Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth1065.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª q. 65-74</title> | |
| 23 </head> | |
| 24 <body> | |
| 25 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 26 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 27 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 28 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 29 <div class="dos">prima pars a quaestione LXV ad quaestionem | |
| 30 LXXIV</div> | |
| 31 <br /> | |
| 32 <div class="centro"> | |
| 33 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 34 <tr> | |
| 35 <th><img src="icons/ghent190.jpg" width="120" height="190" border= | |
| 36 "0" alt="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" align= | |
| 37 "middle" /></th> | |
| 38 </tr> | |
| 39 </table> | |
| 40 <br /> | |
| 41 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1889 editum<br /> | |
| 42 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 43 magneticas<br /> | |
| 44 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 45 <br /></span><br /> | |
| 46 <hr /> | |
| 47 <br /> | |
| 48 <p><a href="sth1050.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 49 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 50 <a href="sth1075.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 52 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 53 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
54 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
55 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="#31159">Iª q. 65 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#31160">Iª q. 65 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#31161">Iª q. 65 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#31162">Iª q. 65 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#31163">Iª q. 65 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#31164">Iª q. 65 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#31165">Iª q. 65 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#31166">Iª q. 65 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#31167">Iª q. 65 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#31168">Iª q. 65 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#31169">Iª q. 65 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#31170">Iª q. 65 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#31171">Iª q. 65 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#31172">Iª q. 65 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#31173">Iª q. 65 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#31174">Iª q. 65 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#31175">Iª q. 65 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#31176">Iª q. 65 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#31177">Iª q. 65 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#31178">Iª q. 65 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#31179">Iª q. 65 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#31180">Iª q. 65 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#31181">Iª q. 65 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#31182">Iª q. 65 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#31183">Iª q. 65 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#31184">Iª q. 65 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#31185">Iª q. 65 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#31186">Iª q. 65 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#31187">Iª q. 65 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#31188">Iª q. 65 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#31189">Iª q. 65 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#31190">Iª q. 65 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#31191">Iª q. 65 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#31192">Iª q. 66 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#31193">Iª q. 66 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#31194">Iª q. 66 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#31195">Iª q. 66 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#31196">Iª q. 66 a. 1 s. c. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#31197">Iª q. 66 a. 1 s. c. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#31198">Iª q. 66 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#31199">Iª q. 66 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#31200">Iª q. 66 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#31201">Iª q. 66 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#31202">Iª q. 66 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#31203">Iª q. 66 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#31204">Iª q. 66 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#31205">Iª q. 66 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#31206">Iª q. 66 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#31207">Iª q. 66 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#31208">Iª q. 66 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#31209">Iª q. 66 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#31210">Iª q. 66 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#31211">Iª q. 66 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#31212">Iª q. 66 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#31213">Iª q. 66 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#31214">Iª q. 66 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#31215">Iª q. 66 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#31216">Iª q. 66 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#31217">Iª q. 66 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#31218">Iª q. 66 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#31219">Iª q. 66 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#31220">Iª q. 66 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#31221">Iª q. 66 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#31222">Iª q. 66 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#31223">Iª q. 66 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#31224">Iª q. 66 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#31225">Iª q. 66 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#31226">Iª q. 66 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#31227">Iª q. 66 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#31228">Iª q. 66 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#31229">Iª q. 66 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#31230">Iª q. 66 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#31231">Iª q. 66 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#31232">Iª q. 66 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#31233">Iª q. 66 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#31234">Iª q. 66 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#31235">Iª q. 66 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#31236">Iª q. 67 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#31237">Iª q. 67 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#31238">Iª q. 67 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#31239">Iª q. 67 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#31240">Iª q. 67 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#31241">Iª q. 67 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#31242">Iª q. 67 a. 1 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#31243">Iª q. 67 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#31244">Iª q. 67 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#31245">Iª q. 67 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#31246">Iª q. 67 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#31247">Iª q. 67 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#31248">Iª q. 67 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#31249">Iª q. 67 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#31250">Iª q. 67 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#31251">Iª q. 67 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#31252">Iª q. 67 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#31253">Iª q. 67 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#31254">Iª q. 67 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#31255">Iª q. 67 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#31256">Iª q. 67 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#31257">Iª q. 67 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#31258">Iª q. 67 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#31259">Iª q. 67 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#31260">Iª q. 67 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#31261">Iª q. 67 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#31262">Iª q. 67 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#31263">Iª q. 67 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#31264">Iª q. 67 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#31265">Iª q. 67 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#31266">Iª q. 67 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#31267">Iª q. 67 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#31268">Iª q. 67 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#31269">Iª q. 68 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#31270">Iª q. 68 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#31271">Iª q. 68 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#31272">Iª q. 68 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#31273">Iª q. 68 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#31274">Iª q. 68 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#31275">Iª q. 68 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#31276">Iª q. 68 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#31277">Iª q. 68 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#31278">Iª q. 68 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#31279">Iª q. 68 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#31280">Iª q. 68 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#31281">Iª q. 68 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#31282">Iª q. 68 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#31283">Iª q. 68 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#31284">Iª q. 68 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#31285">Iª q. 68 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#31286">Iª q. 68 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#31287">Iª q. 68 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#31288">Iª q. 68 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#31289">Iª q. 68 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#31290">Iª q. 68 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#31291">Iª q. 68 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#31292">Iª q. 68 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#31293">Iª q. 68 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#31294">Iª q. 68 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#31295">Iª q. 68 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#31296">Iª q. 68 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#31297">Iª q. 68 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#31298">Iª q. 68 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#31299">Iª q. 68 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#31300">Iª q. 68 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#31301">Iª q. 69 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#31302">Iª q. 69 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#31303">Iª q. 69 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#31304">Iª q. 69 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#31305">Iª q. 69 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#31306">Iª q. 69 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#31307">Iª q. 69 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#31308">Iª q. 69 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#31309">Iª q. 69 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#31310">Iª q. 69 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#31311">Iª q. 69 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#31312">Iª q. 69 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#31313">Iª q. 69 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#31314">Iª q. 69 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#31315">Iª q. 69 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#31316">Iª q. 69 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#31317">Iª q. 69 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#31318">Iª q. 69 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#31319">Iª q. 69 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#31320">Iª q. 69 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#31321">Iª q. 69 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#31322">Iª q. 70 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#31323">Iª q. 70 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#31324">Iª q. 70 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#31325">Iª q. 70 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#31326">Iª q. 70 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#31327">Iª q. 70 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#31328">Iª q. 70 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#31329">Iª q. 70 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#31330">Iª q. 70 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#31331">Iª q. 70 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#31332">Iª q. 70 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#31333">Iª q. 70 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#31334">Iª q. 70 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#31335">Iª q. 70 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#31336">Iª q. 70 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#31337">Iª q. 70 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#31338">Iª q. 70 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#31339">Iª q. 70 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#31340">Iª q. 70 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#31341">Iª q. 70 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#31342">Iª q. 70 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#31343">Iª q. 70 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#31344">Iª q. 70 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#31345">Iª q. 70 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#31346">Iª q. 70 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#31347">Iª q. 70 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#31348">Iª q. 70 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#31349">Iª q. 70 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#31350">Iª q. 70 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#31351">Iª q. 70 a. 3 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#31352">Iª q. 70 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#31353">Iª q. 70 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#31354">Iª q. 70 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#31355">Iª q. 70 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#31356">Iª q. 70 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#31357">Iª q. 70 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#31358">Iª q. 70 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#31359">Iª q. 71 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#31360">Iª q. 71 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#31361">Iª q. 71 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#31362">Iª q. 71 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#31363">Iª q. 71 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#31364">Iª q. 71 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#31365">Iª q. 71 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#31366">Iª q. 71 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#31367">Iª q. 71 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#31368">Iª q. 71 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#31369">Iª q. 71 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#31370">Iª q. 71 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#31371">Iª q. 72 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#31372">Iª q. 72 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#31373">Iª q. 72 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#31374">Iª q. 72 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#31375">Iª q. 72 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#31376">Iª q. 72 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#31377">Iª q. 72 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#31378">Iª q. 72 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#31379">Iª q. 72 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#31380">Iª q. 72 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#31381">Iª q. 72 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#31382">Iª q. 72 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#31383">Iª q. 72 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#31384">Iª q. 72 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#31385">Iª q. 73 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#31386">Iª q. 73 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#31387">Iª q. 73 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#31388">Iª q. 73 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#31389">Iª q. 73 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#31390">Iª q. 73 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#31391">Iª q. 73 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#31392">Iª q. 73 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#31393">Iª q. 73 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#31394">Iª q. 73 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#31395">Iª q. 73 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#31396">Iª q. 73 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#31397">Iª q. 73 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#31398">Iª q. 73 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#31399">Iª q. 73 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#31400">Iª q. 73 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#31401">Iª q. 73 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#31402">Iª q. 73 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#31403">Iª q. 73 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#31404">Iª q. 73 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#31405">Iª q. 73 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#31406">Iª q. 73 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#31407">Iª q. 73 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#31408">Iª q. 73 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#31409">Iª q. 73 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#31410">Iª q. 74 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#31411">Iª q. 74 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#31412">Iª q. 74 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#31413">Iª q. 74 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#31414">Iª q. 74 a. 1 s. c. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#31415">Iª q. 74 a. 1 s. c. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#31416">Iª q. 74 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#31417">Iª q. 74 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#31418">Iª q. 74 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#31419">Iª q. 74 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#31420">Iª q. 74 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#31421">Iª q. 74 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#31422">Iª q. 74 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#31423">Iª q. 74 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#31424">Iª q. 74 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#31425">Iª q. 74 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#31426">Iª q. 74 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#31427">Iª q. 74 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#31428">Iª q. 74 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#31429">Iª q. 74 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#31430">Iª q. 74 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#31431">Iª q. 74 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#31432">Iª q. 74 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#31433">Iª q. 74 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#31434">Iª q. 74 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#31435">Iª q. 74 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#31436">Iª q. 74 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#31437">Iª q. 74 a. 3 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#31438">Iª q. 74 a. 3 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#31439">Iª q. 74 a. 3 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#31440">Iª q. 74 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#31441">Iª q. 74 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#31442">Iª q. 74 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#31443">Iª q. 74 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#31444">Iª q. 74 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#31445">Iª q. 74 a. 3 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#31446">Iª q. 74 a. 3 ad 7'); |
| 28 | 352 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 355 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 // --> |
| 28 | 357 //]]> |
| 358 </script><br /> | |
| 359 <hr /> | |
| 360 <br /></div> | |
| 361 <div class="D">Quaestio 65</div> | |
| 362 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 363 <p title="I q. 65 pr."><a name="31159"><span class="ref">[31159] | |
| 364 Iª q. 65 pr.</span></a> Post considerationem spiritualis | |
| 365 creaturae, considerandum est de creatura corporali. In cuius | |
| 366 productione tria opera Scriptura commemorat, scilicet opus | |
| 367 creationis, cum dicitur, <i>in principio creavit Deus caelum et | |
| 368 terram,</i> etc.; opus distinctionis, cum dicitur, <i>divisit lucem | |
| 369 a tenebris, et aquas quae sunt supra firmamentum, ab aquis quae | |
| 370 sunt sub firmamento</i>; et opus ornatus, cum dicitur, <i>fiant | |
| 371 luminaria in firmamento</i> et cetera. Primo ergo considerandum est | |
| 372 de opere creationis; secundo, de opere distinctionis; tertio, de | |
| 373 opere ornatus. Circa primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 374 creatura corporalis sit a Deo. Secundo, utrum sit facta propter | |
| 375 bonitatem Dei. Tertio, utrum sit facta a Deo mediantibus Angelis. | |
| 376 Quarto, utrum formae corporum sint ab Angelis, an immediate a | |
| 377 Deo.</p> | |
| 378 <br /> | |
| 379 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 380 <p title="I q. 65 a. 1 arg. 1"><a name="31160"><span class= | |
| 381 "ref">[31160] Iª q. 65 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 382 proceditur. Videtur quod creatura corporalis non sit a Deo. Dicitur | |
| 383 enim Eccle. III, <i>didici quod omnia quae fecit Deus, perseverant | |
| 384 in aeternum</i>. Sed corpora visibilia non perseverant in aeternum, | |
| 385 dicitur enim II Cor. IV, <i>quae videntur temporalia sunt; quae | |
| 386 autem non videntur, aeterna</i>. Ergo Deus non fecit corpora | |
| 387 visibilia.</p> | |
| 388 <p title="I q. 65 a. 1 arg. 2"><a name="31161"><span class= | |
| 389 "ref">[31161] Iª q. 65 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, Gen. | |
| 390 I, dicitur, <i>vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde | |
| 391 bona</i>. Sed creaturae corporales sunt malae, experimur enim eas | |
| 392 in multis noxias, ut patet in multis serpentibus, in aestu solis, | |
| 393 et huiusmodi; ideo autem aliquid dicitur malum, quia nocet. | |
| 394 Creaturae igitur corporales non sunt a Deo.</p> | |
| 395 <p title="I q. 65 a. 1 arg. 3"><a name="31162"><span class= | |
| 396 "ref">[31162] Iª q. 65 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, id | |
| 397 quod est a Deo, non retrahit a Deo, sed ducit in ipsum. Sed | |
| 398 creaturae corporales retrahunt a Deo, unde apostolus dicit, II Cor. | |
| 399 IV, <i>non contemplantibus nobis quae videntur</i>. Ergo creaturae | |
| 400 corporales non sunt a Deo.</p> | |
| 401 <p title="I q. 65 a. 1 s. c."><a name="31163"><span class= | |
| 402 "ref">[31163] Iª q. 65 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 403 quod dicitur in Psalmo CXLV, <i>qui fecit caelum et terram, mare, | |
| 404 et omnia quae in eis sunt</i>.</p> | |
| 405 <p title="I q. 65 a. 1 co."><a name="31164"><span class= | |
| 406 "ref">[31164] Iª q. 65 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 407 quod quorundam haereticorum positio est, quod visibilia ista non | |
| 408 sunt creata a bono Deo, sed a malo principio. Et ad argumentum sui | |
| 409 erroris assumunt quod apostolus dicit II, Cor. IV, <i>Deus huius | |
| 410 saeculi excaecavit mentes infidelium</i>. Haec autem positio est | |
| 411 omnino impossibilis. Si enim diversa in aliquo uniantur, necesse | |
| 412 est huius unionis causam esse aliquam, non enim diversa secundum se | |
| 413 uniuntur. Et inde est quod, quandocumque in diversis invenitur | |
| 414 aliquid unum, oportet quod illa diversa illud unum ab aliqua una | |
| 415 causa recipiant; sicut diversa corpora calida habent calorem ab | |
| 416 igne. Hoc autem quod est esse, communiter invenitur in omnibus | |
| 417 rebus, quantumcumque diversis. Necesse est ergo esse unum essendi | |
| 418 principium, a quo esse habeant quaecumque sunt quocumque modo, sive | |
| 419 sint invisibilia et spiritualia, sive sint visibilia et corporalia. | |
| 420 Dicitur autem Diabolus esse Deus huius saeculi, non creatione, sed | |
| 421 quia saeculariter viventes ei serviunt; eo modo loquendi quo | |
| 422 apostolus loquitur, ad Philipp. III, <i>quorum Deus venter | |
| 423 est</i>.</p> | |
| 424 <p title="I q. 65 a. 1 ad 1"><a name="31165"><span class= | |
| 425 "ref">[31165] Iª q. 65 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 426 dicendum quod omnes creaturae Dei secundum aliquid in aeternum | |
| 427 perseverant, ad minus secundum materiam, quia creaturae nunquam in | |
| 428 nihilum redigentur, etiam si sint corruptibiles. Sed quanto | |
| 429 creaturae magis appropinquant ad Deum, qui est omnino immobilis, | |
| 430 tanto magis sunt immobiles. Nam creaturae corruptibiles in | |
| 431 perpetuum manent secundum materiam, sed mutantur secundum formam | |
| 432 substantialem. Creaturae vero incorruptibiles permanent quidem | |
| 433 secundum substantiam, sed sunt mutabiles secundum alia, puta | |
| 434 secundum locum, ut corpora caelestia; vel secundum affectiones, ut | |
| 435 creaturae spirituales. Quod autem apostolus dicit, <i>quae | |
| 436 videntur, temporalia sunt</i>, etsi verum sit etiam quantum ad | |
| 437 ipsas res in se consideratas, secundum quod omnis creatura | |
| 438 visibilis subiacet tempori, vel secundum suum esse vel secundum | |
| 439 suum motum; tamen apostolus intendit loqui de visibilibus secundum | |
| 440 quod sunt hominis praemia. Nam praemia hominis quae sunt in istis | |
| 441 rebus visibilibus, temporaliter transeunt, quae autem sunt in rebus | |
| 442 invisibilibus, permanent in aeternum. Unde et supra praemiserat, | |
| 443 <i>aeternum gloriae pondus operatur in nobis</i>.</p> | |
| 444 <p title="I q. 65 a. 1 ad 2"><a name="31166"><span class= | |
| 445 "ref">[31166] Iª q. 65 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 446 dicendum quod creatura corporalis, secundum suam naturam, est bona, | |
| 447 sed non est bonum universale, sed est quoddam bonum particulare et | |
| 448 contractum, secundum quam particularitatem et contractionem | |
| 449 sequitur in ea contrarietas, per quam unum contrariatur alteri, | |
| 450 licet utrumque in se sit bonum. Quidam autem, aestimantes res non | |
| 451 ex earum natura, sed ex suo proprio commodo, quaecumque sibi nociva | |
| 452 sunt, simpliciter mala arbitrantur non considerantes quod id quod | |
| 453 est uni nocivum quantum ad aliquid, vel alteri vel eidem quantum ad | |
| 454 aliquid est proficuum. Quod nequaquam esset, si secundum se corpora | |
| 455 essent mala et noxia.</p> | |
| 456 <p title="I q. 65 a. 1 ad 3"><a name="31167"><span class= | |
| 457 "ref">[31167] Iª q. 65 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 458 dicendum quod creaturae, quantum est de se, non retrahunt a Deo, | |
| 459 sed in ipsum ducunt, quia <i>invisibilia Dei per ea quae facta | |
| 460 sunt, intellecta, conspiciuntur</i>, ut dicitur Rom. I. Sed quod | |
| 461 avertant a Deo, hoc est ex culpa eorum qui insipienter eis utuntur. | |
| 462 Unde dicitur Sap. XIV, quod <i>creaturae factae sunt in muscipulam | |
| 463 pedibus insipientium</i>. Et hoc ipsum quod sic a Deo abducunt, | |
| 464 attestatur quod sunt a Deo. Non enim abducunt insipientes a Deo, | |
| 465 nisi alliciendo secundum aliquid boni in eis existens, quod habent | |
| 466 a Deo.</p> | |
| 467 <br /> | |
| 468 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 469 <p title="I q. 65 a. 2 arg. 1"><a name="31168"><span class= | |
| 470 "ref">[31168] Iª q. 65 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 471 proceditur. Videtur quod creatura corporalis non sit facta propter | |
| 472 Dei bonitatem. Dicitur enim Sap. I, <i>creavit Deus ut essent | |
| 473 omnia</i>. Ergo omnia sunt creata propter suum proprium esse, et | |
| 474 non propter Dei bonitatem.</p> | |
| 475 <p title="I q. 65 a. 2 arg. 2"><a name="31169"><span class= | |
| 476 "ref">[31169] Iª q. 65 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, bonum | |
| 477 habet rationem finis. Ergo id quod est magis bonum in rebus, est | |
| 478 finis minus boni. Creatura autem spiritualis comparatur ad | |
| 479 corporalem, sicut maius bonum ad minus bonum. Ergo creatura | |
| 480 corporalis est propter spiritualem, et non propter Dei | |
| 481 bonitatem.</p> | |
