Mercurial > hg > Aquinas
annotate summa/latin/sth1028.html @ 28:544e12f679ad
convert to xml
| author | ht |
|---|---|
| date | Tue, 24 Nov 2009 19:27:32 +0000 |
| parents | 4006eb4882de |
| children | d777cc3962f2 |
| rev | line source |
|---|---|
| 28 | 1 <!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" |
| 2 "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd"> | |
| 3 <html lang="LA" xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml" xml:lang="LA"> | |
| 4 <head> | |
| 5 <meta name="generator" content= | |
| 6 "HTML Tidy for Windows (vers 1st February 2005), see www.w3.org" /> | |
| 7 <meta http-equiv="Content-Type" content= | |
| 8 "text/html; charset=us-ascii" /> | |
| 9 <meta http-equiv="Content-Style-Type" content="text/css" /> | |
| 10 <meta http-equiv="Content-Script-Type" content="text/javascript" /> | |
| 11 <meta name="keywords" content= | |
| 12 "Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Corpus Thomisticum" /> | |
| 13 <meta name="language" content="Latin" /> | |
| 14 <meta name="security" content="public" /> | |
| 15 <meta name="owner" content="ealarcon@unav.es" /> | |
| 16 <meta name="author" content="Enrique Alarcón" /> | |
| 17 <meta name="abstract" content="" /> | |
| 18 <link rel="stylesheet" media="screen" href="vscreen.css" type= | |
| 19 "text/css" /> | |
| 20 <link rel="stylesheet" media="print" href="vprint.css" type= | |
| 21 "text/css" /> | |
| 22 <title>Thomas de Aquino, Summa Theologiae, Iª q. 28-43</title> | |
| 23 </head> | |
| 24 <body> | |
| 25 <a href="http://www.corpusthomisticum.org/"></a> | |
| 26 <div class="tres">CORPUS THOMISTICUM</div> | |
| 27 <div class="uno">Sancti Thomae de Aquino</div> | |
| 28 <div class="uno">Summa Theologiae</div> | |
| 29 <div class="dos">prima pars a quaestione XXVIII ad quaestionem | |
| 30 XLIII</div> | |
| 31 <br /> | |
| 32 <div class="centro"> | |
| 33 <table align="center" summary="Imago"> | |
| 34 <tr> | |
| 35 <th><img src="icons/ghent190.jpg" width="120" height="190" border= | |
| 36 "0" alt="Thomas de Aquino a Justo Ghent depictus" align= | |
| 37 "middle" /></th> | |
| 38 </tr> | |
| 39 </table> | |
| 40 <br /> | |
| 41 <span class="tres">Textum Leoninum Romae 1888 editum<br /> | |
| 42 ac automato translatum a Roberto Busa SJ in taenias | |
| 43 magneticas<br /> | |
| 44 denuo recognovit Enrique Alarcón atque instruxit<br /> | |
| 45 <br /></span><br /> | |
| 46 <hr /> | |
| 47 <br /> | |
| 48 <p><a href="sth1015.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 49 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 50 <a href="sth1044.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 51 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 52 <script language="JavaScript" type="text/javascript"> | |
| 53 //<![CDATA[ | |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
54 <!-- |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
55 // original code by Bill Trefzger 12/12/96; revised by Enrique Alarcon 12/9/2000 |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
56 function go(){if(document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value !="none"){location=document.selecter.select1.options[document.selecter.select1.selectedIndex].value}} |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
57 document.write('<FORM NAME="selecter"><SELECT NAME="select1">'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
58 document.write('<OPTION VALUE="none">INDEX'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
59 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
60 document.write('<OPTION VALUE="index.html">Corpus Thomisticum'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
61 document.write('<OPTION VALUE="iopera.html">Opera omnia'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
62 document.write('<OPTION VALUE="zbiblia.html">Bibliographia Thomistica'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
63 document.write('<OPTION VALUE="none">------------------------------------------------'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
64 document.write('<OPTION VALUE="#29610">Iª q. 28 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
65 document.write('<OPTION VALUE="#29611">Iª q. 28 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
66 document.write('<OPTION VALUE="#29612">Iª q. 28 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
67 document.write('<OPTION VALUE="#29613">Iª q. 28 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
68 document.write('<OPTION VALUE="#29614">Iª q. 28 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
69 document.write('<OPTION VALUE="#29615">Iª q. 28 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
70 document.write('<OPTION VALUE="#29616">Iª q. 28 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
71 document.write('<OPTION VALUE="#29617">Iª q. 28 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
72 document.write('<OPTION VALUE="#29618">Iª q. 28 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
73 document.write('<OPTION VALUE="#29619">Iª q. 28 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
74 document.write('<OPTION VALUE="#29620">Iª q. 28 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
75 document.write('<OPTION VALUE="#29621">Iª q. 28 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
76 document.write('<OPTION VALUE="#29622">Iª q. 28 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
77 document.write('<OPTION VALUE="#29623">Iª q. 28 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
78 document.write('<OPTION VALUE="#29624">Iª q. 28 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
79 document.write('<OPTION VALUE="#29625">Iª q. 28 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
80 document.write('<OPTION VALUE="#29626">Iª q. 28 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
81 document.write('<OPTION VALUE="#29627">Iª q. 28 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
82 document.write('<OPTION VALUE="#29628">Iª q. 28 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
83 document.write('<OPTION VALUE="#29629">Iª q. 28 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
84 document.write('<OPTION VALUE="#29630">Iª q. 28 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
85 document.write('<OPTION VALUE="#29631">Iª q. 28 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
86 document.write('<OPTION VALUE="#29632">Iª q. 28 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
87 document.write('<OPTION VALUE="#29633">Iª q. 28 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
88 document.write('<OPTION VALUE="#29634">Iª q. 28 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
89 document.write('<OPTION VALUE="#29635">Iª q. 28 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
90 document.write('<OPTION VALUE="#29636">Iª q. 28 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
91 document.write('<OPTION VALUE="#29637">Iª q. 28 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
92 document.write('<OPTION VALUE="#29638">Iª q. 28 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
93 document.write('<OPTION VALUE="#29639">Iª q. 28 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
94 document.write('<OPTION VALUE="#29640">Iª q. 28 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
95 document.write('<OPTION VALUE="#29641">Iª q. 28 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
96 document.write('<OPTION VALUE="#29642">Iª q. 28 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
97 document.write('<OPTION VALUE="#29643">Iª q. 28 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
98 document.write('<OPTION VALUE="#29644">Iª q. 28 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
99 document.write('<OPTION VALUE="#29645">Iª q. 28 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
100 document.write('<OPTION VALUE="#29646">Iª q. 28 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
101 document.write('<OPTION VALUE="#29647">Iª q. 28 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
102 document.write('<OPTION VALUE="#29648">Iª q. 29 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
103 document.write('<OPTION VALUE="#29649">Iª q. 29 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
104 document.write('<OPTION VALUE="#29650">Iª q. 29 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
105 document.write('<OPTION VALUE="#29651">Iª q. 29 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
106 document.write('<OPTION VALUE="#29652">Iª q. 29 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
107 document.write('<OPTION VALUE="#29653">Iª q. 29 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
108 document.write('<OPTION VALUE="#29654">Iª q. 29 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
109 document.write('<OPTION VALUE="#29655">Iª q. 29 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
110 document.write('<OPTION VALUE="#29656">Iª q. 29 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
111 document.write('<OPTION VALUE="#29657">Iª q. 29 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
112 document.write('<OPTION VALUE="#29658">Iª q. 29 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
113 document.write('<OPTION VALUE="#29659">Iª q. 29 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
114 document.write('<OPTION VALUE="#29660">Iª q. 29 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
115 document.write('<OPTION VALUE="#29661">Iª q. 29 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
116 document.write('<OPTION VALUE="#29662">Iª q. 29 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
117 document.write('<OPTION VALUE="#29663">Iª q. 29 a. 2 s. c. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
118 document.write('<OPTION VALUE="#29664">Iª q. 29 a. 2 s. c. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
119 document.write('<OPTION VALUE="#29665">Iª q. 29 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
120 document.write('<OPTION VALUE="#29666">Iª q. 29 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
121 document.write('<OPTION VALUE="#29667">Iª q. 29 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
122 document.write('<OPTION VALUE="#29668">Iª q. 29 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
123 document.write('<OPTION VALUE="#29669">Iª q. 29 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
124 document.write('<OPTION VALUE="#29670">Iª q. 29 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
125 document.write('<OPTION VALUE="#29671">Iª q. 29 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
126 document.write('<OPTION VALUE="#29672">Iª q. 29 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
127 document.write('<OPTION VALUE="#29673">Iª q. 29 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
128 document.write('<OPTION VALUE="#29674">Iª q. 29 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
129 document.write('<OPTION VALUE="#29675">Iª q. 29 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
130 document.write('<OPTION VALUE="#29676">Iª q. 29 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
131 document.write('<OPTION VALUE="#29677">Iª q. 29 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
132 document.write('<OPTION VALUE="#29678">Iª q. 29 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
133 document.write('<OPTION VALUE="#29679">Iª q. 29 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
134 document.write('<OPTION VALUE="#29680">Iª q. 29 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
135 document.write('<OPTION VALUE="#29681">Iª q. 29 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
136 document.write('<OPTION VALUE="#29682">Iª q. 29 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
137 document.write('<OPTION VALUE="#29683">Iª q. 29 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
138 document.write('<OPTION VALUE="#29684">Iª q. 29 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
139 document.write('<OPTION VALUE="#29685">Iª q. 29 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
140 document.write('<OPTION VALUE="#29686">Iª q. 29 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
141 document.write('<OPTION VALUE="#29687">Iª q. 29 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
142 document.write('<OPTION VALUE="#29688">Iª q. 29 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
143 document.write('<OPTION VALUE="#29689">Iª q. 29 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
144 document.write('<OPTION VALUE="#29690">Iª q. 29 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
145 document.write('<OPTION VALUE="#29691">Iª q. 30 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
146 document.write('<OPTION VALUE="#29692">Iª q. 30 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
147 document.write('<OPTION VALUE="#29693">Iª q. 30 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
148 document.write('<OPTION VALUE="#29694">Iª q. 30 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
149 document.write('<OPTION VALUE="#29695">Iª q. 30 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
150 document.write('<OPTION VALUE="#29696">Iª q. 30 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
151 document.write('<OPTION VALUE="#29697">Iª q. 30 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
152 document.write('<OPTION VALUE="#29698">Iª q. 30 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
153 document.write('<OPTION VALUE="#29699">Iª q. 30 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
154 document.write('<OPTION VALUE="#29700">Iª q. 30 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
155 document.write('<OPTION VALUE="#29701">Iª q. 30 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
156 document.write('<OPTION VALUE="#29702">Iª q. 30 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
157 document.write('<OPTION VALUE="#29703">Iª q. 30 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
158 document.write('<OPTION VALUE="#29704">Iª q. 30 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
159 document.write('<OPTION VALUE="#29705">Iª q. 30 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
160 document.write('<OPTION VALUE="#29706">Iª q. 30 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
161 document.write('<OPTION VALUE="#29707">Iª q. 30 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
162 document.write('<OPTION VALUE="#29708">Iª q. 30 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
163 document.write('<OPTION VALUE="#29709">Iª q. 30 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
164 document.write('<OPTION VALUE="#29710">Iª q. 30 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
165 document.write('<OPTION VALUE="#29711">Iª q. 30 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
166 document.write('<OPTION VALUE="#29712">Iª q. 30 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
167 document.write('<OPTION VALUE="#29713">Iª q. 30 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
168 document.write('<OPTION VALUE="#29714">Iª q. 30 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
169 document.write('<OPTION VALUE="#29715">Iª q. 30 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
170 document.write('<OPTION VALUE="#29716">Iª q. 30 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
171 document.write('<OPTION VALUE="#29717">Iª q. 30 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
172 document.write('<OPTION VALUE="#29718">Iª q. 30 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
173 document.write('<OPTION VALUE="#29719">Iª q. 30 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
174 document.write('<OPTION VALUE="#29720">Iª q. 30 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
175 document.write('<OPTION VALUE="#29721">Iª q. 30 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
176 document.write('<OPTION VALUE="#29722">Iª q. 30 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
177 document.write('<OPTION VALUE="#29723">Iª q. 30 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
178 document.write('<OPTION VALUE="#29724">Iª q. 30 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
179 document.write('<OPTION VALUE="#29725">Iª q. 30 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
180 document.write('<OPTION VALUE="#29726">Iª q. 30 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
181 document.write('<OPTION VALUE="#29727">Iª q. 30 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
182 document.write('<OPTION VALUE="#29728">Iª q. 30 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
183 document.write('<OPTION VALUE="#29729">Iª q. 30 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
184 document.write('<OPTION VALUE="#29730">Iª q. 31 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
185 document.write('<OPTION VALUE="#29731">Iª q. 31 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
186 document.write('<OPTION VALUE="#29732">Iª q. 31 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
187 document.write('<OPTION VALUE="#29733">Iª q. 31 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
188 document.write('<OPTION VALUE="#29734">Iª q. 31 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
189 document.write('<OPTION VALUE="#29735">Iª q. 31 a. 1 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
190 document.write('<OPTION VALUE="#29736">Iª q. 31 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
191 document.write('<OPTION VALUE="#29737">Iª q. 31 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
192 document.write('<OPTION VALUE="#29738">Iª q. 31 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
193 document.write('<OPTION VALUE="#29739">Iª q. 31 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
194 document.write('<OPTION VALUE="#29740">Iª q. 31 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
195 document.write('<OPTION VALUE="#29741">Iª q. 31 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
196 document.write('<OPTION VALUE="#29742">Iª q. 31 a. 1 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
197 document.write('<OPTION VALUE="#29743">Iª q. 31 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
198 document.write('<OPTION VALUE="#29744">Iª q. 31 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
199 document.write('<OPTION VALUE="#29745">Iª q. 31 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
200 document.write('<OPTION VALUE="#29746">Iª q. 31 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
201 document.write('<OPTION VALUE="#29747">Iª q. 31 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
202 document.write('<OPTION VALUE="#29748">Iª q. 31 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
203 document.write('<OPTION VALUE="#29749">Iª q. 31 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
204 document.write('<OPTION VALUE="#29750">Iª q. 31 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
205 document.write('<OPTION VALUE="#29751">Iª q. 31 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
206 document.write('<OPTION VALUE="#29752">Iª q. 31 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
207 document.write('<OPTION VALUE="#29753">Iª q. 31 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
208 document.write('<OPTION VALUE="#29754">Iª q. 31 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
209 document.write('<OPTION VALUE="#29755">Iª q. 31 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
210 document.write('<OPTION VALUE="#29756">Iª q. 31 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
211 document.write('<OPTION VALUE="#29757">Iª q. 31 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
212 document.write('<OPTION VALUE="#29758">Iª q. 31 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
213 document.write('<OPTION VALUE="#29759">Iª q. 31 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
214 document.write('<OPTION VALUE="#29760">Iª q. 31 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
215 document.write('<OPTION VALUE="#29761">Iª q. 31 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
216 document.write('<OPTION VALUE="#29762">Iª q. 31 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
217 document.write('<OPTION VALUE="#29763">Iª q. 31 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
218 document.write('<OPTION VALUE="#29764">Iª q. 31 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
219 document.write('<OPTION VALUE="#29765">Iª q. 31 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
220 document.write('<OPTION VALUE="#29766">Iª q. 31 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
221 document.write('<OPTION VALUE="#29767">Iª q. 31 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
222 document.write('<OPTION VALUE="#29768">Iª q. 31 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
223 document.write('<OPTION VALUE="#29769">Iª q. 31 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
224 document.write('<OPTION VALUE="#29770">Iª q. 31 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
225 document.write('<OPTION VALUE="#29771">Iª q. 32 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
226 document.write('<OPTION VALUE="#29772">Iª q. 32 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
227 document.write('<OPTION VALUE="#29773">Iª q. 32 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
228 document.write('<OPTION VALUE="#29774">Iª q. 32 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
229 document.write('<OPTION VALUE="#29775">Iª q. 32 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
230 document.write('<OPTION VALUE="#29776">Iª q. 32 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
231 document.write('<OPTION VALUE="#29777">Iª q. 32 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
232 document.write('<OPTION VALUE="#29778">Iª q. 32 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
233 document.write('<OPTION VALUE="#29779">Iª q. 32 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
234 document.write('<OPTION VALUE="#29780">Iª q. 32 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
235 document.write('<OPTION VALUE="#29781">Iª q. 32 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
236 document.write('<OPTION VALUE="#29782">Iª q. 32 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
237 document.write('<OPTION VALUE="#29783">Iª q. 32 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
238 document.write('<OPTION VALUE="#29784">Iª q. 32 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
239 document.write('<OPTION VALUE="#29785">Iª q. 32 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
240 document.write('<OPTION VALUE="#29786">Iª q. 32 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
241 document.write('<OPTION VALUE="#29787">Iª q. 32 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
242 document.write('<OPTION VALUE="#29788">Iª q. 32 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
243 document.write('<OPTION VALUE="#29789">Iª q. 32 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
244 document.write('<OPTION VALUE="#29790">Iª q. 32 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
245 document.write('<OPTION VALUE="#29791">Iª q. 32 a. 3 s. c. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
246 document.write('<OPTION VALUE="#29792">Iª q. 32 a. 3 s. c. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
247 document.write('<OPTION VALUE="#29793">Iª q. 32 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
248 document.write('<OPTION VALUE="#29794">Iª q. 32 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
249 document.write('<OPTION VALUE="#29795">Iª q. 32 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
250 document.write('<OPTION VALUE="#29796">Iª q. 32 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
251 document.write('<OPTION VALUE="#29797">Iª q. 32 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
252 document.write('<OPTION VALUE="#29798">Iª q. 32 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
253 document.write('<OPTION VALUE="#29799">Iª q. 32 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
254 document.write('<OPTION VALUE="#29800">Iª q. 32 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
255 document.write('<OPTION VALUE="#29801">Iª q. 32 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
256 document.write('<OPTION VALUE="#29802">Iª q. 32 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
257 document.write('<OPTION VALUE="#29803">Iª q. 32 a. 4 ad'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
258 document.write('<OPTION VALUE="#29804">Iª q. 33 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
259 document.write('<OPTION VALUE="#29805">Iª q. 33 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
260 document.write('<OPTION VALUE="#29806">Iª q. 33 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
261 document.write('<OPTION VALUE="#29807">Iª q. 33 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
262 document.write('<OPTION VALUE="#29808">Iª q. 33 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
263 document.write('<OPTION VALUE="#29809">Iª q. 33 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
264 document.write('<OPTION VALUE="#29810">Iª q. 33 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
265 document.write('<OPTION VALUE="#29811">Iª q. 33 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
266 document.write('<OPTION VALUE="#29812">Iª q. 33 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
267 document.write('<OPTION VALUE="#29813">Iª q. 33 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
268 document.write('<OPTION VALUE="#29814">Iª q. 33 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
269 document.write('<OPTION VALUE="#29815">Iª q. 33 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
270 document.write('<OPTION VALUE="#29816">Iª q. 33 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
271 document.write('<OPTION VALUE="#29817">Iª q. 33 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
272 document.write('<OPTION VALUE="#29818">Iª q. 33 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
273 document.write('<OPTION VALUE="#29819">Iª q. 33 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
274 document.write('<OPTION VALUE="#29820">Iª q. 33 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
275 document.write('<OPTION VALUE="#29821">Iª q. 33 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
276 document.write('<OPTION VALUE="#29822">Iª q. 33 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
277 document.write('<OPTION VALUE="#29823">Iª q. 33 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
278 document.write('<OPTION VALUE="#29824">Iª q. 33 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
279 document.write('<OPTION VALUE="#29825">Iª q. 33 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
280 document.write('<OPTION VALUE="#29826">Iª q. 33 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
281 document.write('<OPTION VALUE="#29827">Iª q. 33 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
282 document.write('<OPTION VALUE="#29828">Iª q. 33 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
283 document.write('<OPTION VALUE="#29829">Iª q. 33 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
284 document.write('<OPTION VALUE="#29830">Iª q. 33 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
285 document.write('<OPTION VALUE="#29831">Iª q. 33 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
286 document.write('<OPTION VALUE="#29832">Iª q. 33 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
287 document.write('<OPTION VALUE="#29833">Iª q. 33 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
288 document.write('<OPTION VALUE="#29834">Iª q. 33 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
289 document.write('<OPTION VALUE="#29835">Iª q. 33 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
290 document.write('<OPTION VALUE="#29836">Iª q. 33 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
291 document.write('<OPTION VALUE="#29837">Iª q. 33 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
292 document.write('<OPTION VALUE="#29838">Iª q. 33 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
293 document.write('<OPTION VALUE="#29839">Iª q. 33 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
294 document.write('<OPTION VALUE="#29840">Iª q. 33 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
295 document.write('<OPTION VALUE="#29841">Iª q. 33 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
296 document.write('<OPTION VALUE="#29842">Iª q. 33 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
297 document.write('<OPTION VALUE="#29843">Iª q. 34 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
298 document.write('<OPTION VALUE="#29844">Iª q. 34 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
299 document.write('<OPTION VALUE="#29845">Iª q. 34 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
300 document.write('<OPTION VALUE="#29846">Iª q. 34 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
301 document.write('<OPTION VALUE="#29847">Iª q. 34 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
302 document.write('<OPTION VALUE="#29848">Iª q. 34 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
303 document.write('<OPTION VALUE="#29849">Iª q. 34 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
304 document.write('<OPTION VALUE="#29850">Iª q. 34 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
305 document.write('<OPTION VALUE="#29851">Iª q. 34 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
306 document.write('<OPTION VALUE="#29852">Iª q. 34 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
307 document.write('<OPTION VALUE="#29853">Iª q. 34 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
308 document.write('<OPTION VALUE="#29854">Iª q. 34 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
309 document.write('<OPTION VALUE="#29855">Iª q. 34 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
310 document.write('<OPTION VALUE="#29856">Iª q. 34 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
311 document.write('<OPTION VALUE="#29857">Iª q. 34 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
312 document.write('<OPTION VALUE="#29858">Iª q. 34 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
313 document.write('<OPTION VALUE="#29859">Iª q. 34 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
314 document.write('<OPTION VALUE="#29860">Iª q. 34 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
315 document.write('<OPTION VALUE="#29861">Iª q. 34 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
316 document.write('<OPTION VALUE="#29862">Iª q. 34 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
317 document.write('<OPTION VALUE="#29863">Iª q. 34 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
318 document.write('<OPTION VALUE="#29864">Iª q. 34 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
319 document.write('<OPTION VALUE="#29865">Iª q. 34 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
320 document.write('<OPTION VALUE="#29866">Iª q. 34 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
321 document.write('<OPTION VALUE="#29867">Iª q. 34 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
322 document.write('<OPTION VALUE="#29868">Iª q. 34 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
323 document.write('<OPTION VALUE="#29869">Iª q. 34 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
324 document.write('<OPTION VALUE="#29870">Iª q. 34 a. 3 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
325 document.write('<OPTION VALUE="#29871">Iª q. 34 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
326 document.write('<OPTION VALUE="#29872">Iª q. 34 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
327 document.write('<OPTION VALUE="#29873">Iª q. 34 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
328 document.write('<OPTION VALUE="#29874">Iª q. 34 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
329 document.write('<OPTION VALUE="#29875">Iª q. 34 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
330 document.write('<OPTION VALUE="#29876">Iª q. 34 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
331 document.write('<OPTION VALUE="#29877">Iª q. 34 a. 3 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
332 document.write('<OPTION VALUE="#29878">Iª q. 35 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
333 document.write('<OPTION VALUE="#29879">Iª q. 35 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
334 document.write('<OPTION VALUE="#29880">Iª q. 35 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
335 document.write('<OPTION VALUE="#29881">Iª q. 35 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
336 document.write('<OPTION VALUE="#29882">Iª q. 35 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
337 document.write('<OPTION VALUE="#29883">Iª q. 35 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
338 document.write('<OPTION VALUE="#29884">Iª q. 35 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
339 document.write('<OPTION VALUE="#29885">Iª q. 35 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
340 document.write('<OPTION VALUE="#29886">Iª q. 35 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
341 document.write('<OPTION VALUE="#29887">Iª q. 35 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
342 document.write('<OPTION VALUE="#29888">Iª q. 35 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
343 document.write('<OPTION VALUE="#29889">Iª q. 35 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
344 document.write('<OPTION VALUE="#29890">Iª q. 35 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
345 document.write('<OPTION VALUE="#29891">Iª q. 35 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
346 document.write('<OPTION VALUE="#29892">Iª q. 35 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
347 document.write('<OPTION VALUE="#29893">Iª q. 35 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
348 document.write('<OPTION VALUE="#29894">Iª q. 35 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
349 document.write('<OPTION VALUE="#29895">Iª q. 36 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
350 document.write('<OPTION VALUE="#29896">Iª q. 36 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
351 document.write('<OPTION VALUE="#29897">Iª q. 36 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
352 document.write('<OPTION VALUE="#29898">Iª q. 36 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
353 document.write('<OPTION VALUE="#29899">Iª q. 36 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
354 document.write('<OPTION VALUE="#29900">Iª q. 36 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
355 document.write('<OPTION VALUE="#29901">Iª q. 36 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
356 document.write('<OPTION VALUE="#29902">Iª q. 36 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
357 document.write('<OPTION VALUE="#29903">Iª q. 36 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
358 document.write('<OPTION VALUE="#29904">Iª q. 36 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
359 document.write('<OPTION VALUE="#29905">Iª q. 36 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
360 document.write('<OPTION VALUE="#29906">Iª q. 36 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
361 document.write('<OPTION VALUE="#29907">Iª q. 36 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
362 document.write('<OPTION VALUE="#29908">Iª q. 36 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
363 document.write('<OPTION VALUE="#29909">Iª q. 36 a. 2 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
364 document.write('<OPTION VALUE="#29910">Iª q. 36 a. 2 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
365 document.write('<OPTION VALUE="#29911">Iª q. 36 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
366 document.write('<OPTION VALUE="#29912">Iª q. 36 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
367 document.write('<OPTION VALUE="#29913">Iª q. 36 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
368 document.write('<OPTION VALUE="#29914">Iª q. 36 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
369 document.write('<OPTION VALUE="#29915">Iª q. 36 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
370 document.write('<OPTION VALUE="#29916">Iª q. 36 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
371 document.write('<OPTION VALUE="#29917">Iª q. 36 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
372 document.write('<OPTION VALUE="#29918">Iª q. 36 a. 2 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
373 document.write('<OPTION VALUE="#29919">Iª q. 36 a. 2 ad 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
374 document.write('<OPTION VALUE="#29920">Iª q. 36 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
375 document.write('<OPTION VALUE="#29921">Iª q. 36 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
376 document.write('<OPTION VALUE="#29922">Iª q. 36 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
377 document.write('<OPTION VALUE="#29923">Iª q. 36 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
378 document.write('<OPTION VALUE="#29924">Iª q. 36 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
379 document.write('<OPTION VALUE="#29925">Iª q. 36 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
380 document.write('<OPTION VALUE="#29926">Iª q. 36 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
381 document.write('<OPTION VALUE="#29927">Iª q. 36 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
382 document.write('<OPTION VALUE="#29928">Iª q. 36 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
383 document.write('<OPTION VALUE="#29929">Iª q. 36 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
384 document.write('<OPTION VALUE="#29930">Iª q. 36 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
385 document.write('<OPTION VALUE="#29931">Iª q. 36 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
386 document.write('<OPTION VALUE="#29932">Iª q. 36 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
387 document.write('<OPTION VALUE="#29933">Iª q. 36 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
388 document.write('<OPTION VALUE="#29934">Iª q. 36 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
389 document.write('<OPTION VALUE="#29935">Iª q. 36 a. 4 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
390 document.write('<OPTION VALUE="#29936">Iª q. 36 a. 4 arg. 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
391 document.write('<OPTION VALUE="#29937">Iª q. 36 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
392 document.write('<OPTION VALUE="#29938">Iª q. 36 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
393 document.write('<OPTION VALUE="#29939">Iª q. 36 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
394 document.write('<OPTION VALUE="#29940">Iª q. 36 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
395 document.write('<OPTION VALUE="#29941">Iª q. 36 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
396 document.write('<OPTION VALUE="#29942">Iª q. 36 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
397 document.write('<OPTION VALUE="#29943">Iª q. 36 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
398 document.write('<OPTION VALUE="#29944">Iª q. 36 a. 4 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
399 document.write('<OPTION VALUE="#29945">Iª q. 36 a. 4 ad 7'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
400 document.write('<OPTION VALUE="#29946">Iª q. 37 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
401 document.write('<OPTION VALUE="#29947">Iª q. 37 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
402 document.write('<OPTION VALUE="#29948">Iª q. 37 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
403 document.write('<OPTION VALUE="#29949">Iª q. 37 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
