 946 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 947 <p title="I-II q. 1 a. 8 arg. 1"><a name="33462"><span class= | |
| 948 "ref">[33462] Iª-IIae q. 1 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 949 sic proceditur. Videtur quod in ultimo fine hominis etiam omnia | |
| 950 alia conveniant. Finis enim respondet principio. Sed illud quod est | |
| 951 principium hominum, scilicet Deus, est etiam principium omnium | |
| 952 aliorum. Ergo in ultimo fine hominis omnia alia communicant.</p> | |
| 953 <p title="I-II q. 1 a. 8 arg. 2"><a name="33463"><span class= | |
| 954 "ref">[33463] Iª-IIae q. 1 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 955 Dionysius dicit, in libro de Div. Nom., quod <i>Deus convertit | |
| 956 omnia ad seipsum, tanquam ad ultimum finem</i>. Sed ipse est etiam | |
| 957 ultimus finis hominis, quia solo ipso fruendum est, ut Augustinus | |
| 958 dicit. Ergo in fine ultimo hominis etiam alia conveniunt.</p> | |
| 959 <p title="I-II q. 1 a. 8 arg. 3"><a name="33464"><span class= | |
| 960 "ref">[33464] Iª-IIae q. 1 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 961 finis ultimus hominis est obiectum voluntatis. Sed obiectum | |
| 962 voluntatis est bonum universale, quod est finis omnium. Ergo | |
| 963 necesse est quod in ultimo fine hominis omnia conveniant.</p> | |
| 964 <p title="I-II q. 1 a. 8 s. c."><a name="33465"><span class= | |
| 965 "ref">[33465] Iª-IIae q. 1 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 966 est quod ultimus finis hominum est beatitudo; quam omnes appetunt, | |
| 967 ut Augustinus dicit. <i>Sed non cadit in animalia rationis expertia | |
| 968 ut beata sint</i>, sicut Augustinus dicit in libro octoginta trium | |
| 969 quaest. Non ergo in ultimo fine hominis alia conveniunt.</p> | |
| 970 <p title="I-II q. 1 a. 8 co."><a name="33466"><span class= | |
| 971 "ref">[33466] Iª-IIae q. 1 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 972 dicendum quod, sicut philosophus dicit in II Physic. et in V | |
| 973 Metaphys., finis dupliciter dicitur, scilicet cuius, et quo, idest | |
| 974 ipsa res in qua ratio boni invenitur, et usus sive adeptio illius | |
| 975 rei. Sicut si dicamus quod motus corporis gravis finis est vel | |
| 976 locus inferior ut res, vel hoc quod est esse in loco inferiori, ut | |
| 977 usus, et finis avari est vel pecunia ut res, vel possessio pecuniae | |
| 978 ut usus. Si ergo loquamur de ultimo fine hominis quantum ad ipsam | |
| 979 rem quae est finis, sic in ultimo fine hominis omnia alia | |
| 980 conveniunt, quia Deus est ultimus finis hominis et omnium aliarum | |
| 981 rerum. Si autem loquamur de ultimo fine hominis quantum ad | |
| 982 consecutionem finis, sic in hoc fine hominis non communicant | |
| 983 creaturae irrationales. Nam homo et aliae rationales creaturae | |
| 984 consequuntur ultimum finem cognoscendo et amando Deum, quod non | |
| 985 competit aliis creaturis, quae adipiscuntur ultimum finem inquantum | |
| 986 participant aliquam similitudinem Dei, secundum quod sunt, vel | |
| 987 vivunt, vel etiam cognoscunt.</p> | |
| 988 <p title="I-II q. 1 a. 8 ad arg."><a name="33467"><span class= | |
| 989 "ref">[33467] Iª-IIae q. 1 a. 8 ad arg.</span></a> Et per hoc | |
| 990 patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 991 <br /> | |
| 992 <div class="D">Quaestio 2</div> | |
| 993 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 994 <p title="I-II q. 2 pr."><a name="33468"><span class="ref">[33468] | |
| 995 Iª-IIae q. 2 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 996 beatitudine, nam beatitudo nominat adeptionem ultimi finis. Primo | |
| 997 quidem, in quibus sit; secundo, quid sit; tertio, qualiter eam | |
| 998 consequi possimus. Circa primum quaeruntur octo. Primo, utrum | |
| 999 beatitudo consistat in divitiis. Secundo, utrum in honoribus. | |
| 1000 Tertio, utrum in fama, sive in gloria. Quarto, utrum in potestate. | |
| 1001 Quinto, utrum in aliquo corporis bono. Sexto, utrum in voluptate. | |
| 1002 Septimo, utrum in aliquo bono animae. Octavo, utrum in aliquo bono | |
| 1003 creato.</p> | |
| 1004 <br /> | |
| 1005 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1006 <p title="I-II q. 2 a. 1 arg. 1"><a name="33469"><span class= | |
| 1007 "ref">[33469] Iª-IIae q. 2 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1008 sic proceditur. Videtur quod beatitudo hominis in divitiis | |
| 1009 consistat. Cum enim beatitudo sit ultimus finis hominis, in eo | |
| 1010 consistit quod maxime in hominis affectu dominatur. Huiusmodi autem | |
| 1011 sunt divitiae, dicitur enim Eccle. X, <i>pecuniae obediunt | |
| 1012 omnia</i>. Ergo in divitiis beatitudo hominis consistit.</p> | |
| 1013 <p title="I-II q. 2 a. 1 arg. 2"><a name="33470"><span class= | |
| 1014 "ref">[33470] Iª-IIae q. 2 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1015 secundum Boetium, in III de Consol., <i>beatitudo est status omnium | |
| 1016 bonorum aggregatione perfectus</i>. Sed in pecuniis omnia possideri | |
| 1017 videntur, quia, ut philosophus dicit in V Ethic., ad hoc nummus est | |
| 1018 inventus, ut sit quasi fideiussor habendi pro eo quodcumque homo | |
| 1019 voluerit. Ergo in divitiis beatitudo consistit.</p> | |
| 1020 <p title="I-II q. 2 a. 1 arg. 3"><a name="33471"><span class= | |
| 1021 "ref">[33471] Iª-IIae q. 2 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1022 desiderium summi boni, cum nunquam deficiat, videtur esse | |
| 1023 infinitum. Sed hoc maxime in divitiis invenitur, quia <i>avarus non | |
| 1024 implebitur pecunia</i>, ut dicitur Eccle. V. Ergo in divitiis | |
| 1025 beatitudo consistit.</p> | |
| 1026 <p title="I-II q. 2 a. 1 s. c."><a name="33472"><span class= | |
| 1027 "ref">[33472] Iª-IIae q. 2 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1028 bonum hominis in retinendo beatitudinem magis consistit quam in | |
| 1029 emittendo ipsam. Sed sicut Boetius in II de Consol. dicit, | |
| 1030 <i>divitiae effundendo, magis quam coacervando, melius nitent, | |
| 1031 siquidem avaritia semper odiosos, claros largitas facit</i>. Ergo | |
| 1032 in divitiis beatitudo non consistit.</p> | |
| 1033 <p title="I-II q. 2 a. 1 co."><a name="33473"><span class= | |
| 1034 "ref">[33473] Iª-IIae q. 2 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1035 dicendum quod impossibile est beatitudinem hominis in divitiis | |
| 1036 consistere. Sunt enim duplices divitiae, ut philosophus dicit in I | |
| 1037 Polit., scilicet naturales, et artificiales. Naturales quidem | |
| 1038 divitiae sunt, quibus homini subvenitur ad defectus naturales | |
| 1039 tollendos, sicut cibus, potus, vestimenta, vehicula et habitacula, | |
| 1040 et alia huiusmodi. Divitiae autem artificiales sunt, quibus | |
| 1041 secundum se natura non iuvatur, ut denarii; sed ars humana eos | |
| 1042 adinvenit propter facilitatem commutationis, ut sint quasi mensura | |
| 1043 quaedam rerum venalium. Manifestum est autem quod in divitiis | |
| 1044 naturalibus beatitudo hominis esse non potest. Quaeruntur enim | |
| 1045 huiusmodi divitiae propter aliud, scilicet ad sustentandam naturam | |
| 1046 hominis, et ideo non possunt esse ultimus finis hominis, sed magis | |
| 1047 ordinantur ad hominem sicut ad finem. Unde in ordine naturae omnia | |
| 1048 huiusmodi sunt infra hominem, et propter hominem facta; secundum | |
| 1049 illud Psalmi VIII, <i>omnia subiecisti sub pedibus eius</i>. | |
| 1050 Divitiae autem artificiales non quaeruntur nisi propter naturales, | |
| 1051 non enim quaererentur, nisi quia per eas emuntur res ad usum vitae | |
| 1052 necessariae. Unde multo minus habent rationem ultimi finis. | |
| 1053 Impossibile est igitur beatitudinem, quae est ultimus finis | |
| 1054 hominis, in divitiis esse.</p> | |
| 1055 <p title="I-II q. 2 a. 1 ad 1"><a name="33474"><span class= | |
| 1056 "ref">[33474] Iª-IIae q. 2 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1057 dicendum quod omnia corporalia obediunt pecuniae, quantum ad | |
| 1058 multitudinem stultorum, qui sola corporalia bona cognoscunt, quae | |
| 1059 pecunia acquiri possunt. Iudicium autem de bonis humanis non debet | |
| 1060 sumi a stultis, sed a sapientibus, sicut et iudicium de saporibus | |
| 1061 ab his qui habent gustum bene dispositum.</p> | |
| 1062 <p title="I-II q. 2 a. 1 ad 2"><a name="33475"><span class= | |
| 1063 "ref">[33475] Iª-IIae q. 2 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1064 dicendum quod pecunia possunt haberi omnia venalia, non autem | |
| 1065 spiritualia, quae vendi non possunt. Unde dicitur Proverb. XVII, | |
| 1066 <i>quid prodest stulto divitias habere, cum sapientiam emere non | |
| 1067 possit?</i></p> | |
| 1068 <p title="I-II q. 2 a. 1 ad 3"><a name="33476"><span class= | |
| 1069 "ref">[33476] Iª-IIae q. 2 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1070 dicendum quod appetitus naturalium divitiarum non est infinitus, | |
| 1071 quia secundum certam mensuram naturae sufficiunt. Sed appetitus | |
| 1072 divitiarum artificialium est infinitus, quia deservit | |
| 1073 concupiscentiae inordinatae, quae non modificatur, ut patet per | |
| 1074 philosophum in I Polit. Aliter tamen est infinitum desiderium | |
| 1075 divitiarum, et desiderium summi boni. Nam summum bonum quanto | |
| 1076 perfectius possidetur, tanto ipsummet magis amatur, et alia | |
| 1077 contemnuntur, quia quanto magis habetur, magis cognoscitur. Et ideo | |
| 1078 dicitur Eccli. XXIV, <i>qui edunt me, adhuc esurient</i>. Sed in | |
| 1079 appetitu divitiarum, et quorumcumque temporalium bonorum, est e | |
| 1080 converso, nam quando iam habentur, ipsa contemnuntur, et alia | |
| 1081 appetuntur; secundum quod significatur Ioan. IV, cum dominus dicit, | |
| 1082 qui bibit <i>ex hac aqua</i>, per quam temporalia significantur, | |
| 1083 <i>sitiet iterum</i>. Et hoc ideo, quia eorum insufficientia magis | |
| 1084 cognoscitur cum habentur. Et ideo hoc ipsum ostendit eorum | |
| 1085 imperfectionem, et quod in eis summum bonum non consistit.</p> | |
| 1086 <br /> | |
| 1087 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1088 <p title="I-II q. 2 a. 2 arg. 1"><a name="33477"><span class= | |
| 1089 "ref">[33477] Iª-IIae q. 2 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1090 sic proceditur. Videtur quod beatitudo hominis in honoribus | |
| 1091 consistat. Beatitudo enim, sive felicitas, est praemium virtutis, | |
| 1092 ut philosophus dicit in I Ethic. Sed honor maxime videtur esse id | |
| 1093 quod est virtutis praemium, ut philosophus dicit in IV Ethic. Ergo | |
| 1094 in honore maxime consistit beatitudo.</p> | |
| 1095 <p title="I-II q. 2 a. 2 arg. 2"><a name="33478"><span class= | |
| 1096 "ref">[33478] Iª-IIae q. 2 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1097 illud quod convenit Deo et excellentissimis, maxime videtur esse | |
| 1098 beatitudo, quae est bonum perfectum. Sed huiusmodi est honor, ut | |
| 1099 philosophus dicit in IV Ethic. Et etiam I Tim. I, dicit apostolus, | |
| 1100 <i>soli Deo honor et gloria</i>. Ergo in honore consistit | |
| 1101 beatitudo.</p> | |
| 1102 <p title="I-II q. 2 a. 2 arg. 3"><a name="33479"><span class= | |
| 1103 "ref">[33479] Iª-IIae q. 2 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1104 illud quod est maxime desideratum ab hominibus, est beatitudo. Sed | |
| 1105 nihil videtur esse magis desiderabile ab hominibus quam honor, quia | |
| 1106 homines patiuntur iacturam in omnibus aliis rebus ne patiantur | |
| 1107 aliquod detrimentum sui honoris. Ergo in honore beatitudo | |
| 1108 consistit.</p> | |
| 1109 <p title="I-II q. 2 a. 2 s. c."><a name="33480"><span class= | |
| 1110 "ref">[33480] Iª-IIae q. 2 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1111 beatitudo est in beato. Honor autem non est in eo qui honoratur, | |
| 1112 sed magis in honorante, qui reverentiam exhibet honorato, ut | |
| 1113 philosophus dicit in I Ethic. Ergo in honore beatitudo non | |
| 1114 consistit.</p> | |
| 1115 <p title="I-II q. 2 a. 2 co."><a name="33481"><span class= | |
| 1116 "ref">[33481] Iª-IIae q. 2 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1117 dicendum quod impossibile est beatitudinem consistere in honore. | |
| 1118 Honor enim exhibetur alicui propter aliquam eius excellentiam; et | |
| 1119 ita est signum et testimonium quoddam illius excellentiae quae est | |
| 1120 in honorato. Excellentia autem hominis maxime attenditur secundum | |
| 1121 beatitudinem, quae est hominis bonum perfectum; et secundum partes | |
| 1122 eius, idest secundum illa bona quibus aliquid beatitudinis | |
| 1123 participatur. Et ideo honor potest quidem consequi beatitudinem, | |
| 1124 sed principaliter in eo beatitudo consistere non potest.</p> | |
| 1125 <p title="I-II q. 2 a. 2 ad 1"><a name="33482"><span class= | |
| 1126 "ref">[33482] Iª-IIae q. 2 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1127 dicendum quod, sicut philosophus ibidem dicit, honor non est | |
| 1128 praemium virtutis propter quod virtuosi operantur, sed accipiunt | |
| 1129 honorem ab hominibus loco praemii, quasi a non habentibus aliquid | |
| 1130 maius ad dandum. Verum autem praemium virtutis est ipsa beatitudo, | |
| 1131 propter quam virtuosi operantur. Si autem propter honorem | |
| 1132 operarentur, iam non esset virtus, sed magis ambitio.</p> | |
| 1133 <p title="I-II q. 2 a. 2 ad 2"><a name="33483"><span class= | |
| 1134 "ref">[33483] Iª-IIae q. 2 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1135 dicendum quod honor debetur Deo et excellentissimis, in signum vel | |
| 1136 testimonium excellentiae praeexistentis, non quod ipse honor faciat | |
| 1137 eos excellentes.</p> | |
| 1138 <p title="I-II q. 2 a. 2 ad 3"><a name="33484"><span class= | |
| 1139 "ref">[33484] Iª-IIae q. 2 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1140 dicendum quod ex naturali desiderio beatitudinis, quam consequitur | |
| 1141 honor, ut dictum est, contingit quod homines maxime honorem | |
| 1142 desiderant. Unde quaerunt homines maxime honorari a sapientibus, | |
| 1143 quorum iudicio credunt se esse excellentes vel felices.</p> | |
| 1144 <br /> | |
| 1145 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1146 <p title="I-II q. 2 a. 3 arg. 1"><a name="33485"><span class= | |
| 1147 "ref">[33485] Iª-IIae q. 2 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1148 sic proceditur. Videtur quod beatitudo hominis consistat in gloria. | |
| 1149 In eo enim videtur beatitudo consistere, quod redditur sanctis pro | |
| 1150 tribulationibus quas in mundo patiuntur. Huiusmodi autem est | |
| 1151 gloria, dicit enim apostolus, Rom. VIII, <i>non sunt condignae | |
| 1152 passiones huius temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in | |
| 1153 nobis</i>. Ergo beatitudo consistit in gloria.</p> | |
| 1154 <p title="I-II q. 2 a. 3 arg. 2"><a name="33486"><span class= | |
| 1155 "ref">[33486] Iª-IIae q. 2 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1156 bonum est diffusivum sui, ut patet per Dionysium, IV cap. de Div. | |
| 1157 Nom. Sed per gloriam bonum hominis maxime diffunditur in notitiam | |
| 1158 aliorum, quia gloria, ut Ambrosius dicit, nihil aliud est quam | |
| 1159 clara cum laude notitia. Ergo beatitudo hominis consistit in | |
| 1160 gloria.</p> | |
| 1161 <p title="I-II q. 2 a. 3 arg. 3"><a name="33487"><span class= | |
| 1162 "ref">[33487] Iª-IIae q. 2 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1163 beatitudo est stabilissimum bonorum. Hoc autem videtur esse fama | |
| 1164 vel gloria, quia per hanc quodammodo homines aeternitatem | |
| 1165 sortiuntur. Unde Boetius dicit, in libro de Consol., <i>vos | |
| 1166 immortalitatem vobis propagare videmini, cum futuri famam temporis | |
| 1167 cogitatis</i>. Ergo beatitudo hominis consistit in fama seu | |
| 1168 gloria.</p> | |
| 1169 <p title="I-II q. 2 a. 3 s. c."><a name="33488"><span class= | |
| 1170 "ref">[33488] Iª-IIae q. 2 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1171 beatitudo est verum hominis bonum. Sed famam seu gloriam contingit | |
| 1172 esse falsam, ut enim dicit Boetius, in libro III de Consol., | |
| 1173 <i>plures magnum saepe nomen falsis vulgi opinionibus abstulerunt. | |
| 1174 Quo quid turpius excogitari potest? Nam qui falso praedicantur, | |
| 1175 suis ipsi necesse est laudibus erubescant</i>. Non ergo beatitudo | |
| 1176 hominis consistit in fama seu gloria.</p> | |
| 1177 <p title="I-II q. 2 a. 3 co."><a name="33489"><span class= | |
| 1178 "ref">[33489] Iª-IIae q. 2 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1179 dicendum quod impossibile est beatitudinem hominis in fama seu | |
| 1180 gloria humana consistere. Nam gloria nihil aliud est quam clara | |
| 1181 notitia cum laude, ut Ambrosius dicit. Res autem cognita aliter | |
| 1182 comparatur ad cognitionem humanam, et aliter ad cognitionem | |
| 1183 divinam, humana enim cognitio a rebus cognitis causatur, sed divina | |
| 1184 cognitio est causa rerum cognitarum. Unde perfectio humani boni, | |
| 1185 quae beatitudo dicitur, non potest causari a notitia humana, sed | |
| 1186 magis notitia humana de beatitudine alicuius procedit et quodammodo | |
| 1187 causatur ab ipsa humana beatitudine, vel inchoata vel perfecta. Et | |
| 1188 ideo in fama vel in gloria non potest consistere hominis beatitudo. | |
| 1189 Sed bonum hominis dependet, sicut ex causa, ex cognitione Dei. Et | |
| 1190 ideo ex gloria quae est apud Deum, dependet beatitudo hominis sicut | |
| 1191 ex causa sua, secundum illud Psalmi XC, <i>eripiam eum, et | |
| 1192 glorificabo eum, longitudine dierum replebo eum, et ostendam illi | |
| 1193 salutare meum</i>. Est etiam aliud considerandum, quod humana | |
| 1194 notitia saepe fallitur, et praecipue in singularibus | |
| 1195 contingentibus, cuiusmodi sunt actus humani. Et ideo frequenter | |
| 1196 humana gloria fallax est. Sed quia Deus falli non potest, eius | |
| 1197 gloria semper vera est. Propter quod dicitur, II ad Cor. X, <i>ille | |
| 1198 probatus est, quem Deus commendat</i>.</p> | |
| 1199 <p title="I-II q. 2 a. 3 ad 1"><a name="33490"><span class= | |
| 1200 "ref">[33490] Iª-IIae q. 2 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1201 dicendum quod apostolus non loquitur ibi de gloria quae est ab | |
| 1202 hominibus, sed de gloria quae est a Deo coram Angelis eius. Unde | |
| 1203 dicitur Marc. VIII, <i>filius hominis confitebitur eum in gloria | |
| 1204 patris sui, coram Angelis eius</i>.</p> | |
| 1205 <p title="I-II q. 2 a. 3 ad 2"><a name="33491"><span class= | |
| 1206 "ref">[33491] Iª-IIae q. 2 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1207 dicendum quod bonum alicuius hominis quod per famam vel gloriam est | |
| 1208 in cognitione multorum, si cognitio quidem vera sit, oportet quod | |
| 1209 derivetur a bono existente in ipso homine, et sic praesupponit | |
| 1210 beatitudinem perfectam vel inchoatam. Si autem cognitio falsa sit, | |
| 1211 non concordat rei, et sic bonum non invenitur in eo cuius fama | |
| 1212 celebris habetur. Unde patet quod fama nullo modo potest facere | |
| 1213 hominem beatum.</p> | |
| 1214 <p title="I-II q. 2 a. 3 ad 3"><a name="33492"><span class= | |
| 1215 "ref">[33492] Iª-IIae q. 2 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1216 dicendum quod fama non habet stabilitatem, immo falso rumore de | |
| 1217 facili perditur. Et si stabilis aliquando perseveret, hoc est per | |
| 1218 accidens. Sed beatitudo habet per se stabilitatem, et semper.</p> | |
| 1219 <br /> | |
| 1220 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1221 <p title="I-II q. 2 a. 4 arg. 1"><a name="33493"><span class= | |
| 1222 "ref">[33493] Iª-IIae q. 2 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1223 sic proceditur. Videtur quod beatitudo consistat in potestate. | |
| 1224 Omnia enim appetunt assimilari Deo, tanquam ultimo fini et primo | |
| 1225 principio. Sed homines qui in potestatibus sunt, propter | |
| 1226 similitudinem potestatis, maxime videntur esse Deo conformes, unde | |
| 1227 et in Scriptura dii vocantur, ut patet Exod. XXII, <i>diis non | |
| 1228 detrahes</i>. Ergo in potestate beatitudo consistit.</p> | |
| 1229 <p title="I-II q. 2 a. 4 arg. 2"><a name="33494"><span class= | |
| 1230 "ref">[33494] Iª-IIae q. 2 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1231 beatitudo est bonum perfectum. Sed perfectissimum est quod homo | |
| 1232 etiam alios regere possit, quod convenit his qui in potestatibus | |
| 1233 sunt constituti. Ergo beatitudo consistit in potestate.</p> | |
| 1234 <p title="I-II q. 2 a. 4 arg. 3"><a name="33495"><span class= | |
| 1235 "ref">[33495] Iª-IIae q. 2 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1236 beatitudo, cum sit maxime appetibilis, opponitur ei quod maxime est | |
| 1237 fugiendum. Sed homines maxime fugiunt servitutem, cui contraponitur | |
| 1238 potestas. Ergo in potestate beatitudo consistit.</p> | |
| 1239 <p title="I-II q. 2 a. 4 s. c."><a name="33496"><span class= | |
| 1240 "ref">[33496] Iª-IIae q. 2 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1241 beatitudo est perfectum bonum. Sed potestas est maxime imperfecta. | |
| 1242 Ut enim dicit Boetius, III de Consol., <i>potestas humana | |
| 1243 sollicitudinum morsus expellere, formidinum aculeos vitare nequit. | |
| 1244 Et postea, potentem censes cui satellites latus ambiunt qui quos | |
| 1245 terret, ipse plus metuit?</i> Non igitur beatitudo consistit in | |
| 1246 potestate.</p> | |
| 1247 <p title="I-II q. 2 a. 4 co."><a name="33497"><span class= | |
| 1248 "ref">[33497] Iª-IIae q. 2 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1249 dicendum quod impossibile est beatitudinem in potestate consistere, | |
| 1250 propter duo. Primo quidem, quia potestas habet rationem principii, | |
| 1251 ut patet in V Metaphys. Beatitudo autem habet rationem ultimi | |
| 1252 finis. Secundo, quia potestas se habet ad bonum et ad malum. | |
| 1253 Beatitudo autem est proprium et perfectum hominis bonum. Unde magis | |
| 1254 posset consistere beatitudo aliqua in bono usu potestatis, qui est | |
| 1255 per virtutem, quam in ipsa potestate. Possunt autem quatuor | |
| 1256 generales rationes induci ad ostendendum quod in nullo praemissorum | |
| 1257 exteriorum bonorum beatitudo consistat. Quarum prima est quia, cum | |
| 1258 beatitudo sit summum hominis bonum, non compatitur secum aliquod | |
| 1259 malum. Omnia autem praedicta possunt inveniri et in bonis et in | |
| 1260 malis. Secunda ratio est quia, cum de ratione beatitudinis sit quod | |
| 1261 sit per se sufficiens, ut patet in I Ethic., necesse est quod, | |
| 1262 beatitudine adepta, nullum bonum homini necessarium desit. Adeptis | |
| 1263 autem singulis praemissorum, possunt adhuc multa bona homini | |
| 1264 necessaria deesse, puta sapientia, sanitas corporis, et huiusmodi. | |
| 1265 Tertia, quia, cum beatitudo sit bonum perfectum, ex beatitudine non | |
| 1266 potest aliquod malum alicui provenire. Quod non convenit | |
| 1267 praemissis, dicitur enim Eccle. V, quod divitiae interdum | |
| 1268 conservantur in malum domini sui; et simile patet in aliis tribus. | |
| 1269 Quarta ratio est quia ad beatitudinem homo ordinatur per principia | |
| 1270 interiora, cum ad ipsam naturaliter ordinetur. Praemissa autem | |
| 1271 quatuor bona magis sunt a causis exterioribus, et ut plurimum a | |
| 1272 fortuna, unde et bona fortunae dicuntur. Unde patet quod in | |
| 1273 praemissis nullo modo beatitudo consistit.</p> | |
| 1274 <p title="I-II q. 2 a. 4 ad 1"><a name="33498"><span class= | |
| 1275 "ref">[33498] Iª-IIae q. 2 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1276 dicendum quod divina potestas est sua bonitas, unde uti sua | |