| 482 <p title="I q. 65 a. 2 arg. 3"><a name="31170"><span class= | |
| 483 "ref">[31170] Iª q. 65 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 484 iustitia non dat inaequalia nisi inaequalibus. Sed Deus est iustus. | |
| 485 Ergo ante omnem inaequalitatem a Deo creatam, est inaequalitas a | |
| 486 Deo non creata. Sed inaequalitas a Deo non creata, non potest esse | |
| 487 nisi quae est ex libero arbitrio. Ergo omnis inaequalitas sequitur | |
| 488 ex diversis motibus liberi arbitrii. Creaturae autem corporales | |
| 489 sunt inaequales spiritualibus. Ergo creaturae corporales sunt | |
| 490 factae propter aliquos motus liberi arbitrii, et non propter Dei | |
| 491 bonitatem.</p> | |
| 492 <p title="I q. 65 a. 2 s. c."><a name="31171"><span class= | |
| 493 "ref">[31171] Iª q. 65 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 494 quod dicitur Prov. XVI, <i>universa propter semetipsum operatus est | |
| 495 dominus</i>.</p> | |
| 496 <p title="I q. 65 a. 2 co."><a name="31172"><span class= | |
| 497 "ref">[31172] Iª q. 65 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 498 quod Origenes posuit quod creatura corporalis non est facta ex | |
| 499 prima Dei intentione, sed ad poenam creaturae spiritualis | |
| 500 peccantis. Posuit enim quod Deus a principio creaturas spirituales | |
| 501 solas fecit, et omnes aequales. Quarum, cum essent liberi arbitrii, | |
| 502 quaedam conversae sunt in Deum, et secundum quantitatem | |
| 503 conversionis sortitae sunt maiorem vel minorem gradum, in sua | |
| 504 simplicitate remanentes. Quaedam vero, aversae a Deo, alligatae | |
| 505 sunt corporibus diversis, secundum modum aversionis a Deo. Quae | |
| 506 quidem positio erronea est. Primo quidem, quia contrariatur | |
| 507 Scripturae, quae, enarrata productione cuiuslibet speciei creaturae | |
| 508 corporalis subiungit, vidit Deus quia hoc esset bonum; quasi | |
| 509 diceret quod unumquodque ideo factum est, quia bonum est ipsum | |
| 510 esse. Secundum autem opinionem Origenis, creatura corporalis facta | |
| 511 est, non quia bonum est eam esse, sed ut malum alterius puniretur. | |
| 512 Secundo, quia sequeretur quod mundi corporalis dispositio quae nunc | |
| 513 est, esset a casu. Si enim ideo corpus solis tale factum est, ut | |
| 514 congrueret alicui peccato spiritualis creaturae puniendo; si plures | |
| 515 creaturae spirituales similiter peccassent sicut illa propter cuius | |
| 516 peccatum puniendum ponit solem creatum, sequeretur quod essent | |
| 517 plures soles in mundo. Et idem esset de aliis. Haec autem sunt | |
| 518 omnino inconvenientia. Unde haec positione remota tanquam erronea, | |
| 519 considerandum est quod ex omnibus creaturis constituitur totum | |
| 520 universum sicut totum ex partibus. Si autem alicuius totius et | |
| 521 partium eius velimus finem assignare, inveniemus primo quidem, quod | |
| 522 singulae partes sunt propter suos actus; sicut oculus ad videndum. | |
| 523 Secundo vero, quod pars ignobilior est propter nobiliorem; sicut | |
| 524 sensus propter intellectum, et pulmo propter cor. Tertio vero, | |
| 525 omnes partes sunt propter perfectionem totius, sicut et materia | |
| 526 propter formam, partes enim sunt quasi materia totius. Ulterius | |
| 527 autem, totus homo est propter aliquem finem extrinsecum, puta ut | |
| 528 fruatur Deo. Sic igitur et in partibus universi, unaquaeque | |
| 529 creatura est propter suum proprium actum et perfectionem. Secundo | |
| 530 autem, creaturae ignobiliores sunt propter nobiliores sicut | |
| 531 creaturae quae sunt infra hominem, sunt propter hominem. Ulterius | |
| 532 autem, singulae creaturae sunt propter perfectionem totius | |
| 533 universi. Ulterius autem, totum universum, cum singulis suis | |
| 534 partibus, ordinatur in Deum sicut in finem, inquantum in eis per | |
| 535 quandam imitationem divina bonitas repraesentatur ad gloriam Dei, | |
| 536 quamvis creaturae rationales speciali quodam modo supra hoc habeant | |
| 537 finem Deum, quem attingere possunt sua operatione, cognoscendo et | |
| 538 amando. Et sic patet quod divina bonitas est finis omnium | |
| 539 corporalium.</p> | |
| 540 <p title="I q. 65 a. 2 ad 1"><a name="31173"><span class= | |
| 541 "ref">[31173] Iª q. 65 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 542 dicendum quod in hoc ipso quod creatura aliqua habet esse, | |
| 543 repraesentat divinum esse et bonitatem eius. Et ideo per hoc quod | |
| 544 Deus creavit omnia ut essent, non excluditur quin creaverit omnia | |
| 545 propter suam bonitatem.</p> | |
| 546 <p title="I q. 65 a. 2 ad 2"><a name="31174"><span class= | |
| 547 "ref">[31174] Iª q. 65 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 548 dicendum quod finis proximus non excludit finem ultimum. Unde per | |
| 549 hoc quod creatura corporalis facta est quodammodo propter | |
| 550 spiritualem, non removetur quin sit facta propter Dei | |
| 551 bonitatem.</p> | |
| 552 <p title="I q. 65 a. 2 ad 3"><a name="31175"><span class= | |
| 553 "ref">[31175] Iª q. 65 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 554 dicendum quod aequalitas iustitiae locum habet in retribuendo, | |
| 555 iustum enim est quod aequalibus aequalia retribuantur. Non autem | |
| 556 habet locum in prima rerum institutione. Sicut enim artifex eiusdem | |
| 557 generis lapides in diversis partibus aedificii ponit absque | |
| 558 iniustitia, non propter aliquam diversitatem in lapidibus | |
| 559 praecedentem, sed attendens ad perfectionem totius aedificii, quae | |
| 560 non esset nisi lapides diversimode in aedificio collocarentur; sic | |
| 561 et Deus a principio, ut esset perfectio in universo, diversas et | |
| 562 inaequales creaturas instituit, secundum suam sapientiam, absque | |
| 563 iniustitia, nulla tamen praesupposita meritorum diversitate.</p> | |
| 564 <br /> | |
| 565 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 566 <p title="I q. 65 a. 3 arg. 1"><a name="31176"><span class= | |
| 567 "ref">[31176] Iª q. 65 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 568 proceditur. Videtur quod creatura corporalis sit producta a Deo | |
| 569 mediantibus Angelis. Sicut enim res gubernantur per divinam | |
| 570 sapientiam, ita omnia sunt per Dei sapientiam facta; secundum illud | |
| 571 Psalmi CIII, <i>omnia in sapientia fecisti</i>. Sed ordinare est | |
| 572 sapientis, ut dicitur in principio Metaphys. Unde in gubernatione | |
| 573 rerum, inferiora per superiora reguntur quodam ordine, ut | |
| 574 Augustinus dicit, III de Trin. Ergo et in rerum productione talis | |
| 575 ordo fuit, quod creatura corporalis, tanquam inferior, per | |
| 576 spiritualem, tanquam superiorem, est producta.</p> | |
| 577 <p title="I q. 65 a. 3 arg. 2"><a name="31177"><span class= | |
| 578 "ref">[31177] Iª q. 65 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 579 diversitas effectuum demonstrat diversitatem causarum, quia idem | |
| 580 semper facit idem. Si ergo omnes creaturae, tam spirituales quam | |
| 581 corporales, sunt immediate a Deo productae, nulla esset inter | |
| 582 creaturas diversitas, nec una magis distaret a Deo quam alia. Quod | |
| 583 patet esse falsum, cum propter longe distare a Deo dicat | |
| 584 philosophus quaedam corruptibilia esse.</p> | |
| 585 <p title="I q. 65 a. 3 arg. 3"><a name="31178"><span class= | |
| 586 "ref">[31178] Iª q. 65 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, ad | |
| 587 producendum effectum finitum, non requiritur virtus infinita. Sed | |
| 588 omne corpus finitum est. Ergo per finitam virtutem spiritualis | |
| 589 creaturae produci potuit; et productum fuit, quia in talibus non | |
| 590 differt esse et posse; praesertim quia nulla dignitas competens | |
| 591 alicui secundum suam naturam, ei denegatur, nisi forte ob | |
| 592 culpam.</p> | |
| 593 <p title="I q. 65 a. 3 s. c."><a name="31179"><span class= | |
| 594 "ref">[31179] Iª q. 65 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 595 quod dicitur Gen. I, <i>in principio creavit Deus caelum et | |
| 596 terram</i>, per quae creatura corporalis intelligitur. Ergo | |
| 597 creatura corporalis est immediate a Deo producta.</p> | |
| 598 <p title="I q. 65 a. 3 co."><a name="31180"><span class= | |
| 599 "ref">[31180] Iª q. 65 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 600 quod quidam posuerunt gradatim res a Deo processisse, ita scilicet | |
| 601 quod ab eo immediate processit prima creatura, et illa produxit | |
| 602 aliam; et sic inde usque ad creaturam corpoream. Sed haec positio | |
| 603 est impossibilis. Quia prima corporalis creaturae productio est per | |
| 604 creationem per quam etiam ipsa materia producitur, imperfectum enim | |
| 605 est prius quam perfectum in fieri impossibile est autem aliquid | |
| 606 creari nisi a solo Deo. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod | |
| 607 quanto aliqua causa est superior, tanto ad plura se extendit in | |
| 608 causando. Semper autem id quod substernitur in rebus, invenitur | |
| 609 communius quam id quod informat et restringit ipsum, sicut esse | |
| 610 quam vivere, et vivere quam intelligere, et materia quam forma. | |
| 611 Quanto ergo aliquid est magis substratum, tanto a superiori causa | |
| 612 directe procedit. Id ergo quod est primo substratum in omnibus, | |
| 613 proprie pertinet ad causalitatem supremae causae. Nulla igitur | |
| 614 secunda causa potest aliquid producere, non praesupposito in re | |
| 615 producta aliquo quod causatur a superiori causa. Creatio autem est | |
| 616 productio alicuius rei secundum suam totam substantiam, nullo | |
| 617 praesupposito quod sit vel increatum vel ab aliquo creatum. Unde | |
| 618 relinquitur quod nihil potest aliquid creare nisi solus Deus, qui | |
| 619 est prima causa. Et ideo ut Moyses ostenderet corpora omnia | |
| 620 immediate a Deo creata, dixit, <i>in principio creavit Deus caelum | |
| 621 et terram</i>.</p> | |
| 622 <p title="I q. 65 a. 3 ad 1"><a name="31181"><span class= | |
| 623 "ref">[31181] Iª q. 65 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 624 dicendum quod in productione rerum est aliquis ordo, non quidem ut | |
| 625 una creatura creetur ab alia (hoc enim impossibile est); sed ita | |
| 626 quod ex divina sapientia diversi gradus in creaturis, | |
| 627 constituuntur.</p> | |
| 628 <p title="I q. 65 a. 3 ad 2"><a name="31182"><span class= | |
| 629 "ref">[31182] Iª q. 65 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 630 dicendum quod ipse Deus unus, absque suae simplicitatis detrimento, | |
| 631 diversorum cognoscitivus est, ut supra ostensum est. Et ideo etiam | |
| 632 est, secundum diversa cognita, diversorum productorum causa per | |
| 633 suam sapientiam, sicut et artifex, apprehendendo diversas formas, | |
| 634 producit diversa artificiata.</p> | |
| 635 <p title="I q. 65 a. 3 ad 3"><a name="31183"><span class= | |
| 636 "ref">[31183] Iª q. 65 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 637 dicendum quod quantitas virtutis agentis non solum mensuratur | |
| 638 secundum rem factam, sed etiam secundum modum faciendi, quia unum | |
| 639 et idem aliter fit et a maiori, et a minori virtute. Producere | |
| 640 autem aliquid finitum hoc modo ut nihil praesupponatur, est | |
| 641 virtutis infinitae. Unde nulli creaturae competere potest.</p> | |
| 642 <br /> | |
| 643 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 644 <p title="I q. 65 a. 4 arg. 1"><a name="31184"><span class= | |
| 645 "ref">[31184] Iª q. 65 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 646 proceditur. Videtur quod formae corporum sint ab Angelis. Dicit | |
| 647 enim Boetius, in libro de Trin., quod <i>a formis quae sunt sine | |
| 648 materia, veniunt formae quae sunt in materia</i>. Formae autem quae | |
| 649 sunt sine materia, sunt substantiae spirituales, formae autem quae | |
| 650 sunt in materia, sunt formae corporum. Ergo formae corporum sunt a | |
| 651 spiritualibus substantiis.</p> | |
| 652 <p title="I q. 65 a. 4 arg. 2"><a name="31185"><span class= | |
| 653 "ref">[31185] Iª q. 65 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 654 quod est per participationem, reducitur ad id quod est per | |
| 655 essentiam. Sed spirituales substantiae per suam essentiam sunt | |
| 656 formae, creaturae autem corporales participant formas. Ergo formae | |
| 657 corporalium rerum sunt a spiritualibus substantiis derivatae.</p> | |
| 658 <p title="I q. 65 a. 4 arg. 3"><a name="31186"><span class= | |
| 659 "ref">[31186] Iª q. 65 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 660 spirituales substantiae magis habent virtutem causandi quam corpora | |
| 661 caelestia. Sed corpora caelestia causant formas in istis | |
| 662 inferioribus, unde dicuntur esse generationis et corruptionis | |
| 663 causa. Ergo multo magis a spiritualibus substantiis formae quae | |
| 664 sunt in materia, derivantur.</p> | |
| 665 <p title="I q. 65 a. 4 s. c."><a name="31187"><span class= | |
| 666 "ref">[31187] Iª q. 65 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 667 quod Augustinus dicit, III de Trin., quod <i>non est putandum | |
| 668 Angelis ad nutum servire hanc corporalem materiam, sed potius | |
| 669 Deo</i>. Illi autem ad nutum dicitur servire corporalis materia, a | |
| 670 quo speciem recipit. Non ergo formae corporales sunt ab Angelis, | |
| 671 sed a Deo.</p> | |
| 672 <p title="I q. 65 a. 4 co."><a name="31188"><span class= | |
| 673 "ref">[31188] Iª q. 65 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 674 quod opinio fuit quorundam quod omnes formae corporales deriventur | |
| 675 a substantiis spiritualibus quas Angelos dicimus. Et hoc quidem | |
| 676 dupliciter aliqui posuerunt. Plato enim posuit formas quae sunt in | |
| 677 materia corporali, derivari et formari a formis sine materia | |
| 678 subsistentibus, per modum participationis cuiusdam. Ponebat enim | |
| 679 hominem quendam immaterialiter subsistentem, et similiter equum, et | |
| 680 sic de aliis, ex quibus constituuntur haec singularia sensibilia, | |
| 681 secundum quod in materia corporali remanet quaedam impressio ab | |
| 682 illis formis separatis, per modum assimilationis cuiusdam, quam | |
| 683 participationem vocabat. Et secundum ordinem formarum ponebant | |
| 684 Platonici ordinem substantiarum separatarum, puta quod una | |
| 685 substantia separata est quae est equus, quae est causa omnium | |
| 686 equorum; supra quam est quaedam vita separata, quam dicebant per se | |
| 687 vitam et causam omnis vitae; et ulterius quandam quam nominabant | |
| 688 ipsum esse, et causam omnis esse. Avicenna vero et quidam alii non | |
| 689 posuerunt formas rerum corporalium in materia per se subsistere, | |
| 690 sed solum in intellectu. A formis ergo in intellectu creaturarum | |
| 691 spiritualium existentibus (quas quidem ipsi intelligentias, nos | |
| 692 autem Angelos dicimus), dicebant procedere omnes formas quae sunt | |
| 693 in materia corporali, sicut a formis quae sunt in mente artificis, | |
| 694 procedunt formae artificiatorum. Et in idem videtur redire quod | |
| 695 quidam moderni haeretici ponunt, dicentes quidem Deum creatorem | |
| 696 omnium, sed materiam corporalem a Diabolo formatam et per varias | |
| 697 species distinctam. Omnes autem hae opiniones ex una radice | |
| 698 processisse videntur. Quaerebant enim causam formarum, ac si ipsae | |
| 699 formae fierent secundum seipsas. Sed sicut probat Aristoteles in | |
| 700 VII Metaphys., id quod proprie fit, est compositum, formae autem | |
| 701 corruptibilium rerum habent ut aliquando sint, aliquando non sint, | |
| 702 absque hoc quod ipsae generentur aut corrumpantur, sed compositis | |
| 703 generatis aut corruptis, quia etiam formae non habent esse, sed | |
| 704 composita habent esse per eas, sic enim alicui competit fieri, | |
| 705 sicut et esse. Et ideo, cum simile fiat a suo simili, non est | |
| 706 quaerenda causa formarum corporalium aliqua forma immaterialis; sed | |
| 707 aliquod compositum, secundum quod hic ignis generatur ab hoc igne. | |
| 708 Sic igitur formae corporales causantur, non quasi influxae ab | |
| 709 aliqua immateriali forma, sed quasi materia reducta de potentia in | |
| 710 actum ab aliquo agente composito. Sed quia agens compositum, quod | |
| 711 est corpus, movetur a substantia spirituali creata, ut Augustinus | |
| 712 dicit III de Trin.; sequitur ulterius quod etiam formae corporales | |
| 713 a substantiis spiritualibus deriventur, non tanquam influentibus | |
| 714 formas, sed tanquam moventibus ad formas. Ulterius autem reducuntur | |
| 715 in Deum, sicut in primam causam, etiam species angelici | |
| 716 intellectus, quae sunt quaedam seminales rationes corporalium | |
| 717 formarum. In prima autem corporalis creaturae productione non | |
| 718 consideratur aliqua transmutatio de potentia in actum. Et ideo | |
| 719 formae corporales quas in prima productione corpora habuerunt, sunt | |
| 720 immediate a Deo productae, cui soli ad nutum obedit materia, | |
| 721 tanquam propriae causae. Unde ad hoc significandum, Moyses singulis | |
| 722 operibus praemittit, dixit Deus fiat hoc vel illud; in quo | |
| 723 significatur formatio rerum per verbum Dei facta, a quo, secundum | |
| 724 Augustinum, <i>est omnis forma et compago et concordia | |
| 725 partium</i>.</p> | |
| 726 <p title="I q. 65 a. 4 ad 1"><a name="31189"><span class= | |
| 727 "ref">[31189] Iª q. 65 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 728 dicendum quod Boetius intelligit per formas quae sunt sine materia, | |
| 729 rationes rerum quae sunt in mente divina, sicut etiam apostolus | |
| 730 dicit, Heb. XI, <i>fide credimus aptata esse saecula verbo Dei, ut | |
| 731 ex invisibilibus visibilia fierent</i>. Si tamen per formas quae | |
| 732 sunt sine materia, intelligit Angelos, dicendum est quod ab eis | |
| 733 veniunt formae quae sunt in materia, non per influxum, sed per | |
| 734 motum.</p> | |
| 735 <p title="I q. 65 a. 4 ad 2"><a name="31190"><span class= | |
| 736 "ref">[31190] Iª q. 65 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 737 dicendum quod formae participatae in materia reducuntur, non ad | |
| 738 formas aliquas per se subsistentes rationis eiusdem, ut Platonici | |
| 739 posuerunt; sed ad formas intelligibiles vel intellectus angelici, a | |
| 740 quibus per motum procedunt; vel ulterius ad rationes intellectus | |
| 741 divini, a quibus etiam formarum semina sunt rebus creatis indita, | |
| 742 ut per motum in actum educi possint.</p> | |
| 743 <p title="I q. 65 a. 4 ad 3"><a name="31191"><span class= | |
| 744 "ref">[31191] Iª q. 65 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 745 dicendum quod corpora caelestia causant formas in istis | |
| 746 inferioribus, non influendo, sed movendo.</p> | |
| 747 <br /> | |
| 748 <div class="D">Quaestio 66</div> | |
| 749 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 750 <p title="I q. 66 pr."><a name="31192"><span class="ref">[31192] | |
| 751 Iª q. 66 pr.</span></a> Deinde considerandum est de opere | |
| 752 distinctionis. Et primo considerandum est de ordine creationis ad | |
| 753 distinctionem; secundo, de ipsa distinctione secundum se. Circa | |
| 754 primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum informitas materiae creatae | |
| 755 praecesserit tempore distinctionem ipsius. Secundo, utrum sit una | |
| 756 materia omnium corporalium. Tertio, utrum caelum Empyreum sit | |
| 757 concreatum materiae informi. Quarto, utrum tempus sit eidem | |
| 758 concreatum.</p> | |
| 759 <br /> | |
| 760 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 761 <p title="I q. 66 a. 1 arg. 1"><a name="31193"><span class= | |
| 762 "ref">[31193] Iª q. 66 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 763 proceditur. Videtur quod informitas materiae tempore praecesserit | |
| 764 formationem ipsius. Dicitur enim Gen. 1, <i>terra erat inanis et | |
| 765 vacua</i>, sive invisibilis et incomposita, secundum aliam | |
| 766 litteram; per quod designatur informitas materiae, ut Augustinus | |
| 767 dicit. Ergo materia fuit aliquando informis, antequam | |
| 768 formaretur.</p> | |
| 769 <p title="I q. 66 a. 1 arg. 2"><a name="31194"><span class= | |
| 770 "ref">[31194] Iª q. 66 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 771 natura in sua operatione Dei operationem imitatur; sicut causa | |
| 772 secunda imitatur causam primam. Sed in operatione naturae | |
| 773 informitas tempore praecedit formationem. Ergo et in operatione | |
| 774 Dei.</p> | |
| 775 <p title="I q. 66 a. 1 arg. 3"><a name="31195"><span class= | |
| 776 "ref">[31195] Iª q. 66 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 777 materia potior est accidente, quia materia est pars substantiae. | |
| 778 Sed Deus potest facere quod accidens sit sine subiecto; ut patet in | |
| 779 sacramento altaris. Ergo potuit facere quod materia esset sine | |
| 780 forma.</p> | |
| 781 <p title="I q. 66 a. 1 s. c. 1"><a name="31196"><span class= | |
| 782 "ref">[31196] Iª q. 66 a. 1 s. c. 1</span></a> Sed contra, | |
| 783 imperfectio effectus attestatur imperfectioni agentis. Sed Deus est | |
| 784 agens perfectissimum, unde de eo dicitur, Deut. XXXII, <i>Dei | |
| 785 perfecta sunt opera</i>. Ergo opus ab eo creatum nunquam fuit | |
| 786 informe.</p> | |
| 787 <p title="I q. 66 a. 1 s. c. 2"><a name="31197"><span class= | |
| 788 "ref">[31197] Iª q. 66 a. 1 s. c. 2</span></a> Praeterea, | |
| 789 creaturae corporalis formatio facta fuit per opus distinctionis. | |
| 790 Distinctioni autem opponitur confusio, sicut et formationi | |
| 791 informitas. Si ergo informitas praecessit tempore formationem | |
| 792 materiae, sequitur a principio fuisse confusionem corporalis | |
| 793 creaturae, quam antiqui vocaverunt chaos.</p> | |
| 794 <p title="I q. 66 a. 1 co."><a name="31198"><span class= | |
| 795 "ref">[31198] Iª q. 66 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 796 quod circa hoc sunt diversae opiniones sanctorum. Augustinus enim | |
| 797 vult quod informitas materiae corporalis non praecesserit tempore | |
| 798 formationem ipsius, sed solum origine vel ordine naturae. Alii | |
| 799 vero, ut Basilius, Ambrosius et Chrysostomus, volunt quod | |
| 800 informitas materiae tempore praecesserit formationem. Et quamvis | |
| 801 hae opiniones videantur esse contrariae, tamen parum ab invicem | |
| 802 differunt, aliter enim accipit informitatem materiae Augustinus | |
| 803 quam alii. Augustinus enim accipit informitatem materiae pro | |
| 804 carentia omnis formae. Et sic impossibile est dicere quod | |
| 805 informitas materiae tempore praecesserit vel formationem ipsius, | |
| 806 vel distinctionem. Et de formatione quidem manifestum est. Si enim | |
| 807 materia informis praecessit duratione, haec erat iam in actu, hoc | |
| 808 enim duratio importat, creationis enim terminus est ens actu. Ipsum | |
| 809 autem quod est actus, est forma. Dicere igitur materiam praecedere | |
| 810 sine forma, est dicere ens actu sine actu, quod implicat | |
| 811 contradictionem. Nec etiam potest dici quod habuit aliquam formam | |
| 812 communem et postmodum supervenerunt ei formae diversae, quibus sit | |
| 813 distincta. Quia hoc esset idem cum opinione antiquorum naturalium, | |
| 814 qui posuerunt materiam primam esse aliquod corpus in actu, puta | |
| 815 ignem, aerem aut aquam, aut aliquod medium. Ex quo sequebatur quod | |
| 816 fieri non esset nisi alterari. Quia cum illa forma praecedens daret | |
| 817 esse in actu in genere substantiae, et faceret esse hoc aliquid; | |
| 818 sequebatur quod superveniens forma non faceret simpliciter ens | |
| 819 actu, sed ens actu hoc, quod est proprium formae accidentalis; et | |
| 820 sic sequentes formae essent accidentia, secundum quae non | |
| 821 attenditur generatio, sed alteratio. Unde oportet dicere quod | |
| 822 materia prima neque fuit creata omnino sine forma, neque sub forma | |
| 823 una communi, sed sub formis distinctis. Et ita, si informitas | |
| 824 materiae referatur ad conditionem primae materiae, quae secundum se | |
| 825 non habet aliquam formam, informitas materiae non praecessit | |
| 826 formationem seu distinctionem ipsius tempore, ut Augustinus dicit, | |
| 827 sed origine seu natura tantum, eo modo quo potentia est prior actu, | |
| 828 et pars toto. Alii vero sancti accipiunt informitatem, non secundum | |
| 829 quod excludit omnem formam, sed secundum quod excludit istam | |
| 830 formositatem et decorem qui nunc apparet in corporea creatura. Et | |
| 831 secundum hoc dicunt quod informitas materiae corporalis duratione | |
| 832 praecessit formationem eiusdem. Et sic secundum hoc, quantum ad | |
| 833 aliquid cum eis Augustinus concordat, et quantum aliquid discordat, | |
| 834 ut infra patebit. Et quantum ex littera Genesis I, accipi potest, | |
| 835 triplex formositas deerat, propter quod dicebatur creatura | |
| 836 corporalis informis. Deerat enim a toto corpore diaphano, quod | |
| 837 dicitur caelum, pulchritudo lucis, unde dicitur quod tenebrae erant | |
| 838 super faciem abyssi. Deerat autem terrae duplex pulchritudo. Una, | |
| 839 quam habet ex hoc quod est aquis discooperta, et quantum ad hoc | |
| 840 dicitur quod terra erat inanis, sive invisibilis, quia corporali | |
| 841 aspectui patere non poterat, propter aquas undique eam | |
| 842 cooperientes. Alia vero, quam habet ex hoc quod est ornata herbis | |
| 843 et plantis, et ideo dicitur quod erat vacua, vel incomposita, idest | |
| 844 non ornata, secundum aliam litteram. Et sic, cum praemisisset duas | |
| 845 naturas creatas, scilicet caelum et terram, informitatem caeli | |
| 846 expressit per hoc quod dixit, tenebrae erant super faciem abyssi, | |
| 847 secundum quod sub caelo etiam aer includitur, informitatem vero | |
| 848 terrae, per hoc quod dixit, terra erat inanis et vacua.</p> | |
| 849 <p title="I q. 66 a. 1 ad 1"><a name="31199"><span class= | |
| 850 "ref">[31199] Iª q. 66 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 851 dicendum quod terra aliter accipitur in loco isto ab Augustino, et | |
| 852 ab aliis sanctis. Augustinus enim vult quod nomine terrae et aquae | |
| 853 significetur in hoc loco ipsa materia prima. Non enim poterat | |
| 854 Moyses rudi populo primam materiam exprimere, nisi sub similitudine | |
| 855 rerum eis notarum. Unde et sub multiplici similitudine eam | |
| 856 exprimit, non vocans eam tantum aquam vel tantum terram, ne | |
| 857 videatur secundum rei veritatem materia prima esse vel terra vel | |
| 858 aqua. Habet tamen similitudinem cum terra, inquantum subsidet | |
| 859 formis; et cum aqua, inquantum est apta formari diversis formis. | |
| 860 Secundum hoc ergo, dicitur terra inanis et vacua, vel invisibilis | |
| 861 et incomposita, quia materia per formam cognoscitur (unde in se | |
| 862 considerata dicitur invisibilis vel inanis), et eius potentia per | |
| 863 formam repletur (unde et Plato materiam dicit esse locum). Alii | |
| 864 vero sancti per terram intelligunt ipsum elementum, quae qualiter, | |
| 865 secundum eos, erat informis, dictum est.</p> | |
| 866 <p title="I q. 66 a. 1 ad 2"><a name="31200"><span class= | |
| 867 "ref">[31200] Iª q. 66 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 868 dicendum quod natura producit effectum in actu de ente in potentia, | |
| 869 et ideo oportet ut in eius operatione potentia tempore praecedat | |
| 870 actum, et informitas formationem. Sed Deus producit ens actu ex | |
| 871 nihilo, et ideo statim potest producere rem perfectam, secundum | |
| 872 magnitudinem suae virtutis.</p> | |
| 873 <p title="I q. 66 a. 1 ad 3"><a name="31201"><span class= | |
| 874 "ref">[31201] Iª q. 66 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 875 dicendum quod accidens, cum sit forma, est actus quidam, materia | |
| 876 autem secundum id quod est, est ens in potentia. Unde magis | |
| 877 repugnat esse in actu materiae sine forma, quam accidenti sine | |
| 878 subiecto.</p> | |
| 879 <p title="I q. 66 a. 1 ad 4"><a name="31202"><span class= | |
| 880 "ref">[31202] Iª q. 66 a. 1 ad 4</span></a> Ad primum vero | |
| 881 quod obiicitur in contrarium, dicendum est quod si, secundum alios | |
| 882 sanctos, informitas tempore praecessit formationem materiae, non | |
| 883 fuit hoc ex impotentia Dei; sed ex eius sapientia, ut ordo | |
| 884 servaretur in rerum conditione, dum ex imperfecto ad perfectum | |
| 885 adducerentur.</p> | |
| 886 <p title="I q. 66 a. 1 ad 5"><a name="31203"><span class= | |
| 887 "ref">[31203] Iª q. 66 a. 1 ad 5</span></a> Ad secundum | |
| 888 dicendum quod quidam antiquorum naturalium posuerunt confusionem | |
| 889 excludentem omnem distinctionem; praeter hoc quod Anaxagoras posuit | |
| 890 solum intellectum distinctum et immixtum. Sed ante opus | |
| 891 distinctionis Scriptura sacra ponit multiplicem distinctionem. | |
| 892 Primo quidem, caeli et terrae (in quo ostenditur distinctio etiam | |
| 893 secundum materiam, ut infra patebit), et hoc cum dicit, <i>in | |
| 894 principio Deus creavit caelum et terram</i>. Secundo, distinctionem | |
| 895 elementorum quantum ad formas suas, per hoc quod nominat terram et | |
| 896 aquam. Aerem autem et ignem non nominat, quia non est ita | |
| 897 manifestum rudibus, quibus Moyses loquebatur, huiusmodi esse | |
| 898 corpora, sicut manifestum est de terra et aqua. Quamvis Plato aerem | |
| 899 intellexerit significari per hoc quod dicitur spiritus domini (quia | |
| 900 etiam aer spiritus dicitur), ignem vero intellexerit significari | |
| 901 per caelum (quod igneae naturae esse dixit), ut Augustinus refert | |
| 902 in VIII libro de Civ. Dei. Sed Rabbi Moyses, in aliis cum Platone | |
| 903 concordans, dicit ignem significari per tenebras, quia, ut dicit, | |
| 904 in propria sphaera ignis non lucet. Sed magis videtur esse | |
| 905 conveniens quod prius dictum est, quia spiritus domini in Scriptura | |
| 906 non nisi pro spiritu sancto consuevit poni. Qui aquis superferri | |
| 907 dicitur, non corporaliter, sed sicut voluntas artificis superfertur | |
| 908 materiae quam vult formare. Tertia distinctio significatur secundum | |
| 909 situm. Quia terra erat sub aquis, quibus invisibilis reddebatur, | |
| 910 aer vero, qui est subiectum tenebrarum, significatur fuisse super | |
| 911 aquas, per hoc quod dicitur, tenebrae erant super faciem abyssi. | |