404 document.write('<OPTION VALUE="#29950">Iª q. 37 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
405 document.write('<OPTION VALUE="#29951">Iª q. 37 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
406 document.write('<OPTION VALUE="#29952">Iª q. 37 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
407 document.write('<OPTION VALUE="#29953">Iª q. 37 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
408 document.write('<OPTION VALUE="#29954">Iª q. 37 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
409 document.write('<OPTION VALUE="#29955">Iª q. 37 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
410 document.write('<OPTION VALUE="#29956">Iª q. 37 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
411 document.write('<OPTION VALUE="#29957">Iª q. 37 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
412 document.write('<OPTION VALUE="#29958">Iª q. 37 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
413 document.write('<OPTION VALUE="#29959">Iª q. 37 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
414 document.write('<OPTION VALUE="#29960">Iª q. 37 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
415 document.write('<OPTION VALUE="#29961">Iª q. 37 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
416 document.write('<OPTION VALUE="#29962">Iª q. 37 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
417 document.write('<OPTION VALUE="#29963">Iª q. 37 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
418 document.write('<OPTION VALUE="#29964">Iª q. 37 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
419 document.write('<OPTION VALUE="#29965">Iª q. 38 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
420 document.write('<OPTION VALUE="#29966">Iª q. 38 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
421 document.write('<OPTION VALUE="#29967">Iª q. 38 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
422 document.write('<OPTION VALUE="#29968">Iª q. 38 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
423 document.write('<OPTION VALUE="#29969">Iª q. 38 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
424 document.write('<OPTION VALUE="#29970">Iª q. 38 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
425 document.write('<OPTION VALUE="#29971">Iª q. 38 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
426 document.write('<OPTION VALUE="#29972">Iª q. 38 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
427 document.write('<OPTION VALUE="#29973">Iª q. 38 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
428 document.write('<OPTION VALUE="#29974">Iª q. 38 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
429 document.write('<OPTION VALUE="#29975">Iª q. 38 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
430 document.write('<OPTION VALUE="#29976">Iª q. 38 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
431 document.write('<OPTION VALUE="#29977">Iª q. 38 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
432 document.write('<OPTION VALUE="#29978">Iª q. 38 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
433 document.write('<OPTION VALUE="#29979">Iª q. 38 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
434 document.write('<OPTION VALUE="#29980">Iª q. 38 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
435 document.write('<OPTION VALUE="#29981">Iª q. 38 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
436 document.write('<OPTION VALUE="#29982">Iª q. 38 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
437 document.write('<OPTION VALUE="#29983">Iª q. 38 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
438 document.write('<OPTION VALUE="#29984">Iª q. 39 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
439 document.write('<OPTION VALUE="#29985">Iª q. 39 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
440 document.write('<OPTION VALUE="#29986">Iª q. 39 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
441 document.write('<OPTION VALUE="#29987">Iª q. 39 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
442 document.write('<OPTION VALUE="#29988">Iª q. 39 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
443 document.write('<OPTION VALUE="#29989">Iª q. 39 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
444 document.write('<OPTION VALUE="#29990">Iª q. 39 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
445 document.write('<OPTION VALUE="#29991">Iª q. 39 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
446 document.write('<OPTION VALUE="#29992">Iª q. 39 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
447 document.write('<OPTION VALUE="#29993">Iª q. 39 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
448 document.write('<OPTION VALUE="#29994">Iª q. 39 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
449 document.write('<OPTION VALUE="#29995">Iª q. 39 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
450 document.write('<OPTION VALUE="#29996">Iª q. 39 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
451 document.write('<OPTION VALUE="#29997">Iª q. 39 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
452 document.write('<OPTION VALUE="#29998">Iª q. 39 a. 2 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
453 document.write('<OPTION VALUE="#29999">Iª q. 39 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
454 document.write('<OPTION VALUE="#30000">Iª q. 39 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
455 document.write('<OPTION VALUE="#30001">Iª q. 39 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
456 document.write('<OPTION VALUE="#30002">Iª q. 39 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
457 document.write('<OPTION VALUE="#30003">Iª q. 39 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
458 document.write('<OPTION VALUE="#30004">Iª q. 39 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
459 document.write('<OPTION VALUE="#30005">Iª q. 39 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
460 document.write('<OPTION VALUE="#30006">Iª q. 39 a. 2 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
461 document.write('<OPTION VALUE="#30007">Iª q. 39 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
462 document.write('<OPTION VALUE="#30008">Iª q. 39 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
463 document.write('<OPTION VALUE="#30009">Iª q. 39 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
464 document.write('<OPTION VALUE="#30010">Iª q. 39 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
465 document.write('<OPTION VALUE="#30011">Iª q. 39 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
466 document.write('<OPTION VALUE="#30012">Iª q. 39 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
467 document.write('<OPTION VALUE="#30013">Iª q. 39 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
468 document.write('<OPTION VALUE="#30014">Iª q. 39 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
469 document.write('<OPTION VALUE="#30015">Iª q. 39 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
470 document.write('<OPTION VALUE="#30016">Iª q. 39 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
471 document.write('<OPTION VALUE="#30017">Iª q. 39 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
472 document.write('<OPTION VALUE="#30018">Iª q. 39 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
473 document.write('<OPTION VALUE="#30019">Iª q. 39 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
474 document.write('<OPTION VALUE="#30020">Iª q. 39 a. 4 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
475 document.write('<OPTION VALUE="#30021">Iª q. 39 a. 4 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
476 document.write('<OPTION VALUE="#30022">Iª q. 39 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
477 document.write('<OPTION VALUE="#30023">Iª q. 39 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
478 document.write('<OPTION VALUE="#30024">Iª q. 39 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
479 document.write('<OPTION VALUE="#30025">Iª q. 39 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
480 document.write('<OPTION VALUE="#30026">Iª q. 39 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
481 document.write('<OPTION VALUE="#30027">Iª q. 39 a. 4 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
482 document.write('<OPTION VALUE="#30028">Iª q. 39 a. 4 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
483 document.write('<OPTION VALUE="#30029">Iª q. 39 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
484 document.write('<OPTION VALUE="#30030">Iª q. 39 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
485 document.write('<OPTION VALUE="#30031">Iª q. 39 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
486 document.write('<OPTION VALUE="#30032">Iª q. 39 a. 5 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
487 document.write('<OPTION VALUE="#30033">Iª q. 39 a. 5 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
488 document.write('<OPTION VALUE="#30034">Iª q. 39 a. 5 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
489 document.write('<OPTION VALUE="#30035">Iª q. 39 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
490 document.write('<OPTION VALUE="#30036">Iª q. 39 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
491 document.write('<OPTION VALUE="#30037">Iª q. 39 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
492 document.write('<OPTION VALUE="#30038">Iª q. 39 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
493 document.write('<OPTION VALUE="#30039">Iª q. 39 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
494 document.write('<OPTION VALUE="#30040">Iª q. 39 a. 5 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
495 document.write('<OPTION VALUE="#30041">Iª q. 39 a. 5 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
496 document.write('<OPTION VALUE="#30042">Iª q. 39 a. 5 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
497 document.write('<OPTION VALUE="#30043">Iª q. 39 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
498 document.write('<OPTION VALUE="#30044">Iª q. 39 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
499 document.write('<OPTION VALUE="#30045">Iª q. 39 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
500 document.write('<OPTION VALUE="#30046">Iª q. 39 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
501 document.write('<OPTION VALUE="#30047">Iª q. 39 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
502 document.write('<OPTION VALUE="#30048">Iª q. 39 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
503 document.write('<OPTION VALUE="#30049">Iª q. 39 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
504 document.write('<OPTION VALUE="#30050">Iª q. 39 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
505 document.write('<OPTION VALUE="#30051">Iª q. 39 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
506 document.write('<OPTION VALUE="#30052">Iª q. 39 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
507 document.write('<OPTION VALUE="#30053">Iª q. 39 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
508 document.write('<OPTION VALUE="#30054">Iª q. 39 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
509 document.write('<OPTION VALUE="#30055">Iª q. 39 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
510 document.write('<OPTION VALUE="#30056">Iª q. 39 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
511 document.write('<OPTION VALUE="#30057">Iª q. 39 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
512 document.write('<OPTION VALUE="#30058">Iª q. 39 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
513 document.write('<OPTION VALUE="#30059">Iª q. 39 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
514 document.write('<OPTION VALUE="#30060">Iª q. 39 a. 8 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
515 document.write('<OPTION VALUE="#30061">Iª q. 39 a. 8 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
516 document.write('<OPTION VALUE="#30062">Iª q. 39 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
517 document.write('<OPTION VALUE="#30063">Iª q. 39 a. 8 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
518 document.write('<OPTION VALUE="#30064">Iª q. 40 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
519 document.write('<OPTION VALUE="#30065">Iª q. 40 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
520 document.write('<OPTION VALUE="#30066">Iª q. 40 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
521 document.write('<OPTION VALUE="#30067">Iª q. 40 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
522 document.write('<OPTION VALUE="#30068">Iª q. 40 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
523 document.write('<OPTION VALUE="#30069">Iª q. 40 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
524 document.write('<OPTION VALUE="#30070">Iª q. 40 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
525 document.write('<OPTION VALUE="#30071">Iª q. 40 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
526 document.write('<OPTION VALUE="#30072">Iª q. 40 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
527 document.write('<OPTION VALUE="#30073">Iª q. 40 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
528 document.write('<OPTION VALUE="#30074">Iª q. 40 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
529 document.write('<OPTION VALUE="#30075">Iª q. 40 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
530 document.write('<OPTION VALUE="#30076">Iª q. 40 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
531 document.write('<OPTION VALUE="#30077">Iª q. 40 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
532 document.write('<OPTION VALUE="#30078">Iª q. 40 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
533 document.write('<OPTION VALUE="#30079">Iª q. 40 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
534 document.write('<OPTION VALUE="#30080">Iª q. 40 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
535 document.write('<OPTION VALUE="#30081">Iª q. 40 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
536 document.write('<OPTION VALUE="#30082">Iª q. 40 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
537 document.write('<OPTION VALUE="#30083">Iª q. 40 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
538 document.write('<OPTION VALUE="#30084">Iª q. 40 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
539 document.write('<OPTION VALUE="#30085">Iª q. 40 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
540 document.write('<OPTION VALUE="#30086">Iª q. 40 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
541 document.write('<OPTION VALUE="#30087">Iª q. 40 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
542 document.write('<OPTION VALUE="#30088">Iª q. 40 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
543 document.write('<OPTION VALUE="#30089">Iª q. 40 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
544 document.write('<OPTION VALUE="#30090">Iª q. 40 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
545 document.write('<OPTION VALUE="#30091">Iª q. 40 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
546 document.write('<OPTION VALUE="#30092">Iª q. 40 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
547 document.write('<OPTION VALUE="#30093">Iª q. 40 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
548 document.write('<OPTION VALUE="#30094">Iª q. 40 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
549 document.write('<OPTION VALUE="#30095">Iª q. 40 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
550 document.write('<OPTION VALUE="#30096">Iª q. 40 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
551 document.write('<OPTION VALUE="#30097">Iª q. 40 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
552 document.write('<OPTION VALUE="#30098">Iª q. 40 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
553 document.write('<OPTION VALUE="#30099">Iª q. 41 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
554 document.write('<OPTION VALUE="#30100">Iª q. 41 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
555 document.write('<OPTION VALUE="#30101">Iª q. 41 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
556 document.write('<OPTION VALUE="#30102">Iª q. 41 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
557 document.write('<OPTION VALUE="#30103">Iª q. 41 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
558 document.write('<OPTION VALUE="#30104">Iª q. 41 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
559 document.write('<OPTION VALUE="#30105">Iª q. 41 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
560 document.write('<OPTION VALUE="#30106">Iª q. 41 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
561 document.write('<OPTION VALUE="#30107">Iª q. 41 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
562 document.write('<OPTION VALUE="#30108">Iª q. 41 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
563 document.write('<OPTION VALUE="#30109">Iª q. 41 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
564 document.write('<OPTION VALUE="#30110">Iª q. 41 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
565 document.write('<OPTION VALUE="#30111">Iª q. 41 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
566 document.write('<OPTION VALUE="#30112">Iª q. 41 a. 2 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
567 document.write('<OPTION VALUE="#30113">Iª q. 41 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
568 document.write('<OPTION VALUE="#30114">Iª q. 41 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
569 document.write('<OPTION VALUE="#30115">Iª q. 41 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
570 document.write('<OPTION VALUE="#30116">Iª q. 41 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
571 document.write('<OPTION VALUE="#30117">Iª q. 41 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
572 document.write('<OPTION VALUE="#30118">Iª q. 41 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
573 document.write('<OPTION VALUE="#30119">Iª q. 41 a. 2 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
574 document.write('<OPTION VALUE="#30120">Iª q. 41 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
575 document.write('<OPTION VALUE="#30121">Iª q. 41 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
576 document.write('<OPTION VALUE="#30122">Iª q. 41 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
577 document.write('<OPTION VALUE="#30123">Iª q. 41 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
578 document.write('<OPTION VALUE="#30124">Iª q. 41 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
579 document.write('<OPTION VALUE="#30125">Iª q. 41 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
580 document.write('<OPTION VALUE="#30126">Iª q. 41 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
581 document.write('<OPTION VALUE="#30127">Iª q. 41 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
582 document.write('<OPTION VALUE="#30128">Iª q. 41 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
583 document.write('<OPTION VALUE="#30129">Iª q. 41 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
584 document.write('<OPTION VALUE="#30130">Iª q. 41 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
585 document.write('<OPTION VALUE="#30131">Iª q. 41 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
586 document.write('<OPTION VALUE="#30132">Iª q. 41 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
587 document.write('<OPTION VALUE="#30133">Iª q. 41 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
588 document.write('<OPTION VALUE="#30134">Iª q. 41 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
589 document.write('<OPTION VALUE="#30135">Iª q. 41 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
590 document.write('<OPTION VALUE="#30136">Iª q. 41 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
591 document.write('<OPTION VALUE="#30137">Iª q. 41 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
592 document.write('<OPTION VALUE="#30138">Iª q. 41 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
593 document.write('<OPTION VALUE="#30139">Iª q. 41 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
594 document.write('<OPTION VALUE="#30140">Iª q. 41 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
595 document.write('<OPTION VALUE="#30141">Iª q. 41 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
596 document.write('<OPTION VALUE="#30142">Iª q. 41 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
597 document.write('<OPTION VALUE="#30143">Iª q. 41 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
598 document.write('<OPTION VALUE="#30144">Iª q. 41 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
599 document.write('<OPTION VALUE="#30145">Iª q. 41 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
600 document.write('<OPTION VALUE="#30146">Iª q. 41 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
601 document.write('<OPTION VALUE="#30147">Iª q. 41 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
602 document.write('<OPTION VALUE="#30148">Iª q. 41 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
603 document.write('<OPTION VALUE="#30149">Iª q. 41 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
604 document.write('<OPTION VALUE="#30150">Iª q. 41 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
605 document.write('<OPTION VALUE="#30151">Iª q. 41 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
606 document.write('<OPTION VALUE="#30152">Iª q. 41 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
607 document.write('<OPTION VALUE="#30153">Iª q. 41 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
608 document.write('<OPTION VALUE="#30154">Iª q. 42 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
609 document.write('<OPTION VALUE="#30155">Iª q. 42 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
610 document.write('<OPTION VALUE="#30156">Iª q. 42 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
611 document.write('<OPTION VALUE="#30157">Iª q. 42 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
612 document.write('<OPTION VALUE="#30158">Iª q. 42 a. 1 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
613 document.write('<OPTION VALUE="#30159">Iª q. 42 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
614 document.write('<OPTION VALUE="#30160">Iª q. 42 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
615 document.write('<OPTION VALUE="#30161">Iª q. 42 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
616 document.write('<OPTION VALUE="#30162">Iª q. 42 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
617 document.write('<OPTION VALUE="#30163">Iª q. 42 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
618 document.write('<OPTION VALUE="#30164">Iª q. 42 a. 1 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
619 document.write('<OPTION VALUE="#30165">Iª q. 42 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
620 document.write('<OPTION VALUE="#30166">Iª q. 42 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
621 document.write('<OPTION VALUE="#30167">Iª q. 42 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
622 document.write('<OPTION VALUE="#30168">Iª q. 42 a. 2 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
623 document.write('<OPTION VALUE="#30169">Iª q. 42 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
624 document.write('<OPTION VALUE="#30170">Iª q. 42 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
625 document.write('<OPTION VALUE="#30171">Iª q. 42 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
626 document.write('<OPTION VALUE="#30172">Iª q. 42 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
627 document.write('<OPTION VALUE="#30173">Iª q. 42 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
628 document.write('<OPTION VALUE="#30174">Iª q. 42 a. 2 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
629 document.write('<OPTION VALUE="#30175">Iª q. 42 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
630 document.write('<OPTION VALUE="#30176">Iª q. 42 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
631 document.write('<OPTION VALUE="#30177">Iª q. 42 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
632 document.write('<OPTION VALUE="#30178">Iª q. 42 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
633 document.write('<OPTION VALUE="#30179">Iª q. 42 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
634 document.write('<OPTION VALUE="#30180">Iª q. 42 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
635 document.write('<OPTION VALUE="#30181">Iª q. 42 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
636 document.write('<OPTION VALUE="#30182">Iª q. 42 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
637 document.write('<OPTION VALUE="#30183">Iª q. 42 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
638 document.write('<OPTION VALUE="#30184">Iª q. 42 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
639 document.write('<OPTION VALUE="#30185">Iª q. 42 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
640 document.write('<OPTION VALUE="#30186">Iª q. 42 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
641 document.write('<OPTION VALUE="#30187">Iª q. 42 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
642 document.write('<OPTION VALUE="#30188">Iª q. 42 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
643 document.write('<OPTION VALUE="#30189">Iª q. 42 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
644 document.write('<OPTION VALUE="#30190">Iª q. 42 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
645 document.write('<OPTION VALUE="#30191">Iª q. 42 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
646 document.write('<OPTION VALUE="#30192">Iª q. 42 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
647 document.write('<OPTION VALUE="#30193">Iª q. 42 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
648 document.write('<OPTION VALUE="#30194">Iª q. 42 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
649 document.write('<OPTION VALUE="#30195">Iª q. 42 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
650 document.write('<OPTION VALUE="#30196">Iª q. 42 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
651 document.write('<OPTION VALUE="#30197">Iª q. 42 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
652 document.write('<OPTION VALUE="#30198">Iª q. 42 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
653 document.write('<OPTION VALUE="#30199">Iª q. 42 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
654 document.write('<OPTION VALUE="#30200">Iª q. 42 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
655 document.write('<OPTION VALUE="#30201">Iª q. 42 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
656 document.write('<OPTION VALUE="#30202">Iª q. 42 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
657 document.write('<OPTION VALUE="#30203">Iª q. 42 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
658 document.write('<OPTION VALUE="#30204">Iª q. 42 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
659 document.write('<OPTION VALUE="#30205">Iª q. 42 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
660 document.write('<OPTION VALUE="#30206">Iª q. 42 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
661 document.write('<OPTION VALUE="#30207">Iª q. 42 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
662 document.write('<OPTION VALUE="#30208">Iª q. 42 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
663 document.write('<OPTION VALUE="#30209">Iª q. 43 pr.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
664 document.write('<OPTION VALUE="#30210">Iª q. 43 a. 1 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
665 document.write('<OPTION VALUE="#30211">Iª q. 43 a. 1 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
666 document.write('<OPTION VALUE="#30212">Iª q. 43 a. 1 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
667 document.write('<OPTION VALUE="#30213">Iª q. 43 a. 1 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
668 document.write('<OPTION VALUE="#30214">Iª q. 43 a. 1 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
669 document.write('<OPTION VALUE="#30215">Iª q. 43 a. 1 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
670 document.write('<OPTION VALUE="#30216">Iª q. 43 a. 1 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
671 document.write('<OPTION VALUE="#30217">Iª q. 43 a. 1 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
672 document.write('<OPTION VALUE="#30218">Iª q. 43 a. 2 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
673 document.write('<OPTION VALUE="#30219">Iª q. 43 a. 2 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
674 document.write('<OPTION VALUE="#30220">Iª q. 43 a. 2 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
675 document.write('<OPTION VALUE="#30221">Iª q. 43 a. 2 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
676 document.write('<OPTION VALUE="#30222">Iª q. 43 a. 2 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
677 document.write('<OPTION VALUE="#30223">Iª q. 43 a. 2 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
678 document.write('<OPTION VALUE="#30224">Iª q. 43 a. 2 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
679 document.write('<OPTION VALUE="#30225">Iª q. 43 a. 2 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
680 document.write('<OPTION VALUE="#30226">Iª q. 43 a. 3 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
681 document.write('<OPTION VALUE="#30227">Iª q. 43 a. 3 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
682 document.write('<OPTION VALUE="#30228">Iª q. 43 a. 3 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
683 document.write('<OPTION VALUE="#30229">Iª q. 43 a. 3 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
684 document.write('<OPTION VALUE="#30230">Iª q. 43 a. 3 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
685 document.write('<OPTION VALUE="#30231">Iª q. 43 a. 3 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
686 document.write('<OPTION VALUE="#30232">Iª q. 43 a. 3 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
687 document.write('<OPTION VALUE="#30233">Iª q. 43 a. 3 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
688 document.write('<OPTION VALUE="#30234">Iª q. 43 a. 3 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
689 document.write('<OPTION VALUE="#30235">Iª q. 43 a. 3 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
690 document.write('<OPTION VALUE="#30236">Iª q. 43 a. 4 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
691 document.write('<OPTION VALUE="#30237">Iª q. 43 a. 4 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
692 document.write('<OPTION VALUE="#30238">Iª q. 43 a. 4 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
693 document.write('<OPTION VALUE="#30239">Iª q. 43 a. 4 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
694 document.write('<OPTION VALUE="#30240">Iª q. 43 a. 4 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
695 document.write('<OPTION VALUE="#30241">Iª q. 43 a. 4 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
696 document.write('<OPTION VALUE="#30242">Iª q. 43 a. 4 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
697 document.write('<OPTION VALUE="#30243">Iª q. 43 a. 4 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
698 document.write('<OPTION VALUE="#30244">Iª q. 43 a. 5 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
699 document.write('<OPTION VALUE="#30245">Iª q. 43 a. 5 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
700 document.write('<OPTION VALUE="#30246">Iª q. 43 a. 5 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
701 document.write('<OPTION VALUE="#30247">Iª q. 43 a. 5 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
702 document.write('<OPTION VALUE="#30248">Iª q. 43 a. 5 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
703 document.write('<OPTION VALUE="#30249">Iª q. 43 a. 5 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
704 document.write('<OPTION VALUE="#30250">Iª q. 43 a. 5 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
705 document.write('<OPTION VALUE="#30251">Iª q. 43 a. 5 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
706 document.write('<OPTION VALUE="#30252">Iª q. 43 a. 6 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
707 document.write('<OPTION VALUE="#30253">Iª q. 43 a. 6 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
708 document.write('<OPTION VALUE="#30254">Iª q. 43 a. 6 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
709 document.write('<OPTION VALUE="#30255">Iª q. 43 a. 6 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
710 document.write('<OPTION VALUE="#30256">Iª q. 43 a. 6 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
711 document.write('<OPTION VALUE="#30257">Iª q. 43 a. 6 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
712 document.write('<OPTION VALUE="#30258">Iª q. 43 a. 6 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
713 document.write('<OPTION VALUE="#30259">Iª q. 43 a. 6 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
714 document.write('<OPTION VALUE="#30260">Iª q. 43 a. 6 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
715 document.write('<OPTION VALUE="#30261">Iª q. 43 a. 6 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
716 document.write('<OPTION VALUE="#30262">Iª q. 43 a. 7 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
717 document.write('<OPTION VALUE="#30263">Iª q. 43 a. 7 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
718 document.write('<OPTION VALUE="#30264">Iª q. 43 a. 7 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
719 document.write('<OPTION VALUE="#30265">Iª q. 43 a. 7 arg. 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
720 document.write('<OPTION VALUE="#30266">Iª q. 43 a. 7 arg. 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
721 document.write('<OPTION VALUE="#30267">Iª q. 43 a. 7 arg. 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
722 document.write('<OPTION VALUE="#30268">Iª q. 43 a. 7 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
723 document.write('<OPTION VALUE="#30269">Iª q. 43 a. 7 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
724 document.write('<OPTION VALUE="#30270">Iª q. 43 a. 7 ad 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
725 document.write('<OPTION VALUE="#30271">Iª q. 43 a. 7 ad 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
726 document.write('<OPTION VALUE="#30272">Iª q. 43 a. 7 ad 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
727 document.write('<OPTION VALUE="#30273">Iª q. 43 a. 7 ad 4'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
728 document.write('<OPTION VALUE="#30274">Iª q. 43 a. 7 ad 5'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
729 document.write('<OPTION VALUE="#30275">Iª q. 43 a. 7 ad 6'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
730 document.write('<OPTION VALUE="#30276">Iª q. 43 a. 8 arg. 1'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
731 document.write('<OPTION VALUE="#30277">Iª q. 43 a. 8 arg. 2'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
732 document.write('<OPTION VALUE="#30278">Iª q. 43 a. 8 arg. 3'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
733 document.write('<OPTION VALUE="#30279">Iª q. 43 a. 8 s. c.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
734 document.write('<OPTION VALUE="#30280">Iª q. 43 a. 8 co.'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
735 document.write('<OPTION VALUE="#30281">Iª q. 43 a. 8 ad'); |
| 28 | 736 document.write('<\/SELECT>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
737 document.write('<BR><BR>'); |
|
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
738 document.write('<INPUT TYPE="button" VALUE="Agedum" ONCLICK="go()">'); |
| 28 | 739 document.write('<\/FORM>'); |
|
26
4006eb4882de
originals from http://www.corpusthomisticum.org/sth0000.html
ht
parents:
diff
changeset
|
740 // --> |
| 28 | 741 //]]> |
| 742 </script><br /> | |
| 743 <hr /> | |
| 744 <br /></div> | |
| 745 <div class="D">Quaestio 28</div> | |
| 746 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 747 <p title="I q. 28 pr."><a name="29610"><span class="ref">[29610] | |
| 748 Iª q. 28 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 749 relationibus divinis. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum | |
| 750 in Deo sint aliquae relationes reales. Secundo, utrum illae | |
| 751 relationes sint ipsa essentia divina, vel sint extrinsecus affixae. | |
| 752 Tertio, utrum possint esse in Deo plures relationes realiter | |
| 753 distinctae ab invicem. Quarto, de numero harum relationum.</p> | |
| 754 <br /> | |
| 755 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 756 <p title="I q. 28 a. 1 arg. 1"><a name="29611"><span class= | |
| 757 "ref">[29611] Iª q. 28 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 758 proceditur. Videtur quod in Deo non sint aliquae relationes reales. | |
| 759 Dicit enim Boetius, in libro de Trin., quod <i>cum quis | |
| 760 praedicamenta in divinam vertit praedicationem, cuncta mutantur in | |
| 761 substantiam quae praedicari possunt; ad aliquid vero omnino non | |
| 762 potest praedicari</i>. Sed quidquid est realiter in Deo, de ipso | |
| 763 praedicari potest. Ergo relatio non est realiter in Deo.</p> | |
| 764 <p title="I q. 28 a. 1 arg. 2"><a name="29612"><span class= | |
| 765 "ref">[29612] Iª q. 28 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, dicit | |
| 766 Boetius in eodem libro, quod <i>similis est relatio in Trinitate | |
| 767 patris ad filium, et utriusque ad spiritum sanctum, ut eius quod | |
| 768 est idem, ad id quod est idem</i>. Sed huiusmodi relatio est | |
| 769 rationis tantum, quia omnis relatio realis exigit duo extrema | |
| 770 realiter. Ergo relationes quae ponuntur in divinis, non sunt reales | |
| 771 relationes, sed rationis tantum.</p> | |
| 772 <p title="I q. 28 a. 1 arg. 3"><a name="29613"><span class= | |
| 773 "ref">[29613] Iª q. 28 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 774 relatio paternitatis est relatio principii. Sed cum dicitur, Deus | |
| 775 est principium creaturarum, non importatur aliqua relatio realis, | |
| 776 sed rationis tantum. Ergo nec paternitas in divinis est relatio | |
| 777 realis. Et eadem ratione nec aliae relationes quae ponuntur | |
| 778 ibi.</p> | |
| 779 <p title="I q. 28 a. 1 arg. 4"><a name="29614"><span class= | |
| 780 "ref">[29614] Iª q. 28 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 781 generatio in divinis est secundum intelligibilis verbi | |
| 782 processionem. Sed relationes quae consequuntur operationem | |
| 783 intellectus, sunt relationes rationis. Ergo paternitas et filiatio, | |
| 784 quae dicuntur in divinis secundum generationem, sunt relationes | |
| 785 rationis tantum.</p> | |
| 786 <p title="I q. 28 a. 1 s. c."><a name="29615"><span class= | |
| 787 "ref">[29615] Iª q. 28 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 788 quod pater non dicitur nisi a paternitate, et filius a filiatione. | |
| 789 Si igitur paternitas et filiatio non sunt in Deo realiter, sequitur | |
| 790 quod Deus non sit realiter pater aut filius, sed secundum rationem | |
| 791 intelligentiae tantum, quod est haeresis Sabelliana.</p> | |
| 792 <p title="I q. 28 a. 1 co."><a name="29616"><span class= | |
| 793 "ref">[29616] Iª q. 28 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 794 quod relationes quaedam sunt in divinis realiter. Ad cuius | |
| 795 evidentiam, considerandum est quod solum in his quae dicuntur ad | |
| 796 aliquid, inveniuntur aliqua secundum rationem tantum, et non | |
| 797 secundum rem. Quod non est in aliis generibus, quia alia genera, ut | |
| 798 quantitas et qualitas, secundum propriam rationem significant | |
| 799 aliquid alicui inhaerens. Ea vero quae dicuntur ad aliquid, | |
| 800 significant secundum propriam rationem solum respectum ad aliud. | |