| 1277 potestate non potest nisi bene. Sed hoc in hominibus non invenitur. | |
| 1278 Unde non sufficit ad beatitudinem hominis quod assimiletur Deo | |
| 1279 quantum ad potestatem, nisi etiam assimiletur ei quantum ad | |
| 1280 bonitatem.</p> | |
| 1281 <p title="I-II q. 2 a. 4 ad 2"><a name="33499"><span class= | |
| 1282 "ref">[33499] Iª-IIae q. 2 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1283 dicendum quod, sicut optimum est quod aliquis utatur bene potestate | |
| 1284 in regimine multorum, ita pessimum est si male utatur. Et ita | |
| 1285 potestas se habet et ad bonum et ad malum.</p> | |
| 1286 <p title="I-II q. 2 a. 4 ad 3"><a name="33500"><span class= | |
| 1287 "ref">[33500] Iª-IIae q. 2 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1288 dicendum quod servitus est impedimentum boni usus potestatis, et | |
| 1289 ideo naturaliter homines eam fugiunt, et non quasi in potestate | |
| 1290 hominis sit summum bonum.</p> | |
| 1291 <br /> | |
| 1292 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1293 <p title="I-II q. 2 a. 5 arg. 1"><a name="33501"><span class= | |
| 1294 "ref">[33501] Iª-IIae q. 2 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1295 sic proceditur. Videtur quod beatitudo hominis consistat in bonis | |
| 1296 corporis. Dicitur enim Eccli. XXX, <i>non est census supra censum | |
| 1297 salutis corporis</i>. Sed in eo quod est optimum, consistit | |
| 1298 beatitudo. Ergo consistit in corporis salute.</p> | |
| 1299 <p title="I-II q. 2 a. 5 arg. 2"><a name="33502"><span class= | |
| 1300 "ref">[33502] Iª-IIae q. 2 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1301 Dionysius dicit, V cap. de Div. Nom., quod esse est melius quam | |
| 1302 vivere, et vivere melius quam alia quae consequuntur. Sed ad esse | |
| 1303 et vivere hominis requiritur salus corporis. Cum ergo beatitudo sit | |
| 1304 summum bonum hominis, videtur quod salus corporis maxime pertineat | |
| 1305 ad beatitudinem.</p> | |
| 1306 <p title="I-II q. 2 a. 5 arg. 3"><a name="33503"><span class= | |
| 1307 "ref">[33503] Iª-IIae q. 2 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1308 quanto aliquid est communius, tanto ab altiori principio dependet | |
| 1309 quia quanto causa est superior, tanto eius virtus ad plura se | |
| 1310 extendit. Sed sicut causalitas causae efficientis consideratur | |
| 1311 secundum influentiam, ita causalitas finis attenditur secundum | |
| 1312 appetitum. Ergo sicut prima causa efficiens est quae in omnia | |
| 1313 influit, ita ultimus finis est quod ab omnibus desideratur. Sed | |
| 1314 ipsum esse est quod maxime desideratur ab omnibus. Ergo in his quae | |
| 1315 pertinent ad esse hominis, sicut est salus corporis, maxime | |
| 1316 consistit eius beatitudo.</p> | |
| 1317 <p title="I-II q. 2 a. 5 s. c."><a name="33504"><span class= | |
| 1318 "ref">[33504] Iª-IIae q. 2 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1319 secundum beatitudinem homo excellit omnia alia animalia. Sed | |
| 1320 secundum bona corporis, a multis animalibus superatur, sicut ab | |
| 1321 elephante in diuturnitate vitae, a leone in fortitudine, a cervo in | |
| 1322 cursu. Ergo beatitudo hominis non consistit in bonis corporis.</p> | |
| 1323 <p title="I-II q. 2 a. 5 co."><a name="33505"><span class= | |
| 1324 "ref">[33505] Iª-IIae q. 2 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 1325 dicendum quod impossibile est beatitudinem hominis in bonis | |
| 1326 corporis consistere, propter duo. Primo quidem, quia impossibile | |
| 1327 est quod illius rei quae ordinatur ad aliud sicut ad finem, ultimus | |
| 1328 finis sit eiusdem conservatio in esse. Unde gubernator non | |
| 1329 intendit, sicut ultimum finem, conservationem navis sibi commissae; | |
| 1330 eo quod navis ad aliud ordinatur sicut ad finem, scilicet ad | |
| 1331 navigandum. Sicut autem navis committitur gubernatori ad | |
| 1332 dirigendum, ita homo est suae voluntati et rationi commissus; | |
| 1333 secundum illud quod dicitur Eccli. XV, <i>Deus ab initio constituit | |
| 1334 hominem, et reliquit eum in manu consilii sui</i>. Manifestum est | |
| 1335 autem quod homo ordinatur ad aliquid sicut ad finem, non enim homo | |
| 1336 est summum bonum. Unde impossibile est quod ultimus finis rationis | |
| 1337 et voluntatis humanae sit conservatio humani esse. Secundo quia, | |
| 1338 dato quod finis rationis et voluntatis humanae esset conservatio | |
| 1339 humani esse, non tamen posset dici quod finis hominis esset aliquod | |
| 1340 corporis bonum. Esse enim hominis consistit in anima et corpore, et | |
| 1341 quamvis esse corporis dependeat ab anima, esse tamen humanae animae | |
| 1342 non dependet a corpore, ut supra ostensum est; ipsumque corpus est | |
| 1343 propter animam, sicut materia propter formam, et instrumenta | |
| 1344 propter motorem, ut per ea suas actiones exerceat. Unde omnia bona | |
| 1345 corporis ordinantur ad bona animae, sicut ad finem. Unde | |
| 1346 impossibile est quod in bonis corporis beatitudo consistat, quae | |
| 1347 est ultimus hominis finis.</p> | |
| 1348 <p title="I-II q. 2 a. 5 ad 1"><a name="33506"><span class= | |
| 1349 "ref">[33506] Iª-IIae q. 2 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1350 dicendum quod, sicut corpus ordinatur ad animam sicut ad finem, ita | |
| 1351 bona exteriora ad ipsum corpus. Et ideo rationabiliter bonum | |
| 1352 corporis praefertur bonis exterioribus, quae per censum | |
| 1353 significantur, sicut et bonum animae praefertur omnibus bonis | |
| 1354 corporis.</p> | |
| 1355 <p title="I-II q. 2 a. 5 ad 2"><a name="33507"><span class= | |
| 1356 "ref">[33507] Iª-IIae q. 2 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1357 dicendum quod esse simpliciter acceptum, secundum quod includit in | |
| 1358 se omnem perfectionem essendi, praeeminet vitae et omnibus | |
| 1359 subsequentibus, sic enim ipsum esse praehabet in se omnia | |
| 1360 subsequentia. Et hoc modo Dionysius loquitur. Sed si consideretur | |
| 1361 ipsum esse prout participatur in hac re vel in illa, quae non | |
| 1362 capiunt totam perfectionem essendi, sed habent esse imperfectum, | |
| 1363 sicut est esse cuiuslibet creaturae; sic manifestum est quod ipsum | |
| 1364 esse cum perfectione superaddita est eminentius. Unde et Dionysius | |
| 1365 ibidem dicit quod viventia sunt meliora existentibus, et | |
| 1366 intelligentia viventibus.</p> | |
| 1367 <p title="I-II q. 2 a. 5 ad 3"><a name="33508"><span class= | |
| 1368 "ref">[33508] Iª-IIae q. 2 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1369 dicendum quod, quia finis respondet principio, ex illa ratione | |
| 1370 probatur quod ultimus finis est primum principium essendi, in quo | |
| 1371 est omnis essendi perfectio, cuius similitudinem appetunt, secundum | |
| 1372 suam proportionem, quaedam quidem secundum esse tantum, quaedam | |
| 1373 secundum esse vivens, quaedam secundum esse vivens et intelligens | |
| 1374 et beatum. Et hoc paucorum est.</p> | |
| 1375 <br /> | |
| 1376 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 1377 <p title="I-II q. 2 a. 6 arg. 1"><a name="33509"><span class= | |
| 1378 "ref">[33509] Iª-IIae q. 2 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 1379 sic proceditur. Videtur quod beatitudo hominis in voluptate | |
| 1380 consistat. Beatitudo enim, cum sit ultimus finis, non appetitur | |
| 1381 propter aliud, sed alia propter ipsam. Sed hoc maxime convenit | |
| 1382 delectationi, <i>ridiculum est enim ab aliquo quaerere propter quid | |
| 1383 velit delectari</i>, ut dicitur in X Ethic. Ergo beatitudo maxime | |
| 1384 in voluptate et delectatione consistit.</p> | |
| 1385 <p title="I-II q. 2 a. 6 arg. 2"><a name="33510"><span class= | |
| 1386 "ref">[33510] Iª-IIae q. 2 a. 6 arg. 2</span></a> | |
| 1387 <i>Praeterea, causa prima vehementius imprimit quam secunda</i>, ut | |
| 1388 dicitur in libro de causis. Influentia autem finis attenditur | |
| 1389 secundum eius appetitum. Illud ergo videtur habere rationem finis | |
| 1390 ultimi, quod maxime movet appetitum. Hoc autem est voluptas, cuius | |
| 1391 signum est quod delectatio intantum absorbet hominis voluntatem et | |
| 1392 rationem, quod alia bona contemnere facit. Ergo videtur quod | |
| 1393 ultimus finis hominis, qui est beatitudo, maxime in voluptate | |
| 1394 consistat.</p> | |
| 1395 <p title="I-II q. 2 a. 6 arg. 3"><a name="33511"><span class= | |
| 1396 "ref">[33511] Iª-IIae q. 2 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1397 cum appetitus sit boni, illud quod omnia appetunt, videtur esse | |
| 1398 optimum. Sed delectationem omnia appetunt, et sapientes et | |
| 1399 insipientes, et etiam ratione carentia. Ergo delectatio est | |
| 1400 optimum. Consistit ergo in voluptate beatitudo, quae est summum | |
| 1401 bonum.</p> | |
| 1402 <p title="I-II q. 2 a. 6 s. c."><a name="33512"><span class= | |
| 1403 "ref">[33512] Iª-IIae q. 2 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1404 est quod Boetius dicit, in III de Consol., <i>tristes exitus esse | |
| 1405 voluptatum, quisquis reminisci libidinum suarum volet, intelliget. | |
| 1406 Quae si beatos efficere possent, nihil causae est quin pecudes | |
| 1407 quoque beatae esse dicantur</i>.</p> | |
| 1408 <p title="I-II q. 2 a. 6 co."><a name="33513"><span class= | |
| 1409 "ref">[33513] Iª-IIae q. 2 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 1410 dicendum quod, <i>quia delectationes corporales pluribus notae | |
| 1411 sunt, assumpserunt sibi nomen voluptatum</i>, ut dicitur VII | |
| 1412 Ethic., cum tamen sint aliae delectationes potiores. In quibus | |
| 1413 tamen beatitudo principaliter non consistit. Quia in unaquaque re | |
| 1414 aliud est quod pertinet ad essentiam eius, aliud est proprium | |
| 1415 accidens ipsius, sicut in homine aliud est quod est animal | |
| 1416 rationale mortale, aliud quod est risibile. Est igitur | |
| 1417 considerandum quod omnis delectatio est quoddam proprium accidens | |
| 1418 quod consequitur beatitudinem, vel aliquam beatitudinis partem, ex | |
| 1419 hoc enim aliquis delectatur quod habet bonum aliquod sibi | |
| 1420 conveniens, vel in re, vel in spe, vel saltem in memoria. Bonum | |
| 1421 autem conveniens, si quidem sit perfectum, est ipsa hominis | |
| 1422 beatitudo si autem sit imperfectum est quaedam beatitudinis | |
| 1423 participatio, vel propinqua, vel remota, vel saltem apparens. Unde | |
| 1424 manifestum est quod nec ipsa delectatio quae consequitur bonum | |
| 1425 perfectum, est ipsa essentia beatitudinis; sed quoddam consequens | |
| 1426 ad ipsam sicut per se accidens. Voluptas autem corporalis non | |
| 1427 potest etiam modo praedicto sequi bonum perfectum. Nam sequitur | |
| 1428 bonum quod apprehendit sensus, qui est virtus animae corpore utens. | |
| 1429 Bonum autem quod pertinet ad corpus, quod apprehenditur secundum | |
| 1430 sensum, non potest esse perfectum hominis bonum. Cum enim anima | |
| 1431 rationalis excedat proportionem materiae corporalis, pars animae | |
| 1432 quae est ab organo corporeo absoluta, quandam habet infinitatem | |
| 1433 respectu ipsius corporis et partium animae corpori concretarum, | |
| 1434 sicut immaterialia sunt quodammodo infinita respectu materialium, | |
| 1435 eo quod forma per materiam quodammodo contrahitur et finitur, unde | |
| 1436 forma a materia absoluta est quodammodo infinita. Et ideo sensus, | |
| 1437 qui est vis corporalis, cognoscit singulare, quod est determinatum | |
| 1438 per materiam, intellectus vero, qui est vis a materia absoluta, | |
| 1439 cognoscit universale, quod est abstractum a materia, et continet | |
| 1440 sub se infinita singularia. Unde patet quod bonum conveniens | |
| 1441 corpori, quod per apprehensionem sensus delectationem corporalem | |
| 1442 causat, non est perfectum bonum hominis, sed est minimum quiddam in | |
| 1443 comparatione ad bonum animae. Unde Sap. VII, dicitur quod <i>omne | |
| 1444 aurum, in comparatione sapientiae, arena est exigua</i>. Sic igitur | |
| 1445 neque voluptas corporalis est ipsa beatitudo, nec est per se | |
| 1446 accidens beatitudinis.</p> | |
| 1447 <p title="I-II q. 2 a. 6 ad 1"><a name="33514"><span class= | |
| 1448 "ref">[33514] Iª-IIae q. 2 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1449 dicendum quod eiusdem rationis est quod appetatur bonum, et quod | |
| 1450 appetatur delectatio, quae nihil est aliud quam quietatio appetitus | |
| 1451 in bono, sicut ex eadem virtute naturae est quod grave feratur | |
| 1452 deorsum, et quod ibi quiescat. Unde sicut bonum propter seipsum | |
| 1453 appetitur, ita et delectatio propter se, et non propter aliud | |
| 1454 appetitur, si ly propter dicat causam finalem. Si vero dicat causam | |
| 1455 formalem, vel potius motivam, sic delectatio est appetibilis | |
| 1456 propter aliud, idest propter bonum, quod est delectationis | |
| 1457 obiectum, et per consequens est principium eius, et dat ei formam, | |
| 1458 ex hoc enim delectatio habet quod appetatur, quia est quies in bono | |
| 1459 desiderato.</p> | |
| 1460 <p title="I-II q. 2 a. 6 ad 2"><a name="33515"><span class= | |
| 1461 "ref">[33515] Iª-IIae q. 2 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1462 dicendum quod vehemens appetitus delectationis sensibilis contingit | |
| 1463 ex hoc quod operationes sensuum, quia sunt principia nostrae | |
| 1464 cognitionis, sunt magis perceptibiles. Unde etiam a pluribus | |
| 1465 delectationes sensibiles appetuntur.</p> | |
| 1466 <p title="I-II q. 2 a. 6 ad 3"><a name="33516"><span class= | |
| 1467 "ref">[33516] Iª-IIae q. 2 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1468 dicendum quod eo modo omnes appetunt delectationem, sicut et | |
| 1469 appetunt bonum, et tamen delectationem appetunt ratione boni, et | |
| 1470 non e converso, ut dictum est. Unde non sequitur quod delectatio | |
| 1471 sit maximum et per se bonum, sed quod unaquaeque delectatio | |
| 1472 consequatur aliquod bonum, et quod aliqua delectatio consequatur id | |
| 1473 quod est per se et maximum bonum.</p> | |
| 1474 <br /> | |
| 1475 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 1476 <p title="I-II q. 2 a. 7 arg. 1"><a name="33517"><span class= | |
| 1477 "ref">[33517] Iª-IIae q. 2 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 1478 sic proceditur. Videtur quod beatitudo consistat in aliquo bono | |
| 1479 animae. Beatitudo enim est quoddam hominis bonum. Hoc autem per | |
| 1480 tria dividitur, quae sunt bona exteriora, bona corporis, et bona | |
| 1481 animae. Sed beatitudo non consistit in bonis exterioribus, neque in | |
| 1482 bonis corporis, sicut supra ostensum est. Ergo consistit in bonis | |
| 1483 animae.</p> | |
| 1484 <p title="I-II q. 2 a. 7 arg. 2"><a name="33518"><span class= | |
| 1485 "ref">[33518] Iª-IIae q. 2 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1486 illud cui appetimus aliquod bonum, magis amamus quam bonum quod ei | |
| 1487 appetimus, sicut magis amamus amicum cui appetimus pecuniam, quam | |
| 1488 pecuniam. Sed unusquisque quodcumque bonum sibi appetit. Ergo | |
| 1489 seipsum amat magis quam omnia alia bona. Sed beatitudo est quod | |
| 1490 maxime amatur, quod patet ex hoc quod propter ipsam omnia alia | |
| 1491 amantur et desiderantur. Ergo beatitudo consistit in aliquo bono | |
| 1492 ipsius hominis. Sed non in bonis corporis. Ergo in bonis | |
| 1493 animae.</p> | |
| 1494 <p title="I-II q. 2 a. 7 arg. 3"><a name="33519"><span class= | |
| 1495 "ref">[33519] Iª-IIae q. 2 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1496 perfectio est aliquid eius quod perficitur. Sed beatitudo est | |
| 1497 quaedam perfectio hominis. Ergo beatitudo est aliquid hominis. Sed | |
| 1498 non est aliquid corporis, ut ostensum est. Ergo beatitudo est | |
| 1499 aliquid animae. Et ita consistit in bonis animae.</p> | |
| 1500 <p title="I-II q. 2 a. 7 s. c."><a name="33520"><span class= | |
| 1501 "ref">[33520] Iª-IIae q. 2 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1502 sicut Augustinus dicit in libro de Doctr. Christ., <i>id in quo | |
| 1503 constituitur beata vita, propter se diligendum est</i>. Sed homo | |
| 1504 non est propter seipsum diligendus, sed quidquid est in homine, est | |
| 1505 diligendum propter Deum. Ergo in nullo bono animae beatitudo | |
| 1506 consistit.</p> | |
| 1507 <p title="I-II q. 2 a. 7 co."><a name="33521"><span class= | |
| 1508 "ref">[33521] Iª-IIae q. 2 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 1509 dicendum quod, sicut supra dictum est, finis dupliciter dicitur, | |
| 1510 scilicet ipsa res quam adipisci desideramus; et usus, seu adeptio | |
| 1511 aut possessio illius rei. Si ergo loquamur de ultimo fine hominis | |
| 1512 quantum ad ipsam rem quam appetimus sicut ultimum finem, | |
| 1513 impossibile est quod ultimus finis hominis sit ipsa anima, vel | |
| 1514 aliquid eius. Ipsa enim anima, in se considerata, est ut in | |
| 1515 potentia existens, fit enim de potentia sciente actu sciens, et de | |
| 1516 potentia virtuosa actu virtuosa. Cum autem potentia sit propter | |
| 1517 actum, sicut propter complementum, impossibile est quod id quod est | |
| 1518 secundum se in potentia existens, habeat rationem ultimi finis. | |
| 1519 Unde impossibile est quod ipsa anima sit ultimus finis sui ipsius. | |
| 1520 Similiter etiam neque aliquid eius, sive sit potentia, sive | |
| 1521 habitus, sive actus. Bonum enim quod est ultimus finis, est bonum | |
| 1522 perfectum complens appetitum. Appetitus autem humanus, qui est | |
| 1523 voluntas, est boni universalis. Quodlibet bonum autem inhaerens | |
| 1524 ipsi animae, est bonum participatum, et per consequens | |
| 1525 particulatum. Unde impossibile est quod aliquod eorum sit ultimus | |
| 1526 finis hominis. Sed si loquamur de ultimo fine hominis quantum ad | |
| 1527 ipsam adeptionem vel possessionem, seu quemcumque usum ipsius rei | |
| 1528 quae appetitur ut finis, sic ad ultimum finem pertinet aliquid | |
| 1529 hominis ex parte animae, quia homo per animam beatitudinem | |
| 1530 consequitur. Res ergo ipsa quae appetitur ut finis, est id in quo | |
| 1531 beatitudo consistit, et quod beatum facit, sed huius rei adeptio | |
| 1532 vocatur beatitudo. Unde dicendum est quod beatitudo est aliquid | |
| 1533 animae; sed id in quo consistit beatitudo, est aliquid extra | |
| 1534 animam.</p> | |
| 1535 <p title="I-II q. 2 a. 7 ad 1"><a name="33522"><span class= | |
| 1536 "ref">[33522] Iª-IIae q. 2 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1537 dicendum quod, secundum quod sub illa divisione comprehenduntur | |
| 1538 omnia bona quae homini sunt appetibilia, sic bonum animae dicitur | |
| 1539 non solum potentia aut habitus aut actus, sed etiam obiectum, quod | |
| 1540 est extrinsecum. Et hoc modo nihil prohibet dicere id in quo | |
| 1541 beatitudo consistit, esse quoddam bonum animae.</p> | |
| 1542 <p title="I-II q. 2 a. 7 ad 2"><a name="33523"><span class= | |
| 1543 "ref">[33523] Iª-IIae q. 2 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1544 dicendum, quantum ad propositum pertinet, quod beatitudo maxime | |
| 1545 amatur tanquam bonum concupitum, amicus autem amatur tanquam id cui | |
| 1546 concupiscitur bonum; et sic etiam homo amat seipsum. Unde non est | |
| 1547 eadem ratio amoris utrobique. Utrum autem amore amicitiae aliquid | |
| 1548 homo supra se amet, erit locus considerandi cum de caritate | |
| 1549 agetur.</p> | |
| 1550 <p title="I-II q. 2 a. 7 ad 3"><a name="33524"><span class= | |
| 1551 "ref">[33524] Iª-IIae q. 2 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1552 dicendum quod beatitudo ipsa, cum sit perfectio animae, est quoddam | |
| 1553 animae bonum inhaerens, sed id in quo beatitudo consistit, quod | |
| 1554 scilicet beatum facit, est aliquid extra animam, ut dictum est.</p> | |
| 1555 <br /> | |
| 1556 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 1557 <p title="I-II q. 2 a. 8 arg. 1"><a name="33525"><span class= | |
| 1558 "ref">[33525] Iª-IIae q. 2 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 1559 sic proceditur. Videtur quod beatitudo hominis consistat in aliquo | |
| 1560 bono creato. Dicit enim Dionysius, VII cap. de Div. Nom., quod | |
| 1561 divina sapientia coniungit fines primorum principiis secundorum, ex | |
| 1562 quo potest accipi quod summum inferioris naturae sit attingere | |
| 1563 infimum naturae superioris. Sed summum hominis bonum est beatitudo. | |
| 1564 Cum ergo Angelus naturae ordine sit supra hominem, ut in primo | |
| 1565 habitum est; videtur quod beatitudo hominis consistat in hoc quod | |
| 1566 aliquo modo attingit ad Angelum.</p> | |
| 1567 <p title="I-II q. 2 a. 8 arg. 2"><a name="33526"><span class= | |
| 1568 "ref">[33526] Iª-IIae q. 2 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1569 ultimus finis cuiuslibet rei est in suo perfecto, unde pars est | |
| 1570 propter totum, sicut propter finem. Sed tota universitas | |
| 1571 creaturarum, quae dicitur maior mundus, comparatur ad hominem, qui | |
| 1572 in VIII Physic. dicitur minor mundus, sicut perfectum ad | |
| 1573 imperfectum. Ergo beatitudo hominis consistit in tota universitate | |
| 1574 creaturarum.</p> | |
| 1575 <p title="I-II q. 2 a. 8 arg. 3"><a name="33527"><span class= | |
| 1576 "ref">[33527] Iª-IIae q. 2 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1577 per hoc homo efficitur beatus, quod eius naturale desiderium | |
| 1578 quietat. Sed naturale desiderium hominis non extenditur ad maius | |
| 1579 bonum quam quod ipse capere potest. Cum ergo homo non sit capax | |
| 1580 boni quod excedit limites totius creaturae, videtur quod per | |
| 1581 aliquod bonum creatum homo beatus fieri possit. Et ita beatitudo | |
| 1582 hominis in aliquo bono creato consistit.</p> | |
| 1583 <p title="I-II q. 2 a. 8 s. c."><a name="33528"><span class= | |
| 1584 "ref">[33528] Iª-IIae q. 2 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1585 est quod Augustinus dicit, XIX de Civ. Dei, <i>ut vita carnis anima | |
| 1586 est, ita beata vita hominis Deus est; de quo dicitur, beatus | |
| 1587 populus cuius dominus Deus eius</i>.</p> | |
| 1588 <p title="I-II q. 2 a. 8 co."><a name="33529"><span class= | |
| 1589 "ref">[33529] Iª-IIae q. 2 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 1590 dicendum quod impossibile est beatitudinem hominis esse in aliquo | |
| 1591 bono creato. Beatitudo enim est bonum perfectum, quod totaliter | |
| 1592 quietat appetitum, alioquin non esset ultimus finis, si adhuc | |
| 1593 restaret aliquid appetendum. Obiectum autem voluntatis, quae est | |
| 1594 appetitus humanus, est universale bonum; sicut obiectum intellectus | |
| 1595 est universale verum. Ex quo patet quod nihil potest quietare | |
| 1596 voluntatem hominis, nisi bonum universale. Quod non invenitur in | |
| 1597 aliquo creato, sed solum in Deo, quia omnis creatura habet | |
| 1598 bonitatem participatam. Unde solus Deus voluntatem hominis implere | |
| 1599 potest; secundum quod dicitur in Psalmo CII, <i>qui replet in bonis | |
| 1600 desiderium tuum</i>. In solo igitur Deo beatitudo hominis | |
| 1601 consistit.</p> | |
| 1602 <p title="I-II q. 2 a. 8 ad 1"><a name="33530"><span class= | |
| 1603 "ref">[33530] Iª-IIae q. 2 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1604 dicendum quod superius hominis attingit quidem infimum angelicae | |
| 1605 naturae per quandam similitudinem; non tamen ibi sistit sicut in | |
| 1606 ultimo fine, sed procedit usque ad ipsum universalem fontem boni, | |
| 1607 qui est universale obiectum beatitudinis omnium beatorum, tanquam | |