| 912 Quid autem distinguendum remaneret, ex sequentibus apparebit.</p> | |
| 913 <br /> | |
| 914 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 915 <p title="I q. 66 a. 2 arg. 1"><a name="31204"><span class= | |
| 916 "ref">[31204] Iª q. 66 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 917 proceditur. Videtur quod una sit materia informis omnium | |
| 918 corporalium. Dicit enim Augustinus, XII Confess., <i>duo reperio | |
| 919 quae fecisti, unum quod erat formatum, alterum quod erat | |
| 920 informe</i>; et hoc dicit esse terram invisibilem et incompositam, | |
| 921 per quam dicit significari materiam rerum corporalium. Ergo una est | |
| 922 materia omnium corporalium.</p> | |
| 923 <p title="I q. 66 a. 2 arg. 2"><a name="31205"><span class= | |
| 924 "ref">[31205] Iª q. 66 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 925 philosophus dicit, in V Metaphys., quod illa quae sunt unum in | |
| 926 genere, sunt unum in materia. Sed omnia corporalia conveniunt in | |
| 927 genere corporis. Ergo omnium corporalium est una materia.</p> | |
| 928 <p title="I q. 66 a. 2 arg. 3"><a name="31206"><span class= | |
| 929 "ref">[31206] Iª q. 66 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 930 diversus actus fit in diversa potentia, et unus in una. Sed omnium | |
| 931 corporum est una forma, scilicet corporeitas. Ergo omnium | |
| 932 corporalium est materia una.</p> | |
| 933 <p title="I q. 66 a. 2 arg. 4"><a name="31207"><span class= | |
| 934 "ref">[31207] Iª q. 66 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 935 materia in se considerata, est solum in potentia. Sed distinctio | |
| 936 est per formas. Ergo materia in se considerata, est una tantum | |
| 937 omnium corporalium.</p> | |
| 938 <p title="I q. 66 a. 2 s. c."><a name="31208"><span class= | |
| 939 "ref">[31208] Iª q. 66 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 940 quaecumque conveniunt in materia, sunt transmutabilia ad invicem, | |
| 941 et agunt et patiuntur ab invicem, ut dicitur in I de Gen. Sed | |
| 942 corpora caelestia et inferiora non sic se habent ad invicem. Ergo | |
| 943 eorum materia non est una.</p> | |
| 944 <p title="I q. 66 a. 2 co."><a name="31209"><span class= | |
| 945 "ref">[31209] Iª q. 66 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 946 quod circa hoc fuerunt diversae opiniones philosophorum. Plato | |
| 947 enim, et omnes philosophi ante Aristotelem, posuerunt omnia corpora | |
| 948 esse de natura quatuor elementorum. Unde cum quatuor elementa | |
| 949 communicent in una materia, ut mutua generatio et corruptio in eis | |
| 950 ostendit; per consequens sequebatur quod omnium corporum sit | |
| 951 materia una. Quod autem quaedam corpora sint incorruptibilia, Plato | |
| 952 adscribebat non conditioni materiae, sed voluntati artificis, | |
| 953 scilicet Dei, quem introducit corporibus caelestibus dicentem, | |
| 954 <i>natura vestra estis dissolubilia, voluntate autem mea | |
| 955 indissolubilia, quia voluntas mea maior est nexu vestro</i>. Hanc | |
| 956 autem positionem Aristoteles reprobat, per motus naturales | |
| 957 corporum. Cum enim corpus caeleste habeat naturalem motum diversum | |
| 958 a naturali motu elementorum, sequitur quod eius natura sit alia a | |
| 959 natura quatuor elementorum. Et sicut motus circularis, qui est | |
| 960 proprius corporis caelestis, caret contrarietate, motus autem | |
| 961 elementorum sunt invicem contrarii, ut qui est sursum ei qui est | |
| 962 deorsum, ita corpus caeleste est absque contrarietate, corpora vero | |
| 963 elementaria sunt cum contrarietate. Et quia corruptio et generatio | |
| 964 sunt ex contrariis, sequitur quod secundum suam naturam corpus | |
| 965 caeleste sit incorruptibile, elementa vero sunt corruptibilia. Sed | |
| 966 non obstante hac differentia corruptibilitatis et | |
| 967 incorruptibilitatis naturalis, Avicebron posuit unam materiam | |
| 968 omnium corporum, attendens ad unitatem formae corporalis. Sed si | |
| 969 forma corporeitatis esset una forma per se, cui supervenirent aliae | |
| 970 formae, quibus corpora distinguuntur, haberet necessitatem quod | |
| 971 dicitur. Quia illa forma immutabiliter materiae inhaereret, et | |
| 972 quantum ad illam esset omne corpus incorruptibile, sed corruptio | |
| 973 accideret per remotionem sequentium formarum, quae non esset | |
| 974 corruptio simpliciter, sed secundum quid, quia privationi | |
| 975 substerneretur aliquod ens actu. Sicut etiam accidebat antiquis | |
| 976 naturalibus, qui ponebant subiectum corporum aliquod ens actu, puta | |
| 977 ignem aut aerem aut aliquid huiusmodi. Supposito autem quod nulla | |
| 978 forma quae sit in corpore corruptibili remaneat ut substrata | |
| 979 generationi et corruptioni, sequitur de necessitate quod non sit | |
| 980 eadem materia corporum corruptibilium et incorruptibilium. Materia | |
| 981 enim, secundum id quod est, est in potentia ad formam. Oportet ergo | |
| 982 quod materia, secundum se considerata, sit in potentia ad formam | |
| 983 omnium illorum quorum est materia communis. Per unam autem formam | |
| 984 non fit in actu nisi quantum ad illam formam. Remanet ergo in | |
| 985 potentia quantum ad omnes alias formas. Nec hoc excluditur, si una | |
| 986 illarum formarum sit perfectior et continens in se virtute alias. | |
| 987 Quia potentia, quantum est de se, indifferenter se habet ad | |
| 988 perfectum et imperfectum, unde sicut quando est sub forma | |
| 989 imperfecta, est in potentia ad formam perfectam, ita e converso. | |
| 990 Sic ergo materia, secundum quod est sub forma incorruptibilis | |
| 991 corporis, erit adhuc in potentia ad formam corruptibilis corporis. | |
| 992 Et cum non habeat eam in actu, erit simul sub forma et privatione, | |
| 993 quia carentia formae in eo quod est in potentia ad formam, est | |
| 994 privatio. Haec autem dispositio est corruptibilis corporis. | |
| 995 Impossibile ergo est quod corporis corruptibilis et incorruptibilis | |
| 996 per naturam, sit una materia. Nec tamen dicendum est, ut Averroes | |
| 997 fingit, quod ipsum corpus caeleste sit materia caeli, ens in | |
| 998 potentia ad ubi et non ad esse; et forma eius est substantia | |
| 999 separata quae unitur ei ut motor. Quia impossibile est ponere | |
| 1000 aliquod ens actu, quin vel ipsum totum sit actus et forma, vel | |
| 1001 habeat actum seu formam. Remota ergo per intellectum substantia | |
| 1002 separata quae ponitur motor, si corpus caeleste non est habens | |
| 1003 formam, quod est componi ex forma et subiecto formae, sequitur quod | |
| 1004 sit totum forma et actus. Omne autem tale est intellectum in actu; | |
| 1005 quod de corpore caelesti dici non potest, cum sit sensibile. | |
| 1006 Relinquitur ergo quod materia corporis caelestis, secundum se | |
| 1007 considerata, non est in potentia nisi ad formam quam habet. Nec | |
| 1008 refert ad propositum quaecumque sit illa, sive anima, sive aliquid | |
| 1009 aliud. Unde illa forma sic perficit illam materiam, quod nullo modo | |
| 1010 in ea remanet potentia ad esse, sed ad ubi tantum, ut Aristoteles | |
| 1011 dicit. Et sic non est eadem materia corporis caelestis et | |
| 1012 elementorum, nisi secundum analogiam, secundum quod conveniunt in | |
| 1013 ratione potentiae.</p> | |
| 1014 <p title="I q. 66 a. 2 ad 1"><a name="31210"><span class= | |
| 1015 "ref">[31210] Iª q. 66 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1016 dicendum quod Augustinus sequitur in hoc opinionem Platonis, non | |
| 1017 ponentis quintam essentiam. Vel dicendum quod materia informis est | |
| 1018 una unitate ordinis, sicut omnia corpora sunt unum in ordine | |
| 1019 creaturae corporeae.</p> | |
| 1020 <p title="I q. 66 a. 2 ad 2"><a name="31211"><span class= | |
| 1021 "ref">[31211] Iª q. 66 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1022 dicendum quod si genus consideretur physice, corruptibilia et | |
| 1023 incorruptibilia non sunt in eodem genere, propter diversum modum | |
| 1024 potentiae in eis, ut dicitur X Metaphys. Secundum autem logicam | |
| 1025 considerationem, est unum genus omnium corporum, propter unam | |
| 1026 rationem corporeitatis.</p> | |
| 1027 <p title="I q. 66 a. 2 ad 3"><a name="31212"><span class= | |
| 1028 "ref">[31212] Iª q. 66 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1029 dicendum quod forma corporeitatis non est una in omnibus | |
| 1030 corporibus, cum non sit alia a formis quibus corpora distinguuntur, | |
| 1031 ut dictum est.</p> | |
| 1032 <p title="I q. 66 a. 2 ad 4"><a name="31213"><span class= | |
| 1033 "ref">[31213] Iª q. 66 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1034 dicendum quod, cum potentia dicatur ad actum, ens in potentia est | |
| 1035 diversum ex hoc ipso quod ordinatur ad diversum actum; sicut visus | |
| 1036 ad colorem, et auditus ad sonum. Unde ex hoc ipso materia caelestis | |
| 1037 corporis est alia a materia elementi, quia non est in potentia ad | |
| 1038 formam elementi.</p> | |
| 1039 <br /> | |
| 1040 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1041 <p title="I q. 66 a. 3 arg. 1"><a name="31214"><span class= | |
| 1042 "ref">[31214] Iª q. 66 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1043 proceditur. Videtur quod caelum Empyreum non sit concreatum | |
| 1044 materiae informi. Caelum enim Empyreum, si est aliquid, oportet | |
| 1045 quod sit corpus sensibile. Omne autem corpus sensibile est mobile. | |
| 1046 Caelum autem Empyreum non est mobile, quia motus eius | |
| 1047 deprehenderetur per motum alicuius corporis apparentis; quod minime | |
| 1048 apparet. Non ergo caelum Empyreum est aliquid materiae informi | |
| 1049 concreatum.</p> | |
| 1050 <p title="I q. 66 a. 3 arg. 2"><a name="31215"><span class= | |
| 1051 "ref">[31215] Iª q. 66 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1052 Augustinus dicit, in III de Trin., quod <i>inferiora corpora per | |
| 1053 superiora quodam ordine reguntur</i>. Si ergo caelum Empyreum est | |
| 1054 quoddam supremum corpus, oportet quod habeat aliquam influentiam in | |
| 1055 haec inferiora corpora. Sed hoc non videtur, praesertim si ponatur | |
| 1056 immobile, cum nullum corpus moveat nisi motum. Non est ergo caelum | |
| 1057 Empyreum materiae informi concreatum.</p> | |
| 1058 <p title="I q. 66 a. 3 arg. 3"><a name="31216"><span class= | |
| 1059 "ref">[31216] Iª q. 66 a. 3 arg. 3</span></a> Si dicatur quod | |
| 1060 caelum Empyreum est locus contemplationis, non ordinatum ad | |
| 1061 naturales effectus, contra, Augustinus dicit, in IV de Trin., quod | |
| 1062 <i>nos, secundum quod mente aliquid aeternum capimus, non in hoc | |
| 1063 mundo sumus</i>; ex quo patet quod contemplatio mentem supra | |
| 1064 corporalia elevat. Non ergo contemplationi locus corporeus | |
| 1065 deputatur.</p> | |
| 1066 <p title="I q. 66 a. 3 arg. 4"><a name="31217"><span class= | |
| 1067 "ref">[31217] Iª q. 66 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, inter | |
| 1068 corpora caelestia invenitur aliquod corpus partim diaphanum et | |
| 1069 partim lucidum, scilicet caelum sidereum. Invenitur etiam aliquod | |
| 1070 caelum totum diaphanum, quod aliqui nominant caelum aqueum vel | |
| 1071 crystallinum. Si ergo est aliud superius caelum, oportet quod sit | |
| 1072 totum lucidum. Sed hoc esse non potest, quia sic continue aer | |
| 1073 illuminaretur, nec unquam nox esset. Non ergo caelum Empyreum | |
| 1074 materiae informi est concreatum.</p> | |
| 1075 <p title="I q. 66 a. 3 s. c."><a name="31218"><span class= | |
| 1076 "ref">[31218] Iª q. 66 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1077 quod Strabus dicit, quod cum dicitur, <i>in principio creavit Deus | |
| 1078 caelum et terram, caelum dicit non visibile firmamentum, sed | |
| 1079 Empyreum, idest igneum</i>.</p> | |
| 1080 <p title="I q. 66 a. 3 co."><a name="31219"><span class= | |
| 1081 "ref">[31219] Iª q. 66 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1082 quod caelum Empyreum non invenitur positum nisi per auctoritates | |
| 1083 Strabi et Bedae, et iterum per auctoritatem Basilii. In cuius | |
| 1084 positione quantum ad aliquid conveniunt, scilicet quantum ad hoc | |
| 1085 quod sit locus beatorum. Dicit enim Strabus, et etiam Beda, quod | |
| 1086 statim factum Angelis est repletum. Basilius etiam dicit, in II | |
| 1087 Hexaem., <i>sicut damnati in tenebras ultimas abiguntur ita | |
| 1088 remuneratio pro dignis operibus restauratur in ea luce quae est | |
| 1089 extra mundum, ubi beati quietis domicilium sortientur</i>. | |
| 1090 Differunt tamen quantum ad rationem ponendi. Nam Strabus et Beda | |
| 1091 ponunt caelum Empyreum ea ratione, quia firmamentum, per quod | |
| 1092 caelum sidereum intelligunt, non in principio sed secunda die | |
| 1093 dicitur factum. Basilius vero ea ratione ponit, ne videatur | |
| 1094 simpliciter Deus opus suum a tenebris inchoasse; quod Manichaei | |
| 1095 calumniantur, Deum veteris testamenti Deum tenebrarum nominantes. | |
| 1096 Hae autem rationes non sunt multum cogentes. Nam quaestio de | |
| 1097 firmamento quod legitur factum in secunda die, aliter solvitur, ab | |
| 1098 Augustino et ab aliis sanctis. Quaestio autem de tenebris solvitur, | |
| 1099 secundum Augustinum, per hoc quod informitas (quae per tenebras | |
| 1100 significatur) non praecessit duratione formationem, sed origine. | |
| 1101 Secundum alios vero, cum tenebrae non sint creatura aliqua, sed | |
| 1102 privatio lucis, divinam sapientiam attestatur, ut ea quae produxit | |
| 1103 ex nihilo, primo in statu imperfectionis institueret, et postmodum | |
| 1104 ea perduceret ad perfectum. Potest autem convenientior ratio sumi | |
| 1105 ex ipsa conditione gloriae. Expectatur enim in futura remuneratione | |
| 1106 duplex gloria, scilicet spiritualis, et corporalis, non solum in | |
| 1107 corporibus humanis glorificandis, sed etiam in toto mundo | |
| 1108 innovando. Inchoata est autem spiritualis gloria ab ipso mundi | |
| 1109 principio in beatitudine Angelorum, quorum aequalitas sanctis | |
| 1110 promittitur. Unde conveniens fuit ut etiam a principio corporalis | |
| 1111 gloria inchoaretur in aliquo corpore, quod etiam a principio fuerit | |
| 1112 absque servitute corruptionis et mutabilitatis, et totaliter | |
| 1113 lucidum; sicut tota creatura corporalis expectatur post | |
| 1114 resurrectionem futura. Et ideo illud caelum dicitur Empyreum, idest | |
| 1115 igneum, non ab ardore, sed a splendore. Sciendum est autem quod | |
| 1116 Augustinus, X de Civ. Dei, dicit quod <i>Porphyrius discernebat a | |
| 1117 Daemonibus Angelos, ut aerea loca esse Daemonum, aetherea vero vel | |
| 1118 Empyrea diceret Angelorum</i>. Sed Porphyrius, tanquam Platonicus, | |
| 1119 caelum istud sidereum igneum esse existimabat, et ideo Empyreum | |
| 1120 nominabat; vel aethereum, secundum quod nomen aetheris sumitur ab | |
| 1121 inflammatione, et non secundum quod sumitur a velocitate motus, ut | |
| 1122 Aristoteles dicit. Quod pro tanto dictum sit, ne aliquis opinetur | |
| 1123 Augustinum caelum Empyreum posuisse sicut nunc ponitur a | |
| 1124 modernis.</p> | |
| 1125 <p title="I q. 66 a. 3 ad 1"><a name="31220"><span class= | |
| 1126 "ref">[31220] Iª q. 66 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1127 dicendum quod corpora sensibilia sunt mobilia secundum ipsum statum | |
| 1128 mundi, quia per motum creaturae corporalis procuratur electorum | |
| 1129 multiplicatio. Sed in ultima consummatione gloriae cessabit | |
| 1130 corporum motus. Et talem oportuit esse a principio dispositionem | |
| 1131 caeli Empyrei.</p> | |
| 1132 <p title="I q. 66 a. 3 ad 2"><a name="31221"><span class= | |
| 1133 "ref">[31221] Iª q. 66 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1134 dicendum quod satis probabile est quod caelum Empyreum, secundum | |
| 1135 quosdam, cum sit ordinatum ad statum gloriae, non habet influentiam | |
| 1136 in inferiora corpora, quae sunt sub alio ordine, utpote ordinata ad | |
| 1137 naturalem rerum decursum. Probabilius tamen videtur dicendum quod, | |
| 1138 sicut supremi Angeli, qui assistunt, habent influentiam super | |
| 1139 medios et ultimos, qui mittuntur, quamvis ipsi non mittantur, | |
| 1140 secundum Dionysium; ita caelum Empyreum habet influentiam super | |
| 1141 corpora quae moventur, licet ipsum non moveatur. Et propter hoc | |
| 1142 potest dici quod influit in primum caelum quod movetur, non aliquid | |
| 1143 transiens et adveniens per motum, sed aliquid fixum et stabile; | |
| 1144 puta virtutem continendi et causandi, vel aliquid huiusmodi ad | |
| 1145 dignitatem pertinens.</p> | |
| 1146 <p title="I q. 66 a. 3 ad 3"><a name="31222"><span class= | |
| 1147 "ref">[31222] Iª q. 66 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1148 dicendum quod locus corporeus deputatur contemplationi non propter | |
| 1149 necessitatem, sed propter congruitatem, ut exterior claritas | |
| 1150 interiori conveniat. Unde Basilius dicit quod <i>ministrator | |
| 1151 spiritus non poterat degere in tenebris; sed in luce et laetitia | |
| 1152 decentem sibi habitum possidebat</i>.</p> | |
| 1153 <p title="I q. 66 a. 3 ad 4"><a name="31223"><span class= | |
| 1154 "ref">[31223] Iª q. 66 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1155 dicendum quod, sicut Basilius dicit in II Hexaem., <i>constat | |
| 1156 factum esse caelum rotunditate conclusum, habens corpus spissum et | |
| 1157 adeo validum, ut possit ea quae extrinsecus habentur, ab | |
| 1158 interioribus separare. Ob hoc necessario post se regionem relictam | |
| 1159 carentem luce constituit, utpote fulgore qui superradiabat | |
| 1160 excluso</i>. Sed quia corpus firmamenti, etsi sit solidum, est | |
| 1161 tamen diaphanum, quod lumen non impedit (ut patet per hoc, quod | |
| 1162 lumen stellarum videmus non obstantibus mediis caelis); potest | |
| 1163 aliter dici quod habet lucem caelum Empyreum non condensatam, ut | |
| 1164 radios emittat, sicut corpus solis, sed magis subtilem. Vel habet | |
| 1165 claritatem gloriae, quae non est conformis cum claritate | |
| 1166 naturali.</p> | |
| 1167 <br /> | |
| 1168 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1169 <p title="I q. 66 a. 4 arg. 1"><a name="31224"><span class= | |
| 1170 "ref">[31224] Iª q. 66 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1171 proceditur. Videtur quod tempus non sit concreatum materiae | |
| 1172 informi. Dicit enim Augustinus, XII Confess., ad Deum loquens, | |
| 1173 <i>duo reperio quae fecisti carentia temporibus</i>, scilicet | |
| 1174 materiam primam corporalem, et naturam angelicam. Non ergo tempus | |
| 1175 est concreatum materiae informi.</p> | |
| 1176 <p title="I q. 66 a. 4 arg. 2"><a name="31225"><span class= | |
| 1177 "ref">[31225] Iª q. 66 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1178 tempus dividitur per diem et noctem. Sed a principio nec nox nec | |
| 1179 dies erat, sed postmodum, cum divisit Deus lucem a tenebris. Ergo a | |
| 1180 principio non erat tempus.</p> | |
| 1181 <p title="I q. 66 a. 4 arg. 3"><a name="31226"><span class= | |
| 1182 "ref">[31226] Iª q. 66 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1183 tempus est numerus motus firmamenti, quod legitur factum secundo | |
| 1184 die. Ergo non a principio erat tempus.</p> | |
| 1185 <p title="I q. 66 a. 4 arg. 4"><a name="31227"><span class= | |
| 1186 "ref">[31227] Iª q. 66 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, motus | |
| 1187 est prior tempore. Magis igitur deberet numerari inter primo creata | |
| 1188 motus, quam tempus.</p> | |
| 1189 <p title="I q. 66 a. 4 arg. 5"><a name="31228"><span class= | |
| 1190 "ref">[31228] Iª q. 66 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, sicut | |
| 1191 tempus est mensura extrinseca, ita et locus. Non ergo magis debet | |
| 1192 computari inter primo creata tempus, quam locus.</p> | |
| 1193 <p title="I q. 66 a. 4 s. c."><a name="31229"><span class= | |
| 1194 "ref">[31229] Iª q. 66 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1195 quod Augustinus dicit, super Gen. ad Litt., quod spiritualis et | |
| 1196 corporalis creatura est creata in principio temporis.</p> | |
| 1197 <p title="I q. 66 a. 4 co."><a name="31230"><span class= | |
| 1198 "ref">[31230] Iª q. 66 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1199 quod communiter dicitur quatuor esse primo creata, scilicet naturam | |
| 1200 angelicam, caelum Empyreum, materiam corporalem informem, et | |
| 1201 tempus. Sed attendendum est quod hoc dictum non procedit secundum | |
| 1202 Augustini opinionem. Augustinus enim ponit duo primo creata, | |
| 1203 scilicet naturam angelicam et materiam corporalem, nulla mentione | |
| 1204 facta de caelo Empyreo. Haec autem duo, scilicet natura angelica et | |
| 1205 materia informis, praecedunt formationem non duratione, sed natura. | |
| 1206 Et sicut natura praecedunt formationem, ita etiam et motum et | |
| 1207 tempus. Unde tempus non potest eis connumerari. Procedit autem | |
| 1208 praedicta connumeratio secundum opinionem aliorum sanctorum, | |
| 1209 ponentium quod informitas materiae duratione praecessit | |
| 1210 formationem, et tunc pro illa duratione necesse est ponere tempus | |
| 1211 aliquod; aliter enim mensura durationis accipi non posset.</p> | |
| 1212 <p title="I q. 66 a. 4 ad 1"><a name="31231"><span class= | |
| 1213 "ref">[31231] Iª q. 66 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1214 dicendum quod Augustinus hoc dicit ea ratione qua natura angelica | |
| 1215 et materia informis praecedunt origine, seu natura, tempus.</p> | |
| 1216 <p title="I q. 66 a. 4 ad 2"><a name="31232"><span class= | |
| 1217 "ref">[31232] Iª q. 66 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1218 dicendum quod sicut, secundum alios sanctos, materia erat | |
| 1219 quodammodo informis, et postea fuit formata; ita tempus quodammodo | |
| 1220 fuit informe, et postmodum formatum, et distinctum per diem et | |
| 1221 noctem.</p> | |
| 1222 <p title="I q. 66 a. 4 ad 3"><a name="31233"><span class= | |
| 1223 "ref">[31233] Iª q. 66 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1224 dicendum quod, si motus firmamenti non statim a principio incoepit, | |
| 1225 tunc tempus quod praecessit, non erat numerus motus firmamenti, sed | |
| 1226 cuiuscumque primi motus. Accidit enim tempori quod sit numerus | |
| 1227 motus firmamenti, inquantum hic motus est primus motuum, si autem | |
| 1228 esset alius motus primus, illius motus esset tempus mensura, quia | |
| 1229 omnia mensurantur primo sui generis. Oportet autem dicere statim a | |
| 1230 principio fuisse aliquem motum, ad minus secundum successionem | |
| 1231 conceptionum et affectionum in mente angelica. Motum autem non est | |
| 1232 intelligere sine tempore, cum nihil aliud sit tempus quam numerus | |
| 1233 prioris et posterioris in motu.</p> | |
| 1234 <p title="I q. 66 a. 4 ad 4"><a name="31234"><span class= | |
| 1235 "ref">[31234] Iª q. 66 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1236 dicendum quod inter primo creata computantur ea quae habent | |
| 1237 generalem habitudinem ad res. Et ideo computari debuit tempus, quod | |
| 1238 habet rationem communis mensurae, non autem motus, qui comparatur | |
| 1239 solum ad subiectum mobile.</p> | |
| 1240 <p title="I q. 66 a. 4 ad 5"><a name="31235"><span class= | |
| 1241 "ref">[31235] Iª q. 66 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1242 dicendum quod locus intelligitur in caelo Empyreo omnia continente. | |
| 1243 Et quia locus est de permanentibus, concreatus est totus simul. | |
| 1244 Tempus autem, quod non est permanens, concreatum est in suo | |
| 1245 principio, sicut etiam modo nihil est accipere in actu de tempore | |
| 1246 nisi nunc.</p> | |
| 1247 <br /> | |
| 1248 <div class="D">Quaestio 67</div> | |
| 1249 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1250 <p title="I q. 67 pr."><a name="31236"><span class="ref">[31236] | |
| 1251 Iª q. 67 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 1252 opere distinctionis secundum se et primo, de opere primae diei; | |
| 1253 secundo, de opere secundae diei; tertio, de opere tertiae. Circa | |
| 1254 primum quaeruntur quatuor. Primo, utrum lux proprie in | |
| 1255 spiritualibus dici possit. Secundo, utrum lux corporalis sit | |
| 1256 corpus. Tertio, utrum sit qualitas. Quarto, utrum conveniens fuit | |
| 1257 prima die fieri lucem.</p> | |
| 1258 <br /> | |
| 1259 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1260 <p title="I q. 67 a. 1 arg. 1"><a name="31237"><span class= | |
| 1261 "ref">[31237] Iª q. 67 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1262 proceditur. Videtur quod lux proprie in spiritualibus dicatur. | |
| 1263 Dicit enim Augustinus, IV super Gen. ad Litt., quod in | |
| 1264 spiritualibus melior et certior lux est, et quod <i>Christus non | |
| 1265 sic dicitur lux quo modo lapis, sed illud proprie, hoc | |
| 1266 figurative</i>.</p> | |
| 1267 <p title="I q. 67 a. 1 arg. 2"><a name="31238"><span class= | |
| 1268 "ref">[31238] Iª q. 67 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1269 Dionysius, IV cap. de Div. Nom., ponit lumen inter nomina | |
| 1270 intelligibilia Dei. Nomina autem intelligibilia proprie dicuntur in | |
| 1271 spiritualibus. Ergo lux proprie dicitur in spiritualibus.</p> | |
| 1272 <p title="I q. 67 a. 1 arg. 3"><a name="31239"><span class= | |
| 1273 "ref">[31239] Iª q. 67 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1274 apostolus dicit, ad Ephes. V, <i>omne quod manifestatur, lumen | |
| 1275 est</i>. Sed manifestatio magis proprie est in spiritualibus quam | |
| 1276 in corporalibus. Ergo et lux.</p> | |
| 1277 <p title="I q. 67 a. 1 s. c."><a name="31240"><span class= | |
| 1278 "ref">[31240] Iª q. 67 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1279 quod Ambrosius, in libro de fide, ponit splendorem inter ea quae de | |
| 1280 Deo metaphorice dicuntur.</p> | |
| 1281 <p title="I q. 67 a. 1 co."><a name="31241"><span class= | |
| 1282 "ref">[31241] Iª q. 67 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1283 quod de aliquo nomine dupliciter convenit loqui, uno modo, secundum | |
| 1284 primam eius impositionem; alio modo, secundum usum nominis. Sicut | |
| 1285 patet in nomine visionis, quod primo impositum est ad significandum | |
| 1286 actum sensus visus; sed propter dignitatem et certitudinem huius | |
| 1287 sensus, extensum est hoc nomen, secundum usum loquentium, ad omnem | |
| 1288 cognitionem aliorum sensuum (dicimus enim, vide quomodo sapit, vel | |
| 1289 quomodo redolet, vel quomodo est calidum); et ulterius etiam ad | |
| 1290 cognitionem intellectus, secundum illud Matth. V, <i>beati mundo | |
| 1291 corde, quoniam ipsi Deum videbunt</i>. Et similiter dicendum est de | |
| 1292 nomine lucis. Nam primo quidem est institutum ad significandum id | |
| 1293 quod facit manifestationem in sensu visus, postmodum autem extensum | |
| 1294 est ad significandum omne illud quod facit manifestationem secundum | |
| 1295 quamcumque cognitionem. Si ergo accipiatur nomen luminis secundum | |
| 1296 suam primam impositionem, metaphorice in spiritualibus dicitur, ut | |
| 1297 Ambrosius dicit. Si autem accipiatur secundum quod est in usu | |
| 1298 loquentium ad omnem manifestationem extensum, sic proprie in | |
| 1299 spiritualibus dicitur.</p> | |
| 1300 <p title="I q. 67 a. 1 ad arg."><a name="31242"><span class= | |
| 1301 "ref">[31242] Iª q. 67 a. 1 ad arg.</span></a> Et per hoc | |
| 1302 patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 1303 <br /> | |
| 1304 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1305 <p title="I q. 67 a. 2 arg. 1"><a name="31243"><span class= | |
| 1306 "ref">[31243] Iª q. 67 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1307 proceditur. Videtur quod lux sit corpus. Dicit enim Augustinus, in | |
| 1308 libro de Lib. Arbit., quod <i>lux in corporibus primum tenet | |
| 1309 locum</i>. Ergo lux est corpus.</p> | |
| 1310 <p title="I q. 67 a. 2 arg. 2"><a name="31244"><span class= | |
| 1311 "ref">[31244] Iª q. 67 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1312 philosophus dicit quod lumen est species ignis. Sed ignis est | |
| 1313 corpus. Ergo lumen est corpus.</p> | |
| 1314 <p title="I q. 67 a. 2 arg. 3"><a name="31245"><span class= | |
| 1315 "ref">[31245] Iª q. 67 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1316 ferri, intersecari, et reflecti est proprie corporum, haec autem | |
| 1317 omnia attribuuntur lumini vel radio. Coniunguntur etiam diversi | |
| 1318 radii et separantur, ut Dionysius dicit, II cap. de Div. Nom., quod | |
| 1319 etiam videtur non nisi corporibus convenire posse. Ergo lumen est | |
| 1320 corpus.</p> | |
| 1321 <p title="I q. 67 a. 2 s. c."><a name="31246"><span class= | |
| 1322 "ref">[31246] Iª q. 67 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, duo | |
| 1323 corpora non possunt simul esse in eodem loco. Sed lumen est simul | |
| 1324 cum aere. Ergo lumen non est corpus.</p> | |
| 1325 <p title="I q. 67 a. 2 co."><a name="31247"><span class= | |
| 1326 "ref">[31247] Iª q. 67 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1327 quod impossibile est lumen esse corpus. Quod quidem apparet | |
| 1328 tripliciter. Primo quidem, ex parte loci. Nam locus cuiuslibet | |
| 1329 corporis est alius a loco alterius corporis, nec est possibile, | |
| 1330 secundum naturam, duo corpora esse simul in eodem loco, | |
| 1331 qualiacumque corpora sint; quia contiguum requirit distinctionem in | |
| 1332 situ. Secundo, apparet idem ex ratione motus. Si enim lumen esset | |
| 1333 corpus, illuminatio esset motus localis corporis. Nullus autem | |
| 1334 motus localis corporis potest esse in instanti, quia omne quod | |
| 1335 movetur localiter, necesse est quod prius perveniat ad medium | |
| 1336 magnitudinis quam ad extremum. Illuminatio autem fit in instanti. | |
| 1337 Nec potest dici quod fiat in tempore imperceptibili. Quia in parvo | |
| 1338 spatio posset tempus latere, in magno autem spatio, puta ab oriente | |
| 1339 in occidentem, tempus latere non posset, statim enim cum sol est in | |
| 1340 puncto orientis, illuminatur totum hemisphaerium usque ad punctum | |
| 1341 oppositum. Est etiam aliud considerandum ex parte motus. Quia omne | |