| 801 Qui quidem respectus aliquando est in ipsa natura rerum; utpote | |
| 802 quando aliquae res secundum suam naturam ad invicem ordinatae sunt, | |
| 803 et invicem inclinationem habent. Et huiusmodi relationes oportet | |
| 804 esse reales. Sicut in corpore gravi est inclinatio et ordo ad locum | |
| 805 medium, unde respectus quidam est in ipso gravi respectu loci | |
| 806 medii. Et similiter est de aliis huiusmodi. Aliquando vero | |
| 807 respectus significatus per ea quae dicuntur ad aliquid, est tantum | |
| 808 in ipsa apprehensione rationis conferentis unum alteri, et tunc est | |
| 809 relatio rationis tantum; sicut cum comparat ratio hominem animali, | |
| 810 ut speciem ad genus. Cum autem aliquid procedit a principio eiusdem | |
| 811 naturae, necesse est quod ambo, scilicet procedens et id a quo | |
| 812 procedit, in eodem ordine conveniant, et sic oportet quod habeant | |
| 813 reales respectus ad invicem. Cum igitur processiones in divinis | |
| 814 sint in identitate naturae, ut ostensum est, necesse est quod | |
| 815 relationes quae secundum processiones divinas accipiuntur, sint | |
| 816 relationes reales.</p> | |
| 817 <p title="I q. 28 a. 1 ad 1"><a name="29617"><span class= | |
| 818 "ref">[29617] Iª q. 28 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 819 dicendum quod ad aliquid dicitur omnino non praedicari in Deo, | |
| 820 secundum propriam rationem eius quod dicitur ad aliquid; inquantum | |
| 821 scilicet propria ratio eius quod ad aliquid dicitur, non accipitur | |
| 822 per comparationem ad illud cui inest relatio, sed per respectum ad | |
| 823 alterum. Non ergo per hoc excludere voluit quod relatio non esset | |
| 824 in Deo, sed quod non praedicaretur per modum inhaerentis secundum | |
| 825 propriam relationis rationem, sed magis per modum ad aliud se | |
| 826 habentis.</p> | |
| 827 <p title="I q. 28 a. 1 ad 2"><a name="29618"><span class= | |
| 828 "ref">[29618] Iª q. 28 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 829 dicendum quod relatio quae importatur per hoc nomen idem, est | |
| 830 relatio rationis tantum, si accipiatur simpliciter idem, quia | |
| 831 huiusmodi relatio non potest consistere nisi in quodam ordine quem | |
| 832 ratio adinvenit alicuius ad seipsum, secundum aliquas eius duas | |
| 833 considerationes. Secus autem est, cum dicuntur aliqua eadem esse, | |
| 834 non in numero, sed in natura generis sive speciei. Boetius igitur | |
| 835 relationes quae sunt in divinis, assimilat relationi identitatis, | |
| 836 non quantum ad omnia, sed quantum ad hoc solum, quod per huiusmodi | |
| 837 relationes non diversificatur substantia, sicut nec per relationem | |
| 838 identitatis.</p> | |
| 839 <p title="I q. 28 a. 1 ad 3"><a name="29619"><span class= | |
| 840 "ref">[29619] Iª q. 28 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 841 dicendum quod, cum creatura procedat a Deo in diversitate naturae, | |
| 842 Deus est extra ordinem totius creaturae, nec ex eius natura est | |
| 843 eius habitudo ad creaturas. Non enim producit creaturas ex | |
| 844 necessitate suae naturae, sed per intellectum et per voluntatem, ut | |
| 845 supra dictum est. Et ideo in Deo non est realis relatio ad | |
| 846 creaturas. Sed in creaturis est realis relatio ad Deum, quia | |
| 847 creaturae continentur sub ordine divino, et in earum natura est | |
| 848 quod dependeant a Deo. Sed processiones divinae sunt in eadem | |
| 849 natura. Unde non est similis ratio.</p> | |
| 850 <p title="I q. 28 a. 1 ad 4"><a name="29620"><span class= | |
| 851 "ref">[29620] Iª q. 28 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 852 dicendum quod relationes quae consequuntur solam operationem | |
| 853 intellectus in ipsis rebus intellectis, sunt relationes rationis | |
| 854 tantum, quia scilicet eas ratio adinvenit inter duas res | |
| 855 intellectas. Sed relationes quae consequuntur operationem | |
| 856 intellectus, quae sunt inter verbum intellectualiter procedens et | |
| 857 illud a quo procedit, non sunt relationes rationis tantum, sed rei, | |
| 858 quia et ipse intellectus et ratio est quaedam res, et comparatur | |
| 859 realiter ad id quod procedit intelligibiliter, sicut res corporalis | |
| 860 ad id quod procedit corporaliter. Et sic paternitas et filiatio | |
| 861 sunt relationes reales in divinis.</p> | |
| 862 <br /> | |
| 863 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 864 <p title="I q. 28 a. 2 arg. 1"><a name="29621"><span class= | |
| 865 "ref">[29621] Iª q. 28 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 866 proceditur. Videtur quod relatio in Deo non sit idem quod sua | |
| 867 essentia. Dicit enim Augustinus, in V de Trin., quod <i>non omne | |
| 868 quod dicitur in Deo, dicitur secundum substantiam. Dicitur enim ad | |
| 869 aliquid, sicut pater ad filium, sed haec non secundum substantiam | |
| 870 dicuntur</i>. Ergo relatio non est divina essentia.</p> | |
| 871 <p title="I q. 28 a. 2 arg. 2"><a name="29622"><span class= | |
| 872 "ref">[29622] Iª q. 28 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 873 Augustinus dicit, VII de Trin., <i>omnis res quae relative dicitur, | |
| 874 est etiam aliquid excepto relativo; sicut homo dominus, et homo | |
| 875 servus</i>. Si igitur relationes aliquae sunt in Deo, oportet esse | |
| 876 in Deo aliquid aliud praeter relationes. Sed hoc aliud non potest | |
| 877 esse nisi essentia. Ergo essentia est aliud a relationibus.</p> | |
| 878 <p title="I q. 28 a. 2 arg. 3"><a name="29623"><span class= | |
| 879 "ref">[29623] Iª q. 28 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, esse | |
| 880 relativi est ad aliud se habere, ut dicitur in praedicamentis. Si | |
| 881 igitur relatio sit ipsa divina essentia, sequitur quod esse divinae | |
| 882 essentiae sit ad aliud se habere, quod repugnat perfectioni divini | |
| 883 esse, quod est maxime absolutum et per se subsistens, ut supra | |
| 884 ostensum est. Non igitur relatio est ipsa essentia divina.</p> | |
| 885 <p title="I q. 28 a. 2 s. c."><a name="29624"><span class= | |
| 886 "ref">[29624] Iª q. 28 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra, omnis | |
| 887 res quae non est divina essentia, est creatura. Sed relatio | |
| 888 realiter competit Deo. Si ergo non est divina essentia, erit | |
| 889 creatura, et ita ei non erit adoratio latriae exhibenda, contra | |
| 890 quod in praefatione cantatur, <i>ut in personis proprietas, et in | |
| 891 maiestate adoretur aequalitas</i>.</p> | |
| 892 <p title="I q. 28 a. 2 co."><a name="29625"><span class= | |
| 893 "ref">[29625] Iª q. 28 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 894 quod circa hoc dicitur Gilbertus Porretanus errasse, sed errorem | |
| 895 suum postmodum in Remensi Concilio revocasse. Dixit enim quod | |
| 896 relationes in divinis sunt assistentes, sive extrinsecus affixae. | |
| 897 Ad cuius evidentiam, considerandum est quod in quolibet novem | |
| 898 generum accidentis est duo considerare. Quorum unum est esse quod | |
| 899 competit unicuique ipsorum secundum quod est accidens. Et hoc | |
| 900 communiter in omnibus est inesse subiecto, accidentis enim esse est | |
| 901 inesse. Aliud quod potest considerari in unoquoque, est propria | |
| 902 ratio uniuscuiusque illorum generum. Et in aliis quidem generibus a | |
| 903 relatione, utpote quantitate et qualitate, etiam propria ratio | |
| 904 generis accipitur secundum comparationem ad subiectum, nam | |
| 905 quantitas dicitur mensura substantiae, qualitas vero dispositio | |
| 906 substantiae. Sed ratio propria relationis non accipitur secundum | |
| 907 comparationem ad illud in quo est, sed secundum comparationem ad | |
| 908 aliquid extra. Si igitur consideremus, etiam in rebus creatis, | |
| 909 relationes secundum id quod relationes sunt, sic inveniuntur esse | |
| 910 assistentes, non intrinsecus affixae; quasi significantes respectum | |
| 911 quodammodo contingentem ipsam rem relatam, prout ab ea tendit in | |
| 912 alterum. Si vero consideretur relatio secundum quod est accidens, | |
| 913 sic est inhaerens subiecto, et habens esse accidentale in ipso. Sed | |
| 914 Gilbertus Porretanus consideravit relationem primo modo tantum. | |
| 915 Quidquid autem in rebus creatis habet esse accidentale, secundum | |
| 916 quod transfertur in Deum, habet esse substantiale, nihil enim est | |
| 917 in Deo ut accidens in subiecto, sed quidquid est in Deo, est eius | |
| 918 essentia. Sic igitur ex ea parte qua relatio in rebus creatis habet | |
| 919 esse accidentale in subiecto, relatio realiter existens in Deo | |
| 920 habet esse essentiae divinae, idem omnino ei existens. In hoc vero | |
| 921 quod ad aliquid dicitur, non significatur aliqua habitudo ad | |
| 922 essentiam, sed magis ad suum oppositum. Et sic manifestum est quod | |
| 923 relatio realiter existens in Deo, est idem essentiae secundum rem; | |
| 924 et non differt nisi secundum intelligentiae rationem, prout in | |
| 925 relatione importatur respectus ad suum oppositum, qui non | |
| 926 importatur in nomine essentiae. Patet ergo quod in Deo non est | |
| 927 aliud esse relationis et esse essentiae, sed unum et idem.</p> | |
| 928 <p title="I q. 28 a. 2 ad 1"><a name="29626"><span class= | |
| 929 "ref">[29626] Iª q. 28 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 930 dicendum quod verba illa Augustini non pertinent ad hoc, quod | |
| 931 paternitas, vel alia relatio quae est in Deo, secundum esse suum | |
| 932 non sit idem quod divina essentia; sed quod non praedicatur | |
| 933 secundum modum substantiae, ut existens in eo de quo dicitur, sed | |
| 934 ut ad alterum se habens. Et propter hoc dicuntur duo tantum esse | |
| 935 praedicamenta in divinis. Quia alia praedicamenta important | |
| 936 habitudinem ad id de quo dicuntur, tam secundum suum esse, quam | |
| 937 secundum proprii generis rationem, nihil autem quod est in Deo, | |
| 938 potest habere habitudinem ad id in quo est, vel de quo dicitur, | |
| 939 nisi habitudinem identitatis, propter summam Dei simplicitatem.</p> | |
| 940 <p title="I q. 28 a. 2 ad 2"><a name="29627"><span class= | |
| 941 "ref">[29627] Iª q. 28 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 942 dicendum quod, sicut in rebus creatis, in illo quod dicitur | |
| 943 relative, non solum est invenire respectum ad alterum, sed etiam | |
| 944 aliquid absolutum, ita et in Deo, sed tamen aliter et aliter. Nam | |
| 945 id quod invenitur in creatura praeter id quod continetur sub | |
| 946 significatione nominis relativi, est alia res, in Deo autem non est | |
| 947 alia res, sed una et eadem, quae non perfecte exprimitur relationis | |
| 948 nomine, quasi sub significatione talis nominis comprehensa. Dictum | |
| 949 est enim supra, cum de divinis nominibus agebatur, quod plus | |
| 950 continetur in perfectione divinae essentiae, quam aliquo nomine | |
| 951 significari possit. Unde non sequitur quod in Deo, praeter | |
| 952 relationem, sit aliquid aliud secundum rem; sed solum considerata | |
| 953 nominum ratione.</p> | |
| 954 <p title="I q. 28 a. 2 ad 3"><a name="29628"><span class= | |
| 955 "ref">[29628] Iª q. 28 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 956 dicendum quod, si in perfectione divina nihil plus contineretur | |
| 957 quam quod significat nomen relativum, sequeretur quod esse eius | |
| 958 esset imperfectum, utpote ad aliquid aliud se habens, sicut si non | |
| 959 contineretur ibi plus quam quod nomine sapientiae significatur, non | |
| 960 esset aliquid subsistens. Sed quia divinae essentiae perfectio est | |
| 961 maior quam quod significatione alicuius nominis comprehendi possit, | |
| 962 non sequitur, si nomen relativum, vel quodcumque aliud nomen dictum | |
| 963 de Deo, non significat aliquid perfectum, quod divina essentia | |
| 964 habeat esse imperfectum, quia divina essentia comprehendit in se | |
| 965 omnium generum perfectionem, ut supra dictum est.</p> | |
| 966 <br /> | |
| 967 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 968 <p title="I q. 28 a. 3 arg. 1"><a name="29629"><span class= | |
| 969 "ref">[29629] Iª q. 28 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 970 proceditur. Videtur quod relationes quae sunt in Deo, realiter ab | |
| 971 invicem non distinguantur. Quaecumque enim uni et eidem sunt eadem, | |
| 972 sibi invicem sunt eadem. Sed omnis relatio in Deo existens est idem | |
| 973 secundum rem cum divina essentia. Ergo relationes secundum rem ab | |
| 974 invicem non distinguuntur.</p> | |
| 975 <p title="I q. 28 a. 3 arg. 2"><a name="29630"><span class= | |
| 976 "ref">[29630] Iª q. 28 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, sicut | |
| 977 paternitas et filiatio secundum nominis rationem distinguuntur ab | |
| 978 essentia divina, ita et bonitas et potentia. Sed propter huiusmodi | |
| 979 rationis distinctionem non est aliqua realis distinctio bonitatis | |
| 980 et potentiae divinae. Ergo neque paternitatis et filiationis.</p> | |
| 981 <p title="I q. 28 a. 3 arg. 3"><a name="29631"><span class= | |
| 982 "ref">[29631] Iª q. 28 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, in | |
| 983 divinis non est distinctio realis nisi secundum originem. Sed una | |
| 984 relatio non videtur oriri ex alia. Ergo relationes non | |
| 985 distinguuntur realiter ab invicem.</p> | |
| 986 <p title="I q. 28 a. 3 s. c."><a name="29632"><span class= | |
| 987 "ref">[29632] Iª q. 28 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 988 quod dicit Boetius, in libro de Trin., quod <i>substantia in | |
| 989 divinis continet unitatem, relatio multiplicat Trinitatem</i>. Si | |
| 990 ergo relationes non distinguuntur ab invicem realiter, non erit in | |
| 991 divinis Trinitas realis, sed rationis tantum, quod est Sabelliani | |
| 992 erroris.</p> | |
| 993 <p title="I q. 28 a. 3 co."><a name="29633"><span class= | |
| 994 "ref">[29633] Iª q. 28 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 995 quod ex eo quod aliquid alicui attribuitur, oportet quod | |
| 996 attribuantur ei omnia quae sunt de ratione illius, sicut cuicumque | |
| 997 attribuitur homo, oportet quod attribuatur ei esse rationale. De | |
| 998 ratione autem relationis est respectus unius ad alterum, secundum | |
| 999 quem aliquid alteri opponitur relative. Cum igitur in Deo realiter | |
| 1000 sit relatio, ut dictum est, oportet quod realiter sit ibi | |
| 1001 oppositio. Relativa autem oppositio in sui ratione includit | |
| 1002 distinctionem. Unde oportet quod in Deo sit realis distinctio, non | |
| 1003 quidem secundum rem absolutam, quae est essentia, in qua est summa | |
| 1004 unitas et simplicitas; sed secundum rem relativam.</p> | |
| 1005 <p title="I q. 28 a. 3 ad 1"><a name="29634"><span class= | |
| 1006 "ref">[29634] Iª q. 28 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1007 dicendum quod, secundum philosophum in III Physic., argumentum | |
| 1008 illud tenet, quod quaecumque uni et eidem sunt eadem, sibi invicem | |
| 1009 sunt eadem, in his quae sunt idem re et ratione, sicut tunica et | |
| 1010 indumentum, non autem in his quae differunt ratione. Unde ibidem | |
| 1011 dicit quod, licet actio sit idem motui, similiter et passio, non | |
| 1012 tamen sequitur quod actio et passio sint idem, quia in actione | |
| 1013 importatur respectus ut a quo est motus in mobili, in passione vero | |
| 1014 ut qui est ab alio. Et similiter, licet paternitas sit idem | |
| 1015 secundum rem cum essentia divina, et similiter filiatio, tamen haec | |
| 1016 duo in suis propriis rationibus important oppositos respectus. Unde | |
| 1017 distinguuntur ab invicem.</p> | |
| 1018 <p title="I q. 28 a. 3 ad 2"><a name="29635"><span class= | |
| 1019 "ref">[29635] Iª q. 28 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1020 dicendum quod potentia et bonitas non important in suis rationibus | |
| 1021 aliquam oppositionem, unde non est similis ratio.</p> | |
| 1022 <p title="I q. 28 a. 3 ad 3"><a name="29636"><span class= | |
| 1023 "ref">[29636] Iª q. 28 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1024 dicendum quod, quamvis relationes, proprie loquendo, non oriantur | |
| 1025 vel procedant ab invicem, tamen accipiuntur per oppositum secundum | |
| 1026 processionem alicuius ab alio.</p> | |
| 1027 <br /> | |
| 1028 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1029 <p title="I q. 28 a. 4 arg. 1"><a name="29637"><span class= | |
| 1030 "ref">[29637] Iª q. 28 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1031 proceditur. Videtur quod in Deo non sint tantum quatuor relationes | |
| 1032 reales, scilicet paternitas, filiatio, spiratio et processio. Est | |
| 1033 enim considerare in Deo relationes intelligentis ad intellectum, et | |
| 1034 volentis ad volitum, quae videntur esse relationes reales, neque | |
| 1035 sub praedictis continentur. Non ergo sunt solum quatuor relationes | |
| 1036 reales in Deo.</p> | |
| 1037 <p title="I q. 28 a. 4 arg. 2"><a name="29638"><span class= | |
| 1038 "ref">[29638] Iª q. 28 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1039 relationes reales accipiuntur in Deo secundum processionem | |
| 1040 intelligibilem verbi. Sed relationes intelligibiles multiplicantur | |
| 1041 in infinitum, ut Avicenna dicit. Ergo in Deo sunt infinitae | |
| 1042 relationes reales.</p> | |
| 1043 <p title="I q. 28 a. 4 arg. 3"><a name="29639"><span class= | |
| 1044 "ref">[29639] Iª q. 28 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, ideae | |
| 1045 sunt in Deo ab aeterno, ut supra dictum est. Non autem | |
| 1046 distinguuntur ab invicem nisi secundum respectum ad res, ut supra | |
| 1047 dictum est. Ergo in Deo sunt multo plures relationes aeternae.</p> | |
| 1048 <p title="I q. 28 a. 4 arg. 4"><a name="29640"><span class= | |
| 1049 "ref">[29640] Iª q. 28 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1050 aequalitas et similitudo et identitas sunt relationes quaedam; et | |
| 1051 sunt in Deo ab aeterno. Ergo plures relationes sunt ab aeterno in | |
| 1052 Deo, quam quae dictae sunt.</p> | |
| 1053 <p title="I q. 28 a. 4 s. c."><a name="29641"><span class= | |
| 1054 "ref">[29641] Iª q. 28 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 1055 videtur quod sint pauciores. Quia secundum philosophum, in III | |
| 1056 Physic., <i>eadem via est de Athenis ad Thebas, et de Thebis ad | |
| 1057 Athenas</i>. Ergo videtur quod pari ratione eadem sit relatio de | |
| 1058 patre ad filium, quae dicitur paternitas, et de filio ad patrem, | |
| 1059 quae dicitur filiatio. Et sic non sunt quatuor relationes in | |
| 1060 Deo.</p> | |
| 1061 <p title="I q. 28 a. 4 co."><a name="29642"><span class= | |
| 1062 "ref">[29642] Iª q. 28 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1063 quod, secundum philosophum, in V Metaphys., relatio omnis fundatur | |
| 1064 vel supra quantitatem, ut duplum et dimidium; vel supra actionem et | |
| 1065 passionem, ut faciens et factum, pater et filius, dominus et | |
| 1066 servus, et huiusmodi. Cum autem quantitas non sit in Deo (est enim | |
| 1067 sine quantitate magnus, ut dicit Augustinus). Relinquitur ergo quod | |
| 1068 realis relatio in Deo esse non possit, nisi super actionem fundata. | |
| 1069 Non autem super actiones secundum quas procedit aliquid extrinsecum | |
| 1070 a Deo, quia relationes Dei ad creaturas non sunt realiter in ipso, | |
| 1071 ut supra dictum est. Unde relinquitur quod relationes reales in Deo | |
| 1072 non possunt accipi, nisi secundum actiones secundum quas est | |
| 1073 processio in Deo, non extra, sed intra. Huiusmodi autem | |
| 1074 processiones sunt duae tantum, ut supra dictum est, quarum una | |
| 1075 accipitur secundum actionem intellectus, quae est processio verbi; | |
| 1076 alia secundum actionem voluntatis, quae est processio amoris. | |
| 1077 Secundum quamlibet autem processionem oportet duas accipere | |
| 1078 relationes oppositas, quarum una sit procedentis a principio, et | |
| 1079 alia ipsius principii. Processio autem verbi dicitur generatio, | |
| 1080 secundum propriam rationem qua competit rebus viventibus. Relatio | |
| 1081 autem principii generationis in viventibus perfectis dicitur | |
| 1082 paternitas, relatio vero procedentis a principio dicitur filiatio. | |
| 1083 Processio vero amoris non habet nomen proprium, ut supra dictum | |
| 1084 est, unde neque relationes quae secundum ipsam accipiuntur. Sed | |
| 1085 vocatur relatio principii huius processionis spiratio; relatio | |
| 1086 autem procedentis, processio; quamvis haec duo nomina ad ipsas | |
| 1087 processiones vel origines pertineant, et non ad relationes.</p> | |
| 1088 <p title="I q. 28 a. 4 ad 1"><a name="29643"><span class= | |
| 1089 "ref">[29643] Iª q. 28 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1090 dicendum quod in his in quibus differt intellectus et intellectum, | |
| 1091 volens et volitum, potest esse realis relatio et scientiae ad rem | |
| 1092 scitam, et volentis ad rem volitam. Sed in Deo est idem omnino | |
| 1093 intellectus et intellectum, quia intelligendo se intelligit omnia | |
| 1094 alia, et eadem ratione voluntas et volitum. Unde in Deo huiusmodi | |
| 1095 relationes non sunt reales, sicut neque relatio eiusdem ad idem. | |
| 1096 Sed tamen relatio ad verbum est realis, quia verbum intelligitur ut | |
| 1097 procedens per actionem intelligibilem, non autem ut res intellecta. | |
| 1098 Cum enim intelligimus lapidem, id quod ex re intellecta concipit | |
| 1099 intellectus, vocatur verbum.</p> | |
| 1100 <p title="I q. 28 a. 4 ad 2"><a name="29644"><span class= | |
| 1101 "ref">[29644] Iª q. 28 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1102 dicendum quod in nobis relationes intelligibiles in infinitum | |
| 1103 multiplicantur, quia alio actu intelligit homo lapidem, et alio | |
| 1104 actu intelligit se intelligere lapidem, et alio etiam intelligit | |
| 1105 hoc intelligere, et sic in infinitum multiplicantur actus | |
| 1106 intelligendi, et per consequens relationes intellectae. Sed hoc in | |
| 1107 Deo non habet locum, quia uno actu tantum omnia intelligit.</p> | |
| 1108 <p title="I q. 28 a. 4 ad 3"><a name="29645"><span class= | |
| 1109 "ref">[29645] Iª q. 28 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1110 dicendum quod respectus ideales sunt ut intellecti a Deo. Unde ex | |
| 1111 eorum pluralitate non sequitur quod sint plures relationes in Deo, | |
| 1112 sed quod Deus cognoscat plures relationes.</p> | |
| 1113 <p title="I q. 28 a. 4 ad 4"><a name="29646"><span class= | |
| 1114 "ref">[29646] Iª q. 28 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1115 dicendum quod aequalitas et similitudo in Deo non sunt relationes | |
| 1116 reales, sed rationis tantum, ut infra patebit.</p> | |
| 1117 <p title="I q. 28 a. 4 ad 5"><a name="29647"><span class= | |
| 1118 "ref">[29647] Iª q. 28 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1119 dicendum quod via est eadem ab uno termino ad alterum, et e | |
| 1120 converso; sed tamen respectus sunt diversi. Unde ex hoc non potest | |
| 1121 concludi quod eadem sit relatio patris ad filium, et e converso, | |
| 1122 sed posset hoc concludi de aliquo absoluto, si esset medium inter | |
| 1123 ea.</p> | |
| 1124 <br /> | |
| 1125 <div class="D">Quaestio 29</div> | |
| 1126 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1127 <p title="I q. 29 pr."><a name="29648"><span class="ref">[29648] | |
| 1128 Iª q. 29 pr.</span></a> Praemissis autem his quae de | |
| 1129 processionibus et relationibus praecognoscenda videbantur, | |
| 1130 necessarium est aggredi de personis. Et primo, secundum | |
| 1131 considerationem absolutam; et deinde secundum comparativam | |
| 1132 considerationem. Oportet autem absolute de personis, primo quidem | |
| 1133 in communi considerare; deinde de singulis personis. Ad communem | |
| 1134 autem considerationem personarum quatuor pertinere videntur, primo | |
| 1135 quidem, significatio huius nominis persona; secundo vero, numerus | |
| 1136 personarum; tertio, ea quae consequuntur numerum personarum, vel ei | |
| 1137 opponuntur, ut diversitas et solitudo, et huiusmodi; quarto vero, | |
| 1138 ea quae pertinent ad notitiam personarum. Circa primum quaeruntur | |
| 1139 quatuor. Primo, de definitione personae. Secundo, de comparatione | |
| 1140 personae ad essentiam, subsistentiam et hypostasim. Tertio, utrum | |
| 1141 nomen personae competat in divinis. Quarto, quid ibi | |
| 1142 significet.</p> | |
| 1143 <br /> | |
| 1144 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1145 <p title="I q. 29 a. 1 arg. 1"><a name="29649"><span class= | |
| 1146 "ref">[29649] Iª q. 29 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1147 proceditur. Videtur quod incompetens sit definitio personae quam | |
| 1148 Boetius assignat in libro de duabus naturis, quae talis est, | |
| 1149 <i>persona est rationalis naturae individua substantia</i>. Nullum | |
| 1150 enim singulare definitur. Sed persona significat quoddam singulare. | |
| 1151 Ergo persona inconvenienter definitur.</p> | |
| 1152 <p title="I q. 29 a. 1 arg. 2"><a name="29650"><span class= | |
| 1153 "ref">[29650] Iª q. 29 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1154 substantia, prout ponitur in definitione personae, aut sumitur pro | |
| 1155 substantia prima, aut pro substantia secunda. Si pro substantia | |
| 1156 prima, superflue additur individua, quia substantia prima est | |
| 1157 substantia individua. Si vero stat pro substantia secunda, falso | |
| 1158 additur, et est oppositio in adiecto, nam secundae substantiae | |
| 1159 dicuntur genera vel species. Ergo definitio est male assignata.</p> | |
| 1160 <p title="I q. 29 a. 1 arg. 3"><a name="29651"><span class= | |
| 1161 "ref">[29651] Iª q. 29 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, nomen | |
| 1162 intentionis non debet poni in definitione rei. Non enim esset bona | |
| 1163 assignatio, si quis diceret, homo est species animalis, homo enim | |
| 1164 est nomen rei, et species est nomen intentionis. Cum igitur persona | |
| 1165 sit nomen rei (significat enim substantiam quandam rationalis | |
| 1166 naturae), inconvenienter individuum, quod est nomen intentionis, in | |
| 1167 eius definitione ponitur.</p> | |
| 1168 <p title="I q. 29 a. 1 arg. 4"><a name="29652"><span class= | |
| 1169 "ref">[29652] Iª q. 29 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1170 natura est principium motus et quietis in eo in quo est per se et | |
| 1171 non per accidens, ut dicitur in II Physic. Sed persona est in rebus | |
| 1172 immobilibus, sicut in Deo et in Angelis. Non ergo in definitione | |
| 1173 personae debuit poni natura, sed magis essentia.</p> | |
| 1174 <p title="I q. 29 a. 1 arg. 5"><a name="29653"><span class= | |
| 1175 "ref">[29653] Iª q. 29 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, anima | |
| 1176 separata est rationalis naturae individua substantia. Non autem est | |
| 1177 persona. Inconvenienter ergo persona sic definitur.</p> | |
| 1178 <p title="I q. 29 a. 1 co."><a name="29654"><span class= | |
| 1179 "ref">[29654] Iª q. 29 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1180 quod, licet universale et particulare inveniantur in omnibus | |
| 1181 generibus, tamen speciali quodam modo individuum invenitur in | |
| 1182 genere substantiae. Substantia enim individuatur per seipsam, sed | |
| 1183 accidentia individuantur per subiectum, quod est substantia, | |
| 1184 dicitur enim haec albedo, inquantum est in hoc subiecto. Unde etiam | |
| 1185 convenienter individua substantiae habent aliquod speciale nomen | |
| 1186 prae aliis, dicuntur enim hypostases, vel primae substantiae. Sed | |
| 1187 adhuc quodam specialiori et perfectiori modo invenitur particulare | |
| 1188 et individuum in substantiis rationalibus, quae habent dominium sui | |
| 1189 actus, et non solum aguntur, sicut alia, sed per se agunt, actiones | |
| 1190 autem in singularibus sunt. Et ideo etiam inter ceteras substantias | |
| 1191 quoddam speciale nomen habent singularia rationalis naturae. Et hoc | |
| 1192 nomen est persona. Et ideo in praedicta definitione personae | |
| 1193 ponitur substantia individua, inquantum significat singulare in | |
| 1194 genere substantiae, additur autem rationalis naturae, inquantum | |
| 1195 significat singulare in rationalibus substantiis.</p> | |
| 1196 <p title="I q. 29 a. 1 ad 1"><a name="29655"><span class= | |
| 1197 "ref">[29655] Iª q. 29 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1198 dicendum quod, licet hoc singulare vel illud definiri non possit, | |
| 1199 tamen id quod pertinet ad communem rationem singularitatis, | |
| 1200 definiri potest, et sic philosophus definit substantiam primam. Et | |
| 1201 hoc modo definit Boetius personam.</p> | |
| 1202 <p title="I q. 29 a. 1 ad 2"><a name="29656"><span class= | |
| 1203 "ref">[29656] Iª q. 29 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1204 dicendum quod, secundum quosdam, substantia in definitione personae | |
| 1205 ponitur pro substantia prima, quae est hypostasis. Neque tamen | |
| 1206 superflue additur individua. Quia nomine hypostasis vel substantiae | |
| 1207 primae, excluditur ratio universalis et partis (non enim dicimus | |
| 1208 quod homo communis sit hypostasis, neque etiam manus, cum sit | |
| 1209 pars), sed per hoc quod additur individuum, excluditur a persona | |
| 1210 ratio assumptibilis; humana enim natura in Christo non est persona, | |
| 1211 quia est assumpta a digniori, scilicet a verbo Dei. Sed melius | |
| 1212 dicendum est quod substantia accipitur communiter, prout dividitur | |
| 1213 per primam et secundam, et per hoc quod additur individua, trahitur | |
| 1214 ad standum pro substantia prima.</p> | |
| 1215 <p title="I q. 29 a. 1 ad 3"><a name="29657"><span class= | |
| 1216 "ref">[29657] Iª q. 29 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1217 dicendum quod, quia substantiales differentiae non sunt nobis | |
| 1218 notae, vel etiam nominatae non sunt, oportet interdum uti | |
| 1219 differentiis accidentalibus loco substantialium, puta si quis | |
| 1220 diceret, ignis est corpus simplex, calidum et siccum, accidentia | |
| 1221 enim propria sunt effectus formarum substantialium, et manifestant | |
| 1222 eas. Et similiter nomina intentionum possunt accipi ad definiendum | |
| 1223 res, secundum quod accipiuntur pro aliquibus nominibus rerum quae | |
| 1224 non sunt posita. Et sic hoc nomen individuum ponitur in definitione | |
| 1225 personae, ad designandum modum subsistendi qui competit substantiis | |
| 1226 particularibus.</p> | |
| 1227 <p title="I q. 29 a. 1 ad 4"><a name="29658"><span class= | |
| 1228 "ref">[29658] Iª q. 29 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1229 dicendum quod, secundum philosophum, in V Metaphys., nomen naturae | |
| 1230 primo impositum est ad significandam generationem viventium, quae | |
| 1231 dicitur nativitas. Et quia huiusmodi generatio est a principio | |
| 1232 intrinseco, extensum est hoc nomen ad significandum principium | |
| 1233 intrinsecum cuiuscumque motus. Et sic definitur natura in II | |
| 1234 Physic. Et quia huiusmodi principium est formale vel materiale, | |
| 1235 communiter tam materia quam forma dicitur natura. Et quia per | |
| 1236 formam completur essentia uniuscuiusque rei, communiter essentia | |
| 1237 uniuscuiusque rei, quam significat eius definitio, vocatur natura. | |
| 1238 Et sic accipitur hic natura. Unde Boetius in eodem libro dicit quod | |
| 1239 <i>natura est unumquodque informans specifica differentia</i>, | |
| 1240 specifica enim differentia est quae complet definitionem, et | |
| 1241 sumitur a propria forma rei. Et ideo convenientius fuit quod in | |
| 1242 definitione personae, quae est singulare alicuius generis | |
| 1243 determinati, uteretur nomine naturae, quam essentiae, quae sumitur | |
| 1244 ab esse, quod est communissimum.</p> | |
| 1245 <p title="I q. 29 a. 1 ad 5"><a name="29659"><span class= | |
| 1246 "ref">[29659] Iª q. 29 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1247 dicendum quod anima est pars humanae speciei, et ideo, licet sit | |
| 1248 separata, quia tamen retinet naturam unibilitatis, non potest dici | |
| 1249 substantia individua quae est hypostasis vel substantia prima; | |
| 1250 sicut nec manus, nec quaecumque alia partium hominis. Et sic non | |
| 1251 competit ei neque definitio personae, neque nomen.</p> | |
| 1252 <br /> | |
| 1253 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1254 <p title="I q. 29 a. 2 arg. 1"><a name="29660"><span class= | |
| 1255 "ref">[29660] Iª q. 29 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1256 proceditur. Videtur quod persona sit idem quod hypostasis, | |
| 1257 subsistentia et essentia. Dicit enim Boetius, in libro de Duab. | |
| 1258 Natur., quod <i>Graeci naturae rationalis individuam substantiam | |
| 1259 hypostaseos nomine vocaverunt</i>. Sed hoc etiam, apud nos, | |
| 1260 significat nomen personae. Ergo persona omnino idem est quod | |
| 1261 hypostasis.</p> | |
| 1262 <p title="I q. 29 a. 2 arg. 2"><a name="29661"><span class= | |
| 1263 "ref">[29661] Iª q. 29 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, sicut | |
| 1264 in divinis dicimus tres personas, ita in divinis dicimus tres | |
| 1265 subsistentias, quod non esset, nisi persona et subsistentia idem | |
| 1266 significarent. Ergo idem significant persona et subsistentia.</p> | |
| 1267 <p title="I q. 29 a. 2 arg. 3"><a name="29662"><span class= | |
| 1268 "ref">[29662] Iª q. 29 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1269 Boetius dicit, in commento praedicamentorum, quod usia, quod est | |
| 1270 idem quod essentia, significat compositum ex materia et forma. Id | |
| 1271 autem quod est compositum ex materia et forma, est individuum | |
| 1272 substantiae, quod et hypostasis et persona dicitur. Ergo omnia | |
| 1273 praedicta nomina idem significare videntur.</p> | |
| 1274 <p title="I q. 29 a. 2 s. c. 1"><a name="29663"><span class= | |
| 1275 "ref">[29663] Iª q. 29 a. 2 s. c. 1</span></a> Sed contra est | |
| 1276 quod Boetius dicit, in libro de Duab. Natur., quod <i>genera et | |
| 1277 species subsistunt tantum; individua vero non modo subsistunt, | |
| 1278 verum etiam substant</i>. Sed a subsistendo dicuntur subsistentiae, | |
| 1279 sicut a substando substantiae vel hypostases. Cum igitur esse | |
| 1280 hypostases vel personas non conveniat generibus vel speciebus, | |
| 1281 hypostases vel personae non sunt idem quod subsistentiae.</p> | |
| 1282 <p title="I q. 29 a. 2 s. c. 2"><a name="29664"><span class= | |
| 1283 "ref">[29664] Iª q. 29 a. 2 s. c. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1284 Boetius dicit, in commento praedicamentorum, quod hypostasis | |
| 1285 dicitur materia, usiosis autem, idest subsistentia, dicitur forma. | |
| 1286 Sed neque forma neque materia potest dici persona. Ergo persona | |
| 1287 differt a praedictis.</p> | |
| 1288 <p title="I q. 29 a. 2 co."><a name="29665"><span class= | |
| 1289 "ref">[29665] Iª q. 29 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1290 quod, secundum philosophum, in V Metaphys., substantia dicitur | |
| 1291 dupliciter. Uno modo dicitur substantia quidditas rei, quam | |
| 1292 significat definitio, secundum quod dicimus quod definitio | |
| 1293 significat substantiam rei, quam quidem substantiam Graeci usiam | |
| 1294 vocant, quod nos essentiam dicere possumus. Alio modo dicitur | |
| 1295 substantia subiectum vel suppositum quod subsistit in genere | |
| 1296 substantiae. Et hoc quidem, communiter accipiendo, nominari potest | |
| 1297 et nomine significante intentionem, et sic dicitur suppositum. | |
| 1298 Nominatur etiam tribus nominibus significantibus rem, quae quidem | |
| 1299 sunt res naturae, subsistentia et hypostasis, secundum triplicem | |
| 1300 considerationem substantiae sic dictae. Secundum enim quod per se | |
| 1301 existit et non in alio, vocatur subsistentia, illa enim subsistere | |
| 1302 dicimus, quae non in alio, sed in se existunt. Secundum vero quod | |
| 1303 supponitur alicui naturae communi, sic dicitur res naturae; sicut | |
| 1304 hic homo est res naturae humanae. Secundum vero quod supponitur | |
| 1305 accidentibus, dicitur hypostasis vel substantia. Quod autem haec | |
| 1306 tria nomina significant communiter in toto genere substantiarum, | |
| 1307 hoc nomen persona significat in genere rationalium | |
| 1308 substantiarum.</p> | |
| 1309 <p title="I q. 29 a. 2 ad 1"><a name="29666"><span class= | |
| 1310 "ref">[29666] Iª q. 29 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1311 dicendum quod hypostasis, apud Graecos, ex propria significatione | |
| 1312 nominis habet quod significet quodcumque individuum substantiae, | |
| 1313 sed ex usu loquendi habet quod sumatur pro individuo rationalis | |
| 1314 naturae, ratione suae excellentiae.</p> | |
| 1315 <p title="I q. 29 a. 2 ad 2"><a name="29667"><span class= | |
| 1316 "ref">[29667] Iª q. 29 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1317 dicendum quod, sicut nos dicimus in divinis pluraliter tres | |
| 1318 personas et tres subsistentias, ita Graeci dicunt tres hypostases. | |
| 1319 Sed quia nomen substantiae, quod secundum proprietatem | |
| 1320 significationis respondet hypostasi, aequivocatur apud nos, cum | |
| 1321 quandoque significet essentiam, quandoque hypostasim; ne possit | |
| 1322 esse erroris occasio, maluerunt pro hypostasi transferre | |
| 1323 subsistentiam, quam substantiam.</p> | |
| 1324 <p title="I q. 29 a. 2 ad 3"><a name="29668"><span class= | |
| 1325 "ref">[29668] Iª q. 29 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1326 dicendum quod essentia proprie est id quod significatur per | |
| 1327 definitionem. Definitio autem complectitur principia speciei, non | |
| 1328 autem principia individualia. Unde in rebus compositis ex materia | |
| 1329 et forma, essentia significat non solum formam, nec solum materiam, | |
| 1330 sed compositum ex materia et forma communi, prout sunt principia | |
| 1331 speciei. Sed compositum ex hac materia et ex hac forma, habet | |
| 1332 rationem hypostasis et personae, anima enim et caro et os sunt de | |
| 1333 ratione hominis, sed haec anima et haec caro et hoc os sunt de | |
| 1334 ratione huius hominis. Et ideo hypostasis et persona addunt supra | |
| 1335 rationem essentiae principia individualia; neque sunt idem cum | |
| 1336 essentia in compositis ex materia et forma, ut supra dictum est, | |
| 1337 cum de simplicitate divina ageretur.</p> | |
| 1338 <p title="I q. 29 a. 2 ad 4"><a name="29669"><span class= | |
| 1339 "ref">[29669] Iª q. 29 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1340 dicendum quod Boetius dicit genera et species subsistere, inquantum | |
| 1341 individuis aliquibus competit subsistere, ex eo quod sunt sub | |
| 1342 generibus et speciebus in praedicamento substantiae comprehensis, | |
| 1343 non quod ipsae species vel genera subsistant, nisi secundum | |
| 1344 opinionem Platonis, qui posuit species rerum separatim subsistere a | |
| 1345 singularibus. Substare vero competit eisdem individuis in ordine ad | |
| 1346 accidentia, quae sunt praeter rationem generum et specierum.</p> | |
| 1347 <p title="I q. 29 a. 2 ad 5"><a name="29670"><span class= | |
| 1348 "ref">[29670] Iª q. 29 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1349 dicendum quod individuum compositum ex materia et forma, habet quod | |
| 1350 substet accidenti, ex proprietate materiae. Unde et Boetius dicit, | |
| 1351 in libro de Trin., <i>forma simplex subiectum esse non potest</i>. | |
| 1352 Sed quod per se subsistat, habet ex proprietate suae formae, quae | |
| 1353 non advenit rei subsistenti, sed dat esse actuale materiae, ut sic | |
| 1354 individuum subsistere possit. Propter hoc ergo hypostasim attribuit | |
| 1355 materiae, et usiosim, sive subsistentiam, formae, quia materia est | |
| 1356 principium substandi, et forma est principium subsistendi.</p> | |
| 1357 <br /> | |