| 1608 infinitum et perfectum bonum existens.</p> | |
| 1609 <p title="I-II q. 2 a. 8 ad 2"><a name="33531"><span class= | |
| 1610 "ref">[33531] Iª-IIae q. 2 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1611 dicendum quod, si totum aliquod non sit ultimus finis, sed | |
| 1612 ordinetur ad finem ulteriorem, ultimus finis partis non est ipsum | |
| 1613 totum, sed aliquid aliud. Universitas autem creaturarum, ad quam | |
| 1614 comparatur homo ut pars ad totum, non est ultimus finis, sed | |
| 1615 ordinatur in Deum sicut in ultimum finem. Unde bonum universi non | |
| 1616 est ultimus finis hominis, sed ipse Deus.</p> | |
| 1617 <p title="I-II q. 2 a. 8 ad 3"><a name="33532"><span class= | |
| 1618 "ref">[33532] Iª-IIae q. 2 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1619 dicendum quod bonum creatum non est minus quam bonum cuius homo est | |
| 1620 capax ut rei intrinsecae et inhaerentis, est tamen minus quam bonum | |
| 1621 cuius est capax ut obiecti, quod est infinitum. Bonum autem quod | |
| 1622 participatur ab Angelo, et a toto universo, est bonum finitum et | |
| 1623 contractum.</p> | |
| 1624 <br /> | |
| 1625 <div class="D">Quaestio 3</div> | |
| 1626 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1627 <p title="I-II q. 3 pr."><a name="33533"><span class="ref">[33533] | |
| 1628 Iª-IIae q. 3 pr.</span></a> Deinde considerandum est quid sit | |
| 1629 beatitudo; et quae requirantur ad ipsam. Circa primum quaeruntur | |
| 1630 octo. Primo, utrum beatitudo sit aliquid increatum. Secundo, si est | |
| 1631 aliquid creatum, utrum sit operatio. Tertio, utrum sit operatio | |
| 1632 sensitivae partis, an intellectivae tantum. Quarto, si est operatio | |
| 1633 intellectivae partis, utrum sit operatio intellectus, an | |
| 1634 voluntatis. Quinto, si est operatio intellectus, utrum sit operatio | |
| 1635 intellectus speculativi, aut practici. Sexto, si est operatio | |
| 1636 intellectus speculativi, utrum consistat in speculatione | |
| 1637 scientiarum speculativarum. Septimo, utrum consistat in | |
| 1638 speculatione substantiarum separatarum, scilicet Angelorum. Octavo, | |
| 1639 utrum in sola speculatione Dei qua per essentiam videtur.</p> | |
| 1640 <br /> | |
| 1641 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1642 <p title="I-II q. 3 a. 1 arg. 1"><a name="33534"><span class= | |
| 1643 "ref">[33534] Iª-IIae q. 3 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 1644 sic proceditur. Videtur quod beatitudo sit aliquid increatum. Dicit | |
| 1645 enim Boetius, in III de Consol., <i>Deum esse ipsam beatitudinem | |
| 1646 necesse est confiteri</i>.</p> | |
| 1647 <p title="I-II q. 3 a. 1 arg. 2"><a name="33535"><span class= | |
| 1648 "ref">[33535] Iª-IIae q. 3 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1649 beatitudo est summum bonum. Sed esse summum bonum convenit Deo. Cum | |
| 1650 ergo non sint plura summa bona, videtur quod beatitudo sit idem | |
| 1651 quod Deus.</p> | |
| 1652 <p title="I-II q. 3 a. 1 arg. 3"><a name="33536"><span class= | |
| 1653 "ref">[33536] Iª-IIae q. 3 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1654 beatitudo est ultimus finis, in quem naturaliter humana voluntas | |
| 1655 tendit. Sed in nullum aliud voluntas tanquam in finem tendere debet | |
| 1656 nisi in Deum; quo solo fruendum est, ut Augustinus dicit. Ergo | |
| 1657 beatitudo est idem quod Deus.</p> | |
| 1658 <p title="I-II q. 3 a. 1 s. c."><a name="33537"><span class= | |
| 1659 "ref">[33537] Iª-IIae q. 3 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1660 nullum factum est increatum. Sed beatitudo hominis est aliquid | |
| 1661 factum, quia secundum Augustinum, I de Doctr. Christ., <i>illis | |
| 1662 rebus fruendum est, quae nos beatos faciunt</i>. Ergo beatitudo non | |
| 1663 est aliquid increatum.</p> | |
| 1664 <p title="I-II q. 3 a. 1 co."><a name="33538"><span class= | |
| 1665 "ref">[33538] Iª-IIae q. 3 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 1666 dicendum quod, sicut supra dictum est, finis dicitur dupliciter. | |
| 1667 Uno modo, ipsa res quam cupimus adipisci, sicut avaro est finis | |
| 1668 pecunia. Alio modo, ipsa adeptio vel possessio, seu usus aut | |
| 1669 fruitio eius rei quae desideratur, sicut si dicatur quod possessio | |
| 1670 pecuniae est finis avari, et frui re voluptuosa est finis | |
| 1671 intemperati. Primo ergo modo, ultimus hominis finis est bonum | |
| 1672 increatum, scilicet Deus, qui solus sua infinita bonitate potest | |
| 1673 voluntatem hominis perfecte implere. Secundo autem modo, ultimus | |
| 1674 finis hominis est aliquid creatum in ipso existens, quod nihil est | |
| 1675 aliud quam adeptio vel fruitio finis ultimi. Ultimus autem finis | |
| 1676 vocatur beatitudo. Si ergo beatitudo hominis consideretur quantum | |
| 1677 ad causam vel obiectum, sic est aliquid increatum, si autem | |
| 1678 consideretur quantum ad ipsam essentiam beatitudinis, sic est | |
| 1679 aliquid creatum.</p> | |
| 1680 <p title="I-II q. 3 a. 1 ad 1"><a name="33539"><span class= | |
| 1681 "ref">[33539] Iª-IIae q. 3 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1682 dicendum quod Deus est beatitudo per essentiam suam, non enim per | |
| 1683 adeptionem aut participationem alicuius alterius beatus est, sed | |
| 1684 per essentiam suam. Homines autem sunt beati, sicut ibidem dicit | |
| 1685 Boetius, per participationem; sicut et dii per participationem | |
| 1686 dicuntur. Ipsa autem participatio beatitudinis secundum quam homo | |
| 1687 dicitur beatus, aliquid creatum est.</p> | |
| 1688 <p title="I-II q. 3 a. 1 ad 2"><a name="33540"><span class= | |
| 1689 "ref">[33540] Iª-IIae q. 3 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1690 dicendum quod beatitudo dicitur esse summum hominis bonum, quia est | |
| 1691 adeptio vel fruitio summi boni.</p> | |
| 1692 <p title="I-II q. 3 a. 1 ad 3"><a name="33541"><span class= | |
| 1693 "ref">[33541] Iª-IIae q. 3 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1694 dicendum quod beatitudo dicitur ultimus finis, per modum quo | |
| 1695 adeptio finis dicitur finis.</p> | |
| 1696 <br /> | |
| 1697 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1698 <p title="I-II q. 3 a. 2 arg. 1"><a name="33542"><span class= | |
| 1699 "ref">[33542] Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 1700 sic proceditur. Videtur quod beatitudo non sit operatio. Dicit enim | |
| 1701 apostolus, Rom. VI, <i>habetis fructum vestrum in sanctificationem, | |
| 1702 finem vero vitam aeternam</i>. Sed vita non est operatio, sed ipsum | |
| 1703 esse viventium. Ergo ultimus finis, qui est beatitudo, non est | |
| 1704 operatio.</p> | |
| 1705 <p title="I-II q. 3 a. 2 arg. 2"><a name="33543"><span class= | |
| 1706 "ref">[33543] Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1707 Boetius dicit, in III de Consol., quod <i>beatitudo est status | |
| 1708 omnium bonorum aggregatione perfectus</i>. Sed status non nominat | |
| 1709 operationem. Ergo beatitudo non est operatio.</p> | |
| 1710 <p title="I-II q. 3 a. 2 arg. 3"><a name="33544"><span class= | |
| 1711 "ref">[33544] Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1712 beatitudo significat aliquid in beato existens, cum sit ultima | |
| 1713 perfectio hominis. Sed operatio non significat ut aliquid existens | |
| 1714 in operante, sed magis ut ab ipso procedens. Ergo beatitudo non est | |
| 1715 operatio.</p> | |
| 1716 <p title="I-II q. 3 a. 2 arg. 4"><a name="33545"><span class= | |
| 1717 "ref">[33545] Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1718 beatitudo permanet in beato. Operatio autem non permanet, sed | |
| 1719 transit. Ergo beatitudo non est operatio.</p> | |
| 1720 <p title="I-II q. 3 a. 2 arg. 5"><a name="33546"><span class= | |
| 1721 "ref">[33546] Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1722 unius hominis est una beatitudo. Operationes autem sunt multae. | |
| 1723 Ergo beatitudo non est operatio.</p> | |
| 1724 <p title="I-II q. 3 a. 2 arg. 6"><a name="33547"><span class= | |
| 1725 "ref">[33547] Iª-IIae q. 3 a. 2 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 1726 beatitudo inest beato absque interruptione. Sed operatio humana | |
| 1727 frequenter interrumpitur puta somno, vel aliqua alia occupatione, | |
| 1728 vel quiete. Ergo beatitudo non est operatio.</p> | |
| 1729 <p title="I-II q. 3 a. 2 s. c."><a name="33548"><span class= | |
| 1730 "ref">[33548] Iª-IIae q. 3 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1731 est quod philosophus dicit, in I Ethic., quod <i>felicitas est | |
| 1732 operatio secundum virtutem perfectam</i>.</p> | |
| 1733 <p title="I-II q. 3 a. 2 co."><a name="33549"><span class= | |
| 1734 "ref">[33549] Iª-IIae q. 3 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 1735 dicendum quod, secundum quod beatitudo hominis est aliquid creatum | |
| 1736 in ipso existens necesse est dicere quod beatitudo hominis sit | |
| 1737 operatio. Est enim beatitudo ultima hominis perfectio. Unumquodque | |
| 1738 autem intantum perfectum est, inquantum est actu, nam potentia sine | |
| 1739 actu imperfecta est. Oportet ergo beatitudinem in ultimo actu | |
| 1740 hominis consistere. Manifestum est autem quod operatio est ultimus | |
| 1741 actus operantis; unde et actus secundus a philosopho nominatur, in | |
| 1742 II de anima, nam habens formam potest esse in potentia operans, | |
| 1743 sicut sciens est in potentia considerans. Et inde est quod in aliis | |
| 1744 quoque rebus res unaquaeque dicitur esse propter suam operationem, | |
| 1745 ut dicitur in II de caelo. Necesse est ergo beatitudinem hominis | |
| 1746 operationem esse.</p> | |
| 1747 <p title="I-II q. 3 a. 2 ad 1"><a name="33550"><span class= | |
| 1748 "ref">[33550] Iª-IIae q. 3 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1749 dicendum quod vita dicitur dupliciter. Uno modo, ipsum esse | |
| 1750 viventis. Et sic beatitudo non est vita, ostensum est enim quod | |
| 1751 esse unius hominis, qualecumque sit, non est hominis beatitudo; | |
| 1752 solius enim Dei beatitudo est suum esse. Alio modo dicitur vita | |
| 1753 ipsa operatio viventis, secundum quam principium vitae in actum | |
| 1754 reducitur, et sic nominamus vitam activam, vel contemplativam, vel | |
| 1755 voluptuosam. Et hoc modo vita aeterna dicitur ultimus finis. Quod | |
| 1756 patet per hoc quod dicitur Ioan. XVII, <i>haec est vita aeterna, ut | |
| 1757 cognoscant te, Deum verum unum</i>.</p> | |
| 1758 <p title="I-II q. 3 a. 2 ad 2"><a name="33551"><span class= | |
| 1759 "ref">[33551] Iª-IIae q. 3 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1760 dicendum quod Boetius, definiendo beatitudinem, consideravit ipsam | |
| 1761 communem beatitudinis rationem. Est enim communis ratio | |
| 1762 beatitudinis quod sit bonum commune perfectum; et hoc significavit | |
| 1763 cum dixit quod <i>est status omnium bonorum aggregatione | |
| 1764 perfectus</i>, per quod nihil aliud significatur nisi quod beatus | |
| 1765 est in statu boni perfecti. Sed Aristoteles expressit ipsam | |
| 1766 essentiam beatitudinis, ostendens per quid homo sit in huiusmodi | |
| 1767 statu, quia per operationem quandam. Et ideo in I Ethic. ipse etiam | |
| 1768 ostendit quod beatitudo est bonum perfectum.</p> | |
| 1769 <p title="I-II q. 3 a. 2 ad 3"><a name="33552"><span class= | |
| 1770 "ref">[33552] Iª-IIae q. 3 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1771 dicendum quod, sicut dicitur in IX Metaphys., duplex est actio. Una | |
| 1772 quae procedit ab operante in exteriorem materiam, sicut urere et | |
| 1773 secare. Et talis operatio non potest esse beatitudo, nam talis | |
| 1774 operatio non est actio et perfectio agentis, sed magis patientis, | |
| 1775 ut ibidem dicitur. Alia est actio manens in ipso agente, ut | |
| 1776 sentire, intelligere et velle, et huiusmodi actio est perfectio et | |
| 1777 actus agentis. Et talis operatio potest esse beatitudo.</p> | |
| 1778 <p title="I-II q. 3 a. 2 ad 4"><a name="33553"><span class= | |
| 1779 "ref">[33553] Iª-IIae q. 3 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1780 dicendum quod, cum beatitudo dicat quandam ultimam perfectionem, | |
| 1781 secundum quod diversae res beatitudinis capaces ad diversos gradus | |
| 1782 perfectionis pertingere possunt, secundum hoc necesse est quod | |
| 1783 diversimode beatitudo dicatur. Nam in Deo est beatitudo per | |
| 1784 essentiam, quia ipsum esse eius est operatio eius, qua non fruitur | |
| 1785 alio, sed seipso. In Angelis autem beatis est ultima perfectio | |
| 1786 secundum aliquam operationem, qua coniunguntur bono increato, et | |
| 1787 haec operatio in eis est unica et sempiterna. In hominibus autem, | |
| 1788 secundum statum praesentis vitae, est ultima perfectio secundum | |
| 1789 operationem qua homo coniungitur Deo, sed haec operatio nec | |
| 1790 continua potest esse, et per consequens nec unica est, quia | |
| 1791 operatio intercisione multiplicatur. Et propter hoc in statu | |
| 1792 praesentis vitae, perfecta beatitudo ab homine haberi non potest. | |
| 1793 Unde philosophus, in I Ethic., ponens beatitudinem hominis in hac | |
| 1794 vita, dicit eam imperfectam, post multa concludens, beatos autem | |
| 1795 dicimus ut homines. Sed promittitur nobis a Deo beatitudo perfecta, | |
| 1796 quando erimus sicut Angeli in caelo, sicut dicitur Matth. XXII. | |
| 1797 Quantum ergo ad illam beatitudinem perfectam, cessat obiectio, quia | |
| 1798 una et continua et sempiterna operatione in illo beatitudinis statu | |
| 1799 mens hominis Deo coniungetur. Sed in praesenti vita, quantum | |
| 1800 deficimus ab unitate et continuitate talis operationis, tantum | |
| 1801 deficimus a beatitudinis perfectione. Est tamen aliqua participatio | |
| 1802 beatitudinis, et tanto maior, quanto operatio potest esse magis | |
| 1803 continua et una. Et ideo in activa vita, quae circa multa | |
| 1804 occupatur, est minus de ratione beatitudinis quam in vita | |
| 1805 contemplativa, quae versatur circa unum, idest circa veritatis | |
| 1806 contemplationem. Et si aliquando homo actu non operetur huiusmodi | |
| 1807 operationem, tamen quia in promptu habet eam semper operari; et | |
| 1808 quia etiam ipsam cessationem, puta somni vel occupationis alicuius | |
| 1809 naturalis, ad operationem praedictam ordinat; quasi videtur | |
| 1810 operatio continua esse.</p> | |
| 1811 <p title="I-II q. 3 a. 2 ad 5"><a name="33554"><span class= | |
| 1812 "ref">[33554] Iª-IIae q. 3 a. 2 ad 5</span></a> Et per hoc | |
| 1813 patet solutio ad quintum, et ad sextum.</p> | |
| 1814 <br /> | |
| 1815 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1816 <p title="I-II q. 3 a. 3 arg. 1"><a name="33555"><span class= | |
| 1817 "ref">[33555] Iª-IIae q. 3 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 1818 sic proceditur. Videtur quod beatitudo consistat etiam in | |
| 1819 operatione sensus. Nulla enim operatio invenitur in homine nobilior | |
| 1820 operatione sensitiva, nisi intellectiva. Sed operatio intellectiva | |
| 1821 dependet in nobis ab operatione sensitiva, quia non possumus | |
| 1822 intelligere sine phantasmate, ut dicitur in III de anima. Ergo | |
| 1823 beatitudo consistit etiam in operatione sensitiva.</p> | |
| 1824 <p title="I-II q. 3 a. 3 arg. 2"><a name="33556"><span class= | |
| 1825 "ref">[33556] Iª-IIae q. 3 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1826 Boetius dicit, in III de Consol., quod <i>beatitudo est status | |
| 1827 omnium bonorum aggregatione perfectus</i>. Sed quaedam bona sunt | |
| 1828 sensibilia, quae attingimus per sensus operationem. Ergo videtur | |
| 1829 quod operatio sensus requiratur ad beatitudinem.</p> | |
| 1830 <p title="I-II q. 3 a. 3 arg. 3"><a name="33557"><span class= | |
| 1831 "ref">[33557] Iª-IIae q. 3 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1832 beatitudo est bonum perfectum, ut probatur in I Ethic., quod non | |
| 1833 esset, nisi homo perficeretur per ipsam secundum omnes partes suas. | |
| 1834 Sed per operationes sensitivas quaedam partes animae perficiuntur. | |
| 1835 Ergo operatio sensitiva requiritur ad beatitudinem.</p> | |
| 1836 <p title="I-II q. 3 a. 3 s. c."><a name="33558"><span class= | |
| 1837 "ref">[33558] Iª-IIae q. 3 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1838 in operatione sensitiva communicant nobiscum bruta animalia. Non | |
| 1839 autem in beatitudine. Ergo beatitudo non consistit in operatione | |
| 1840 sensitiva.</p> | |
| 1841 <p title="I-II q. 3 a. 3 co."><a name="33559"><span class= | |
| 1842 "ref">[33559] Iª-IIae q. 3 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 1843 dicendum quod ad beatitudinem potest aliquid pertinere tripliciter, | |
| 1844 uno modo, essentialiter; alio modo, antecedenter; tertio modo, | |
| 1845 consequenter. Essentialiter quidem non potest pertinere operatio | |
| 1846 sensus ad beatitudinem. Nam beatitudo hominis consistit | |
| 1847 essentialiter in coniunctione ipsius ad bonum increatum, quod est | |
| 1848 ultimus finis, ut supra ostensum est, cui homo coniungi non potest | |
| 1849 per sensus operationem. Similiter etiam quia, sicut ostensum est, | |
| 1850 in corporalibus bonis beatitudo hominis non consistit, quae tamen | |
| 1851 sola per operationem sensus attingimus. Possunt autem operationes | |
| 1852 sensus pertinere ad beatitudinem antecedenter et consequenter. | |
| 1853 Antecedenter quidem, secundum beatitudinem imperfectam, qualis in | |
| 1854 praesenti vita haberi potest, nam operatio intellectus praeexigit | |
| 1855 operationem sensus. Consequenter autem, in illa perfecta | |
| 1856 beatitudine quae expectatur in caelo, quia post resurrectionem, ex | |
| 1857 ipsa beatitudine animae, ut Augustinus dicit in epistola ad | |
| 1858 Dioscorum, <i>fiet quaedam refluentia in corpus et in sensus | |
| 1859 corporeos, ut in suis operationibus perficiantur</i>; ut infra | |
| 1860 magis patebit, cum de resurrectione agetur. Non autem tunc operatio | |
| 1861 qua mens humana Deo coniungetur, a sensu dependebit.</p> | |
| 1862 <p title="I-II q. 3 a. 3 ad 1"><a name="33560"><span class= | |
| 1863 "ref">[33560] Iª-IIae q. 3 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1864 dicendum quod obiectio illa probat quod operatio sensus requiritur | |
| 1865 antecedenter ad beatitudinem imperfectam, qualis in hac vita haberi | |
| 1866 potest.</p> | |
| 1867 <p title="I-II q. 3 a. 3 ad 2"><a name="33561"><span class= | |
| 1868 "ref">[33561] Iª-IIae q. 3 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1869 dicendum quod beatitudo perfecta, qualem Angeli habent, habet | |
| 1870 congregationem omnium bonorum per coniunctionem ad universalem | |
| 1871 fontem totius boni; non quod indigeat singulis particularibus | |
| 1872 bonis. Sed in hac beatitudine imperfecta, requiritur congregatio | |
| 1873 bonorum sufficientium ad perfectissimam operationem huius | |
| 1874 vitae.</p> | |
| 1875 <p title="I-II q. 3 a. 3 ad 3"><a name="33562"><span class= | |
| 1876 "ref">[33562] Iª-IIae q. 3 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1877 dicendum quod in perfecta beatitudine perficitur totus homo, sed in | |
| 1878 inferiori parte per redundantiam a superiori. In beatitudine autem | |
| 1879 imperfecta praesentis vitae, e converso a perfectione inferioris | |
| 1880 partis proceditur ad perfectionem superioris.</p> | |
| 1881 <br /> | |
| 1882 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1883 <p title="I-II q. 3 a. 4 arg. 1"><a name="33563"><span class= | |
| 1884 "ref">[33563] Iª-IIae q. 3 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 1885 sic proceditur. Videtur quod beatitudo consistat in actu | |
| 1886 voluntatis. Dicit enim Augustinus, XIX de Civ. Dei, quod beatitudo | |
| 1887 hominis in pace consistit, unde in Psalmo CXLVII, qui posuit fines | |
| 1888 tuos pacem. Sed pax ad voluntatem pertinet. Ergo beatitudo hominis | |
| 1889 in voluntate consistit.</p> | |
| 1890 <p title="I-II q. 3 a. 4 arg. 2"><a name="33564"><span class= | |
| 1891 "ref">[33564] Iª-IIae q. 3 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1892 beatitudo est summum bonum. Sed bonum est obiectum voluntatis. Ergo | |
| 1893 beatitudo in operatione voluntatis consistit.</p> | |
| 1894 <p title="I-II q. 3 a. 4 arg. 3"><a name="33565"><span class= | |
| 1895 "ref">[33565] Iª-IIae q. 3 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1896 primo moventi respondet ultimus finis, sicut ultimus finis totius | |
| 1897 exercitus est victoria, quae est finis ducis, qui omnes movet. Sed | |
| 1898 primum movens ad operandum est voluntas, quia movet alias vires, ut | |
| 1899 infra dicetur. Ergo beatitudo ad voluntatem pertinet.</p> | |
| 1900 <p title="I-II q. 3 a. 4 arg. 4"><a name="33566"><span class= | |
| 1901 "ref">[33566] Iª-IIae q. 3 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1902 si beatitudo est aliqua operatio, oportet quod sit nobilissima | |
| 1903 operatio hominis. Sed nobilior operatio est dilectio Dei, quae est | |
| 1904 actus voluntatis, quam cognitio, quae est operatio intellectus, ut | |
| 1905 patet per apostolum, I ad Cor. XIII. Ergo videtur quod beatitudo | |
| 1906 consistat in actu voluntatis.</p> | |
| 1907 <p title="I-II q. 3 a. 4 arg. 5"><a name="33567"><span class= | |
| 1908 "ref">[33567] Iª-IIae q. 3 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 1909 Augustinus dicit, in XIII de Trin., quod <i>beatus est qui habet | |
| 1910 omnia quae vult, et nihil vult male</i>. Et post pauca subdit, | |
| 1911 <i>propinquat beato qui bene vult quodcumque vult, bona enim beatum | |
| 1912 faciunt, quorum bonorum iam habet aliquid, ipsam scilicet bonam | |
| 1913 voluntatem</i>. Ergo beatitudo in actu voluntatis consistit.</p> | |
| 1914 <p title="I-II q. 3 a. 4 s. c."><a name="33568"><span class= | |
| 1915 "ref">[33568] Iª-IIae q. 3 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 1916 est quod dominus dicit, Ioan. XVII, <i>haec est vita aeterna, ut | |
| 1917 cognoscant te, Deum verum unum</i>. Vita autem aeterna est ultimus | |
| 1918 finis, ut dictum est. Ergo beatitudo hominis in cognitione Dei | |
| 1919 consistit, quae est actus intellectus.</p> | |
| 1920 <p title="I-II q. 3 a. 4 co."><a name="33569"><span class= | |
| 1921 "ref">[33569] Iª-IIae q. 3 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 1922 dicendum quod ad beatitudinem, sicut supra dictum est, duo | |
| 1923 requiruntur, unum quod est essentia beatitudinis; aliud quod est | |
| 1924 quasi per se accidens eius, scilicet delectatio ei adiuncta. Dico | |
| 1925 ergo quod, quantum ad id quod est essentialiter ipsa beatitudo, | |
| 1926 impossibile est quod consistat in actu voluntatis. Manifestum est | |
| 1927 enim ex praemissis quod beatitudo est consecutio finis ultimi. | |
| 1928 Consecutio autem finis non consistit in ipso actu voluntatis. | |
| 1929 Voluntas enim fertur in finem et absentem, cum ipsum desiderat; et | |
| 1930 praesentem, cum in ipso requiescens delectatur. Manifestum est | |
| 1931 autem quod ipsum desiderium finis non est consecutio finis, sed est | |
| 1932 motus ad finem. Delectatio autem advenit voluntati ex hoc quod | |
| 1933 finis est praesens, non autem e converso ex hoc aliquid fit | |
| 1934 praesens, quia voluntas delectatur in ipso. Oportet igitur aliquid | |
| 1935 aliud esse quam actum voluntatis, per quod fit ipse finis praesens | |
| 1936 volenti. Et hoc manifeste apparet circa fines sensibiles. Si enim | |
| 1937 consequi pecuniam esset per actum voluntatis, statim a principio | |
| 1938 cupidus consecutus esset pecuniam, quando vult eam habere. Sed a | |