| 1342 corpus habet motum naturalem determinatum, motus autem | |
| 1343 illuminationis est ad omnem partem, nec magis secundum circulum | |
| 1344 quam secundum rectitudinem. Unde manifestum est quod illuminatio | |
| 1345 non est motus localis alicuius corporis. Tertio, apparet idem ex | |
| 1346 parte generationis et corruptionis. Si enim lumen esset corpus, | |
| 1347 quando aer obtenebrescit per absentiam luminaris, sequeretur quod | |
| 1348 corpus luminis corrumperetur, et quod materia eius acciperet aliam | |
| 1349 formam. Quod non apparet, nisi aliquis dicat etiam tenebras esse | |
| 1350 corpus. Nec etiam apparet ex qua materia tantum corpus, quod replet | |
| 1351 medium hemisphaerium, quotidie generetur. Ridiculum est etiam | |
| 1352 dicere quod ad solam absentiam luminaris, tantum corpus | |
| 1353 corrumpatur. Si quis etiam dicat quod non corrumpitur, sed simul | |
| 1354 cum sole accedit et circumfertur, quid dici poterit de hoc, quod ad | |
| 1355 interpositionem alicuius corporis circa candelam, tota domus | |
| 1356 obscuratur? Nec videtur quod lumen congregetur circa candelam, quia | |
| 1357 non apparet ibi maior claritas post quam ante. Quia ergo omnia haec | |
| 1358 non solum rationi, sed sensui etiam repugnant, dicendum est quod | |
| 1359 impossibile est lumen esse corpus.</p> | |
| 1360 <p title="I q. 67 a. 2 ad 1"><a name="31248"><span class= | |
| 1361 "ref">[31248] Iª q. 67 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1362 dicendum quod Augustinus accipit lucem pro corpore lucido in actu, | |
| 1363 scilicet pro igne, quod inter quatuor elementa nobilissimum | |
| 1364 est.</p> | |
| 1365 <p title="I q. 67 a. 2 ad 2"><a name="31249"><span class= | |
| 1366 "ref">[31249] Iª q. 67 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1367 dicendum quod Aristoteles lumen nominat ignem in propria materia, | |
| 1368 sicut ignis in materia aerea dicitur flamma, et in materia terrea | |
| 1369 dicitur carbo. Non tamen est multum curandum de eis exemplis quae | |
| 1370 Aristoteles inducit in libris logicalibus, quia inducit ea ut | |
| 1371 probabilia secundum opinionem aliorum.</p> | |
| 1372 <p title="I q. 67 a. 2 ad 3"><a name="31250"><span class= | |
| 1373 "ref">[31250] Iª q. 67 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1374 dicendum quod omnia illa attribuuntur lumini metaphorice, sicut | |
| 1375 etiam possent attribui calori. Quia enim motus localis est | |
| 1376 naturaliter primus motuum, ut probatur in VIII Physic., utimur | |
| 1377 nominibus pertinentibus ad motum localem, in alteratione et in | |
| 1378 omnibus motibus, sicut etiam nomen distantiae derivatum est a loco | |
| 1379 ad omnia contraria, ut dicitur in X Metaphys.</p> | |
| 1380 <br /> | |
| 1381 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1382 <p title="I q. 67 a. 3 arg. 1"><a name="31251"><span class= | |
| 1383 "ref">[31251] Iª q. 67 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1384 proceditur. Videtur quod lux non sit qualitas. Omnis enim qualitas | |
| 1385 permanet in subiecto etiam postquam agens discesserit; sicut calor | |
| 1386 in aqua postquam removetur ab igne. Sed lumen non remanet in aere | |
| 1387 recedente luminari. Ergo lumen non est qualitas.</p> | |
| 1388 <p title="I q. 67 a. 3 arg. 2"><a name="31252"><span class= | |
| 1389 "ref">[31252] Iª q. 67 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis | |
| 1390 qualitas sensibilis habet contrarium; sicut calido contrariatur | |
| 1391 frigidum, et albo nigrum. Sed lumini nihil est contrarium, tenebra | |
| 1392 enim est privatio luminis. Ergo lumen non est qualitas | |
| 1393 sensibilis.</p> | |
| 1394 <p title="I q. 67 a. 3 arg. 3"><a name="31253"><span class= | |
| 1395 "ref">[31253] Iª q. 67 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, causa | |
| 1396 est potior effectu. Sed lux caelestium corporum causat formas | |
| 1397 substantiales in istis inferioribus. Dat etiam esse spirituale | |
| 1398 coloribus, quia facit eos visibiles actu. Ergo lux non est aliqua | |
| 1399 qualitas sensibilis, sed magis substantialis forma, aut | |
| 1400 spiritualis.</p> | |
| 1401 <p title="I q. 67 a. 3 s. c."><a name="31254"><span class= | |
| 1402 "ref">[31254] Iª q. 67 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1403 quod Damascenus dicit, in libro I, quod lux est quaedam | |
| 1404 qualitas.</p> | |
| 1405 <p title="I q. 67 a. 3 co."><a name="31255"><span class= | |
| 1406 "ref">[31255] Iª q. 67 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1407 quod quidam dixerunt quod lumen in aere non habet esse naturale, | |
| 1408 sicut color in pariete; sed esse intentionale, sicut similitudo | |
| 1409 coloris in aere. Sed hoc non potest esse, propter duo. Primo | |
| 1410 quidem, quia lumen denominat aerem, fit enim aer luminosus in actu. | |
| 1411 Color vero non denominat ipsum, non enim dicitur aer coloratus. | |
| 1412 Secundo, quia lumen habet effectum in natura, quia per radios solis | |
| 1413 calefiunt corpora. Intentiones autem non causant transmutationes | |
| 1414 naturales. Alii vero dixerunt quod lux est forma substantialis | |
| 1415 solis. Sed hoc etiam apparet impossibile, propter duo. Primo | |
| 1416 quidem, quia nulla forma substantialis est per se sensibilis, quia | |
| 1417 quod quid est est obiectum intellectus, ut dicitur in III de anima. | |
| 1418 Lux autem est secundum se visibilis. Secundo, quia impossibile est | |
| 1419 ut id quod est forma substantialis in uno, sit forma accidentalis | |
| 1420 in alio, quia formae substantiali per se convenit constituere in | |
| 1421 specie; unde semper et in omnibus adest ei. Lux autem non est forma | |
| 1422 substantialis aeris, alioquin, ea recedente, corrumperetur. Unde | |
| 1423 non potest esse forma substantialis solis. Dicendum est ergo quod, | |
| 1424 sicut calor est qualitas activa consequens formam substantialem | |
| 1425 ignis, ita lux est qualitas activa consequens formam substantialem | |
| 1426 solis, vel cuiuscumque alterius corporis a se lucentis, si aliquod | |
| 1427 aliud tale est. Cuius signum est, quod radii diversarum stellarum | |
| 1428 habent diversos effectus, secundum diversas naturas corporum.</p> | |
| 1429 <p title="I q. 67 a. 3 ad 1"><a name="31256"><span class= | |
| 1430 "ref">[31256] Iª q. 67 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1431 dicendum quod, cum qualitas consequatur formam substantialem, | |
| 1432 diversimode se habet subiectum ad receptionem qualitatis, sicut se | |
| 1433 habet ad receptionem formae. Cum enim materia perfecte recipit | |
| 1434 formam, firmiter stabilitur etiam qualitas consequens formam; sicut | |
| 1435 si aqua convertatur in ignem. Cum vero forma substantialis | |
| 1436 recipitur imperfecte, secundum inchoationem quandam, qualitas | |
| 1437 consequens manet quidem aliquandiu, sed non semper; sicut patet in | |
| 1438 aqua calefacta, quae redit ad suam naturam. Sed illuminatio non fit | |
| 1439 per aliquam transmutationem materiae ad susceptionem formae | |
| 1440 substantialis, ut fiat quasi inchoatio aliqua formae. Et ideo lumen | |
| 1441 non remanet nisi ad praesentiam agentis.</p> | |
| 1442 <p title="I q. 67 a. 3 ad 2"><a name="31257"><span class= | |
| 1443 "ref">[31257] Iª q. 67 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1444 dicendum quod accidit luci quod non habeat contrarium, inquantum | |
| 1445 est qualitas naturalis primi corporis alterantis, quod est a | |
| 1446 contrarietate elongatum.</p> | |
| 1447 <p title="I q. 67 a. 3 ad 3"><a name="31258"><span class= | |
| 1448 "ref">[31258] Iª q. 67 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1449 dicendum quod, sicut calor agit ad formam ignis quasi | |
| 1450 instrumentaliter in virtute formae substantialis, ita lumen agit | |
| 1451 quasi instrumentaliter in virtute corporum caelestium ad | |
| 1452 producendas formas substantiales, et ad hoc quod faciat colores | |
| 1453 visibiles actu, inquantum est qualitas primi corporis | |
| 1454 sensibilis.</p> | |
| 1455 <br /> | |
| 1456 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1457 <p title="I q. 67 a. 4 arg. 1"><a name="31259"><span class= | |
| 1458 "ref">[31259] Iª q. 67 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1459 proceditur. Videtur quod inconvenienter lucis productio in prima | |
| 1460 die ponatur. Est enim lux qualitas quaedam, ut dictum est. Qualitas | |
| 1461 autem, cum sit accidens, non habet rationem primi, sed magis | |
| 1462 rationem postremi. Non ergo prima die debet poni productio | |
| 1463 lucis.</p> | |
| 1464 <p title="I q. 67 a. 4 arg. 2"><a name="31260"><span class= | |
| 1465 "ref">[31260] Iª q. 67 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, per | |
| 1466 lucem distinguitur nox a die. Hoc autem fit per solem, qui ponitur | |
| 1467 factus die quarta. Ergo non debuit poni productio lucis prima | |
| 1468 die.</p> | |
| 1469 <p title="I q. 67 a. 4 arg. 3"><a name="31261"><span class= | |
| 1470 "ref">[31261] Iª q. 67 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, nox | |
| 1471 et dies fit per circularem motum corporis lucidi. Sed circularis | |
| 1472 motus est proprius firmamenti, quod legitur factum die secunda. | |
| 1473 Ergo non debuit poni in prima die productio lucis distinguentis | |
| 1474 noctem et diem.</p> | |
| 1475 <p title="I q. 67 a. 4 arg. 4"><a name="31262"><span class= | |
| 1476 "ref">[31262] Iª q. 67 a. 4 arg. 4</span></a> Si dicatur quod | |
| 1477 intelligitur de luce spirituali, contra, lux quae legitur facta | |
| 1478 prima die, facit distinctionem a tenebris. Sed non erant in | |
| 1479 principio spirituales tenebrae, quia etiam Daemones fuerunt a | |
| 1480 principio boni, ut supra dictum est. Non ergo prima die debuit poni | |
| 1481 productio lucis.</p> | |
| 1482 <p title="I q. 67 a. 4 s. c."><a name="31263"><span class= | |
| 1483 "ref">[31263] Iª q. 67 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, id | |
| 1484 sine quo non potest esse dies, oportuit fieri in prima die. Sed | |
| 1485 sine luce non potest esse dies. Ergo oportuit lucem fieri prima | |
| 1486 die.</p> | |
| 1487 <p title="I q. 67 a. 4 co."><a name="31264"><span class= | |
| 1488 "ref">[31264] Iª q. 67 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1489 quod de productione lucis est duplex opinio. Augustino enim videtur | |
| 1490 quod non fuerit conveniens Moysen praetermisisse spiritualis | |
| 1491 creaturae productionem. Et ideo dicit quod, cum dicitur, in | |
| 1492 principio creavit Deus caelum et terram, per caelum intelligitur | |
| 1493 spiritualis natura adhuc informis, per terram autem intelligitur | |
| 1494 materia informis corporalis creaturae. Et quia natura spiritualis | |
| 1495 dignior est quam corporalis, fuit prius formanda. Formatio igitur | |
| 1496 spiritualis naturae significatur in productione lucis, ut | |
| 1497 intelligatur de luce spirituali formatio enim naturae spiritualis | |
| 1498 est per hoc quod illuminatur ut adhaereat verbo Dei. Aliis autem | |
| 1499 videtur quod sit praetermissa a Moyse productio spiritualis | |
| 1500 creaturae. Sed huius rationem diversimode assignant. Basilius enim | |
| 1501 dicit quod Moyses principium narrationis suae fecit a principio | |
| 1502 quod ad tempus pertinet sensibilium rerum; sed spiritualis natura, | |
| 1503 idest angelica, praetermittitur, quia fuit ante creata. | |
| 1504 Chrysostomus autem assignat aliam rationem. Quia Moyses loquebatur | |
| 1505 rudi populo, qui nihil nisi corporalia poterat capere; quem etiam | |
| 1506 ab idololatria revocare volebat. Assumpsissent autem idololatriae | |
| 1507 occasionem, si propositae fuissent eis aliquae substantiae supra | |
| 1508 omnes corporeas creaturas, eas enim reputassent deos, cum etiam | |
| 1509 proni essent ad hoc quod solem et lunam et stellas colerent tanquam | |
| 1510 deos; quod eis inhibetur Deut. IV. Praemissa autem fuerat Gen. I, | |
| 1511 circa creaturam corporalem multiplex informitas, una quidem in hoc | |
| 1512 quod dicebatur, terra erat inanis et vacua; alia vero in hoc quod | |
| 1513 dicebatur, tenebrae erant super faciem abyssi. Necessarium autem | |
| 1514 fuit ut informitas tenebrarum primo removeretur per lucis | |
| 1515 productionem, propter duo. Primo quidem, quia lux, ut dictum est, | |
| 1516 est qualitas primi corporis, unde secundum eam primo fuit mundus | |
| 1517 formandus. Secundo, propter communitatem lucis, communicant enim in | |
| 1518 ea inferiora corpora cum superioribus. Sicut autem in cognitione | |
| 1519 proceditur a communioribus, ita etiam in operatione, nam prius | |
| 1520 generatur vivum quam animal, et animal quam homo, ut dicitur in | |
| 1521 libro de Gener. Animal. Sic ergo oportuit ordinem divinae | |
| 1522 sapientiae manifestari, ut primo inter opera distinctionis | |
| 1523 produceretur lux, tanquam primi corporis forma, et tanquam | |
| 1524 communior. Basilius autem ponit tertiam rationem, quia per lucem | |
| 1525 omnia alia manifestantur. Potest et quarta ratio addi, quae in | |
| 1526 obiiciendo est tacta, quia dies non potest esse sine luce; unde | |
| 1527 oportuit in prima die fieri lucem.</p> | |
| 1528 <p title="I q. 67 a. 4 ad 1"><a name="31265"><span class= | |
| 1529 "ref">[31265] Iª q. 67 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1530 dicendum quod, secundum opinionem quae ponit informitatem materiae | |
| 1531 duratione praecedere formationem, oportet dicere quod materia a | |
| 1532 principio fuerit creata sub formis substantialibus; postmodum vero | |
| 1533 fuerit formata secundum aliquas conditiones accidentales, inter | |
| 1534 quas primum locum obtinet lux.</p> | |
| 1535 <p title="I q. 67 a. 4 ad 2"><a name="31266"><span class= | |
| 1536 "ref">[31266] Iª q. 67 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1537 dicendum quod quidam dicunt lucem illam fuisse quandam nubem | |
| 1538 lucidam, quae postmodum, facto sole, in materiam praeiacentem | |
| 1539 rediit. Sed istud non est conveniens. Quia Scriptura in principio | |
| 1540 Genesis commemorat institutionem naturae, quae postmodum | |
| 1541 perseverat, unde non debet dici quod aliquid tunc factum fuerit, | |
| 1542 quod postmodum esse desierit. Et ideo alii dicunt quod illa nubes | |
| 1543 lucida adhuc remanet, et est coniuncta soli, ut ab eo discerni non | |
| 1544 possit. Sed secundum hoc, illa nubes superflua remaneret, nihil | |
| 1545 autem est vanum in operibus Dei. Et ideo alii dicunt quod ex illa | |
| 1546 nube formatum est corpus solis. Sed hoc etiam dici non potest, si | |
| 1547 ponatur corpus solis non esse de natura quatuor elementorum, sed | |
| 1548 esse incorruptibile per naturam quia secundum hoc, materia eius non | |
| 1549 potest esse sub alia forma. Et ideo est dicendum, ut Dionysius | |
| 1550 dicit IV cap. de Div. Nom., quod illa lux fuit lux solis, sed adhuc | |
| 1551 informis, quantum ad hoc, quod iam erat substantia solis, et | |
| 1552 habebat virtutem illuminativam in communi; sed postmodum data est | |
| 1553 ei specialis et determinata virtus ad particulares effectus. Et | |
| 1554 secundum hoc, in productione huius lucis distincta est lux a | |
| 1555 tenebris, quantum ad tria. Primo quidem, quantum ad causam, | |
| 1556 secundum quod in substantia solis erat causa luminis, in opacitate | |
| 1557 autem terrae causa tenebrarum. Secundo, quantum ad locum, quia in | |
| 1558 uno hemisphaerio erat lumen, in alio tenebrae. Tertio, quantum ad | |
| 1559 tempus, quia in eodem hemisphaerio secundum unam partem temporis | |
| 1560 erat lumen, secundum aliam tenebrae. Et hoc est quod dicitur, | |
| 1561 <i>lucem vocavit diem, et tenebras noctem</i>.</p> | |
| 1562 <p title="I q. 67 a. 4 ad 3"><a name="31267"><span class= | |
| 1563 "ref">[31267] Iª q. 67 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1564 dicendum quod Basilius dicit lucem et tenebras tunc fuisse per | |
| 1565 emissionem et contractionem luminis, et non per motum. Sed contra | |
| 1566 hoc obiicit Augustinus quod nulla ratio esset huius vicissitudinis | |
| 1567 emittendi et retrahendi luminis; cum homines et animalia non | |
| 1568 essent, quorum usibus hoc deserviret. Et praeterea hoc non habet | |
| 1569 natura corporis lucidi, ut retrahat lumen in sui praesentia, sed | |
| 1570 miraculose potest hoc fieri, in prima autem institutione naturae | |
| 1571 non quaeritur miraculum, sed quid natura rerum habeat, ut | |
| 1572 Augustinus dicit. Et ideo dicendum est quod duplex est motus in | |
| 1573 caelo. Unus communis toti caelo, qui facit diem et noctem, et iste | |
| 1574 videtur institutus primo die. Alius autem est, qui diversificatur | |
| 1575 per diversa corpora; secundum quos motus fit diversitas dierum ad | |
| 1576 invicem, et mensium et annorum. Et ideo in prima die fit mentio de | |
| 1577 sola distinctione noctis et diei, quae fit per motum communem. In | |
| 1578 quarta autem die fit mentio de diversitate dierum et temporum et | |
| 1579 annorum, cum dicitur, <i>ut sint in tempora et dies et annos</i>; | |
| 1580 quae quidem diversitas fit per motus proprios.</p> | |
| 1581 <p title="I q. 67 a. 4 ad 4"><a name="31268"><span class= | |
| 1582 "ref">[31268] Iª q. 67 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1583 dicendum quod, secundum Augustinum, informitas non praecedit | |
| 1584 formationem duratione. Unde oportet dicere quod per lucis | |
| 1585 productionem intelligatur formatio spiritualis creaturae non quae | |
| 1586 est per gloriam perfecta, cum qua creata non fuit; sed quae est per | |
| 1587 gratiam perfecta, cum qua creata fuit, ut dictum est. Per hanc ergo | |
| 1588 lucem facta est divisio a tenebris, idest ab informitate alterius | |
| 1589 creaturae non formatae. Vel, si tota creatura simul formata fuit, | |
| 1590 facta est distinctio a tenebris spiritualibus, non quae tunc essent | |
| 1591 (quia Diabolus non fuit creatus malus); sed quas Deus futuras | |
| 1592 praevidit.</p> | |
| 1593 <br /> | |
| 1594 <div class="D">Quaestio 68</div> | |
| 1595 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1596 <p title="I q. 68 pr."><a name="31269"><span class="ref">[31269] | |
| 1597 Iª q. 68 pr.</span></a> Deinde considerandum est de opere | |
| 1598 secundae diei. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 1599 firmamentum sit factum secunda die. Secundo, utrum aliquae aquae | |
| 1600 sint supra firmamentum. Tertio, utrum firmamentum dividat aquas ab | |
| 1601 aquis. Quarto, utrum sit unum caelum tantum, vel plures.</p> | |
| 1602 <br /> | |
| 1603 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1604 <p title="I q. 68 a. 1 arg. 1"><a name="31270"><span class= | |
| 1605 "ref">[31270] Iª q. 68 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1606 proceditur. Videtur quod firmamentum non sit factum secunda die. | |
| 1607 Dicitur enim Gen. I, <i>vocavit Deus firmamentum caelum</i>. Sed | |
| 1608 caelum factum est ante omnem diem, ut patet cum dicitur, <i>in | |
| 1609 principio creavit Deus caelum et terram</i>. Ergo firmamentum non | |
| 1610 est factum secunda die.</p> | |
| 1611 <p title="I q. 68 a. 1 arg. 2"><a name="31271"><span class= | |
| 1612 "ref">[31271] Iª q. 68 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, opera | |
| 1613 sex dierum ordinantur secundum ordinem divinae sapientiae. Non | |
| 1614 conveniret autem divinae sapientiae, ut posterius faceret quod est | |
| 1615 naturaliter prius. Firmamentum autem est naturaliter prius aqua et | |
| 1616 terra, de quibus tamen fit mentio ante formationem lucis, quae fuit | |
| 1617 prima die. Non ergo firmamentum factum est secunda die.</p> | |
| 1618 <p title="I q. 68 a. 1 arg. 3"><a name="31272"><span class= | |
| 1619 "ref">[31272] Iª q. 68 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, omne | |
| 1620 quod est factum per sex dies, formatum est ex materia prius creata | |
| 1621 ante omnem diem. Sed firmamentum non potuit formari ex materia | |
| 1622 praeexistente, quia sic esset generabile et corruptibile. Ergo | |
| 1623 firmamentum non est factum secunda die.</p> | |
| 1624 <p title="I q. 68 a. 1 s. c."><a name="31273"><span class= | |
| 1625 "ref">[31273] Iª q. 68 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1626 quod dicitur Gen. I, <i>dixit Deus, fiat firmamentum</i>. Et postea | |
| 1627 sequitur, <i>et factum est vespere et mane dies secundus</i>.</p> | |
| 1628 <p title="I q. 68 a. 1 co."><a name="31274"><span class= | |
| 1629 "ref">[31274] Iª q. 68 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1630 quod, sicut Augustinus docet, in huiusmodi quaestionibus duo sunt | |
| 1631 observanda. Primo quidem, ut veritas Scripturae inconcusse | |
| 1632 teneatur. Secundo, cum Scriptura divina multipliciter exponi | |
| 1633 possit, quod nulli expositioni aliquis ita praecise inhaereat quod, | |
| 1634 si certa ratione constiterit hoc esse falsum, quod aliquis sensum | |
| 1635 Scripturae esse asserere praesumat, ne Scriptura ex hoc ab | |
| 1636 infidelibus derideatur, et ne eis via credendi praecludatur. | |
| 1637 Sciendum est ergo quod hoc quod legitur firmamentum secunda die | |
| 1638 factum, dupliciter intelligi potest. Uno modo, de firmamento in quo | |
| 1639 sunt sidera. Et secundum hoc, oportet nos diversimode exponere | |
| 1640 secundum diversas opiniones hominum de firmamento. Quidam enim | |
| 1641 dixerunt firmamentum illud esse ex elementis compositum. Et haec | |
| 1642 fuit opinio Empedoclis; qui tamen dixit ideo illud corpus | |
| 1643 indissolubile esse, quia in eius compositione lis non erat sed | |
| 1644 amicitia tantum. Alii vero dixerunt firmamentum esse de natura | |
| 1645 quatuor elementorum non quasi ex elementis compositum, sed quasi | |
| 1646 elementum simplex. Et haec opinio fuit Platonis, qui posuit corpus | |
| 1647 caeleste esse elementum ignis. Alii vero dixerunt caelum non esse | |
| 1648 de natura quatuor elementorum, sed esse quintum corpus, praeter | |
| 1649 quatuor elementa. Et haec est opinio Aristotelis. Secundum igitur | |
| 1650 primam opinionem, absolute posset concedi quod firmamentum factum | |
| 1651 fuerit secunda die, etiam secundum suam substantiam. Nam ad opus | |
| 1652 creationis pertinet producere ipsam elementorum substantiam, ad | |
| 1653 opus autem distinctionis et ornatus pertinet formare aliqua ex | |
| 1654 praeexistentibus elementis. Secundum vero opinionem Platonis, non | |
| 1655 est conveniens quod firmamentum credatur secundum suam substantiam | |
| 1656 esse factum secunda die. Nam facere firmamentum, secundum hoc, est | |
| 1657 producere elementum ignis. Productio autem elementorum pertinet ad | |
| 1658 opus creationis, secundum eos qui ponunt informitatem materiae | |
| 1659 tempore praecedere formationem, quia formae elementorum sunt quae | |
| 1660 primo adveniunt materiae. Multo autem minus secundum opinionem | |
| 1661 Aristotelis poni potest quod firmamentum secundum suam substantiam | |
| 1662 sit secunda die productum, secundum quod per istos dies successio | |
| 1663 temporis designatur. Quia caelum, cum sit secundum suam naturam | |
| 1664 incorruptibile, habet materiam quae non potest subesse alteri | |
| 1665 formae, unde impossibile est quod firmamentum sit factum ex materia | |
| 1666 prius tempore existente. Unde productio substantiae firmamenti ad | |
| 1667 opus creationis pertinet. Sed aliqua formatio eius, secundum has | |
| 1668 duas opiniones, pertinet ad opus secundae diei, sicut etiam | |
| 1669 Dionysius dicit, IV cap. de Div. Nom., quod lumen solis fuit | |
| 1670 informe in primo triduo, et postea fuit in quarta die formatum. Si | |
| 1671 autem per istos dies non designetur temporis successio, sed solum | |
| 1672 ordo naturae, ut Augustinus vult; nihil prohibebit dicere, secundum | |
| 1673 quamcumque harum opinionum formationem secundum substantiam | |
| 1674 firmamenti ad secundam diem pertinere. Potest autem et alio modo | |
| 1675 intelligi, ut per firmamentum quod legitur secunda die factum, non | |
| 1676 intelligatur firmamentum illud in quo fixae sunt stellae, sed illa | |
| 1677 pars aeris in qua condensantur nubes. Et dicitur firmamentum | |
| 1678 propter spissitudinem aeris in parte illa, nam quod est spissum et | |
| 1679 solidum, dicitur esse corpus firmum, ad differentiam corporis | |
| 1680 mathematici, ut dicit Basilius. Et secundum hanc expositionem, | |
| 1681 nihil repugnans sequitur cuicumque opinioni. Unde Augustinus, II | |
| 1682 super Gen. ad Litt., hanc expositionem commendans, dicit, <i>hanc | |
| 1683 considerationem laude dignissimam iudico; quod enim dixit, neque | |
| 1684 est contra fidem, et in promptu, posito documento, credi | |
| 1685 potest</i>.</p> | |
| 1686 <p title="I q. 68 a. 1 ad 1"><a name="31275"><span class= | |
| 1687 "ref">[31275] Iª q. 68 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1688 dicendum quod, secundum Chrysostomum, primo Moyses summarie dixit | |
| 1689 quid Deus fecit, praemittens, in principio creavit Deus caelum et | |
| 1690 terram, postea per partes explicavit. Sicut si quis dicat, hic | |
| 1691 artifex fecit domum istam, et postea subdat, primo fecit | |
| 1692 fundamenta, et postea erexit parietes, tertio superposuit tectum. | |
| 1693 Et sic non oportet nos aliud caelum intelligere, cum dicitur, <i>in | |
| 1694 principio creavit Deus caelum et terram</i>; et cum dicitur quod | |
| 1695 secunda die factum est firmamentum. Potest etiam dici aliud esse | |
| 1696 caelum quod legitur in principio creatum, et quod legitur secunda | |
| 1697 die factum. Et hoc diversimode. Nam secundum Augustinum, caelum | |
| 1698 quod legitur primo die factum, est natura spiritualis informis, | |
| 1699 caelum autem quod legitur secunda die factum, est caelum corporeum. | |
| 1700 Secundum vero Bedam et Strabum, caelum quod legitur primo die | |
| 1701 factum, est caelum Empyreum, firmamentum vero quod legitur secunda | |
| 1702 die factum, est caelum sidereum. Secundum vero Damascenum, caelum | |
| 1703 quod legitur prima die factum, est quoddam caelum sphaericum sine | |
| 1704 stellis, de quo philosophi loquuntur, dicentes ipsum esse nonam | |
| 1705 sphaeram et mobile primum, quod movetur motu diurno, per | |
| 1706 firmamentum vero factum secunda die, intelligitur caelum sidereum. | |
| 1707 Secundum autem aliam expositionem, quam Augustinus tangit, caelum | |
| 1708 prima die factum, est etiam ipsum caelum sidereum, per firmamentum | |
| 1709 vero secunda die factum, intelligitur spatium aeris in quo nubes | |
| 1710 condensantur, quod etiam caelum aequivoce dicitur. Et ideo, ad | |
| 1711 aequivocationem designandam, signanter dicitur, vocavit Deus | |
| 1712 firmamentum caelum; sicut et supra dixerat, vocavit lucem diem | |
| 1713 (quia dies etiam pro spatio vigintiquatuor horarum ponitur). Et | |
| 1714 idem est in aliis observandum, ut Rabbi Moyses dicit.</p> | |
| 1715 <p title="I q. 68 a. 1 ad 2"><a name="31276"><span class= | |
| 1716 "ref">[31276] Iª q. 68 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum et | |
| 1717 tertium patet solutio ex supra dictis.</p> | |
| 1718 <br /> | |
| 1719 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1720 <p title="I q. 68 a. 2 arg. 1"><a name="31277"><span class= | |
| 1721 "ref">[31277] Iª q. 68 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1722 proceditur. Videtur quod aquae non sunt supra firmamentum. Aqua | |
| 1723 enim est naturaliter gravis. Locus autem proprius gravis non est | |
| 1724 esse sursum, sed solum deorsum. Ergo aquae non sunt supra | |
| 1725 firmamentum.</p> | |
| 1726 <p title="I q. 68 a. 2 arg. 2"><a name="31278"><span class= | |
| 1727 "ref">[31278] Iª q. 68 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1728 naturaliter aqua est fluida. Sed quod est fluidum, non potest | |
| 1729 consistere super corpus rotundum, ut experimento patet. Ergo, cum | |
| 1730 firmamentum sit corpus rotundum, aqua non potest esse supra | |
| 1731 firmamentum.</p> | |
| 1732 <p title="I q. 68 a. 2 arg. 3"><a name="31279"><span class= | |
| 1733 "ref">[31279] Iª q. 68 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, aqua, | |
| 1734 cum sit elementum, ordinatur ad generationem corporis mixti; sicut | |
| 1735 imperfectum ordinatur ad perfectum. Sed supra firmamentum non est | |
| 1736 locus mixtionis, sed supra terram. Ergo frustra aqua esset supra | |
| 1737 firmamentum. Nihil autem in operibus Dei est frustra. Ergo aquae | |
| 1738 non sunt supra firmamentum.</p> | |
| 1739 <p title="I q. 68 a. 2 s. c."><a name="31280"><span class= | |
| 1740 "ref">[31280] Iª q. 68 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1741 quod dicitur Gen. I, quod <i>divisit aquas quae erant supra | |
| 1742 firmamentum, ab his quae erant sub firmamento</i>.</p> | |
| 1743 <p title="I q. 68 a. 2 co."><a name="31281"><span class= | |
| 1744 "ref">[31281] Iª q. 68 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1745 quod, sicut dicit Augustinus, II super Gen. ad Litt., <i>maior est | |
| 1746 Scripturae huius auctoritas quam omnis humani ingenii capacitas. | |
| 1747 Unde quomodo et quales aquae ibi sint, eas tamen ibi esse, minime | |
| 1748 dubitamus</i>. Quales autem sint illae aquae, non eodem modo ab | |
| 1749 omnibus assignatur. Origenes enim dicit quod aquae illae quae super | |
| 1750 caelos sunt, sunt spirituales substantiae, unde in Psalmo CXLVIII, | |
| 1751 dicitur, <i>aquae quae super caelos sunt, laudent nomen domini</i>; | |
| 1752 et Dan. III, <i>benedicite, aquae omnes quae super caelos sunt, | |
| 1753 domino</i>. Sed ad hoc respondet Basilius, in III Hexaem., quod hoc | |
| 1754 non dicitur eo quod aquae sint rationales creaturae; sed quia | |
| 1755 <i>consideratio earum, prudenter a sensum habentibus contemplata, | |
| 1756 glorificationem perficit creatoris</i>. Unde ibidem dicitur idem de | |
| 1757 igne et grandine et huiusmodi, de quibus constat quod non sunt | |
| 1758 rationales creaturae. Dicendum est ergo quod sunt aquae corporales. | |
| 1759 Sed quales aquae sint, oportet diversimode definire, secundum | |
| 1760 diversam de firmamento sententiam. Si enim per firmamentum | |
| 1761 intelligitur caelum sidereum quod ponitur esse de natura quatuor | |
| 1762 elementorum, pari ratione et aquae quae super caelos sunt, eiusdem | |
| 1763 naturae poterunt credi cum elementaribus aquis. Si autem per | |