| 1358 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1359 <p title="I q. 29 a. 3 arg. 1"><a name="29671"><span class= | |
| 1360 "ref">[29671] Iª q. 29 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1361 proceditur. Videtur quod nomen personae non sit ponendum in | |
| 1362 divinis. Dicit enim Dionysius, in principio de Div. Nom. | |
| 1363 <i>universaliter non est audendum aliquid dicere nec cogitare de | |
| 1364 supersubstantiali occulta divinitate, praeter ea quae divinitus | |
| 1365 nobis ex sanctis eloquiis sunt expressa</i>. Sed nomen personae non | |
| 1366 exprimitur nobis in sacra Scriptura novi vel veteris testamenti. | |
| 1367 Ergo non est nomine personae utendum in divinis.</p> | |
| 1368 <p title="I q. 29 a. 3 arg. 2"><a name="29672"><span class= | |
| 1369 "ref">[29672] Iª q. 29 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1370 Boetius dicit, in libro de Duab. Natur., <i>nomen personae videtur | |
| 1371 traductum ex his personis quae in comoediis tragoediisque homines | |
| 1372 repraesentabant; persona enim dicta est a personando, quia | |
| 1373 concavitate ipsa maior necesse est ut volvatur sonus. Graeci vero | |
| 1374 has personas prosopa vocant, ab eo quod ponantur in facie, atque | |
| 1375 ante oculos obtegant vultum</i>. Sed hoc non potest competere in | |
| 1376 divinis, nisi forte secundum metaphoram. Ergo nomen personae non | |
| 1377 dicitur de Deo nisi metaphorice.</p> | |
| 1378 <p title="I q. 29 a. 3 arg. 3"><a name="29673"><span class= | |
| 1379 "ref">[29673] Iª q. 29 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, omnis | |
| 1380 persona est hypostasis. Sed nomen hypostasis non videtur Deo | |
| 1381 competere, cum, secundum Boetium, significet id quod subiicitur | |
| 1382 accidentibus, quae in Deo non sunt. Hieronymus etiam dicit quod in | |
| 1383 hoc nomine hypostasis, venenum latet sub melle. Ergo hoc nomen | |
| 1384 persona non est dicendum de Deo.</p> | |
| 1385 <p title="I q. 29 a. 3 arg. 4"><a name="29674"><span class= | |
| 1386 "ref">[29674] Iª q. 29 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, a | |
| 1387 quocumque removetur definitio, et definitum. Sed definitio personae | |
| 1388 supra posita non videtur Deo competere. Tum quia ratio importat | |
| 1389 discursivam cognitionem, quae non competit Deo, ut supra ostensum | |
| 1390 est, et sic Deus non potest dici rationalis naturae. Tum etiam quia | |
| 1391 Deus dici non potest individua substantia, cum principium | |
| 1392 individuationis sit materia, Deus autem immaterialis est; neque | |
| 1393 etiam accidentibus substat, ut substantia dici possit. Nomen ergo | |
| 1394 personae Deo attribui non debet.</p> | |
| 1395 <p title="I q. 29 a. 3 s. c."><a name="29675"><span class= | |
| 1396 "ref">[29675] Iª q. 29 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1397 quod dicitur in symbolo Athanasii, <i>alia est persona patris, alia | |
| 1398 filii, alia spiritus sancti</i>.</p> | |
| 1399 <p title="I q. 29 a. 3 co."><a name="29676"><span class= | |
| 1400 "ref">[29676] Iª q. 29 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1401 quod persona significat id quod est perfectissimum in tota natura, | |
| 1402 scilicet subsistens in rationali natura. Unde, cum omne illud quod | |
| 1403 est perfectionis, Deo sit attribuendum, eo quod eius essentia | |
| 1404 continet in se omnem perfectionem; conveniens est ut hoc nomen | |
| 1405 persona de Deo dicatur. Non tamen eodem modo quo dicitur de | |
| 1406 creaturis, sed excellentiori modo; sicut et alia nomina quae, | |
| 1407 creaturis a nobis imposita, Deo attribuuntur; sicut supra ostensum | |
| 1408 est, cum de divinis nominibus ageretur.</p> | |
| 1409 <p title="I q. 29 a. 3 ad 1"><a name="29677"><span class= | |
| 1410 "ref">[29677] Iª q. 29 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1411 dicendum quod, licet nomen personae in Scriptura veteris vel novi | |
| 1412 testamenti non inveniatur dictum de Deo, tamen id quod nomen | |
| 1413 significat, multipliciter in sacra Scriptura invenitur assertum de | |
| 1414 Deo; scilicet quod est maxime per se ens, et perfectissime | |
| 1415 intelligens. Si autem oporteret de Deo dici solum illa, secundum | |
| 1416 vocem, quae sacra Scriptura de Deo tradit, sequeretur quod nunquam | |
| 1417 in alia lingua posset aliquis loqui de Deo, nisi in illa in qua | |
| 1418 primo tradita est Scriptura veteris vel novi testamenti. Ad | |
| 1419 inveniendum autem nova nomina, antiquam fidem de Deo significantia, | |
| 1420 coegit necessitas disputandi cum haereticis. Nec haec novitas | |
| 1421 vitanda est, cum non sit profana, utpote a Scripturarum sensu non | |
| 1422 discordans, docet autem apostolus profanas vocum novitates vitare, | |
| 1423 I ad Tim. ult.</p> | |
| 1424 <p title="I q. 29 a. 3 ad 2"><a name="29678"><span class= | |
| 1425 "ref">[29678] Iª q. 29 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1426 dicendum quod, quamvis hoc nomen persona non conveniat Deo quantum | |
| 1427 ad id a quo impositum est nomen, tamen quantum ad id ad quod | |
| 1428 significandum imponitur, maxime Deo convenit. Quia enim in | |
| 1429 comoediis et tragoediis repraesentabantur aliqui homines famosi, | |
| 1430 impositum est hoc nomen persona ad significandum aliquos dignitatem | |
| 1431 habentes. Unde consueverunt dici personae in Ecclesiis, quae habent | |
| 1432 aliquam dignitatem. Propter quod quidam definiunt personam, | |
| 1433 dicentes quod <i>persona est hypostasis proprietate distincta ad | |
| 1434 dignitatem pertinente</i>. Et quia magnae dignitatis est in | |
| 1435 rationali natura subsistere, ideo omne individuum rationalis | |
| 1436 naturae dicitur persona, ut dictum est. Sed dignitas divinae | |
| 1437 naturae excedit omnem dignitatem, et secundum hoc maxime competit | |
| 1438 Deo nomen personae.</p> | |
| 1439 <p title="I q. 29 a. 3 ad 3"><a name="29679"><span class= | |
| 1440 "ref">[29679] Iª q. 29 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1441 dicendum quod nomen hypostasis non competit Deo quantum ad id a quo | |
| 1442 est impositum nomen, cum non substet accidentibus, competit autem | |
| 1443 ei quantum ad id, quod est impositum ad significandum rem | |
| 1444 subsistentem. Hieronymus autem dicit sub hoc nomine venenum latere, | |
| 1445 quia antequam significatio huius nominis esset plene nota apud | |
| 1446 Latinos, haeretici per hoc nomen simplices decipiebant, ut | |
| 1447 confiterentur plures essentias, sicut confitentur plures | |
| 1448 hypostases; propter hoc quod nomen substantiae, cui respondet in | |
| 1449 Graeco nomen hypostasis, communiter accipitur apud nos pro | |
| 1450 essentia.</p> | |
| 1451 <p title="I q. 29 a. 3 ad 4"><a name="29680"><span class= | |
| 1452 "ref">[29680] Iª q. 29 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1453 dicendum quod Deus potest dici rationalis naturae, secundum quod | |
| 1454 ratio non importat discursum, sed communiter intellectualem | |
| 1455 naturam. Individuum autem Deo competere non potest quantum ad hoc | |
| 1456 quod individuationis principium est materia, sed solum secundum | |
| 1457 quod importat incommunicabilitatem. Substantia vero convenit Deo, | |
| 1458 secundum quod significat existere per se. Quidam tamen dicunt quod | |
| 1459 definitio superius a Boetio data, non est definitio personae | |
| 1460 secundum quod personas in Deo dicimus. Propter quod Ricardus de | |
| 1461 sancto Victore, corrigere volens hanc definitionem, dixit quod | |
| 1462 persona, secundum quod de Deo dicitur, est divinae naturae | |
| 1463 incommunicabilis existentia.</p> | |
| 1464 <br /> | |
| 1465 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1466 <p title="I q. 29 a. 4 arg. 1"><a name="29681"><span class= | |
| 1467 "ref">[29681] Iª q. 29 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1468 proceditur. Videtur quod hoc nomen persona non significet | |
| 1469 relationem, sed substantiam, in divinis. Dicit enim Augustinus, in | |
| 1470 VII de Trin., <i>cum dicimus personam patris, non aliud dicimus | |
| 1471 quam substantiam patris; ad se quippe dicitur persona, non ad | |
| 1472 filium</i>.</p> | |
| 1473 <p title="I q. 29 a. 4 arg. 2"><a name="29682"><span class= | |
| 1474 "ref">[29682] Iª q. 29 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, quid | |
| 1475 quaerit de essentia. Sed, sicut dicit Augustinus in eodem loco, cum | |
| 1476 dicitur, <i>tres sunt qui testimonium dant in caelo, pater, verbum | |
| 1477 et spiritus</i> sanctus; et quaeritur, quid tres? Respondetur, tres | |
| 1478 personae. Ergo hoc nomen persona significat essentiam.</p> | |
| 1479 <p title="I q. 29 a. 4 arg. 3"><a name="29683"><span class= | |
| 1480 "ref">[29683] Iª q. 29 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1481 secundum philosophum, IV Metaphys., id quod significatur per nomen, | |
| 1482 est eius definitio. Sed definitio personae est rationalis naturae | |
| 1483 individua substantia, ut dictum est. Ergo hoc nomen persona | |
| 1484 significat substantiam.</p> | |
| 1485 <p title="I q. 29 a. 4 arg. 4"><a name="29684"><span class= | |
| 1486 "ref">[29684] Iª q. 29 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1487 persona in hominibus et Angelis non significat relationem, sed | |
| 1488 aliquid absolutum. Si igitur in Deo significaret relationem, | |
| 1489 diceretur aequivoce de Deo et hominibus et Angelis.</p> | |
| 1490 <p title="I q. 29 a. 4 s. c."><a name="29685"><span class= | |
| 1491 "ref">[29685] Iª q. 29 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1492 quod dicit Boetius, in libro de Trin., quod omne nomen ad personas | |
| 1493 pertinens, relationem significat. Sed nullum nomen magis pertinet | |
| 1494 ad personas, quam hoc nomen persona. Ergo hoc nomen persona | |
| 1495 relationem significat.</p> | |
| 1496 <p title="I q. 29 a. 4 co."><a name="29686"><span class= | |
| 1497 "ref">[29686] Iª q. 29 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1498 quod circa significationem huius nominis persona in divinis, | |
| 1499 difficultatem ingerit quod pluraliter de tribus praedicatur, | |
| 1500 praeter naturam essentialium nominum; neque etiam ad aliquid | |
| 1501 dicitur, sicut nomina quae relationem significant. Unde quibusdam | |
| 1502 visum est quod hoc nomen persona simpliciter, ex virtute vocabuli, | |
| 1503 essentiam significet in divinis, sicut hoc nomen Deus, et hoc nomen | |
| 1504 sapiens, sed propter instantiam haereticorum, est accommodatum, ex | |
| 1505 ordinatione Concilii, ut possit poni pro relativis; et praecipue in | |
| 1506 plurali, vel cum nomine partitivo, ut cum dicimus tres personas, | |
| 1507 vel alia est persona patris, alia filii. In singulari vero potest | |
| 1508 sumi pro absoluto, et pro relativo. Sed haec non videtur sufficiens | |
| 1509 ratio. Quia si hoc nomen persona, ex vi suae significationis, non | |
| 1510 habet quod significet nisi essentiam in divinis; ex hoc quod dictum | |
| 1511 est tres personas, non fuisset haereticorum quietata calumnia, sed | |
| 1512 maioris calumniae data esset eis occasio. Et ideo alii dixerunt | |
| 1513 quod hoc nomen persona in divinis significat simul essentiam et | |
| 1514 relationem. Quorum quidam dixerunt quod significat essentiam in | |
| 1515 recto, et relationem in obliquo. Quia persona dicitur quasi per se | |
| 1516 una, unitas autem pertinet ad essentiam. Quod autem dicitur per se, | |
| 1517 implicat relationem oblique, intelligitur enim pater per se esse, | |
| 1518 quasi relatione distinctus a filio. Quidam vero dixerunt e | |
| 1519 converso, quod significat relationem in recto, et essentiam in | |
| 1520 obliquo, quia in definitione personae, natura ponitur in obliquo. | |
| 1521 Et isti propinquius ad veritatem accesserunt. Ad evidentiam igitur | |
| 1522 huius quaestionis, considerandum est quod aliquid est de | |
| 1523 significatione minus communis, quod tamen non est de significatione | |
| 1524 magis communis, rationale enim includitur in significatione | |
| 1525 hominis, quod tamen non est de significatione animalis. Unde aliud | |
| 1526 est quaerere de significatione animalis, et aliud est quaerere de | |
| 1527 significatione animalis quod est homo. Similiter aliud est quaerere | |
| 1528 de significatione huius nominis persona in communi, et aliud de | |
| 1529 significatione personae divinae. Persona enim in communi significat | |
| 1530 substantiam individuam rationalis naturae, ut dictum est. | |
| 1531 Individuum autem est quod est in se indistinctum, ab aliis vero | |
| 1532 distinctum. Persona igitur, in quacumque natura, significat id quod | |
| 1533 est distinctum in natura illa sicut in humana natura significat has | |
| 1534 carnes et haec ossa et hanc animam, quae sunt principia | |
| 1535 individuantia hominem; quae quidem, licet non sint de | |
| 1536 significatione personae, sunt tamen de significatione personae | |
| 1537 humanae. Distinctio autem in divinis non fit nisi per relationes | |
| 1538 originis, ut dictum est supra. Relatio autem in divinis non est | |
| 1539 sicut accidens inhaerens subiecto, sed est ipsa divina essentia, | |
| 1540 unde est subsistens, sicut essentia divina subsistit. Sicut ergo | |
| 1541 deitas est Deus, ita paternitas divina est Deus pater, qui est | |
| 1542 persona divina. Persona igitur divina significat relationem ut | |
| 1543 subsistentem. Et hoc est significare relationem per modum | |
| 1544 substantiae quae est hypostasis subsistens in natura divina; licet | |
| 1545 subsistens in natura divina non sit aliud quam natura divina. Et | |
| 1546 secundum hoc, verum est quod hoc nomen persona significat | |
| 1547 relationem in recto, et essentiam in obliquo, non tamen relationem | |
| 1548 inquantum est relatio, sed inquantum significatur per modum | |
| 1549 hypostasis. Similiter etiam significat essentiam in recto, et | |
| 1550 relationem in obliquo, inquantum essentia idem est quod hypostasis; | |
| 1551 hypostasis autem significatur in divinis ut relatione distincta; et | |
| 1552 sic relatio, per modum relationis significata, cadit in ratione | |
| 1553 personae in obliquo. Et secundum hoc etiam dici potest, quod haec | |
| 1554 significatio huius nominis persona non erat percepta ante | |
| 1555 haereticorum calumniam, unde non erat in usu hoc nomen persona, | |
| 1556 nisi sicut unum aliorum absolutorum. Sed postmodum accommodatum est | |
| 1557 hoc nomen persona ad standum pro relativo, ex congruentia suae | |
| 1558 significationis, ut scilicet hoc quod stat pro relativo, non solum | |
| 1559 habeat ex usu, ut prima opinio dicebat, sed etiam ex significatione | |
| 1560 sua.</p> | |
| 1561 <p title="I q. 29 a. 4 ad 1"><a name="29687"><span class= | |
| 1562 "ref">[29687] Iª q. 29 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1563 dicendum quod hoc nomen persona dicitur ad se, non ad alterum, quia | |
| 1564 significat relationem, non per modum relationis, sed per modum | |
| 1565 substantiae quae est hypostasis. Et secundum hoc Augustinus dicit | |
| 1566 quod significat essentiam, prout in Deo essentia est idem cum | |
| 1567 hypostasi, quia in Deo non differt quod est et quo est.</p> | |
| 1568 <p title="I q. 29 a. 4 ad 2"><a name="29688"><span class= | |
| 1569 "ref">[29688] Iª q. 29 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1570 dicendum quod quid quandoque quaerit de natura quam significat | |
| 1571 definitio; ut cum quaeritur, quid est homo? Et respondetur, animal | |
| 1572 rationale mortale. Quandoque vero quaerit suppositum; ut cum | |
| 1573 quaeritur, quid natat in mari? Et respondetur, piscis. Et sic | |
| 1574 quaerentibus quid tres? Responsum est, tres personae.</p> | |
| 1575 <p title="I q. 29 a. 4 ad 3"><a name="29689"><span class= | |
| 1576 "ref">[29689] Iª q. 29 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1577 dicendum quod in intellectu substantiae individuae, idest | |
| 1578 distinctae vel incommunicabilis, intelligitur in divinis relatio, | |
| 1579 ut dictum est.</p> | |
| 1580 <p title="I q. 29 a. 4 ad 4"><a name="29690"><span class= | |
| 1581 "ref">[29690] Iª q. 29 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1582 dicendum quod diversa ratio minus communium non facit | |
| 1583 aequivocationem in magis communi. Licet enim sit alia propria | |
| 1584 definitio equi et asini, tamen univocantur in nomine animalis, quia | |
| 1585 communis definitio animalis convenit utrique. Unde non sequitur | |
| 1586 quod, licet in significatione personae divinae contineatur relatio, | |
| 1587 non autem in significatione angelicae personae vel humanae, quod | |
| 1588 nomen personae aequivoce dicatur. Licet nec etiam dicatur univoce, | |
| 1589 cum nihil univoce de Deo dici possit et de creaturis, ut supra | |
| 1590 ostensum est.</p> | |
| 1591 <br /> | |
| 1592 <div class="D">Quaestio 30</div> | |
| 1593 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1594 <p title="I q. 30 pr."><a name="29691"><span class="ref">[29691] | |
| 1595 Iª q. 30 pr.</span></a> Deinde quaeritur de pluralitate | |
| 1596 personarum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. Primo, utrum sint | |
| 1597 plures personae in divinis. Secundo, quot sunt. Tertio, quid | |
| 1598 significent termini numerales in divinis. Quarto, de communitate | |
| 1599 huius nominis persona.</p> | |
| 1600 <br /> | |
| 1601 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1602 <p title="I q. 30 a. 1 arg. 1"><a name="29692"><span class= | |
| 1603 "ref">[29692] Iª q. 30 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1604 proceditur. Videtur quod non sit ponere plures personas in divinis. | |
| 1605 Persona enim est rationalis naturae individua substantia. Si ergo | |
| 1606 sunt plures personae in divinis, sequitur quod sint plures | |
| 1607 substantiae, quod videtur haereticum.</p> | |
| 1608 <p title="I q. 30 a. 1 arg. 2"><a name="29693"><span class= | |
| 1609 "ref">[29693] Iª q. 30 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1610 pluralitas proprietatum absolutarum non facit distinctionem | |
| 1611 personarum, neque in Deo neque in nobis, multo igitur minus | |
| 1612 pluralitas relationum. Sed in Deo non est alia pluralitas nisi | |
| 1613 relationum, ut supra dictum est. Ergo non potest dici quod in Deo | |
| 1614 sint plures personae.</p> | |
| 1615 <p title="I q. 30 a. 1 arg. 3"><a name="29694"><span class= | |
| 1616 "ref">[29694] Iª q. 30 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 1617 Boetius dicit, de Deo loquens, quod hoc vere unum est, in quo | |
| 1618 nullus est numerus. Sed pluralitas importat numerum. Ergo non sunt | |
| 1619 plures personae in divinis.</p> | |
| 1620 <p title="I q. 30 a. 1 arg. 4"><a name="29695"><span class= | |
| 1621 "ref">[29695] Iª q. 30 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 1622 ubicumque est numerus, ibi est totum et pars. Si igitur in Deo sit | |
| 1623 numerus personarum, erit in Deo ponere totum et partem, quod | |
| 1624 simplicitati divinae repugnat.</p> | |
| 1625 <p title="I q. 30 a. 1 s. c."><a name="29696"><span class= | |
| 1626 "ref">[29696] Iª q. 30 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1627 quod dicit Athanasius, <i>alia est persona patris, alia filii, alia | |
| 1628 spiritus sancti</i>. Ergo pater et filius et spiritus sanctus sunt | |
| 1629 plures personae.</p> | |
| 1630 <p title="I q. 30 a. 1 co."><a name="29697"><span class= | |
| 1631 "ref">[29697] Iª q. 30 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1632 quod plures esse personas in divinis, sequitur ex praemissis. | |
| 1633 Ostensum est enim supra quod hoc nomen persona significat in | |
| 1634 divinis relationem, ut rem subsistentem in natura divina. Supra | |
| 1635 autem habitum est quod sunt plures relationes reales in divinis. | |
| 1636 Unde sequitur quod sint plures res subsistentes in divina natura. | |
| 1637 Et hoc est esse plures personas in divinis.</p> | |
| 1638 <p title="I q. 30 a. 1 ad 1"><a name="29698"><span class= | |
| 1639 "ref">[29698] Iª q. 30 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1640 dicendum quod substantia non ponitur in definitione personae | |
| 1641 secundum quod significat essentiam, sed secundum quod significat | |
| 1642 suppositum, quod patet ex hoc quod additur individua. Ad | |
| 1643 significandum autem substantiam sic dictam, habent Graeci nomen | |
| 1644 hypostasis, unde sicut nos dicimus tres personas, ita ipsi dicunt | |
| 1645 tres hypostases. Nos autem non consuevimus dicere tres substantias, | |
| 1646 ne intelligerentur tres essentiae, propter nominis | |
| 1647 aequivocationem.</p> | |
| 1648 <p title="I q. 30 a. 1 ad 2"><a name="29699"><span class= | |
| 1649 "ref">[29699] Iª q. 30 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1650 dicendum quod proprietates absolutae in divinis, ut bonitas et | |
| 1651 sapientia, non opponuntur ad invicem, unde neque realiter | |
| 1652 distinguuntur. Quamvis ergo eis conveniat subsistere, non tamen | |
| 1653 sunt plures res subsistentes, quod est esse plures personas. | |
| 1654 Proprietates autem absolutae in rebus creatis non subsistunt, licet | |
| 1655 realiter ab invicem distinguantur, ut albedo et dulcedo. Sed | |
| 1656 proprietates relativae in Deo et subsistunt, et realiter ab invicem | |
| 1657 distinguuntur, ut supra dictum est. Unde pluralitas talium | |
| 1658 proprietatum sufficit ad pluralitatem personarum in divinis.</p> | |
| 1659 <p title="I q. 30 a. 1 ad 3"><a name="29700"><span class= | |
| 1660 "ref">[29700] Iª q. 30 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1661 dicendum quod a Deo, propter summam unitatem et simplicitatem, | |
| 1662 excluditur omnis pluralitas absolute dictorum; non autem pluralitas | |
| 1663 relationum. Quia relationes praedicantur de aliquo ut ad alterum; | |
| 1664 et sic compositionem in ipso de quo dicuntur non important, ut | |
| 1665 Boetius in eodem libro docet.</p> | |
| 1666 <p title="I q. 30 a. 1 ad 4"><a name="29701"><span class= | |
| 1667 "ref">[29701] Iª q. 30 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1668 dicendum quod numerus est duplex, scilicet numerus simplex vel | |
| 1669 absolutus, ut duo et tria et quatuor; et numerus qui est in rebus | |
| 1670 numeratis, ut duo homines et duo equi. Si igitur in divinis | |
| 1671 accipiatur numerus absolute sive abstracte, nihil prohibet in eo | |
| 1672 esse totum et partem, et sic non est nisi in acceptione intellectus | |
| 1673 nostri; non enim numerus absolutus a rebus numeratis est nisi in | |
| 1674 intellectu. Si autem accipiamus numerum prout est in rebus | |
| 1675 numeratis, sic in rebus quidem creatis, unum est pars duorum, et | |
| 1676 duo trium, ut unus homo duorum, et duo trium, sed non est sic in | |
| 1677 Deo, quia tantus est pater quanta tota Trinitas, ut infra | |
| 1678 patebit.</p> | |
| 1679 <br /> | |
| 1680 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 1681 <p title="I q. 30 a. 2 arg. 1"><a name="29702"><span class= | |
| 1682 "ref">[29702] Iª q. 30 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 1683 proceditur. Videtur quod in Deo sint plures personae quam tres. | |
| 1684 Pluralitas enim personarum in divinis est secundum pluralitatem | |
| 1685 proprietatum relativarum, ut dictum est. Sed quatuor sunt | |
| 1686 relationes in divinis, ut supra dictum est, scilicet paternitas, | |
| 1687 filiatio, communis spiratio et processio. Ergo quatuor personae | |
| 1688 sunt in divinis.</p> | |
| 1689 <p title="I q. 30 a. 2 arg. 2"><a name="29703"><span class= | |
| 1690 "ref">[29703] Iª q. 30 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, non | |
| 1691 plus differt natura a voluntate in Deo, quam natura ab intellectu. | |
| 1692 Sed in divinis est alia persona quae procedit per modum voluntatis, | |
| 1693 ut amor; et alia quae procedit per modum naturae, ut filius. Ergo | |
| 1694 est etiam alia quae procedit per modum intellectus, ut verbum; et | |
| 1695 alia quae procedit per modum naturae, ut filius. Et sic iterum | |
| 1696 sequitur quod non sunt tantum tres personae in divinis.</p> | |
| 1697 <p title="I q. 30 a. 2 arg. 3"><a name="29704"><span class= | |
| 1698 "ref">[29704] Iª q. 30 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, in | |
| 1699 rebus creatis quod excellentius est, plures habet operationes | |
| 1700 intrinsecas, sicut homo supra alia animalia habet intelligere et | |
| 1701 velle. Sed Deus in infinitum excedit omnem creaturam. Ergo non | |
| 1702 solum est ibi persona procedens per modum voluntatis et per modum | |
| 1703 intellectus, sed infinitis aliis modis. Ergo sunt infinitae | |
| 1704 personae in divinis.</p> | |
| 1705 <p title="I q. 30 a. 2 arg. 4"><a name="29705"><span class= | |
| 1706 "ref">[29705] Iª q. 30 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, ex | |
| 1707 infinita bonitate patris est, quod infinite seipsum communicet, | |
| 1708 producendo personam divinam. Sed etiam in spiritu sancto est | |
| 1709 infinita bonitas. Ergo spiritus sanctus producit divinam personam, | |
| 1710 et illa aliam, et sic in infinitum.</p> | |
| 1711 <p title="I q. 30 a. 2 arg. 5"><a name="29706"><span class= | |
| 1712 "ref">[29706] Iª q. 30 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, omne | |
| 1713 quod continetur sub determinato numero, est mensuratum, numerus | |
| 1714 enim mensura quaedam est. Sed personae divinae sunt immensae, ut | |
| 1715 patet per Athanasium, <i>immensus pater, immensus filius, immensus | |
| 1716 spiritus sanctus</i>. Non ergo sub numero ternario continentur.</p> | |
| 1717 <p title="I q. 30 a. 2 s. c."><a name="29707"><span class= | |
| 1718 "ref">[29707] Iª q. 30 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1719 quod dicitur I Ioan. ult., <i>tres sunt qui testimonium dant in | |
| 1720 caelo, pater, verbum et spiritus sanctus</i>. Quaerentibus autem, | |
| 1721 quid tres? Respondetur, tres personae, ut Augustinus dicit, in VII | |
| 1722 de Trin. Sunt igitur tres personae tantum in divinis.</p> | |
| 1723 <p title="I q. 30 a. 2 co."><a name="29708"><span class= | |
| 1724 "ref">[29708] Iª q. 30 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1725 quod, secundum praemissa, necesse est ponere tantum tres personas | |
| 1726 in divinis. Ostensum est enim quod plures personae sunt plures | |
| 1727 relationes subsistentes, ab invicem realiter distinctae. Realis | |
| 1728 autem distinctio inter relationes divinas non est nisi in ratione | |
| 1729 oppositionis relativae. Ergo oportet duas relationes oppositas ad | |
| 1730 duas personas pertinere, si quae autem relationes oppositae non | |
| 1731 sunt, ad eandem personam necesse est eas pertinere. Paternitas ergo | |
| 1732 et filiatio, cum sint oppositae relationes, ad duas personas ex | |
| 1733 necessitate pertinent. Paternitas igitur subsistens est persona | |
| 1734 patris, et filiatio subsistens est persona filii. Aliae autem duae | |
| 1735 relationes ad neutram harum oppositionem habent, sed sibi invicem | |
| 1736 opponuntur. Impossibile est igitur quod ambae uni personae | |
| 1737 conveniant. Oportet ergo quod vel una earum conveniat utrique | |
| 1738 dictarum personarum, aut quod una uni, et alia alii. Non autem | |
| 1739 potest esse quod processio conveniat patri et filio, vel alteri | |
| 1740 eorum, quia sic sequeretur quod processio intellectus, quae est | |
| 1741 generatio in divinis, secundum quam accipitur paternitas et | |
| 1742 filiatio, prodiret ex processione amoris, secundum quam accipitur | |
| 1743 spiratio et processio, si persona generans et genita procederent a | |
| 1744 spirante, quod est contra praemissa. Relinquitur ergo quod spiratio | |
| 1745 conveniat et personae patris et personae filii, utpote nullam | |
| 1746 habens oppositionem relativam nec ad paternitatem nec ad | |
| 1747 filiationem. Et per consequens oportet quod conveniat processio | |
| 1748 alteri personae, quae dicitur persona spiritus sancti, quae per | |
| 1749 modum amoris procedit, ut supra habitum est. Relinquitur ergo | |
| 1750 tantum tres personas esse in divinis, scilicet patrem et filium et | |
| 1751 spiritum sanctum.</p> | |
| 1752 <p title="I q. 30 a. 2 ad 1"><a name="29709"><span class= | |
| 1753 "ref">[29709] Iª q. 30 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1754 dicendum quod, licet sint quatuor relationes in divinis, tamen una | |
| 1755 earum, scilicet spiratio, non separatur a persona patris et filii, | |
| 1756 sed convenit utrique. Et sic, licet sit relatio, non tamen dicitur | |
| 1757 proprietas, quia non convenit uni tantum personae, neque est | |
| 1758 relatio personalis, idest constituens personam. Sed hae tres | |
| 1759 relationes, paternitas, filiatio et processio, dicuntur | |
| 1760 proprietates personales, quasi personas constituentes, nam | |
| 1761 paternitas est persona patris, filiatio persona filii, processio | |
| 1762 persona spiritus sancti procedentis.</p> | |
| 1763 <p title="I q. 30 a. 2 ad 2"><a name="29710"><span class= | |
| 1764 "ref">[29710] Iª q. 30 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1765 dicendum quod id quod procedit per modum intellectus, ut verbum, | |
| 1766 procedit secundum rationem similitudinis, sicut etiam id quod | |
| 1767 procedit per modum naturae, et ideo supra dictum est quod processio | |
| 1768 verbi divini est ipsa generatio per modum naturae. Amor autem, | |
| 1769 inquantum huiusmodi, non procedit ut similitudo illius a quo | |
| 1770 procedit (licet in divinis amor sit coessentialis inquantum est | |
| 1771 divinus), et ideo processio amoris non dicitur generatio in | |
| 1772 divinis.</p> | |
| 1773 <p title="I q. 30 a. 2 ad 3"><a name="29711"><span class= | |
| 1774 "ref">[29711] Iª q. 30 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1775 dicendum quod homo, cum sit perfectior aliis animalibus, habet | |
| 1776 plures operationes intrinsecas quam alia animalia, quia eius | |
| 1777 perfectio est per modum compositionis. Unde in Angelis, qui sunt | |
| 1778 perfectiores et simpliciores, sunt pauciores operationes | |
| 1779 intrinsecae quam in homine, quia in eis non est imaginari, sentire, | |
| 1780 et huiusmodi. Sed in Deo, secundum rem, non est nisi una operatio, | |
| 1781 quae est sua essentia. Sed quomodo sunt duae processiones, supra | |
| 1782 ostensum est.</p> | |
| 1783 <p title="I q. 30 a. 2 ad 4"><a name="29712"><span class= | |
| 1784 "ref">[29712] Iª q. 30 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 1785 dicendum quod ratio illa procederet, si spiritus sanctus haberet | |
| 1786 aliam numero bonitatem a bonitate patris, oporteret enim quod, | |
| 1787 sicut pater per suam bonitatem producit personam divinam, ita et | |
| 1788 spiritus sanctus. Sed una et eadem bonitas patris est et spiritus | |
| 1789 sancti. Neque etiam est distinctio nisi per relationes personarum. | |
| 1790 Unde bonitas convenit spiritui sancto quasi habita ab alio, patri | |
| 1791 autem, sicut a quo communicatur alteri. Oppositio autem relationis | |
| 1792 non permittit ut cum relatione spiritus sancti sit relatio | |
| 1793 principii respectu divinae personae, quia ipse procedit ab aliis | |
| 1794 personis quae in divinis esse possunt.</p> | |
| 1795 <p title="I q. 30 a. 2 ad 5"><a name="29713"><span class= | |
| 1796 "ref">[29713] Iª q. 30 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 1797 dicendum quod numerus determinatus, si accipiatur numerus simplex, | |
| 1798 qui est tantum in acceptione intellectus, per unum mensuratur. Si | |
| 1799 vero accipiatur numerus rerum in divinis personis, sic non competit | |
| 1800 ibi ratio mensurati, quia eadem est magnitudo trium personarum, ut | |
| 1801 infra patebit; idem autem non mensuratur per idem.</p> | |
| 1802 <br /> | |
| 1803 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 1804 <p title="I q. 30 a. 3 arg. 1"><a name="29714"><span class= | |
| 1805 "ref">[29714] Iª q. 30 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 1806 proceditur. Videtur quod termini numerales ponant aliquid in | |
| 1807 divinis. Unitas enim divina est eius essentia. Sed omnis numerus | |
| 1808 est unitas repetita. Ergo omnis terminus numeralis in divinis | |
| 1809 significat essentiam. Ergo ponit aliquid in Deo.</p> | |
| 1810 <p title="I q. 30 a. 3 arg. 2"><a name="29715"><span class= | |
| 1811 "ref">[29715] Iª q. 30 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1812 quidquid dicitur de Deo et creaturis, eminentius convenit Deo quam | |
| 1813 creaturis. Sed termini numerales in creaturis aliquid ponunt. Ergo | |
| 1814 multo magis in Deo.</p> | |
| 1815 <p title="I q. 30 a. 3 arg. 3"><a name="29716"><span class= | |
| 1816 "ref">[29716] Iª q. 30 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 1817 termini numerales non ponunt aliquid in divinis, sed inducuntur ad | |
| 1818 removendum tantum, ut per pluralitatem removeatur unitas, et per | |
| 1819 unitatem pluralitas; sequitur quod sit circulatio in ratione, | |
| 1820 confundens intellectum et nihil certificans; quod est inconveniens. | |
| 1821 Relinquitur ergo quod termini numerales aliquid ponunt in | |
| 1822 divinis.</p> | |
| 1823 <p title="I q. 30 a. 3 s. c."><a name="29717"><span class= | |
| 1824 "ref">[29717] Iª q. 30 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1825 quod Hilarius dicit, in IV de Trin., <i>sustulit singularitatis ac | |
| 1826 solitudinis intelligentiam professio consortii</i>, quod est | |
| 1827 professio pluralitatis. Et Ambrosius dicit, in libro de fide <i>cum | |
| 1828 unum Deum dicimus, unitas pluralitatem excludit deorum, non | |
| 1829 quantitatem in Deo ponimus</i>. Ex quibus videtur quod huiusmodi | |
| 1830 nomina sunt inducta in divinis ad removendum, non ad ponendum | |
| 1831 aliquid.</p> | |
| 1832 <p title="I q. 30 a. 3 co."><a name="29718"><span class= | |
| 1833 "ref">[29718] Iª q. 30 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1834 quod Magister, in sententiis, ponit quod termini numerales non | |
| 1835 ponunt aliquid in divinis, sed removent tantum. Alii vero dicunt | |
| 1836 contrarium. Ad evidentiam igitur huius, considerandum est quod | |
| 1837 omnis pluralitas consequitur aliquam divisionem. Est autem duplex | |
| 1838 divisio. Una materialis, quae fit secundum divisionem continui, et | |
| 1839 hanc consequitur numerus qui est species quantitatis. Unde talis | |
| 1840 numerus non est nisi in rebus materialibus habentibus quantitatem. | |
| 1841 Alia est divisio formalis, quae fit per oppositas vel diversas | |
| 1842 formas, et hanc divisionem sequitur multitudo quae non est in | |
| 1843 aliquo genere, sed est de transcendentibus, secundum quod ens | |
| 1844 dividitur per unum et multa. Et talem multitudinem solam contingit | |
| 1845 esse in rebus immaterialibus. Quidam igitur, non considerantes nisi | |
| 1846 multitudinem quae est species quantitatis discretae, quia videbant | |
| 1847 quod quantitas discreta non habet locum in divinis, posuerunt quod | |
| 1848 termini numerales non ponunt aliquid in Deo, sed removent tantum. | |
| 1849 Alii vero, eandem multitudinem considerantes, dixerunt quod, sicut | |
| 1850 scientia ponitur in Deo secundum rationem propriam scientiae, non | |
| 1851 autem secundum rationem sui generis, quia in Deo nulla est | |
| 1852 qualitas; ita numerus in Deo ponitur secundum propriam rationem | |
| 1853 numeri, non autem secundum rationem sui generis, quod est | |
| 1854 quantitas. Nos autem dicimus quod termini numerales, secundum quod | |
| 1855 veniunt in praedicationem divinam, non sumuntur a numero qui est | |
| 1856 species quantitatis; quia sic de Deo non dicerentur nisi | |
| 1857 metaphorice, sicut et aliae proprietates corporalium, sicut | |
| 1858 latitudo, longitudo, et similia, sed sumuntur a multitudine | |
| 1859 secundum quod est transcendens. Multitudo autem sic accepta hoc | |
| 1860 modo se habet ad multa de quibus praedicatur, sicut unum quod | |
| 1861 convertitur cum ente ad ens. Huiusmodi autem unum, sicut supra | |
| 1862 dictum est, cum de Dei unitate ageretur, non addit aliquid supra | |
| 1863 ens nisi negationem divisionis tantum, unum enim significat ens | |
| 1864 indivisum. Et ideo de quocumque dicatur unum, significatur illa res | |
| 1865 indivisa, sicut unum dictum de homine, significat naturam vel | |
| 1866 substantiam hominis non divisam. Et eadem ratione, cum dicuntur res | |
| 1867 multae, multitudo sic accepta significat res illas cum indivisione | |
| 1868 circa unamquamque earum. Numerus autem qui est species quantitatis, | |
| 1869 ponit quoddam accidens additum supra ens, et similiter unum quod | |
| 1870 est principium numeri. Termini ergo numerales significant in | |
| 1871 divinis illa de quibus dicuntur, et super hoc nihil addunt nisi | |
| 1872 negationem, ut dictum est, et quantum ad hoc, veritatem dixit | |
| 1873 Magister in sententiis. Ut, cum dicimus, essentia est una, unum | |
| 1874 significat essentiam indivisam, cum dicimus, persona est una, | |
| 1875 significat personam indivisam, cum dicimus, personae sunt plures, | |
| 1876 significantur illae personae, et indivisio circa unamquamque earum; | |
| 1877 quia de ratione multitudinis est, quod ex unitatibus constet.</p> | |
| 1878 <p title="I q. 30 a. 3 ad 1"><a name="29719"><span class= | |
| 1879 "ref">[29719] Iª q. 30 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1880 dicendum quod unum, cum sit de transcendentibus, est communius quam | |
| 1881 substantia et quam relatio, et similiter multitudo. Unde potest | |
| 1882 stare in divinis et pro substantia et pro relatione, secundum quod | |
| 1883 competit his quibus adiungitur. Et tamen per huiusmodi nomina, | |
| 1884 supra essentiam vel relationem, additur, ex eorum significatione | |
| 1885 propria, negatio quaedam divisionis, ut dictum est.</p> | |
| 1886 <p title="I q. 30 a. 3 ad 2"><a name="29720"><span class= | |
| 1887 "ref">[29720] Iª q. 30 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1888 dicendum quod multitudo quae ponit aliquid in rebus creatis, est | |
| 1889 species quantitatis; quae non transumitur in divinam | |
| 1890 praedicationem; sed tantum multitudo transcendens, quae non addit | |
| 1891 supra ea de quibus dicitur, nisi indivisionem circa singula. Et | |
| 1892 talis multitudo dicitur de Deo.</p> | |
| 1893 <p title="I q. 30 a. 3 ad 3"><a name="29721"><span class= | |
| 1894 "ref">[29721] Iª q. 30 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1895 dicendum quod unum non est remotivum multitudinis, sed divisionis, | |
| 1896 quae est prior, secundum rationem, quam unum vel multitudo. | |
| 1897 Multitudo autem non removet unitatem, sed removet divisionem circa | |
| 1898 unumquodque eorum ex quibus constat multitudo. Et haec supra | |
| 1899 exposita sunt, cum de divina unitate ageretur. Sciendum tamen est | |
| 1900 quod auctoritates in oppositum inductae, non probant sufficienter | |
| 1901 propositum. Licet enim pluralitate excludatur solitudo, et unitate | |
| 1902 deorum pluralitas, non tamen sequitur quod his nominibus hoc solum | |
| 1903 significetur. Albedine enim excluditur nigredo, non tamen nomine | |
| 1904 albedinis significatur sola nigredinis exclusio.</p> | |
| 1905 <br /> | |
| 1906 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 1907 <p title="I q. 30 a. 4 arg. 1"><a name="29722"><span class= | |
| 1908 "ref">[29722] Iª q. 30 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 1909 proceditur. Videtur quod hoc nomen persona non possit esse commune | |
| 1910 tribus personis. Nihil enim est commune tribus personis nisi | |
| 1911 essentia. Sed hoc nomen persona non significat essentiam in recto. | |
| 1912 Ergo non est commune tribus.</p> | |
| 1913 <p title="I q. 30 a. 4 arg. 2"><a name="29723"><span class= | |
| 1914 "ref">[29723] Iª q. 30 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 1915 commune opponitur incommunicabili. Sed de ratione personae est quod | |
| 1916 sit incommunicabilis, ut patet ex definitione Ricardi de s. Victore | |