| 1939 principio quidem est absens ei; consequitur autem ipsam per hoc | |
| 1940 quod manu ipsam apprehendit, vel aliquo huiusmodi; et tunc iam | |
| 1941 delectatur in pecunia habita. Sic igitur et circa intelligibilem | |
| 1942 finem contingit. Nam a principio volumus consequi finem | |
| 1943 intelligibilem; consequimur autem ipsum per hoc quod fit praesens | |
| 1944 nobis per actum intellectus; et tunc voluntas delectata conquiescit | |
| 1945 in fine iam adepto. Sic igitur essentia beatitudinis in actu | |
| 1946 intellectus consistit, sed ad voluntatem pertinet delectatio | |
| 1947 beatitudinem consequens; secundum quod Augustinus dicit, X | |
| 1948 Confess., quod beatitudo est gaudium de veritate; quia scilicet | |
| 1949 ipsum gaudium est consummatio beatitudinis.</p> | |
| 1950 <p title="I-II q. 3 a. 4 ad 1"><a name="33570"><span class= | |
| 1951 "ref">[33570] Iª-IIae q. 3 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1952 dicendum quod pax pertinet ad ultimum hominis finem, non quasi | |
| 1953 essentialiter sit ipsa beatitudo; sed quia antecedenter et | |
| 1954 consequenter se habet ad ipsam. Antecedenter quidem, inquantum iam | |
| 1955 sunt remota omnia perturbantia, et impedientia ab ultimo fine. | |
| 1956 Consequenter vero, inquantum iam homo, adepto ultimo fine, remanet | |
| 1957 pacatus, suo desiderio quietato.</p> | |
| 1958 <p title="I-II q. 3 a. 4 ad 2"><a name="33571"><span class= | |
| 1959 "ref">[33571] Iª-IIae q. 3 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1960 dicendum quod primum obiectum voluntatis non est actus eius sicut | |
| 1961 nec primum obiectum visus est visio, sed visibile. Unde ex hoc ipso | |
| 1962 quod beatitudo pertinet ad voluntatem tanquam primum obiectum eius, | |
| 1963 sequitur quod non pertineat ad ipsam tanquam actus ipsius.</p> | |
| 1964 <p title="I-II q. 3 a. 4 ad 3"><a name="33572"><span class= | |
| 1965 "ref">[33572] Iª-IIae q. 3 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1966 dicendum quod finem primo apprehendit intellectus quam voluntas, | |
| 1967 tamen motus ad finem incipit in voluntate. Et ideo voluntati | |
| 1968 debetur id quod ultimo consequitur consecutionem finis, scilicet | |
| 1969 delectatio vel fruitio.</p> | |
| 1970 <p title="I-II q. 3 a. 4 ad 4"><a name="33573"><span class= | |
| 1971 "ref">[33573] Iª-IIae q. 3 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1972 dicendum quod dilectio praeeminet cognitioni in movendo, sed | |
| 1973 cognitio praevia est dilectioni in attingendo, non enim diligitur | |
| 1974 nisi cognitum, ut dicit Augustinus in X de Trin. Et ideo | |
| 1975 intelligibilem finem primo attingimus per actionem intellectus; | |
| 1976 sicut et finem sensibilem primo attingimus per actionem sensus.</p> | |
| 1977 <p title="I-II q. 3 a. 4 ad 5"><a name="33574"><span class= | |
| 1978 "ref">[33574] Iª-IIae q. 3 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1979 dicendum quod ille qui habet omnia quae vult, ex hoc est beatus, | |
| 1980 quod habet ea quae vult, quod quidem est per aliud quam per actum | |
| 1981 voluntatis. Sed nihil male velle requiritur ad beatitudinem sicut | |
| 1982 quaedam debita dispositio ad ipsam. Voluntas autem bona ponitur in | |
| 1983 numero bonorum quae beatum faciunt, prout est inclinatio quaedam in | |
| 1984 ipsa, sicut motus reducitur ad genus sui termini, ut alteratio ad | |
| 1985 qualitatem.</p> | |
| 1986 <br /> | |
| 1987 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 1988 <p title="I-II q. 3 a. 5 arg. 1"><a name="33575"><span class= | |
| 1989 "ref">[33575] Iª-IIae q. 3 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 1990 sic proceditur. Videtur quod beatitudo consistat in operatione | |
| 1991 intellectus practici. Finis enim ultimus cuiuslibet creaturae | |
| 1992 consistit in assimilatione ad Deum. Sed homo magis assimilatur Deo | |
| 1993 per intellectum practicum, qui est causa rerum intellectarum, quam | |
| 1994 per intellectum speculativum, cuius scientia accipitur a rebus. | |
| 1995 Ergo beatitudo hominis magis consistit in operatione intellectus | |
| 1996 practici quam speculativi.</p> | |
| 1997 <p title="I-II q. 3 a. 5 arg. 2"><a name="33576"><span class= | |
| 1998 "ref">[33576] Iª-IIae q. 3 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1999 beatitudo est perfectum hominis bonum. Sed intellectus practicus | |
| 2000 magis ordinatur ad bonum quam speculativus, qui ordinatur ad verum. | |
| 2001 Unde et secundum perfectionem practici intellectus, dicimur boni, | |
| 2002 non autem secundum perfectionem speculativi intellectus, sed | |
| 2003 secundum eam dicimur scientes vel intelligentes. Ergo beatitudo | |
| 2004 hominis magis consistit in actu intellectus practici quam | |
| 2005 speculativi.</p> | |
| 2006 <p title="I-II q. 3 a. 5 arg. 3"><a name="33577"><span class= | |
| 2007 "ref">[33577] Iª-IIae q. 3 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2008 beatitudo est quoddam bonum ipsius hominis. Sed speculativus | |
| 2009 intellectus occupatur magis circa ea quae sunt extra hominem, | |
| 2010 practicus autem intellectus occupatur circa ea quae sunt ipsius | |
| 2011 hominis, scilicet circa operationes et passiones eius. Ergo | |
| 2012 beatitudo hominis magis consistit in operatione intellectus | |
| 2013 practici quam intellectus speculativi.</p> | |
| 2014 <p title="I-II q. 3 a. 5 s. c."><a name="33578"><span class= | |
| 2015 "ref">[33578] Iª-IIae q. 3 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2016 est quod Augustinus dicit, in I de Trin., quod <i>contemplatio | |
| 2017 promittitur nobis, actionum omnium finis, atque aeterna perfectio | |
| 2018 gaudiorum</i>.</p> | |
| 2019 <p title="I-II q. 3 a. 5 co."><a name="33579"><span class= | |
| 2020 "ref">[33579] Iª-IIae q. 3 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2021 dicendum quod beatitudo magis consistit in operatione speculativi | |
| 2022 intellectus quam practici. Quod patet ex tribus. Primo quidem, ex | |
| 2023 hoc quod, si beatitudo hominis est operatio, oportet quod sit | |
| 2024 optima operatio hominis. Optima autem operatio hominis est quae est | |
| 2025 optimae potentiae respectu optimi obiecti. Optima autem potentia | |
| 2026 est intellectus, cuius optimum obiectum est bonum divinum, quod | |
| 2027 quidem non est obiectum practici intellectus, sed speculativi. Unde | |
| 2028 in tali operatione, scilicet in contemplatione divinorum, maxime | |
| 2029 consistit beatitudo. <i>Et quia unusquisque videtur esse id quod | |
| 2030 est optimum in eo</i>, ut dicitur in IX et X Ethic., ideo talis | |
| 2031 operatio est maxime propria homini, et maxime delectabilis. Secundo | |
| 2032 apparet idem ex hoc quod contemplatio maxime quaeritur propter | |
| 2033 seipsam. Actus autem intellectus practici non quaeritur propter | |
| 2034 seipsum, sed propter actionem. Ipsae etiam actiones ordinantur ad | |
| 2035 aliquem finem. Unde manifestum est quod ultimus finis non potest | |
| 2036 consistere in vita activa, quae pertinet ad intellectum practicum. | |
| 2037 Tertio idem apparet ex hoc quod in vita contemplativa homo | |
| 2038 communicat cum superioribus, scilicet cum Deo et Angelis, quibus | |
| 2039 per beatitudinem assimilatur. Sed in his quae pertinent ad vitam | |
| 2040 activam, etiam alia animalia cum homine aliqualiter communicant, | |
| 2041 licet imperfectae. Et ideo ultima et perfecta beatitudo, quae | |
| 2042 expectatur in futura vita, tota consistit in contemplatione. | |
| 2043 Beatitudo autem imperfecta, qualis hic haberi potest, primo quidem | |
| 2044 et principaliter consistit in contemplatione, secundario vero in | |
| 2045 operatione practici intellectus ordinantis actiones et passiones | |
| 2046 humanas, ut dicitur in X Ethic.</p> | |
| 2047 <p title="I-II q. 3 a. 5 ad 1"><a name="33580"><span class= | |
| 2048 "ref">[33580] Iª-IIae q. 3 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2049 dicendum quod similitudo praedicta intellectus practici ad Deum, | |
| 2050 est secundum proportionalitatem; quia scilicet se habet ad suum | |
| 2051 cognitum, sicut Deus ad suum. Sed assimilatio intellectus | |
| 2052 speculativi ad Deum, est secundum unionem vel informationem; quae | |
| 2053 est multo maior assimilatio. Et tamen dici potest quod, respectu | |
| 2054 principalis cogniti, quod est sua essentia, non habet Deus | |
| 2055 practicam cognitionem, sed speculativam tantum.</p> | |
| 2056 <p title="I-II q. 3 a. 5 ad 2"><a name="33581"><span class= | |
| 2057 "ref">[33581] Iª-IIae q. 3 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2058 dicendum quod intellectus practicus ordinatur ad bonum quod est | |
| 2059 extra ipsum, sed intellectus speculativus habet bonum in seipso, | |
| 2060 scilicet contemplationem veritatis. Et si illud bonum sit | |
| 2061 perfectum, ex eo totus homo perficitur et fit bonus, quod quidem | |
| 2062 intellectus practicus non habet sed ad illud ordinat.</p> | |
| 2063 <p title="I-II q. 3 a. 5 ad 3"><a name="33582"><span class= | |
| 2064 "ref">[33582] Iª-IIae q. 3 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2065 dicendum quod ratio illa procederet, si ipsemet homo esset ultimus | |
| 2066 finis suus, tunc enim consideratio et ordinatio actuum et passionum | |
| 2067 eius esset eius beatitudo. Sed quia ultimus hominis finis est | |
| 2068 aliquod bonum extrinsecum, scilicet Deus, ad quem per operationem | |
| 2069 intellectus speculativi attingimus; ideo magis beatitudo hominis in | |
| 2070 operatione intellectus speculativi consistit, quam in operatione | |
| 2071 intellectus practici.</p> | |
| 2072 <br /> | |
| 2073 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2074 <p title="I-II q. 3 a. 6 arg. 1"><a name="33583"><span class= | |
| 2075 "ref">[33583] Iª-IIae q. 3 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2076 sic proceditur. Videtur quod beatitudo hominis consistat in | |
| 2077 consideratione speculativarum scientiarum. Philosophus enim dicit, | |
| 2078 in libro Ethic., quod <i>felicitas est operatio secundum perfectam | |
| 2079 virtutem</i>. Et distinguens virtutes, non ponit speculativas nisi | |
| 2080 tres, scientiam, sapientiam et intellectum; quae omnes pertinent ad | |
| 2081 considerationem scientiarum speculativarum. Ergo ultima hominis | |
| 2082 beatitudo in consideratione scientiarum speculativarum | |
| 2083 consistit.</p> | |
| 2084 <p title="I-II q. 3 a. 6 arg. 2"><a name="33584"><span class= | |
| 2085 "ref">[33584] Iª-IIae q. 3 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2086 illud videtur esse ultima hominis beatitudo, quod naturaliter | |
| 2087 desideratur ab omnibus propter seipsum. Sed huiusmodi est | |
| 2088 consideratio speculativarum scientiarum, quia, ut dicitur in I | |
| 2089 Metaphys., <i>omnes homines natura scire desiderant</i>; et post | |
| 2090 pauca subditur quod speculativae scientiae propter seipsas | |
| 2091 quaeruntur. Ergo in consideratione scientiarum speculativarum | |
| 2092 consistit beatitudo.</p> | |
| 2093 <p title="I-II q. 3 a. 6 arg. 3"><a name="33585"><span class= | |
| 2094 "ref">[33585] Iª-IIae q. 3 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2095 beatitudo est ultima hominis perfectio. Unumquodque autem | |
| 2096 perficitur secundum quod reducitur de potentia in actum. | |
| 2097 Intellectus autem humanus reducitur in actum per considerationem | |
| 2098 scientiarum speculativarum. Ergo videtur quod in huiusmodi | |
| 2099 consideratione ultima hominis beatitudo consistat.</p> | |
| 2100 <p title="I-II q. 3 a. 6 s. c."><a name="33586"><span class= | |
| 2101 "ref">[33586] Iª-IIae q. 3 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2102 est quod dicitur Ierem. IX, <i>non glorietur sapiens in sapientia | |
| 2103 sua</i>; et loquitur de sapientia speculativarum scientiarum. Non | |
| 2104 ergo consistit in harum consideratione ultima hominis | |
| 2105 beatitudo.</p> | |
| 2106 <p title="I-II q. 3 a. 6 co."><a name="33587"><span class= | |
| 2107 "ref">[33587] Iª-IIae q. 3 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2108 dicendum quod, sicut supra dictum est, duplex est hominis | |
| 2109 beatitudo, una perfecta, et alia imperfecta. Oportet autem | |
| 2110 intelligere perfectam beatitudinem, quae attingit ad veram | |
| 2111 beatitudinis rationem, beatitudinem autem imperfectam, quae non | |
| 2112 attingit, sed participat quandam particularem beatitudinis | |
| 2113 similitudinem. Sicut perfecta prudentia invenitur in homine, apud | |
| 2114 quem est ratio rerum agibilium, imperfecta autem prudentia est in | |
| 2115 quibusdam animalibus brutis, in quibus sunt quidam particulares | |
| 2116 instinctus ad quaedam opera similia operibus prudentiae. Perfecta | |
| 2117 igitur beatitudo in consideratione scientiarum speculativarum | |
| 2118 essentialiter consistere non potest. Ad cuius evidentiam, | |
| 2119 considerandum est quod consideratio speculativae scientiae non se | |
| 2120 extendit ultra virtutem principiorum illius scientiae, quia in | |
| 2121 principiis scientiae virtualiter tota scientia continetur. Prima | |
| 2122 autem principia scientiarum speculativarum sunt per sensum accepta; | |
| 2123 ut patet per philosophum in principio Metaphys., et in fine Poster. | |
| 2124 Unde tota consideratio scientiarum speculativarum non potest ultra | |
| 2125 extendi quam sensibilium cognitio ducere potest. In cognitione | |
| 2126 autem sensibilium non potest consistere ultima hominis beatitudo, | |
| 2127 quae est ultima eius perfectio. Non enim aliquid perficitur ab | |
| 2128 aliquo inferiori, nisi secundum quod in inferiori est aliqua | |
| 2129 participatio superioris. Manifestum est autem quod forma lapidis, | |
| 2130 vel cuiuslibet rei sensibilis, est inferior homine. Unde per formam | |
| 2131 lapidis non perficitur intellectus inquantum est talis forma, sed | |
| 2132 inquantum in ea participatur aliqua similitudo alicuius quod est | |
| 2133 supra intellectum humanum, scilicet lumen intelligibile, vel | |
| 2134 aliquid huiusmodi. Omne autem quod est per aliud, reducitur ad id | |
| 2135 quod est per se. Unde oportet quod ultima perfectio hominis sit per | |
| 2136 cognitionem alicuius rei quae sit supra intellectum humanum. | |
| 2137 Ostensum est autem quod per sensibilia non potest deveniri in | |
| 2138 cognitionem substantiarum separatarum, quae sunt supra intellectum | |
| 2139 humanum. Unde relinquitur quod ultima hominis beatitudo non possit | |
| 2140 esse in consideratione speculativarum scientiarum. Sed sicut in | |
| 2141 formis sensibilibus participatur aliqua similitudo superiorum | |
| 2142 substantiarum, ita consideratio scientiarum speculativarum est | |
| 2143 quaedam participatio verae et perfectae beatitudinis.</p> | |
| 2144 <p title="I-II q. 3 a. 6 ad 1"><a name="33588"><span class= | |
| 2145 "ref">[33588] Iª-IIae q. 3 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2146 dicendum quod philosophus loquitur in libro Ethicorum de felicitate | |
| 2147 imperfecta, qualiter in hac vita haberi potest, ut supra dictum | |
| 2148 est.</p> | |
| 2149 <p title="I-II q. 3 a. 6 ad 2"><a name="33589"><span class= | |
| 2150 "ref">[33589] Iª-IIae q. 3 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2151 dicendum quod naturaliter desideratur non solum perfecta beatitudo, | |
| 2152 sed etiam qualiscumque similitudo vel participatio ipsius.</p> | |
| 2153 <p title="I-II q. 3 a. 6 ad 3"><a name="33590"><span class= | |
| 2154 "ref">[33590] Iª-IIae q. 3 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2155 dicendum quod per considerationem scientiarum speculativarum | |
| 2156 reducitur intellectus noster aliquo modo in actum, non autem in | |
| 2157 ultimum et completum.</p> | |
| 2158 <br /> | |
| 2159 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 2160 <p title="I-II q. 3 a. 7 arg. 1"><a name="33591"><span class= | |
| 2161 "ref">[33591] Iª-IIae q. 3 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 2162 sic proceditur. Videtur quod beatitudo hominis consistat in | |
| 2163 cognitione substantiarum separatarum, idest Angelorum. Dicit enim | |
| 2164 Gregorius, in quadam homilia, <i>nihil prodest interesse festis | |
| 2165 hominum, si non contingat interesse festis Angelorum</i>; per quod | |
| 2166 finalem beatitudinem designat. Sed festis Angelorum interesse | |
| 2167 possumus per eorum contemplationem. Ergo videtur quod in | |
| 2168 contemplatione Angelorum ultima hominis beatitudo consistat.</p> | |
| 2169 <p title="I-II q. 3 a. 7 arg. 2"><a name="33592"><span class= | |
| 2170 "ref">[33592] Iª-IIae q. 3 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2171 ultima perfectio uniuscuiusque rei est ut coniungatur suo | |
| 2172 principio, unde et circulus dicitur esse figura perfecta, quia | |
| 2173 habet idem principium et finem. Sed principium cognitionis humanae | |
| 2174 est ab ipsis Angelis, per quos homines illuminantur, ut dicit | |
| 2175 Dionysius, IV cap. Cael. Hier. Ergo perfectio humani intellectus | |
| 2176 est in contemplatione Angelorum.</p> | |
| 2177 <p title="I-II q. 3 a. 7 arg. 3"><a name="33593"><span class= | |
| 2178 "ref">[33593] Iª-IIae q. 3 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2179 unaquaeque natura perfecta est, quando coniungitur superiori | |
| 2180 naturae, sicut ultima perfectio corporis est ut coniungatur naturae | |
| 2181 spirituali. Sed supra intellectum humanum, ordine naturae, sunt | |
| 2182 Angeli. Ergo ultima perfectio intellectus humani est ut coniungatur | |
| 2183 per contemplationem ipsis Angelis.</p> | |
| 2184 <p title="I-II q. 3 a. 7 s. c."><a name="33594"><span class= | |
| 2185 "ref">[33594] Iª-IIae q. 3 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2186 est quod dicitur Ierem. IX, <i>in hoc glorietur qui gloriatur, | |
| 2187 scire et nosse me</i>. Ergo ultima hominis gloria, vel beatitudo, | |
| 2188 non consistit nisi in cognitione Dei.</p> | |
| 2189 <p title="I-II q. 3 a. 7 co."><a name="33595"><span class= | |
| 2190 "ref">[33595] Iª-IIae q. 3 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 2191 dicendum quod, sicut dictum est, perfecta hominis beatitudo non | |
| 2192 consistit in eo quod est perfectio intellectus secundum alicuius | |
| 2193 participationem, sed in eo quod est per essentiam tale. Manifestum | |
| 2194 est autem quod unumquodque intantum est perfectio alicuius | |
| 2195 potentiae, inquantum ad ipsum pertinet ratio proprii obiecti illius | |
| 2196 potentiae. Proprium autem obiectum intellectus est verum. Quidquid | |
| 2197 ergo habet veritatem participatam, contemplatum non facit | |
| 2198 intellectum perfectum ultima perfectione. Cum autem eadem sit | |
| 2199 dispositio rerum in esse sicut in veritate, ut dicitur in II | |
| 2200 Metaphys.; quaecumque sunt entia per participationem, sunt vera per | |
| 2201 participationem. Angeli autem habent esse participatum, quia solius | |
| 2202 Dei suum esse est sua essentia, ut in primo ostensum est. Unde | |
| 2203 relinquitur quod solus Deus sit veritas per essentiam, et quod eius | |
| 2204 contemplatio faciat perfecte beatum. Aliqualem autem beatitudinem | |
| 2205 imperfectam nihil prohibet attendi in contemplatione Angelorum; et | |
| 2206 etiam altiorem quam in consideratione scientiarum | |
| 2207 speculativarum.</p> | |
| 2208 <p title="I-II q. 3 a. 7 ad 1"><a name="33596"><span class= | |
| 2209 "ref">[33596] Iª-IIae q. 3 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2210 dicendum quod festis Angelorum intererimus non solum contemplantes | |
| 2211 Angelos, sed simul cum ipsis, Deum.</p> | |
| 2212 <p title="I-II q. 3 a. 7 ad 2"><a name="33597"><span class= | |
| 2213 "ref">[33597] Iª-IIae q. 3 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2214 dicendum quod, secundum illos qui ponunt animas humanas esse ab | |
| 2215 Angelis creatas, satis conveniens videtur quod beatitudo hominis | |
| 2216 sit in contemplatione Angelorum, quasi in coniunctione ad suum | |
| 2217 principium. Sed hoc est erroneum, ut in primo dictum est. Unde | |
| 2218 ultima perfectio intellectus humani est per coniunctionem ad Deum, | |
| 2219 qui est primum principium et creationis animae et illuminationis | |
| 2220 eius. Angelus autem illuminat tanquam minister, ut in primo habitum | |
| 2221 est. Unde suo ministerio adiuvat hominem ut ad beatitudinem | |
| 2222 perveniat, non autem est humanae beatitudinis obiectum.</p> | |
| 2223 <p title="I-II q. 3 a. 7 ad 3"><a name="33598"><span class= | |
| 2224 "ref">[33598] Iª-IIae q. 3 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2225 dicendum quod attingi superiorem naturam ab inferiori contingit | |
| 2226 dupliciter. Uno modo, secundum gradum potentiae participantis, et | |
| 2227 sic ultima perfectio hominis erit in hoc quod homo attinget ad | |
| 2228 contemplandum sicut Angeli contemplantur. Alio modo, sicut obiectum | |
| 2229 attingitur a potentia, et hoc modo ultima perfectio cuiuslibet | |
| 2230 potentiae est ut attingat ad id in quo plene invenitur ratio sui | |
| 2231 obiecti.</p> | |
| 2232 <br /> | |
| 2233 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 2234 <p title="I-II q. 3 a. 8 arg. 1"><a name="33599"><span class= | |
| 2235 "ref">[33599] Iª-IIae q. 3 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 2236 sic proceditur. Videtur quod beatitudo hominis non sit in visione | |
| 2237 ipsius divinae essentiae. Dicit enim Dionysius, in I cap. Myst. | |
| 2238 Theol., quod per id quod est supremum intellectus, homo Deo | |
| 2239 coniungitur sicut omnino ignoto. Sed id quod videtur per essentiam, | |
| 2240 non est omnino ignotum. Ergo ultima intellectus perfectio, seu | |
| 2241 beatitudo, non consistit in hoc quod Deus per essentiam | |
| 2242 videtur.</p> | |
| 2243 <p title="I-II q. 3 a. 8 arg. 2"><a name="33600"><span class= | |
| 2244 "ref">[33600] Iª-IIae q. 3 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2245 altioris naturae altior est perfectio. Sed haec est perfectio | |
| 2246 divini intellectus propria, ut suam essentiam videat. Ergo ultima | |
| 2247 perfectio intellectus humani ad hoc non pertingit, sed infra | |
| 2248 subsistit.</p> | |
| 2249 <p title="I-II q. 3 a. 8 s. c."><a name="33601"><span class= | |
| 2250 "ref">[33601] Iª-IIae q. 3 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2251 est quod dicitur I Ioan. III, <i>cum apparuerit, similes ei erimus, | |
| 2252 et videbimus eum sicuti ipse est</i>.</p> | |
| 2253 <p title="I-II q. 3 a. 8 co."><a name="33602"><span class= | |
| 2254 "ref">[33602] Iª-IIae q. 3 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 2255 dicendum quod ultima et perfecta beatitudo non potest esse nisi in | |
| 2256 visione divinae essentiae. Ad cuius evidentiam, duo consideranda | |
| 2257 sunt. Primo quidem, quod homo non est perfecte beatus, quandiu | |
| 2258 restat sibi aliquid desiderandum et quaerendum. Secundum est, quod | |
| 2259 uniuscuiusque potentiae perfectio attenditur secundum rationem sui | |
| 2260 obiecti. Obiectum autem intellectus est quod quid est, idest | |
| 2261 essentia rei, ut dicitur in III de anima. Unde intantum procedit | |
| 2262 perfectio intellectus, inquantum cognoscit essentiam alicuius rei. | |
| 2263 Si ergo intellectus aliquis cognoscat essentiam alicuius effectus, | |
| 2264 per quam non possit cognosci essentia causae, ut scilicet sciatur | |
| 2265 de causa quid est; non dicitur intellectus attingere ad causam | |
| 2266 simpliciter, quamvis per effectum cognoscere possit de causa an | |
| 2267 sit. Et ideo remanet naturaliter homini desiderium, cum cognoscit | |
| 2268 effectum, et scit eum habere causam, ut etiam sciat de causa quid | |