| 1764 firmamentum intelligatur caelum sidereum quod non sit de natura | |
| 1765 quatuor elementorum, tunc et aquae illae quae sunt supra | |
| 1766 firmamentum, non erunt de natura elementarium aquarum, sed sicut, | |
| 1767 secundum Strabum, dicitur caelum Empyreum, idest igneum, propter | |
| 1768 solum splendorem; ita dicetur aliud caelum aqueum propter solam | |
| 1769 diaphaneitatem, quod est supra caelum sidereum. Posito etiam quod | |
| 1770 firmamentum sit alterius naturae praeter quatuor elementa, adhuc | |
| 1771 potest dici quod aquas dividit, si per aquam non elementum aquae, | |
| 1772 sed materiam informem corporum intelligamus, ut Augustinus dicit, | |
| 1773 super Gen. contra Manich., quia secundum hoc, quidquid est inter | |
| 1774 corpora, dividit aquas ab aquis. Si autem per firmamentum | |
| 1775 intelligatur pars aeris in qua nubes condensantur, sic aquae quae | |
| 1776 supra firmamentum sunt, sunt aquae quae, vaporabiliter resolutae, | |
| 1777 supra aliquam partem aeris elevantur ex quibus pluviae generantur. | |
| 1778 Dicere enim quod aquae vaporabiliter resolutae eleventur supra | |
| 1779 caelum sidereum, ut quidam dixerunt, quorum opinionem Augustinus | |
| 1780 tangit in II super Gen. ad Litt. est omnino impossibile. Tum | |
| 1781 propter soliditatem caeli. Tum propter regionem ignis mediam, quae | |
| 1782 huiusmodi vapores consumeret. Tum quia locus quo feruntur levia et | |
| 1783 rara, est infra concavum orbis lunae. Tum etiam quia sensibiliter | |
| 1784 apparet vapores non elevari usque ad cacumina quorundam montium. | |
| 1785 Quod etiam dicunt de rarefactione corporis in infinitum, propter | |
| 1786 hoc quod corpus est in infinitum divisibile, vanum est. Non enim | |
| 1787 corpus naturale in infinitum dividitur aut rarefit, sed usque ad | |
| 1788 certum terminum.</p> | |
| 1789 <p title="I q. 68 a. 2 ad 1"><a name="31282"><span class= | |
| 1790 "ref">[31282] Iª q. 68 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1791 dicendum quod quibusdam videtur ratio illa solvenda per hoc, quod | |
| 1792 aquae, quamvis sint naturaliter graves, virtute tamen divina super | |
| 1793 caelos continentur. Sed hanc solutionem Augustinus excludit, II | |
| 1794 Lib. super Gen. ad Litt., dicens quod <i>nunc quemadmodum Deus | |
| 1795 instituit naturas rerum convenit quaerere; non quid in eis ad | |
| 1796 miraculum suae potentiae velit operari</i>. Unde aliter dicendum | |
| 1797 est quod, secundum duas ultimas opiniones de aquis et firmamento, | |
| 1798 patet solutio ex praemissis. Secundum autem primam opinionem, | |
| 1799 oportet ponere alium ordinem in elementis quam Aristoteles ponat; | |
| 1800 ut quaedam aquae spissae sint circa terram, quaedam vero tenues | |
| 1801 circa caelum; ut sic se habeant illae ad caelum, sicut istae ad | |
| 1802 terram. Vel quod per aquam intelligatur materia corporum, ut dictum | |
| 1803 est.</p> | |
| 1804 <p title="I q. 68 a. 2 ad 2"><a name="31283"><span class= | |
| 1805 "ref">[31283] Iª q. 68 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum etiam | |
| 1806 patet solutio ex praemissis, secundum duas ultimas opiniones. | |
| 1807 Secundum vero primam, respondet Basilius dupliciter. Uno modo, quia | |
| 1808 non est necessarium ut omne quod in concavo apparet rotundum, sit | |
| 1809 etiam supra rotundum secundum convexum. Secundo, quia aquae quae | |
| 1810 sunt supra caelos, non sunt fluidae; sed quasi glaciali soliditate | |
| 1811 circa caelum firmatae. Unde et a quibusdam dicuntur caelum | |
| 1812 crystallinum.</p> | |
| 1813 <p title="I q. 68 a. 2 ad 3"><a name="31284"><span class= | |
| 1814 "ref">[31284] Iª q. 68 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1815 dicendum quod, secundum tertiam opinionem, aquae sunt supra | |
| 1816 firmamentum vaporabiliter elevatae propter utilitatem pluviarum. | |
| 1817 Secundum vero secundam opinionem, aquae sunt supra firmamentum, | |
| 1818 idest caelum totum diaphanum absque stellis. Quod quidam ponunt | |
| 1819 primum mobile, quod revolvit totum caelum motu diurno, ut operetur | |
| 1820 per motum diurnum continuitatem generationis, sicut caelum in quo | |
| 1821 sunt sidera, per motum qui est secundum zodiacum, operatur | |
| 1822 diversitatem generationis et corruptionis, per accessum et | |
| 1823 recessum, et per diversas virtutes stellarum. Secundum vero primam | |
| 1824 opinionem, aquae sunt ibi, ut Basilius dicit, ad contemperandum | |
| 1825 calorem caelestium corporum. Cuius signum acceperunt aliqui, ut | |
| 1826 Augustinus dicit, quod stella Saturni, propter vicinitatem aquarum | |
| 1827 superiorum, est frigidissima.</p> | |
| 1828 <br /> | |
| 1829 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1830 <p title="I q. 68 a. 3 arg. 1"><a name="31285"><span class= | |
| 1831 "ref">[31285] Iª q. 68 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1832 proceditur. Videtur quod firmamentum non dividat aquas ab aquis. | |
| 1833 Unius enim corporis secundum speciem, est unus locus naturalis. Sed | |
| 1834 omnis aqua omni aquae est eadem specie, ut dicit philosophus. Non | |
| 1835 ergo aquae ab aquis sunt distinguendae secundum locum.</p> | |
| 1836 <p title="I q. 68 a. 3 arg. 2"><a name="31286"><span class= | |
| 1837 "ref">[31286] Iª q. 68 a. 3 arg. 2</span></a> Si dicatur quod | |
| 1838 aquae illae quae sunt supra firmamentum, sunt alterius speciei ab | |
| 1839 aquis quae sunt sub firmamento, contra, ea quae sunt secundum | |
| 1840 speciem diversa, non indigent aliquo alio distinguente. Si ergo | |
| 1841 aquae superiores et inferiores specie differunt, firmamentum eas ab | |
| 1842 invicem non distinguit.</p> | |
| 1843 <p title="I q. 68 a. 3 arg. 3"><a name="31287"><span class= | |
| 1844 "ref">[31287] Iª q. 68 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, illud | |
| 1845 videtur aquas ab aquis distinguere, quod ex utraque parte ab aquis | |
| 1846 contingitur; sicut si aliquis paries fabricetur in medio fluminis. | |
| 1847 Manifestum est autem quod aquae inferiores non pertingunt usque ad | |
| 1848 firmamentum. Ergo non dividit firmamentum aquas ab aquis.</p> | |
| 1849 <p title="I q. 68 a. 3 s. c."><a name="31288"><span class= | |
| 1850 "ref">[31288] Iª q. 68 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1851 quod dicitur Gen. I, <i>fiat firmamentum in medio aquarum, et | |
| 1852 dividat aquas ab aquis</i>.</p> | |
| 1853 <p title="I q. 68 a. 3 co."><a name="31289"><span class= | |
| 1854 "ref">[31289] Iª q. 68 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1855 quod aliquis, considerando superficie tenus litteram Genesis, | |
| 1856 posset talem imaginationem concipere, secundum quorundam antiquorum | |
| 1857 philosophorum positionem. Posuerunt enim quidam aquam esse quoddam | |
| 1858 infinitum corpus, et omnium aliorum corporum principium. Quam | |
| 1859 quidem immensitatem aquarum accipere posset in nomine abyssi, cum | |
| 1860 dicitur quod tenebrae erant super faciem abyssi. Ponebant etiam | |
| 1861 quod istud caelum sensibile quod videmus, non continet infra se | |
| 1862 omnia corporalia; sed est infinitum aquarum corpus supra caelum. Et | |
| 1863 ita posset aliquis dicere quod firmamentum caeli dividit aquas | |
| 1864 exteriores ab aquis interioribus, idest ab omnibus corporibus quae | |
| 1865 infra caelum continentur, quorum principium aquam ponebant. Sed | |
| 1866 quia ista positio per veras rationes falsa deprehenditur, non est | |
| 1867 dicendum hunc esse intellectum Scripturae. Sed considerandum est | |
| 1868 quod Moyses rudi populo loquebatur, quorum imbecillitati | |
| 1869 condescendens, illa solum eis proposuit, quae manifeste sensui | |
| 1870 apparent. Omnes autem, quantumcumque rudes, terram et aquam esse | |
| 1871 corpora sensu deprehendunt. Aer autem non percipitur ab omnibus | |
| 1872 esse corpus, intantum quod etiam quidam philosophi aerem dixerunt | |
| 1873 nihil esse, plenum aere vacuum nominantes. Et ideo Moyses de aqua | |
| 1874 et terra mentionem facit expressam, aerem autem non expresse | |
| 1875 nominat, ne rudibus quoddam ignotum proponeret. Ut tamen capacibus | |
| 1876 veritatem exprimeret, dat locum intelligendi aerem, significans | |
| 1877 ipsum quasi aquae annexum, cum dicit quod tenebrae erant super | |
| 1878 faciem abyssi; per quod datur intelligi super faciem aquae esse | |
| 1879 aliquod corpus diaphanum quod est subiectum lucis et tenebrarum. | |
| 1880 Sic igitur sive per firmamentum intelligamus caelum in quo sunt | |
| 1881 sidera, sive spatium aeris nubilosum, convenienter dicitur quod | |
| 1882 firmamentum dividit aquas ab aquis, secundum quod per aquam materia | |
| 1883 informis significatur; vel secundum quod omnia corpora diaphana sub | |
| 1884 nomine aquarum intelliguntur. Nam caelum sidereum distinguit | |
| 1885 corpora inferiora diaphana a superioribus. Aer vero nubilosus | |
| 1886 distinguit superiorem aeris partem, in qua generantur pluviae et | |
| 1887 huiusmodi impressiones, ab inferiori parte aeris, quae aquae | |
| 1888 connectitur, et sub nomine aquarum intelligitur.</p> | |
| 1889 <p title="I q. 68 a. 3 ad 1"><a name="31290"><span class= | |
| 1890 "ref">[31290] Iª q. 68 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1891 dicendum quod, si per firmamentum intelligatur caelum sidereum, | |
| 1892 aquae superiores non sunt eiusdem speciei cum inferioribus. Si | |
| 1893 autem per firmamentum intelligatur nubilosus aer, tunc utraeque | |
| 1894 aquae sunt eiusdem speciei. Et deputantur tunc duo loca aquis non | |
| 1895 eadem ratione; sed locus superior est locus generationis aquarum, | |
| 1896 locus autem inferior est locus quietis earum.</p> | |
| 1897 <p title="I q. 68 a. 3 ad 2"><a name="31291"><span class= | |
| 1898 "ref">[31291] Iª q. 68 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1899 dicendum quod, si accipiantur aquae diversae secundum speciem, | |
| 1900 firmamentum dicitur dividere aquas ab aquis, non sicut causa | |
| 1901 faciens divisionem; sed sicut terminus utrarumque aquarum.</p> | |
| 1902 <p title="I q. 68 a. 3 ad 3"><a name="31292"><span class= | |
| 1903 "ref">[31292] Iª q. 68 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1904 dicendum quod Moyses, propter invisibilitatem aeris et similium | |
| 1905 corporum, omnia huiusmodi corpora sub aquae nomine comprehendit. Et | |
| 1906 sic manifestum est quod ex utraque parte firmamenti, qualitercumque | |
| 1907 accepti, sunt aquae.</p> | |
| 1908 <br /> | |
| 1909 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1910 <p title="I q. 68 a. 4 arg. 1"><a name="31293"><span class= | |
| 1911 "ref">[31293] Iª q. 68 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1912 proceditur. Videtur quod sit unum caelum tantum. Caelum enim contra | |
| 1913 terram dividitur, cum dicitur, <i>in principio creavit Deus caelum | |
| 1914 et terram</i>. Sed terra est una tantum. Ergo et caelum est unum | |
| 1915 tantum.</p> | |
| 1916 <p title="I q. 68 a. 4 arg. 2"><a name="31294"><span class= | |
| 1917 "ref">[31294] Iª q. 68 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 1918 quod constat ex tota sua materia est unum tantum. Sed caelum est | |
| 1919 huiusmodi, ut probat philosophus in I de caelo. Ergo caelum est | |
| 1920 unum tantum.</p> | |
| 1921 <p title="I q. 68 a. 4 arg. 3"><a name="31295"><span class= | |
| 1922 "ref">[31295] Iª q. 68 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1923 quidquid dicitur de pluribus univoce, dicitur de eis secundum unam | |
| 1924 rationem communem. Sed si sunt plures caeli, caelum dicitur univoce | |
| 1925 de pluribus, quia si aequivoce, non proprie dicerentur plures | |
| 1926 caeli. Oportet ergo, si dicuntur plures caeli, quod sit aliqua | |
| 1927 ratio communis, secundum quam caeli dicantur. Hanc autem non est | |
| 1928 assignare. Non est ergo dicendum quod sint plures caeli.</p> | |
| 1929 <p title="I q. 68 a. 4 s. c."><a name="31296"><span class= | |
| 1930 "ref">[31296] Iª q. 68 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1931 quod dicitur in Psalmo CXLVIII, <i>laudate eum, caeli | |
| 1932 caelorum</i>.</p> | |
| 1933 <p title="I q. 68 a. 4 co."><a name="31297"><span class= | |
| 1934 "ref">[31297] Iª q. 68 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1935 quod circa hoc videtur esse quaedam diversitas inter Basilium et | |
| 1936 Chrysostomum. Dicit enim Chrysostomus non esse nisi unum caelum; et | |
| 1937 quod pluraliter dicitur, caeli caelorum, hoc est propter | |
| 1938 proprietatem linguae Hebraeae, in qua consuetum est ut caelum solum | |
| 1939 pluraliter significetur; sicut sunt etiam multa nomina in Latino | |
| 1940 quae singulari carent. Basilius autem, et Damascenus sequens eum, | |
| 1941 dicunt plures esse caelos. Sed haec diversitas magis est in voce | |
| 1942 quam in re. Nam Chrysostomus unum caelum nominat totum corpus quod | |
| 1943 est supra terram et aquam, nam etiam aves, quae volant in aere, | |
| 1944 dicuntur propter hoc volucres caeli. Sed quia in isto corpore sunt | |
| 1945 multae distinctiones, propter hoc Basilius posuit plures caelos. Ad | |
| 1946 distinctionem ergo caelorum sciendam, considerandum est quod caelum | |
| 1947 tripliciter dicitur in Scripturis. Quandoque enim dicitur proprie | |
| 1948 et naturaliter. Et sic dicitur caelum corpus aliquod sublime, et | |
| 1949 luminosum actu vel potentia, et incorruptibile per naturam. Et | |
| 1950 secundum hoc, ponuntur tres caeli. Primum totaliter lucidum, quod | |
| 1951 vocant Empyreum. Secundum totaliter diaphanum, quod vocant caelum | |
| 1952 aqueum vel crystallinum. Tertium partim diaphanum et partim lucidum | |
| 1953 actu, quod vocant caelum sidereum, et dividitur in octo sphaeras, | |
| 1954 scilicet in sphaeram stellarum fixarum, et septem sphaeras | |
| 1955 planetarum; quae possunt dici octo caeli. Secundo dicitur caelum | |
| 1956 per participationem alicuius proprietatis caelestis corporis, | |
| 1957 scilicet sublimitatis et luminositatis actu vel potentia. Et sic | |
| 1958 totum illud spatium quod est ab aquis usque ad orbem lunae, | |
| 1959 Damascenus ponit unum caelum, nominans illud aereum. Et sic, | |
| 1960 secundum eum, sunt tres caeli, aereum, sidereum, et aliud superius, | |
| 1961 de quo intelligit quod apostolus legitur raptus usque ad tertium | |
| 1962 caelum. Sed quia istud spatium continet duo elementa, scilicet | |
| 1963 ignis et aeris, et in utroque eorum vocatur superior et inferior | |
| 1964 regio; ideo istud caelum Rabanus distinguit in quatuor, supremam | |
| 1965 regionem ignis nominans caelum igneum; inferiorem vero regionem, | |
| 1966 caelum Olympium, ab altitudine cuiusdam montis qui vocatur Olympus; | |
| 1967 supremam vero regionem aeris vocavit caelum aethereum, propter | |
| 1968 inflammationem; inferiorem vero regionem, caelum aereum. Et sic, | |
| 1969 cum isti quatuor caeli tribus superioribus connumerantur, fiunt in | |
| 1970 universo, secundum Rabanum, septem caeli corporei. Tertio dicitur | |
| 1971 caelum metaphorice. Et sic quandoque ipsa sancta Trinitas dicitur | |
| 1972 caelum, propter eius spiritualem sublimitatem et lucem. De quo | |
| 1973 caelo exponitur Diabolum dixisse, ascendam in caelum, idest ad | |
| 1974 aequalitatem Dei. Quandoque etiam spiritualia bona in quibus est | |
| 1975 sanctorum remuneratio, propter eorum eminentiam caeli nominantur; | |
| 1976 ubi dicitur, <i>merces vestra multa est in caelis</i>, ut | |
| 1977 Augustinus exponit. Quandoque vero tria genera supernaturalium | |
| 1978 visionum, scilicet corporalis, imaginariae et intellectualis tres | |
| 1979 caeli nominantur. De quibus Augustinus exponit quod Paulus est | |
| 1980 raptus usque ad tertium caelum.</p> | |
| 1981 <p title="I q. 68 a. 4 ad 1"><a name="31298"><span class= | |
| 1982 "ref">[31298] Iª q. 68 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1983 dicendum quod terra se habet ad caelum, ut centrum ad | |
| 1984 circumferentiam. Circa unum autem centrum possunt esse multae | |
| 1985 circumferentiae. Unde una terra existente, multi caeli | |
| 1986 ponuntur.</p> | |
| 1987 <p title="I q. 68 a. 4 ad 2"><a name="31299"><span class= | |
| 1988 "ref">[31299] Iª q. 68 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1989 dicendum quod ratio illa procedit de caelo, secundum quod importat | |
| 1990 universitatem creaturarum corporalium. Sic enim est unum caelum | |
| 1991 tantum.</p> | |
| 1992 <p title="I q. 68 a. 4 ad 3"><a name="31300"><span class= | |
| 1993 "ref">[31300] Iª q. 68 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1994 dicendum quod in omnibus caelis invenitur communiter sublimitas et | |
| 1995 aliqua luminositas, ut ex dictis patet.</p> | |
| 1996 <br /> | |
| 1997 <div class="D">Quaestio 69</div> | |
| 1998 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1999 <p title="I q. 69 pr."><a name="31301"><span class="ref">[31301] | |
| 2000 Iª q. 69 pr.</span></a> Deinde considerandum est de opere | |
| 2001 tertiae diei. Et circa hoc quaeruntur duo. Primo, de congregatione | |
| 2002 aquarum. Secundo, de productione plantarum.</p> | |
| 2003 <br /> | |
| 2004 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2005 <p title="I q. 69 a. 1 arg. 1"><a name="31302"><span class= | |
| 2006 "ref">[31302] Iª q. 69 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 2007 proceditur. Videtur quod aquarum congregatio non convenienter | |
| 2008 dicatur facta tertia die. Ea enim quae facta sunt prima et secunda | |
| 2009 die, verbo factionis exprimuntur, dicitur enim, <i>dixit Deus fiat | |
| 2010 lux, et, fiat firmamentum</i>. Sed tertia dies condividitur duabus | |
| 2011 primis. Ergo opus tertiae diei debuit exprimi verbo factionis, et | |
| 2012 non solum verbo congregationis.</p> | |
| 2013 <p title="I q. 69 a. 1 arg. 2"><a name="31303"><span class= | |
| 2014 "ref">[31303] Iª q. 69 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, terra | |
| 2015 prius undique erat aquis cooperta, propter hoc enim invisibilis | |
| 2016 dicebatur. Non erat ergo aliquis locus super terram, in quo aquae | |
| 2017 congregari possent.</p> | |
| 2018 <p title="I q. 69 a. 1 arg. 3"><a name="31304"><span class= | |
| 2019 "ref">[31304] Iª q. 69 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, quae | |
| 2020 non sunt continuata ad invicem, non habent unum locum. Sed non | |
| 2021 omnes aquae habent ad invicem continuitatem. Ergo non sunt omnes | |
| 2022 aquae congregatae in unum locum.</p> | |
| 2023 <p title="I q. 69 a. 1 arg. 4"><a name="31305"><span class= | |
| 2024 "ref">[31305] Iª q. 69 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2025 congregatio ad motum localem pertinet. Sed aquae naturaliter | |
| 2026 videntur fluentes, et ad mare currentes. Non ergo fuit necessarium | |
| 2027 ad hoc divinum praeceptum adhiberi.</p> | |
| 2028 <p title="I q. 69 a. 1 arg. 5"><a name="31306"><span class= | |
| 2029 "ref">[31306] Iª q. 69 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, terra | |
| 2030 etiam in principio suae creationis nominatur, cum dicitur, <i>in | |
| 2031 principio creavit Deus caelum et terram</i>. Inconvenienter ergo | |
| 2032 dicitur tertia die nomen terrae impositum.</p> | |
| 2033 <p title="I q. 69 a. 1 s. c."><a name="31307"><span class= | |
| 2034 "ref">[31307] Iª q. 69 a. 1 s. c.</span></a> Sed in contrarium | |
| 2035 sufficit auctoritas Scripturae.</p> | |
| 2036 <p title="I q. 69 a. 1 co."><a name="31308"><span class= | |
| 2037 "ref">[31308] Iª q. 69 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2038 quod hic oportet aliter dicere secundum expositionem Augustini, et | |
| 2039 aliorum sanctorum. Augustinus enim in omnibus his operibus non | |
| 2040 ponit durationis ordinem, sed solum originis et naturae. Dicit enim | |
| 2041 primo creatam naturam spiritualem informem, et naturam corporalem | |
| 2042 absque omni forma (quam dicit primo significari nomine terrae et | |
| 2043 aquae), non quia haec informitas formationem praecesserit tempore, | |
| 2044 sed origine tantum. Neque una formatio, secundum eum, praecessit | |
| 2045 aliam duratione; sed solum naturae ordine. Secundum quem ordinem | |
| 2046 necesse fuit ut primo poneretur formatio supremae naturae, scilicet | |
| 2047 spiritualis, per hoc quod legitur prima die lux facta. Sicut autem | |
| 2048 spiritualis natura praeeminet corporali, ita superiora corpora | |
| 2049 praeeminent inferioribus. Unde secundo loco tangitur formatio | |
| 2050 superiorum corporum, cum dicitur, fiat firmamentum; per quod | |
| 2051 intelligitur impressio formae caelestis in materiam informem, non | |
| 2052 prius existentem tempore, sed origine tantum. Tertio vero loco | |
| 2053 ponitur impressio formarum elementarium in materiam informem, non | |
| 2054 tempore, sed origine praecedentem. Unde per hoc quod dicitur, | |
| 2055 <i>congregentur aquae, et appareat arida</i>, intelligitur quod | |
| 2056 materiae corporali impressa est forma substantialis aquae, per quam | |
| 2057 competit sibi talis motus; et forma substantialis terrae, per quam | |
| 2058 competit sibi sic videri. Sed secundum alios sanctos, in his | |
| 2059 operibus etiam ordo durationis attenditur, ponunt enim quod, | |
| 2060 informitas materiae tempore praecessit formationem, et una formatio | |
| 2061 aliam. Sed informitas materiae, secundum eos, non intelligitur | |
| 2062 carentia omnis formae quia iam erat caelum et aqua et terra (quae | |
| 2063 tria nominantur tanquam manifeste sensu perceptibilia), sed | |
| 2064 intelligitur informitas materiae carentia debitae distinctionis, et | |
| 2065 consummatae cuiusdam pulchritudinis. Et secundum haec tria nomina, | |
| 2066 posuit Scriptura tres informitates. Ad caelum enim, quod est | |
| 2067 superius, pertinet informitas tenebrarum, quia ex eo est origo | |
| 2068 luminis. Informitas vero aquae, quae est media, significatur nomine | |
| 2069 abyssi, quia hoc nomen significat quandam immensitatem inordinatam | |
| 2070 aquarum, ut Augustinus dicit, contra Faustum. Informitas vero | |
| 2071 terrae tangitur in hoc quod dicitur, quod terra erat invisibilis | |
| 2072 vel inanis, per hoc quod erat aquis cooperta. Sic igitur formatio | |
| 2073 supremi corporis facta est prima die. Et quia tempus sequitur motum | |
| 2074 caeli, tempus autem est numerus motus supremi corporis; per | |
| 2075 huiusmodi formationem facta est distinctio temporis, noctis | |
| 2076 scilicet et diei. Secundo vero die formatum est medium corpus, | |
| 2077 scilicet aqua, per firmamentum accipiens quandam distinctionem et | |
| 2078 ordinem (ita quod sub nomine aquae etiam alia comprehenduntur, ut | |
| 2079 supra dictum est). Tertio vero die formatum est ultimum corpus, | |
| 2080 scilicet terra, per hoc quod discooperta est aquis; et facta est | |
| 2081 distinctio in infimo, quae dicitur terrae et maris. Unde satis | |
| 2082 congrue, sicut informitatem terrae expresserat dicens quod terra | |
| 2083 erat invisibilis vel inanis, ita eius formationem exprimit per hoc | |
| 2084 quod dicit, et appareat arida.</p> | |
| 2085 <p title="I q. 69 a. 1 ad 1"><a name="31309"><span class= | |
| 2086 "ref">[31309] Iª q. 69 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2087 dicendum quod, secundum Augustinum, ideo in opere tertiae diei non | |
| 2088 utitur Scriptura verbo factionis, sicut in praecedentibus operibus, | |
| 2089 ut ostendatur quod superiores formae, scilicet spirituales | |
| 2090 Angelorum, et caelestium corporum, sunt perfectae in esse et | |
| 2091 stabiles; formae vero inferiorum corporum sunt imperfectae et | |
| 2092 mobiles. Et ideo per congregationem aquarum et apparentiam aridae, | |
| 2093 impressio talium formarum designatur, <i>aqua enim est labiliter | |
| 2094 fluxa, terra stabiliter fixa</i>, ut ipse dicit in II super Gen. ad | |
| 2095 Litt. Secundum vero alios, dicendum est quod opus tertiae diei est | |
| 2096 perfectum secundum solum motum localem. Et ideo non oportuit quod | |
| 2097 Scriptura uteretur verbo factionis.</p> | |
| 2098 <p title="I q. 69 a. 1 ad 2"><a name="31310"><span class= | |
| 2099 "ref">[31310] Iª q. 69 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum patet | |
| 2100 solutio secundum Augustinum, quia non oportet dicere quod terra | |
| 2101 primo esset cooperta aquis, et postmodum sint aquae congregatae; | |
| 2102 sed quod in tali congregatione fuerunt productae. Secundum vero | |
| 2103 alios, tripliciter respondetur, ut Augustinus dicit, I super Gen. | |
| 2104 ad Litt. Uno modo, ut aquae in maiorem altitudinem sint elevatae in | |
| 2105 loco ubi sunt congregatae. Nam mare esse altius terra experimento | |
| 2106 compertum est in mari rubro, ut Basilius dicit. Secundo, ut dicatur | |
| 2107 quod <i>rarior aqua velut nebula, terras tegebat, quae | |
| 2108 congregatione densata est</i>. Tertio modo, ut dicatur quod | |
| 2109 <i>terra potuit aliquas partes praebere concavas, quibus | |
| 2110 confluentes aquae reciperentur</i>. Inter quas prima videtur | |
| 2111 probabilior.</p> | |
| 2112 <p title="I q. 69 a. 1 ad 3"><a name="31311"><span class= | |
| 2113 "ref">[31311] Iª q. 69 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2114 dicendum quod omnes aquae unum terminum habent, scilicet mare, in | |
| 2115 quod confluunt vel manifestis vel occultis meatibus. Et propter hoc | |
| 2116 dicuntur aquae congregari in unum locum. Vel dicit unum locum, non | |
| 2117 simpliciter, sed per comparationem ad locum terrae siccae; ut sit | |
| 2118 sensus, congregentur aquae in unum locum, idest, seorsum a terra | |
| 2119 sicca. Nam ad designandam pluralitatem locorum aquae, subdit quod | |
| 2120 congregationes aquarum appellavit maria.</p> | |
| 2121 <p title="I q. 69 a. 1 ad 4"><a name="31312"><span class= | |
| 2122 "ref">[31312] Iª q. 69 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2123 dicendum quod iussio Dei naturalem motum corporibus praebet. Unde | |
| 2124 dicitur quod suis naturalibus motibus faciunt verbum eius. Vel | |
| 2125 potest dici quod naturale esset quod aqua undique esset circa | |
| 2126 terram, sicut aer undique est circa aquam et terram; sed propter | |
| 2127 necessitatem finis, ut scilicet animalia et plantae essent super | |
| 2128 terram, oportuit quod aliqua pars terrae esset discooperta aquis. | |
| 2129 Quod quidem aliqui philosophi attribuunt actioni solis, per | |
| 2130 elevationem vaporum desiccantis terram. Sed sacra Scriptura | |
| 2131 attribuit hoc potestati divinae, non solum in Genesi, sed etiam in | |
| 2132 Iob XXXVIII, ubi ex persona domini dicitur, <i>circumdedi mare | |
| 2133 terminis meis; et</i> Ierem. V, <i>me ergo non timebitis, ait | |
| 2134 dominus, qui posui arenam terminum mari?</i></p> | |
| 2135 <p title="I q. 69 a. 1 ad 5"><a name="31313"><span class= | |
| 2136 "ref">[31313] Iª q. 69 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2137 dicendum quod, secundum Augustinum, per terram de qua primo fiebat | |
| 2138 mentio, intelligitur materia prima, nunc autem intelligitur ipsum | |
| 2139 elementum terrae. Vel potest dici, secundum Basilium, quod primo | |
| 2140 nominabatur terra secundum naturam suam, nunc autem nominatur ex | |
| 2141 sua principali proprietate, quae est siccitas. Unde dicitur quod | |
| 2142 vocavit aridam, terram. Vel potest dici, secundum Rabbi Moysen, | |
| 2143 quod ubicumque dicitur vocavit, significatur aequivocatio nominis. | |
| 2144 Unde prius dictum est quod vocavit lucem, diem, propter hoc quod | |
| 2145 etiam dies vocatur spatium vigintiquatuor horarum, secundum quod | |
| 2146 ibidem dicitur, factum est vespere et mane dies unus. Similiter | |
| 2147 dicitur quod firmamentum, idest aerem, vocavit caelum, quia etiam | |
| 2148 caelum dicitur quod est primo creatum. Similiter etiam dicitur hic | |
| 2149 quod aridam, idest illam partem quae est discooperta aquis, vocavit | |
| 2150 terram, prout distinguitur contra mare, quamvis communi nomine | |
| 2151 terra vocetur, sive sit aquis cooperta, sive discooperta. | |
| 2152 Intelligitur autem ubique per hoc quod dicitur vocavit, idest, | |
| 2153 dedit naturam vel proprietatem ut possit sic vocari.</p> | |
| 2154 <br /> | |
| 2155 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2156 <p title="I q. 69 a. 2 arg. 1"><a name="31314"><span class= | |
| 2157 "ref">[31314] Iª q. 69 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 2158 proceditur. Videtur quod plantarum productio inconvenienter tertia | |
| 2159 die facta legatur. Plantae enim habent vitam sicut et animalia. Sed | |
| 2160 productio animalium non ponitur inter opera distinctionis, sed | |
| 2161 pertinet ad opus ornatus. Ergo nec productio plantarum commemorari | |
| 2162 debuit in tertia die, quae pertinet ad opus distinctionis.</p> | |
| 2163 <p title="I q. 69 a. 2 arg. 2"><a name="31315"><span class= | |
| 2164 "ref">[31315] Iª q. 69 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, illud | |
| 2165 quod pertinet ad maledictionem terrae, non debuit commemorari cum | |
| 2166 formatione terrae. Sed productio quarundam plantarum pertinet ad | |
| 2167 maledictionem terrae; secundum illud Gen. III, <i>maledicta terra | |
| 2168 in opere tuo, spinas et tribulos germinabit tibi</i>. Ergo | |
| 2169 productio plantarum universaliter non debuit commemorari in tertia | |
| 2170 die, quae pertinet ad formationem terrae.</p> | |
| 2171 <p title="I q. 69 a. 2 arg. 3"><a name="31316"><span class= | |
| 2172 "ref">[31316] Iª q. 69 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 2173 plantae adhaerent terrae, ita etiam lapides et metalla; et tamen | |
| 2174 non fit mentio de eis in terrae formatione. Ergo nec plantae fieri | |
| 2175 debuerunt tertia die.</p> | |
| 2176 <p title="I q. 69 a. 2 s. c."><a name="31317"><span class= | |
| 2177 "ref">[31317] Iª q. 69 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2178 quod dicitur Gen. I, <i>protulit terra herbam virentem</i>; et | |
| 2179 postea sequitur, <i>factum est vespere et mane dies | |
| 2180 tertius</i>.</p> | |
| 2181 <p title="I q. 69 a. 2 co."><a name="31318"><span class= | |
| 2182 "ref">[31318] Iª q. 69 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2183 quod, sicut supra dictum est, in tertia die informitas terrae | |
| 2184 removetur. Duplex autem informitas circa terram describebatur, una, | |