| 1917 supra posita. Ergo hoc nomen persona non est commune tribus.</p> | |
| 1918 <p title="I q. 30 a. 4 arg. 3"><a name="29724"><span class= | |
| 1919 "ref">[29724] Iª q. 30 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 1920 est commune tribus, aut ista communitas attenditur secundum rem, | |
| 1921 aut secundum rationem. Sed non secundum rem, quia sic tres personae | |
| 1922 essent una persona. Nec iterum secundum rationem tantum, quia sic | |
| 1923 persona esset universale, in divinis autem non est universale et | |
| 1924 particulare, neque genus neque species, ut supra ostensum est. Non | |
| 1925 ergo hoc nomen persona est commune tribus.</p> | |
| 1926 <p title="I q. 30 a. 4 s. c."><a name="29725"><span class= | |
| 1927 "ref">[29725] Iª q. 30 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 1928 quod dicit Augustinus, VII de Trin., quod cum quaereretur, quid | |
| 1929 tres? Responsum est, tres personae; quia commune est eis id quod | |
| 1930 est persona.</p> | |
| 1931 <p title="I q. 30 a. 4 co."><a name="29726"><span class= | |
| 1932 "ref">[29726] Iª q. 30 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 1933 quod ipse modus loquendi ostendit hoc nomen persona tribus esse | |
| 1934 commune, cum dicimus tres personas, sicut cum dicimus tres homines, | |
| 1935 ostendimus hominem esse commune tribus. Manifestum est autem quod | |
| 1936 non est communitas rei, sicut una essentia communis est tribus, | |
| 1937 quia sic sequeretur unam esse personam trium, sicut essentia est | |
| 1938 una. Qualis autem sit communitas, investigantes diversimode locuti | |
| 1939 sunt. Quidam enim dixerunt quod est communitas negationis; propter | |
| 1940 hoc, quod in definitione personae ponitur incommunicabile. Quidam | |
| 1941 autem dixerunt quod est communitas intentionis, eo quod in | |
| 1942 definitione personae ponitur individuum; sicut si dicatur quod esse | |
| 1943 speciem est commune equo et bovi. Sed utrumque horum excluditur per | |
| 1944 hoc, quod hoc nomen persona non est nomen negationis neque | |
| 1945 intentionis, sed est nomen rei. Et ideo dicendum est quod etiam in | |
| 1946 rebus humanis hoc nomen persona est commune communitate rationis, | |
| 1947 non sicut genus vel species, sed sicut individuum vagum. Nomina | |
| 1948 enim generum vel specierum, ut homo vel animal, sunt imposita ad | |
| 1949 significandum ipsas naturas communes; non autem intentiones | |
| 1950 naturarum communium, quae significantur his nominibus genus vel | |
| 1951 species. Sed individuum vagum, ut aliquis homo, significat naturam | |
| 1952 communem cum determinato modo existendi qui competit singularibus, | |
| 1953 ut scilicet sit per se subsistens distinctum ab aliis. Sed in | |
| 1954 nomine singularis designati, significatur determinatum distinguens, | |
| 1955 sicut in nomine Socratis haec caro et hoc os. Hoc tamen interest, | |
| 1956 quod aliquis homo significat naturam, vel individuum ex parte | |
| 1957 naturae, cum modo existendi qui competit singularibus, hoc autem | |
| 1958 nomen persona non est impositum ad significandum individuum ex | |
| 1959 parte naturae, sed ad significandum rem subsistentem in tali | |
| 1960 natura. Hoc autem est commune secundum rationem omnibus personis | |
| 1961 divinis, ut unaquaeque earum subsistat in natura divina distincta | |
| 1962 ab aliis. Et sic hoc nomen persona, secundum rationem, est commune | |
| 1963 tribus personis divinis.</p> | |
| 1964 <p title="I q. 30 a. 4 ad 1"><a name="29727"><span class= | |
| 1965 "ref">[29727] Iª q. 30 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 1966 dicendum quod ratio illa procedit de communitate rei.</p> | |
| 1967 <p title="I q. 30 a. 4 ad 2"><a name="29728"><span class= | |
| 1968 "ref">[29728] Iª q. 30 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 1969 dicendum quod, licet persona sit incommunicabilis, tamen ipse modus | |
| 1970 existendi incommunicabiliter, potest esse pluribus communis.</p> | |
| 1971 <p title="I q. 30 a. 4 ad 3"><a name="29729"><span class= | |
| 1972 "ref">[29729] Iª q. 30 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 1973 dicendum quod, licet sit communitas rationis et non rei tamen non | |
| 1974 sequitur quod in divinis sit universale et particulare, vel genus | |
| 1975 vel species. Tum quia neque in rebus humanis communitas personae | |
| 1976 est communitas generis vel speciei. Tum quia personae divinae | |
| 1977 habent unum esse, genus autem et species, et quodlibet universale, | |
| 1978 praedicatur de pluribus secundum esse differentibus.</p> | |
| 1979 <br /> | |
| 1980 <div class="D">Quaestio 31</div> | |
| 1981 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 1982 <p title="I q. 31 pr."><a name="29730"><span class="ref">[29730] | |
| 1983 Iª q. 31 pr.</span></a> Post haec considerandum est de his | |
| 1984 quae ad unitatem vel pluralitatem pertinent in divinis. Et circa | |
| 1985 hoc quaeruntur quatuor. Primo, de ipso nomine Trinitatis. Secundo, | |
| 1986 utrum possit dici, filius est alius a patre. Tertio, utrum dictio | |
| 1987 exclusiva, quae videtur alietatem excludere, possit adiungi nomini | |
| 1988 essentiali in divinis. Quarto, utrum possit adiungi termino | |
| 1989 personali.</p> | |
| 1990 <br /> | |
| 1991 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 1992 <p title="I q. 31 a. 1 arg. 1"><a name="29731"><span class= | |
| 1993 "ref">[29731] Iª q. 31 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 1994 proceditur. Videtur quod non sit Trinitas in divinis. Omne enim | |
| 1995 nomen in divinis vel significat substantiam, vel relationem. Sed | |
| 1996 hoc nomen Trinitas non significat substantiam, praedicaretur enim | |
| 1997 de singulis personis. Neque significat relationem, quia non dicitur | |
| 1998 secundum nomen ad aliud. Ergo nomine Trinitatis non est utendum in | |
| 1999 divinis.</p> | |
| 2000 <p title="I q. 31 a. 1 arg. 2"><a name="29732"><span class= | |
| 2001 "ref">[29732] Iª q. 31 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, hoc | |
| 2002 nomen Trinitas videtur esse nomen collectivum, cum significet | |
| 2003 multitudinem. Tale autem nomen non convenit in divinis, cum unitas | |
| 2004 importata per nomen collectivum sit minima unitas, in divinis autem | |
| 2005 est maxima unitas. Ergo hoc nomen Trinitas non convenit in | |
| 2006 divinis.</p> | |
| 2007 <p title="I q. 31 a. 1 arg. 3"><a name="29733"><span class= | |
| 2008 "ref">[29733] Iª q. 31 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, omne | |
| 2009 trinum est triplex. Sed in Deo non est triplicitas, cum triplicitas | |
| 2010 sit species inaequalitatis. Ergo nec Trinitas.</p> | |
| 2011 <p title="I q. 31 a. 1 arg. 4"><a name="29734"><span class= | |
| 2012 "ref">[29734] Iª q. 31 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 2013 quidquid est in Deo, est in unitate essentiae divinae, quia Deus | |
| 2014 est sua essentia. Si igitur Trinitas est in Deo, erit in unitate | |
| 2015 essentiae divinae. Et sic in Deo erunt tres essentiales unitates, | |
| 2016 quod est haereticum.</p> | |
| 2017 <p title="I q. 31 a. 1 arg. 5"><a name="29735"><span class= | |
| 2018 "ref">[29735] Iª q. 31 a. 1 arg. 5</span></a> Praeterea, in | |
| 2019 omnibus quae dicuntur de Deo, concretum praedicatur de abstracto, | |
| 2020 deitas enim est Deus, et paternitas est pater. Sed Trinitas non | |
| 2021 potest dici trina, quia sic essent novem res in divinis, quod est | |
| 2022 erroneum. Ergo nomine Trinitatis non est utendum in divinis.</p> | |
| 2023 <p title="I q. 31 a. 1 s. c."><a name="29736"><span class= | |
| 2024 "ref">[29736] Iª q. 31 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2025 quod Athanasius dicit, quod <i>unitas in Trinitate, et Trinitas in | |
| 2026 unitate veneranda sit</i>.</p> | |
| 2027 <p title="I q. 31 a. 1 co."><a name="29737"><span class= | |
| 2028 "ref">[29737] Iª q. 31 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2029 quod nomen Trinitatis in divinis significat determinatum numerum | |
| 2030 personarum. Sicut igitur ponitur pluralitas personarum in divinis, | |
| 2031 ita utendum est nomine Trinitatis, quia hoc idem quod significat | |
| 2032 pluralitas indeterminate, significat hoc nomen Trinitas | |
| 2033 determinate.</p> | |
| 2034 <p title="I q. 31 a. 1 ad 1"><a name="29738"><span class= | |
| 2035 "ref">[29738] Iª q. 31 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2036 dicendum quod hoc nomen Trinitas, secundum etymologiam vocabuli, | |
| 2037 videtur significare unam essentiam trium personarum, secundum quod | |
| 2038 dicitur Trinitas quasi trium unitas. Sed secundum proprietatem | |
| 2039 vocabuli, significat magis numerum personarum unius essentiae. Et | |
| 2040 propter hoc non possumus dicere quod pater sit Trinitas, quia non | |
| 2041 est tres personae. Non autem significat ipsas relationes | |
| 2042 personarum, sed magis numerum personarum ad invicem relatarum. Et | |
| 2043 inde est quod, secundum nomen, ad aliud non refertur.</p> | |
| 2044 <p title="I q. 31 a. 1 ad 2"><a name="29739"><span class= | |
| 2045 "ref">[29739] Iª q. 31 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2046 dicendum quod nomen collectivum duo importat, scilicet pluralitatem | |
| 2047 suppositorum, et unitatem quandam, scilicet ordinis alicuius, | |
| 2048 populus enim est multitudo hominum sub aliquo ordine | |
| 2049 comprehensorum. Quantum ergo ad primum, hoc nomen Trinitas convenit | |
| 2050 cum nominibus collectivis, sed quantum ad secundum differt, quia in | |
| 2051 divina Trinitate non solum est unitas ordinis, sed cum hoc est | |
| 2052 etiam unitas essentiae.</p> | |
| 2053 <p title="I q. 31 a. 1 ad 3"><a name="29740"><span class= | |
| 2054 "ref">[29740] Iª q. 31 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2055 dicendum quod Trinitas absolute dicitur, significat enim numerum | |
| 2056 ternarium personarum. Sed triplicitas significat proportionem | |
| 2057 inaequalitatis, est enim species proportionis inaequalis, sicut | |
| 2058 patet per Boetium in arithmetica. Et ideo non est in Deo | |
| 2059 triplicitas, sed Trinitas.</p> | |
| 2060 <p title="I q. 31 a. 1 ad 4"><a name="29741"><span class= | |
| 2061 "ref">[29741] Iª q. 31 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2062 dicendum quod in Trinitate divina intelligitur et numerus, et | |
| 2063 personae numeratae. Cum ergo dicimus Trinitatem in unitate, non | |
| 2064 ponimus numerum in unitate essentiae, quasi sit ter una, sed | |
| 2065 personas numeratas ponimus in unitate naturae, sicut supposita | |
| 2066 alicuius naturae dicuntur esse in natura illa. E converso autem | |
| 2067 dicimus unitatem in Trinitate, sicut natura dicitur esse in suis | |
| 2068 suppositis.</p> | |
| 2069 <p title="I q. 31 a. 1 ad 5"><a name="29742"><span class= | |
| 2070 "ref">[29742] Iª q. 31 a. 1 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2071 dicendum quod, cum dicitur, Trinitas est trina, ratione numeri | |
| 2072 importati significatur multiplicatio eiusdem numeri in seipsum, cum | |
| 2073 hoc quod dico trinum, importet distinctionem in suppositis illius | |
| 2074 de quo dicitur. Et ideo non potest dici quod Trinitas sit trina, | |
| 2075 quia sequeretur, si Trinitas esset trina, quod tria essent | |
| 2076 supposita Trinitatis; sicut cum dicitur, Deus est trinus, sequitur | |
| 2077 quod sunt tria supposita deitatis.</p> | |
| 2078 <br /> | |
| 2079 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2080 <p title="I q. 31 a. 2 arg. 1"><a name="29743"><span class= | |
| 2081 "ref">[29743] Iª q. 31 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 2082 proceditur. Videtur quod filius non sit alius a patre. Alius enim | |
| 2083 est relativum diversitatis substantiae. Si igitur filius est alius | |
| 2084 a patre, videtur quod sit a patre diversus. Quod est contra | |
| 2085 Augustinum, VII de Trin., ubi dicit quod, cum dicimus tres | |
| 2086 personas, non diversitatem intelligere volumus.</p> | |
| 2087 <p title="I q. 31 a. 2 arg. 2"><a name="29744"><span class= | |
| 2088 "ref">[29744] Iª q. 31 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2089 quicumque sunt alii ab invicem, aliquo modo ab invicem differunt. | |
| 2090 Si igitur filius est alius a patre, sequitur quod sit differens a | |
| 2091 patre. Quod est contra Ambrosium, in I de fide, ubi ait, <i>pater | |
| 2092 et filius deitate unum sunt, nec est ibi substantiae differentia, | |
| 2093 neque ulla diversitas</i>.</p> | |
| 2094 <p title="I q. 31 a. 2 arg. 3"><a name="29745"><span class= | |
| 2095 "ref">[29745] Iª q. 31 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, ab | |
| 2096 alio alienum dicitur. Sed filius non est alienus a patre, dicit | |
| 2097 enim Hilarius, in VII de Trin., quod in divinis personis nihil est | |
| 2098 diversum, nihil alienum, nihil separabile. Ergo filius non est | |
| 2099 alius a patre.</p> | |
| 2100 <p title="I q. 31 a. 2 arg. 4"><a name="29746"><span class= | |
| 2101 "ref">[29746] Iª q. 31 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, alius | |
| 2102 et aliud idem significant, sed sola generis consignificatione | |
| 2103 differunt. Si ergo filius est alius a patre, videtur sequi quod | |
| 2104 filius sit aliud a patre.</p> | |
| 2105 <p title="I q. 31 a. 2 s. c."><a name="29747"><span class= | |
| 2106 "ref">[29747] Iª q. 31 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2107 quod Augustinus dicit, in libro de fide ad Petrum, <i>una est enim | |
| 2108 essentia patris et filii et spiritus sancti, in qua non est aliud | |
| 2109 pater, aliud filius, aliud spiritus sanctus; quamvis personaliter | |
| 2110 sit alius pater, alius filius, alius spiritus sanctus</i>.</p> | |
| 2111 <p title="I q. 31 a. 2 co."><a name="29748"><span class= | |
| 2112 "ref">[29748] Iª q. 31 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2113 quod, quia ex verbis inordinate prolatis incurritur haeresis, ut | |
| 2114 Hieronymus dicit, ideo cum de Trinitate loquimur, cum cautela et | |
| 2115 modestia est agendum, quia, ut Augustinus dicit, in I de Trin., | |
| 2116 <i>nec periculosius alicubi erratur, nec laboriosius aliquid | |
| 2117 quaeritur, nec fructuosius aliquid invenitur</i>. Oportet autem in | |
| 2118 his quae de Trinitate loquimur, duos errores oppositos cavere, | |
| 2119 temperate inter utrumque procedentes, scilicet errorem Arii, qui | |
| 2120 posuit cum Trinitate personarum Trinitatem substantiarum; et | |
| 2121 errorem Sabellii, qui posuit cum unitate essentiae unitatem | |
| 2122 personae. Ad evitandum igitur errorem Arii, vitare debemus in | |
| 2123 divinis nomen diversitatis et differentiae, ne tollatur unitas | |
| 2124 essentiae, possumus autem uti nomine distinctionis, propter | |
| 2125 oppositionem relativam. Unde sicubi in aliqua Scriptura authentica | |
| 2126 diversitas vel differentia personarum invenitur, sumitur diversitas | |
| 2127 vel differentia pro distinctione. Ne autem tollatur simplicitas | |
| 2128 divinae essentiae, vitandum est nomen separationis et divisionis, | |
| 2129 quae est totius in partes. Ne autem tollatur aequalitas, vitandum | |
| 2130 est nomen disparitatis. Ne vero tollatur similitudo, vitandum est | |
| 2131 nomen alieni et discrepantis, dicit enim Ambrosius, in libro de | |
| 2132 fide, quod in patre et filio non est discrepans, sed una divinitas, | |
| 2133 et secundum Hilarium, ut dictum est, in divinis nihil est alienum, | |
| 2134 nihil separabile. Ad vitandum vero errorem Sabellii, vitare debemus | |
| 2135 singularitatem, ne tollatur communicabilitas essentiae divinae, | |
| 2136 unde Hilarius dicit, VII de Trin., <i>patrem et filium singularem | |
| 2137 Deum praedicare, sacrilegum est</i>. Debemus etiam vitare nomen | |
| 2138 unici, ne tollatur numerus personarum, unde Hilarius in eodem libro | |
| 2139 dicit quod a Deo excluditur singularis atque unici intelligentia. | |
| 2140 Dicimus tamen unicum filium, quia non sunt plures filii in divinis. | |
| 2141 Neque tamen dicimus unicum Deum, quia pluribus deitas est communis | |
| 2142 vitamus etiam nomen confusi, ne tollatur ordo naturae a personis, | |
| 2143 unde Ambrosius dicit, I de fide, <i>neque confusum est quod unum | |
| 2144 est, neque multiplex esse potest quod indifferens est</i>. Vitandum | |
| 2145 est etiam nomen solitarii, ne tollatur consortium trium personarum, | |
| 2146 dicit enim Hilarius, in IV de Trin., <i>nobis neque solitarius, | |
| 2147 neque diversus Deus est confitendus</i>. Hoc autem nomen alius, | |
| 2148 masculine sumptum, non importat nisi distinctionem suppositi. Unde | |
| 2149 convenienter dicere possumus quod filius est alius a patre, quia | |
| 2150 scilicet est aliud suppositum divinae naturae, sicut est alia | |
| 2151 persona, et alia hypostasis.</p> | |
| 2152 <p title="I q. 31 a. 2 ad 1"><a name="29749"><span class= | |
| 2153 "ref">[29749] Iª q. 31 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2154 dicendum quod alius, quia est sicut quoddam particulare nomen, | |
| 2155 tenet se ex parte suppositi, unde ad eius rationem sufficit | |
| 2156 distinctio substantiae quae est hypostasis vel persona. Sed | |
| 2157 diversitas requirit distinctionem substantiae quae est essentia. Et | |
| 2158 ideo non possumus dicere quod filius sit diversus a patre, licet | |
| 2159 sit alius.</p> | |
| 2160 <p title="I q. 31 a. 2 ad 2"><a name="29750"><span class= | |
| 2161 "ref">[29750] Iª q. 31 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2162 dicendum quod differentia importat distinctionem formae. Est autem | |
| 2163 tantum una forma in divinis, ut patet per id quod dicitur Philip. | |
| 2164 II, <i>qui cum in forma Dei esset</i>. Et ideo nomen differentis | |
| 2165 non proprie competit in divinis, ut patet per auctoritatem | |
| 2166 inductam. Utitur tamen Damascenus nomine differentiae in divinis | |
| 2167 personis, secundum quod proprietas relativa significatur per modum | |
| 2168 formae, unde dicit quod non differunt ab invicem hypostases | |
| 2169 secundum substantiam, sed secundum determinatas proprietates. Sed | |
| 2170 differentia sumitur pro distinctione, ut dictum est.</p> | |
| 2171 <p title="I q. 31 a. 2 ad 3"><a name="29751"><span class= | |
| 2172 "ref">[29751] Iª q. 31 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2173 dicendum quod alienum est quod est extraneum et dissimile. Sed hoc | |
| 2174 non importatur cum dicitur alius. Et ideo dicimus filium alium a | |
| 2175 patre, licet non dicamus alienum.</p> | |
| 2176 <p title="I q. 31 a. 2 ad 4"><a name="29752"><span class= | |
| 2177 "ref">[29752] Iª q. 31 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2178 dicendum quod neutrum genus est informe, masculinum autem est | |
| 2179 formatum et distinctum, et similiter femininum. Et ideo | |
| 2180 convenienter per neutrum genus significatur essentia communis, per | |
| 2181 masculinum autem et femininum, aliquod suppositum determinatum in | |
| 2182 communi natura. Unde etiam in rebus humanis, si quaeratur, quis est | |
| 2183 iste? Respondetur, Socrates, quod nomen est suppositi, si autem | |
| 2184 quaeratur, quid est iste? Respondetur, animal rationale et mortale. | |
| 2185 Et ideo, quia in divinis distinctio est secundum personas, non | |
| 2186 autem secundum essentiam, dicimus quod pater est alius a filio, sed | |
| 2187 non aliud, et e converso dicimus quod sunt unum, sed non unus.</p> | |
| 2188 <br /> | |
| 2189 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2190 <p title="I q. 31 a. 3 arg. 1"><a name="29753"><span class= | |
| 2191 "ref">[29753] Iª q. 31 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 2192 proceditur. Videtur quod dictio exclusiva solus non sit addenda | |
| 2193 termino essentiali in divinis. Quia secundum philosophum, in II | |
| 2194 Elench., <i>solus est qui cum alio non est</i>. Sed Deus est cum | |
| 2195 Angelis et sanctis animabus. Ergo non possumus dicere Deum | |
| 2196 solum.</p> | |
| 2197 <p title="I q. 31 a. 3 arg. 2"><a name="29754"><span class= | |
| 2198 "ref">[29754] Iª q. 31 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2199 quidquid adiungitur termino essentiali in divinis, potest | |
| 2200 praedicari de qualibet persona per se, et de omnibus simul, quia | |
| 2201 enim convenienter dicitur sapiens Deus, possumus dicere, pater est | |
| 2202 sapiens Deus, et Trinitas est sapiens Deus. Sed Augustinus, in VI | |
| 2203 de Trin., dicit, <i>consideranda est illa sententia, qua dicitur | |
| 2204 non esse patrem verum Deum solum</i>. Ergo non potest dici solus | |
| 2205 Deus.</p> | |
| 2206 <p title="I q. 31 a. 3 arg. 3"><a name="29755"><span class= | |
| 2207 "ref">[29755] Iª q. 31 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 2208 haec dictio solus adiungitur termino essentiali, aut hoc erit | |
| 2209 respectu praedicati personalis, aut respectu praedicati | |
| 2210 essentialis. Sed non respectu praedicati personalis, quia haec est | |
| 2211 falsa, solus Deus est pater, cum etiam homo sit pater. Neque etiam | |
| 2212 respectu praedicati essentialis. Quia si haec esset vera, solus | |
| 2213 Deus creat, videtur sequi quod haec esset vera, solus pater creat, | |
| 2214 quia quidquid dicitur de Deo, potest dici de patre. Haec autem est | |
| 2215 falsa, quia etiam filius est creator. Non ergo haec dictio solus | |
| 2216 potest in divinis adiungi termino essentiali.</p> | |
| 2217 <p title="I q. 31 a. 3 s. c."><a name="29756"><span class= | |
| 2218 "ref">[29756] Iª q. 31 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2219 quod dicitur I ad Tim. I, <i>regi saeculorum immortali, invisibili, | |
| 2220 soli Deo</i>.</p> | |
| 2221 <p title="I q. 31 a. 3 co."><a name="29757"><span class= | |
| 2222 "ref">[29757] Iª q. 31 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2223 quod haec dictio solus potest accipi ut categorematica vel | |
| 2224 syncategorematica. Dicitur autem dictio categorematica, quae | |
| 2225 absolute ponit rem significatam circa aliquod suppositum; ut albus | |
| 2226 circa hominem, cum dicitur homo albus. Si ergo sic accipiatur haec | |
| 2227 dictio solus, nullo modo potest adiungi alicui termino in divinis, | |
| 2228 quia poneret solitudinem circa terminum cui adiungeretur, et sic | |
| 2229 sequeretur Deum esse solitarium; quod est contra praedicta. Dictio | |
| 2230 vero syncategorematica dicitur, quae importat ordinem praedicati ad | |
| 2231 subiectum, sicut haec dictio omnis, vel nullus. Et similiter haec | |
| 2232 dictio solus, quia excludit omne aliud suppositum a consortio | |
| 2233 praedicati. Sicut, cum dicitur, solus Socrates scribit, non datur | |
| 2234 intelligi quod Socrates sit solitarius; sed quod nullus sit ei | |
| 2235 consors in scribendo, quamvis cum eo multis existentibus. Et per | |
| 2236 hunc modum nihil prohibet hanc dictionem solus adiungere alicui | |
| 2237 essentiali termino in divinis, inquantum excluduntur omnia alia a | |
| 2238 Deo a consortio praedicati, ut si dicamus, solus Deus est aeternus, | |
| 2239 quia nihil praeter Deum est aeternum.</p> | |
| 2240 <p title="I q. 31 a. 3 ad 1"><a name="29758"><span class= | |
| 2241 "ref">[29758] Iª q. 31 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2242 dicendum quod, licet Angeli et animae sanctae semper sint cum Deo, | |
| 2243 tamen, si non esset pluralitas personarum in divinis, sequeretur, | |
| 2244 quod Deus esset solus vel solitarius. Non enim tollitur solitudo | |
| 2245 per associationem alicuius quod est extraneae naturae, dicitur enim | |
| 2246 aliquis solus esse in horto, quamvis sint ibi multae plantae et | |
| 2247 animalia. Et similiter diceretur Deus esse solus vel solitarius, | |
| 2248 Angelis et hominibus cum eo existentibus, si non essent in divinis | |
| 2249 personae plures. Consociatio igitur Angelorum et animarum non | |
| 2250 excludit solitudinem absolutam a divinis, et multo minus | |
| 2251 solitudinem respectivam, per comparationem ad aliquod | |
| 2252 praedicatum.</p> | |
| 2253 <p title="I q. 31 a. 3 ad 2"><a name="29759"><span class= | |
| 2254 "ref">[29759] Iª q. 31 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2255 dicendum quod haec dictio solus, proprie loquendo, non ponitur ex | |
| 2256 parte praedicati, quod sumitur formaliter, respicit enim | |
| 2257 suppositum, inquantum excludit aliud suppositum ab eo cui | |
| 2258 adiungitur. Sed hoc adverbium tantum, cum sit exclusivum, potest | |
| 2259 poni ex parte subiecti, et ex parte praedicati, possumus enim | |
| 2260 dicere, tantum Socrates currit, idest nullus alius; et, Socrates | |
| 2261 currit tantum, idest nihil aliud facit. Unde non proprie dici | |
| 2262 potest, pater est solus Deus, vel, Trinitas est solus Deus, nisi | |
| 2263 forte ex parte praedicati intelligatur aliqua implicatio, ut | |
| 2264 dicatur, Trinitas est Deus qui est solus Deus. Et secundum hoc | |
| 2265 etiam posset esse vera ista, pater est Deus qui est solus Deus, si | |
| 2266 relativum referret praedicatum, et non suppositum. Augustinus | |
| 2267 autem, cum dicit patrem non esse solum Deum, sed Trinitatem esse | |
| 2268 solum Deum, loquitur expositive, ac si diceret, cum dicitur, regi | |
| 2269 saeculorum, invisibili, soli Deo, non est exponendum de persona | |
| 2270 patris, sed de sola Trinitate.</p> | |
| 2271 <p title="I q. 31 a. 3 ad 3"><a name="29760"><span class= | |
| 2272 "ref">[29760] Iª q. 31 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2273 dicendum quod utroque modo potest haec dictio solus adiungi termino | |
| 2274 essentiali. Haec enim propositio, solus Deus est pater, est duplex. | |
| 2275 Quia ly pater potest praedicare personam patris, et sic est vera, | |
| 2276 non enim homo est illa persona. Vel potest praedicare relationem | |
| 2277 tantum, et sic est falsa, quia relatio paternitatis etiam in aliis | |
| 2278 invenitur, licet non univoce. Similiter haec est vera, solus Deus | |
| 2279 creat. Nec tamen sequitur, ergo solus pater, quia, ut sophistae | |
| 2280 dicunt, dictio exclusiva immobilitat terminum cui adiungitur, ut | |
| 2281 non possit fieri sub eo descensus pro aliquo suppositorum; non enim | |
| 2282 sequitur, solus homo est animal rationale mortale, ergo solus | |
| 2283 Socrates.</p> | |
| 2284 <br /> | |
| 2285 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2286 <p title="I q. 31 a. 4 arg. 1"><a name="29761"><span class= | |
| 2287 "ref">[29761] Iª q. 31 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 2288 proceditur. Videtur quod dictio exclusiva possit adiungi termino | |
| 2289 personali, etiam si praedicatum sit commune. Dicit enim dominus, ad | |
| 2290 patrem loquens, Ioan. XVII, <i>ut cognoscant te, solum Deum | |
| 2291 verum</i>. Ergo solus pater est Deus verus.</p> | |
| 2292 <p title="I q. 31 a. 4 arg. 2"><a name="29762"><span class= | |
| 2293 "ref">[29762] Iª q. 31 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2294 Matth. XI dicitur, nemo novit filium nisi pater; quod idem | |
| 2295 significat ac si diceretur, solus pater novit filium. Sed nosse | |
| 2296 filium est commune. Ergo idem quod prius.</p> | |
| 2297 <p title="I q. 31 a. 4 arg. 3"><a name="29763"><span class= | |
| 2298 "ref">[29763] Iª q. 31 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2299 dictio exclusiva non excludit illud quod est de intellectu termini | |
| 2300 cui adiungitur, unde non excludit partem, neque universale, non | |
| 2301 enim sequitur, solus Socrates est albus, ergo manus eius non est | |
| 2302 alba; vel, ergo homo non est albus. Sed una persona est in | |
| 2303 intellectu alterius, sicut pater in intellectu filii, et e | |
| 2304 converso. Non ergo per hoc quod dicitur, solus pater est Deus, | |
| 2305 excluditur filius vel spiritus sanctus. Et sic videtur haec locutio | |
| 2306 esse vera.</p> | |
| 2307 <p title="I q. 31 a. 4 arg. 4"><a name="29764"><span class= | |
| 2308 "ref">[29764] Iª q. 31 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, ab | |
| 2309 Ecclesia cantatur, <i>tu solus altissimus, Iesu Christe</i>.</p> | |
| 2310 <p title="I q. 31 a. 4 s. c."><a name="29765"><span class= | |
| 2311 "ref">[29765] Iª q. 31 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, haec | |
| 2312 locutio, solus pater est Deus, habet duas expositivas, scilicet, | |
| 2313 pater est Deus, et, nullus alius a patre est Deus. Sed haec secunda | |
| 2314 est falsa, quia filius alius est a patre, qui est Deus. Ergo et | |
| 2315 haec est falsa, solus pater est Deus. Et sic de similibus.</p> | |
| 2316 <p title="I q. 31 a. 4 co."><a name="29766"><span class= | |
| 2317 "ref">[29766] Iª q. 31 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2318 quod, cum dicimus, solus pater est Deus, haec propositio potest | |
| 2319 habere multiplicem intellectum. Si enim solus ponat solitudinem | |
| 2320 circa patrem, sic est falsa, secundum quod sumitur categorematice. | |
| 2321 Secundum vero quod sumitur syncategorematice, sic iterum potest | |
| 2322 intelligi multipliciter. Quia si excludat a forma subiecti, sic est | |
| 2323 vera, ut sit sensus, solus pater est Deus, idest, ille cum quo | |
| 2324 nullus alius est pater, est Deus. Et hoc modo exponit Augustinus, | |
| 2325 in VI de Trin., cum dicit, <i>solum patrem dicimus, non quia | |
| 2326 separatur a filio vel spiritu sancto; sed hoc dicentes, | |
| 2327 significamus quod illi simul cum eo non sunt pater</i>. Sed hic | |
| 2328 sensus non habetur ex consueto modo loquendi, nisi intellecta | |
| 2329 aliqua implicatione, ut si dicatur, ille qui solus dicitur pater, | |
| 2330 est Deus. Secundum vero proprium sensum, excludit a consortio | |
| 2331 praedicati. Et sic haec propositio est falsa, si excludit alium | |
| 2332 masculine, est autem vera, si excludit aliud neutraliter tantum, | |
| 2333 quia filius est alius a patre, non tamen aliud; similiter et | |
| 2334 spiritus sanctus. Sed quia haec dictio solus respicit proprie | |
| 2335 subiectum, ut dictum est, magis se habet ad excludendum alium quam | |
| 2336 aliud. Unde non est extendenda talis locutio; sed pie exponenda, | |
| 2337 sicubi inveniatur in authentica Scriptura.</p> | |
| 2338 <p title="I q. 31 a. 4 ad 1"><a name="29767"><span class= | |
| 2339 "ref">[29767] Iª q. 31 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2340 dicendum quod, cum dicimus, te solum Deum verum, non intelligitur | |
| 2341 de persona patris, sed de tota Trinitate, ut Augustinus exponit. | |
| 2342 Vel, si intelligatur de persona patris, non excluduntur aliae | |
| 2343 personae, propter essentiae unitatem, prout ly solus excludit | |
| 2344 tantum aliud, ut dictum est.</p> | |
| 2345 <p title="I q. 31 a. 4 ad 2"><a name="29768"><span class= | |
| 2346 "ref">[29768] Iª q. 31 a. 4 ad 2</span></a> Et similiter | |
| 2347 dicendum est ad secundum. Cum enim aliquid essentiale dicitur de | |
| 2348 patre, non excluditur filius vel spiritus sanctus, propter | |
| 2349 essentiae unitatem. Tamen sciendum est quod in auctoritate | |
| 2350 praedicta, haec dictio nemo non idem est quod nullus homo, quod | |
| 2351 videtur significare vocabulum (non enim posset excipi persona | |
| 2352 patris), sed sumitur, secundum usum loquendi, distributive pro | |
| 2353 quacumque rationali natura.</p> | |
| 2354 <p title="I q. 31 a. 4 ad 3"><a name="29769"><span class= | |
| 2355 "ref">[29769] Iª q. 31 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2356 dicendum quod dictio exclusiva non excludit illa quae sunt de | |
| 2357 intellectu termini cui adiungitur, si non differunt secundum | |
| 2358 suppositum, ut pars et universale. Sed filius differt supposito a | |
| 2359 patre, et ideo non est similis ratio.</p> | |
| 2360 <p title="I q. 31 a. 4 ad 4"><a name="29770"><span class= | |
| 2361 "ref">[29770] Iª q. 31 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2362 dicendum quod non dicimus absolute quod solus filius sit | |
| 2363 altissimus, sed quod solus sit altissimus cum spiritu sancto, in | |
| 2364 gloria Dei patris.</p> | |
| 2365 <br /> | |
| 2366 <div class="D">Quaestio 32</div> | |
| 2367 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2368 <p title="I q. 32 pr."><a name="29771"><span class="ref">[29771] | |
| 2369 Iª q. 32 pr.</span></a> Consequenter inquirendum est de | |
| 2370 cognitione divinarum personarum. Et circa hoc quaeruntur quatuor. | |
| 2371 Primo, utrum per rationem naturalem possint cognosci divinae | |
| 2372 personae. Secundo, utrum sint aliquae notiones divinis personis | |
| 2373 attribuendae. Tertio, de numero notionum. Quarto, utrum liceat | |
| 2374 diversimode circa notiones opinari.</p> | |
| 2375 <br /> | |
| 2376 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2377 <p title="I q. 32 a. 1 arg. 1"><a name="29772"><span class= | |
| 2378 "ref">[29772] Iª q. 32 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 2379 proceditur. Videtur quod Trinitas divinarum personarum possit per | |
| 2380 naturalem rationem cognosci. Philosophi enim non devenerunt in Dei | |
| 2381 cognitionem nisi per rationem naturalem, inveniuntur autem a | |
| 2382 philosophis multa dicta de Trinitate personarum. Dicit enim | |
| 2383 Aristoteles, in I de caelo et mundo, per hunc numerum, scilicet | |
| 2384 ternarium, <i>adhibuimus nos ipsos magnificare Deum unum, eminentem | |
| 2385 proprietatibus eorum quae sunt creata</i>. Augustinus etiam dicit, | |
| 2386 VII Confes., ibi legi, scilicet in libris Platonicorum, <i>non | |
| 2387 quidem his verbis, sed hoc idem omnino, multis et multiplicibus | |
| 2388 suaderi rationibus, quod in principio erat verbum, et verbum erat | |
| 2389 apud Deum, et Deus erat verbum</i>, et huiusmodi quae ibi | |
| 2390 sequuntur, in quibus verbis distinctio divinarum personarum | |
| 2391 traditur. Dicitur etiam in Glossa Rom. I, et Exod. VIII, quod magi | |
| 2392 Pharaonis defecerunt in tertio signo, idest in notitia tertiae | |
| 2393 personae, scilicet spiritus sancti, et sic ad minus duas | |
| 2394 cognoverunt. Trismegistus etiam dixit, <i>monas genuit monadem, et | |
| 2395 in se suum reflexit ardorem</i>, per quod videtur generatio filii, | |
| 2396 et spiritus sancti processio intimari. Cognitio ergo divinarum | |
| 2397 personarum potest per rationem naturalem haberi.</p> | |
| 2398 <p title="I q. 32 a. 1 arg. 2"><a name="29773"><span class= | |
| 2399 "ref">[29773] Iª q. 32 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2400 Ricardus de sancto Victore dicit, in libro de Trin., <i>credo sine | |
| 2401 dubio quod ad quamcumque explanationem veritatis, non modo | |
| 2402 probabilia, imo etiam necessaria argumenta non desint</i>. Unde | |
| 2403 etiam ad probandum Trinitatem personarum, aliqui induxerunt | |
| 2404 rationem ex infinitate bonitatis divinae, quae seipsam infinite | |
| 2405 communicat in processione divinarum personarum. Quidam vero per | |
| 2406 hoc, quod <i>nullius boni sine consortio potest esse iucunda | |
| 2407 possessio</i>. Augustinus vero procedit ad manifestandum Trinitatem | |
| 2408 personarum, ex processione verbi et amoris in mente nostra, quam | |
| 2409 viam supra secuti sumus. Ergo per rationem naturalem potest | |
| 2410 cognosci Trinitas personarum.</p> | |
| 2411 <p title="I q. 32 a. 1 arg. 3"><a name="29774"><span class= | |
| 2412 "ref">[29774] Iª q. 32 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 2413 superfluum videtur homini tradere quod humana ratione cognosci non | |
| 2414 potest. Sed non est dicendum quod traditio divina de cognitione | |
| 2415 Trinitatis sit superflua. Ergo Trinitas personarum ratione humana | |
| 2416 cognosci potest.</p> | |
| 2417 <p title="I q. 32 a. 1 s. c."><a name="29775"><span class= | |
| 2418 "ref">[29775] Iª q. 32 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2419 quod Hilarius dicit, in libro II de Trin., <i>non putet homo sua | |
| 2420 intelligentia generationis sacramentum posse consequi</i>. | |
| 2421 Ambrosius etiam dicit, <i>impossibile est generationis scire | |
| 2422 secretum, mens deficit, vox silet</i>. Sed per originem | |
| 2423 generationis et processionis distinguitur Trinitas in personis | |
| 2424 divinis, ut ex supra dictis patet. Cum ergo illud homo non possit | |
| 2425 scire et intelligentia consequi, ad quod ratio necessaria haberi | |
| 2426 non potest, sequitur quod Trinitas personarum per rationem cognosci | |
| 2427 non possit.</p> | |
| 2428 <p title="I q. 32 a. 1 co."><a name="29776"><span class= | |
| 2429 "ref">[29776] Iª q. 32 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2430 quod impossibile est per rationem naturalem ad cognitionem | |
| 2431 Trinitatis divinarum personarum pervenire. Ostensum est enim supra | |
| 2432 quod homo per rationem naturalem in cognitionem Dei pervenire non | |
| 2433 potest nisi ex creaturis. Creaturae autem ducunt in Dei | |
| 2434 cognitionem, sicut effectus in causam. Hoc igitur solum ratione | |
| 2435 naturali de Deo cognosci potest, quod competere ei necesse est | |
| 2436 secundum quod est omnium entium principium, et hoc fundamento usi | |
| 2437 sumus supra in consideratione Dei. Virtus autem creativa Dei est | |
| 2438 communis toti Trinitati, unde pertinet ad unitatem essentiae, non | |
| 2439 ad distinctionem personarum. Per rationem igitur naturalem cognosci | |
| 2440 possunt de Deo ea quae pertinent ad unitatem essentiae, non autem | |
| 2441 ea quae pertinent ad distinctionem personarum. Qui autem probare | |
| 2442 nititur Trinitatem personarum naturali ratione, fidei dupliciter | |
| 2443 derogat. Primo quidem, quantum ad dignitatem ipsius fidei, quae est | |
| 2444 ut sit de rebus invisibilibus, quae rationem humanam excedunt. Unde | |
| 2445 apostolus dicit, ad Heb. XI, quod fides est de non apparentibus. Et | |
| 2446 apostolus dicit, I Cor. II, <i>sapientiam loquimur inter perfectos, | |
| 2447 sapientiam vero non huius saeculi, neque principum huius saeculi; | |
| 2448 sed loquimur Dei sapientiam in mysterio, quae abscondita est</i>. | |
| 2449 Secundo, quantum ad utilitatem trahendi alios ad fidem. Cum enim | |
| 2450 aliquis ad probandam fidem inducit rationes quae non sunt cogentes, | |
| 2451 cedit in irrisionem infidelium, credunt enim quod huiusmodi | |
| 2452 rationibus innitamur, et propter eas credamus. Quae igitur fidei | |
| 2453 sunt, non sunt tentanda probare nisi per auctoritates, his qui | |
| 2454 auctoritates suscipiunt. Apud alios vero, sufficit defendere non | |
| 2455 esse impossibile quod praedicat fides. Unde Dionysius dicit, II | |
| 2456 cap. de Div. Nom., <i>si aliquis est qui totaliter eloquiis | |
| 2457 resistit, longe erit a nostra philosophia; si autem ad veritatem | |
| 2458 eloquiorum</i>, scilicet sacrorum, respicit, hoc et nos canone | |
| 2459 utimur.</p> | |
| 2460 <p title="I q. 32 a. 1 ad 1"><a name="29777"><span class= | |
| 2461 "ref">[29777] Iª q. 32 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2462 dicendum quod philosophi non cognoverunt mysterium Trinitatis | |
| 2463 divinarum personarum per propria, quae sunt paternitas, filiatio et | |
| 2464 processio; secundum illud apostoli, I ad Cor. II, <i>loquimur Dei | |
| 2465 sapientiam, quam nemo principum huius saeculi cognovit</i>, idest | |
| 2466 philosophorum, secundum Glossam. Cognoverunt tamen quaedam | |
| 2467 essentialia attributa quae appropriantur personis, sicut potentia | |
| 2468 patri, sapientia filio, bonitas spiritui sancto, ut infra patebit. | |
| 2469 Quod ergo Aristoteles dicit, <i>per hunc numerum adhibuimus nos | |
| 2470 ipsos</i> etc., non est sic intelligendum, quod ipse poneret | |
| 2471 ternarium numerum in divinis, sed vult dicere quod antiqui | |
| 2472 utebantur ternario numero in sacrificiis et orationibus, propter | |
| 2473 quandam ternarii numeri perfectionem. In libris etiam Platonicorum | |
| 2474 invenitur <i>in principio erat verum</i>, non secundum quod verbum | |
| 2475 significat personam genitam in divinis, sed secundum quod per | |
| 2476 verbum intelligitur ratio idealis, per quam Deus omnia condidit, | |
| 2477 quae filio appropriatur. Et licet appropriata tribus personis | |