| 2269 est. Et illud desiderium est admirationis, et causat inquisitionem, | |
| 2270 ut dicitur in principio Metaphys. Puta si aliquis cognoscens | |
| 2271 eclipsim solis, considerat quod ex aliqua causa procedit, de qua, | |
| 2272 quia nescit quid sit, admiratur, et admirando inquirit. Nec ista | |
| 2273 inquisitio quiescit quousque perveniat ad cognoscendum essentiam | |
| 2274 causae. Si igitur intellectus humanus, cognoscens essentiam | |
| 2275 alicuius effectus creati, non cognoscat de Deo nisi an est; nondum | |
| 2276 perfectio eius attingit simpliciter ad causam primam, sed remanet | |
| 2277 ei adhuc naturale desiderium inquirendi causam. Unde nondum est | |
| 2278 perfecte beatus. Ad perfectam igitur beatitudinem requiritur quod | |
| 2279 intellectus pertingat ad ipsam essentiam primae causae. Et sic | |
| 2280 perfectionem suam habebit per unionem ad Deum sicut ad obiectum, in | |
| 2281 quo solo beatitudo hominis consistit, ut supra dictum est.</p> | |
| 2282 <p title="I-II q. 3 a. 8 ad 1"><a name="33603"><span class= | |
| 2283 "ref">[33603] Iª-IIae q. 3 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2284 dicendum quod Dionysius loquitur de cognitione eorum qui sunt in | |
| 2285 via, tendentes ad beatitudinem.</p> | |
| 2286 <p title="I-II q. 3 a. 8 ad 2"><a name="33604"><span class= | |
| 2287 "ref">[33604] Iª-IIae q. 3 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2288 dicendum quod, sicut supra dictum est, finis potest accipi | |
| 2289 dupliciter. Uno modo, quantum ad rem ipsam quae desideratur, et hoc | |
| 2290 modo idem est finis superioris et inferioris naturae, immo omnium | |
| 2291 rerum, ut supra dictum est. Alio modo, quantum ad consecutionem | |
| 2292 huius rei, et sic diversus est finis superioris et inferioris | |
| 2293 naturae, secundum diversam habitudinem ad rem talem. Sic igitur | |
| 2294 altior est beatitudo Dei suam essentiam intellectu comprehendentis, | |
| 2295 quam hominis vel Angeli videntis, et non comprehendentis.</p> | |
| 2296 <br /> | |
| 2297 <div class="D">Quaestio 4</div> | |
| 2298 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2299 <p title="I-II q. 4 pr."><a name="33605"><span class="ref">[33605] | |
| 2300 Iª-IIae q. 4 pr.</span></a> Deinde, considerandum est de his | |
| 2301 quae exiguntur ad beatitudinem. Et circa hoc quaeruntur octo. | |
| 2302 Primo, utrum delectatio requiratur ad beatitudinem. Secundo, quid | |
| 2303 sit principalius in beatitudine, utrum delectatio vel visio. | |
| 2304 Tertio, utrum requiratur comprehensio. Quarto, utrum requiratur | |
| 2305 rectitudo voluntatis. Quinto, utrum ad beatitudinem hominis | |
| 2306 requiratur corpus. Sexto, utrum perfectio corporis. Septimo, utrum | |
| 2307 aliqua exteriora bona. Octavo, utrum requiratur societas | |
| 2308 amicorum.</p> | |
| 2309 <br /> | |
| 2310 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2311 <p title="I-II q. 4 a. 1 arg. 1"><a name="33606"><span class= | |
| 2312 "ref">[33606] Iª-IIae q. 4 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2313 sic proceditur. Videtur quod delectatio non requiratur ad | |
| 2314 beatitudinem. Dicit enim Augustinus, in I de Trin., quod <i>visio | |
| 2315 est tota merces fidei</i>. Sed id quod est praemium vel merces | |
| 2316 virtutis, est beatitudo, ut patet per philosophum in I Ethic. Ergo | |
| 2317 nihil aliud requiritur ad beatitudinem nisi sola visio.</p> | |
| 2318 <p title="I-II q. 4 a. 1 arg. 2"><a name="33607"><span class= | |
| 2319 "ref">[33607] Iª-IIae q. 4 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2320 beatitudo est per se sufficientissimum bonum, ut philosophus dicit | |
| 2321 I Ethic. Quod autem eget aliquo alio, non est per se sufficiens. | |
| 2322 Cum igitur essentia beatitudinis in visione Dei consistat, ut | |
| 2323 ostensum est; videtur quod ad beatitudinem non requiratur | |
| 2324 delectatio.</p> | |
| 2325 <p title="I-II q. 4 a. 1 arg. 3"><a name="33608"><span class= | |
| 2326 "ref">[33608] Iª-IIae q. 4 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2327 operationem felicitatis seu beatitudinis oportet esse non | |
| 2328 impeditam, ut dicitur in VII Ethic. Sed delectatio impedit actionem | |
| 2329 intellectus corrumpit enim aestimationem prudentiae, ut dicitur in | |
| 2330 VI Ethic. Ergo delectatio non requiritur ad beatitudinem.</p> | |
| 2331 <p title="I-II q. 4 a. 1 s. c."><a name="33609"><span class= | |
| 2332 "ref">[33609] Iª-IIae q. 4 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2333 est quod Augustinus dicit, X Confess., quod <i>beatitudo est | |
| 2334 gaudium de veritate</i>.</p> | |
| 2335 <p title="I-II q. 4 a. 1 co."><a name="33610"><span class= | |
| 2336 "ref">[33610] Iª-IIae q. 4 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2337 dicendum quod quadrupliciter aliquid requiritur ad aliud. Uno modo, | |
| 2338 sicut praeambulum vel praeparatorium ad ipsum, sicut disciplina | |
| 2339 requiritur ad scientiam. Alio modo, sicut perficiens aliquid, sicut | |
| 2340 anima requiritur ad vitam corporis. Tertio modo, sicut coadiuvans | |
| 2341 extrinsecum, sicut amici requiruntur ad aliquid agendum. Quarto | |
| 2342 modo, sicut aliquid concomitans, ut si dicamus quod calor | |
| 2343 requiritur ad ignem. Et hoc modo delectatio requiritur ad | |
| 2344 beatitudinem. Delectatio enim causatur ex hoc quod appetitus | |
| 2345 requiescit in bono adepto. Unde, cum beatitudo nihil aliud sit quam | |
| 2346 adeptio summi boni, non potest esse beatitudo sine delectatione | |
| 2347 concomitante.</p> | |
| 2348 <p title="I-II q. 4 a. 1 ad 1"><a name="33611"><span class= | |
| 2349 "ref">[33611] Iª-IIae q. 4 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2350 dicendum quod ex hoc ipso quod merces alicui redditur, voluntas | |
| 2351 merentis requiescit, quod est delectari. Unde in ipsa ratione | |
| 2352 mercedis redditae delectatio includitur.</p> | |
| 2353 <p title="I-II q. 4 a. 1 ad 2"><a name="33612"><span class= | |
| 2354 "ref">[33612] Iª-IIae q. 4 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2355 dicendum quod ex ipsa visione Dei causatur delectatio. Unde ille | |
| 2356 qui Deum videt, delectatione indigere non potest.</p> | |
| 2357 <p title="I-II q. 4 a. 1 ad 3"><a name="33613"><span class= | |
| 2358 "ref">[33613] Iª-IIae q. 4 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2359 dicendum quod delectatio concomitans operationem intellectus, non | |
| 2360 impedit ipsam, sed magis eam confortat, ut dicitur, in X Ethic., ea | |
| 2361 enim quae delectabiliter facimus, attentius et perseverantius | |
| 2362 operamur. Delectatio autem extranea impedit operationem, quandoque | |
| 2363 quidem ex intentionis distractione; quia, sicut dictum est, ad ea | |
| 2364 in quibus delectamur, magis intenti sumus; et dum uni vehementer | |
| 2365 intendimus, necesse est quod ab alio intentio retrahatur. Quandoque | |
| 2366 autem etiam ex contrarietate, sicut delectatio sensus contraria | |
| 2367 rationi, impedit aestimationem prudentiae magis quam aestimationem | |
| 2368 speculativi intellectus.</p> | |
| 2369 <br /> | |
| 2370 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2371 <p title="I-II q. 4 a. 2 arg. 1"><a name="33614"><span class= | |
| 2372 "ref">[33614] Iª-IIae q. 4 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 2373 sic proceditur. Videtur quod delectatio sit principalius in | |
| 2374 beatitudine quam visio. Delectatio enim, ut dicitur in X Ethic., | |
| 2375 est perfectio operationis. Sed perfectio est potior perfectibili. | |
| 2376 Ergo delectatio est potior operatione intellectus, quae est | |
| 2377 visio.</p> | |
| 2378 <p title="I-II q. 4 a. 2 arg. 2"><a name="33615"><span class= | |
| 2379 "ref">[33615] Iª-IIae q. 4 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2380 illud propter quod aliquid est appetibile, est potius. Sed | |
| 2381 operationes appetuntur propter delectationem ipsarum, unde et | |
| 2382 natura operationibus necessariis ad conservationem individui et | |
| 2383 speciei, delectationem apposuit, ut huiusmodi operationes ab | |
| 2384 animalibus non negligantur. Ergo delectatio est potior in | |
| 2385 beatitudine quam operatio intellectus, quae est visio.</p> | |
| 2386 <p title="I-II q. 4 a. 2 arg. 3"><a name="33616"><span class= | |
| 2387 "ref">[33616] Iª-IIae q. 4 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2388 visio respondet fidei, delectatio autem, sive fruitio, caritati. | |
| 2389 Sed caritas est maior fide, ut dicit apostolus I ad Cor. XIII. Ergo | |
| 2390 delectatio, sive fruitio, est potior visione.</p> | |
| 2391 <p title="I-II q. 4 a. 2 s. c."><a name="33617"><span class= | |
| 2392 "ref">[33617] Iª-IIae q. 4 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2393 causa est potior effectu. Sed visio est causa delectationis. Ergo | |
| 2394 visio est potior quam delectatio.</p> | |
| 2395 <p title="I-II q. 4 a. 2 co."><a name="33618"><span class= | |
| 2396 "ref">[33618] Iª-IIae q. 4 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 2397 dicendum quod istam quaestionem movet philosophus in X Ethic., et | |
| 2398 eam insolutam dimittit. Sed si quis diligenter consideret, ex | |
| 2399 necessitate oportet quod operatio intellectus, quae est visio, sit | |
| 2400 potior delectatione. Delectatio enim consistit in quadam | |
| 2401 quietatione voluntatis. Quod autem voluntas in aliquo quietetur, | |
| 2402 non est nisi propter bonitatem eius in quo quietatur. Si ergo | |
| 2403 voluntas quietatur in aliqua operatione, ex bonitate operationis | |
| 2404 procedit quietatio voluntatis. Nec voluntas quaerit bonum propter | |
| 2405 quietationem, sic enim ipse actus voluntatis esset finis, quod est | |
| 2406 contra praemissa. Sed ideo quaerit quod quietetur in operatione, | |
| 2407 quia operatio est bonum eius. Unde manifestum est quod principalius | |
| 2408 bonum est ipsa operatio in qua quietatur voluntas, quam quietatio | |
| 2409 voluntatis in ipso.</p> | |
| 2410 <p title="I-II q. 4 a. 2 ad 1"><a name="33619"><span class= | |
| 2411 "ref">[33619] Iª-IIae q. 4 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2412 dicendum quod, sicut philosophus ibidem dicit, <i>delectatio | |
| 2413 perficit operationem sicut decor iuventutem</i>, qui est ad | |
| 2414 iuventutem consequens. Unde delectatio est quaedam perfectio | |
| 2415 concomitans visionem; non sicut perfectio faciens visionem esse in | |
| 2416 sua specie perfectam.</p> | |
| 2417 <p title="I-II q. 4 a. 2 ad 2"><a name="33620"><span class= | |
| 2418 "ref">[33620] Iª-IIae q. 4 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2419 dicendum quod apprehensio sensitiva non attingit ad communem | |
| 2420 rationem boni, sed ad aliquod bonum particulare quod est | |
| 2421 delectabile. Et ideo secundum appetitum sensitivum, qui est in | |
| 2422 animalibus, operationes quaeruntur propter delectationem. Sed | |
| 2423 intellectus apprehendit universalem rationem boni, ad cuius | |
| 2424 consecutionem sequitur delectatio. Unde principalius intendit bonum | |
| 2425 quam delectationem. Et inde est quod divinus intellectus, qui est | |
| 2426 institutor naturae, delectationes apposuit propter operationes. Non | |
| 2427 est autem aliquid aestimandum simpliciter secundum ordinem | |
| 2428 sensitivi appetitus, sed magis secundum ordinem appetitus | |
| 2429 intellectivi.</p> | |
| 2430 <p title="I-II q. 4 a. 2 ad 3"><a name="33621"><span class= | |
| 2431 "ref">[33621] Iª-IIae q. 4 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2432 dicendum quod caritas non quaerit bonum dilectum propter | |
| 2433 delectationem, sed hoc est ei consequens, ut delectetur in bono | |
| 2434 adepto quod amat. Et sic delectatio non respondet ei ut finis, sed | |
| 2435 magis visio, per quam primo finis fit ei praesens.</p> | |
| 2436 <br /> | |
| 2437 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2438 <p title="I-II q. 4 a. 3 arg. 1"><a name="33622"><span class= | |
| 2439 "ref">[33622] Iª-IIae q. 4 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 2440 sic proceditur. Videtur quod ad beatitudinem non requiratur | |
| 2441 comprehensio. Dicit enim Augustinus, ad Paulinam de videndo Deum, | |
| 2442 <i>attingere mente Deum magna est beatitudo, comprehendere autem | |
| 2443 est impossibile</i>. Ergo sine comprehensione est beatitudo.</p> | |
| 2444 <p title="I-II q. 4 a. 3 arg. 2"><a name="33623"><span class= | |
| 2445 "ref">[33623] Iª-IIae q. 4 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2446 beatitudo est perfectio hominis secundum intellectivam partem, in | |
| 2447 qua non sunt aliae potentiae quam intellectus et voluntas, ut in | |
| 2448 primo dictum est. Sed intellectus sufficienter perficitur per | |
| 2449 visionem Dei, voluntas autem per delectationem in ipso. Ergo non | |
| 2450 requiritur comprehensio tanquam aliquod tertium.</p> | |
| 2451 <p title="I-II q. 4 a. 3 arg. 3"><a name="33624"><span class= | |
| 2452 "ref">[33624] Iª-IIae q. 4 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2453 beatitudo in operatione consistit. Operationes autem determinantur | |
| 2454 secundum obiecta. Obiecta autem generalia sunt duo, verum et bonum, | |
| 2455 verum correspondet visioni, et bonum correspondet delectationi. | |
| 2456 Ergo non requiritur comprehensio quasi aliquod tertium.</p> | |
| 2457 <p title="I-II q. 4 a. 3 s. c."><a name="33625"><span class= | |
| 2458 "ref">[33625] Iª-IIae q. 4 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2459 est quod apostolus dicit, I ad Cor. IX, <i>sic currite ut | |
| 2460 comprehendatis</i>. Sed spiritualis cursus terminatur ad | |
| 2461 beatitudinem, unde ipse dicit, II ad Tim. ult., <i>bonum certamen | |
| 2462 certavi, cursum consummavi, fidem servavi; in reliquo reposita est | |
| 2463 mihi corona iustitiae</i>. Ergo comprehensio requiritur ad | |
| 2464 beatitudinem.</p> | |
| 2465 <p title="I-II q. 4 a. 3 co."><a name="33626"><span class= | |
| 2466 "ref">[33626] Iª-IIae q. 4 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 2467 dicendum quod, cum beatitudo consistat in consecutione ultimi | |
| 2468 finis, ea quae requiruntur ad beatitudinem sunt consideranda ex | |
| 2469 ipso ordine hominis ad finem. Ad finem autem intelligibilem | |
| 2470 ordinatur homo partim quidem per intellectum, partim autem per | |
| 2471 voluntatem. Per intellectum quidem, inquantum in intellectu | |
| 2472 praeexistit aliqua cognitio finis imperfecta. Per voluntatem autem, | |
| 2473 primo quidem per amorem, qui est primus motus voluntatis in | |
| 2474 aliquid, secundo autem, per realem habitudinem amantis ad amatum, | |
| 2475 quae quidem potest esse triplex. Quandoque enim amatum est praesens | |
| 2476 amanti, et tunc iam non quaeritur. Quandoque autem non est | |
| 2477 praesens, sed impossibile est ipsum adipisci, et tunc etiam non | |
| 2478 quaeritur. Quandoque autem possibile est ipsum adipisci, sed est | |
| 2479 elevatum supra facultatem adipiscentis, ita ut statim haberi non | |
| 2480 possit, et haec est habitudo sperantis ad speratum, quae sola | |
| 2481 habitudo facit finis inquisitionem. Et istis tribus respondent | |
| 2482 aliqua in ipsa beatitudine. Nam perfecta cognitio finis respondet | |
| 2483 imperfectae; praesentia vero ipsius finis respondet habitudini | |
| 2484 spei; sed delectatio in fine iam praesenti consequitur dilectionem, | |
| 2485 ut supra dictum est. Et ideo necesse est ad beatitudinem ista tria | |
| 2486 concurrere, scilicet visionem, quae est cognitio perfecta | |
| 2487 intelligibilis finis; comprehensionem, quae importat praesentiam | |
| 2488 finis; delectationem, vel fruitionem, quae importat quietationem | |
| 2489 rei amantis in amato.</p> | |
| 2490 <p title="I-II q. 4 a. 3 ad 1"><a name="33627"><span class= | |
| 2491 "ref">[33627] Iª-IIae q. 4 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2492 dicendum quod comprehensio dicitur dupliciter. Uno modo, inclusio | |
| 2493 comprehensi in comprehendente, et sic omne quod comprehenditur a | |
| 2494 finito, est finitum. Unde hoc modo Deus non potest comprehendi ab | |
| 2495 aliquo intellectu creato. Alio modo comprehensio nihil aliud | |
| 2496 nominat quam tentionem alicuius rei iam praesentialiter habitae, | |
| 2497 sicut aliquis consequens aliquem, dicitur eum comprehendere quando | |
| 2498 tenet eum. Et hoc modo comprehensio requiritur ad beatitudinem.</p> | |
| 2499 <p title="I-II q. 4 a. 3 ad 2"><a name="33628"><span class= | |
| 2500 "ref">[33628] Iª-IIae q. 4 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2501 dicendum quod, sicut ad voluntatem pertinet spes et amor, quia | |
| 2502 eiusdem est amare aliquid et tendere in illud non habitum; ita | |
| 2503 etiam ad voluntatem pertinet et comprehensio et delectatio, quia | |
| 2504 eiusdem est habere aliquid et quiescere in illo.</p> | |
| 2505 <p title="I-II q. 4 a. 3 ad 3"><a name="33629"><span class= | |
| 2506 "ref">[33629] Iª-IIae q. 4 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2507 dicendum quod comprehensio non est aliqua operatio praeter | |
| 2508 visionem, sed est quaedam habitudo ad finem iam habitum. Unde etiam | |
| 2509 ipsa visio, vel res visa secundum quod praesentialiter adest, est | |
| 2510 obiectum comprehensionis.</p> | |
| 2511 <br /> | |
| 2512 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2513 <p title="I-II q. 4 a. 4 arg. 1"><a name="33630"><span class= | |
| 2514 "ref">[33630] Iª-IIae q. 4 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 2515 sic proceditur. Videtur quod rectitudo voluntatis non requiratur ad | |
| 2516 beatitudinem. Beatitudo enim essentialiter consistit in operatione | |
| 2517 intellectus, ut dictum est. Sed ad perfectam intellectus | |
| 2518 operationem non requiritur rectitudo voluntatis, per quam homines | |
| 2519 mundi dicuntur, dicit enim Augustinus, in libro Retract., <i>non | |
| 2520 approbo quod in oratione dixi, Deus qui non nisi mundos verum scire | |
| 2521 voluisti. Responderi enim potest multos etiam non mundos multa | |
| 2522 scire vera</i>. Ergo rectitudo voluntatis non requiritur ad | |
| 2523 beatitudinem.</p> | |
| 2524 <p title="I-II q. 4 a. 4 arg. 2"><a name="33631"><span class= | |
| 2525 "ref">[33631] Iª-IIae q. 4 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2526 prius non dependet a posteriori. Sed operatio intellectus est prior | |
| 2527 quam operatio voluntatis. Ergo beatitudo, quae est perfecta | |
| 2528 operatio intellectus, non dependet a rectitudine voluntatis.</p> | |
| 2529 <p title="I-II q. 4 a. 4 arg. 3"><a name="33632"><span class= | |
| 2530 "ref">[33632] Iª-IIae q. 4 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2531 quod ordinatur ad aliquid tanquam ad finem, non est necessarium | |
| 2532 adepto iam fine, sicut navis postquam pervenitur ad portum. Sed | |
| 2533 rectitudo voluntatis, quae est per virtutem, ordinatur ad | |
| 2534 beatitudinem tanquam ad finem. Ergo, adepta beatitudine, non est | |
| 2535 necessaria rectitudo voluntatis.</p> | |
| 2536 <p title="I-II q. 4 a. 4 s. c."><a name="33633"><span class= | |
| 2537 "ref">[33633] Iª-IIae q. 4 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2538 est quod dicitur Matth. V, <i>beati mundo corde, quoniam ipsi Deum | |
| 2539 videbunt</i>. Et Heb. XII, <i>pacem sequimini cum omnibus, et | |
| 2540 sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum</i>.</p> | |
| 2541 <p title="I-II q. 4 a. 4 co."><a name="33634"><span class= | |
| 2542 "ref">[33634] Iª-IIae q. 4 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 2543 dicendum quod rectitudo voluntatis requiritur ad beatitudinem et | |
| 2544 antecedenter et concomitanter. Antecedenter quidem, quia rectitudo | |
| 2545 voluntatis est per debitum ordinem ad finem ultimum. Finis autem | |
| 2546 comparatur ad id quod ordinatur ad finem, sicut forma ad materiam. | |
| 2547 Unde sicut materia non potest consequi formam, nisi sit debito modo | |
| 2548 disposita ad ipsam, ita nihil consequitur finem, nisi sit debito | |
| 2549 modo ordinatum ad ipsum. Et ideo nullus potest ad beatitudinem | |
| 2550 pervenire, nisi habeat rectitudinem voluntatis. Concomitanter | |
| 2551 autem, quia, sicut dictum est, beatitudo ultima consistit in | |
| 2552 visione divinae essentiae, quae est ipsa essentia bonitatis. Et ita | |
| 2553 voluntas videntis Dei essentiam, ex necessitate amat quidquid amat, | |
| 2554 sub ordine ad Deum; sicut voluntas non videntis Dei essentiam, ex | |
| 2555 necessitate amat quidquid amat, sub communi ratione boni quam | |
| 2556 novit. Et hoc ipsum est quod facit voluntatem rectam. Unde | |
| 2557 manifestum est quod beatitudo non potest esse sine recta | |
| 2558 voluntate.</p> | |
| 2559 <p title="I-II q. 4 a. 4 ad 1"><a name="33635"><span class= | |
| 2560 "ref">[33635] Iª-IIae q. 4 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2561 dicendum quod Augustinus loquitur de cognitione veri quod non est | |
| 2562 ipsa essentia bonitatis.</p> | |
| 2563 <p title="I-II q. 4 a. 4 ad 2"><a name="33636"><span class= | |
| 2564 "ref">[33636] Iª-IIae q. 4 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2565 dicendum quod omnis actus voluntatis praeceditur ab aliquo actu | |
| 2566 intellectus, aliquis tamen actus voluntatis est prior quam aliquis | |
| 2567 actus intellectus. Voluntas enim tendit in finalem actum | |
| 2568 intellectus, qui est beatitudo. Et ideo recta inclinatio voluntatis | |
| 2569 praeexigitur ad beatitudinem, sicut rectus motus sagittae ad | |
| 2570 percussionem signi.</p> | |
| 2571 <p title="I-II q. 4 a. 4 ad 3"><a name="33637"><span class= | |
| 2572 "ref">[33637] Iª-IIae q. 4 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2573 dicendum quod non omne quod ordinatur ad finem, cessat adveniente | |
| 2574 fine, sed id tantum quod se habet in ratione imperfectionis, ut | |
| 2575 motus. Unde instrumenta motus non sunt necessaria postquam | |
| 2576 pervenitur ad finem, sed debitus ordo ad finem est necessarius.</p> | |
| 2577 <br /> | |
| 2578 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 2579 <p title="I-II q. 4 a. 5 arg. 1"><a name="33638"><span class= | |
| 2580 "ref">[33638] Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 2581 sic proceditur. Videtur quod ad beatitudinem requiratur corpus. | |
| 2582 Perfectio enim virtutis et gratiae praesupponit perfectionem | |
| 2583 naturae. Sed beatitudo est perfectio virtutis et gratiae. Anima | |
| 2584 autem sine corpore non habet perfectionem naturae, cum sit pars | |
| 2585 naturaliter humanae naturae, omnis autem pars est imperfecta a suo | |
| 2586 toto separata. Ergo anima sine corpore non potest esse beata.</p> | |
| 2587 <p title="I-II q. 4 a. 5 arg. 2"><a name="33639"><span class= | |
| 2588 "ref">[33639] Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2589 beatitudo est operatio quaedam perfecta, ut supra dictum est. Sed | |
| 2590 operatio perfecta sequitur esse perfectum, quia nihil operatur nisi | |
| 2591 secundum quod est ens in actu. Cum ergo anima non habeat esse | |
| 2592 perfectum quando est a corpore separata, sicut nec aliqua pars | |
| 2593 quando separata est a toto; videtur quod anima sine corpore non | |
| 2594 possit esse beata.</p> | |
| 2595 <p title="I-II q. 4 a. 5 arg. 3"><a name="33640"><span class= | |
| 2596 "ref">[33640] Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2597 beatitudo est perfectio hominis. Sed anima sine corpore non est | |
| 2598 homo. Ergo beatitudo non potest esse in anima sine corpore.</p> | |
| 2599 <p title="I-II q. 4 a. 5 arg. 4"><a name="33641"><span class= | |
| 2600 "ref">[33641] Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2601 secundum philosophum, in VII Ethic., felicitatis operatio, in qua | |