| 2185 quod erat invisibilis vel inanis, quia erat aquis cooperta; alia, | |
| 2186 quod erat incomposita sive vacua, idest non habens debitum decorem, | |
| 2187 qui acquiritur terrae ex plantis eam quodammodo vestientibus. Et | |
| 2188 ideo utraque informitas in hac tertia die removetur, prima quidem, | |
| 2189 per hoc quod aquae congregatae sunt in unum locum, et apparuit | |
| 2190 arida; secunda vero, per hoc quod protulit terra herbam virentem. | |
| 2191 Sed tamen circa productionem plantarum, aliter opinatur Augustinus | |
| 2192 ab aliis. Alii enim expositores dicunt quod plantae productae sunt | |
| 2193 actu in suis speciebus in hac tertia die, secundum quod superficies | |
| 2194 litterae sonat. Augustinus autem, V Sup. Gen. ad Litt., dicit quod | |
| 2195 <i>causaliter tunc dictum est produxisse terram herbam et lignum, | |
| 2196 idest producendi accepisse virtutem</i>. Et hoc quidem confirmat | |
| 2197 auctoritate Scripturae. Dicitur enim Gen. II, <i>istae sunt | |
| 2198 generationes caeli et terrae, quando creata sunt, in die quo Deus | |
| 2199 fecit caelum et terram, et omne virgultum agri, antequam oriretur | |
| 2200 in terra, omnemque herbam regionis, priusquam germinaret</i>. Ante | |
| 2201 ergo quam orirentur super terram, factae sunt causaliter in terra. | |
| 2202 Confirmat autem hoc etiam ratione. Quia in illis primis diebus | |
| 2203 condidit Deus creaturam originaliter vel causaliter, a quo opere | |
| 2204 postmodum requievit, qui tamen postmodum, secundum administrationem | |
| 2205 rerum conditarum per opus propagationis, usque modo operatur. | |
| 2206 Producere autem plantas ex terra, ad opus propagationis pertinet. | |
| 2207 Non ergo in tertia die productae sunt plantae in actu, sed | |
| 2208 causaliter tantum. Quamvis, secundum alios, dici possit quod prima | |
| 2209 institutio specierum ad opera sex dierum pertinet, sed quod ex | |
| 2210 speciebus primo institutis generatio similium in specie procedat, | |
| 2211 hoc iam pertinet ad rerum administrationem. Et hoc est quod | |
| 2212 Scriptura dicit, antequam oriretur super terram, vel antequam | |
| 2213 germinaret; idest, antequam ex similibus similia producerentur, | |
| 2214 sicut nunc naturaliter fieri videmus secundum viam seminationis. | |
| 2215 Unde signanter Scriptura dicit, germinet terra herbam virentem et | |
| 2216 facientem semen, quia scilicet sunt productae perfectae species | |
| 2217 plantarum, ex quibus semina aliarum orirentur. Nec refert ubicumque | |
| 2218 habeant vim seminativam, utrum scilicet in radice, vel in stipite, | |
| 2219 vel in fructu.</p> | |
| 2220 <p title="I q. 69 a. 2 ad 1"><a name="31319"><span class= | |
| 2221 "ref">[31319] Iª q. 69 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2222 dicendum quod vita in plantis est occulta, quia carent motu locali | |
| 2223 et sensu, quibus animatum ab inanimato maxime distinguitur. Et | |
| 2224 ideo, quia immobiliter terrae inhaerent, earum productio ponitur | |
| 2225 quasi quaedam terrae formatio.</p> | |
| 2226 <p title="I q. 69 a. 2 ad 2"><a name="31320"><span class= | |
| 2227 "ref">[31320] Iª q. 69 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2228 dicendum quod etiam ante illam maledictionem, spinae et tribuli | |
| 2229 producti erant vel virtute vel actu. Sed non erant producti homini | |
| 2230 in poenam; ut scilicet terra quam propter cibum coleret, | |
| 2231 infructuosa quaedam et noxia germinaret. Unde dictum est, | |
| 2232 <i>germinabit tibi</i>.</p> | |
| 2233 <p title="I q. 69 a. 2 ad 3"><a name="31321"><span class= | |
| 2234 "ref">[31321] Iª q. 69 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2235 dicendum quod Moyses ea tantum proposuit quae in manifesto | |
| 2236 apparent, sicut iam dictum est. Corpora autem mineralia habent | |
| 2237 generationem occultam in visceribus terrae. Et iterum, non habent | |
| 2238 manifestam distinctionem a terra, sed quaedam terrae species | |
| 2239 videntur. Et ideo de eis mentionem non fecit.</p> | |
| 2240 <br /> | |
| 2241 <div class="D">Quaestio 70</div> | |
| 2242 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2243 <p title="I q. 70 pr."><a name="31322"><span class="ref">[31322] | |
| 2244 Iª q. 70 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 2245 opere ornatus. Et primo, de singulis diebus secundum se; secundo, | |
| 2246 de omnibus sex diebus in communi. Circa primum ergo, considerandum | |
| 2247 est primo de opere quartae diei, secundo, de opere quintae; tertio, | |
| 2248 de opere sextae; quarto, de iis quae pertinent ad septimum diem. | |
| 2249 Circa primum quaeruntur tria. Primo, de productione luminarium. | |
| 2250 Secundo, de fine productionis eorum. Tertio, utrum sint | |
| 2251 animata.</p> | |
| 2252 <br /> | |
| 2253 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2254 <p title="I q. 70 a. 1 arg. 1"><a name="31323"><span class= | |
| 2255 "ref">[31323] Iª q. 70 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 2256 proceditur. Videtur quod luminaria non debuerint produci quarta | |
| 2257 die. Luminaria enim sunt corpora incorruptibilia naturaliter. Ergo | |
| 2258 eorum materia non potest esse absque formis eorum. Sed eorum | |
| 2259 materia producta est in opere creationis, ante omnem diem. Ergo et | |
| 2260 eorum formae. Non ergo sunt facta quarta die.</p> | |
| 2261 <p title="I q. 70 a. 1 arg. 2"><a name="31324"><span class= | |
| 2262 "ref">[31324] Iª q. 70 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2263 luminaria sunt quasi vasa luminis. Sed lux est facta prima die. | |
| 2264 Ergo luminaria fieri debuerunt prima die, et non quarta.</p> | |
| 2265 <p title="I q. 70 a. 1 arg. 3"><a name="31325"><span class= | |
| 2266 "ref">[31325] Iª q. 70 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 2267 plantae fixae sunt in terra, ita luminaria fixa sunt in firmamento, | |
| 2268 unde Scriptura dicit quod posuit ea in firmamento. Sed productio | |
| 2269 plantarum simul describitur cum formatione terrae, cui inhaerent. | |
| 2270 Ergo et productio luminarium simul debuit poni, secunda die, cum | |
| 2271 productione firmamenti.</p> | |
| 2272 <p title="I q. 70 a. 1 arg. 4"><a name="31326"><span class= | |
| 2273 "ref">[31326] Iª q. 70 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, sol | |
| 2274 et luna et alia luminaria sunt causae plantarum. Sed naturali | |
| 2275 ordine causa praecedit effectum. Ergo luminaria non debuerunt fieri | |
| 2276 quarta die, sed tertia vel ante.</p> | |
| 2277 <p title="I q. 70 a. 1 arg. 5"><a name="31327"><span class= | |
| 2278 "ref">[31327] Iª q. 70 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 2279 multae stellae, secundum astrologos, sunt luna maiores. Non ergo | |
| 2280 tantum sol et luna debuerunt poni duo magna luminaria.</p> | |
| 2281 <p title="I q. 70 a. 1 s. c."><a name="31328"><span class= | |
| 2282 "ref">[31328] Iª q. 70 a. 1 s. c.</span></a> Sed in contrarium | |
| 2283 sufficit auctoritas Scripturae.</p> | |
| 2284 <p title="I q. 70 a. 1 co."><a name="31329"><span class= | |
| 2285 "ref">[31329] Iª q. 70 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2286 quod in recapitulatione divinorum operum, Scriptura sic dicit, | |
| 2287 <i>igitur perfecti sunt caeli et terra, et omnis ornatus eorum</i>. | |
| 2288 In quibus verbis triplex opus intelligi potest, scilicet opus | |
| 2289 creationis, per quod caelum et terra producta leguntur, sed | |
| 2290 informia. Et opus distinctionis, per quod caelum et terra sunt | |
| 2291 perfecta, sive per formas substantiales attributas materiae omnino | |
| 2292 informi, ut Augustinus vult; sive quantum ad convenientem decorem | |
| 2293 et ordinem, ut alii sancti dicunt. Et his duobus operibus additur | |
| 2294 ornatus. Et differt ornatus a perfectione. Nam perfectio caeli et | |
| 2295 terrae ad ea pertinere videtur quae caelo et terrae sunt | |
| 2296 intrinseca, ornatus vero ad ea quae sunt a caelo et terra | |
| 2297 distincta. Sicut homo perficitur per proprias partes et formas, | |
| 2298 ornatur autem per vestimenta, vel aliquid huiusmodi. Distinctio | |
| 2299 autem aliquorum maxime manifestatur per motum localem, quo ab | |
| 2300 invicem separantur. Et ideo ad opus ornatus pertinet productio | |
| 2301 illarum rerum quae habent motum in caelo et in terra. Sicut autem | |
| 2302 supra dictum est, de tribus fit mentio in creatione, scilicet de | |
| 2303 caelo et aqua et terra. Et haec tria etiam formantur per opus | |
| 2304 distinctionis tribus diebus, primo die, caelum; secundo die | |
| 2305 distinguuntur aquae; tertio die fit distinctio in terra, maris et | |
| 2306 aridae. Et similiter in opere ornatus, primo die, qui est quartus, | |
| 2307 producuntur luminaria, quae moventur in caelo, ad ornatum ipsius. | |
| 2308 Secundo die, qui est quintus, aves et pisces, ad ornatum medii | |
| 2309 elementi, quia habent motum in aere et aqua, quae pro uno | |
| 2310 accipiuntur. Tertio die, qui est sextus, producuntur animalia quae | |
| 2311 habent motum in terra, ad ornatum ipsius. Sed sciendum est quod in | |
| 2312 productione luminarium non discordat Augustinus ab aliis sanctis. | |
| 2313 Dicit enim luminaria esse facta in actu, non in virtute tantum, non | |
| 2314 enim habet firmamentum virtutem productivam luminarium, sicut habet | |
| 2315 terra virtutem productivam plantarum. Unde Scriptura non dicit, | |
| 2316 producat firmamentum luminaria; sicut dicit, germinet terra herbam | |
| 2317 virentem.</p> | |
| 2318 <p title="I q. 70 a. 1 ad 1"><a name="31330"><span class= | |
| 2319 "ref">[31330] Iª q. 70 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2320 dicendum quod, secundum Augustinum, nulla difficultas ex hoc | |
| 2321 oritur. Non enim ponit successionem temporis in istis operibus, et | |
| 2322 ideo non oportet dicere quod materia luminarium fuerit sub alia | |
| 2323 forma. Secundum etiam eos qui ponunt caelestia corpora ex natura | |
| 2324 quatuor elementorum, nulla difficultas accidit, quia potest dici | |
| 2325 quod sunt formata ex praeiacenti materia, sicut animalia et | |
| 2326 plantae. Sed secundum eos qui ponunt corpora caelestia esse | |
| 2327 alterius naturae ab elementis et incorruptibilia per naturam, | |
| 2328 oportet dicere quod substantia luminarium a principio fuit creata; | |
| 2329 sed prius erat informis, et nunc formatur; non quidem forma | |
| 2330 substantiali, sed per collationem determinatae virtutis. Ideo tamen | |
| 2331 non fit mentio a principio de eis, sed solum quarta die, ut | |
| 2332 Chrysostomus dicit, ut per hoc removeat populum ab idololatria, | |
| 2333 ostendens luminaria non esse deos, ex quo nec a principio | |
| 2334 fuerunt.</p> | |
| 2335 <p title="I q. 70 a. 1 ad 2"><a name="31331"><span class= | |
| 2336 "ref">[31331] Iª q. 70 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2337 dicendum quod, secundum Augustinum, nulla sequitur difficultas, | |
| 2338 quia lux de qua prima die facta est mentio, fuit lux spiritualis; | |
| 2339 nunc autem fit lux corporalis. Si autem lux primo die facta | |
| 2340 intelligitur lux corporalis, oportet dicere quod lux primo die fuit | |
| 2341 producta secundum communem lucis naturam, quarto autem die | |
| 2342 attributa est luminaribus determinata virtus ad determinatos | |
| 2343 effectus; secundum quod videmus alios effectus habere radium solis, | |
| 2344 et alios radium lunae, et sic de aliis. Et propter hanc | |
| 2345 determinationem virtutis, dicit Dionysius, IV cap. de Div. Nom., | |
| 2346 quod lumen solis, quod primo erat informe, quarto die formatum | |
| 2347 est.</p> | |
| 2348 <p title="I q. 70 a. 1 ad 3"><a name="31332"><span class= | |
| 2349 "ref">[31332] Iª q. 70 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2350 dicendum quod, secundum Ptolomaeum, luminaria non sunt fixa in | |
| 2351 sphaeris, sed habent motum seorsum a motu sphaerarum. Unde | |
| 2352 Chrysostomus dicit quod non ideo dicitur quod posuit ea in | |
| 2353 firmamento, quia ibi sint fixa; sed quia iusserit ut ibi essent; | |
| 2354 sicut posuit hominem in Paradiso, ut ibi esset. Sed secundum | |
| 2355 opinionem Aristotelis, stellae fixae sunt in orbibus, et non | |
| 2356 moventur nisi motu orbium, secundum rei veritatem. Tamen motus | |
| 2357 luminarium sensu percipitur, non autem motus sphaerarum. Moyses | |
| 2358 autem, rudi populo condescendens, secutus est quae sensibiliter | |
| 2359 apparent, ut dictum est. Si autem sit aliud firmamentum quod factum | |
| 2360 est secunda die, ab eo in quo posita sunt sidera, secundum | |
| 2361 distinctionem naturae, licet sensus non discernat, quem Moyses | |
| 2362 sequitur, ut dictum est; cessat obiectio. Nam firmamentum factum | |
| 2363 est secunda die, quantum ad inferiorem partem. In firmamento autem | |
| 2364 posita sunt sidera quarta die, quantum ad superiorem partem; ut | |
| 2365 totum pro uno accipiatur, secundum quod sensui apparet.</p> | |
| 2366 <p title="I q. 70 a. 1 ad 4"><a name="31333"><span class= | |
| 2367 "ref">[31333] Iª q. 70 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2368 dicendum quod, sicut dicit Basilius, praemittitur productio | |
| 2369 plantarum luminaribus, ad excludendam idololatriam. Qui enim | |
| 2370 credunt luminaria esse deos, dicunt quod primordialem originem | |
| 2371 habent plantae a luminaribus. Quamvis, ut Chrysostomus dicit, sicut | |
| 2372 agricola cooperatur ad productionem plantarum, ita etiam et | |
| 2373 luminaria per suos motus.</p> | |
| 2374 <p title="I q. 70 a. 1 ad 5"><a name="31334"><span class= | |
| 2375 "ref">[31334] Iª q. 70 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2376 dicendum quod, sicut Chrysostomus dicit, dicuntur duo luminaria | |
| 2377 magna non tam quantitate, quam efficacia et virtute. Quia etsi | |
| 2378 aliae stellae sint maiores quantitate quam luna, tamen effectus | |
| 2379 lunae magis sentitur in istis inferioribus. Et etiam secundum | |
| 2380 sensum maior apparet.</p> | |
| 2381 <br /> | |
| 2382 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2383 <p title="I q. 70 a. 2 arg. 1"><a name="31335"><span class= | |
| 2384 "ref">[31335] Iª q. 70 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 2385 proceditur. Videtur quod inconvenienter causa productionis | |
| 2386 luminarium describatur. Dicitur enim Ierem. X, <i>a signis caeli | |
| 2387 nolite metuere, quae gentes timent</i>. Non ergo luminaria in signa | |
| 2388 facta sunt.</p> | |
| 2389 <p title="I q. 70 a. 2 arg. 2"><a name="31336"><span class= | |
| 2390 "ref">[31336] Iª q. 70 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2391 signum contra causam dividitur. Sed luminaria sunt causa eorum quae | |
| 2392 hic aguntur. Ergo non sunt signa.</p> | |
| 2393 <p title="I q. 70 a. 2 arg. 3"><a name="31337"><span class= | |
| 2394 "ref">[31337] Iª q. 70 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2395 distinctio temporum et dierum incoepit a primo die. Non ergo facta | |
| 2396 sunt luminaria in tempora et dies et annos, idest in horum | |
| 2397 distinctionem.</p> | |
| 2398 <p title="I q. 70 a. 2 arg. 4"><a name="31338"><span class= | |
| 2399 "ref">[31338] Iª q. 70 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, nihil | |
| 2400 fit propter vilius se, quia finis est melior iis quae sunt ad | |
| 2401 finem. Sed luminaria sunt meliora quam terra. Non ergo facta sunt | |
| 2402 ut illuminent terram.</p> | |
| 2403 <p title="I q. 70 a. 2 arg. 5"><a name="31339"><span class= | |
| 2404 "ref">[31339] Iª q. 70 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, luna | |
| 2405 non praeest nocti quando est prima. Probabile autem est quod luna | |
| 2406 facta fuerit prima, sic enim homines incipiunt computare. Ergo luna | |
| 2407 non est facta ut praesit nocti.</p> | |
| 2408 <p title="I q. 70 a. 2 s. c."><a name="31340"><span class= | |
| 2409 "ref">[31340] Iª q. 70 a. 2 s. c.</span></a> In contrarium | |
| 2410 sufficit auctoritas Scripturae.</p> | |
| 2411 <p title="I q. 70 a. 2 co."><a name="31341"><span class= | |
| 2412 "ref">[31341] Iª q. 70 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2413 quod, sicut dictum est supra, creatura aliqua corporalis potest | |
| 2414 dici esse facta vel propter actum proprium, vel propter aliam | |
| 2415 creaturam, vel propter totum universum, vel propter gloriam Dei. | |
| 2416 Sed Moyses, ut populum ab idololatria revocaret, illam solam causam | |
| 2417 tetigit, secundum quod sunt facta ad utilitatem hominum. Unde | |
| 2418 dicitur Deut. IV, <i>ne forte, elevatis oculis ad caelum, videas | |
| 2419 solem et lunam et omnia astra caeli, et errore deceptus adores ea | |
| 2420 et colas, quae creavit dominus Deus in ministerium cunctis | |
| 2421 gentibus</i>. Hoc autem ministerium explicat in principio Genesis | |
| 2422 per tria. Primo enim provenit utilitas hominibus ex luminaribus | |
| 2423 quantum ad visum, qui est directivus in operibus, et maxime utilis | |
| 2424 ad cognoscendas res. Et quantum ad hoc, dicit, <i>ut luceant in | |
| 2425 firmamento, et illuminent terram</i>. Secundo, quantum ad | |
| 2426 vicissitudines temporum, quibus et fastidium tollitur et valetudo | |
| 2427 conservatur, et necessaria victui oriuntur quae non essent, si | |
| 2428 semper esset aut aestas aut hiems. Et quantum ad hoc, dicit, <i>ut | |
| 2429 sint in tempora et dies et annos</i>. Tertio, quantum ad | |
| 2430 opportunitatem negotiorum et operum, inquantum ex luminaribus caeli | |
| 2431 accipitur significatio pluviosi temporis vel sereni quae sunt apta | |
| 2432 diversis negotiis. Et quantum ad hoc dicit, <i>ut sint in | |
| 2433 signa</i>.</p> | |
| 2434 <p title="I q. 70 a. 2 ad 1"><a name="31342"><span class= | |
| 2435 "ref">[31342] Iª q. 70 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2436 dicendum quod luminaria sunt in signa corporalium transmutationum, | |
| 2437 non autem eorum quae dependent ex libero arbitrio.</p> | |
| 2438 <p title="I q. 70 a. 2 ad 2"><a name="31343"><span class= | |
| 2439 "ref">[31343] Iª q. 70 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2440 dicendum quod per causam sensibilem quandoque ducimur in | |
| 2441 cognitionem effectus occulti, sicut et e converso. Unde nihil | |
| 2442 prohibet causam sensibilem esse signum. Ideo tamen potius dicit | |
| 2443 signa quam causas, ut occasionem idololatriae tolleret.</p> | |
| 2444 <p title="I q. 70 a. 2 ad 3"><a name="31344"><span class= | |
| 2445 "ref">[31344] Iª q. 70 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2446 dicendum quod in prima die facta est communis distinctio temporis | |
| 2447 per diem et noctem, secundum motum diurnum, qui est communis totius | |
| 2448 caeli; qui potest intelligi incoepisse primo die. Sed speciales | |
| 2449 distinctiones dierum et temporum, secundum quod dies est calidior | |
| 2450 die, et tempus tempore, et annus anno, fiunt secundum speciales | |
| 2451 motus stellarum; qui possunt intelligi quarto die incoepisse.</p> | |
| 2452 <p title="I q. 70 a. 2 ad 4"><a name="31345"><span class= | |
| 2453 "ref">[31345] Iª q. 70 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2454 dicendum quod in illuminatione terrae intelligitur utilitas | |
| 2455 hominis, qui secundum animam praefertur corporibus luminarium. | |
| 2456 Nihil tamen prohibet dici quod dignior creatura facta est propter | |
| 2457 inferiorem, non secundum quod in se consideratur sed secundum quod | |
| 2458 ordinatur ad integritatem universi.</p> | |
| 2459 <p title="I q. 70 a. 2 ad 5"><a name="31346"><span class= | |
| 2460 "ref">[31346] Iª q. 70 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2461 dicendum quod luna, quando est perfecta, oritur vespere et occidit | |
| 2462 mane, et sic praeest nocti. Et satis probabile est quod luna fuerit | |
| 2463 facta plena; sicut et herbae factae sunt in sua perfectione, | |
| 2464 facientes semen, et similiter animalia et homo. Licet enim naturali | |
| 2465 processu ab imperfecto ad perfectum deveniatur, simpliciter tamen | |
| 2466 perfectum prius est imperfecto. Augustinus tamen hoc non asserit, | |
| 2467 quia dicit non esse inconveniens quod Deus imperfecta fecerit, quae | |
| 2468 postmodum ipse perfecit.</p> | |
| 2469 <br /> | |
| 2470 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2471 <p title="I q. 70 a. 3 arg. 1"><a name="31347"><span class= | |
| 2472 "ref">[31347] Iª q. 70 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 2473 proceditur. Videtur quod luminaria caeli sint animata. Superius | |
| 2474 enim corpus nobilioribus ornamentis ornari debet. Sed ea quae | |
| 2475 pertinent ad ornatum inferiorum corporum, sunt animata; scilicet | |
| 2476 pisces, aves et terrestria animalia. Ergo et luminaria, quae | |
| 2477 pertinent ad ornatum caeli.</p> | |
| 2478 <p title="I q. 70 a. 3 arg. 2"><a name="31348"><span class= | |
| 2479 "ref">[31348] Iª q. 70 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2480 nobilioris corporis nobilior est forma. Sed sol et luna et alia | |
| 2481 luminaria sunt nobiliora quam corpora plantarum et animalium. Ergo | |
| 2482 habent nobiliorem formam. Nobilissima autem forma est anima, quae | |
| 2483 est principium vitae, quia, ut Augustinus dicit in libro de vera | |
| 2484 Relig., <i>quaelibet substantia vivens naturae ordine praefertur | |
| 2485 substantiae non viventi</i>. Ergo luminaria caeli sunt animata.</p> | |
| 2486 <p title="I q. 70 a. 3 arg. 3"><a name="31349"><span class= | |
| 2487 "ref">[31349] Iª q. 70 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, causa | |
| 2488 nobilior est effectu. Sed sol et luna et alia luminaria sunt causa | |
| 2489 vitae, ut patet maxime in animalibus ex putrefactione generatis, | |
| 2490 quae virtute solis et stellarum vitam consequuntur. Ergo multo | |
| 2491 magis corpora caelestia vivunt et sunt animata.</p> | |
| 2492 <p title="I q. 70 a. 3 arg. 4"><a name="31350"><span class= | |
| 2493 "ref">[31350] Iª q. 70 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, motus | |
| 2494 caeli et caelestium corporum sunt naturales, ut patet in I de | |
| 2495 caelo. Motus autem naturalis est a principio intrinseco. Cum igitur | |
| 2496 principium motus caelestium corporum sit aliqua substantia | |
| 2497 apprehensiva, quae movetur sicut desiderans a desiderato, ut | |
| 2498 dicitur in XII Metaphys.; videtur quod principium apprehendens sit | |
| 2499 principium intrinsecum corporibus caelestibus. Ergo sunt | |
| 2500 animata.</p> | |
| 2501 <p title="I q. 70 a. 3 arg. 5"><a name="31351"><span class= | |
| 2502 "ref">[31351] Iª q. 70 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 2503 primum mobile est caelum. In genere autem mobilium, primum est | |
| 2504 movens seipsum, ut probatur in VIII Physic., quia quod est per se, | |
| 2505 prius est eo quod est per aliud. Sola autem animata movent seipsa, | |
| 2506 ut in eodem libro ostenditur. Ergo corpora caelestia sunt | |
| 2507 animata.</p> | |
| 2508 <p title="I q. 70 a. 3 s. c."><a name="31352"><span class= | |
| 2509 "ref">[31352] Iª q. 70 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2510 quod Damascenus dicit in libro II, <i>nullus animatos caelos vel | |
| 2511 luminaria aestimet; inanimati enim sunt et insensibiles</i>.</p> | |
| 2512 <p title="I q. 70 a. 3 co."><a name="31353"><span class= | |
| 2513 "ref">[31353] Iª q. 70 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2514 quod circa istam quaestionem apud philosophos fuit diversa opinio. | |
| 2515 Anaxagoras enim, ut Augustinus refert Lib. XVIII de Civ. Dei, | |
| 2516 <i>factus est reus apud Athenienses, quia dixit solem esse lapidem | |
| 2517 ardentem, negans utique ipsum esse Deum</i>, vel aliquid animatum. | |
| 2518 Platonici vero posuerunt corpora caelestia animata. Similiter etiam | |
| 2519 apud doctores fidei, fuit circa hoc diversa opinio. Origenes enim | |
| 2520 posuit corpora caelestia animata. Hieronymus etiam idem sentire | |
| 2521 videtur, exponens illud Eccle. I, <i>lustrans universa, per | |
| 2522 circuitum pergit spiritus</i>. Basilius vero et Damascenus asserunt | |
| 2523 corpora caelestia non esse animata. Augustinus vero sub dubio | |
| 2524 dereliquit, in neutram partem declinans, ut patet in II supra Gen. | |
| 2525 ad Litt.; et in Enchirid., ubi etiam dicit quod, si sunt animata | |
| 2526 caelestia corpora, pertinent ad societatem Angelorum eorum animae. | |
| 2527 In hac autem opinionum diversitate, ut veritas aliquatenus | |
| 2528 innotescat, considerandum est quod unio animae et corporis non est | |
| 2529 propter corpus, sed propter animam, non enim forma est propter | |
| 2530 materiam, sed e converso. Natura autem et virtus animae | |
| 2531 deprehenditur ex eius operatione, quae etiam quodammodo est finis | |
| 2532 eius. Invenitur autem corpus necessarium ad aliquam operationem | |
| 2533 animae, quae mediante corpore exercetur; sicut patet in operibus | |
| 2534 animae sensitivae et nutritivae. Unde necesse est tales animas | |
| 2535 unitas esse corporibus propter suas operationes. Est autem aliqua | |
| 2536 operatio animae, quae non exercetur corpore mediante, sed tamen ex | |
| 2537 corpore aliquod adminiculum tali operationi exhibetur; sicut per | |
| 2538 corpus exhibentur animae humanae phantasmata, quibus indiget ad | |
| 2539 intelligendum. Unde etiam talem animam necesse est corpori uniri | |
| 2540 propter suam operationem, licet contingat ipsam separari. | |
| 2541 Manifestum est autem quod anima caelestis corporis non potest | |
| 2542 habere operationes nutritivae animae, quae sunt nutrire, augere et | |
| 2543 generare, huiusmodi enim operationes non competunt corpori | |
| 2544 incorruptibili per naturam. Similiter etiam nec operationes animae | |
| 2545 sensitivae corpori caelesti conveniunt, quia omnes sensus fundantur | |
| 2546 super tactum, qui est apprehensivus qualitatum elementarium. Omnia | |
| 2547 etiam organa potentiarum sensitivarum requirunt determinatam | |
| 2548 proportionem secundum commixtionem aliquam elementorum, a quorum | |
| 2549 natura corpora caelestia ponuntur remota. Relinquitur ergo quod de | |
| 2550 operationibus animae nulla potest competere animae caelesti nisi | |
| 2551 duae, intelligere et movere, nam appetere consequitur sensum et | |
| 2552 intellectum, et cum utroque ordinatur. Intellectualis autem | |
| 2553 operatio, cum non exerceatur per corpus, non indiget corpore nisi | |
| 2554 inquantum ei per sensus ministrantur phantasmata. Operationes autem | |
| 2555 sensitivae animae corporibus caelestibus non conveniunt, ut dictum | |
| 2556 est. Sic igitur propter operationem intellectualem, anima caelesti | |
| 2557 corpori non uniretur. Relinquitur ergo quod propter solam motionem. | |
| 2558 Ad hoc autem quod moveat, non oportet quod uniatur ei ut forma; sed | |
| 2559 per contactum virtutis, sicut motor unitur mobili. Unde | |
| 2560 Aristoteles, libro VIII Physic., postquam ostendit quod primum | |
| 2561 movens seipsum componitur ex duabus partibus, quarum una est movens | |
| 2562 et alia mota; assignans quomodo hae duae partes uniantur, dicit | |
| 2563 quod per contactum vel duorum ad invicem, si utrumque sit corpus, | |
| 2564 vel unius ad alterum et non e converso, si unum sit corpus et aliud | |
| 2565 non corpus. Platonici etiam animas corporibus uniri non ponebant | |
| 2566 nisi per contactum virtutis, sicut motor mobili. Et sic per hoc | |
| 2567 quod Plato ponit corpora caelestia animata, nihil aliud datur | |
| 2568 intelligi, quam quod substantiae spirituales uniuntur corporibus | |
| 2569 caelestibus ut motores mobilibus. Quod autem corpora caelestia | |
| 2570 moveantur ab aliqua substantia apprehendente, et non solum a | |
| 2571 natura, sicut gravia et levia, patet ex hoc, quod natura non movet | |
| 2572 nisi ad unum, quo habito quiescit, quod in motu corporum caelestium | |
| 2573 non apparet. Unde relinquitur quod moventur ab aliqua substantia | |
| 2574 apprehendente Augustinus etiam dicit, III de Trin., corpora omnia | |
| 2575 administrari a Deo per spiritum vitae. Sic igitur patet quod | |
| 2576 corpora caelestia non sunt animata eo modo quo plantae et animalia, | |
| 2577 sed aequivoce. Unde inter ponentes ea esse animata, et ponentes ea | |
| 2578 inanimata, parva vel nulla differentia invenitur in re, sed in voce | |
| 2579 tantum.</p> | |
| 2580 <p title="I q. 70 a. 3 ad 1"><a name="31354"><span class= | |
| 2581 "ref">[31354] Iª q. 70 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2582 dicendum quod ad ornatum pertinent aliqua secundum proprium motum. | |
| 2583 Et quantum ad hoc, luminaria caeli conveniunt cum aliis quae ad | |
| 2584 ornatum pertinent, quia moventur a substantia vivente.</p> | |
| 2585 <p title="I q. 70 a. 3 ad 2"><a name="31355"><span class= | |
| 2586 "ref">[31355] Iª q. 70 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2587 dicendum quod nihil prohibet aliquid esse nobilius simpliciter, | |
| 2588 quod tamen non est nobilius quantum ad aliquid. Forma ergo | |
| 2589 caelestis corporis, etsi non sit simpliciter nobilior anima | |
| 2590 animalis, est tamen nobilior quantum ad rationem formae, perficit | |
| 2591 enim totaliter suam materiam, ut non sit in potentia ad aliam | |
| 2592 formam; quod anima non facit. Quantum etiam ad motum, moventur | |
| 2593 corpora caelestia a nobilioribus motoribus.</p> | |
| 2594 <p title="I q. 70 a. 3 ad 3"><a name="31356"><span class= | |
| 2595 "ref">[31356] Iª q. 70 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2596 dicendum quod corpus caeleste, cum sit movens motum, habet rationem | |
| 2597 instrumenti, quod agit in virtute principalis agentis. Et ideo ex | |
| 2598 virtute sui motoris, qui est substantia vivens, potest causare | |
| 2599 vitam.</p> | |
| 2600 <p title="I q. 70 a. 3 ad 4"><a name="31357"><span class= | |
| 2601 "ref">[31357] Iª q. 70 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2602 dicendum quod motus corporis caelestis est naturalis, non propter | |
| 2603 principium activum, sed propter principium passivum, quia scilicet | |
| 2604 habet in sua natura aptitudinem ut tali motu ab intellectu | |
| 2605 moveatur.</p> | |
| 2606 <p title="I q. 70 a. 3 ad 5"><a name="31358"><span class= | |
| 2607 "ref">[31358] Iª q. 70 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2608 dicendum quod caelum dicitur movere seipsum, inquantum componitur | |