| 2478 cognoscerent, dicuntur tamen in tertio signo defecisse, idest in | |
| 2479 cognitione tertiae personae, quia a bonitate, quae spiritui sancto | |
| 2480 appropriatur, deviaverunt, dum cognoscentes Deum, non sicut Deum | |
| 2481 glorificaverunt, ut dicitur Rom. I. Vel, quia ponebant Platonici | |
| 2482 unum primum ens, quod etiam dicebant esse patrem totius | |
| 2483 universitatis rerum, consequenter ponebant aliam substantiam sub | |
| 2484 eo, quam vocabant mentem vel paternum intellectum, in qua erant | |
| 2485 rationes omnium rerum, sicut Macrobius recitat super somnium | |
| 2486 Scipionis, non autem ponebant aliquam substantiam tertiam | |
| 2487 separatam, quae videretur spiritui sancto respondere. Sic autem nos | |
| 2488 non ponimus patrem et filium, secundum substantiam differentes, sed | |
| 2489 hoc fuit error Origenis et Arii. Sequentium in hoc Platonicos. Quod | |
| 2490 vero Trismegistus dixit, <i>monas monadem genuit, et in se suum | |
| 2491 reflexit ardorem</i>, non est referendum ad generationem filii vel | |
| 2492 processionem spiritus sancti, sed ad productionem mundi, nam unus | |
| 2493 Deus produxit unum mundum propter sui ipsius amorem.</p> | |
| 2494 <p title="I q. 32 a. 1 ad 2"><a name="29778"><span class= | |
| 2495 "ref">[29778] Iª q. 32 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2496 dicendum quod ad aliquam rem dupliciter inducitur ratio. Uno modo, | |
| 2497 ad probandum sufficienter aliquam radicem, sicut in scientia | |
| 2498 naturali inducitur ratio sufficiens ad probandum quod motus caeli | |
| 2499 semper sit uniformis velocitatis. Alio modo inducitur ratio, non | |
| 2500 quae sufficienter probet radicem, sed quae radici iam positae | |
| 2501 ostendat congruere consequentes effectus, sicut in astrologia | |
| 2502 ponitur ratio excentricorum et epicyclorum ex hoc quod, hac | |
| 2503 positione facta, possunt salvari apparentia sensibilia circa motus | |
| 2504 caelestes, non tamen ratio haec est sufficienter probans, quia | |
| 2505 etiam forte alia positione facta salvari possent. Primo ergo modo | |
| 2506 potest induci ratio ad probandum Deum esse unum, et similia. Sed | |
| 2507 secundo modo se habet ratio quae inducitur ad manifestationem | |
| 2508 Trinitatis, quia scilicet, Trinitate posita, congruunt huiusmodi | |
| 2509 rationes; non tamen ita quod per has rationes sufficienter probetur | |
| 2510 Trinitas personarum. Et hoc patet per singula. Bonitas enim | |
| 2511 infinita Dei manifestatur etiam in productione creaturarum, quia | |
| 2512 infinitae virtutis est ex nihilo producere. Non enim oportet, si | |
| 2513 infinita bonitate se communicat, quod aliquid infinitum a Deo | |
| 2514 procedat, sed secundum modum suum recipiat divinam bonitatem. | |
| 2515 Similiter etiam quod dicitur, quod <i>sine consortio non potest | |
| 2516 esse iucunda possessio alicuius boni</i>, locum habet quando in una | |
| 2517 persona non invenitur perfecta bonitas; unde indiget, ad plenam | |
| 2518 iucunditatis bonitatem, bono alicuius alterius consociati sibi. | |
| 2519 Similitudo autem intellectus nostri non sufficienter probat aliquid | |
| 2520 de Deo, propter hoc quod intellectus non univoce invenitur in Deo | |
| 2521 et in nobis. Et inde est quod Augustinus, super Ioan., dicit quod | |
| 2522 per fidem venitur ad cognitionem, et non e converso.</p> | |
| 2523 <p title="I q. 32 a. 1 ad 3"><a name="29779"><span class= | |
| 2524 "ref">[29779] Iª q. 32 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2525 dicendum quod cognitio divinarum personarum fuit necessaria nobis | |
| 2526 dupliciter. Uno modo, ad recte sentiendum de creatione rerum. Per | |
| 2527 hoc enim quod dicimus Deum omnia fecisse verbo suo, excluditur | |
| 2528 error ponentium Deum produxisse res ex necessitate naturae. Per hoc | |
| 2529 autem quod ponimus in eo processionem amoris, ostenditur quod Deus | |
| 2530 non propter aliquam indigentiam creaturas produxit, neque propter | |
| 2531 aliquam aliam causam extrinsecam; sed propter amorem suae | |
| 2532 bonitatis. Unde et Moyses, postquam dixerat, in principio creavit | |
| 2533 Deus caelum et terram, subdit, dixit Deus, fiat lux, ad | |
| 2534 manifestationem divini verbi; et postea dixit, vidit Deus lucem, | |
| 2535 quod esset bona, ad ostendendum approbationem divini amoris; et | |
| 2536 similiter in aliis operibus. Alio modo, et principalius, ad recte | |
| 2537 sentiendum de salute generis humani, quae perficitur per filium | |
| 2538 incarnatum, et per donum spiritus sancti.</p> | |
| 2539 <br /> | |
| 2540 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2541 <p title="I q. 32 a. 2 arg. 1"><a name="29780"><span class= | |
| 2542 "ref">[29780] Iª q. 32 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 2543 proceditur. Videtur quod non sint ponendae notiones in divinis. | |
| 2544 Dicit enim Dionysius, in I cap. de Div. Nom., quod <i>non est | |
| 2545 audendum dicere aliquid de Deo, praeter ea quae nobis ex sacris | |
| 2546 eloquiis sunt expressa</i>. Sed de notionibus nulla fit mentio in | |
| 2547 eloquiis sacrae Scripturae. Ergo non sunt ponendae notiones in | |
| 2548 divinis.</p> | |
| 2549 <p title="I q. 32 a. 2 arg. 2"><a name="29781"><span class= | |
| 2550 "ref">[29781] Iª q. 32 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2551 quidquid ponitur in divinis, aut pertinet ad unitatem essentiae, | |
| 2552 aut ad Trinitatem personarum. Sed notiones non pertinent ad | |
| 2553 unitatem essentiae, nec ad Trinitatem personarum. De notionibus | |
| 2554 enim neque praedicantur ea quae sunt essentiae, non enim dicimus | |
| 2555 quod paternitas sit sapiens vel creet, neque etiam ea quae sunt | |
| 2556 personae; non enim dicimus quod paternitas generet et filiatio | |
| 2557 generetur. Ergo non sunt ponendae notiones in divinis.</p> | |
| 2558 <p title="I q. 32 a. 2 arg. 3"><a name="29782"><span class= | |
| 2559 "ref">[29782] Iª q. 32 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, in | |
| 2560 simplicibus non sunt ponenda aliqua abstracta, quae sint principia | |
| 2561 cognoscendi, quia cognoscuntur seipsis. Sed divinae personae sunt | |
| 2562 simplicissimae. Ergo non sunt ponendae in divinis personis | |
| 2563 notiones.</p> | |
| 2564 <p title="I q. 32 a. 2 s. c."><a name="29783"><span class= | |
| 2565 "ref">[29783] Iª q. 32 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2566 quod dicit Ioannes Damascenus, differentiam hypostaseon, idest | |
| 2567 personarum, in tribus proprietatibus, <i>idest paternali et filiali | |
| 2568 et processionali, recognoscimus</i>. Sunt ergo ponendae | |
| 2569 proprietates et notiones in divinis.</p> | |
| 2570 <p title="I q. 32 a. 2 co."><a name="29784"><span class= | |
| 2571 "ref">[29784] Iª q. 32 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2572 quod Praepositivus, attendens simplicitatem personarum, dixit non | |
| 2573 esse ponendas proprietates et notiones in divinis, et sicubi | |
| 2574 inveniantur, exponit abstractum pro concreto, sicut enim | |
| 2575 consuevimus dicere, rogo benignitatem tuam, idest te benignum, ita | |
| 2576 cum dicitur in divinis paternitas, intelligitur Deus pater. Sed, | |
| 2577 sicut ostensum est supra, divinae simplicitati non praeiudicat quod | |
| 2578 in divinis utamur nominibus concretis et abstractis. Quia secundum | |
| 2579 quod intelligimus, sic nominamus. Intellectus autem noster non | |
| 2580 potest pertingere ad ipsam simplicitatem divinam, secundum quod in | |
| 2581 se est consideranda, et ideo secundum modum suum divina apprehendit | |
| 2582 et nominat, idest secundum quod invenitur in rebus sensibilibus, a | |
| 2583 quibus cognitionem accipit. In quibus, ad significandum simplices | |
| 2584 formas, nominibus abstractis utimur, ad significandum vero res | |
| 2585 subsistentes, utimur nominibus concretis. Unde et divina, sicut | |
| 2586 supra dictum est, ratione simplicitatis, per nomina abstracta | |
| 2587 significamus, ratione vero subsistentiae et complementi, per nomina | |
| 2588 concreta. Oportet autem non solum nomina essentialia in abstracto | |
| 2589 et in concreto significare, ut cum dicimus deitatem et Deum, vel | |
| 2590 sapientiam et sapientem; sed etiam personalia, ut dicamus | |
| 2591 paternitatem et patrem. Ad quod duo praecipue nos cogunt. Primo | |
| 2592 quidem, haereticorum instantia. Cum enim confiteamur patrem et | |
| 2593 filium et spiritum sanctum esse unum Deum et tres personas, | |
| 2594 quaerentibus quo sunt unus Deus, et quo sunt tres personae, sicut | |
| 2595 respondetur quod sunt essentia vel deitate unum, ita oportuit esse | |
| 2596 aliqua nomina abstracta, quibus responderi possit personas | |
| 2597 distingui. Et huiusmodi sunt proprietates vel notiones in abstracto | |
| 2598 significatae, ut paternitas et filiatio. Et ideo essentia | |
| 2599 significatur in divinis ut quid, persona vero ut quis, proprietas | |
| 2600 autem ut quo. Secundo, quia una persona invenitur in divinis | |
| 2601 referri ad duas personas, scilicet persona patris ad personam filii | |
| 2602 et personam spiritus sancti. Non autem una relatione, quia sic | |
| 2603 sequeretur quod etiam filius et spiritus sanctus una et eadem | |
| 2604 relatione referrentur ad patrem; et sic, cum sola relatio in | |
| 2605 divinis multiplicet Trinitatem, sequeretur quod filius et spiritus | |
| 2606 sanctus non essent duae personae. Neque potest dici, ut | |
| 2607 Praepositivus dicebat, quod sicut Deus uno modo se habet ad | |
| 2608 creaturas, cum tamen creaturae diversimode se habeant ad ipsum, sic | |
| 2609 pater una relatione refertur ad filium et ad spiritum sanctum, cum | |
| 2610 tamen illi duo duabus relationibus referantur ad patrem. Quia cum | |
| 2611 ratio specifica relativi consistat in hoc quod ad aliud se habet, | |
| 2612 necesse est dicere quod duae relationes non sunt diversae secundum | |
| 2613 speciem, si ex opposito una relatio eis correspondeat, oportet enim | |
| 2614 aliam speciem relationis esse domini et patris, secundum | |
| 2615 diversitatem filiationis et servitutis. Omnes autem creaturae sub | |
| 2616 una specie relationis referuntur ad Deum, ut sunt creaturae ipsius, | |
| 2617 filius autem et spiritus sanctus non secundum relationes unius | |
| 2618 rationis referuntur ad patrem, unde non est simile. Et iterum, in | |
| 2619 Deo non requiritur relatio realis ad creaturam, ut supra dictum | |
| 2620 est, relationes autem rationis in Deo multiplicare non est | |
| 2621 inconveniens. Sed in patre oportet esse relationem realem qua | |
| 2622 refertur ad filium et spiritum sanctum, unde secundum duas | |
| 2623 relationes filii et spiritus sancti quibus referuntur ad patrem, | |
| 2624 oportet intelligi duas relationes in patre, quibus referatur ad | |
| 2625 filium et spiritum sanctum. Unde, cum non sit nisi una patris | |
| 2626 persona, necesse fuit seorsum significari relationes in abstracto, | |
| 2627 quae dicuntur proprietates et notiones.</p> | |
| 2628 <p title="I q. 32 a. 2 ad 1"><a name="29785"><span class= | |
| 2629 "ref">[29785] Iª q. 32 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2630 dicendum quod, licet de notionibus non fiat mentio in sacra | |
| 2631 Scriptura, fit tamen mentio de personis, in quibus intelliguntur | |
| 2632 notiones, sicut abstractum in concreto.</p> | |
| 2633 <p title="I q. 32 a. 2 ad 2"><a name="29786"><span class= | |
| 2634 "ref">[29786] Iª q. 32 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2635 dicendum quod notiones significantur in divinis, non ut res, sed ut | |
| 2636 rationes quaedam quibus cognoscuntur personae; licet ipsae notiones | |
| 2637 vel relationes realiter sint in Deo, ut supra dictum est. Et ideo | |
| 2638 ea quae habent ordinem aliquem ad actum aliquem essentialem vel | |
| 2639 personalem, non possunt dici de notionibus, quia hoc repugnat modo | |
| 2640 significandi ipsarum. Unde non possumus dicere quod paternitas | |
| 2641 generet vel creet, sit sapiens vel intelligens. Essentialia vero | |
| 2642 quae non habent ordinem ad aliquem actum, sed removent conditiones | |
| 2643 creaturae a Deo possunt praedicari de notionibus, possumus enim | |
| 2644 dicere quod paternitas est aeterna vel immensa, vel quodcumque | |
| 2645 huiusmodi. Et similiter, propter identitatem rei, possunt | |
| 2646 substantiva personalia et essentialia praedicari de notionibus, | |
| 2647 possumus enim dicere quod paternitas est Deus, et paternitas est | |
| 2648 pater.</p> | |
| 2649 <p title="I q. 32 a. 2 ad 3"><a name="29787"><span class= | |
| 2650 "ref">[29787] Iª q. 32 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2651 dicendum quod, licet personae sint simplices, tamen absque | |
| 2652 praeiudicio simplicitatis possunt propriae rationes personarum in | |
| 2653 abstracto significari, ut dictum est.</p> | |
| 2654 <br /> | |
| 2655 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2656 <p title="I q. 32 a. 3 arg. 1"><a name="29788"><span class= | |
| 2657 "ref">[29788] Iª q. 32 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 2658 proceditur. Videtur quod non sint quinque notiones. Propriae enim | |
| 2659 notiones personarum sunt relationes quibus distinguuntur. Sed | |
| 2660 relationes in divinis non sunt nisi quatuor, ut supra dictum est. | |
| 2661 Ergo et notiones sunt tantum quatuor.</p> | |
| 2662 <p title="I q. 32 a. 3 arg. 2"><a name="29789"><span class= | |
| 2663 "ref">[29789] Iª q. 32 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2664 propter hoc quod in divinis est una essentia, dicitur Deus unus, | |
| 2665 propter hoc autem quod sunt tres personae, dicitur Deus trinus. Si | |
| 2666 ergo in divinis sunt quinque notiones, dicetur quinus, quod est | |
| 2667 inconveniens.</p> | |
| 2668 <p title="I q. 32 a. 3 arg. 3"><a name="29790"><span class= | |
| 2669 "ref">[29790] Iª q. 32 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, si, | |
| 2670 tribus personis existentibus in divinis, sunt quinque notiones, | |
| 2671 oportet quod in aliqua personarum sint aliquae notiones duae vel | |
| 2672 plures; sicut in persona patris ponitur innascibilitas et | |
| 2673 paternitas et communis spiratio. Aut igitur istae tres notiones | |
| 2674 differunt re, aut non. Si differunt re, sequitur quod persona | |
| 2675 patris sit composita ex pluribus rebus. Si autem differunt ratione | |
| 2676 tantum, sequitur quod una earum possit de alia praedicari, ut | |
| 2677 dicamus quod, sicut bonitas divina est eius sapientia propter | |
| 2678 indifferentiam rei, ita communis spiratio sit paternitas, quod non | |
| 2679 conceditur. Igitur non sunt quinque notiones.</p> | |
| 2680 <p title="I q. 32 a. 3 s. c. 1"><a name="29791"><span class= | |
| 2681 "ref">[29791] Iª q. 32 a. 3 s. c. 1</span></a> Sed contra, | |
| 2682 videtur quod sint plures. Quia sicut pater a nullo est, et secundum | |
| 2683 hoc accipitur notio quae dicitur innascibilitas, ita a spiritu | |
| 2684 sancto non est alia persona. Et secundum hoc oportebit accipere | |
| 2685 sextam notionem.</p> | |
| 2686 <p title="I q. 32 a. 3 s. c. 2"><a name="29792"><span class= | |
| 2687 "ref">[29792] Iª q. 32 a. 3 s. c. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2688 sicut patri et filio commune est quod ab eis procedat spiritus | |
| 2689 sanctus, ita commune est filio et spiritui sancto quod procedant a | |
| 2690 patre. Ergo, sicut una notio ponitur communis patri et filio, ita | |
| 2691 debet poni una notio communis filio et spiritui sancto.</p> | |
| 2692 <p title="I q. 32 a. 3 co."><a name="29793"><span class= | |
| 2693 "ref">[29793] Iª q. 32 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2694 quod notio dicitur id quod est propria ratio cognoscendi divinam | |
| 2695 personam. Divinae autem personae multiplicantur secundum originem. | |
| 2696 Ad originem autem pertinet a quo alius, et qui ab alio, et secundum | |
| 2697 hos duos modos potest innotescere persona. Igitur persona patris | |
| 2698 non potest innotescere per hoc quod sit ab alio, sed per hoc quod a | |
| 2699 nullo est, et sic ex hac parte eius notio est innascibilitas. Sed | |
| 2700 inquantum aliquis est ab eo, innotescit dupliciter. Quia inquantum | |
| 2701 filius est ab eo, innotescit notione paternitatis, inquantum autem | |
| 2702 spiritus sanctus est ab eo, innotescit notione communis | |
| 2703 spirationis. Filius autem potest innotescere per hoc quod est ab | |
| 2704 alio nascendo, et sic innotescit per filiationem. Et per hoc quod | |
| 2705 est alius ab eo, scilicet spiritus sanctus, et per hoc innotescit | |
| 2706 eodem modo sicut et pater, scilicet communi spiratione. Spiritus | |
| 2707 sanctus autem innotescere potest per hoc quod est ab alio vel ab | |
| 2708 aliis, et sic innotescit processione. Non autem per hoc quod alius | |
| 2709 sit ab eo, quia nulla divina persona procedit ab eo. Sunt igitur | |
| 2710 quinque notiones in divinis, scilicet innascibilitas, paternitas, | |
| 2711 filiatio, communis spiratio et processio. Harum autem tantum | |
| 2712 quatuor sunt relationes, nam innascibilitas non est relatio nisi | |
| 2713 per reductionem, ut infra dicetur. Quatuor autem tantum | |
| 2714 proprietates sunt, nam communis spiratio non est proprietas, quia | |
| 2715 convenit duabus personis. Tres autem sunt notiones personales, | |
| 2716 idest constituentes personas, scilicet paternitas, filiatio et | |
| 2717 processio, nam communis spiratio et innascibilitas dicuntur | |
| 2718 notiones personarum, non autem personales, ut infra magis | |
| 2719 patebit.</p> | |
| 2720 <p title="I q. 32 a. 3 ad 1"><a name="29794"><span class= | |
| 2721 "ref">[29794] Iª q. 32 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2722 dicendum quod praeter quatuor relationes oportet ponere aliam | |
| 2723 notionem, ut dictum est.</p> | |
| 2724 <p title="I q. 32 a. 3 ad 2"><a name="29795"><span class= | |
| 2725 "ref">[29795] Iª q. 32 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2726 dicendum quod essentia in divinis significatur ut res quaedam; et | |
| 2727 similiter personae significantur ut res quaedam sed notiones | |
| 2728 significantur ut rationes notificantes personas. Et ideo, licet | |
| 2729 dicatur Deus unus propter unitatem essentiae, et trinus propter | |
| 2730 Trinitatem personarum; non tamen dicitur quinus propter quinque | |
| 2731 notiones.</p> | |
| 2732 <p title="I q. 32 a. 3 ad 3"><a name="29796"><span class= | |
| 2733 "ref">[29796] Iª q. 32 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2734 dicendum quod, cum sola oppositio relativa faciat pluralitatem | |
| 2735 realem in divinis, plures proprietates unius personae, cum non | |
| 2736 opponantur ad invicem relative, non differunt realiter. Nec tamen | |
| 2737 de invicem praedicantur, quia significantur ut diversae rationes | |
| 2738 personarum. Sicut etiam non dicimus quod attributum potentiae sit | |
| 2739 attributum scientiae, licet dicamus quod scientia sit potentia.</p> | |
| 2740 <p title="I q. 32 a. 3 ad 4"><a name="29797"><span class= | |
| 2741 "ref">[29797] Iª q. 32 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2742 dicendum quod, cum persona importet dignitatem, ut supra dictum | |
| 2743 est, non potest accipi notio aliqua spiritus sancti ex hoc quod | |
| 2744 nulla persona est ab ipso. Hoc enim non pertinet ad dignitatem | |
| 2745 ipsius; sicut pertinet ad auctoritatem patris quod sit a nullo.</p> | |
| 2746 <p title="I q. 32 a. 3 ad 5"><a name="29798"><span class= | |
| 2747 "ref">[29798] Iª q. 32 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 2748 dicendum quod filius et spiritus sanctus non conveniunt in uno | |
| 2749 speciali modo existendi a patre; sicut pater et filius conveniunt | |
| 2750 in uno speciali modo producendi spiritum sanctum. Id autem quod est | |
| 2751 principium innotescendi, oportet esse aliquid speciale. Et ideo non | |
| 2752 est simile.</p> | |
| 2753 <br /> | |
| 2754 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 2755 <p title="I q. 32 a. 4 arg. 1"><a name="29799"><span class= | |
| 2756 "ref">[29799] Iª q. 32 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 2757 proceditur. Videtur quod non liceat contrarie opinari de | |
| 2758 notionibus. Dicit enim Augustinus, in I de Trin., quod non erratur | |
| 2759 alicubi periculosius quam in materia Trinitatis, ad quam certum est | |
| 2760 notiones pertinere. Sed contrariae opiniones non possunt esse | |
| 2761 absque errore. Ergo contrarie opinari circa notiones non licet.</p> | |
| 2762 <p title="I q. 32 a. 4 arg. 2"><a name="29800"><span class= | |
| 2763 "ref">[29800] Iª q. 32 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, per | |
| 2764 notiones cognoscuntur personae, ut dictum est. Sed circa personas | |
| 2765 non licet contrarie opinari. Ergo nec circa notiones.</p> | |
| 2766 <p title="I q. 32 a. 4 s. c."><a name="29801"><span class= | |
| 2767 "ref">[29801] Iª q. 32 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 2768 articuli fidei non sunt de notionibus. Ergo circa notiones licet | |
| 2769 sic vel aliter opinari.</p> | |
| 2770 <p title="I q. 32 a. 4 co."><a name="29802"><span class= | |
| 2771 "ref">[29802] Iª q. 32 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2772 quod ad fidem pertinet aliquid dupliciter. Uno modo, directe; sicut | |
| 2773 ea quae nobis sunt principaliter divinitus tradita, ut Deum esse | |
| 2774 trinum et unum, filium Dei esse incarnatum, et huiusmodi. Et circa | |
| 2775 haec opinari falsum, hoc ipso inducit haeresim, maxime si | |
| 2776 pertinacia adiungatur. Indirecte vero ad fidem pertinent ea ex | |
| 2777 quibus consequitur aliquid contrarium fidei; sicut si quis diceret | |
| 2778 Samuelem non fuisse filium Elcanae; ex hoc enim sequitur Scripturam | |
| 2779 divinam esse falsam. Circa huiusmodi ergo absque periculo haeresis | |
| 2780 aliquis falsum potest opinari, antequam consideretur, vel | |
| 2781 determinatum sit, quod ex hoc sequitur aliquid contrarium fidei, et | |
| 2782 maxime si non pertinaciter adhaereat. Sed postquam manifestum est, | |
| 2783 et praecipue si sit per Ecclesiam determinatum, quod ex hoc | |
| 2784 sequitur aliquid contrarium fidei, in hoc errare non esset absque | |
| 2785 haeresi. Et propter hoc, multa nunc reputantur haeretica, quae | |
| 2786 prius non reputabantur, propter hoc quod nunc est magis manifestum | |
| 2787 quid ex eis sequatur. Sic igitur dicendum est quod circa notiones | |
| 2788 aliqui absque periculo haeresis contrarie sunt opinati, non | |
| 2789 intendentes sustinere aliquid contrarium fidei. Sed si quis falsum | |
| 2790 opinaretur circa notiones, considerans quod ex hoc sequatur aliquid | |
| 2791 contrarium fidei, in haeresim laberetur.</p> | |
| 2792 <p title="I q. 32 a. 4 ad arg."><a name="29803"><span class= | |
| 2793 "ref">[29803] Iª q. 32 a. 4 ad arg.</span></a> Et per hoc | |
| 2794 patet responsio ad obiecta.</p> | |
| 2795 <br /> | |
| 2796 <div class="D">Quaestio 33</div> | |
| 2797 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 2798 <p title="I q. 33 pr."><a name="29804"><span class="ref">[29804] | |
| 2799 Iª q. 33 pr.</span></a> Consequenter considerandum est de | |
| 2800 personis in speciali. Et primo de persona patris. Circa quam | |
| 2801 quaeruntur quatuor. Primo, utrum patri competat esse principium. | |
| 2802 Secundo, utrum persona patris proprie significetur hoc nomine | |
| 2803 pater. Tertio, utrum per prius dicatur in divinis pater secundum | |
| 2804 quod sumitur personaliter, quam secundum quod sumitur | |
| 2805 essentialiter. Quarto, utrum sit proprium patri esse ingenitum.</p> | |
| 2806 <br /> | |
| 2807 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 2808 <p title="I q. 33 a. 1 arg. 1"><a name="29805"><span class= | |
| 2809 "ref">[29805] Iª q. 33 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 2810 proceditur. Videtur quod pater non possit dici principium filii vel | |
| 2811 spiritus sancti. Principium enim et causa idem sunt, secundum | |
| 2812 philosophum. Sed non dicimus patrem esse causam filii. Ergo non | |
| 2813 debet dici quod sit eius principium.</p> | |
| 2814 <p title="I q. 33 a. 1 arg. 2"><a name="29806"><span class= | |
| 2815 "ref">[29806] Iª q. 33 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2816 principium dicitur respectu principiati. Si igitur pater est | |
| 2817 principium filii, sequitur filium esse principiatum, et per | |
| 2818 consequens esse creatum. Quod videtur esse erroneum.</p> | |
| 2819 <p title="I q. 33 a. 1 arg. 3"><a name="29807"><span class= | |
| 2820 "ref">[29807] Iª q. 33 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, nomen | |
| 2821 principii a prioritate sumitur. Sed in divinis non est prius et | |
| 2822 posterius, ut Athanasius dicit. Ergo in divinis non debemus uti | |
| 2823 nomine principii.</p> | |
| 2824 <p title="I q. 33 a. 1 s. c."><a name="29808"><span class= | |
| 2825 "ref">[29808] Iª q. 33 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2826 quod dicit Augustinus, in IV de Trin., <i>pater est principium | |
| 2827 totius deitatis</i>.</p> | |
| 2828 <p title="I q. 33 a. 1 co."><a name="29809"><span class= | |
| 2829 "ref">[29809] Iª q. 33 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2830 quod hoc nomen principium nihil aliud significat quam id a quo | |
| 2831 aliquid procedit, omne enim a quo aliquid procedit quocumque modo, | |
| 2832 dicimus esse principium; et e converso. Cum ergo pater sit a quo | |
| 2833 procedit alius, sequitur quod pater est principium.</p> | |
| 2834 <p title="I q. 33 a. 1 ad 1"><a name="29810"><span class= | |
| 2835 "ref">[29810] Iª q. 33 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2836 dicendum quod Graeci utuntur in divinis indifferenter nomine | |
| 2837 causae, sicut et nomine principii, sed Latini doctores non utuntur | |
| 2838 nomine causae, sed solum nomine principii. Cuius ratio est, quia | |
| 2839 principium communius est quam causa, sicut causa communius quam | |
| 2840 elementum, primus enim terminus, vel etiam prima pars rei dicitur | |
| 2841 principium, sed non causa. Quanto autem aliquod nomen est | |
| 2842 communius, tanto convenientius assumitur in divinis, ut supra | |
| 2843 dictum est, quia nomina, quanto magis specialia sunt, tanto magis | |
| 2844 determinant modum convenientem creaturae. Unde hoc nomen causa | |
| 2845 videtur importare diversitatem substantiae, et dependentiam | |
| 2846 alicuius ab altero; quam non importat nomen principii. In omnibus | |
| 2847 enim causae generibus, semper invenitur distantia inter causam et | |
| 2848 id cuius est causa, secundum aliquam perfectionem aut virtutem. Sed | |
| 2849 nomine principii utimur etiam in his quae nullam huiusmodi | |
| 2850 differentiam habent, sed solum secundum quendam ordinem, sicut cum | |
| 2851 dicimus punctum esse principium lineae, vel etiam cum dicimus | |
| 2852 primam partem lineae esse principium lineae.</p> | |
| 2853 <p title="I q. 33 a. 1 ad 2"><a name="29811"><span class= | |
| 2854 "ref">[29811] Iª q. 33 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2855 dicendum quod apud Graecos invenitur de filio vel spiritu sancto | |
| 2856 dici quod principientur. Sed hoc non est in usu doctorum nostrorum. | |
| 2857 Quia licet attribuamus patri aliquid auctoritatis ratione | |
| 2858 principii, nihil tamen ad subiectionem vel minorationem quocumque | |
| 2859 modo pertinens, attribuimus filio vel spiritui sancto, ut vitetur | |
| 2860 omnis erroris occasio. Secundum quem modum Hilarius dicit, IX de | |
| 2861 Trin., <i>donantis auctoritate pater maior est; sed minor non est | |
| 2862 filius, cui unum esse donatur</i>.</p> | |
| 2863 <p title="I q. 33 a. 1 ad 3"><a name="29812"><span class= | |
| 2864 "ref">[29812] Iª q. 33 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2865 dicendum quod, licet hoc nomen principium, quantum ad id a quo | |
| 2866 imponitur ad significandum, videatur a prioritate sumptum; non | |
| 2867 tamen significat prioritatem, sed originem. Non enim idem est quod | |
| 2868 significat nomen, et a quo nomen imponitur, ut supra dictum | |
| 2869 est.</p> | |
| 2870 <br /> | |
| 2871 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 2872 <p title="I q. 33 a. 2 arg. 1"><a name="29813"><span class= | |
| 2873 "ref">[29813] Iª q. 33 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 2874 proceditur. Videtur quod hoc nomen pater non sit proprie nomen | |
| 2875 divinae personae. Hoc enim nomen pater significat relationem. | |
| 2876 Persona autem est substantia individua. Non ergo hoc nomen pater | |
| 2877 est proprie nomen significativum personae.</p> | |
| 2878 <p title="I q. 33 a. 2 arg. 2"><a name="29814"><span class= | |
| 2879 "ref">[29814] Iª q. 33 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 2880 generans communius est quam pater, nam omnis pater est generans, | |
| 2881 sed non e converso. Sed nomen communius magis proprie dicitur in | |
| 2882 divinis, ut dictum est. Ergo magis proprium nomen est personae | |
| 2883 divinae generans et genitor, quam pater.</p> | |
| 2884 <p title="I q. 33 a. 2 arg. 3"><a name="29815"><span class= | |
| 2885 "ref">[29815] Iª q. 33 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, nihil | |
| 2886 quod secundum metaphoram dicitur, potest esse nomen proprium | |
| 2887 alicuius. Sed verbum metaphorice apud nos dicitur genitum vel | |
| 2888 proles, et per consequens ille cuius est verbum, metaphorice | |
| 2889 dicitur pater. Non ergo principium verbi in divinis potest proprie | |
| 2890 dici pater.</p> | |
| 2891 <p title="I q. 33 a. 2 arg. 4"><a name="29816"><span class= | |
| 2892 "ref">[29816] Iª q. 33 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, omne | |
| 2893 quod proprie dicitur in divinis, per prius dicitur de Deo quam de | |
| 2894 creaturis. Sed generatio per prius videtur dici de creaturis quam | |
| 2895 de Deo, verior enim ibi videtur esse generatio, ubi aliquid | |
| 2896 procedit ab alio distinctum non secundum relationem tantum, sed | |
| 2897 etiam secundum essentiam. Ergo nomen patris, quod a generatione | |
| 2898 sumitur, non videtur esse proprium alicuius divinae personae.</p> | |
| 2899 <p title="I q. 33 a. 2 s. c."><a name="29817"><span class= | |
| 2900 "ref">[29817] Iª q. 33 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2901 quod dicitur in Psalmo, <i>ipse invocabit me, pater meus es | |
| 2902 tu</i>.</p> | |
| 2903 <p title="I q. 33 a. 2 co."><a name="29818"><span class= | |
| 2904 "ref">[29818] Iª q. 33 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2905 quod nomen proprium cuiuslibet personae significat id per quod illa | |
| 2906 persona distinguitur ab omnibus aliis. Sicut enim de ratione | |
| 2907 hominis est anima et corpus, ita de intellectu huius hominis est | |
| 2908 haec anima et hoc corpus, ut dicitur in VII Metaphys.; his autem | |
| 2909 hic homo ab omnibus aliis distinguitur. Id autem per quod | |
| 2910 distinguitur persona patris ab omnibus aliis, est paternitas. Unde | |
| 2911 proprium nomen personae patris est hoc nomen pater, quod significat | |
| 2912 paternitatem.</p> | |
| 2913 <p title="I q. 33 a. 2 ad 1"><a name="29819"><span class= | |
| 2914 "ref">[29819] Iª q. 33 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 2915 dicendum quod apud nos relatio non est subsistens persona, et ideo | |
| 2916 hoc nomen pater, apud nos, non significat personam, sed relationem | |
| 2917 personae. Non autem est ita in divinis, ut quidam falso opinati | |
| 2918 sunt, nam relatio quam significat hoc nomen pater, est subsistens | |
| 2919 persona. Unde supra dictum est quod hoc nomen persona in divinis | |
| 2920 significat relationem ut subsistentem in divina natura.</p> | |
| 2921 <p title="I q. 33 a. 2 ad 2"><a name="29820"><span class= | |
| 2922 "ref">[29820] Iª q. 33 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 2923 dicendum quod, secundum philosophum, in II de anima, denominatio | |
| 2924 rei maxime debet fieri a perfectione et fine. Generatio autem | |
| 2925 significat ut in fieri, sed paternitas significat complementum | |
| 2926 generationis. Et ideo potius est nomen divinae personae pater, quam | |
| 2927 generans vel genitor.</p> | |
| 2928 <p title="I q. 33 a. 2 ad 3"><a name="29821"><span class= | |
| 2929 "ref">[29821] Iª q. 33 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 2930 dicendum quod verbum non est aliquid subsistens in natura humana, | |
| 2931 unde non proprie potest dici genitum vel filius. Sed verbum divinum | |
| 2932 est aliquid subsistens in natura divina, unde proprie, et non | |
| 2933 metaphorice, dicitur filius, et eius principium, pater.</p> | |
| 2934 <p title="I q. 33 a. 2 ad 4"><a name="29822"><span class= | |
| 2935 "ref">[29822] Iª q. 33 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 2936 dicendum quod nomen generationis et paternitatis, sicut et alia | |
| 2937 nomina quae proprie dicuntur in divinis, per prius dicuntur de Deo | |
| 2938 quam de creaturis, quantum ad rem significatam, licet non quantum | |
| 2939 ad modum significandi. Unde et apostolus dicit, ad Ephes. III, | |
| 2940 <i>flecto genua mea ad patrem domini nostri Iesu Christi, ex quo | |
| 2941 omnis paternitas in caelo et in terra nominatur</i>. Quod sic | |
| 2942 apparet. Manifestum est enim quod generatio accipit speciem a | |
| 2943 termino, qui est forma generati. Et quanto haec fuerit propinquior | |
| 2944 formae generantis, tanto verior et perfectior est generatio; sicut | |
| 2945 generatio univoca est perfectior quam non univoca, nam de ratione | |
| 2946 generantis est, quod generet sibi simile secundum formam. Unde hoc | |
| 2947 ipsum quod in generatione divina est eadem numero forma generantis | |
| 2948 et geniti, in rebus autem creatis non est eadem numero, sed specie | |
| 2949 tantum, ostendit quod generatio, et per consequens paternitas, per | |
| 2950 prius sit in Deo quam in creaturis. Unde hoc ipsum quod in divinis | |
| 2951 est distinctio geniti a generante secundum relationem tantum, ad | |
| 2952 veritatem divinae generationis et paternitatis pertinet.</p> | |
| 2953 <br /> | |
| 2954 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 2955 <p title="I q. 33 a. 3 arg. 1"><a name="29823"><span class= | |
| 2956 "ref">[29823] Iª q. 33 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 2957 proceditur. Videtur quod hoc nomen pater non dicatur in divinis per | |
| 2958 prius secundum quod personaliter sumitur. Commune enim, secundum | |
| 2959 intellectum, est prius proprio. Sed hoc nomen pater, secundum quod | |
| 2960 personaliter sumitur, est proprium personae patris, secundum vero | |
| 2961 quod sumitur essentialiter est commune toti Trinitati, nam toti | |
| 2962 Trinitati dicimus pater noster. Ergo per prius dicitur pater | |
| 2963 essentialiter sumptum, quam personaliter.</p> | |
| 2964 <p title="I q. 33 a. 3 arg. 2"><a name="29824"><span class= | |
| 2965 "ref">[29824] Iª q. 33 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, in | |
| 2966 his quae sunt eiusdem rationis, non est praedicatio per prius et | |
| 2967 posterius. Sed paternitas et filiatio secundum unam rationem | |
| 2968 videntur dici secundum quod persona divina est pater filii, et | |
| 2969 secundum quod tota Trinitas est pater noster vel creaturae, cum, | |
| 2970 secundum Basilium, accipere sit commune creaturae et filio. Ergo | |
| 2971 non per prius dicitur pater in divinis secundum quod sumitur | |
| 2972 essentialiter, quam secundum quod sumitur personaliter.</p> | |
| 2973 <p title="I q. 33 a. 3 arg. 3"><a name="29825"><span class= | |
| 2974 "ref">[29825] Iª q. 33 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, inter | |
| 2975 ea quae non dicuntur secundum rationem unam, non potest esse | |
| 2976 comparatio. Sed filius comparatur creaturae in ratione filiationis | |
| 2977 vel generationis, secundum illud Coloss. I, <i>qui est imago Dei | |
| 2978 invisibilis, primogenitus omnis creaturae</i>. Ergo non per prius | |
| 2979 dicitur in divinis paternitas personaliter sumpta, quam | |
| 2980 essentialiter; sed secundum rationem eandem.</p> | |
| 2981 <p title="I q. 33 a. 3 s. c."><a name="29826"><span class= | |
| 2982 "ref">[29826] Iª q. 33 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 2983 quod aeternum prius est temporali. Ab aeterno autem Deus est pater | |
| 2984 filii, ex tempore autem pater est creaturae. Ergo per prius dicitur | |
| 2985 paternitas in Deo respectu filii, quam respectu creaturae.</p> | |
| 2986 <p title="I q. 33 a. 3 co."><a name="29827"><span class= | |
| 2987 "ref">[29827] Iª q. 33 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 2988 quod per prius dicitur nomen de illo in quo salvatur tota ratio | |
| 2989 nominis perfecte, quam de illo in quo salvatur secundum aliquid, de | |
| 2990 hoc enim dicitur quasi per similitudinem ad id in quo perfecte | |
| 2991 salvatur, quia omnia imperfecta sumuntur a perfectis. Et inde est | |
| 2992 quod hoc nomen leo per prius dicitur de animali in quo tota ratio | |
| 2993 leonis salvatur, quod proprie dicitur leo, quam de aliquo homine in | |
| 2994 quo invenitur aliquid de ratione leonis, ut puta audacia vel | |
| 2995 fortitudo, vel aliquid huiusmodi, de hoc enim per similitudinem | |
| 2996 dicitur. Manifestum est autem ex praemissis quod perfecta ratio | |
| 2997 paternitatis et filiationis invenitur in Deo patre et Deo filio, | |
| 2998 quia patris et filii una est natura et gloria. Sed in creatura | |
| 2999 filiatio invenitur respectu Dei, non secundum perfectam rationem, | |
| 3000 cum non sit una natura creatoris et creaturae; sed secundum | |
| 3001 aliqualem similitudinem. Quae quanto perfectior fuerit, tanto | |
| 3002 propinquius acceditur ad veram filiationis rationem. Dicitur enim | |
| 3003 Deus alicuius creaturae pater, propter similitudinem vestigii | |
| 3004 tantum, utpote irrationalium creaturarum; secundum illud Iob | |
| 3005 XXXVIII, <i>quis est pluviae pater? Aut quis genuit stillas | |
| 3006 roris?</i> Alicuius vero creaturae, scilicet rationalis, secundum | |
| 3007 similitudinem imaginis; secundum illud Deut. XXXII, <i>nonne ipse | |
| 3008 est pater tuus, qui possedit et fecit et creavit te?</i> Aliquorum | |
| 3009 vero est pater secundum similitudinem gratiae, qui etiam dicuntur | |
| 3010 filii adoptivi, secundum quod ordinantur ad haereditatem aeternae | |
| 3011 gloriae per munus gratiae acceptum; secundum illud Rom. VIII, | |
| 3012 <i>ipse spiritus reddit testimonium spiritui nostro, quod sumus | |
| 3013 filii Dei; si autem filii, et haeredes</i>. Aliquorum vero secundum | |
| 3014 similitudinem gloriae, prout iam gloriae haereditatem possident; | |
| 3015 secundum illud Rom. V, <i>gloriamur in spe gloriae filiorum | |
| 3016 Dei</i>. Sic igitur patet quod per prius paternitas dicitur in | |
| 3017 divinis secundum quod importatur respectus personae ad personam, | |
| 3018 quam secundum quod importatur respectus Dei ad creaturam.</p> | |
| 3019 <p title="I q. 33 a. 3 ad 1"><a name="29828"><span class= | |
| 3020 "ref">[29828] Iª q. 33 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3021 dicendum quod communia absolute dicta, secundum ordinem intellectus | |
| 3022 nostri, sunt priora quam propria, quia includuntur in intellectu | |
| 3023 propriorum, sed non e converso; in intellectu enim personae patris | |
| 3024 intelligitur Deus, sed non convertitur. Sed communia quae important | |
| 3025 respectum ad creaturam, per posterius dicuntur quam propria quae | |
| 3026 important respectus personales, quia persona procedens in divinis, | |
| 3027 procedit ut principium productionis creaturarum. Sicut enim verbum | |
| 3028 conceptum in mente artificis, per prius intelligitur procedere ab | |
| 3029 artifice quam artificiatum, quod producitur ad similitudinem verbi | |
| 3030 concepti in mente; ita per prius procedit filius a patre quam | |
| 3031 creatura, de qua nomen filiationis dicitur secundum quod aliquid | |