| 2602 consistit beatitudo, est non impedita. Sed operatio animae | |
| 2603 separatae est impedita, quia, ut dicit Augustinus XII super Gen. ad | |
| 2604 Litt., <i>inest ei naturalis quidam appetitus corpus administrandi, | |
| 2605 quo appetitu retardatur quodammodo ne tota intentione pergat in | |
| 2606 illud summum caelum</i>, idest in visionem essentiae divinae. Ergo | |
| 2607 anima sine corpore non potest esse beata.</p> | |
| 2608 <p title="I-II q. 4 a. 5 arg. 5"><a name="33642"><span class= | |
| 2609 "ref">[33642] Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 2610 beatitudo est sufficiens bonum, et quietat desiderium. Sed hoc non | |
| 2611 convenit animae separatae, quia adhuc appetit corporis unionem, ut | |
| 2612 Augustinus dicit. Ergo anima separata a corpore non est beata.</p> | |
| 2613 <p title="I-II q. 4 a. 5 arg. 6"><a name="33643"><span class= | |
| 2614 "ref">[33643] Iª-IIae q. 4 a. 5 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 2615 homo in beatitudine est Angelis aequalis. Sed anima sine corpore | |
| 2616 non aequatur Angelis, ut Augustinus dicit. Ergo non est beata.</p> | |
| 2617 <p title="I-II q. 4 a. 5 s. c."><a name="33644"><span class= | |
| 2618 "ref">[33644] Iª-IIae q. 4 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2619 est quod dicitur Apoc. XIV, <i>beati mortui qui in domino | |
| 2620 moriuntur</i>.</p> | |
| 2621 <p title="I-II q. 4 a. 5 co."><a name="33645"><span class= | |
| 2622 "ref">[33645] Iª-IIae q. 4 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 2623 dicendum quod duplex est beatitudo, una imperfecta, quae habetur in | |
| 2624 hac vita; et alia perfecta, quae in Dei visione consistit. | |
| 2625 Manifestum est autem quod ad beatitudinem huius vitae, de | |
| 2626 necessitate requiritur corpus. Est enim beatitudo huius vitae | |
| 2627 operatio intellectus, vel speculativi vel practici. Operatio autem | |
| 2628 intellectus in hac vita non potest esse sine phantasmate, quod non | |
| 2629 est nisi in organo corporeo, ut in primo habitum est. Et sic | |
| 2630 beatitudo quae in hac vita haberi potest, dependet quodammodo ex | |
| 2631 corpore. Sed circa beatitudinem perfectam, quae in Dei visione | |
| 2632 consistit, aliqui posuerunt quod non potest animae advenire sine | |
| 2633 corpore existenti; dicentes quod animae sanctorum a corporibus | |
| 2634 separatae, ad illam beatitudinem non perveniunt usque ad diem | |
| 2635 iudicii, quando corpora resument. Quod quidem apparet esse falsum | |
| 2636 et auctoritate, et ratione. Auctoritate quidem, quia apostolus | |
| 2637 dicit, II ad Cor. V, <i>quandiu sumus in corpore, peregrinamur a | |
| 2638 domino</i>; et quae sit ratio peregrinationis ostendit, subdens, | |
| 2639 <i>per fidem enim ambulamus, et non per speciem</i>. Ex quo apparet | |
| 2640 quod quandiu aliquis ambulat per fidem et non per speciem, carens | |
| 2641 visione divinae essentiae, nondum est Deo praesens. Animae autem | |
| 2642 sanctorum a corporibus separatae, sunt Deo praesentes, unde | |
| 2643 subditur, <i>audemus autem, et bonam voluntatem habemus peregrinari | |
| 2644 a corpore, et praesentes esse ad dominum</i>. Unde manifestum est | |
| 2645 quod animae sanctorum separatae a corporibus, ambulant per speciem, | |
| 2646 Dei essentiam videntes, in quo est vera beatitudo. Hoc etiam per | |
| 2647 rationem apparet. Nam intellectus ad suam operationem non indiget | |
| 2648 corpore nisi propter phantasmata, in quibus veritatem | |
| 2649 intelligibilem contuetur, ut in primo dictum est. Manifestum est | |
| 2650 autem quod divina essentia per phantasmata videri non potest, ut in | |
| 2651 primo ostensum est. Unde, cum in visione divinae essentiae perfecta | |
| 2652 hominis beatitudo consistat, non dependet beatitudo perfecta | |
| 2653 hominis a corpore. Unde sine corpore potest anima esse beata. Sed | |
| 2654 sciendum quod ad perfectionem alicuius rei dupliciter aliquid | |
| 2655 pertinet. Uno modo, ad constituendam essentiam rei, sicut anima | |
| 2656 requiritur ad perfectionem hominis. Alio modo requiritur ad | |
| 2657 perfectionem rei quod pertinet ad bene esse eius, sicut pulchritudo | |
| 2658 corporis, et velocitas ingenii pertinet ad perfectionem hominis. | |
| 2659 Quamvis ergo corpus primo modo ad perfectionem beatitudinis humanae | |
| 2660 non pertineat, pertinet tamen secundo modo. Cum enim operatio | |
| 2661 dependeat ex natura rei, quando anima perfectior erit in sua | |
| 2662 natura, tanto perfectius habebit suam propriam operationem, in qua | |
| 2663 felicitas consistit. Unde Augustinus, in XII super Gen. ad Litt., | |
| 2664 cum quaesivisset, <i>utrum spiritibus defunctorum sine corporibus | |
| 2665 possit summa illa beatitudo praeberi</i>, respondet quod <i>non sic | |
| 2666 possunt videre incommutabilem substantiam, ut sancti Angeli vident; | |
| 2667 sive alia latentiore causa, sive ideo quia est in eis naturalis | |
| 2668 quidam appetitus corpus administrandi</i>.</p> | |
| 2669 <p title="I-II q. 4 a. 5 ad 1"><a name="33646"><span class= | |
| 2670 "ref">[33646] Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2671 dicendum quod beatitudo est perfectio animae ex parte intellectus, | |
| 2672 secundum quem anima transcendit corporis organa, non autem secundum | |
| 2673 quod est forma naturalis corporis. Et ideo illa naturae perfectio | |
| 2674 manet secundum quam ei beatitudo debetur, licet non maneat illa | |
| 2675 naturae perfectio secundum quam est corporis forma.</p> | |
| 2676 <p title="I-II q. 4 a. 5 ad 2"><a name="33647"><span class= | |
| 2677 "ref">[33647] Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2678 dicendum quod anima aliter se habet ad esse quam aliae partes. Nam | |
| 2679 esse totius non est alicuius suarum partium, unde vel pars omnino | |
| 2680 desinit esse, destructo toto, sicut partes animalis destructo | |
| 2681 animali; vel, si remanent, habent aliud esse in actu, sicut pars | |
| 2682 lineae habet aliud esse quam tota linea. Sed animae humanae remanet | |
| 2683 esse compositi post corporis destructionem, et hoc ideo, quia idem | |
| 2684 est esse formae et materia, et hoc est esse compositi. Anima autem | |
| 2685 subsistit in suo esse, ut in primo ostensum est. Unde relinquitur | |
| 2686 quod post separationem a corpore perfectum esse habeat, unde et | |
| 2687 perfectam operationem habere potest; licet non habeat perfectam | |
| 2688 naturam speciei.</p> | |
| 2689 <p title="I-II q. 4 a. 5 ad 3"><a name="33648"><span class= | |
| 2690 "ref">[33648] Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2691 dicendum quod beatitudo est hominis secundum intellectum, et ideo, | |
| 2692 remanente intellectu, potest inesse ei beatitudo. Sicut dentes | |
| 2693 Aethiopis possunt esse albi, etiam post evulsionem, secundum quos | |
| 2694 Aethiops dicitur albus.</p> | |
| 2695 <p title="I-II q. 4 a. 5 ad 4"><a name="33649"><span class= | |
| 2696 "ref">[33649] Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2697 dicendum quod dupliciter aliquid impeditur ab alio. Uno modo, per | |
| 2698 modum contrarietatis, sicut frigus impedit actionem caloris, et | |
| 2699 tale impedimentum operationis repugnat felicitati. Alio modo, per | |
| 2700 modum cuiusdam defectus, quia scilicet res impedita non habet | |
| 2701 quidquid ad omnimodam sui perfectionem requiritur, et tale | |
| 2702 impedimentum operationis non repugnat felicitati, sed omnimodae | |
| 2703 perfectioni ipsius. Et sic separatio a corpore dicitur animam | |
| 2704 retardare, ne tota intentione tendat in visionem divinae essentiae. | |
| 2705 Appetit enim anima sic frui Deo, quod etiam ipsa fruitio derivetur | |
| 2706 ad corpus per redundantiam, sicut est possibile. Et ideo quandiu | |
| 2707 ipsa fruitur Deo sine corpore, appetitus eius sic quiescit in eo | |
| 2708 quod habet, quod tamen adhuc ad participationem eius vellet suum | |
| 2709 corpus pertingere.</p> | |
| 2710 <p title="I-II q. 4 a. 5 ad 5"><a name="33650"><span class= | |
| 2711 "ref">[33650] Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2712 dicendum quod desiderium animae separatae totaliter quiescit ex | |
| 2713 parte appetibilis, quia scilicet habet id quod suo appetitui | |
| 2714 sufficit. Sed non totaliter requiescit ex parte appetentis, quia | |
| 2715 illud bonum non possidet secundum omnem modum quo possidere vellet. | |
| 2716 Et ideo, corpore resumpto, beatitudo crescit non intensive, sed | |
| 2717 extensive.</p> | |
| 2718 <p title="I-II q. 4 a. 5 ad 6"><a name="33651"><span class= | |
| 2719 "ref">[33651] Iª-IIae q. 4 a. 5 ad 6</span></a> Ad sextum | |
| 2720 dicendum quod id quod ibidem dicitur, quod <i>spiritus defunctorum | |
| 2721 non sic vident Deum sicut Angeli</i>, non est intelligendum | |
| 2722 secundum inaequalitatem quantitatis, quia etiam modo aliquae animae | |
| 2723 beatorum sunt assumptae ad superiores ordines Angelorum, clarius | |
| 2724 videntes Deum quam inferiores Angeli. Sed intelligitur secundum | |
| 2725 inaequalitatem proportionis, quia Angeli, etiam infimi, habent | |
| 2726 omnem perfectionem beatitudinis quam sunt habituri, non autem | |
| 2727 animae separatae sanctorum.</p> | |
| 2728 <br /> | |
| 2729 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 2730 <p title="I-II q. 4 a. 6 arg. 1"><a name="33652"><span class= | |
| 2731 "ref">[33652] Iª-IIae q. 4 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 2732 sic proceditur. Videtur quod perfectio corporis non requiratur ad | |
| 2733 beatitudinem hominis perfectam. Perfectio enim corporis est quoddam | |
| 2734 corporale bonum. Sed supra ostensum est quod beatitudo non | |
| 2735 consistit in corporalibus bonis. Ergo ad beatitudinem hominis non | |
| 2736 requiritur aliqua perfecta dispositio corporis.</p> | |
| 2737 <p title="I-II q. 4 a. 6 arg. 2"><a name="33653"><span class= | |
| 2738 "ref">[33653] Iª-IIae q. 4 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2739 beatitudo hominis consistit in visione divinae essentiae, ut | |
| 2740 ostensum est. Sed ad hanc operationem nihil exhibet corpus, ut | |
| 2741 dictum est. Ergo nulla dispositio corporis requiritur ad | |
| 2742 beatitudinem.</p> | |
| 2743 <p title="I-II q. 4 a. 6 arg. 3"><a name="33654"><span class= | |
| 2744 "ref">[33654] Iª-IIae q. 4 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2745 quanto intellectus est magis abstractus a corpore, tanto perfectius | |
| 2746 intelligit. Sed beatitudo consistit in perfectissima operatione | |
| 2747 intellectus. Ergo oportet omnibus modis animam esse abstractam a | |
| 2748 corpore. Nullo ergo modo requiritur aliqua dispositio corporis ad | |
| 2749 beatitudinem.</p> | |
| 2750 <p title="I-II q. 4 a. 6 s. c."><a name="33655"><span class= | |
| 2751 "ref">[33655] Iª-IIae q. 4 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2752 praemium virtutis est beatitudo, unde dicitur Ioan. XIII, <i>beati | |
| 2753 eritis, si feceritis ea</i>. Sed sanctis repromittitur pro praemio | |
| 2754 non solum visio Dei et delectatio, sed etiam corporis bona | |
| 2755 dispositio, dicitur enim Isaiae ult., <i>videbitis, et gaudebit cor | |
| 2756 vestrum, et ossa vestra quasi herba germinabunt</i>. Ergo bona | |
| 2757 dispositio corporis requiritur ad beatitudinem.</p> | |
| 2758 <p title="I-II q. 4 a. 6 co."><a name="33656"><span class= | |
| 2759 "ref">[33656] Iª-IIae q. 4 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 2760 dicendum quod, si loquamur de beatitudine hominis qualis in hac | |
| 2761 vita potest haberi, manifestum est quod ad eam ex necessitate | |
| 2762 requiritur bona dispositio corporis. Consistit enim haec beatitudo, | |
| 2763 secundum philosophum, in operatione virtutis perfectae. Manifestum | |
| 2764 est autem quod per invaletudinem corporis, in omni operatione | |
| 2765 virtutis homo impediri potest. Sed si loquamur de beatitudine | |
| 2766 perfecta, sic quidam posuerunt quod non requiritur ad beatitudinem | |
| 2767 aliqua corporis dispositio, immo requiritur ad eam ut omnino anima | |
| 2768 sit a corpore separata. Unde Augustinus, XXII de Civ. Dei, | |
| 2769 introducit verba Porphyrii dicentis quod <i>ad hoc quod beata sit | |
| 2770 anima, omne corpus fugiendum est</i>. Sed hoc est inconveniens. Cum | |
| 2771 enim naturale sit animae corpori uniri, non potest esse quod | |
| 2772 perfectio animae naturalem eius perfectionem excludat. Et ideo | |
| 2773 dicendum est quod ad beatitudinem omnibus modis perfectam, | |
| 2774 requiritur perfecta dispositio corporis et antecedenter et | |
| 2775 consequenter. Antecedenter quidem, quia, ut Augustinus dicit XII | |
| 2776 super Gen. ad Litt., <i>si tale sit corpus, cuius sit difficilis et | |
| 2777 gravis administratio, sicut caro quae corrumpitur et aggravat | |
| 2778 animam, avertitur mens ab illa visione summi caeli</i>. Unde | |
| 2779 concludit quod, <i>cum hoc corpus iam non erit animale, sed | |
| 2780 spirituale, tunc Angelis adaequabitur, et erit ei ad gloriam, quod | |
| 2781 sarcinae fuit</i>. Consequenter vero, quia ex beatitudine animae | |
| 2782 fiet redundantia ad corpus, ut et ipsum sua perfectione potiatur. | |
| 2783 Unde Augustinus dicit, in Epist. ad Dioscorum, <i>tam potenti | |
| 2784 natura Deus fecit animam, ut ex eius plenissima beatitudine | |
| 2785 redundet in inferiorem naturam incorruptionis vigor</i>.</p> | |
| 2786 <p title="I-II q. 4 a. 6 ad 1"><a name="33657"><span class= | |
| 2787 "ref">[33657] Iª-IIae q. 4 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2788 dicendum quod in corporali bono non consistit beatitudo sicut in | |
| 2789 obiecto beatitudinis, sed corporale bonum potest facere ad aliquem | |
| 2790 beatitudinis decorem vel perfectionem.</p> | |
| 2791 <p title="I-II q. 4 a. 6 ad 2"><a name="33658"><span class= | |
| 2792 "ref">[33658] Iª-IIae q. 4 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2793 dicendum quod, etsi corpus nihil conferat ad illam operationem | |
| 2794 intellectus qua Dei essentia videtur, tamen posset ab hac impedire. | |
| 2795 Et ideo requiritur perfectio corporis, ut non impediat elevationem | |
| 2796 mentis.</p> | |
| 2797 <p title="I-II q. 4 a. 6 ad 3"><a name="33659"><span class= | |
| 2798 "ref">[33659] Iª-IIae q. 4 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2799 dicendum quod ad perfectam operationem intellectus requiritur | |
| 2800 quidem abstractio ab hoc corruptibili corpore, quod aggravat | |
| 2801 animam, non autem a corpore spirituali, quod erit totaliter | |
| 2802 spiritui subiectum, de quo in tertia parte huius operis | |
| 2803 dicetur.</p> | |
| 2804 <br /> | |
| 2805 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 2806 <p title="I-II q. 4 a. 7 arg. 1"><a name="33660"><span class= | |
| 2807 "ref">[33660] Iª-IIae q. 4 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 2808 sic proceditur. Videtur quod ad beatitudinem requirantur etiam | |
| 2809 exteriora bona. Quod enim in praemium sanctis promittitur, ad | |
| 2810 beatitudinem pertinet. Sed sanctis repromittuntur exteriora bona, | |
| 2811 sicut cibus et potus, divitiae et regnum, dicitur enim Luc. XXII, | |
| 2812 <i>ut edatis et bibatis super mensam meam in regno meo</i>; et | |
| 2813 Matth. VI, <i>thesaurizate vobis thesauros in caelo</i>; et Matth. | |
| 2814 XXV, <i>venite, benedicti patris mei, possidete regnum</i>. Ergo ad | |
| 2815 beatitudinem requiruntur exteriora bona.</p> | |
| 2816 <p title="I-II q. 4 a. 7 arg. 2"><a name="33661"><span class= | |
| 2817 "ref">[33661] Iª-IIae q. 4 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2818 secundum Boetium, in III de Consol., <i>beatitudo est status omnium | |
| 2819 bonorum aggregatione perfectus</i>. Sed exteriora sunt aliqua | |
| 2820 hominis bona, licet minima, ut Augustinus dicit. Ergo ipsa etiam | |
| 2821 requiruntur ad beatitudinem.</p> | |
| 2822 <p title="I-II q. 4 a. 7 arg. 3"><a name="33662"><span class= | |
| 2823 "ref">[33662] Iª-IIae q. 4 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2824 dominus, Matth. V, dicit, <i>merces vestra multa est in caelis</i>. | |
| 2825 Sed esse in caelis significat esse in loco. Ergo saltem locus | |
| 2826 exterior requiritur ad beatitudinem.</p> | |
| 2827 <p title="I-II q. 4 a. 7 s. c."><a name="33663"><span class= | |
| 2828 "ref">[33663] Iª-IIae q. 4 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2829 est quod dicitur in Psalmo LXXII, <i>quid enim mihi est in caelo? | |
| 2830 Et a te quid volui super terram?</i> Quasi dicat, nihil aliud volo | |
| 2831 nisi hoc quod sequitur, <i>mihi adhaerere Deo bonum est</i>. Ergo | |
| 2832 nihil aliud exterius ad beatitudinem requiritur.</p> | |
| 2833 <p title="I-II q. 4 a. 7 co."><a name="33664"><span class= | |
| 2834 "ref">[33664] Iª-IIae q. 4 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 2835 dicendum quod ad beatitudinem imperfectam, qualis in hac vita | |
| 2836 potest haberi, requiruntur exteriora bona, non quasi de essentia | |
| 2837 beatitudinis existentia, sed quasi instrumentaliter deservientia | |
| 2838 beatitudini, quae consistit in operatione virtutis, ut dicitur in I | |
| 2839 Ethic. Indiget enim homo in hac vita necessariis corporis tam ad | |
| 2840 operationem virtutis contemplativae quam etiam ad operationem | |
| 2841 virtutis activae, ad quam etiam plura alia requiruntur, quibus | |
| 2842 exerceat opera activae virtutis. Sed ad beatitudinem perfectam, | |
| 2843 quae in visione Dei consistit, nullo modo huiusmodi bona | |
| 2844 requiruntur. Cuius ratio est quia omnia huiusmodi bona exteriora | |
| 2845 vel requiruntur ad sustentationem animalis corporis; vel | |
| 2846 requiruntur ad aliquas operationes quas per animale corpus | |
| 2847 exercemus, quae humanae vitae conveniunt. Illa autem perfecta | |
| 2848 beatitudo quae in visione Dei consistit, vel erit in anima sine | |
| 2849 corpore; vel erit in anima corpori unita non iam animali, sed | |
| 2850 spirituali. Et ideo nullo modo huiusmodi exteriora bona requiruntur | |
| 2851 ad illam beatitudinem, cum ordinentur ad vitam animalem. Et quia in | |
| 2852 hac vita magis accedit ad similitudinem illius perfectae | |
| 2853 beatitudinis felicitas contemplativa quam activa, utpote etiam Deo | |
| 2854 similior, ut ex dictis patet; ideo minus indiget huiusmodi bonis | |
| 2855 corporis, ut dicitur in X Ethic.</p> | |
| 2856 <p title="I-II q. 4 a. 7 ad 1"><a name="33665"><span class= | |
| 2857 "ref">[33665] Iª-IIae q. 4 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2858 dicendum quod omnes illae corporales promissiones quae in sacra | |
| 2859 Scriptura continentur, sunt metaphorice intelligendae, secundum | |
| 2860 quod in Scripturis solent spiritualia per corporalia designari, | |
| 2861 <i>ut ex his quae novimus, ad desiderandum incognita | |
| 2862 consurgamus</i>, sicut Gregorius dicit in quadam homilia. Sicut per | |
| 2863 cibum et potum intelligitur delectatio beatitudinis; per divitias, | |
| 2864 sufficientia qua homini sufficiet Deus; per regnum, exaltatio | |
| 2865 hominis usque ad coniunctionem cum Deo.</p> | |
| 2866 <p title="I-II q. 4 a. 7 ad 2"><a name="33666"><span class= | |
| 2867 "ref">[33666] Iª-IIae q. 4 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2868 dicendum quod bona ista deservientia animali vitae, non competunt | |
| 2869 vitae spirituali in qua beatitudo perfecta consistit. Et tamen erit | |
| 2870 in illa beatitudine omnium bonorum congregatio, quia quidquid boni | |
| 2871 invenitur in istis, totum habebitur in summo fonte bonorum.</p> | |
| 2872 <p title="I-II q. 4 a. 7 ad 3"><a name="33667"><span class= | |
| 2873 "ref">[33667] Iª-IIae q. 4 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2874 dicendum quod, secundum Augustinum in libro de Serm. Dom. in monte, | |
| 2875 merces sanctorum non dicitur esse in corporeis caelis, sed per | |
| 2876 caelos intelligitur altitudo spiritualium bonorum. Nihilominus | |
| 2877 tamen locus corporeus, scilicet caelum Empyreum, aderit beatis, non | |
| 2878 propter necessitatem beatitudinis, sed secundum quandam | |
| 2879 congruentiam et decorem.</p> | |
| 2880 <br /> | |
| 2881 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 2882 <p title="I-II q. 4 a. 8 arg. 1"><a name="33668"><span class= | |
| 2883 "ref">[33668] Iª-IIae q. 4 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 2884 sic proceditur. Videtur quod amici sint necessarii ad beatitudinem. | |
| 2885 Futura enim beatitudo in Scripturis frequenter nomine gloriae | |
| 2886 designatur. Sed gloria consistit in hoc quod bonum hominis ad | |
| 2887 notitiam multorum deducitur. Ergo ad beatitudinem requiritur | |
| 2888 societas amicorum.</p> | |
| 2889 <p title="I-II q. 4 a. 8 arg. 2"><a name="33669"><span class= | |
| 2890 "ref">[33669] Iª-IIae q. 4 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2891 Boetius dicit quod <i>nullius boni sine consortio iucunda est | |
| 2892 possessio</i>. Sed ad beatitudinem requiritur delectatio. Ergo | |
| 2893 etiam requiritur societas amicorum.</p> | |
| 2894 <p title="I-II q. 4 a. 8 arg. 3"><a name="33670"><span class= | |
| 2895 "ref">[33670] Iª-IIae q. 4 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2896 caritas in beatitudine perficitur. Sed caritas se extendit ad | |
| 2897 dilectionem Dei et proximi. Ergo videtur quod ad beatitudinem | |
| 2898 requiratur societas amicorum.</p> | |
| 2899 <p title="I-II q. 4 a. 8 s. c."><a name="33671"><span class= | |
| 2900 "ref">[33671] Iª-IIae q. 4 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2901 est quod dicitur Sap. VII, <i>venerunt mihi omnia bona pariter cum | |
| 2902 illa</i>, scilicet cum divina sapientia, quae consistit in | |
| 2903 contemplatione Dei. Et sic ad beatitudinem nihil aliud | |
| 2904 requiritur.</p> | |
| 2905 <p title="I-II q. 4 a. 8 co."><a name="33672"><span class= | |
| 2906 "ref">[33672] Iª-IIae q. 4 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 2907 dicendum quod, si loquamur de felicitate praesentis vitae, sicut | |
| 2908 philosophus dicit in IX Ethic., felix indiget amicis, non quidem | |
| 2909 propter utilitatem, cum sit sibi sufficiens; nec propter | |
| 2910 delectationem, quia habet in seipso delectationem perfectam in | |
| 2911 operatione virtutis; sed propter bonam operationem, ut scilicet eis | |
| 2912 benefaciat, et ut eos inspiciens benefacere delectetur, et ut etiam | |
| 2913 ab eis in benefaciendo adiuvetur. Indiget enim homo ad bene | |
| 2914 operandum auxilio amicorum, tam in operibus vitae activae, quam in | |
| 2915 operibus vitae contemplativae. Sed si loquamur de perfecta | |
| 2916 beatitudine quae erit in patria, non requiritur societas amicorum | |
| 2917 de necessitate ad beatitudinem, quia homo habet totam plenitudinem | |
| 2918 suae perfectionis in Deo. Sed ad bene esse beatitudinis facit | |
| 2919 societas amicorum. Unde Augustinus dicit, VIII super Gen. ad Litt., | |
| 2920 quod <i>creatura spiritualis, ad hoc quod beata sit, non nisi | |
| 2921 intrinsecus adiuvatur aeternitate, veritate, caritate creatoris. | |
| 2922 Extrinsecus vero, si adiuvari dicenda est, fortasse hoc solo | |
| 2923 adiuvatur, quod invicem vident, et de sua societate gaudent in | |
| 2924 Deo</i>.</p> | |
| 2925 <p title="I-II q. 4 a. 8 ad 1"><a name="33673"><span class= | |
| 2926 "ref">[33673] Iª-IIae q. 4 a. 8 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2927 dicendum quod gloria quae est essentialis beatitudini, est quam | |
| 2928 habet homo non apud hominem, sed apud Deum.</p> | |
| 2929 <p title="I-II q. 4 a. 8 ad 2"><a name="33674"><span class= | |
| 2930 "ref">[33674] Iª-IIae q. 4 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2931 dicendum quod verbum illud intelligitur, quando in eo bono quod | |