| 2609 ex motore et mobili, non sicut ex forma et materia, sed secundum | |
| 2610 contactum virtutis, ut dictum est. Et hoc etiam modo potest dici | |
| 2611 quod eius motor est principium intrinsecum, ut sic etiam motus | |
| 2612 caeli possit dici naturalis ex parte principii activi; sicut motus | |
| 2613 voluntarius dicitur esse naturalis animali inquantum est animal, ut | |
| 2614 dicitur in VIII Physic.</p> | |
| 2615 <br /> | |
| 2616 <div class="D">Quaestio 71</div> | |
| 2617 <p title="I q. 71 arg. 1"><a name="31359"><span class="ref">[31359] | |
| 2618 Iª q. 71 arg. 1</span></a> Deinde considerandum est de opere | |
| 2619 quintae diei. Et videtur quod inconvenienter hoc opus describatur. | |
| 2620 Illud enim aquae producunt, ad cuius productionem sufficit virtus | |
| 2621 aquae. Sed virtus aquae non sufficit ad productionem omnium piscium | |
| 2622 et avium, cum videamus plura eorum generari ex semine. Non ergo | |
| 2623 convenienter dicitur, <i>producant aquae reptile animae viventis, | |
| 2624 et volatile super terram</i>.</p> | |
| 2625 <p title="I q. 71 arg. 2"><a name="31360"><span class="ref">[31360] | |
| 2626 Iª q. 71 arg. 2</span></a> Praeterea, pisces et aves non | |
| 2627 tantum producuntur ex aqua, sed in eorum compositione videtur magis | |
| 2628 terra dominari quam aqua, quia corpora eorum naturaliter moventur | |
| 2629 ad terram; unde et in terra quiescunt. Non ergo convenienter | |
| 2630 dicitur pisces et aves ex aqua produci.</p> | |
| 2631 <p title="I q. 71 arg. 3"><a name="31361"><span class="ref">[31361] | |
| 2632 Iª q. 71 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut pisces habent | |
| 2633 motum in aquis, ita et aves in aere. Si ergo pisces ex aquis | |
| 2634 producuntur, aves non deberent produci ex aquis, sed ex aere.</p> | |
| 2635 <p title="I q. 71 arg. 4"><a name="31362"><span class="ref">[31362] | |
| 2636 Iª q. 71 arg. 4</span></a> Praeterea, non omnes pisces reptant | |
| 2637 in aquis, cum quidem habeant pedes, quibus gradiuntur in terra, | |
| 2638 sicut vituli marini. Non ergo sufficienter productio piscium | |
| 2639 designatur in hoc quod dicitur, <i>producant aquae reptile animae | |
| 2640 viventis</i>.</p> | |
| 2641 <p title="I q. 71 arg. 5"><a name="31363"><span class="ref">[31363] | |
| 2642 Iª q. 71 arg. 5</span></a> Praeterea, animalia terrestria sunt | |
| 2643 perfectiora avibus et piscibus. Quod patet ex hoc quod habent | |
| 2644 membra magis distincta, et perfectiorem generationem, generant enim | |
| 2645 animalia, sed pisces et aves generant ova. Perfectiora autem | |
| 2646 praecedunt in ordine naturae. Non ergo quinta die debuerunt fieri | |
| 2647 pisces et aves, ante animalia terrestria.</p> | |
| 2648 <p title="I q. 71 s. c."><a name="31364"><span class="ref">[31364] | |
| 2649 Iª q. 71 s. c.</span></a> In contrarium sufficit auctoritas | |
| 2650 Scripturae.</p> | |
| 2651 <p title="I q. 71 co."><a name="31365"><span class="ref">[31365] | |
| 2652 Iª q. 71 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut supra | |
| 2653 dictum est, opus ornatus per ordinem respondet ordini | |
| 2654 distinctionis. Unde sicut inter tres dies distinctioni deputatos, | |
| 2655 media, quae est secunda, deputatur distinctioni medii corporis, | |
| 2656 scilicet aquae; ita inter tres dies deputatos ad opus ornatus, | |
| 2657 media, idest quinta, deputatur ad ornatum medii corporis, per | |
| 2658 productionem avium et piscium. Unde sicut Moyses in quarta die | |
| 2659 nominat luminaria et lucem, ut designet quod quarta dies respondet | |
| 2660 primae, in qua dixerat lucem factam; ita in hac quinta die facit | |
| 2661 mentionem de aquis et de firmamento caeli, ut designet quod quinta | |
| 2662 dies respondet secundae. Sed sciendum est quod, sicut in | |
| 2663 productione plantarum differt Augustinus ab aliis, ita et in | |
| 2664 productione piscium et avium. Alii enim dicunt pisces et aves | |
| 2665 quinta die esse productos in actu, Augustinus autem dicit, V super | |
| 2666 Gen. ad Litt., quod quinta die aquarum natura produxit pisces et | |
| 2667 aves potentialiter.</p> | |
| 2668 <p title="I q. 71 ad 1"><a name="31366"><span class="ref">[31366] | |
| 2669 Iª q. 71 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod Avicenna | |
| 2670 posuit omnia animalia posse generari ex aliquali elementorum | |
| 2671 commixtione absque semine, etiam per viam naturae. Sed hoc videtur | |
| 2672 inconveniens. Quia natura determinatis mediis procedit ad suos | |
| 2673 effectus, unde illa quae naturaliter generantur ex semine, non | |
| 2674 possunt naturaliter sine semine generari. Et ideo dicendum est | |
| 2675 aliter, quod in naturali generatione animalium, principium activum | |
| 2676 est virtus formativa quae est in semine, in iis quae ex semine | |
| 2677 generantur; loco cuius virtutis, in iis quae ex putrefactione | |
| 2678 generantur, est virtus caelestis corporis. Materiale autem | |
| 2679 principium in utrorumque animalium generatione, est aliquod | |
| 2680 elementum vel elementatum. In prima autem rerum institutione, fuit | |
| 2681 principium activum verbum Dei, quod ex materia elementari produxit | |
| 2682 animalia vel in actu, secundum alios sanctos; vel virtute, secundum | |
| 2683 Augustinum. Non quod aqua aut terra habeat in se virtutem | |
| 2684 producendi omnia animalia, ut Avicenna posuit, sed quia hoc ipsum | |
| 2685 quod ex materia elementari, virtute seminis vel stellarum, possunt | |
| 2686 animalia produci, est ex virtute primitus elementis data.</p> | |
| 2687 <p title="I q. 71 ad 2"><a name="31367"><span class="ref">[31367] | |
| 2688 Iª q. 71 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod corpora | |
| 2689 avium et piscium possunt dupliciter considerari. Uno modo, secundum | |
| 2690 se. Et sic necesse est quod in eis magis terrestre elementum | |
| 2691 dominetur, quia ad hoc quod fiat contemperatio mixtionis in corpore | |
| 2692 animalis necesse est quod quantitative abundet in eo elementum quod | |
| 2693 est minus activum, scilicet terra. Sed si considerentur secundum | |
| 2694 quod sunt nata moveri talibus motibus, sic habent affinitatem | |
| 2695 quandam cum corporibus in quibus moventur. Et sic eorum generatio | |
| 2696 hic describitur.</p> | |
| 2697 <p title="I q. 71 ad 3"><a name="31368"><span class="ref">[31368] | |
| 2698 Iª q. 71 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod aer, quia | |
| 2699 insensibilis est, non per seipsum connumeratur, sed cum aliis, | |
| 2700 partim quidem cum aqua, quantum ad inferiorem partem, quae | |
| 2701 exhalationibus aquae ingrossatur; partim etiam cum caelo, quantum | |
| 2702 ad superiorem partem. Aves autem motum habent in inferiori parte | |
| 2703 aeris, et ideo sub firmamento caeli volare dicuntur, etiam si | |
| 2704 firmamentum pro nebuloso aere accipiatur. Et ideo productio avium | |
| 2705 aquae adscribitur.</p> | |
| 2706 <p title="I q. 71 ad 4"><a name="31369"><span class="ref">[31369] | |
| 2707 Iª q. 71 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod natura de | |
| 2708 uno extremo ad aliud transit per media. Et ideo inter terrestria et | |
| 2709 aquatica animalia sunt quaedam media, quae communicant cum | |
| 2710 utrisque; et computantur cum illis cum quibus magis communicant, | |
| 2711 secundum id quod cum eis communicant; non secundum id quod | |
| 2712 communicant cum alio extremo. Tamen, ut includantur omnia huiusmodi | |
| 2713 quae habent aliquid speciale inter pisces, subiungit, postquam | |
| 2714 dixerat, <i>producant aquae reptile animae viventis, creavit Deus | |
| 2715 cete grandia,</i> et cetera.</p> | |
| 2716 <p title="I q. 71 ad 5"><a name="31370"><span class="ref">[31370] | |
| 2717 Iª q. 71 ad 5</span></a> Ad quintum dicendum quod productio | |
| 2718 horum animalium ordinatur secundum ordinem corporum quae eis | |
| 2719 ornantur, magis quam secundum propriam dignitatem. Et tamen, in via | |
| 2720 generationis, ab imperfectioribus ad perfectiora pervenitur.</p> | |
| 2721 <br /> | |
| 2722 <div class="D">Quaestio 72</div> | |
| 2723 <p title="I q. 72 arg. 1"><a name="31371"><span class="ref">[31371] | |
| 2724 Iª q. 72 arg. 1</span></a> Deinde quaeritur de opere sextae | |
| 2725 diei. Et videtur quod inconvenienter describatur. Sicut enim aves | |
| 2726 et pisces habent viventem animam, ita etiam et animalia terrestria; | |
| 2727 non autem terrestria animalia sunt ipsa anima vivens. Ergo | |
| 2728 inconvenienter dicitur, producat terra animam viventem; sed debuit | |
| 2729 dici, producat terra quadrupedia animae viventis.</p> | |
| 2730 <p title="I q. 72 arg. 2"><a name="31372"><span class="ref">[31372] | |
| 2731 Iª q. 72 arg. 2</span></a> Praeterea, genus non debet dividi | |
| 2732 contra speciem. Sed iumenta et bestiae sub quadrupedibus | |
| 2733 computantur. Inconvenienter ergo quadrupedia connumerantur iumentis | |
| 2734 et bestiis.</p> | |
| 2735 <p title="I q. 72 arg. 3"><a name="31373"><span class="ref">[31373] | |
| 2736 Iª q. 72 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut alia animalia sunt | |
| 2737 in determinato genere et specie, ita et homo. Sed in factione | |
| 2738 hominis non fit mentio de suo genere vel specie. Ergo nec in | |
| 2739 productione aliorum animalium debuit fieri mentio de genere vel | |
| 2740 specie, cum dicitur, in genere suo, vel specie sua.</p> | |
| 2741 <p title="I q. 72 arg. 4"><a name="31374"><span class="ref">[31374] | |
| 2742 Iª q. 72 arg. 4</span></a> Praeterea, animalia terrestria | |
| 2743 magis sunt similia homini, qui a Deo dicitur benedici, quam aves et | |
| 2744 pisces. Cum igitur aves et pisces dicantur benedici, multo fortius | |
| 2745 hoc dici debuit de aliis animalibus.</p> | |
| 2746 <p title="I q. 72 arg. 5"><a name="31375"><span class="ref">[31375] | |
| 2747 Iª q. 72 arg. 5</span></a> Praeterea, quaedam animalia | |
| 2748 generantur ex putrefactione, quae est corruptio quaedam. Corruptio | |
| 2749 autem non convenit primae institutioni rerum. Non ergo animalia | |
| 2750 debuerunt in prima rerum institutione produci.</p> | |
| 2751 <p title="I q. 72 arg. 6"><a name="31376"><span class="ref">[31376] | |
| 2752 Iª q. 72 arg. 6</span></a> Praeterea, quaedam animalia sunt | |
| 2753 venenosa et homini noxia. Nihil autem debuit esse homini nocivum | |
| 2754 ante peccatum. Ergo huiusmodi animalia vel omnino fieri a Deo non | |
| 2755 debuerunt, qui est bonorum auctor, vel non debuerunt fieri ante | |
| 2756 peccatum.</p> | |
| 2757 <p title="I q. 72 s. c."><a name="31377"><span class="ref">[31377] | |
| 2758 Iª q. 72 s. c.</span></a> In contrarium sufficit auctoritas | |
| 2759 Scripturae.</p> | |
| 2760 <p title="I q. 72 co."><a name="31378"><span class="ref">[31378] | |
| 2761 Iª q. 72 co.</span></a> Respondeo dicendum quod, sicut in die | |
| 2762 quinto ornatur medium corpus, et respondet secundae diei ita in | |
| 2763 sexto die ornatur ultimum corpus, scilicet terra, per productionem | |
| 2764 animalium terrestrium, et respondet tertiae diei. Unde utrobique | |
| 2765 fit mentio de terra. Et hic etiam, secundum Augustinum animalia | |
| 2766 terrestria producuntur potentialiter, secundum vero alios sanctos, | |
| 2767 in actu.</p> | |
| 2768 <p title="I q. 72 ad 1"><a name="31379"><span class="ref">[31379] | |
| 2769 Iª q. 72 ad 1</span></a> Ad primum ergo dicendum quod, sicut | |
| 2770 Basilius dicit, diversus gradus vitae qui in diversis viventibus | |
| 2771 invenitur, ex modo loquendi Scripturae colligi potest. Plantae enim | |
| 2772 habent imperfectissimam vitam et occultam. Unde in earum | |
| 2773 productione nulla mentio fit de vita, sed solum de generatione, | |
| 2774 quia secundum hanc solum invenitur actus vitae in eis; nutritiva | |
| 2775 enim et augmentativa generativae deserviunt, ut infra dicetur. | |
| 2776 Inter animalia vero, perfectiora sunt, communiter loquendo, | |
| 2777 terrestria avibus et piscibus, non quod pisces memoria careant, ut | |
| 2778 Basilius dicit, et Augustinus improbat; sed propter distinctionem | |
| 2779 membrorum, et perfectionem generationis (quantum autem ad aliquas | |
| 2780 sagacitates, etiam aliqua animalia imperfecta magis vigent, ut apes | |
| 2781 et formicae). Et ideo pisces vocat, non animam viventem, sed | |
| 2782 reptile animae viventis, sed terrena animalia vocat animam | |
| 2783 viventem, propter perfectionem vitae in eis, ac si pisces sint | |
| 2784 corpora habentia aliquid animae, terrestria vero animalia, propter | |
| 2785 perfectionem vitae, sint quasi animae dominantes corporibus. | |
| 2786 Perfectissimus autem gradus vitae est in homine. Et ideo vitam | |
| 2787 hominis non dicit produci a terra vel aqua, sicut ceterorum | |
| 2788 animalium, sed a Deo.</p> | |
| 2789 <p title="I q. 72 ad 2"><a name="31380"><span class="ref">[31380] | |
| 2790 Iª q. 72 ad 2</span></a> Ad secundum dicendum quod per | |
| 2791 iumenta, vel pecora, intelliguntur animalia domestica, quae homini | |
| 2792 serviunt qualitercumque. Per bestias autem intelliguntur animalia | |
| 2793 saeva, ut ursi et leones. Per reptilia vero, animalia quae vel non | |
| 2794 habent pedes quibus eleventur a terra, ut serpentes; vel habent | |
| 2795 breves, quibus parum elevantur, ut lacertae et tortucae et | |
| 2796 huiusmodi. Sed quia sunt quaedam animalia quae sub nullo horum | |
| 2797 comprehenduntur, ut cervi et capreae, ut etiam ista | |
| 2798 comprehenderentur, addidit quadrupedia. Vel quadrupedia praemisit | |
| 2799 quasi genus, et alia subiunxit quasi species, sunt enim etiam | |
| 2800 quaedam reptilia quadrupedia, ut lacertae et tortucae.</p> | |
| 2801 <p title="I q. 72 ad 3"><a name="31381"><span class="ref">[31381] | |
| 2802 Iª q. 72 ad 3</span></a> Ad tertium dicendum quod in aliis | |
| 2803 animalibus et plantis mentionem fecit de genere et specie, ut | |
| 2804 designaret generationes similium ex similibus. In homine autem non | |
| 2805 fuit necessarium ut hoc diceretur, quia quod praemissum fuit de | |
| 2806 aliis, etiam de homine intelligi potest. Vel quia animalia et | |
| 2807 plantae producuntur secundum genus et speciem suam, quasi longe a | |
| 2808 similitudine divina remota, homo autem dicitur formatus ad imaginem | |
| 2809 et similitudinem Dei.</p> | |
| 2810 <p title="I q. 72 ad 4"><a name="31382"><span class="ref">[31382] | |
| 2811 Iª q. 72 ad 4</span></a> Ad quartum dicendum quod benedictio | |
| 2812 Dei dat virtutem multiplicandi per generationem. Et ideo quod | |
| 2813 positum est in avibus et piscibus, quae primo occurrunt, non fuit | |
| 2814 necessarium repeti in terrenis animalibus, sed intelligitur. In | |
| 2815 hominibus autem iteratur benedictio, quia in eis est quaedam | |
| 2816 specialis multiplicationis ratio, propter complendum numerum | |
| 2817 electorum, <i>et ne quisquam diceret in officio gignendi filios | |
| 2818 ullum esse peccatum. Plantae vero nullum habent propagandae prolis | |
| 2819 affectum, ac sine ullo sensu generant, unde indignae iudicatae sunt | |
| 2820 benedictionis verbis</i>.</p> | |
| 2821 <p title="I q. 72 ad 5"><a name="31383"><span class="ref">[31383] | |
| 2822 Iª q. 72 ad 5</span></a> Ad quintum dicendum quod, cum | |
| 2823 generatio unius sit corruptio alterius, quod ex corruptione | |
| 2824 ignobiliorum generentur nobiliora, non repugnat primae rerum | |
| 2825 institutioni. Unde animalia quae generantur ex corruptione rerum | |
| 2826 inanimatarum vel plantarum, potuerunt tunc generari. Non autem quae | |
| 2827 generantur ex corruptione animalium, tunc potuerunt produci, nisi | |
| 2828 potentialiter tantum.</p> | |
| 2829 <p title="I q. 72 ad 6"><a name="31384"><span class="ref">[31384] | |
| 2830 Iª q. 72 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum quod, sicut | |
| 2831 Augustinus dicit in I super Gen. contra Manichaeos, <i>si in | |
| 2832 alicuius opificis officinam imperitus intraverit, videt ibi multa | |
| 2833 instrumenta quorum causas ignorat, et si multum est insipiens, | |
| 2834 superflua putat. Iam vero si in fornacem incautus ceciderit, aut | |
| 2835 ferramento aliquo acuto se vulneraverit, noxia existimat ibi esse | |
| 2836 multa, quorum usum quia novit artifex, insipientiam eius irridet. | |
| 2837 Sic in hoc mundo quidam audent multa reprehendere, quorum causas | |
| 2838 non vident, multa enim, etsi domui nostrae non sunt necessaria, eis | |
| 2839 tamen completur universitatis integritas</i>. Homo autem ante | |
| 2840 peccatum ordinate fuisset usus rebus mundi. Unde animalia venenosa | |
| 2841 ei noxia non fuissent.</p> | |
| 2842 <br /> | |
| 2843 <div class="D">Quaestio 73</div> | |
| 2844 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2845 <p title="I q. 73 pr."><a name="31385"><span class="ref">[31385] | |
| 2846 Iª q. 73 pr.</span></a> Deinde considerandum est de iis quae | |
| 2847 pertinent ad septimum diem. Et circa hoc quaeruntur tria. Primo, de | |
| 2848 completione operum. Secundo, de requie Dei. Tertio, de benedictione | |
| 2849 et sanctificatione huius diei.</p> | |
| 2850 <br /> | |
| 2851 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2852 <p title="I q. 73 a. 1 arg. 1"><a name="31386"><span class= | |
| 2853 "ref">[31386] Iª q. 73 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 2854 proceditur. Videtur quod completio divinorum operum non debeat | |
| 2855 septimo diei adscribi. Omnia enim quae in hoc saeculo aguntur, ad | |
| 2856 divina opera pertinent. Sed consummatio saeculi erit in fine mundi, | |
| 2857 ut habetur Matth. XIII. Tempus etiam incarnationis Christi est | |
| 2858 cuiusdam completionis tempus, unde dicitur tempus plenitudinis, | |
| 2859 Gal. IV. Et ipse Christus moriens dixit, consummatum est, ut | |
| 2860 dicitur Ioan. XIX. Non ergo completio divinorum operum competit | |
| 2861 diei septimo.</p> | |
| 2862 <p title="I q. 73 a. 1 arg. 2"><a name="31387"><span class= | |
| 2863 "ref">[31387] Iª q. 73 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2864 quicumque complet opus suum, aliquid facit. Sed Deus non legitur | |
| 2865 septimo die aliquid fecisse, quinimmo ab omni opere quievisse. Ergo | |
| 2866 completio operum non competit septimo diei.</p> | |
| 2867 <p title="I q. 73 a. 1 arg. 3"><a name="31388"><span class= | |
| 2868 "ref">[31388] Iª q. 73 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, non | |
| 2869 dicitur aliquid esse completum, cui multa superadduntur, nisi forte | |
| 2870 sint illa superflua, quia perfectum dicitur cui nihil deest eorum | |
| 2871 quae debet habere. Sed post septimum diem multa sunt facta, et | |
| 2872 productio multorum individuorum; et etiam quarumdam novarum | |
| 2873 specierum, quae frequenter apparent, praecipue in animalibus ex | |
| 2874 putrefactione generatis. Quotidie etiam Deus novas animas creat. | |
| 2875 Novum etiam fuit incarnationis opus, de quo dicitur Ierem. XXXI, | |
| 2876 novum faciet dominus super terram. Nova etiam sunt miraculosa | |
| 2877 opera, de quibus dicitur Eccli. XXXVI, <i>innova signa, et immuta | |
| 2878 mirabilia</i>. Innovabuntur etiam omnia in glorificatione | |
| 2879 sanctorum, secundum illud Apoc. XXI, <i>et dixit qui sedebat in | |
| 2880 throno, ecce nova facio omnia</i>. Completio ergo divinorum operum | |
| 2881 non debet attribui septimo diei.</p> | |
| 2882 <p title="I q. 73 a. 1 s. c."><a name="31389"><span class= | |
| 2883 "ref">[31389] Iª q. 73 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2884 quod dicitur Gen. II, <i>complevit Deus die septimo opus suum quod | |
| 2885 fecerat</i>.</p> | |
| 2886 <p title="I q. 73 a. 1 co."><a name="31390"><span class= | |
| 2887 "ref">[31390] Iª q. 73 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2888 quod duplex est rei perfectio, prima, et secunda. Prima quidem | |
| 2889 perfectio est, secundum quod res in sua substantia est perfecta. | |
| 2890 Quae quidem perfectio est forma totius, quae ex integritate partium | |
| 2891 consurgit. Perfectio autem secunda est finis. Finis autem vel est | |
| 2892 operatio, sicut finis citharistae est citharizare, vel est aliquid | |
| 2893 ad quod per operationem pervenitur, sicut finis aedificatoris est | |
| 2894 domus, quam aedificando facit. Prima autem perfectio est causa | |
| 2895 secundae, quia forma est principium operationis. Ultima autem | |
| 2896 perfectio, quae est finis totius universi, est perfecta beatitudo | |
| 2897 sanctorum; quae erit in ultima consummatione saeculi. Prima autem | |
| 2898 perfectio, quae est in integritate universi, fuit in prima rerum | |
| 2899 institutione. Et haec deputatur septimo diei.</p> | |
| 2900 <p title="I q. 73 a. 1 ad 1"><a name="31391"><span class= | |
| 2901 "ref">[31391] Iª q. 73 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2902 dicendum quod, sicut dictum est, perfectio prima est causa | |
| 2903 secundae. Ad beatitudinem autem consequendam duo requiruntur, | |
| 2904 natura et gratia. Ipsa ergo beatitudinis perfectio erit in fine | |
| 2905 mundi, ut dictum est. Sed ista consummatio praecessit causaliter, | |
| 2906 quantum ad naturam quidem, in prima rerum institutione, quantum ad | |
| 2907 gratiam vero, in incarnatione Christi, quia <i>gratia et veritas | |
| 2908 per Iesum Christum facta est</i>, ut dicitur Ioan. I. Sic igitur in | |
| 2909 septima die fuit consummatio naturae; in incarnatione Christi, | |
| 2910 consummatio gratiae; in fine mundi, consummatio gloriae.</p> | |
| 2911 <p title="I q. 73 a. 1 ad 2"><a name="31392"><span class= | |
| 2912 "ref">[31392] Iª q. 73 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2913 dicendum quod septima die Deus aliquid operatus est, non novam | |
| 2914 creaturam condendo, sed creaturam administrando, et ad propriam | |
| 2915 operationem eam movendo, quod iam aliqualiter pertinet ad | |
| 2916 inchoationem quandam secundae perfectionis. Et ideo consummatio | |
| 2917 operum, secundum nostram translationem, attribuitur diei septimae. | |
| 2918 Sed secundum aliam translationem, attribuitur diei sextae. Et | |
| 2919 utrumque potest stare. Quia consummatio quae est secundum | |
| 2920 integritatem partium universi, competit sextae diei, consummatio | |
| 2921 quae est secundum operationem partium, competit septimae. Vel | |
| 2922 potest dici quod in motu continuo, quandiu aliquid potest moveri | |
| 2923 ulterius, non dicitur motus perfectus ante quietem, quies enim | |
| 2924 demonstrat motum consummatum. Deus autem poterat plures creaturas | |
| 2925 facere, praeter illas quas fecerat sex diebus. Unde hoc ipso quod | |
| 2926 cessavit novas creaturas condere in septima die, dicitur opus suum | |
| 2927 consummasse.</p> | |
| 2928 <p title="I q. 73 a. 1 ad 3"><a name="31393"><span class= | |
| 2929 "ref">[31393] Iª q. 73 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2930 dicendum quod nihil postmodum a Deo factum est totaliter novum, | |
| 2931 quin aliqualiter in operibus sex dierum praecesserit. Quaedam enim | |
| 2932 praeextiterunt materialiter, sicut quod Deus de costa Adae formavit | |
| 2933 mulierem. Quaedam vero praeextiterunt in operibus sex dierum, non | |
| 2934 solum materialiter, sed etiam causaliter, sicut individua quae nunc | |
| 2935 generantur, praecesserunt in primis individuis suarum specierum. | |
| 2936 Species etiam novae, si quae apparent, praeextiterunt in quibusdam | |
| 2937 activis virtutibus, sicut et animalia ex putrefactione generata | |
| 2938 producuntur ex virtutibus stellarum et elementorum quas a principio | |
| 2939 acceperunt, etiam si novae species talium animalium producantur. | |
| 2940 Animalia etiam quaedam secundum novam speciem aliquando oriuntur ex | |
| 2941 commixtione animalium diversorum secundum speciem, sicut cum ex | |
| 2942 asino et equa generatur mulus, et haec etiam praecesserunt | |
| 2943 causaliter in operibus sex dierum. Quaedam vero praecesserunt | |
| 2944 secundum similitudinem; sicut animae quae nunc creantur. Et | |
| 2945 similiter incarnationis opus, quia, ut dicitur Philipp. II, filius | |
| 2946 Dei est in similitudinem hominum factus. Gloria etiam spiritualis | |
| 2947 secundum similitudinem praecessit in Angelis, corporalis vero in | |
| 2948 caelo, praecipue Empyreo. Unde dicitur Eccle. I, <i>nihil sub sole | |
| 2949 novum; iam enim praecessit in saeculis quae fuerunt ante | |
| 2950 nos</i>.</p> | |
| 2951 <br /> | |
| 2952 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2953 <p title="I q. 73 a. 2 arg. 1"><a name="31394"><span class= | |
| 2954 "ref">[31394] Iª q. 73 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 2955 proceditur. Videtur quod Deus septima die non requievit ab omni suo | |
| 2956 opere. Dicitur enim Ioan. V, <i>pater meus usque modo operatur, et | |
| 2957 ego operor</i>. Non ergo septima die requievit ab omni opere.</p> | |
| 2958 <p title="I q. 73 a. 2 arg. 2"><a name="31395"><span class= | |
| 2959 "ref">[31395] Iª q. 73 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2960 requies motui opponitur; vel labori qui interdum causatur ex motu. | |
| 2961 Sed Deus immobiliter, et absque labore sua opera produxit. Non ergo | |
| 2962 dicendum est septima die a suo opere requievisse.</p> | |
| 2963 <p title="I q. 73 a. 2 arg. 3"><a name="31396"><span class= | |
| 2964 "ref">[31396] Iª q. 73 a. 2 arg. 3</span></a> Si dicatur quod | |
| 2965 Deus requievit die septima quia fecit hominem requiescere, contra, | |
| 2966 requies contraponitur eius operationi. Sed quod dicitur, Deus | |
| 2967 creavit vel fecit hoc vel illud, non exponitur quod Deus hominem | |
| 2968 fecit creare aut facere. Ergo nec convenienter exponi potest, ut | |
| 2969 dicatur Deus requievisse, quia fecit hominem requiescere.</p> | |
| 2970 <p title="I q. 73 a. 2 s. c."><a name="31397"><span class= | |
| 2971 "ref">[31397] Iª q. 73 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2972 quod dicitur Gen. II, <i>requievit Deus die septimo ab omni opere | |
| 2973 quod patrarat</i>.</p> | |
| 2974 <p title="I q. 73 a. 2 co."><a name="31398"><span class= | |
| 2975 "ref">[31398] Iª q. 73 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2976 quod quies proprie opponitur motui; et per consequens labori, qui | |
| 2977 ex motu consurgit. Quamvis autem motus proprie acceptus sit | |
| 2978 corporum, tamen nomen motus etiam ad spiritualia derivatur | |
| 2979 dupliciter. Uno modo, secundum quod omnis operatio motus dicitur, | |
| 2980 sic enim et divina bonitas quodammodo movetur et procedit in res, | |
| 2981 secundum quod se eis communicat, ut Dionysius dicit, II cap. de | |
| 2982 Div. Nom. Alio modo, desiderium in aliud tendens quidam motus | |
| 2983 dicitur. Unde et requies dupliciter accipitur, uno modo, pro | |
| 2984 cessatione ab operibus; alio modo, pro impletione desiderii. Et | |
| 2985 utroque modo dicitur Deus requievisse die septima. Primo quidem, | |
| 2986 quia die septima cessavit novas creaturas condere, nihil enim | |
| 2987 postea fecit, quod non aliquo modo praecesserit in primis operibus, | |
| 2988 ut dictum est. Alio modo, secundum quod rebus conditis ipse non | |
| 2989 indigebat, sed seipso fruendo beatus est. Unde post conditionem | |
| 2990 omnium operum, non dicitur quod in suis operibus requievit, quasi | |
| 2991 eis ad suam beatitudinem indigens, sed ab eis requievit, utique in | |
| 2992 seipso, quia ipse sufficit sibi et implet desiderium suum. Et | |
| 2993 quamvis ab aeterno in seipso requieverit, tamen quod post opera | |
| 2994 condita in seipso requievit, hoc pertinet ad septimum diem. Et hoc | |
| 2995 est ab operibus requiescere, ut Augustinus dicit, super Gen. ad | |
| 2996 Litt.</p> | |
| 2997 <p title="I q. 73 a. 2 ad 1"><a name="31399"><span class= | |
| 2998 "ref">[31399] Iª q. 73 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2999 dicendum quod Deus usque modo operatur, conservando et | |
| 3000 administrando creaturam conditam, non autem novam creaturam | |
| 3001 condendo.</p> | |
| 3002 <p title="I q. 73 a. 2 ad 2"><a name="31400"><span class= | |
| 3003 "ref">[31400] Iª q. 73 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3004 dicendum quod requies non opponitur labori sive motui, sed | |
| 3005 productioni novarum rerum, et desiderio in aliud tendenti, ut | |
| 3006 dictum est.</p> | |
| 3007 <p title="I q. 73 a. 2 ad 3"><a name="31401"><span class= | |
| 3008 "ref">[31401] Iª q. 73 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3009 dicendum quod, sicut Deus in solo se requiescit, et se fruendo | |
| 3010 beatus est; ita et nos per solam Dei fruitionem beati efficimur. Et | |
| 3011 sic etiam facit nos a suis et nostris operibus in seipso | |
| 3012 requiescere. Est ergo conveniens expositio, ut dicatur Deus | |
| 3013 requievisse, quia nos requiescere facit. Sed non est haec sola | |
| 3014 ponenda, sed alia expositio est principalior et prior.</p> | |
| 3015 <br /> | |
| 3016 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3017 <p title="I q. 73 a. 3 arg. 1"><a name="31402"><span class= | |
| 3018 "ref">[31402] Iª q. 73 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 3019 proceditur. Videtur quod benedictio et sanctificatio non debeatur | |
| 3020 diei septimae. Tempus enim aliquod consuevit dici benedictum aut | |
| 3021 sanctum, propter aliquod bonum quod in illo tempore evenit; aut | |
| 3022 propter hoc quod aliquod malum vitatur sed Deo nihil accrescit aut | |
| 3023 deperit, sive operetur, sive ab operando cesset. Non ergo specialis | |
| 3024 benedictio et sanctificatio debetur diei septimae.</p> | |
| 3025 <p title="I q. 73 a. 3 arg. 2"><a name="31403"><span class= | |
| 3026 "ref">[31403] Iª q. 73 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3027 benedictio a bonitate dicitur. Sed bonum est diffusivum et | |
| 3028 communicativum sui, secundum Dionysium. Ergo magis debuerunt | |
| 3029 benedici dies in quibus creaturas produxit, quam ille dies in quo a | |
| 3030 producendis creaturis cessavit.</p> | |
| 3031 <p title="I q. 73 a. 3 arg. 3"><a name="31404"><span class= | |
| 3032 "ref">[31404] Iª q. 73 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3033 superius in singulis creaturis quaedam benedictio commemorata est, | |
| 3034 dum in singulis operibus dictum est, vidit Deus quod esset bonum. | |
| 3035 Non oportuit igitur quod post omnium productionem, dies septima | |
| 3036 benediceretur.</p> | |