| 3032 participat de similitudine filii; ut patet per illud quod dicitur | |
| 3033 Rom. VIII, <i>quos praescivit, et praedestinavit fieri conformes | |
| 3034 imaginis filii eius</i>.</p> | |
| 3035 <p title="I q. 33 a. 3 ad 2"><a name="29829"><span class= | |
| 3036 "ref">[29829] Iª q. 33 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3037 dicendum quod accipere dicitur esse commune creaturae et filio, non | |
| 3038 secundum univocationem, sed secundum similitudinem quandam remotam, | |
| 3039 ratione cuius dicitur primogenitus creaturae. Unde in auctoritate | |
| 3040 inducta subditur, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus, | |
| 3041 postquam dixerat conformes fieri aliquos imaginis filii Dei. Sed | |
| 3042 filius Dei naturaliter habet quoddam singulare prae aliis, scilicet | |
| 3043 habere per naturam id quod accipit; ut idem Basilius dicit. Et | |
| 3044 secundum hoc dicitur unigenitus, ut patet Ioan. I, <i>unigenitus, | |
| 3045 qui est in sinu patris, ipse nobis enarravit</i>.</p> | |
| 3046 <p title="I q. 33 a. 3 ad 3"><a name="29830"><span class= | |
| 3047 "ref">[29830] Iª q. 33 a. 3 ad 3</span></a> Et per hoc patet | |
| 3048 solutio ad tertium.</p> | |
| 3049 <br /> | |
| 3050 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 3051 <p title="I q. 33 a. 4 arg. 1"><a name="29831"><span class= | |
| 3052 "ref">[29831] Iª q. 33 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 3053 proceditur. Videtur quod esse ingenitum non sit patri proprium. | |
| 3054 Omnis enim proprietas ponit aliquid in eo cuius est proprietas. Sed | |
| 3055 ingenitus nihil ponit in patre, sed removet tantum. Ergo non | |
| 3056 significat proprietatem patris.</p> | |
| 3057 <p title="I q. 33 a. 4 arg. 2"><a name="29832"><span class= | |
| 3058 "ref">[29832] Iª q. 33 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3059 ingenitum aut dicitur privative, aut negative. Si negative, tunc | |
| 3060 quidquid non est genitum, potest dici ingenitum. Sed spiritus | |
| 3061 sanctus non est genitus, neque etiam essentia divina. Ergo | |
| 3062 ingenitum etiam eis convenit, et sic non est proprium patri. Si | |
| 3063 autem privative sumatur, cum omnis privatio significet | |
| 3064 imperfectionem in privato, sequitur quod persona patris sit | |
| 3065 imperfecta. Quod est impossibile.</p> | |
| 3066 <p title="I q. 33 a. 4 arg. 3"><a name="29833"><span class= | |
| 3067 "ref">[29833] Iª q. 33 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3068 ingenitus in divinis non significat relationem, quia non dicitur | |
| 3069 relative, significat ergo substantiam. Ingenitus igitur et genitus | |
| 3070 secundum substantiam differunt. Filius autem, qui est genitus, non | |
| 3071 differt a patre secundum substantiam. Pater ergo non debet dici | |
| 3072 ingenitus.</p> | |
| 3073 <p title="I q. 33 a. 4 arg. 4"><a name="29834"><span class= | |
| 3074 "ref">[29834] Iª q. 33 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3075 proprium est quod uni soli convenit. Sed cum sint plures ab alio | |
| 3076 procedentes in divinis, nihil videtur prohibere quin etiam sint | |
| 3077 plures ab alio non existentes. Non igitur est proprium patri esse | |
| 3078 ingenitum.</p> | |
| 3079 <p title="I q. 33 a. 4 arg. 5"><a name="29835"><span class= | |
| 3080 "ref">[29835] Iª q. 33 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, sicut | |
| 3081 pater est principium personae genitae, ita et personae procedentis. | |
| 3082 Si ergo propter oppositionem quam habet ad personam genitam, | |
| 3083 proprium patris ponitur esse quod sit ingenitus; etiam proprium | |
| 3084 eius debet poni quod sit improcessibilis.</p> | |
| 3085 <p title="I q. 33 a. 4 s. c."><a name="29836"><span class= | |
| 3086 "ref">[29836] Iª q. 33 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3087 quod dicit Hilarius, IV de Trin.: <i>est unus ab uno</i>, scilicet | |
| 3088 ab ingenito genitus, <i>proprietate videlicet in unoquoque et | |
| 3089 innascibilitatis et originis</i>.</p> | |
| 3090 <p title="I q. 33 a. 4 co."><a name="29837"><span class= | |
| 3091 "ref">[29837] Iª q. 33 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3092 quod, sicut in creaturis invenitur principium primum et principium | |
| 3093 secundum, ita in personis divinis, in quibus non est prius et | |
| 3094 posterius, invenitur principium non de principio, quod est pater, | |
| 3095 et principium a principio, quod est filius. In rebus autem creatis | |
| 3096 aliquod principium primum innotescit dupliciter, uno quidem modo, | |
| 3097 inquantum est principium primum per hoc quod habet relationem ad ea | |
| 3098 quae ab ipso sunt; alio modo, inquantum est primum principium per | |
| 3099 hoc quod non est ab alio. Sic igitur et pater innotescit quidem | |
| 3100 paternitate et communi spiratione, per respectum ad personas ab eo | |
| 3101 procedentes, inquantum autem est principium non de principio, | |
| 3102 innotescit per hoc, quod non est ab alio, quod pertinet ad | |
| 3103 proprietatem innascibilitatis, quam significat hoc nomen | |
| 3104 ingenitus.</p> | |
| 3105 <p title="I q. 33 a. 4 ad 1"><a name="29838"><span class= | |
| 3106 "ref">[29838] Iª q. 33 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3107 dicendum quod quidam dicunt quod innascibilitas, quam significat | |
| 3108 hoc nomen ingenitus, secundum quod est proprietas patris, non | |
| 3109 dicitur tantum negative; sed importat vel utrumque simul, scilicet | |
| 3110 quod pater a nullo est, et quod est principium aliorum; vel | |
| 3111 importat universalem auctoritatem; vel etiam fontalem plenitudinem. | |
| 3112 Sed hoc non videtur verum. Quia sic innascibilitas non esset alia | |
| 3113 proprietas a paternitate et spiratione, sed includeret eas, sicut | |
| 3114 includitur proprium in communi, nam fontalitas et auctoritas nihil | |
| 3115 aliud significant in divinis quam principium originis. Et ideo | |
| 3116 dicendum est, secundum Augustinum, V de Trin., quod ingenitus | |
| 3117 negationem generationis passivae importat, dicit enim quod | |
| 3118 <i>tantum valet quod dicitur ingenitus, quantum valet quod dicitur | |
| 3119 non filius</i>. Nec propter hoc sequitur quod ingenitus non debeat | |
| 3120 poni propria notio patris, quia prima et simplicia per negationes | |
| 3121 notificantur; sicut dicimus punctum esse cuius pars non est.</p> | |
| 3122 <p title="I q. 33 a. 4 ad 2"><a name="29839"><span class= | |
| 3123 "ref">[29839] Iª q. 33 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3124 dicendum quod ingenitum quandoque sumitur negative tantum. Et | |
| 3125 secundum hoc Hieronymus dicit spiritum sanctum esse ingenitum, | |
| 3126 idest non genitum. Alio modo potest dici ingenitum aliquo modo | |
| 3127 privative, non tamen aliquam imperfectionem importat. Multipliciter | |
| 3128 enim dicitur privatio. Uno modo, quando aliquid non habet quod | |
| 3129 natum est haberi ab alio, etiamsi ipsum non sit natum habere illud, | |
| 3130 sicut si lapis dicatur res mortua, quia caret vita, quam quaedam | |
| 3131 res natae sunt habere. Alio modo dicitur privatio, quando aliquid | |
| 3132 non habet quod natum est haberi ab aliquo sui generis; sicut si | |
| 3133 talpa dicatur caeca. Tertio modo, quando ipsum non habet quod natum | |
| 3134 est habere, et hoc modo privatio imperfectionem importat. Sic autem | |
| 3135 ingenitum non dicitur privative de patre, sed secundo modo, prout | |
| 3136 scilicet aliquod suppositum divinae naturae non est genitum, cuius | |
| 3137 tamen naturae aliquod suppositum est genitum. Sed secundum hanc | |
| 3138 rationem, etiam de spiritu sancto potest dici ingenitum. Unde ad | |
| 3139 hoc quod sit proprium soli patri, oportet ulterius in nomine | |
| 3140 ingeniti intelligere, quod conveniat alicui personae divinae quae | |
| 3141 sit principium alterius personae; ut sic intelligatur importare | |
| 3142 negationem in genere principii personaliter dicti in divinis. Vel, | |
| 3143 ut intelligatur in nomine ingeniti, quod omnino non sit ab alio, et | |
| 3144 non solum quod non sit ab alio per generationem. Sic enim nec | |
| 3145 spiritui sancto convenit esse ingenitum, qui est ab alio per | |
| 3146 processionem ut persona subsistens, nec etiam divinae essentiae, de | |
| 3147 qua potest dici quod est in filio vel in spiritu sancto ab alio, | |
| 3148 scilicet a patre.</p> | |
| 3149 <p title="I q. 33 a. 4 ad 3"><a name="29840"><span class= | |
| 3150 "ref">[29840] Iª q. 33 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3151 dicendum quod, secundum Damascenum, ingenitum uno modo significat | |
| 3152 idem quod increatum, et sic secundum substantiam dicitur; per hoc | |
| 3153 enim differt substantia creata ab increata. Alio modo significat id | |
| 3154 quod non est genitum. Et sic relative dicitur, eo modo quo negatio | |
| 3155 reducitur ad genus affirmationis, sicut non homo ad genus | |
| 3156 substantiae, et non album ad genus qualitatis. Unde, cum genitum in | |
| 3157 divinis relationem importet, ingenitum etiam ad relationem | |
| 3158 pertinet. Et sic non sequitur quod pater ingenitus distinguatur a | |
| 3159 filio genito secundum substantiam; sed solum secundum relationem, | |
| 3160 inquantum scilicet relatio filii negatur de patre.</p> | |
| 3161 <p title="I q. 33 a. 4 ad 4"><a name="29841"><span class= | |
| 3162 "ref">[29841] Iª q. 33 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3163 dicendum quod, sicut in quolibet genere oportet ponere unum primum, | |
| 3164 ita in divina natura oportet ponere unum principium quod non sit ab | |
| 3165 alio, quod ingenitum dicitur. Ponere igitur duos innascibiles, est | |
| 3166 ponere duos deos, et duas naturas divinas. Unde Hilarius dicit, in | |
| 3167 libro de synodis, <i>cum unus Deus sit, duo innascibiles esse non | |
| 3168 possunt</i>. Et hoc praecipue quia, si essent duo innascibiles, | |
| 3169 unus eorum non esset ab alio, et sic non distinguerentur | |
| 3170 oppositione relativa oporteret igitur quod distinguerentur | |
| 3171 diversitate naturae.</p> | |
| 3172 <p title="I q. 33 a. 4 ad 5"><a name="29842"><span class= | |
| 3173 "ref">[29842] Iª q. 33 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3174 dicendum quod proprietas patris prout non est ab alio, potius | |
| 3175 significatur per remotionem nativitatis filii, quam per remotionem | |
| 3176 processionis spiritus sancti. Tum quia processio spiritus sancti | |
| 3177 non habet nomen speciale, ut supra dictum est. Tum quia etiam | |
| 3178 ordine naturae praesupponit generationem filii. Unde, remoto a | |
| 3179 patre quod non sit genitus, cum tamen sit principium generationis, | |
| 3180 sequitur consequenter quod non sit procedens processione spiritus | |
| 3181 sancti, quia spiritus sanctus non est generationis principium, sed | |
| 3182 a genito procedens.</p> | |
| 3183 <br /> | |
| 3184 <div class="D">Quaestio 34</div> | |
| 3185 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3186 <p title="I q. 34 pr."><a name="29843"><span class="ref">[29843] | |
| 3187 Iª q. 34 pr.</span></a> Deinde considerandum est de persona | |
| 3188 filii. Attribuuntur autem tria nomina filio, scilicet filius, | |
| 3189 verbum et imago. Sed ratio filii ex ratione patris consideratur. | |
| 3190 Unde restat considerandum de verbo et imagine. Circa verbum | |
| 3191 quaeruntur tria. Primo, utrum verbum dicatur essentialiter in | |
| 3192 divinis, vel personaliter. Secundo, utrum sit proprium nomen filii. | |
| 3193 Tertio, utrum in nomine verbi importetur respectus ad | |
| 3194 creaturas.</p> | |
| 3195 <br /> | |
| 3196 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3197 <p title="I q. 34 a. 1 arg. 1"><a name="29844"><span class= | |
| 3198 "ref">[29844] Iª q. 34 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 3199 proceditur. Videtur quod verbum in divinis non sit nomen personale. | |
| 3200 Nomina enim personalia proprie dicuntur in divinis, ut pater et | |
| 3201 filius. Sed verbum metaphorice dicitur in divinis, ut Origenes | |
| 3202 dicit, super Ioannem. Ergo verbum non est personale in divinis.</p> | |
| 3203 <p title="I q. 34 a. 1 arg. 2"><a name="29845"><span class= | |
| 3204 "ref">[29845] Iª q. 34 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3205 secundum Augustinum, in libro de Trin., verbum est notitia cum | |
| 3206 amore. Et secundum Anselmum, in Monol., <i>dicere summo spiritui | |
| 3207 nihil aliud est quam cogitando intueri</i>. Sed notitia et | |
| 3208 cogitatio et intuitus in divinis essentialiter dicuntur. Ergo | |
| 3209 verbum non dicitur personaliter in divinis.</p> | |
| 3210 <p title="I q. 34 a. 1 arg. 3"><a name="29846"><span class= | |
| 3211 "ref">[29846] Iª q. 34 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, de | |
| 3212 ratione verbi est quod dicatur. Sed, secundum Anselmum, sicut pater | |
| 3213 est intelligens, et filius est intelligens, et spiritus sanctus est | |
| 3214 intelligens; ita pater est dicens, filius est dicens, et spiritus | |
| 3215 sanctus est dicens. Et similiter quilibet eorum dicitur. Ergo nomen | |
| 3216 verbi essentialiter dicitur in divinis, et non personaliter.</p> | |
| 3217 <p title="I q. 34 a. 1 arg. 4"><a name="29847"><span class= | |
| 3218 "ref">[29847] Iª q. 34 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, nulla | |
| 3219 persona divina est facta. Sed verbum Dei est aliquid factum, | |
| 3220 dicitur enim in Psalmo CXLVIII, <i>ignis, grando, nix, glacies, | |
| 3221 spiritus procellarum, quae faciunt verbum eius</i>. Ergo verbum non | |
| 3222 est nomen personale in divinis.</p> | |
| 3223 <p title="I q. 34 a. 1 s. c."><a name="29848"><span class= | |
| 3224 "ref">[29848] Iª q. 34 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3225 quod dicit Augustinus, in VII de Trin., <i>sicut filius refertur ad | |
| 3226 patrem, ita et verbum ad id cuius est verbum</i>. Sed filius est | |
| 3227 nomen personale, quia relative dicitur. Ergo et verbum.</p> | |
| 3228 <p title="I q. 34 a. 1 co."><a name="29849"><span class= | |
| 3229 "ref">[29849] Iª q. 34 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3230 quod nomen verbi in divinis, si proprie sumatur, est nomen | |
| 3231 personale, et nullo modo essentiale. Ad cuius evidentiam, sciendum | |
| 3232 est quod verbum tripliciter quidem in nobis proprie dicitur, quarto | |
| 3233 autem modo, dicitur improprie sive figurative. Manifestius autem et | |
| 3234 communius in nobis dicitur verbum quod voce profertur. Quod quidem | |
| 3235 ab interiori procedit quantum ad duo quae in verbo exteriori | |
| 3236 inveniuntur, scilicet vox ipsa, et significatio vocis. Vox enim | |
| 3237 significat intellectus conceptum, secundum philosophum, in libro I | |
| 3238 Periherm., et iterum vox ex imaginatione procedit, ut in libro de | |
| 3239 anima dicitur. Vox autem quae non est significativa, verbum dici | |
| 3240 non potest. Ex hoc ergo dicitur verbum vox exterior, quia | |
| 3241 significat interiorem mentis conceptum. Sic igitur primo et | |
| 3242 principaliter interior mentis conceptus verbum dicitur, secundario | |
| 3243 vero, ipsa vox interioris conceptus significativa, tertio vero, | |
| 3244 ipsa imaginatio vocis verbum dicitur. Et hos tres modos verbi ponit | |
| 3245 Damascenus, in I libro, cap. XIII, dicens quod verbum dicitur | |
| 3246 naturalis intellectus motus, secundum quem movetur et intelligit et | |
| 3247 cogitat, velut lux et splendor, quantum ad primum, rursus verbum | |
| 3248 est quod non verbo profertur, sed in corde pronuntiatur, quantum ad | |
| 3249 tertium, rursus etiam verbum est Angelus, idest nuntius, | |
| 3250 intelligentiae, quantum ad secundum. Dicitur autem figurative | |
| 3251 quarto modo verbum, id quod verbo significatur vel efficitur, sicut | |
| 3252 consuevimus dicere, hoc est verbum quod dixi tibi, vel quod | |
| 3253 mandavit rex, demonstrato aliquo facto quod verbo significatum est | |
| 3254 vel simpliciter enuntiantis, vel etiam imperantis. Dicitur autem | |
| 3255 proprie verbum in Deo, secundum quod verbum significat conceptum | |
| 3256 intellectus. Unde Augustinus dicit, in XV de Trin., <i>quisquis | |
| 3257 potest intelligere verbum, non solum antequam sonet, verum etiam | |
| 3258 antequam sonorum eius imagines cogitatione involvantur, iam potest | |
| 3259 videre aliquam verbi illius similitudinem, de quo dictum est, in | |
| 3260 principio erat verbum</i>. Ipse autem conceptus cordis de ratione | |
| 3261 sua habet quod ab alio procedat, scilicet a notitia concipientis. | |
| 3262 Unde verbum, secundum quod proprie dicitur in divinis, significat | |
| 3263 aliquid ab alio procedens, quod pertinet ad rationem nominum | |
| 3264 personalium in divinis, eo quod personae divinae distinguuntur | |
| 3265 secundum originem, ut dictum est. Unde oportet quod nomen verbi, | |
| 3266 secundum quod proprie in divinis accipitur, non sumatur | |
| 3267 essentialiter, sed personaliter tantum.</p> | |
| 3268 <p title="I q. 34 a. 1 ad 1"><a name="29850"><span class= | |
| 3269 "ref">[29850] Iª q. 34 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3270 dicendum quod Ariani, quorum fons Origenes invenitur, posuerunt | |
| 3271 filium alium a patre esse in diversitate substantiae. Unde conati | |
| 3272 sunt, cum filius Dei verbum dicitur, astruere non esse proprie | |
| 3273 dictum; ne, sub ratione verbi procedentis, cogerentur fateri filium | |
| 3274 Dei non esse extra substantiam patris; nam verbum interius sic a | |
| 3275 dicente procedit, quod in ipso manet. Sed necesse est, si ponitur | |
| 3276 verbum Dei metaphorice dictum, quod ponatur verbum Dei proprie | |
| 3277 dictum. Non enim potest aliquid metaphorice verbum dici, nisi | |
| 3278 ratione manifestationis, quia vel manifestat sicut verbum, vel est | |
| 3279 verbo manifestatum. Si autem est manifestatum verbo, oportet ponere | |
| 3280 verbum quo manifestetur. Si autem dicitur verbum quia exterius | |
| 3281 manifestat, ea quae exterius manifestant, non dicuntur verba nisi | |
| 3282 inquantum significant interiorem mentis conceptum, quem aliquis | |
| 3283 etiam per exteriora signa manifestat. Etsi ergo verbum aliquando | |
| 3284 dicatur metaphorice in divinis, tamen oportet ponere verbum proprie | |
| 3285 dictum, quod personaliter dicatur.</p> | |
| 3286 <p title="I q. 34 a. 1 ad 2"><a name="29851"><span class= | |
| 3287 "ref">[29851] Iª q. 34 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3288 dicendum quod nihil eorum quae ad intellectum pertinent, | |
| 3289 personaliter dicitur in divinis, nisi solum verbum, solum enim | |
| 3290 verbum significat aliquid ab alio emanans. Id enim quod intellectus | |
| 3291 in concipiendo format, est verbum. Intellectus autem ipse, secundum | |
| 3292 quod est per speciem intelligibilem in actu, consideratur absolute. | |
| 3293 Et similiter intelligere, quod ita se habet ad intellectum in actu, | |
| 3294 sicut esse ad ens in actu, non enim intelligere significat actionem | |
| 3295 ab intelligente exeuntem, sed in intelligente manentem. Cum ergo | |
| 3296 dicitur quod verbum est notitia, non accipitur notitia pro actu | |
| 3297 intellectus cognoscentis, vel pro aliquo eius habitu, sed pro eo | |
| 3298 quod intellectus concipit cognoscendo. Unde et Augustinus dicit | |
| 3299 quod verbum est sapientia genita, quod nihil aliud est quam ipsa | |
| 3300 conceptio sapientis, quae etiam pari modo notitia genita dici | |
| 3301 potest. Et per eundem modum potest intelligi quod dicere Deo sit | |
| 3302 cogitando intueri, inquantum scilicet intuitu cogitationis divinae | |
| 3303 concipitur verbum Dei. Cogitationis tamen nomen Dei verbo proprie | |
| 3304 non convenit, dicit enim Augustinus, XV de Trin., <i>ita dicitur | |
| 3305 illud verbum Dei, ut cogitatio non dicatur; ne aliquid esse quasi | |
| 3306 volubile credatur in Deo, quod nunc accipiat formam ut verbum sit, | |
| 3307 eamque dimittere possit, atque informiter quodammodo volutari</i>. | |
| 3308 Cogitatio enim proprie in inquisitione veritatis consistit, quae in | |
| 3309 Deo locum non habet. Cum vero intellectus iam ad formam veritatis | |
| 3310 pertingit, non cogitat, sed perfecte veritatem contemplatur. Unde | |
| 3311 Anselmus improprie accipit cogitationem pro contemplatione.</p> | |
| 3312 <p title="I q. 34 a. 1 ad 3"><a name="29852"><span class= | |
| 3313 "ref">[29852] Iª q. 34 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3314 dicendum quod, sicut, proprie loquendo, verbum dicitur personaliter | |
| 3315 in divinis et non essentialiter, ita et dicere. Unde, sicut verbum | |
| 3316 non est commune patri et filio et spiritui sancto, ita non est | |
| 3317 verum quod pater et filius et spiritus sanctus sint unus dicens. | |
| 3318 Unde Augustinus dicit, VII de Trin., <i>dicens illo coaeterno verbo | |
| 3319 non singulus intelligitur in divinis</i>. Sed dici convenit | |
| 3320 cuilibet personae, dicitur enim non solum verbum sed res quae verbo | |
| 3321 intelligitur vel significatur. Sic ergo uni soli personae in | |
| 3322 divinis convenit dici eo modo quo dicitur verbum, eo vero modo quo | |
| 3323 dicitur res in verbo intellecta, cuilibet personae convenit dici. | |
| 3324 Pater enim, intelligendo se et filium et spiritum sanctum, et omnia | |
| 3325 alia quae eius scientia continentur, concipit verbum, ut sic tota | |
| 3326 Trinitas verbo dicatur, et etiam omnis creatura; sicut intellectus | |
| 3327 hominis verbo quod concipit intelligendo lapidem, lapidem dicit. | |
| 3328 Anselmus vero improprie accepit dicere pro intelligere. Quae tamen | |
| 3329 differunt. Nam intelligere importat solam habitudinem intelligentis | |
| 3330 ad rem intellectam; in qua nulla ratio originis importatur, sed | |
| 3331 solum informatio quaedam in intellectu nostro, prout intellectus | |
| 3332 noster fit in actu per formam rei intellectae. In Deo autem | |
| 3333 importat omnimodam identitatem, quia in Deo est omnino idem | |
| 3334 intellectus et intellectum, ut supra ostensum est. Sed dicere | |
| 3335 importat principaliter habitudinem ad verbum conceptum nihil enim | |
| 3336 est aliud dicere quam proferre verbum. Sed mediante verbo importat | |
| 3337 habitudinem ad rem intellectam, quae in verbo prolato manifestatur | |
| 3338 intelligenti. Et sic sola persona quae profert verbum, est dicens | |
| 3339 in divinis, cum tamen singula personarum sit intelligens et | |
| 3340 intellecta, et per consequens verbo dicta.</p> | |
| 3341 <p title="I q. 34 a. 1 ad 4"><a name="29853"><span class= | |
| 3342 "ref">[29853] Iª q. 34 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3343 dicendum quod verbum sumitur ibi figurative, prout significatum vel | |
| 3344 effectus verbi dicitur verbum. Sic enim creaturae dicuntur facere | |
| 3345 verbum Dei, inquantum exequuntur effectum aliquem, ad quem | |
| 3346 ordinantur ex verbo concepto divinae sapientiae, sicut aliquis | |
| 3347 dicitur facere verbum regis, dum facit opus ad quod ex verbo regis | |
| 3348 instigatur.</p> | |
| 3349 <br /> | |
| 3350 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3351 <p title="I q. 34 a. 2 arg. 1"><a name="29854"><span class= | |
| 3352 "ref">[29854] Iª q. 34 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 3353 proceditur. Videtur quod verbum non sit proprium nomen filii. | |
| 3354 Filius enim est persona subsistens in divinis. Sed verbum non | |
| 3355 significat rem subsistentem, ut in nobis patet. Ergo verbum non | |
| 3356 potest esse proprium nomen personae filii.</p> | |
| 3357 <p title="I q. 34 a. 2 arg. 2"><a name="29855"><span class= | |
| 3358 "ref">[29855] Iª q. 34 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3359 verbum prolatione quadam procedit a dicente. Si ergo filius est | |
| 3360 proprie verbum, non procedit a patre nisi per modum prolationis. | |
| 3361 Quod est haeresis Valentini, ut patet per Augustinum, in libro de | |
| 3362 haeresibus.</p> | |
| 3363 <p title="I q. 34 a. 2 arg. 3"><a name="29856"><span class= | |
| 3364 "ref">[29856] Iª q. 34 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, omne | |
| 3365 nomen proprium alicuius personae significat proprietatem aliquam | |
| 3366 eius. Si igitur verbum sit proprium nomen filii, significabit | |
| 3367 aliquam proprietatem eius. Et sic erunt plures proprietates in | |
| 3368 divinis quam supra enumeratae sunt.</p> | |
| 3369 <p title="I q. 34 a. 2 arg. 4"><a name="29857"><span class= | |
| 3370 "ref">[29857] Iª q. 34 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 3371 quicumque intelligit, intelligendo concipit verbum. Sed filius | |
| 3372 intelligit. Ergo filii est aliquod verbum. Et sic non est proprium | |
| 3373 filii esse verbum.</p> | |
| 3374 <p title="I q. 34 a. 2 arg. 5"><a name="29858"><span class= | |
| 3375 "ref">[29858] Iª q. 34 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, Hebr. | |
| 3376 I dicitur de filio, portans omnia verbo virtutis suae, ex quo | |
| 3377 Basilius accipit quod spiritus sanctus sit verbum filii. Non est | |
| 3378 ergo proprium filii esse verbum.</p> | |
| 3379 <p title="I q. 34 a. 2 s. c."><a name="29859"><span class= | |
| 3380 "ref">[29859] Iª q. 34 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3381 quod Augustinus dicit, VI de Trin., <i>verbum solus filius | |
| 3382 accipitur</i>.</p> | |
| 3383 <p title="I q. 34 a. 2 co."><a name="29860"><span class= | |
| 3384 "ref">[29860] Iª q. 34 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3385 quod verbum proprie dictum in divinis personaliter accipitur, et | |
| 3386 est proprium nomen personae filii. Significat enim quandam | |
| 3387 emanationem intellectus, persona autem quae procedit in divinis | |
| 3388 secundum emanationem intellectus, dicitur filius, et huiusmodi | |
| 3389 processio dicitur generatio, ut supra ostensum est. Unde | |
| 3390 relinquitur quod solus filius proprie dicatur verbum in | |
| 3391 divinis.</p> | |
| 3392 <p title="I q. 34 a. 2 ad 1"><a name="29861"><span class= | |
| 3393 "ref">[29861] Iª q. 34 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3394 dicendum quod in nobis non est idem esse et intelligere, unde illud | |
| 3395 quod habet in nobis esse intelligibile, non pertinet ad naturam | |
| 3396 nostram. Sed esse Dei est ipsum eius intelligere, unde verbum Dei | |
| 3397 non est aliquod accidens in ipso, vel aliquis effectus eius; sed | |
| 3398 pertinet ad ipsam naturam eius. Et ideo oportet quod sit aliquid | |
| 3399 subsistens, quia quidquid est in natura Dei, subsistit. Et ideo | |
| 3400 Damascenus dicit quod <i>verbum Dei est substantiale, et in | |
| 3401 hypostasi ens, reliqua vero verba</i>, scilicet nostra, <i>virtutes | |
| 3402 sunt animae</i>.</p> | |
| 3403 <p title="I q. 34 a. 2 ad 2"><a name="29862"><span class= | |
| 3404 "ref">[29862] Iª q. 34 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3405 dicendum quod non propter hoc error Valentini est damnatus, quia | |
| 3406 filium dixit prolatione natum, ut Ariani calumniabantur, sicut | |
| 3407 Hilarius refert, VI de Trin., sed propter varium modum prolationis | |
| 3408 quem posuit, sicut patet per Augustinum in libro de haeresibus.</p> | |
| 3409 <p title="I q. 34 a. 2 ad 3"><a name="29863"><span class= | |
| 3410 "ref">[29863] Iª q. 34 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3411 dicendum quod in nomine verbi eadem proprietas importatur quae in | |
| 3412 nomine filii, unde dicit Augustinus, <i>eo dicitur verbum, quo | |
| 3413 filius</i>. Ipsa enim nativitas filii, quae est proprietas | |
| 3414 personalis eius, diversis nominibus significatur, quae filio | |
| 3415 attribuuntur ad exprimendum diversimode perfectionem eius. Nam ut | |
| 3416 ostendatur connaturalis patri, dicitur filius; ut ostendatur | |
| 3417 coaeternus, dicitur splendor; ut ostendatur omnino similis, dicitur | |
| 3418 imago; ut ostendatur immaterialiter genitus, dicitur verbum. Non | |
| 3419 autem potuit unum nomen inveniri, per quod omnia ista | |
| 3420 designarentur.</p> | |
| 3421 <p title="I q. 34 a. 2 ad 4"><a name="29864"><span class= | |
| 3422 "ref">[29864] Iª q. 34 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3423 dicendum quod eo modo convenit filio esse intelligentem, quo | |
| 3424 convenit ei esse Deum, cum intelligere essentialiter dicatur in | |
| 3425 divinis, ut dictum est. Est autem filius Deus genitus, non autem | |
| 3426 generans Deus. Unde est quidem intelligens, non ut producens | |
| 3427 verbum, sed ut verbum procedens; prout scilicet in Deo verbum | |
| 3428 procedens secundum rem non differt ab intellectu divino, sed | |
| 3429 relatione sola distinguitur a principio verbi.</p> | |
| 3430 <p title="I q. 34 a. 2 ad 5"><a name="29865"><span class= | |
| 3431 "ref">[29865] Iª q. 34 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3432 dicendum quod, cum de filio dicitur, portans omnia verbo virtutis | |
| 3433 suae, verbum figurate accipitur pro effectu verbi. Unde Glossa ibi | |
| 3434 dicit quod verbum sumitur pro imperio; inquantum scilicet ex | |
| 3435 effectu virtutis verbi est quod res conserventur in esse, sicut ex | |
| 3436 effectu virtutis verbi est quod res producantur in esse. Quod vero | |
| 3437 Basilius interpretatur verbum pro spiritu sancto, improprie et | |
| 3438 figurate locutus est, prout verbum alicuius dici potest omne illud | |
| 3439 quod est manifestativum eius, ut sic ea ratione dicatur spiritus | |
| 3440 sanctus verbum filii, quia manifestat filium.</p> | |
| 3441 <br /> | |
| 3442 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3443 <p title="I q. 34 a. 3 arg. 1"><a name="29866"><span class= | |
| 3444 "ref">[29866] Iª q. 34 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 3445 proceditur. Videtur quod in nomine verbi non importetur respectus | |
| 3446 ad creaturam. Omne enim nomen connotans effectum in creatura, | |
| 3447 essentialiter in divinis dicitur. Sed verbum non dicitur | |
| 3448 essentialiter, sed personaliter, ut dictum est. Ergo verbum non | |
| 3449 importat respectum ad creaturam.</p> | |
| 3450 <p title="I q. 34 a. 3 arg. 2"><a name="29867"><span class= | |
| 3451 "ref">[29867] Iª q. 34 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, quae | |
| 3452 important respectum ad creaturas, dicuntur de Deo ex tempore, ut | |
| 3453 dominus et creator. Sed verbum dicitur de Deo ab aeterno. Ergo non | |
| 3454 importat respectum ad creaturam.</p> | |
| 3455 <p title="I q. 34 a. 3 arg. 3"><a name="29868"><span class= | |
| 3456 "ref">[29868] Iª q. 34 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3457 verbum importat respectum ad id a quo procedit. Si ergo importat | |
| 3458 respectum ad creaturam, sequitur quod procedat a creatura.</p> | |
| 3459 <p title="I q. 34 a. 3 arg. 4"><a name="29869"><span class= | |
| 3460 "ref">[29869] Iª q. 34 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, ideae | |
| 3461 sunt plures secundum diversos respectus ad creaturas. Si igitur | |
| 3462 verbum importat respectum ad creaturas, sequitur quod in Deo non | |
| 3463 sit unum verbum tantum, sed plura.</p> | |
| 3464 <p title="I q. 34 a. 3 arg. 5"><a name="29870"><span class= | |
| 3465 "ref">[29870] Iª q. 34 a. 3 arg. 5</span></a> Praeterea, si | |
| 3466 verbum importat respectum ad creaturam, hoc non est nisi inquantum | |
| 3467 creaturae cognoscuntur a Deo. Sed Deus non solum cognoscit entia, | |
| 3468 sed etiam non entia. Ergo in verbo importabitur respectus ad non | |
| 3469 entia, quod videtur falsum.</p> | |
| 3470 <p title="I q. 34 a. 3 s. c."><a name="29871"><span class= | |
| 3471 "ref">[29871] Iª q. 34 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3472 quod dicit Augustinus, in libro octoginta trium quaest., quod <i>in | |
| 3473 nomine verbi significatur non solum respectus ad patrem, sed etiam | |
| 3474 ad illa quae per verbum facta sunt operativa potentia</i>.</p> | |
| 3475 <p title="I q. 34 a. 3 co."><a name="29872"><span class= | |
| 3476 "ref">[29872] Iª q. 34 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3477 quod in verbo importatur respectus ad creaturam. Deus enim, | |
| 3478 cognoscendo se, cognoscit omnem creaturam. Verbum autem in mente | |
| 3479 conceptum, est repraesentativum omnis eius quod actu intelligitur. | |
| 3480 Unde in nobis sunt diversa verba, secundum diversa quae | |
| 3481 intelligimus. Sed quia Deus uno actu et se et omnia intelligit, | |
| 3482 unicum verbum eius est expressivum non solum patris, sed etiam | |
| 3483 creaturarum. Et sicut Dei scientia Dei quidem est cognoscitiva | |
| 3484 tantum, creaturarum autem cognoscitiva et factiva; ita verbum Dei | |
| 3485 eius quod in Deo patre est, est expressivum tantum, creaturarum | |
| 3486 vero est expressivum et operativum. Et propter hoc dicitur in | |
| 3487 Psalmo XXXII, <i>dixit, et facta sunt</i>; quia in verbo importatur | |
| 3488 ratio factiva eorum quae Deus facit.</p> | |
| 3489 <p title="I q. 34 a. 3 ad 1"><a name="29873"><span class= | |
| 3490 "ref">[29873] Iª q. 34 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3491 dicendum quod in nomine personae includitur etiam natura oblique, | |
| 3492 nam persona est rationalis naturae individua substantia. In nomine | |
| 3493 igitur personae divinae, quantum ad relationem personalem, non | |
| 3494 importatur respectus ad creaturam, sed importatur in eo quod | |
| 3495 pertinet ad naturam. Nihil tamen prohibet, inquantum includitur in | |
| 3496 significatione eius essentia, quod importetur respectus ad | |
| 3497 creaturam, sicut enim proprium est filio quod sit filius, ita | |
| 3498 proprium est ei quod sit genitus Deus, vel genitus creator. Et per | |
| 3499 hunc modum importatur relatio ad creaturam in nomine verbi.</p> | |
| 3500 <p title="I q. 34 a. 3 ad 2"><a name="29874"><span class= | |
| 3501 "ref">[29874] Iª q. 34 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3502 dicendum quod, cum relationes consequantur actiones, quaedam nomina | |
| 3503 important relationem Dei ad creaturam, quae consequitur actionem | |
| 3504 Dei in exteriorem effectum transeuntem, sicut creare et gubernare, | |
| 3505 et talia dicuntur de Deo ex tempore. Quaedam vero relationem quae | |
| 3506 consequitur actionem non transeuntem in exteriorem effectum, sed | |
| 3507 manentem in agente, ut scire et velle, et talia non dicuntur de Deo | |
| 3508 ex tempore. Et huiusmodi relatio ad creaturam importatur in nomine | |
| 3509 verbi. Nec est verum quod nomina importantia relationem Dei ad | |
| 3510 creaturas, omnia dicantur ex tempore, sed sola illa nomina quae | |
| 3511 important relationem consequentem actionem Dei in exteriorem | |
| 3512 effectum transeuntem, ex tempore dicuntur.</p> | |
| 3513 <p title="I q. 34 a. 3 ad 3"><a name="29875"><span class= | |
| 3514 "ref">[29875] Iª q. 34 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3515 dicendum quod creaturae non cognoscuntur a Deo per scientiam a | |
| 3516 creaturis acceptam, sed per essentiam suam. Unde non oportet quod a | |
| 3517 creaturis procedat verbum, licet verbum sit expressivum | |
| 3518 creaturarum.</p> | |
| 3519 <p title="I q. 34 a. 3 ad 4"><a name="29876"><span class= | |
| 3520 "ref">[29876] Iª q. 34 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3521 dicendum quod nomen ideae principaliter est impositum ad | |
| 3522 significandum respectum ad creaturam, et ideo pluraliter dicitur in | |
| 3523 divinis, neque est personale. Sed nomen verbi principaliter | |
| 3524 impositum est ad significandam relationem ad dicentem, et ex | |
| 3525 consequenti ad creaturas, inquantum Deus, intelligendo se, | |
| 3526 intelligit omnem creaturam. Et propter hoc in divinis est unicum | |
| 3527 tantum verbum, et personaliter dictum.</p> | |
| 3528 <p title="I q. 34 a. 3 ad 5"><a name="29877"><span class= | |
| 3529 "ref">[29877] Iª q. 34 a. 3 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3530 dicendum quod eo modo quo scientia Dei est non entium, et verbum | |
| 3531 Dei est non entium, quia non est aliquid minus in verbo Dei quam in | |
| 3532 scientia Dei, ut Augustinus dicit. Sed tamen verbum est entium ut | |
| 3533 expressivum et factivum, non entium autem, ut expressivum et | |
| 3534 manifestativum.</p> | |
| 3535 <br /> | |
| 3536 <div class="D">Quaestio 35</div> | |
| 3537 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3538 <p title="I q. 35 pr."><a name="29878"><span class="ref">[29878] | |
| 3539 Iª q. 35 pr.</span></a> Deinde quaeritur de imagine. Et circa | |
| 3540 hoc quaeruntur duo. Primo, utrum imago in divinis dicatur | |
| 3541 personaliter. Secundo, utrum sit proprium filii.</p> | |
| 3542 <br /> | |
| 3543 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3544 <p title="I q. 35 a. 1 arg. 1"><a name="29879"><span class= | |
| 3545 "ref">[29879] Iª q. 35 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 3546 proceditur. Videtur quod imago non dicatur personaliter in divinis. | |
| 3547 Dicit enim Augustinus, in libro de fide ad Petrum, <i>una est | |
| 3548 sanctae Trinitatis divinitas et imago, ad quam factus est homo</i>. | |
| 3549 Igitur imago dicitur essentialiter, et non personaliter.</p> | |
| 3550 <p title="I q. 35 a. 1 arg. 2"><a name="29880"><span class= | |
| 3551 "ref">[29880] Iª q. 35 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3552 Hilarius dicit, in libro de Synod., quod <i>imago est eius rei ad | |
| 3553 quam imaginatur, species indifferens</i>. Sed species, sive forma, | |
| 3554 in divinis dicitur essentialiter. Ergo et imago.</p> | |
| 3555 <p title="I q. 35 a. 1 arg. 3"><a name="29881"><span class= | |
| 3556 "ref">[29881] Iª q. 35 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, imago | |
| 3557 ab imitando dicitur, in quo importatur prius et posterius. Sed in | |
| 3558 divinis personis nihil est prius et posterius ergo imago non potest | |
| 3559 esse nomen personale in divinis.</p> | |
| 3560 <p title="I q. 35 a. 1 s. c."><a name="29882"><span class= | |
| 3561 "ref">[29882] Iª q. 35 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3562 quod dicit Augustinus, <i>quid est absurdius quam imaginem ad se | |
| 3563 dici?</i> Ergo imago in divinis relative dicitur. Et sic est nomen | |
| 3564 personale.</p> | |
| 3565 <p title="I q. 35 a. 1 co."><a name="29883"><span class= | |
| 3566 "ref">[29883] Iª q. 35 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3567 quod de ratione imaginis est similitudo. Non tamen quaecumque | |
| 3568 similitudo sufficit ad rationem imaginis; sed similitudo quae est | |
| 3569 in specie rei, vel saltem in aliquo signo speciei. Signum autem | |
| 3570 speciei in rebus corporeis maxime videtur esse figura, videmus enim | |
| 3571 quod diversorum animalium secundum speciem, sunt diversae figurae, | |
| 3572 non autem diversi colores. Unde, si depingatur color alicuius rei | |
| 3573 in pariete, non dicitur esse imago, nisi depingatur figura. Sed | |
| 3574 neque ipsa similitudo speciei sufficit vel figurae; sed requiritur | |
| 3575 ad rationem imaginis origo, quia, ut Augustinus dicit in libro | |
| 3576 octoginta trium quaest., unum ovum non est imago alterius, quia non | |
| 3577 est de illo expressum. Ad hoc ergo quod vere aliquid sit imago, | |
| 3578 requiritur quod ex alio procedat simile ei in specie, vel saltem in | |
| 3579 signo speciei. Ea vero quae processionem sive originem important in | |
| 3580 divinis, sunt personalia. Unde hoc nomen imago est nomen | |
| 3581 personale.</p> | |
| 3582 <p title="I q. 35 a. 1 ad 1"><a name="29884"><span class= | |
| 3583 "ref">[29884] Iª q. 35 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3584 dicendum quod imago proprie dicitur quod procedit ad similitudinem | |
| 3585 alterius. Illud autem ad cuius similitudinem aliquid procedit, | |
| 3586 proprie dicitur exemplar, improprie vero imago. Sic tamen | |
| 3587 Augustinus utitur nomine imaginis, cum dicit divinitatem sanctae | |
| 3588 Trinitatis esse imaginem ad quam factus est homo.</p> | |
| 3589 <p title="I q. 35 a. 1 ad 2"><a name="29885"><span class= | |