| 2932 habetur, non est plena sufficientia. Quod in proposito dici non | |
| 2933 potest, quia omnis boni sufficientiam habet homo in Deo.</p> | |
| 2934 <p title="I-II q. 4 a. 8 ad 3"><a name="33675"><span class= | |
| 2935 "ref">[33675] Iª-IIae q. 4 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2936 dicendum quod perfectio caritatis est essentialis beatitudini | |
| 2937 quantum ad dilectionem Dei, non autem quantum ad dilectionem | |
| 2938 proximi. Unde si esset una sola anima fruens Deo, beata esset, non | |
| 2939 habens proximum quem diligeret. Sed supposito proximo, sequitur | |
| 2940 dilectio eius ex perfecta dilectione Dei. Unde quasi concomitanter | |
| 2941 se habet amicitia ad beatitudinem perfectam.</p> | |
| 2942 <br /> | |
| 2943 <div class="D">Quaestio 5</div> | |
| 2944 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2945 <p title="I-II q. 5 pr."><a name="33676"><span class="ref">[33676] | |
| 2946 Iª-IIae q. 5 pr.</span></a> Deinde considerandum est de ipsa | |
| 2947 adeptione beatitudinis. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum | |
| 2948 homo possit consequi beatitudinem. Secundo, utrum unus homo possit | |
| 2949 esse alio beatior. Tertio, utrum aliquis possit esse in hac vita | |
| 2950 beatus. Quarto, utrum beatitudo habita possit amitti. Quinto, | |
| 2951 utrum, homo per sua naturalia possit acquirere beatitudinem. Sexto, | |
| 2952 utrum homo consequatur beatitudinem per actionem alicuius | |
| 2953 superioris creaturae. Septimo, utrum requirantur opera hominis | |
| 2954 aliqua ad hoc quod homo beatitudinem consequatur a Deo. Octavo, | |
| 2955 utrum omnis homo appetat beatitudinem.</p> | |
| 2956 <br /> | |
| 2957 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2958 <p title="I-II q. 5 a. 1 arg. 1"><a name="33677"><span class= | |
| 2959 "ref">[33677] Iª-IIae q. 5 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum | |
| 2960 sic proceditur. Videtur quod homo beatitudinem adipisci non possit. | |
| 2961 Sicut enim natura rationalis est supra sensibilem ita natura | |
| 2962 intellectualis est supra rationalem ut patet per Dionysium in libro | |
| 2963 de Div. Nom., in multis locis. Sed bruta animalia, quae habent | |
| 2964 naturam sensibilem tantum, non possunt pervenire ad finem | |
| 2965 rationalis naturae. Ergo nec homo, qui est rationalis naturae, | |
| 2966 potest pervenire ad finem intellectualis naturae, qui est | |
| 2967 beatitudo.</p> | |
| 2968 <p title="I-II q. 5 a. 1 arg. 2"><a name="33678"><span class= | |
| 2969 "ref">[33678] Iª-IIae q. 5 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2970 beatitudo vera consistit in visione Dei, qui est veritas pura. Sed | |
| 2971 homini est connaturale ut veritatem intueatur in rebus | |
| 2972 materialibus, unde species intelligibiles in phantasmatibus | |
| 2973 intelligit, ut dicitur in III de anima. Ergo non potest ad | |
| 2974 beatitudinem pervenire.</p> | |
| 2975 <p title="I-II q. 5 a. 1 arg. 3"><a name="33679"><span class= | |
| 2976 "ref">[33679] Iª-IIae q. 5 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2977 beatitudo consistit in adeptione summi boni. Sed aliquis non potest | |
| 2978 pervenire ad summum, nisi transcendat media. Cum igitur inter Deum | |
| 2979 et naturam humanam media sit natura angelica, quam homo | |
| 2980 transcendere non potest; videtur quod non possit beatitudinem | |
| 2981 adipisci.</p> | |
| 2982 <p title="I-II q. 5 a. 1 s. c."><a name="33680"><span class= | |
| 2983 "ref">[33680] Iª-IIae q. 5 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 2984 est quod dicitur in Psalmo XCIII, <i>beatus homo quem tu erudieris, | |
| 2985 domine</i>.</p> | |
| 2986 <p title="I-II q. 5 a. 1 co."><a name="33681"><span class= | |
| 2987 "ref">[33681] Iª-IIae q. 5 a. 1 co.</span></a> Respondeo | |
| 2988 dicendum quod beatitudo nominat adeptionem perfecti boni. Quicumque | |
| 2989 ergo est capax perfecti boni, potest ad beatitudinem pervenire. | |
| 2990 Quod autem homo perfecti boni sit capax, ex hoc apparet, quia et | |
| 2991 eius intellectus apprehendere potest universale et perfectum bonum, | |
| 2992 et eius voluntas appetere illud. Et ideo homo potest beatitudinem | |
| 2993 adipisci. Apparet etiam idem ex hoc quod homo est capax visionis | |
| 2994 divinae essentiae, sicut in primo habitum est; in qua quidem | |
| 2995 visione perfectam hominis beatitudinem consistere diximus.</p> | |
| 2996 <p title="I-II q. 5 a. 1 ad 1"><a name="33682"><span class= | |
| 2997 "ref">[33682] Iª-IIae q. 5 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2998 dicendum quod aliter excedit natura rationalis sensitivam, et | |
| 2999 aliter intellectualis rationalem. Natura enim rationalis excedit | |
| 3000 sensitivam quantum ad cognitionis obiectum, quia sensus nullo modo | |
| 3001 potest cognoscere universale, cuius ratio est cognoscitiva. Sed | |
| 3002 intellectualis natura excedit rationalem quantum ad modum | |
| 3003 cognoscendi eandem intelligibilem veritatem, nam intellectualis | |
| 3004 natura statim apprehendit veritatem, ad quam rationalis natura per | |
| 3005 inquisitionem rationis pertingit, ut patet ex his quae in primo | |
| 3006 dicta sunt. Et ideo ad id quod intellectus apprehendit, ratio per | |
| 3007 quendam motum pertingit. Unde rationalis natura consequi potest | |
| 3008 beatitudinem, quae est perfectio intellectualis naturae, tamen alio | |
| 3009 modo quam Angeli. Nam Angeli consecuti sunt eam statim post | |
| 3010 principium suae conditionis, homines autem per tempus ad ipsam | |
| 3011 perveniunt. Sed natura sensitiva ad hunc finem nullo modo | |
| 3012 pertingere potest.</p> | |
| 3013 <p title="I-II q. 5 a. 1 ad 2"><a name="33683"><span class= | |
| 3014 "ref">[33683] Iª-IIae q. 5 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3015 dicendum quod homini, secundum statum praesentis vitae, est | |
| 3016 connaturalis modus cognoscendi veritatem intelligibilem per | |
| 3017 phantasmata. Sed post huius vitae statum, habet alium modum | |
| 3018 connaturalem, ut in primo dictum est.</p> | |
| 3019 <p title="I-II q. 5 a. 1 ad 3"><a name="33684"><span class= | |
| 3020 "ref">[33684] Iª-IIae q. 5 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3021 dicendum quod homo non potest transcendere Angelos gradu naturae, | |
| 3022 ut scilicet naturaliter sit eis superior. Potest tamen eos | |
| 3023 transcendere per operationem intellectus, dum intelligit aliquid | |
| 3024 super Angelos esse, quod homines beatificat; quod cum perfecte | |
| 3025 consequetur, perfecte beatus erit.</p> | |
| 3026 <br /> | |
| 3027 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3028 <p title="I-II q. 5 a. 2 arg. 1"><a name="33685"><span class= | |
| 3029 "ref">[33685] Iª-IIae q. 5 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum | |
| 3030 sic proceditur. Videtur quod unus homo alio non possit esse | |
| 3031 beatior. Beatitudo enim est praemium virtutis, ut philosophus dicit | |
| 3032 in I Ethic. Sed pro operibus virtutum omnibus aequalis merces | |
| 3033 redditur, dicitur enim Matth. XX, quod omnes qui operati sunt in | |
| 3034 vinea, acceperunt singulos denarios; quia, ut dicit Gregorius, | |
| 3035 <i>aequalem aeternae vitae retributionem sortiti sunt</i>. Ergo | |
| 3036 unus non erit alio beatior.</p> | |
| 3037 <p title="I-II q. 5 a. 2 arg. 2"><a name="33686"><span class= | |
| 3038 "ref">[33686] Iª-IIae q. 5 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3039 beatitudo est summum bonum. Sed summo non potest esse aliquid | |
| 3040 maius. Ergo beatitudine unius hominis non potest esse alia maior | |
| 3041 beatitudo.</p> | |
| 3042 <p title="I-II q. 5 a. 2 arg. 3"><a name="33687"><span class= | |
| 3043 "ref">[33687] Iª-IIae q. 5 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3044 beatitudo, cum sit perfectum et sufficiens bonum, desiderium | |
| 3045 hominis quietat. Sed non quietatur desiderium, si aliquod bonum | |
| 3046 deest quod suppleri possit. Si autem nihil deest quod suppleri | |
| 3047 possit, non poterit esse aliquid aliud maius bonum. Ergo vel homo | |
| 3048 non est beatus, vel, si est beatus, non potest alia maior beatitudo | |
| 3049 esse.</p> | |
| 3050 <p title="I-II q. 5 a. 2 s. c."><a name="33688"><span class= | |
| 3051 "ref">[33688] Iª-IIae q. 5 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3052 est quod dicitur Ioan. XIV, <i>in domo patris mei mansiones multae | |
| 3053 sunt</i>; per quas, ut Augustinus dicit, <i>diversae meritorum | |
| 3054 dignitates intelliguntur in vita aeterna</i>. Dignitas autem vitae | |
| 3055 aeternae, quae pro merito datur, est ipsa beatitudo. Ergo sunt | |
| 3056 diversi gradus beatitudinis, et non omnium est aequalis | |
| 3057 beatitudo.</p> | |
| 3058 <p title="I-II q. 5 a. 2 co."><a name="33689"><span class= | |
| 3059 "ref">[33689] Iª-IIae q. 5 a. 2 co.</span></a> Respondeo | |
| 3060 dicendum quod, sicut supra dictum est, in ratione beatitudinis duo | |
| 3061 includuntur, scilicet ipse finis ultimus, qui est summum bonum; et | |
| 3062 adeptio vel fruitio ipsius boni. Quantum igitur ad ipsum bonum quod | |
| 3063 est beatitudinis obiectum et causa, non potest esse una beatitudo | |
| 3064 alia maior, quia non est nisi unum summum bonum, scilicet Deus, | |
| 3065 cuius fruitione homines sunt beati. Sed quantum ad adeptionem | |
| 3066 huiusmodi boni vel fruitionem, potest aliquis alio esse beatior, | |
| 3067 quia quanto magis hoc bono fruitur, tanto beatior est. Contingit | |
| 3068 autem aliquem perfectius frui Deo quam alium, ex eo quod est melius | |
| 3069 dispositus vel ordinatus ad eius fruitionem. Et secundum hoc potest | |
| 3070 aliquis alio beatior esse.</p> | |
| 3071 <p title="I-II q. 5 a. 2 ad 1"><a name="33690"><span class= | |
| 3072 "ref">[33690] Iª-IIae q. 5 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3073 dicendum quod unitas denarii significat unitatem beatitudinis ex | |
| 3074 parte obiecti. Sed diversitas mansionum significat diversitatem | |
| 3075 beatitudinis secundum diversum gradum fruitionis.</p> | |
| 3076 <p title="I-II q. 5 a. 2 ad 2"><a name="33691"><span class= | |
| 3077 "ref">[33691] Iª-IIae q. 5 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3078 dicendum quod beatitudo dicitur esse summum bonum, inquantum est | |
| 3079 summi boni perfecta possessio sive fruitio.</p> | |
| 3080 <p title="I-II q. 5 a. 2 ad 3"><a name="33692"><span class= | |
| 3081 "ref">[33692] Iª-IIae q. 5 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3082 dicendum quod nulli beato deest aliquod bonum desiderandum, cum | |
| 3083 habeat ipsum bonum infinitum, quod est bonum omnis boni, ut | |
| 3084 Augustinus dicit. Sed dicitur aliquis alio beatior, ex diversa | |
| 3085 eiusdem boni participatione. Additio autem aliorum bonorum non | |
| 3086 auget beatitudinem, unde Augustinus dicit, in V Confess., <i>qui te | |
| 3087 et alia novit, non propter illa beatior, sed propter te solum | |
| 3088 beatus</i>.</p> | |
| 3089 <br /> | |
| 3090 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3091 <p title="I-II q. 5 a. 3 arg. 1"><a name="33693"><span class= | |
| 3092 "ref">[33693] Iª-IIae q. 5 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium | |
| 3093 sic proceditur. Videtur quod beatitudo possit in hac vita haberi. | |
| 3094 Dicitur enim in Psalmo CXVIII, <i>beati immaculati in via, qui | |
| 3095 ambulant in lege domini</i>. Hoc autem in hac vita contingit. Ergo | |
| 3096 aliquis in hac vita potest esse beatus.</p> | |
| 3097 <p title="I-II q. 5 a. 3 arg. 2"><a name="33694"><span class= | |
| 3098 "ref">[33694] Iª-IIae q. 5 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3099 imperfecta participatio summi boni non adimit rationem | |
| 3100 beatitudinis, alioquin unus non esset alio beatior. Sed in hac vita | |
| 3101 homines possunt participare summum bonum, cognoscendo et amando | |
| 3102 Deum, licet imperfecte. Ergo homo in hac vita potest esse | |
| 3103 beatus.</p> | |
| 3104 <p title="I-II q. 5 a. 3 arg. 3"><a name="33695"><span class= | |
| 3105 "ref">[33695] Iª-IIae q. 5 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3106 quod a pluribus dicitur, non potest totaliter falsum esse, videtur | |
| 3107 enim esse naturale quod in pluribus est; natura autem non totaliter | |
| 3108 deficit. Sed plures ponunt beatitudinem in hac vita, ut patet per | |
| 3109 illud Psalmi CXLIII, <i>beatum dixerunt populum cui haec sunt</i>, | |
| 3110 scilicet praesentis vitae bona. Ergo aliquis in hac vita potest | |
| 3111 esse beatus.</p> | |
| 3112 <p title="I-II q. 5 a. 3 s. c."><a name="33696"><span class= | |
| 3113 "ref">[33696] Iª-IIae q. 5 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3114 est quod dicitur Iob XIV, <i>homo natus de muliere, brevi vivens | |
| 3115 tempore, repletur multis miseriis</i>. Sed beatitudo excludit | |
| 3116 miseriam. Ergo homo in hac vita non potest esse beatus.</p> | |
| 3117 <p title="I-II q. 5 a. 3 co."><a name="33697"><span class= | |
| 3118 "ref">[33697] Iª-IIae q. 5 a. 3 co.</span></a> Respondeo | |
| 3119 dicendum quod aliqualis beatitudinis participatio in hac vita | |
| 3120 haberi potest, perfecta autem et vera beatitudo non potest haberi | |
| 3121 in hac vita. Et hoc quidem considerari potest dupliciter. Primo | |
| 3122 quidem, ex ipsa communi beatitudinis ratione. Nam beatitudo, cum | |
| 3123 sit perfectum et sufficiens bonum, omne malum excludit, et omne | |
| 3124 desiderium implet. In hac autem vita non potest omne malum excludi. | |
| 3125 Multis enim malis praesens vita subiacet, quae vitari non possunt, | |
| 3126 et ignorantiae ex parte intellectus, et inordinatae affectioni ex | |
| 3127 parte appetitus, et multiplicibus poenalitatibus ex parte corporis; | |
| 3128 ut Augustinus diligenter prosequitur XIX de Civ. Dei. Similiter | |
| 3129 etiam desiderium boni in hac vita satiari non potest. Naturaliter | |
| 3130 enim homo desiderat permanentiam eius boni quod habet. Bona autem | |
| 3131 praesentis vitae transitoria sunt, cum et ipsa vita transeat, quam | |
| 3132 naturaliter desideramus, et eam perpetuo permanere vellemus, quia | |
| 3133 naturaliter homo refugit mortem. Unde impossibile est quod in hac | |
| 3134 vita vera beatitudo habeatur. Secundo, si consideretur id in quo | |
| 3135 specialiter beatitudo consistit, scilicet visio divinae essentiae, | |
| 3136 quae non potest homini provenire in hac vita, ut in primo ostensum | |
| 3137 est. Ex quibus manifeste apparet quod non potest aliquis in hac | |
| 3138 vita veram et perfectam beatitudinem adipisci.</p> | |
| 3139 <p title="I-II q. 5 a. 3 ad 1"><a name="33698"><span class= | |
| 3140 "ref">[33698] Iª-IIae q. 5 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3141 dicendum quod beati dicuntur aliqui in hac vita, vel propter spem | |
| 3142 beatitudinis adipiscendae in futura vita, secundum illud Rom. VIII, | |
| 3143 <i>spe salvi facti sumus</i>, vel propter aliquam participationem | |
| 3144 beatitudinis, secundum aliqualem summi boni fruitionem.</p> | |
| 3145 <p title="I-II q. 5 a. 3 ad 2"><a name="33699"><span class= | |
| 3146 "ref">[33699] Iª-IIae q. 5 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3147 dicendum quod participatio beatitudinis potest esse imperfecta | |
| 3148 dupliciter. Uno modo, ex parte ipsius obiecti beatitudinis, quod | |
| 3149 quidem secundum sui essentiam non videtur. Et talis imperfectio | |
| 3150 tollit rationem verae beatitudinis. Alio modo potest esse | |
| 3151 imperfecta ex parte ipsius participantis, qui quidem ad ipsum | |
| 3152 obiectum beatitudinis secundum seipsum attingit, scilicet Deum, sed | |
| 3153 imperfecte, per respectum ad modum quo Deus seipso fruitur. Et | |
| 3154 talis imperfectio non tollit veram rationem beatitudinis, quia, cum | |
| 3155 beatitudo sit operatio quaedam, ut supra dictum est, vera ratio | |
| 3156 beatitudinis, consideratur ex obiecto, quod dat speciem actui, non | |
| 3157 autem ex subiecto.</p> | |
| 3158 <p title="I-II q. 5 a. 3 ad 3"><a name="33700"><span class= | |
| 3159 "ref">[33700] Iª-IIae q. 5 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3160 dicendum quod homines reputant in hac vita esse aliquam | |
| 3161 beatitudinem, propter aliquam similitudinem verae beatitudinis. Et | |
| 3162 sic non ex toto in sua aestimatione deficiunt.</p> | |
| 3163 <br /> | |
| 3164 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3165 <p title="I-II q. 5 a. 4 arg. 1"><a name="33701"><span class= | |
| 3166 "ref">[33701] Iª-IIae q. 5 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum | |
| 3167 sic proceditur. Videtur quod beatitudo possit amitti. Beatitudo | |
| 3168 enim est perfectio quaedam. Sed omnis perfectio inest perfectibili | |
| 3169 secundum modum ipsius. Cum igitur homo secundum suam naturam sit | |
| 3170 mutabilis, videtur quod beatitudo mutabiliter ab homine | |
| 3171 participetur. Et ita videtur quod homo beatitudinem possit | |
| 3172 amittere.</p> | |
| 3173 <p title="I-II q. 5 a. 4 arg. 2"><a name="33702"><span class= | |
| 3174 "ref">[33702] Iª-IIae q. 5 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3175 beatitudo consistit in actione intellectus, qui subiacet voluntati. | |
| 3176 Sed voluntas se habet ad opposita. Ergo videtur quod possit | |
| 3177 desistere ab operatione qua homo beatificatur, et ita homo desinet | |
| 3178 esse beatus.</p> | |
| 3179 <p title="I-II q. 5 a. 4 arg. 3"><a name="33703"><span class= | |
| 3180 "ref">[33703] Iª-IIae q. 5 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3181 principio respondet finis. Sed beatitudo hominis habet principium, | |
| 3182 quia homo non semper fuit beatus. Ergo videtur quod habeat | |
| 3183 finem.</p> | |
| 3184 <p title="I-II q. 5 a. 4 s. c."><a name="33704"><span class= | |
| 3185 "ref">[33704] Iª-IIae q. 5 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3186 est quod dicitur Matth. XXV, de iustis, quod ibunt in vitam | |
| 3187 aeternam; quae, ut dictum est, est beatitudo sanctorum. Quod autem | |
| 3188 est aeternum, non deficit. Ergo beatitudo non potest amitti.</p> | |
| 3189 <p title="I-II q. 5 a. 4 co."><a name="33705"><span class= | |
| 3190 "ref">[33705] Iª-IIae q. 5 a. 4 co.</span></a> Respondeo | |
| 3191 dicendum quod, si loquamur de beatitudine imperfecta, qualis in hac | |
| 3192 vita potest haberi, sic potest amitti. Et hoc patet in felicitate | |
| 3193 contemplativa, quae amittitur vel per oblivionem, puta cum | |
| 3194 corrumpitur scientia ex aliqua aegritudine; vel etiam per aliquas | |
| 3195 occupationes, quibus totaliter abstrahitur aliquis a | |
| 3196 contemplatione. Patet etiam idem in felicitate activa, voluntas | |
| 3197 enim hominis transmutari potest, ut in vitium degeneret a virtute, | |
| 3198 in cuius actu principaliter consistit felicitas. Si autem virtus | |
| 3199 remaneat integra, exteriores transmutationes possunt quidem | |
| 3200 beatitudinem talem perturbare, inquantum impediunt multas | |
| 3201 operationes virtutum, non tamen possunt eam totaliter auferre, quia | |
| 3202 adhuc remanet operatio virtutis, dum ipsas adversitates homo | |
| 3203 laudabiliter sustinet. Et quia beatitudo huius vitae amitti potest, | |
| 3204 quod videtur esse contra rationem beatitudinis; ideo philosophus | |
| 3205 dicit, in I Ethic., aliquos esse in hac vita beatos, non | |
| 3206 simpliciter, sed sicut homines quorum natura mutationi subiecta | |
| 3207 est. Si vero loquamur de beatitudine perfecta quae expectatur post | |
| 3208 hanc vitam, sciendum est quod Origenes posuit, quorundam | |
| 3209 Platonicorum errorem sequens, quod post ultimam beatitudinem homo | |
| 3210 potest fieri miser. Sed hoc manifeste apparet esse falsum | |
| 3211 dupliciter. Primo quidem, ex ipsa communi ratione beatitudinis. Cum | |
| 3212 enim ipsa beatitudo sit perfectum bonum et sufficiens, oportet quod | |
| 3213 desiderium hominis quietet, et omne malum excludat. Naturaliter | |
| 3214 autem homo desiderat retinere bonum quod habet, et quod eius | |
| 3215 retinendi securitatem obtineat, alioquin necesse est quod timore | |
| 3216 amittendi, vel dolore de certitudine amissionis, affligatur. | |
| 3217 Requiritur igitur ad veram beatitudinem quod homo certam habeat | |
| 3218 opinionem bonum quod habet, nunquam se amissurum. Quae quidem | |
| 3219 opinio si vera sit, consequens est quod beatitudinem nunquam | |
| 3220 amittet. Si autem falsa sit, hoc ipsum est quoddam malum, falsam | |
| 3221 opinionem habere, nam falsum est malum intellectus, sicut verum est | |
| 3222 bonum ipsius, ut dicitur in VI Ethic. Non igitur iam vere erit | |
| 3223 beatus, si aliquod malum ei inest. Secundo idem apparet, si | |
| 3224 consideretur ratio beatitudinis in speciali. Ostensum est enim | |
| 3225 supra quod perfecta beatitudo hominis in visione divinae essentiae | |
| 3226 consistit. Est autem impossibile quod aliquis videns divinam | |
| 3227 essentiam, velit eam non videre. Quia omne bonum habitum quo quis | |
| 3228 carere vult, aut est insufficiens, et quaeritur aliquid | |
| 3229 sufficientius loco eius, aut habet aliquod incommodum annexum, | |
| 3230 propter quod in fastidium venit. Visio autem divinae essentiae | |
| 3231 replet animam omnibus bonis, cum coniungat fonti totius bonitatis, | |
| 3232 unde dicitur in Psalmo XVI, <i>satiabor cum apparuerit gloria | |
| 3233 tua</i>; et Sap. VII, dicitur, <i>venerunt mihi omnia bona pariter | |
| 3234 cum illa</i>, scilicet cum contemplatione sapientiae. Similiter | |
| 3235 etiam non habet aliquod incommodum adiunctum, quia de | |
| 3236 contemplatione sapientiae dicitur, Sap. VIII, <i>non habet | |
| 3237 amaritudinem conversatio illius, nec taedium convictus eius</i>. | |
| 3238 Sic ergo patet quod propria voluntate beatus non potest | |
| 3239 beatitudinem deserere. Similiter etiam non potest eam perdere, Deo | |
| 3240 subtrahente. Quia, cum subtractio beatitudinis sit quaedam poena, | |
| 3241 non potest talis subtractio a Deo, iusto iudice, provenire, nisi | |
| 3242 pro aliqua culpa, in quam cadere non potest qui Dei essentiam | |
| 3243 videt, cum ad hanc visionem ex necessitate sequatur rectitudo | |
| 3244 voluntatis, ut supra ostensum est. Similiter etiam nec aliquod | |
| 3245 aliud agens potest eam subtrahere. Quia mens Deo coniuncta super | |
| 3246 omnia alia elevatur; et sic ab huiusmodi coniunctione nullum aliud | |
| 3247 agens potest ipsam excludere. Unde inconveniens videtur quod per | |
| 3248 quasdam alternationes temporum transeat homo de beatitudine ad | |
| 3249 miseriam, et e converso, quia huiusmodi temporales alternationes | |
| 3250 esse non possunt, nisi circa ea quae subiacent tempori et | |
| 3251 motui.</p> | |
| 3252 <p title="I-II q. 5 a. 4 ad 1"><a name="33706"><span class= | |
| 3253 "ref">[33706] Iª-IIae q. 5 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3254 dicendum quod beatitudo est perfectio consummata, quae omnem | |
| 3255 defectum excludit a beato. Et ideo absque mutabilitate advenit eam | |
| 3256 habenti, faciente hoc virtute divina, quae hominem sublevat in | |
| 3257 participationem aeternitatis transcendentis omnem mutationem.</p> | |
| 3258 <p title="I-II q. 5 a. 4 ad 2"><a name="33707"><span class= | |
| 3259 "ref">[33707] Iª-IIae q. 5 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3260 dicendum quod voluntas ad opposita se habet in his quae ad finem | |
| 3261 ordinantur, sed ad ultimum finem naturali necessitate ordinatur. | |
| 3262 Quod patet ex hoc, quod homo non potest non velle esse beatus.</p> | |
| 3263 <p title="I-II q. 5 a. 4 ad 3"><a name="33708"><span class= | |