| 3037 <p title="I q. 73 a. 3 s. c."><a name="31405"><span class= | |
| 3038 "ref">[31405] Iª q. 73 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3039 quod dicitur Gen. II, <i>benedixit Deus diei septimo, et | |
| 3040 sanctificavit illum, quia in illo cessaverat ab omni opere | |
| 3041 suo</i>.</p> | |
| 3042 <p title="I q. 73 a. 3 co."><a name="31406"><span class= | |
| 3043 "ref">[31406] Iª q. 73 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3044 quod, sicut supra dictum est, requies Dei in die septima dupliciter | |
| 3045 accipitur. Primo quidem, quantum ad hoc, quod cessavit a novis | |
| 3046 operibus condendis, ita tamen quod creaturam conditam conservat et | |
| 3047 administrat. Alio modo, secundum quod post opera requievit in | |
| 3048 seipso. Quantum ergo ad primum, competit septimae diei benedictio. | |
| 3049 Quia, sicut supra dictum est, benedictio ad multiplicationem | |
| 3050 pertinet, unde dictum est creaturis quas benedixit, crescite et | |
| 3051 multiplicamini. Multiplicatio autem rerum fit per administrationem | |
| 3052 creaturae, secundum quam ex similibus similia generantur. Quantum | |
| 3053 vero ad secundum, competit septimae diei sanctificatio. Maxime enim | |
| 3054 sanctificatio cuiuslibet attenditur in hoc quod in Deo requiescit, | |
| 3055 unde et res Deo dedicatae sanctae dicuntur.</p> | |
| 3056 <p title="I q. 73 a. 3 ad 1"><a name="31407"><span class= | |
| 3057 "ref">[31407] Iª q. 73 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3058 dicendum quod non propter hoc dies septimus sanctificatur, quia Deo | |
| 3059 possit aliquid accrescere vel decrescere, sed quia creaturis | |
| 3060 aliquid accrescit per multiplicationem et quietem in Deo.</p> | |
| 3061 <p title="I q. 73 a. 3 ad 2"><a name="31408"><span class= | |
| 3062 "ref">[31408] Iª q. 73 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3063 dicendum quod in primis sex diebus productae sunt res in suis | |
| 3064 primis causis. Sed postea ex illis primis causis res multiplicantur | |
| 3065 et conservantur, quod etiam ad bonitatem divinam pertinet. Cuius | |
| 3066 etiam perfectio in hoc maxime ostenditur quod in ipsa sola et ipse | |
| 3067 requiescit, et nos requiescere possumus, ea fruentes.</p> | |
| 3068 <p title="I q. 73 a. 3 ad 3"><a name="31409"><span class= | |
| 3069 "ref">[31409] Iª q. 73 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3070 dicendum quod bonum quod in singulis diebus commemoratur, pertinet | |
| 3071 ad primam naturae institutionem, benedictio autem diei septimae | |
| 3072 pertinet ad naturae propagationem.</p> | |
| 3073 <br /> | |
| 3074 <div class="D">Quaestio 74</div> | |
| 3075 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3076 <p title="I q. 74 pr."><a name="31410"><span class="ref">[31410] | |
| 3077 Iª q. 74 pr.</span></a> Deinde quaeritur de omnibus septem | |
| 3078 diebus in communi. Et quaeruntur tria. Primo, de sufficientia horum | |
| 3079 dierum. Secundo, utrum sint unus dies, vel plures. Tertio, de | |
| 3080 quibusdam modis loquendi quibus Scriptura utitur, enarrando opera | |
| 3081 sex dierum.</p> | |
| 3082 <br /> | |
| 3083 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3084 <p title="I q. 74 a. 1 arg. 1"><a name="31411"><span class= | |
| 3085 "ref">[31411] Iª q. 74 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 3086 proceditur. Videtur quod non sufficienter isti dies enumerentur. | |
| 3087 Non minus enim distinguitur opus creationis ab operibus | |
| 3088 distinctionis et ornatus, quam haec duo opera ab invicem. Sed alii | |
| 3089 dies deputantur distinctioni, et alii ornatui. Ergo etiam alii dies | |
| 3090 debent assignari creationi.</p> | |
| 3091 <p title="I q. 74 a. 1 arg. 2"><a name="31412"><span class= | |
| 3092 "ref">[31412] Iª q. 74 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, aer | |
| 3093 et ignis sunt nobiliora elementa quam terra et aqua. Sed unus dies | |
| 3094 deputatur distinctioni aquae, et alius distinctioni terrae. Ergo | |
| 3095 alii dies debent deputari distinctioni ignis et aeris.</p> | |
| 3096 <p title="I q. 74 a. 1 arg. 3"><a name="31413"><span class= | |
| 3097 "ref">[31413] Iª q. 74 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, non | |
| 3098 minus distant volucres et pisces, quam volucres et terrestria | |
| 3099 animalia. Homo etiam plus distat ab aliis animalibus, quam alia | |
| 3100 quaecumque animalia ab invicem. Sed alius dies deputatur | |
| 3101 productioni piscium maris, et alius productioni animalium terrae. | |
| 3102 Ergo et alius dies debet deputari productioni avium caeli, et alius | |
| 3103 productioni hominis.</p> | |
| 3104 <p title="I q. 74 a. 1 s. c. 1"><a name="31414"><span class= | |
| 3105 "ref">[31414] Iª q. 74 a. 1 s. c. 1</span></a> Sed contra, | |
| 3106 videtur quod aliqui dies superflue assignentur. Lumen enim ad | |
| 3107 luminaria se habet ut accidens ad subiectum. Simul autem producitur | |
| 3108 subiectum cum proprio accidente. Non ergo alia die debuit produci | |
| 3109 lux, et alia luminaria.</p> | |
| 3110 <p title="I q. 74 a. 1 s. c. 2"><a name="31415"><span class= | |
| 3111 "ref">[31415] Iª q. 74 a. 1 s. c. 2</span></a> Praeterea, dies | |
| 3112 isti deputantur primae institutioni mundi. Sed in septima die nihil | |
| 3113 primitus est institutum. Ergo septima dies non debet aliis | |
| 3114 connumerari.</p> | |
| 3115 <p title="I q. 74 a. 1 co."><a name="31416"><span class= | |
| 3116 "ref">[31416] Iª q. 74 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3117 quod ratio distinctionis horum dierum ex praemissis potest esse | |
| 3118 manifesta. Oportuit enim primo distingui partes mundi; et postmodum | |
| 3119 singulas partes ornari, per hoc quod quasi suis habitatoribus | |
| 3120 replentur. Secundum ergo alios sanctos, in creatura corporali tres | |
| 3121 partes designantur, prima, quae significatur nomine caeli; media, | |
| 3122 quae significatur nomine aquae; et, infima quae significatur nomine | |
| 3123 terrae. Unde et secundum Pythagoricos, perfectio in tribus ponitur, | |
| 3124 principio, medio et fine, ut dicitur in I de caelo. Prima ergo pars | |
| 3125 distinguitur prima die, et ornatur quarta; media distinguitur | |
| 3126 secunda die, et ornatur quinta; infima distinguitur tertia die, et | |
| 3127 ornatur sexta. Augustinus vero convenit quidem cum eis in ultimis | |
| 3128 tribus diebus, differt autem in tribus primis. Quia secundum eum, | |
| 3129 in primo die formatur creatura spiritualis, in duobus aliis | |
| 3130 creatura corporalis; ita quod in secundo corpora superiora, in | |
| 3131 tertio corpora inferiora. Et sic perfectio divinorum operum | |
| 3132 respondet perfectioni senarii numeri, qui consurgit ex suis | |
| 3133 partibus aliquotis simul iunctis; quae quidem partes sunt unum, | |
| 3134 duo, tria. Una enim dies deputatur formationi creaturae | |
| 3135 spiritualis, duae formationi creaturae corporalis, et tres | |
| 3136 ornatui.</p> | |
| 3137 <p title="I q. 74 a. 1 ad 1"><a name="31417"><span class= | |
| 3138 "ref">[31417] Iª q. 74 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3139 dicendum quod, secundum Augustinum, opus creationis pertinet ad | |
| 3140 productionem materiae informis, et naturae spiritualis informis. | |
| 3141 Quae quidem duo sunt extra tempus, ut ipse dicit in XII Confess., | |
| 3142 et ideo creatio utriusque ponitur ante omnem diem. Sed secundum | |
| 3143 alios sanctos, potest dici quod opus distinctionis et ornatus | |
| 3144 attenditur secundum aliquam mutationem creaturae, quae tempore | |
| 3145 mensuratur. Opus autem creationis consistit in sola divina actione | |
| 3146 in instanti rerum substantiam producentis. Et ideo quodlibet opus | |
| 3147 distinctionis et ornatus dicitur factum in die, creatio autem | |
| 3148 dicitur facta in principio, quod sonat aliquid indivisibile.</p> | |
| 3149 <p title="I q. 74 a. 1 ad 2"><a name="31418"><span class= | |
| 3150 "ref">[31418] Iª q. 74 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3151 dicendum quod ignis et aer, quia non distinguuntur a vulgo, inter | |
| 3152 partes mundi non sunt expresse nominata a Moyse; sed computantur | |
| 3153 cum medio, scilicet aqua, maxime quantum ad inferiorem aeris | |
| 3154 partem; quantum vero ad superiorem, computantur cum caelo, ut | |
| 3155 Augustinus dicit.</p> | |
| 3156 <p title="I q. 74 a. 1 ad 3"><a name="31419"><span class= | |
| 3157 "ref">[31419] Iª q. 74 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3158 dicendum quod productio animalium recitatur secundum quod sunt in | |
| 3159 ornatum partium mundi. Et ideo dies productionis animalium | |
| 3160 distinguuntur vel uniuntur, secundum hanc convenientiam vel | |
| 3161 differentiam, qua conveniunt vel differunt in ornando aliquam | |
| 3162 partem mundi.</p> | |
| 3163 <p title="I q. 74 a. 1 ad 4"><a name="31420"><span class= | |
| 3164 "ref">[31420] Iª q. 74 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3165 dicendum quod prima die facta est natura lucis in aliquo subiecto. | |
| 3166 Sed quarto die facta dicuntur luminaria, non quia eorum substantia | |
| 3167 sit de novo producta; sed quia sunt aliquo modo formata, quo prius | |
| 3168 non erant, ut supra dictum est.</p> | |
| 3169 <p title="I q. 74 a. 1 ad 5"><a name="31421"><span class= | |
| 3170 "ref">[31421] Iª q. 74 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3171 dicendum quod septimae diei, secundum Augustinum, deputatur aliquid | |
| 3172 post omnia quae sex diebus attribuuntur, scilicet quod Deus a suis | |
| 3173 operibus in seipso requiescit. Et ideo oportuit post sex dies fieri | |
| 3174 mentionem de septimo. Secundum vero alios, potest dici quod in | |
| 3175 septimo die mundus habuit quendam novum statum, ut scilicet ei | |
| 3176 nihil adderetur de novo. Et ideo post sex dies ponitur septima, | |
| 3177 deputata cessationi ab opere.</p> | |
| 3178 <br /> | |
| 3179 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3180 <p title="I q. 74 a. 2 arg. 1"><a name="31422"><span class= | |
| 3181 "ref">[31422] Iª q. 74 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 3182 proceditur. Videtur quod omnes isti dies sint unus dies. Dicitur | |
| 3183 enim Gen. II, <i>istae sunt generationes caeli et terrae, quando | |
| 3184 creata sunt, in die quo fecit dominus caelum et terram, et omne | |
| 3185 virgultum agri, antequam oriretur in terra</i>. Unus ergo est dies | |
| 3186 in quo fecit caelum et terram et omne virgultum agri. Sed caelum et | |
| 3187 terram fecit in prima die, vel potius ante omnem diem; virgultum | |
| 3188 autem agri, tertia die. Ergo unus est primus dies et tertius, et | |
| 3189 pari ratione, omnes alii.</p> | |
| 3190 <p title="I q. 74 a. 2 arg. 2"><a name="31423"><span class= | |
| 3191 "ref">[31423] Iª q. 74 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3192 Eccli. XVIII, dicitur, <i>qui vivit in aeternum, creavit omnia | |
| 3193 simul</i>. Sed hoc non esset, si dies horum operum essent plures, | |
| 3194 quia plures dies non sunt simul. Ergo non sunt plures dies, sed | |
| 3195 unus tantum.</p> | |
| 3196 <p title="I q. 74 a. 2 arg. 3"><a name="31424"><span class= | |
| 3197 "ref">[31424] Iª q. 74 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, die | |
| 3198 septimo cessavit Deus a novis operibus condendis. Si ergo septima | |
| 3199 dies est alia ab aliis diebus, sequitur quod illam diem non | |
| 3200 fecerit. Quod est inconveniens.</p> | |
| 3201 <p title="I q. 74 a. 2 arg. 4"><a name="31425"><span class= | |
| 3202 "ref">[31425] Iª q. 74 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, totum | |
| 3203 opus quod uni diei adscribitur, in instanti perfecit, cum in | |
| 3204 singulis operibus dicatur, dixit, et factum est. Si igitur sequens | |
| 3205 opus in diem alium reservasset, sequeretur quod in residua parte | |
| 3206 illius diei cessasset ab opere, quod esset superfluum. Non igitur | |
| 3207 est alius dies sequentis operis, a die operis praecedentis.</p> | |
| 3208 <p title="I q. 74 a. 2 s. c."><a name="31426"><span class= | |
| 3209 "ref">[31426] Iª q. 74 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3210 quod Gen. I dicitur, <i>factum est vespere et mane dies secundus, | |
| 3211 et dies tertius</i>, et sic de aliis. Secundum autem et tertium | |
| 3212 dici non potest, ubi est unum tantum. Ergo non fuit unus dies | |
| 3213 tantum.</p> | |
| 3214 <p title="I q. 74 a. 2 co."><a name="31427"><span class= | |
| 3215 "ref">[31427] Iª q. 74 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3216 quod in hac quaestione Augustinus ab aliis expositoribus dissentit. | |
| 3217 Augustinus enim vult, et super Gen. ad Litt., et XI de Civ. Dei, et | |
| 3218 ad Orosium, quod omnes qui dicuntur septem dies, sunt unus dies | |
| 3219 septempliciter rebus praesentatus. Alii vero expositores sentiunt | |
| 3220 quod fuerunt septem dies diversi, et non unus tantum. Hae autem | |
| 3221 duae opiniones, si referantur ad expositionem litterae Genesis, | |
| 3222 magnam diversitatem habent. Nam secundum Augustinum, per diem | |
| 3223 intelligitur cognitio mentis angelicae; ut sic primus dies sit | |
| 3224 cognito primi divini operis, secundus dies cognitio secundi operis, | |
| 3225 et sic de aliis. Et dicitur unumquodque opus esse factum in aliqua | |
| 3226 die, quia nihil Deus produxit in rerum natura, quod non impresserit | |
| 3227 menti angelicae. Quae quidem multa simul potest cognoscere, | |
| 3228 praecipue in verbo, in quo omnis Angelorum cognitio perficitur et | |
| 3229 terminatur. Et sic distinguitur dies secundum naturalem ordinem | |
| 3230 rerum cognitarum, non secundum successionem cognitionis, aut | |
| 3231 secundum successionem productionis rerum. Cognitio autem angelica | |
| 3232 proprie et vere dies nominari potest, cum lux, quae est causa diei, | |
| 3233 proprie in spiritualibus, secundum Augustinum, inveniatur. Secundum | |
| 3234 vero alios, per istos dies et successio dierum temporalium | |
| 3235 ostenditur, et successio productionis rerum. Sed si istae duae | |
| 3236 opiniones referantur ad modum productionis rerum, non invenitur | |
| 3237 magna differentia. Et hoc propter duo in quibus, exponendo, | |
| 3238 diversificatur Augustinus ab aliis, ut ex supra dictis patet. Primo | |
| 3239 quidem, quia Augustinus per terram et aquam prius creatam, | |
| 3240 intelligit materiam corporalem totaliter informem, per factionem | |
| 3241 autem firmamenti, et congregationem aquarum, et apparitionem | |
| 3242 aridae, intelligit impressionem formarum in materiam corporalem. | |
| 3243 Alii vero sancti per terram et aquam primo creatas, intelligunt | |
| 3244 ipsa elementa mundi, sub propriis formis existentia, per sequentia | |
| 3245 autem opera, aliquam distinctionem in corporibus prius | |
| 3246 existentibus, ut supra dictum est. Secundo autem differunt quantum | |
| 3247 ad productionem plantarum et animalium, quae alii ponunt in opere | |
| 3248 sex dierum esse producta in actu; Augustinus vero potentialiter | |
| 3249 tantum. In hoc ergo quod Augustinus ponit opera sex dierum esse | |
| 3250 simul facta, sequitur idem modus productionis rerum. Nam secundum | |
| 3251 utrosque, in prima rerum productione materia erat sub formis | |
| 3252 substantialibus elementorum, et secundum utrosque, in prima rerum | |
| 3253 institutione non fuerunt animalia et plantae in actu. Sed remanet | |
| 3254 differentia quantum ad quatuor. Quia secundum alios sanctos, post | |
| 3255 primam productionem creaturae, fuit aliquod tempus in quo non erat | |
| 3256 lux; item in quo non erat firmamentum formatum; item in quo non | |
| 3257 erat terra discooperta aquis; et in quo non erant formata caeli | |
| 3258 luminaria, quod est quartum. Quae non oportet ponere secundum | |
| 3259 expositionem Augustini. Ut igitur neutri sententiae praeiudicetur, | |
| 3260 utriusque rationibus respondendum est.</p> | |
| 3261 <p title="I q. 74 a. 2 ad 1"><a name="31428"><span class= | |
| 3262 "ref">[31428] Iª q. 74 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3263 dicendum quod in die in quo creavit Deus caelum et terram, creavit | |
| 3264 etiam omne virgultum agri, non in actu, sed antequam oriretur super | |
| 3265 terram, idest potentialiter. Quod Augustinus adscribit tertiae | |
| 3266 diei, alii vero primae rerum institutioni.</p> | |
| 3267 <p title="I q. 74 a. 2 ad 2"><a name="31429"><span class= | |
| 3268 "ref">[31429] Iª q. 74 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3269 dicendum quod Deus creavit omnia simul, quantum ad rerum | |
| 3270 substantiam quodammodo informem. Sed quantum ad formationem quae | |
| 3271 facta est per distinctionem et ornatum, non simul. Unde signanter | |
| 3272 utitur verbo creationis.</p> | |
| 3273 <p title="I q. 74 a. 2 ad 3"><a name="31430"><span class= | |
| 3274 "ref">[31430] Iª q. 74 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3275 dicendum quod in die septimo cessavit Deus a novis operibus | |
| 3276 condendis, non autem a propagandis quibusdam ex aliis, ad quam | |
| 3277 propagationem pertinet quod post primum diem alii succedunt.</p> | |
| 3278 <p title="I q. 74 a. 2 ad 4"><a name="31431"><span class= | |
| 3279 "ref">[31431] Iª q. 74 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3280 dicendum quod non est ex impotentia Dei, quasi indigentis tempore | |
| 3281 ad operandum, quod omnia non sunt simul distincta et ornata, sed ut | |
| 3282 ordo servaretur in rerum institutione. Et ideo oportuit ut diversis | |
| 3283 statibus mundi diversi dies deservirent. Semper autem per sequens | |
| 3284 opus novus perfectionis status mundo est additus.</p> | |
| 3285 <p title="I q. 74 a. 2 ad 5"><a name="31432"><span class= | |
| 3286 "ref">[31432] Iª q. 74 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3287 dicendum quod, secundum Augustinum, ille ordo dierum referendus est | |
| 3288 ad naturalem ordinem operum quae diebus attribuuntur.</p> | |
| 3289 <br /> | |
| 3290 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3291 <p title="I q. 74 a. 3 arg. 1"><a name="31433"><span class= | |
| 3292 "ref">[31433] Iª q. 74 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 3293 proceditur. Videtur quod Scriptura non utatur convenientibus verbis | |
| 3294 ad exprimendum opera sex dierum. Sicut enim lux et firmamentum et | |
| 3295 huiusmodi opera per Dei verbum sunt facta, ita caelum et terra, | |
| 3296 quia omnia per ipsum facta sunt, ut dicitur Ioan. I. Ergo in | |
| 3297 creatione caeli et terrae debuit fieri mentio de verbo Dei, sicut | |
| 3298 in aliis operibus.</p> | |
| 3299 <p title="I q. 74 a. 3 arg. 2"><a name="31434"><span class= | |
| 3300 "ref">[31434] Iª q. 74 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, aqua | |
| 3301 est creata a Deo, quae tamen creata non commemoratur. | |
| 3302 Insufficienter ergo rerum creatio describitur.</p> | |
| 3303 <p title="I q. 74 a. 3 arg. 3"><a name="31435"><span class= | |
| 3304 "ref">[31435] Iª q. 74 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 3305 dicitur Gen. I, <i>vidit Deus cuncta quae fecerat, et erant valde | |
| 3306 bona</i>. In singulis ergo operibus debuit dici, vidit Deus quod | |
| 3307 esset bonum. Inconvenienter ergo praetermittitur in opere | |
| 3308 creationis, et in opere secundae diei.</p> | |
| 3309 <p title="I q. 74 a. 3 arg. 4"><a name="31436"><span class= | |
| 3310 "ref">[31436] Iª q. 74 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3311 spiritus Dei est Deus. Deo autem non competit ferri, nec situm | |
| 3312 habere. Inconvenienter ergo dicitur quod <i>spiritus Dei ferebatur | |
| 3313 super aquas</i>.</p> | |
| 3314 <p title="I q. 74 a. 3 arg. 5"><a name="31437"><span class= | |
| 3315 "ref">[31437] Iª q. 74 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 3316 nullus facit quod iam factum est. Inconvenienter ergo, postquam | |
| 3317 dictum est, <i>dixit Deus, fiat firmamentum, et factum est ita</i>, | |
| 3318 subditur, <i>et fecit Deus firmamentum</i>. Et similiter in aliis | |
| 3319 operibus.</p> | |
| 3320 <p title="I q. 74 a. 3 arg. 6"><a name="31438"><span class= | |
| 3321 "ref">[31438] Iª q. 74 a. 3 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 3322 vespere et mane non sufficienter dividunt diem, cum sint plures | |
| 3323 partes diei. Ergo inconvenienter dicitur quod <i>factum est vespere | |
| 3324 et mane dies secundus, vel tertius</i>.</p> | |
| 3325 <p title="I q. 74 a. 3 arg. 7"><a name="31439"><span class= | |
| 3326 "ref">[31439] Iª q. 74 a. 3 arg. 7</span></a> Praeterea, | |
| 3327 secundo et tertio non convenienter correspondet unum, sed primum. | |
| 3328 Debuit ergo dici, factum est vespere et mane dies primus, ubi | |
| 3329 dicitur dies unus.</p> | |
| 3330 <p title="I q. 74 a. 3 ad 1"><a name="31440"><span class= | |
| 3331 "ref">[31440] Iª q. 74 a. 3 ad 1</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3332 ad primum, quod secundum Augustinum, persona filii commemoratur tam | |
| 3333 in prima rerum creatione, quam in rerum distinctione et ornatu; | |
| 3334 aliter tamen et aliter. Distinctio enim et ornatus pertinet ad | |
| 3335 rerum formationem. Sicut autem formatio artificiatorum est per | |
| 3336 formam artis quae est in mente artificis, quae potest dici | |
| 3337 intelligibile verbum ipsius; ita formatio totius creaturae est per | |
| 3338 verbum Dei. Et ideo in opere distinctionis et ornatus fit mentio de | |
| 3339 verbo. In creatione autem commemoratur filius ut principium, cum | |
| 3340 dicitur, <i>in principio creavit Deus</i>, quia per creationem | |
| 3341 intelligitur productio informis materiae. Secundum vero alios, qui | |
| 3342 ponunt primo creata elementa sub propriis formis, oportet aliter | |
| 3343 dici. Basilius enim dicit quod per hoc quod dicitur, dixit Deus, | |
| 3344 importatur divinum imperium. Prius autem oportuit produci creaturam | |
| 3345 quae obediret, quam fieri mentionem de divino imperio.</p> | |
| 3346 <p title="I q. 74 a. 3 ad 2"><a name="31441"><span class= | |
| 3347 "ref">[31441] Iª q. 74 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3348 dicendum quod, secundum Augustinum, per caelum intelligitur | |
| 3349 spiritualis natura informis; per terram autem materia informis | |
| 3350 omnium corporum. Et sic nulla creatura est praetermissa. Secundum | |
| 3351 Basilium vero, ponuntur caelum et terra tanquam duo extrema, ut ex | |
| 3352 his intelligantur media; praecipue quia omnium mediorum motus vel | |
| 3353 est ad caelum ut levium, vel ad terram, ut gravium. Alii vero | |
| 3354 dicunt quod sub nomine terrae comprehendere solet Scriptura omnia | |
| 3355 quatuor elementa. Unde in Psalmo CXLVIII, postquam dictum est, | |
| 3356 laudate dominum de terra, subditur, ignis, grando, nix, | |
| 3357 glacies.</p> | |
| 3358 <p title="I q. 74 a. 3 ad 3"><a name="31442"><span class= | |
| 3359 "ref">[31442] Iª q. 74 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3360 dicendum quod in opere creationis ponitur aliquid correspondens ei | |
| 3361 quod dicitur in opere distinctionis et ornatus, vidit Deus hoc vel | |
| 3362 illud esse bonum. Ad cuius evidentiam, considerandum est quod | |
| 3363 spiritus sanctus amor est. <i>Duo autem sunt</i>, ut Augustinus | |
| 3364 dicit I super Gen. ad Litt., <i>propter quae Deus amat creaturam | |
| 3365 suam, scilicet ut sit, et ut permaneat. Ut ergo esset quod | |
| 3366 permaneret, dicitur quod spiritus Dei ferebatur super aquam</i> | |
| 3367 (secundum quod per aquam materia informis intelligitur; sicut amor | |
| 3368 artificis fertur super materiam aliquam, ut ex ea formet opus), | |
| 3369 <i>ut autem maneret quod fecerat, dicitur, vidit Deus quod esset | |
| 3370 bonum</i>. In hoc enim significatur quaedam complacentia Dei | |
| 3371 opificis in re facta, non quod alio modo cognosceret, aut placeret | |
| 3372 ei creatura iam facta, quam antequam faceret. Et sic in utroque | |
| 3373 opere creationis et formationis, Trinitas personarum insinuatur. In | |
| 3374 creatione quidem, persona patris per Deum creantem; persona filii, | |
| 3375 per principium in quo creavit; spiritus sancti, qui superfertur | |
| 3376 aquis. In formatione vero, persona patris in Deo dicente; persona | |
| 3377 vero filii, in verbo quo dicitur; persona spiritus sancti, in | |
| 3378 complacentia qua vidit Deus esse bonum quod factum erat. In opere | |
| 3379 vero secundae diei non ponitur, vidit Deus quod esset bonum, quia | |
| 3380 opus distinctionis aquarum tunc inchoatur, et in tertio die | |
| 3381 perficitur, unde quod ponitur in tertia die, refertur etiam ad | |
| 3382 secundam. Vel, quia distinctio quae ponitur secunda die, est de his | |
| 3383 quae non sunt manifesta populo, ideo huiusmodi approbatione | |
| 3384 Scriptura non utitur. Vel iterum propter hoc, quod per firmamentum | |
| 3385 intelligitur aer nubilosus, qui non est de partibus permanentibus | |
| 3386 in universo, seu de partibus principalibus mundi. Et has tres | |
| 3387 rationes Rabbi Moyses ponit. Quidam autem assignant rationem | |
| 3388 mysticam ex parte numeri. Quia binarius ab unitate recedit, unde | |
| 3389 opus secundae diei non approbatur.</p> | |
| 3390 <p title="I q. 74 a. 3 ad 4"><a name="31443"><span class= | |
| 3391 "ref">[31443] Iª q. 74 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3392 dicendum quod Rabbi Moyses per spiritum domini intelligit aerem vel | |
| 3393 ventum, sicut et Plato intellexit. Et dicit quod dicitur spiritus | |
| 3394 domini, secundum quod Scriptura consuevit ubique flatum ventorum | |
| 3395 Deo attribuere. Sed secundum sanctos, per spiritum domini | |
| 3396 intelligitur spiritus sanctus. Qui dicitur superferri aquae, idest | |
| 3397 materiae informi secundum Augustinum, <i>ne facienda opera sua | |
| 3398 propter indigentiae necessitatem putaretur Deus amare, indigentiae | |
| 3399 enim amor rebus quas diligit subiicitur. Commode, autem factum est, | |
| 3400 ut prius insinuaretur aliquid inchoatum, cui superferri diceretur, | |
| 3401 non enim superfertur loco, sed praeexcellente potentia</i>, ut | |
| 3402 Augustinus dicit I super Gen. ad Litt. Secundum Basilium vero, | |
| 3403 super ferebatur elemento aquae; idest, <i>fovebat et vivificabat | |
| 3404 aquarum naturam, ad similitudinem gallinae cubantis, vitalem | |
| 3405 virtutem his quae foventur iniiciens</i>. Habet enim aqua praecipue | |
| 3406 vitalem virtutem, quia plurima animalia generantur in aqua, et | |
| 3407 omnium animalium semina sunt humida. Vita etiam spiritualis datur | |
| 3408 per aquam Baptismi, unde dicitur Ioan. III, <i>nisi quis renatus | |
| 3409 fuerit ex aqua et spiritu sancto</i>.</p> | |
| 3410 <p title="I q. 74 a. 3 ad 5"><a name="31444"><span class= | |
| 3411 "ref">[31444] Iª q. 74 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3412 dicendum quod, secundum Augustinum, per illa tria designatur | |
| 3413 triplex esse rerum, primo quidem esse rerum in verbo, per hoc quod | |
| 3414 dixit, fiat; secundo, esse rerum in mente angelica per hoc quod | |
| 3415 dixit, factum est; tertio, esse rerum in propria natura, per hoc | |
| 3416 quod dixit, fecit. Et quia in primo die describitur formatio | |
| 3417 Angelorum, non fuit necesse ut ibi adderetur, fecit. Secundum alios | |
| 3418 vero, potest dici quod in hoc quod dicit, dixit Deus fiat, | |
| 3419 importatur imperium Dei de faciendo. Per hoc autem quod dicit, | |
| 3420 factum est, importatur complementum operis. Oportuit autem ut | |
| 3421 subderetur quomodo factum fuit, praecipue propter illos qui | |
| 3422 dixerunt omnia visibilia per Angelos facta. Et ideo ad hoc | |
| 3423 removendum, subditur quod ipse Deus fecit. Unde in singulis | |
| 3424 operibus, postquam dicitur, et factum est, aliquis actus Dei | |
| 3425 subditur; vel fecit, vel distinxit, vel vocavit, vel aliquid | |
| 3426 huiusmodi.</p> | |
| 3427 <p title="I q. 74 a. 3 ad 6"><a name="31445"><span class= | |
| 3428 "ref">[31445] Iª q. 74 a. 3 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 3429 quod, secundum Augustinum, per vespere et mane intelligitur | |
| 3430 vespertina et matutina cognitio in Angelis, de quibus dictum est | |
| 3431 supra. Vel, secundum Basilium, totum tempus consuevit denominari a | |
| 3432 principaliori parte, scilicet a die, secundum quod dixit Iacob, | |
| 3433 dies peregrinationis meae, nulla mentione facta de nocte. Vespere | |
| 3434 autem et mane ponuntur ut termini diei; cuius mane est principium, | |
| 3435 sed vespere finis. Vel quia per vespere designatur principium | |
| 3436 noctis, per mane principium diei. Congruum autem fuit, ut ubi | |
| 3437 commemoratur prima distinctio rerum, sola principia temporum | |
| 3438 designarentur. Praemittitur autem vespere, quia, cum a luce dies | |
| 3439 incoeperit, prius occurrit terminus lucis, quod est vespere, quam | |
| 3440 terminus tenebrarum et noctis, quod est mane. Vel, secundum | |
| 3441 Chrysostomum, ut designetur quod dies naturalis non terminatur in | |
| 3442 vespere, sed in mane.</p> | |
| 3443 <p title="I q. 74 a. 3 ad 7"><a name="31446"><span class= | |
| 3444 "ref">[31446] Iª q. 74 a. 3 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 3445 dicendum quod dicitur unus dies in prima diei institutione, ad | |
| 3446 designandum quod viginti quatuor horarum spatia pertinent ad unum | |
| 3447 diem. Unde per hoc quod dicitur unus, praefigitur mensura diei | |
| 3448 naturalis. Vel propter hoc, ut significaret diem consummari per | |
| 3449 reditum solis ad unum et idem punctum. Vel quia completo septenario | |
| 3450 dierum, reditur ad primum diem, qui est unus cum octavo. Et has | |
| 3451 tres rationes Basilius assignat.</p> | |
| 3452 <div class="centro"><br /> | |
| 3453 <p><a href="sth1050.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 3454 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 3455 <a href="sth1075.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 3456 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 3457 <br /> | |
| 3458 <hr /> | |
| 3459 <br /> | |
| 3460 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 3461 hanc editionem<br /> | |
| 3462 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 3463 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 3464 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 3465 </div> | |
| 3466 </body> | |
| 3467 </html> |