| 3264 "ref">[33708] Iª-IIae q. 5 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3265 dicendum quod beatitudo habet principium ex conditione | |
| 3266 participantis, sed caret fine, propter conditionem boni cuius | |
| 3267 participatio facit beatum. Unde ab alio est initium beatitudinis; | |
| 3268 et ab alio est quod caret fine.</p> | |
| 3269 <br /> | |
| 3270 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 3271 <p title="I-II q. 5 a. 5 arg. 1"><a name="33709"><span class= | |
| 3272 "ref">[33709] Iª-IIae q. 5 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum | |
| 3273 sic proceditur. Videtur quod homo per sua naturalia possit | |
| 3274 beatitudinem consequi. Natura enim non deficit in necessariis. Sed | |
| 3275 nihil est homini tam necessarium quam id per quod finem ultimum | |
| 3276 consequitur. Ergo hoc naturae humanae non deest. Potest igitur homo | |
| 3277 per sua naturalia beatitudinem consequi.</p> | |
| 3278 <p title="I-II q. 5 a. 5 arg. 2"><a name="33710"><span class= | |
| 3279 "ref">[33710] Iª-IIae q. 5 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3280 homo, cum sit nobilior irrationalibus creaturis, videtur esse | |
| 3281 sufficientior. Sed irrationales creaturae per sua naturalia possunt | |
| 3282 consequi suos fines. Ergo multo magis homo per sua naturalia potest | |
| 3283 beatitudinem consequi.</p> | |
| 3284 <p title="I-II q. 5 a. 5 arg. 3"><a name="33711"><span class= | |
| 3285 "ref">[33711] Iª-IIae q. 5 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3286 beatitudo est operatio perfecta, secundum philosophum. Eiusdem | |
| 3287 autem est incipere rem, et perficere ipsam. Cum igitur operatio | |
| 3288 imperfecta, quae est quasi principium in operationibus humanis, | |
| 3289 subdatur naturali hominis potestati, qua suorum actuum est dominus; | |
| 3290 videtur quod per naturalem potentiam possit pertingere ad | |
| 3291 operationem perfectam, quae est beatitudo.</p> | |
| 3292 <p title="I-II q. 5 a. 5 s. c."><a name="33712"><span class= | |
| 3293 "ref">[33712] Iª-IIae q. 5 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 3294 homo est principium naturaliter actuum suorum per intellectum et | |
| 3295 voluntatem. Sed ultima beatitudo sanctis praeparata, excedit | |
| 3296 intellectum hominis et voluntatem, dicit enim apostolus, I ad Cor. | |
| 3297 II, <i>oculus non vidit, et auris non audivit, et in cor hominis | |
| 3298 non ascendit, quae praeparavit Deus diligentibus se</i>. Ergo homo | |
| 3299 per sua naturalia non potest beatitudinem consequi.</p> | |
| 3300 <p title="I-II q. 5 a. 5 co."><a name="33713"><span class= | |
| 3301 "ref">[33713] Iª-IIae q. 5 a. 5 co.</span></a> Respondeo | |
| 3302 dicendum quod beatitudo imperfecta quae in hac vita haberi potest, | |
| 3303 potest ab homine acquiri per sua naturalia, eo modo quo et virtus, | |
| 3304 in cuius operatione consistit, de quo infra dicetur. Sed beatitudo | |
| 3305 hominis perfecta, sicut supra dictum est, consistit in visione | |
| 3306 divinae essentiae. Videre autem Deum per essentiam est supra | |
| 3307 naturam non solum hominis, sed etiam omnis creaturae, ut in primo | |
| 3308 ostensum est. Naturalis enim cognitio cuiuslibet creaturae est | |
| 3309 secundum modum substantiae eius, sicut de intelligentia dicitur in | |
| 3310 libro de causis, quod <i>cognoscit ea quae sunt supra se, et ea | |
| 3311 quae sunt infra se, secundum modum substantiae suae</i>. Omnis | |
| 3312 autem cognitio quae est secundum modum substantiae creatae, deficit | |
| 3313 a visione divinae essentiae, quae in infinitum excedit omnem | |
| 3314 substantiam creatam. Unde nec homo, nec aliqua creatura, potest | |
| 3315 consequi beatitudinem ultimam per sua naturalia.</p> | |
| 3316 <p title="I-II q. 5 a. 5 ad 1"><a name="33714"><span class= | |
| 3317 "ref">[33714] Iª-IIae q. 5 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3318 dicendum quod, sicut natura non deficit homini in necessariis, | |
| 3319 quamvis non dederit sibi arma et tegumenta sicut aliis animalibus | |
| 3320 quia dedit ei rationem et manus, quibus possit haec sibi | |
| 3321 conquirere; ita nec deficit homini in necessariis, quamvis non | |
| 3322 daret sibi aliquod principium quo posset beatitudinem consequi; hoc | |
| 3323 enim erat impossibile. Sed dedit ei liberum arbitrium, quo possit | |
| 3324 converti ad Deum, qui eum faceret beatum. <i>Quae enim per amicos | |
| 3325 possumus, per nos aliqualiter possumus</i>, ut dicitur in III | |
| 3326 Ethic.</p> | |
| 3327 <p title="I-II q. 5 a. 5 ad 2"><a name="33715"><span class= | |
| 3328 "ref">[33715] Iª-IIae q. 5 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3329 dicendum quod nobilioris conditionis est natura quae potest | |
| 3330 consequi perfectum bonum, licet indigeat exteriori auxilio ad hoc | |
| 3331 consequendum, quam natura quae non potest consequi perfectum bonum, | |
| 3332 sed consequitur quoddam bonum imperfectum, licet ad consecutionem | |
| 3333 eius non indigeat exteriori auxilio, ut philosophus dicit in II de | |
| 3334 caelo. Sicut melius est dispositus ad sanitatem qui potest consequi | |
| 3335 perfectam sanitatem, licet hoc sit per auxilium medicinae; quam qui | |
| 3336 solum potest consequi quandam imperfectam sanitatem, sine medicinae | |
| 3337 auxilio. Et ideo creatura rationalis, quae potest consequi | |
| 3338 perfectum beatitudinis bonum, indigens ad hoc divino auxilio, est | |
| 3339 perfectior quam creatura irrationalis, quae huiusmodi boni non est | |
| 3340 capax, sed quoddam imperfectum bonum consequitur virtute suae | |
| 3341 naturae.</p> | |
| 3342 <p title="I-II q. 5 a. 5 ad 3"><a name="33716"><span class= | |
| 3343 "ref">[33716] Iª-IIae q. 5 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3344 dicendum quod, quando imperfectum et perfectum sunt eiusdem | |
| 3345 speciei, ab eadem virtute causari possunt. Non autem hoc est | |
| 3346 necesse, si sunt alterius speciei, non enim quidquid potest causare | |
| 3347 dispositionem materiae, potest ultimam perfectionem conferre. | |
| 3348 Imperfecta autem operatio, quae subiacet naturali hominis | |
| 3349 potestati, non est eiusdem speciei cum operatione illa perfecta | |
| 3350 quae est hominis beatitudo, cum operationis species dependeat ex | |
| 3351 obiecto. Unde ratio non sequitur.</p> | |
| 3352 <br /> | |
| 3353 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 3354 <p title="I-II q. 5 a. 6 arg. 1"><a name="33717"><span class= | |
| 3355 "ref">[33717] Iª-IIae q. 5 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum | |
| 3356 sic proceditur. Videtur quod homo possit fieri beatus per actionem | |
| 3357 alicuius superioris creaturae, scilicet Angeli. Cum enim duplex | |
| 3358 ordo inveniatur in rebus, unus partium universi ad invicem, alius | |
| 3359 totius universi ad bonum quod est extra universum; primus ordo | |
| 3360 ordinatur ad secundum sicut ad finem, ut dicitur XII Metaphys.; | |
| 3361 sicut ordo partium exercitus ad invicem est propter ordinem totius | |
| 3362 exercitus ad ducem. Sed ordo partium universi ad invicem attenditur | |
| 3363 secundum quod superiores creaturae agunt in inferiores, ut in primo | |
| 3364 dictum est, beatitudo autem consistit in ordine hominis ad bonum | |
| 3365 quod est extra universum, quod est Deus. Ergo per actionem | |
| 3366 superioris creaturae, scilicet Angeli, in hominem, homo beatus | |
| 3367 efficitur.</p> | |
| 3368 <p title="I-II q. 5 a. 6 arg. 2"><a name="33718"><span class= | |
| 3369 "ref">[33718] Iª-IIae q. 5 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3370 quod est in potentia tale, potest reduci in actum per id quod est | |
| 3371 actu tale, sicut quod est potentia calidum, fit actu calidum per id | |
| 3372 quod est actu calidum. Sed homo est in potentia beatus. Ergo potest | |
| 3373 fieri actu beatus per Angelum, qui est actu beatus.</p> | |
| 3374 <p title="I-II q. 5 a. 6 arg. 3"><a name="33719"><span class= | |
| 3375 "ref">[33719] Iª-IIae q. 5 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3376 beatitudo consistit in operatione intellectus, ut supra dictum est. | |
| 3377 Sed Angelus potest illuminare intellectum hominis, ut in primo | |
| 3378 habitum est. Ergo Angelus potest facere hominem beatum.</p> | |
| 3379 <p title="I-II q. 5 a. 6 s. c."><a name="33720"><span class= | |
| 3380 "ref">[33720] Iª-IIae q. 5 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3381 est quod dicitur in Psalmo LXXXIII, <i>gratiam et gloriam dabit | |
| 3382 dominus</i>.</p> | |
| 3383 <p title="I-II q. 5 a. 6 co."><a name="33721"><span class= | |
| 3384 "ref">[33721] Iª-IIae q. 5 a. 6 co.</span></a> Respondeo | |
| 3385 dicendum quod, cum omnis creatura naturae legibus sit subiecta, | |
| 3386 utpote habens limitatam virtutem et actionem; illud quod excedit | |
| 3387 naturam creatam, non potest fieri virtute alicuius creaturae. Et | |
| 3388 ideo si quid fieri oporteat quod sit supra naturam, hoc fit | |
| 3389 immediate a Deo; sicut suscitatio mortui, illuminatio caeci, et | |
| 3390 cetera huiusmodi. Ostensum est autem quod beatitudo est quoddam | |
| 3391 bonum excedens naturam creatam. Unde impossibile est quod per | |
| 3392 actionem alicuius creaturae conferatur, sed homo beatus fit solo | |
| 3393 Deo agente, si loquamur de beatitudine perfecta. Si vero loquamur | |
| 3394 de beatitudine imperfecta, sic eadem ratio est de ipsa et de | |
| 3395 virtute, in cuius actu consistit.</p> | |
| 3396 <p title="I-II q. 5 a. 6 ad 1"><a name="33722"><span class= | |
| 3397 "ref">[33722] Iª-IIae q. 5 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3398 dicendum quod plerumque contingit in potentiis activis ordinatis, | |
| 3399 quod perducere ad ultimum finem pertinet ad supremam potentiam, | |
| 3400 inferiores vero potentiae coadiuvant ad consecutionem illius ultimi | |
| 3401 finis disponendo, sicut ad artem gubernativam, quae praeest | |
| 3402 navifactivae, pertinet usus navis, propter quem navis ipsa fit. Sic | |
| 3403 igitur et in ordine universi, homo quidem adiuvatur ab Angelis ad | |
| 3404 consequendum ultimum finem, secundum aliqua praecedentia, quibus | |
| 3405 disponitur ad eius consecutionem, sed ipsum ultimum finem | |
| 3406 consequitur per ipsum primum agentem, qui est Deus.</p> | |
| 3407 <p title="I-II q. 5 a. 6 ad 2"><a name="33723"><span class= | |
| 3408 "ref">[33723] Iª-IIae q. 5 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3409 dicendum quod, quando aliqua forma actu existit in aliquo secundum | |
| 3410 esse perfectum et naturale, potest esse principium actionis in | |
| 3411 alterum; sicut calidum per calorem calefacit. Sed si forma existit | |
| 3412 in aliquo imperfecte, et non secundum esse naturale, non potest | |
| 3413 esse principium communicationis sui ad alterum, sicut intentio | |
| 3414 coloris quae est in pupilla, non potest facere album; neque etiam | |
| 3415 omnia quae sunt illuminata aut calefacta, possunt alia calefacere | |
| 3416 et illuminare; sic enim illuminatio at calefactio essent usque ad | |
| 3417 infinitum. Lumen autem gloriae, per quod Deus videtur, in Deo | |
| 3418 quidem est perfecte secundum esse naturale, in qualibet autem | |
| 3419 creatura est imperfecte, et secundum esse similitudinarium vel | |
| 3420 participatum. Unde nulla creatura beata potest communicare suam | |
| 3421 beatitudinem alteri.</p> | |
| 3422 <p title="I-II q. 5 a. 6 ad 3"><a name="33724"><span class= | |
| 3423 "ref">[33724] Iª-IIae q. 5 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3424 dicendum quod Angelus beatus illuminat intellectum hominis, vel | |
| 3425 etiam inferioris Angeli, quantum ad aliquas rationes divinorum | |
| 3426 operum non autem quantum ad visionem divinae essentiae, ut in primo | |
| 3427 dictum est. Ad eam enim videndam, omnes immediate illuminantur a | |
| 3428 Deo.</p> | |
| 3429 <br /> | |
| 3430 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 3431 <p title="I-II q. 5 a. 7 arg. 1"><a name="33725"><span class= | |
| 3432 "ref">[33725] Iª-IIae q. 5 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum | |
| 3433 sic proceditur. Videtur quod non requirantur aliqua opera hominis | |
| 3434 ad hoc ut beatitudinem consequatur a Deo. Deus enim, cum sit agens | |
| 3435 infinitae virtutis, non praeexigit in agendo materiam, aut | |
| 3436 dispositionem materiae, sed statim potest totum producere. Sed | |
| 3437 opera hominis, cum non requirantur ad beatitudinem eius sicut causa | |
| 3438 efficiens, ut dictum est, non possunt requiri ad eam nisi sicut | |
| 3439 dispositiones. Ergo Deus, qui dispositiones non praeexigit in | |
| 3440 agendo, beatitudinem sine praecedentibus operibus confert.</p> | |
| 3441 <p title="I-II q. 5 a. 7 arg. 2"><a name="33726"><span class= | |
| 3442 "ref">[33726] Iª-IIae q. 5 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3443 sicut Deus est auctor beatitudinis immediate, ita et naturam | |
| 3444 immediate instituit. Sed in prima institutione naturae, produxit | |
| 3445 creaturas nulla dispositione praecedente vel actione creaturae; sed | |
| 3446 statim fecit unumquodque perfectum in sua specie. Ergo videtur quod | |
| 3447 beatitudinem conferat homini sine aliquibus operationibus | |
| 3448 praecedentibus.</p> | |
| 3449 <p title="I-II q. 5 a. 7 arg. 3"><a name="33727"><span class= | |
| 3450 "ref">[33727] Iª-IIae q. 5 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3451 apostolus dicit, Rom. IV, beatitudinem hominis esse cui Deus | |
| 3452 confert iustitiam sine operibus. Non ergo requiruntur aliqua opera | |
| 3453 hominis ad beatitudinem consequendam.</p> | |
| 3454 <p title="I-II q. 5 a. 7 s. c."><a name="33728"><span class= | |
| 3455 "ref">[33728] Iª-IIae q. 5 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3456 est quod dicitur Ioan. XIII, <i>si haec scitis, beati eritis si | |
| 3457 feceritis ea</i>. Ergo per actionem ad beatitudinem pervenitur.</p> | |
| 3458 <p title="I-II q. 5 a. 7 co."><a name="33729"><span class= | |
| 3459 "ref">[33729] Iª-IIae q. 5 a. 7 co.</span></a> Respondeo | |
| 3460 dicendum quod rectitudo voluntatis, ut supra dictum est, requiritur | |
| 3461 ad beatitudinem, cum nihil aliud sit quam debitus ordo voluntatis | |
| 3462 ad ultimum finem; quae ita exigitur ad consecutionem ultimi finis, | |
| 3463 sicut debita dispositio materiae ad consecutionem formae. Sed ex | |
| 3464 hoc non ostenditur quod aliqua operatio hominis debeat praecedere | |
| 3465 eius beatitudinem, posset enim Deus simul facere voluntatem recte | |
| 3466 tendentem in finem, et finem consequentem; sicut quandoque simul | |
| 3467 materiam disponit, et inducit formam. Sed ordo divinae sapientiae | |
| 3468 exigit ne hoc fiat, ut enim dicitur in II de caelo, <i>eorum quae | |
| 3469 nata sunt habere bonum perfectum, aliquid habet ipsum sine motu, | |
| 3470 aliquid uno motu, aliquid pluribus</i>. Habere autem perfectum | |
| 3471 bonum sine motu, convenit ei quod naturaliter habet illud. Habere | |
| 3472 autem beatitudinem naturaliter est solius Dei. Unde solius Dei | |
| 3473 proprium est quod ad beatitudinem non moveatur per aliquam | |
| 3474 operationem praecedentem. Cum autem beatitudo excedat omnem naturam | |
| 3475 creatam, nulla pura creatura convenienter beatitudinem consequitur | |
| 3476 absque motu operationis, per quam tendit in ipsam. Sed Angelus, qui | |
| 3477 est superior ordine naturae quam homo, consecutus est eam, ex | |
| 3478 ordine divinae sapientiae, uno motu operationis meritoriae, ut in | |
| 3479 primo expositum est. Homines autem consequuntur ipsam multis | |
| 3480 motibus operationum, qui merita dicuntur. Unde etiam, secundum | |
| 3481 philosophum, beatitudo est praemium virtuosarum operationum.</p> | |
| 3482 <p title="I-II q. 5 a. 7 ad 1"><a name="33730"><span class= | |
| 3483 "ref">[33730] Iª-IIae q. 5 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3484 dicendum quod operatio hominis non praeexigitur ad consecutionem | |
| 3485 beatitudinis propter insufficientiam divinae virtutis | |
| 3486 beatificantis, sed ut servetur ordo in rebus.</p> | |
| 3487 <p title="I-II q. 5 a. 7 ad 2"><a name="33731"><span class= | |
| 3488 "ref">[33731] Iª-IIae q. 5 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3489 dicendum quod primas creaturas statim Deus perfectas produxit, | |
| 3490 absque aliqua dispositione vel operatione creaturae praecedente, | |
| 3491 quia sic instituit prima individua specierum, ut per ea natura | |
| 3492 propagaretur ad posteros. Et similiter, quia per Christum, qui est | |
| 3493 Deus et homo, beatitudo erat ad alios derivanda, secundum illud | |
| 3494 apostoli ad Heb. II, <i>qui multos filios in gloriam adduxerat</i>; | |
| 3495 statim a principio suae conceptionis, absque aliqua operatione | |
| 3496 meritoria praecedente, anima eius fuit beata. Sed hoc est singulare | |
| 3497 in ipso, nam pueris baptizatis subvenit meritum Christi ad | |
| 3498 beatitudinem consequendam, licet desint eis merita propria, eo quod | |
| 3499 per Baptismum sunt Christi membra effecti.</p> | |
| 3500 <p title="I-II q. 5 a. 7 ad 3"><a name="33732"><span class= | |
| 3501 "ref">[33732] Iª-IIae q. 5 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3502 dicendum quod apostolus loquitur de beatitudine spei, quae habetur | |
| 3503 per gratiam iustificantem, quae quidem non datur propter opera | |
| 3504 praecedentia. Non enim habet rationem termini motus, ut beatitudo, | |
| 3505 sed magis est principium motus quo ad beatitudinem tenditur.</p> | |
| 3506 <br /> | |
| 3507 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 3508 <p title="I-II q. 5 a. 8 arg. 1"><a name="33733"><span class= | |
| 3509 "ref">[33733] Iª-IIae q. 5 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum | |
| 3510 sic proceditur. Videtur quod non omnes appetant beatitudinem. | |
| 3511 Nullus enim potest appetere quod ignorat, cum bonum apprehensum sit | |
| 3512 obiectum appetitus, ut dicitur in III de anima. Sed multi nesciunt | |
| 3513 quid sit beatitudo, quod, sicut Augustinus dicit in XIII de Trin., | |
| 3514 patet ex hoc, quod <i>quidam posuerunt beatitudinem in voluptate | |
| 3515 corporis, quidam in virtute animi, quidam in aliis rebus</i>. Non | |
| 3516 ergo omnes beatitudinem appetunt.</p> | |
| 3517 <p title="I-II q. 5 a. 8 arg. 2"><a name="33734"><span class= | |
| 3518 "ref">[33734] Iª-IIae q. 5 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3519 essentia beatitudinis est visio essentiae divinae, ut dictum est. | |
| 3520 Sed aliqui opinantur hoc esse impossibile, quod Deus per essentiam | |
| 3521 ab homine videatur, unde hoc non appetunt. Ergo non omnes homines | |
| 3522 appetunt beatitudinem.</p> | |
| 3523 <p title="I-II q. 5 a. 8 arg. 3"><a name="33735"><span class= | |
| 3524 "ref">[33735] Iª-IIae q. 5 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3525 Augustinus dicit, in XIII de Trin. quod <i>beatus est qui habet | |
| 3526 omnia quae vult, et nihil male vult</i>. Sed non omnes hoc volunt, | |
| 3527 quidam enim male aliqua volunt, et tamen volunt illa se velle. Non | |
| 3528 ergo omnes volunt beatitudinem.</p> | |
| 3529 <p title="I-II q. 5 a. 8 s. c."><a name="33736"><span class= | |
| 3530 "ref">[33736] Iª-IIae q. 5 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra | |
| 3531 est quod Augustinus dicit, XIII de Trin., <i>si minus dixisset, | |
| 3532 omnes beati esse vultis, miseri esse non vultis, dixisset aliquid | |
| 3533 quod nullus in sua non cognosceret voluntate</i>. Quilibet ergo | |
| 3534 vult esse beatus.</p> | |
| 3535 <p title="I-II q. 5 a. 8 co."><a name="33737"><span class= | |
| 3536 "ref">[33737] Iª-IIae q. 5 a. 8 co.</span></a> Respondeo | |
| 3537 dicendum quod beatitudo dupliciter potest considerari. Uno modo, | |
| 3538 secundum communem rationem beatitudinis. Et sic necesse est quod | |
| 3539 omnis homo beatitudinem velit. Ratio autem beatitudinis communis | |
| 3540 est ut sit bonum perfectum, sicut dictum est. Cum autem bonum sit | |
| 3541 obiectum voluntatis, perfectum bonum est alicuius, quod totaliter | |
| 3542 eius voluntati satisfacit. Unde appetere beatitudinem nihil aliud | |
| 3543 est quam appetere ut voluntas satietur. Quod quilibet vult. Alio | |
| 3544 modo possumus loqui de beatitudine secundum specialem rationem, | |
| 3545 quantum ad id in quo beatitudo consistit. Et sic non omnes | |
| 3546 cognoscunt beatitudinem, quia nesciunt cui rei communis ratio | |
| 3547 beatitudinis conveniat. Et per consequens, quantum ad hoc, non | |
| 3548 omnes eam volunt.</p> | |
| 3549 <p title="I-II q. 5 a. 8 ad 1"><a name="33738"><span class= | |
| 3550 "ref">[33738] Iª-IIae q. 5 a. 8 ad 1</span></a> Unde patet | |
| 3551 responsio ad primum.</p> | |
| 3552 <p title="I-II q. 5 a. 8 ad 2"><a name="33739"><span class= | |
| 3553 "ref">[33739] Iª-IIae q. 5 a. 8 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3554 dicendum quod, cum voluntas sequatur apprehensionem intellectus seu | |
| 3555 rationis, sicut contingit quod aliquid est idem secundum rem, quod | |
| 3556 tamen est diversum secundum rationis considerationem; ita contingit | |
| 3557 quod aliquid est idem secundum rem, et tamen uno modo appetitur, | |
| 3558 alio modo non appetitur. Beatitudo ergo potest considerari sub | |
| 3559 ratione finalis boni et perfecti, quae est communis ratio | |
| 3560 beatitudinis, et sic naturaliter et ex necessitate voluntas in | |
| 3561 illud tendit, ut dictum est. Potest etiam considerari secundum | |
| 3562 alias speciales considerationes, vel ex parte ipsius operationis, | |
| 3563 vel ex parte potentiae operativae, vel ex parte obiecti, et sic non | |
| 3564 ex necessitate voluntas tendit in ipsam.</p> | |
| 3565 <p title="I-II q. 5 a. 8 ad 3"><a name="33740"><span class= | |
| 3566 "ref">[33740] Iª-IIae q. 5 a. 8 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3567 dicendum quod ista definitio beatitudinis quam quidam posuerunt, | |
| 3568 beatus est qui habet omnia quae vult, vel, cui omnia optata | |
| 3569 succedunt, quodam modo intellecta, est bona et sufficiens; alio | |
| 3570 vero modo, est imperfecta. Si enim intelligatur simpliciter de | |
| 3571 omnibus quae vult homo naturali appetitu, sic verum est quod qui | |
| 3572 habet omnia quae vult, est beatus, nihil enim satiat naturalem | |
| 3573 hominis appetitum, nisi bonum perfectum, quod est beatitudo. Si | |
| 3574 vero intelligatur de his quae homo vult secundum apprehensionem | |
| 3575 rationis, sic habere quaedam quae homo vult, non pertinet ad | |
| 3576 beatitudinem, sed magis ad miseriam inquantum huiusmodi habita | |
| 3577 impediunt hominem ne habeat quaecumque naturaliter vult, sicut | |
| 3578 etiam ratio accipit ut vera interdum quae impediunt a cognitione | |
| 3579 veritatis. Et secundum hanc considerationem, Augustinus addidit ad | |
| 3580 perfectionem beatitudinis, quod nihil mali velit. Quamvis primum | |
| 3581 posset sufficere, si recte intelligeretur, scilicet quod beatus est | |
| 3582 qui habet omnia quae vult.</p> | |
| 3583 <div class="centro"><br /> | |
| 3584 <p><a href="sth2000.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 3585 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 3586 <a href="sth2006.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 3587 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 3588 <br /> | |
| 3589 <hr /> | |
| 3590 <br /> | |
| 3591 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 3592 hanc editionem<br /> | |
| 3593 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 3594 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 3595 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 3596 </div> | |
| 3597 </body> | |
| 3598 </html> |