| 3590 "ref">[29885] Iª q. 35 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3591 dicendum quod species, prout ponitur ab Hilario in definitione | |
| 3592 imaginis, importat formam deductam in aliquo ab alio. Hoc enim modo | |
| 3593 imago dicitur esse species alicuius, sicuti id quod assimilatur | |
| 3594 alicui, dicitur forma eius, inquantum habet formam illi | |
| 3595 similem.</p> | |
| 3596 <p title="I q. 35 a. 1 ad 3"><a name="29886"><span class= | |
| 3597 "ref">[29886] Iª q. 35 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3598 dicendum quod imitatio in divinis personis non significat | |
| 3599 posterioritatem, sed solam assimilationem.</p> | |
| 3600 <br /> | |
| 3601 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3602 <p title="I q. 35 a. 2 arg. 1"><a name="29887"><span class= | |
| 3603 "ref">[29887] Iª q. 35 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 3604 proceditur. Videtur quod nomen imaginis non sit proprium filio. | |
| 3605 Quia, ut dicit Damascenus, spiritus sanctus est imago filii. Non | |
| 3606 est ergo proprium filii.</p> | |
| 3607 <p title="I q. 35 a. 2 arg. 2"><a name="29888"><span class= | |
| 3608 "ref">[29888] Iª q. 35 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, de | |
| 3609 ratione imaginis est similitudo cum expressione, ut Augustinus | |
| 3610 dicit, in libro octoginta trium quaest. Sed hoc convenit spiritui | |
| 3611 sancto, procedit enim ab alio secundum modum similitudinis. Ergo | |
| 3612 spiritus sanctus est imago. Et ita non est proprium filii quod sit | |
| 3613 imago.</p> | |
| 3614 <p title="I q. 35 a. 2 arg. 3"><a name="29889"><span class= | |
| 3615 "ref">[29889] Iª q. 35 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, homo | |
| 3616 etiam dicitur imago Dei, secundum illud I ad Cor. XI, <i>vir non | |
| 3617 debet velare caput suum, quoniam imago et gloria Dei est</i>. Ergo | |
| 3618 non est proprium filio.</p> | |
| 3619 <p title="I q. 35 a. 2 s. c."><a name="29890"><span class= | |
| 3620 "ref">[29890] Iª q. 35 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3621 quod Augustinus dicit, VI de Trin., quod <i>solus filius est imago | |
| 3622 patris</i>.</p> | |
| 3623 <p title="I q. 35 a. 2 co."><a name="29891"><span class= | |
| 3624 "ref">[29891] Iª q. 35 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3625 quod doctores Graecorum communiter dicunt spiritum sanctum esse | |
| 3626 imaginem patris et filii. Sed doctores Latini soli filio attribuunt | |
| 3627 nomen imaginis, non enim invenitur in canonica Scriptura nisi de | |
| 3628 filio. Dicitur enim Coloss. I, <i>qui est imago Dei invisibilis, | |
| 3629 primogenitus creaturae</i>; et ad Hebr. I, <i>qui cum sit splendor | |
| 3630 gloriae, et figura substantiae eius</i>. Huius autem rationem | |
| 3631 assignant quidam ex hoc, quod filius convenit cum patre non solum | |
| 3632 in natura, sed etiam in notione principii, spiritus autem sanctus | |
| 3633 non convenit cum filio nec cum patre in aliqua notione. Sed hoc non | |
| 3634 videtur sufficere. Quia sicut secundum relationes non attenditur in | |
| 3635 divinis neque aequalitas neque inaequalitas, ut Augustinus dicit; | |
| 3636 ita neque similitudo, quae requiritur ad rationem imaginis. Unde | |
| 3637 alii dicunt quod spiritus sanctus non potest dici imago filii, quia | |
| 3638 imaginis non est imago. Neque etiam imago patris, quia etiam imago | |
| 3639 refertur immediate ad id cuius est imago; spiritus sanctus autem | |
| 3640 refertur ad patrem per filium. Neque etiam est imago patris et | |
| 3641 filii, quia sic esset una imago duorum, quod videtur impossibile. | |
| 3642 Unde relinquitur quod spiritus sanctus nullo modo sit imago. Sed | |
| 3643 hoc nihil est. Quia pater et filius sunt unum principium spiritus | |
| 3644 sancti, ut infra dicetur, unde nihil prohibet sic patris et filii, | |
| 3645 inquantum sunt unum, esse unam imaginem; cum etiam homo totius | |
| 3646 Trinitatis sit una imago. Et ideo aliter dicendum est quod, sicut | |
| 3647 spiritus sanctus, quamvis sua processione accipiat naturam patris, | |
| 3648 sicut et filius, non tamen dicitur natus; ita, licet accipiat | |
| 3649 speciem similem patris, non dicitur imago. Quia filius procedit ut | |
| 3650 verbum, de cuius ratione est similitudo speciei ad id a quo | |
| 3651 procedit; non autem de ratione amoris; quamvis hoc conveniat amori | |
| 3652 qui est spiritus sanctus, inquantum est amor divinus.</p> | |
| 3653 <p title="I q. 35 a. 2 ad 1"><a name="29892"><span class= | |
| 3654 "ref">[29892] Iª q. 35 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3655 dicendum quod Damascenus et alii doctores Graecorum communiter | |
| 3656 utuntur nomine imaginis pro perfecta similitudine.</p> | |
| 3657 <p title="I q. 35 a. 2 ad 2"><a name="29893"><span class= | |
| 3658 "ref">[29893] Iª q. 35 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3659 dicendum quod, licet spiritus sanctus sit similis patri et filio, | |
| 3660 non tamen sequitur quod sit imago, ratione iam dicta.</p> | |
| 3661 <p title="I q. 35 a. 2 ad 3"><a name="29894"><span class= | |
| 3662 "ref">[29894] Iª q. 35 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3663 dicendum quod imago alicuius dupliciter in aliquo invenitur. Uno | |
| 3664 modo, in re eiusdem naturae secundum speciem, ut imago regis | |
| 3665 invenitur in filio suo. Alio modo, in re alterius naturae, sicut | |
| 3666 imago regis invenitur in denario. Primo autem modo, filius est | |
| 3667 imago patris, secundo autem modo dicitur homo imago Dei. Et ideo ad | |
| 3668 designandam in homine imperfectionem imaginis, homo non solum | |
| 3669 dicitur imago, sed ad imaginem, per quod motus quidam tendentis in | |
| 3670 perfectionem designatur. Sed de filio Dei non potest dici quod sit | |
| 3671 ad imaginem, quia est perfecta patris imago.</p> | |
| 3672 <br /> | |
| 3673 <div class="D">Quaestio 36</div> | |
| 3674 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 3675 <p title="I q. 36 pr."><a name="29895"><span class="ref">[29895] | |
| 3676 Iª q. 36 pr.</span></a> Post haec considerandum est de his | |
| 3677 quae pertinent ad personam spiritus sancti. Qui quidem non solum | |
| 3678 dicitur spiritus sanctus, sed etiam amor et donum Dei. Circa nomen | |
| 3679 ergo spiritus sancti quaeruntur quatuor. Primo, utrum hoc nomen | |
| 3680 spiritus sanctus sit proprium alicuius divinae personae. Secundo, | |
| 3681 utrum illa persona divina quae spiritus sanctus dicitur, procedat a | |
| 3682 patre et filio. Tertio, utrum procedat a patre per filium. Quarto, | |
| 3683 utrum pater et filius sint unum principium spiritus sancti.</p> | |
| 3684 <br /> | |
| 3685 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 3686 <p title="I q. 36 a. 1 arg. 1"><a name="29896"><span class= | |
| 3687 "ref">[29896] Iª q. 36 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 3688 proceditur. Videtur quod hoc nomen spiritus sanctus non sit | |
| 3689 proprium nomen alicuius divinae personae. Nullum enim nomen commune | |
| 3690 tribus personis, est proprium alicuius personae. Sed hoc nomen | |
| 3691 spiritus sanctus est commune tribus personis. Ostendit enim | |
| 3692 Hilarius, VIII de Trin., in spiritu Dei aliquando significari | |
| 3693 patrem, ut cum dicitur, spiritus domini super me; aliquando | |
| 3694 significari filium, ut cum dicit filius, in spiritu Dei eiicio | |
| 3695 Daemonia, naturae suae potestate eiicere se Daemonia demonstrans; | |
| 3696 aliquando spiritum sanctum, ut ibi, effundam de spiritu meo super | |
| 3697 omnem carnem. Ergo hoc nomen spiritus sanctus non est proprium | |
| 3698 alicuius divinae personae.</p> | |
| 3699 <p title="I q. 36 a. 1 arg. 2"><a name="29897"><span class= | |
| 3700 "ref">[29897] Iª q. 36 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 3701 nomina divinarum personarum ad aliquid dicuntur, ut Boetius dicit, | |
| 3702 in libro de Trin. Sed hoc nomen spiritus sanctus non dicitur ad | |
| 3703 aliquid. Ergo hoc nomen non est proprium divinae personae.</p> | |
| 3704 <p title="I q. 36 a. 1 arg. 3"><a name="29898"><span class= | |
| 3705 "ref">[29898] Iª q. 36 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, quia | |
| 3706 filius est nomen alicuius divinae personae, non potest dici filius | |
| 3707 huius vel illius. Dicitur autem spiritus huius vel illius hominis. | |
| 3708 Ut enim habetur Num. XI, <i>dixit dominus ad Moysen, auferam de | |
| 3709 spiritu tuo, tradamque eis</i>; et IV Reg. II, <i>requievit | |
| 3710 spiritus Eliae super Elisaeum</i>. Ergo spiritus sanctus non | |
| 3711 videtur esse proprium nomen alicuius divinae personae.</p> | |
| 3712 <p title="I q. 36 a. 1 s. c."><a name="29899"><span class= | |
| 3713 "ref">[29899] Iª q. 36 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3714 quod dicitur I Ioan. ult., <i>tres sunt qui testimonium dant in | |
| 3715 caelo, pater, verbum et spiritus sanctus</i>. Ut autem Augustinus | |
| 3716 dicit, VII de Trin., cum quaeritur, quid tres? Dicimus, tres | |
| 3717 personae. Ergo spiritus sanctus est nomen divinae personae.</p> | |
| 3718 <p title="I q. 36 a. 1 co."><a name="29900"><span class= | |
| 3719 "ref">[29900] Iª q. 36 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3720 quod, cum sint duae processiones in divinis, altera earum, quae est | |
| 3721 per modum amoris, non habet proprium nomen, ut supra dictum est. | |
| 3722 Unde et relationes quae secundum huiusmodi processionem | |
| 3723 accipiuntur, innominatae sunt, ut etiam supra dictum est. Propter | |
| 3724 quod et nomen personae hoc modo procedentis, eadem ratione, non | |
| 3725 habet proprium nomen. Sed sicut sunt accommodata aliqua nomina, ex | |
| 3726 usu loquentium, ad significandum praedictas relationes, cum | |
| 3727 nominamus eas nomine processionis et spirationis, quae, secundum | |
| 3728 proprietatem significationis, magis videntur significare actus | |
| 3729 notionales quam relationes; ita ad significandum divinam personam | |
| 3730 quae procedit per modum amoris, accommodatum est, ex usu | |
| 3731 Scripturae, hoc nomen spiritus sanctus. Et huius quidem | |
| 3732 convenientiae ratio sumi potest ex duobus. Primo quidem, ex ipsa | |
| 3733 communitate eius quod dicitur spiritus sanctus. Ut enim Augustinus | |
| 3734 dicit, XV de Trin., <i>quia spiritus sanctus communis est ambobus, | |
| 3735 id vocatur ipse proprie quod ambo communiter, nam et pater est | |
| 3736 spiritus, et filius est spiritus; et pater est sanctus, et filius | |
| 3737 est sanctus</i>. Secundo vero, ex propria significatione. Nam nomen | |
| 3738 spiritus, in rebus corporeis, impulsionem quandam et motionem | |
| 3739 significare videtur, nam flatum et ventum spiritum nominamus. Est | |
| 3740 autem proprium amoris, quod moveat et impellat voluntatem amantis | |
| 3741 in amatum. Sanctitas vero illis rebus attribuitur, quae in Deum | |
| 3742 ordinantur. Quia igitur persona divina procedit per modum amoris | |
| 3743 quo Deus amatur, convenienter spiritus sanctus nominatur.</p> | |
| 3744 <p title="I q. 36 a. 1 ad 1"><a name="29901"><span class= | |
| 3745 "ref">[29901] Iª q. 36 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3746 dicendum quod hoc quod dico spiritus sanctus, prout sumitur in | |
| 3747 virtute duarum dictionum, commune est toti Trinitati. Quia nomine | |
| 3748 spiritus significatur immaterialitas divinae substantiae, spiritus | |
| 3749 enim corporeus invisibilis est, et parum habet de materia; unde | |
| 3750 omnibus substantiis immaterialibus et invisibilibus hoc nomen | |
| 3751 attribuimus. Per hoc vero quod dicitur sanctus, significatur | |
| 3752 puritas divinae bonitatis. Si autem accipiatur hoc quod dico | |
| 3753 spiritus sanctus, in vi unius dictionis, sic ex usu Ecclesiae est | |
| 3754 accommodatum ad significandam unam trium personarum, scilicet quae | |
| 3755 procedit per modum amoris, ratione iam dicta.</p> | |
| 3756 <p title="I q. 36 a. 1 ad 2"><a name="29902"><span class= | |
| 3757 "ref">[29902] Iª q. 36 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3758 dicendum quod, licet hoc quod dico spiritus sanctus, relative non | |
| 3759 dicatur, tamen pro relativo ponitur, inquantum est accommodatum ad | |
| 3760 significandam personam sola relatione ab aliis distinctam. Potest | |
| 3761 tamen intelligi etiam in nomine aliqua relatio, si spiritus | |
| 3762 intelligatur quasi spiratus.</p> | |
| 3763 <p title="I q. 36 a. 1 ad 3"><a name="29903"><span class= | |
| 3764 "ref">[29903] Iª q. 36 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3765 dicendum quod in nomine filii intelligitur sola relatio eius qui | |
| 3766 est a principio, ad principium, sed in nomine patris intelligitur | |
| 3767 relatio principii; et similiter in nomine spiritus, prout importat | |
| 3768 quandam vim motivam. Nulli autem creaturae competit esse principium | |
| 3769 respectu alicuius divinae personae, sed e converso. Et ideo potest | |
| 3770 dici pater noster, et spiritus noster, non tamen potest dici filius | |
| 3771 noster.</p> | |
| 3772 <br /> | |
| 3773 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 3774 <p title="I q. 36 a. 2 arg. 1"><a name="29904"><span class= | |
| 3775 "ref">[29904] Iª q. 36 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 3776 proceditur. Videtur quod spiritus sanctus non procedat a filio. | |
| 3777 Quia secundum Dionysium, <i>non est audendum dicere aliquid de | |
| 3778 substantiali divinitate, praeter ea quae divinitus nobis ex sacris | |
| 3779 eloquiis sunt expressa</i>. Sed in Scriptura sacra non exprimitur | |
| 3780 quod spiritus sanctus a filio procedat, sed solum quod procedat a | |
| 3781 patre; ut patet Ioann. XV, <i>spiritum veritatis, qui a patre | |
| 3782 procedit</i>. Ergo spiritus sanctus non procedit a filio.</p> | |
| 3783 <p title="I q. 36 a. 2 arg. 2"><a name="29905"><span class= | |
| 3784 "ref">[29905] Iª q. 36 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, in | |
| 3785 symbolo Constantinopolitanae synodi sic legitur, <i>credimus in | |
| 3786 spiritum sanctum, dominum et vivificantem, ex patre procedentem, | |
| 3787 cum patre et filio adorandum et glorificandum</i>. Nullo igitur | |
| 3788 modo debuit addi in symbolo nostro quod spiritus sanctus procedat a | |
| 3789 filio, sed videntur esse anathematis rei, qui hoc addiderunt.</p> | |
| 3790 <p title="I q. 36 a. 2 arg. 3"><a name="29906"><span class= | |
| 3791 "ref">[29906] Iª q. 36 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3792 Damascenus dicit, <i>spiritum sanctum ex patre dicimus, et spiritum | |
| 3793 patris nominamus, ex filio autem spiritum sanctum non dicimus, | |
| 3794 spiritum vero filii nominamus</i>. Ergo spiritus sanctus non | |
| 3795 procedit a filio.</p> | |
| 3796 <p title="I q. 36 a. 2 arg. 4"><a name="29907"><span class= | |
| 3797 "ref">[29907] Iª q. 36 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, nihil | |
| 3798 procedit ab eo in quo quiescit. Sed spiritus sanctus quiescit in | |
| 3799 filio. Dicitur enim in legenda beati Andreae, <i>pax vobis, et | |
| 3800 universis qui credunt in unum Deum patrem, et in unum filium eius, | |
| 3801 unicum dominum nostrum Iesum Christum, et in unum spiritum sanctum, | |
| 3802 procedentem ex patre, et in filio permanentem</i>. Ergo spiritus | |
| 3803 sanctus non procedit a filio.</p> | |
| 3804 <p title="I q. 36 a. 2 arg. 5"><a name="29908"><span class= | |
| 3805 "ref">[29908] Iª q. 36 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 3806 filius procedit ut verbum. Sed spiritus noster in nobis non videtur | |
| 3807 procedere a verbo nostro. Ergo nec spiritus sanctus procedit a | |
| 3808 filio.</p> | |
| 3809 <p title="I q. 36 a. 2 arg. 6"><a name="29909"><span class= | |
| 3810 "ref">[29909] Iª q. 36 a. 2 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 3811 spiritus sanctus perfecte procedit a patre. Ergo superfluum est | |
| 3812 dicere quod procedit a filio.</p> | |
| 3813 <p title="I q. 36 a. 2 arg. 7"><a name="29910"><span class= | |
| 3814 "ref">[29910] Iª q. 36 a. 2 arg. 7</span></a> Praeterea, in | |
| 3815 perpetuis non differt esse et posse, ut dicitur in III Physic.; et | |
| 3816 multo minus in divinis. Sed spiritus sanctus potest distingui a | |
| 3817 filio, etiam si ab eo non procedat. Dicit enim Anselmus, in libro | |
| 3818 de processione spiritus sancti, <i>habent utique a patre esse | |
| 3819 filius et spiritus sanctus, sed diverso modo, quia alter nascendo, | |
| 3820 et alter procedendo, ut alii sint per hoc ab invicem</i>. Et postea | |
| 3821 subdit, <i>nam si per aliud non essent plures filius et spiritus | |
| 3822 sanctus, per hoc solum essent diversi</i>. Ergo spiritus sanctus | |
| 3823 distinguitur a filio, ab eo non existens.</p> | |
| 3824 <p title="I q. 36 a. 2 s. c."><a name="29911"><span class= | |
| 3825 "ref">[29911] Iª q. 36 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3826 quod dicit Athanasius, <i>spiritus sanctus a patre et filio, non | |
| 3827 factus, nec creatus, nec genitus, sed procedens</i>.</p> | |
| 3828 <p title="I q. 36 a. 2 co."><a name="29912"><span class= | |
| 3829 "ref">[29912] Iª q. 36 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 3830 quod necesse est dicere spiritum sanctum a filio esse. Si enim non | |
| 3831 esset ab eo, nullo modo posset ab eo personaliter distingui. Quod | |
| 3832 ex supra dictis patet. Non enim est possibile dicere quod secundum | |
| 3833 aliquid absolutum divinae personae ab invicem distinguantur, quia | |
| 3834 sequeretur quod non esset trium una essentia; quidquid enim in | |
| 3835 divinis absolute dicitur, ad unitatem essentiae pertinet. | |
| 3836 Relinquitur ergo quod solum relationibus divinae personae ab | |
| 3837 invicem distinguantur. Relationes autem personas distinguere non | |
| 3838 possunt, nisi secundum quod sunt oppositae. Quod ex hoc patet, quia | |
| 3839 pater habet duas relationes, quarum una refertur ad filium, et alia | |
| 3840 ad spiritum sanctum; quae tamen, quia non sunt oppositae, non | |
| 3841 constituunt duas personas, sed ad unam personam patris tantum | |
| 3842 pertinent. Si ergo in filio et in spiritu sancto non esset invenire | |
| 3843 nisi duas relationes quibus uterque refertur ad patrem, illae | |
| 3844 relationes non essent ad invicem oppositae; sicut neque duae | |
| 3845 relationes quibus pater refertur ad illos. Unde, sicut persona | |
| 3846 patris est una, ita sequeretur quod persona filii et spiritus | |
| 3847 sancti esset una, habens duas relationes oppositas duabus | |
| 3848 relationibus patris. Hoc autem est haereticum, cum tollat fidem | |
| 3849 Trinitatis. Oportet ergo quod filius et spiritus sanctus ad invicem | |
| 3850 referantur oppositis relationibus. Non autem possunt esse in | |
| 3851 divinis aliae relationes oppositae nisi relationes originis, ut | |
| 3852 supra probatum est. Oppositae autem relationes originis accipiuntur | |
| 3853 secundum principium, et secundum quod est a principio. Relinquitur | |
| 3854 ergo quod necesse est dicere vel filium esse a spiritu sancto, quod | |
| 3855 nullus dicit, vel spiritum sanctum esse a filio, quod nos | |
| 3856 confitemur. Et huic quidem consonat ratio processionis utriusque. | |
| 3857 Dictum enim est supra quod filius procedit per modum intellectus, | |
| 3858 ut verbum; spiritus sanctus autem per modum voluntatis, ut amor. | |
| 3859 Necesse est autem quod amor a verbo procedat, non enim aliquid | |
| 3860 amamus, nisi secundum quod conceptione mentis apprehendimus. Unde | |
| 3861 et secundum hoc manifestum est quod spiritus sanctus procedit a | |
| 3862 filio. Ipse etiam ordo rerum hoc docet. Nusquam enim hoc invenimus, | |
| 3863 quod ab uno procedant plura absque ordine, nisi in illis solum quae | |
| 3864 materialiter differunt; sicut unus faber producit multos cultellos | |
| 3865 materialiter ab invicem distinctos, nullum ordinem habentes ad | |
| 3866 invicem. Sed in rebus in quibus non est sola materialis distinctio, | |
| 3867 semper invenitur in multitudine productorum aliquis ordo. Unde | |
| 3868 etiam in ordine creaturarum productarum, decor divinae sapientiae | |
| 3869 manifestatur. Si ergo ab una persona patris procedunt duae | |
| 3870 personae, scilicet filius et spiritus sanctus, oportet esse aliquem | |
| 3871 ordinem eorum ad invicem. Nec potest aliquis ordo alius assignari, | |
| 3872 nisi ordo naturae, quo alius est ex alio. Non est igitur possibile | |
| 3873 dicere quod filius et spiritus sanctus sic procedant a patre, quod | |
| 3874 neuter eorum procedat ab alio, nisi quis poneret in eis materialem | |
| 3875 distinctionem, quod est impossibile. Unde etiam ipsi Graeci | |
| 3876 processionem spiritus sancti aliquem ordinem habere ad filium | |
| 3877 intelligunt. Concedunt enim spiritum sanctum esse spiritum filii, | |
| 3878 et esse a patre per filium. Et quidam eorum dicuntur concedere quod | |
| 3879 sit a filio, vel profluat ab eo, non tamen quod procedat. Quod | |
| 3880 videtur vel ex ignorantia, vel ex protervia esse. Quia si quis | |
| 3881 recte consideret, inveniet processionis verbum inter omnia quae ad | |
| 3882 originem qualemcumque pertinent, communissimum esse. Utimur enim eo | |
| 3883 ad designandum qualemcumque originem; sicut quod linea procedit a | |
| 3884 puncto, radius a sole, rivus a fonte; et similiter in quibuscumque | |
| 3885 aliis. Unde ex quocumque alio ad originem pertinente, potest | |
| 3886 concludi quod spiritus sanctus procedit a filio.</p> | |
| 3887 <p title="I q. 36 a. 2 ad 1"><a name="29913"><span class= | |
| 3888 "ref">[29913] Iª q. 36 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 3889 dicendum quod de Deo dicere non debemus quod in sacra Scriptura non | |
| 3890 invenitur vel per verba, vel per sensum. Licet autem per verba non | |
| 3891 inveniatur in sacra Scriptura quod spiritus sanctus procedit a | |
| 3892 filio, invenitur tamen quantum ad sensum; et praecipue ubi dicit | |
| 3893 filius, Ioan. XVI, de spiritu sancto loquens, <i>ille me | |
| 3894 clarificabit, quia de meo accipiet</i>. Regulariter etiam in sacra | |
| 3895 Scriptura tenendum est, quod id quod de patre dicitur, oportet de | |
| 3896 filio intelligi, etiam si dictio exclusiva addatur, nisi solum in | |
| 3897 illis in quibus pater et filius secundum oppositas relationes | |
| 3898 distinguuntur. Cum enim dominus, Matth. XI, dicit, <i>nemo novit | |
| 3899 filium nisi pater</i>, non excluditur quin filius seipsum | |
| 3900 cognoscat. Sic igitur cum dicitur quod spiritus sanctus a patre | |
| 3901 procedit, etiam si adderetur quod a solo patre procedit, non | |
| 3902 excluderetur inde filius, quia quantum ad hoc quod est esse | |
| 3903 principium spiritus sancti, non opponuntur pater et filius; sed | |
| 3904 solum quantum ad hoc, quod hic est pater et ille filius.</p> | |
| 3905 <p title="I q. 36 a. 2 ad 2"><a name="29914"><span class= | |
| 3906 "ref">[29914] Iª q. 36 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 3907 dicendum quod in quolibet Concilio institutum fuit symbolum | |
| 3908 aliquod, propter errorem aliquem qui in Concilio damnabatur. Unde | |
| 3909 sequens Concilium non faciebat aliud symbolum quam primum, sed id | |
| 3910 quod implicite continebatur in primo symbolo, per aliqua addita | |
| 3911 explanabatur contra haereses insurgentes. Unde in determinatione | |
| 3912 Chalcedonensis synodi dicitur, quod illi qui fuerunt congregati in | |
| 3913 Concilio Constantinopolitano, doctrinam de spiritu sancto | |
| 3914 tradiderunt, non quod minus esset in praecedentibus (qui apud | |
| 3915 Nicaeam congregati sunt), inferentes; <i>sed intellectum eorum | |
| 3916 adversus haereticos declarantes</i>. Quia igitur in tempore | |
| 3917 antiquorum Conciliorum nondum exortus fuerat error dicentium | |
| 3918 spiritum sanctum non procedere a filio; non fuit necessarium quod | |
| 3919 hoc explicite poneretur. Sed postea, insurgente errore quorundam, | |
| 3920 in quodam Concilio in Occidentalibus partibus congregato, expressum | |
| 3921 fuit auctoritate Romani pontificis; cuius auctoritate etiam antiqua | |
| 3922 Concilia congregabantur et confirmabantur. Continebatur tamen | |
| 3923 implicite in hoc ipso quod dicebatur spiritus sanctus a patre | |
| 3924 procedere.</p> | |
| 3925 <p title="I q. 36 a. 2 ad 3"><a name="29915"><span class= | |
| 3926 "ref">[29915] Iª q. 36 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 3927 dicendum quod spiritum sanctum non procedere a filio, primo fuit a | |
| 3928 Nestorianis introductum; ut patet in quodam symbolo Nestorianorum | |
| 3929 damnato in Ephesina synodo. Et hunc errorem secutus fuit | |
| 3930 Theodoretus Nestorianus, et plures post ipsum; inter quos fuit | |
| 3931 etiam Damascenus. Unde in hoc eius sententiae non est standum. | |
| 3932 Quamvis a quibusdam dicatur quod Damascenus, sicut non confitetur | |
| 3933 spiritum sanctum esse a filio, ita etiam non negat, ex vi illorum | |
| 3934 verborum.</p> | |
| 3935 <p title="I q. 36 a. 2 ad 4"><a name="29916"><span class= | |
| 3936 "ref">[29916] Iª q. 36 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 3937 dicendum quod per hoc quod spiritus sanctus dicitur quiescere vel | |
| 3938 manere in filio, non excluditur quin ab eo procedat, quia et filius | |
| 3939 in patre manere dicitur, cum tamen a patre procedat. Dicitur etiam | |
| 3940 spiritus sanctus in filio quiescere, vel sicut amor amantis | |
| 3941 quiescit in amato; vel quantum ad humanam naturam Christi, propter | |
| 3942 id quod scriptum est, Ioan. I, <i>super quem videris spiritum | |
| 3943 descendentem, et manentem super eum, hic est qui baptizat</i>.</p> | |
| 3944 <p title="I q. 36 a. 2 ad 5"><a name="29917"><span class= | |
| 3945 "ref">[29917] Iª q. 36 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 3946 dicendum quod verbum in divinis non accipitur secundum | |
| 3947 similitudinem verbi vocalis, a quo non procedit spiritus, quia sic | |
| 3948 tantum metaphorice diceretur, sed secundum similitudinem verbi | |
| 3949 mentalis, a quo amor procedit.</p> | |
| 3950 <p title="I q. 36 a. 2 ad 6"><a name="29918"><span class= | |
| 3951 "ref">[29918] Iª q. 36 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 3952 quod per hoc quod spiritus sanctus perfecte procedit a patre, non | |
| 3953 solum non superfluum est dicere quod spiritus sanctus procedat a | |
| 3954 filio; sed omnino necessarium. Quia una virtus est patris et filii; | |
| 3955 et quidquid est a patre, necesse est esse a filio, nisi proprietati | |
| 3956 filiationis repugnet. Non enim filius est a seipso, licet sit a | |
| 3957 patre.</p> | |
| 3958 <p title="I q. 36 a. 2 ad 7"><a name="29919"><span class= | |
| 3959 "ref">[29919] Iª q. 36 a. 2 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 3960 dicendum quod spiritus sanctus distinguitur personaliter a filio in | |
| 3961 hoc, quod origo unius distinguitur ab origine alterius. Sed ipsa | |
| 3962 differentia originis est per hoc, quod filius est solum a patre, | |
| 3963 spiritus sanctus vero a patre et filio. Non enim aliter | |
| 3964 processiones distinguerentur, sicut supra ostensum est.</p> | |
| 3965 <br /> | |
| 3966 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 3967 <p title="I q. 36 a. 3 arg. 1"><a name="29920"><span class= | |
| 3968 "ref">[29920] Iª q. 36 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 3969 proceditur. Videtur quod spiritus sanctus non procedat a patre per | |
| 3970 filium. Quod enim procedit ab aliquo per aliquem, non procedit ab | |
| 3971 eo immediate. Si igitur spiritus sanctus procedit a patre per | |
| 3972 filium, non procedit a patre immediate. Quod videtur | |
| 3973 inconveniens.</p> | |
| 3974 <p title="I q. 36 a. 3 arg. 2"><a name="29921"><span class= | |
| 3975 "ref">[29921] Iª q. 36 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, si | |
| 3976 spiritus sanctus procedit a patre per filium, non procedit a filio | |
| 3977 nisi propter patrem. Sed propter quod unumquodque, et illud magis. | |
| 3978 Ergo magis procedit a patre quam a filio.</p> | |
| 3979 <p title="I q. 36 a. 3 arg. 3"><a name="29922"><span class= | |
| 3980 "ref">[29922] Iª q. 36 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 3981 filius habet esse per generationem. Si igitur spiritus sanctus est | |
| 3982 a patre per filium, sequitur quod prius generetur filius, et postea | |
| 3983 procedat spiritus sanctus. Et sic processio spiritus sancti non est | |
| 3984 aeterna. Quod est haereticum.</p> | |
| 3985 <p title="I q. 36 a. 3 arg. 4"><a name="29923"><span class= | |
| 3986 "ref">[29923] Iª q. 36 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, cum | |
| 3987 aliquis dicitur per aliquem operari, potest e converso dici, sicut | |
| 3988 enim dicimus quod rex operatur per ballivum, ita potest dici quod | |
| 3989 ballivus operatur per regem. Sed nullo modo dicimus quod filius | |
| 3990 spiret spiritum sanctum per patrem. Ergo nullo modo potest dici | |
| 3991 quod pater spiret spiritum sanctum per filium.</p> | |
| 3992 <p title="I q. 36 a. 3 s. c."><a name="29924"><span class= | |
| 3993 "ref">[29924] Iª q. 36 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 3994 quod Hilarius dicit, in libro de Trin., <i>conserva hanc, oro, | |
| 3995 fidei meae religionem, ut semper obtineam patrem, scilicet te; et | |
| 3996 filium tuum una tecum adorem; et spiritum sanctum tuum, qui est per | |
| 3997 unigenitum tuum, promerear</i>.</p> | |
| 3998 <p title="I q. 36 a. 3 co."><a name="29925"><span class= | |
| 3999 "ref">[29925] Iª q. 36 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4000 quod in omnibus locutionibus in quibus dicitur aliquis per aliquem | |
| 4001 operari, haec praepositio per designat in causali aliquam causam | |
| 4002 seu principium illius actus. Sed cum actio sit media inter faciens | |
| 4003 et factum, quandoque illud causale cui adiungitur haec praepositio | |
| 4004 per, est causa actionis secundum quod exit ab agente. Et tunc est | |
| 4005 causa agenti quod agat; sive sit causa finalis, sive formalis, sive | |
| 4006 effectiva vel motiva, finalis quidem, ut si dicamus quod artifex | |
| 4007 operatur per cupiditatem lucri; formalis vero, ut si dicamus quod | |
| 4008 operatur per artem suam; motiva vero, si dicamus quod operatur per | |
| 4009 imperium alterius. Quandoque vero dictio causalis cui adiungitur | |
| 4010 haec praepositio per, est causa actionis secundum quod terminatur | |
| 4011 ad factum; ut cum dicimus, artifex operatur per martellum. Non enim | |
| 4012 significatur quod martellus sit causa artifici quod agat, sed quod | |
| 4013 sit causa artificiato ut ab artifice procedat; et quod hoc ipsum | |
| 4014 habeat ab artifice. Et hoc est quod quidam dicunt, quod haec | |
| 4015 praepositio per quandoque notat auctoritatem in recto, ut cum | |
| 4016 dicitur, rex operatur per ballivum, quandoque autem in obliquo, ut | |
| 4017 cum dicitur, ballivus operatur per regem. Quia igitur filius habet | |
| 4018 a patre quod ab eo procedat spiritus sanctus, potest dici quod | |
| 4019 pater per filium spirat spiritum sanctum; vel quod spiritus sanctus | |
| 4020 procedat a patre per filium, quod idem est.</p> | |
| 4021 <p title="I q. 36 a. 3 ad 1"><a name="29926"><span class= | |
| 4022 "ref">[29926] Iª q. 36 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4023 dicendum quod in qualibet actione est duo considerare, scilicet | |
| 4024 suppositum agens, et virtutem qua agit; sicut ignis calefacit | |
| 4025 calore. Si igitur in patre et filio consideretur virtus qua spirant | |
| 4026 spiritum sanctum, non cadit ibi aliquod medium, quia haec virtus | |
| 4027 est una et eadem. Si autem considerentur ipsae personae spirantes, | |
| 4028 sic, cum spiritus sanctus communiter procedat a patre et filio, | |
| 4029 invenitur spiritus sanctus immediate a patre procedere, inquantum | |
| 4030 est ab eo; et mediate, inquantum est a filio. Et sic dicitur | |
| 4031 procedere a patre per filium. Sicut etiam Abel processit immediate | |
| 4032 ab Adam, inquantum Adam fuit pater eius; et mediate, inquantum Eva | |
| 4033 fuit mater eius, quae processit ab Adam; licet hoc exemplum | |
| 4034 materialis processionis ineptum videatur ad significandam | |
| 4035 immaterialem processionem divinarum personarum.</p> | |
| 4036 <p title="I q. 36 a. 3 ad 2"><a name="29927"><span class= | |
| 4037 "ref">[29927] Iª q. 36 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4038 dicendum quod, si filius acciperet a patre aliam virtutem numero ad | |
| 4039 spirandum spiritum sanctum, sequeretur quod esset sicut causa | |
| 4040 secunda et instrumentalis, et sic magis procederet a patre quam a | |
| 4041 filio. Sed una et eadem numero virtus spirativa est in patre et | |
| 4042 filio, et ideo aequaliter procedit ab utroque. Licet aliquando | |
| 4043 dicatur principaliter vel proprie procedere de patre, propter hoc | |
| 4044 quod filius habet hanc virtutem a patre.</p> | |
| 4045 <p title="I q. 36 a. 3 ad 3"><a name="29928"><span class= | |
| 4046 "ref">[29928] Iª q. 36 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4047 dicendum quod, sicut generatio filii est coaeterna generanti, unde | |
| 4048 non prius fuit pater quam gigneret filium; ita processio spiritus | |
| 4049 sancti est coaeterna suo principio. Unde non fuit prius filius | |
| 4050 genitus, quam spiritus sanctus procederet, sed utrumque aeternum | |
| 4051 est.</p> | |
| 4052 <p title="I q. 36 a. 3 ad 4"><a name="29929"><span class= | |
| 4053 "ref">[29929] Iª q. 36 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4054 dicendum quod, cum aliquis dicitur per aliquid operari, non semper | |
| 4055 recipitur conversio, non enim dicimus quod martellus operetur per | |
| 4056 fabrum. Dicimus autem quod ballivus operatur per regem, quia | |
| 4057 ballivi est agere, cum sit dominus sui actus. Martelli autem non | |
| 4058 est agere, sed solum agi, unde non designatur nisi ut instrumentum. | |
| 4059 Dicitur autem ballivus operari per regem, quamvis haec praepositio | |
| 4060 per denotet medium, quia, quanto suppositum est prius in agendo, | |
| 4061 tanto virtus eius est immediatior effectui, quia virtus causae | |
| 4062 primae coniungit causam secundam suo effectui, unde et prima | |
| 4063 principia dicuntur immediata in demonstrativis scientiis. Sic | |
| 4064 igitur, inquantum ballivus est medius secundum ordinem suppositorum | |
| 4065 agentium, dicitur rex operari per ballivum, secundum ordinem vero | |
| 4066 virtutum, dicitur ballivus operari per regem, quia virtus regis | |
| 4067 facit quod actio ballivi consequatur effectum. Ordo autem non | |
| 4068 attenditur inter patrem et filium quantum ad virtutem; sed solum | |
| 4069 quantum ad supposita. Et ideo dicitur quod pater spirat per filium, | |
| 4070 et non e converso.</p> | |
| 4071 <br /> | |
| 4072 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4073 <p title="I q. 36 a. 4 arg. 1"><a name="29930"><span class= | |
| 4074 "ref">[29930] Iª q. 36 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 4075 proceditur. Videtur quod pater et filius non sint unum principium | |
| 4076 spiritus sancti. Quia spiritus sanctus non videtur a patre et filio | |
| 4077 procedere inquantum sunt unum, neque in natura, quia spiritus | |
| 4078 sanctus sic etiam procederet a seipso, qui est unum cum eis in | |
| 4079 natura; neque etiam inquantum sunt unum in aliqua proprietate, quia | |
| 4080 una proprietas non potest esse duorum suppositorum, ut videtur. | |
| 4081 Ergo spiritus sanctus procedit a patre et filio ut sunt plures. Non | |
| 4082 ergo pater et filius sunt unum principium spiritus sancti.</p> | |
| 4083 <p title="I q. 36 a. 4 arg. 2"><a name="29931"><span class= | |
| 4084 "ref">[29931] Iª q. 36 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, cum | |
| 4085 dicitur, pater et filius sunt unum principium spiritus sancti, non | |
| 4086 potest ibi designari unitas personalis, quia sic pater et filius | |
| 4087 essent una persona. Neque etiam unitas proprietatis, quia si | |
| 4088 propter unam proprietatem pater et filius sunt unum principium | |
| 4089 spiritus sancti, pari ratione, propter duas proprietates pater | |
| 4090 videtur esse duo principia filii et spiritus sancti; quod est | |
| 4091 inconveniens. Non ergo pater et filius sunt unum principium | |
| 4092 spiritus sancti.</p> | |
| 4093 <p title="I q. 36 a. 4 arg. 3"><a name="29932"><span class= | |
| 4094 "ref">[29932] Iª q. 36 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4095 filius non magis convenit cum patre quam spiritus sanctus. Sed | |
| 4096 spiritus sanctus et pater non sunt unum principium respectu | |
| 4097 alicuius divinae personae. Ergo neque pater et filius.</p> | |
| 4098 <p title="I q. 36 a. 4 arg. 4"><a name="29933"><span class= | |
| 4099 "ref">[29933] Iª q. 36 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, si | |
| 4100 pater et filius sunt unum principium spiritus sancti aut unum quod | |
| 4101 est pater; aut unum quod non est pater. Sed neutrum est dare, quia | |
| 4102 si unum quod est pater, sequitur quod filius sit pater; si unum | |
| 4103 quod non est pater, sequitur quod pater non est pater. Non ergo | |
| 4104 dicendum est quod pater et filius sint unum principium spiritus | |
| 4105 sancti.</p> | |
| 4106 <p title="I q. 36 a. 4 arg. 5"><a name="29934"><span class= | |
| 4107 "ref">[29934] Iª q. 36 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, si | |
| 4108 pater et filius sunt unum principium spiritus sancti videtur e | |
| 4109 converso dicendum quod unum principium spiritus sancti sit pater et | |
| 4110 filius. Sed haec videtur esse falsa, quia hoc quod dico principium, | |
| 4111 oportet quod supponat vel pro persona patris, vel pro persona | |
| 4112 filii; et utroque modo est falsa. Ergo etiam haec est falsa, pater | |
| 4113 et filius sunt unum principium spiritus sancti.</p> | |
| 4114 <p title="I q. 36 a. 4 arg. 6"><a name="29935"><span class= | |
| 4115 "ref">[29935] Iª q. 36 a. 4 arg. 6</span></a> Praeterea, unum | |
| 4116 in substantia facit idem. Si igitur pater et filius sunt unum | |
| 4117 principium spiritus sancti, sequitur quod sint idem principium. Sed | |
| 4118 hoc a multis negatur. Ergo non est concedendum quod pater et filius | |
| 4119 sint unum principium spiritus sancti.</p> | |
| 4120 <p title="I q. 36 a. 4 arg. 7"><a name="29936"><span class= | |
| 4121 "ref">[29936] Iª q. 36 a. 4 arg. 7</span></a> Praeterea, pater | |
| 4122 et filius et spiritus sanctus, quia sunt unum principium creaturae, | |
| 4123 dicuntur esse unus creator. Sed pater et filius non sunt unus | |
| 4124 spirator, sed duo spiratores, ut a multis dicitur. Quod etiam | |
| 4125 consonat dictis Hilarii, qui dicit, in II de Trin., quod spiritus | |
| 4126 sanctus a patre et filio auctoribus confitendus est. Ergo pater et | |
| 4127 filius non sunt unum principium spiritus sancti.</p> | |
| 4128 <p title="I q. 36 a. 4 s. c."><a name="29937"><span class= | |
| 4129 "ref">[29937] Iª q. 36 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4130 quod Augustinus dicit, in V de Trin., quod pater et filius non sunt | |
| 4131 duo principia, sed unum principium spiritus sancti.</p> | |
| 4132 <p title="I q. 36 a. 4 co."><a name="29938"><span class= | |
| 4133 "ref">[29938] Iª q. 36 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4134 quod pater et filius in omnibus unum sunt, in quibus non distinguit | |
| 4135 inter eos relationis oppositio. Unde, cum in hoc quod est esse | |
| 4136 principium spiritus sancti, non opponantur relative, sequitur quod | |
| 4137 pater et filius sunt unum principium spiritus sancti. Quidam tamen | |
| 4138 dicunt hanc esse impropriam, pater et filius sunt unum principium | |
| 4139 spiritus sancti. Quia cum hoc nomen principium, singulariter | |
| 4140 acceptum, non significet personam, sed proprietatem, dicunt quod | |
| 4141 sumitur adiective, et quia adiectivum non determinatur per | |
| 4142 adiectivum, non potest convenienter dici quod pater et filius sint | |
| 4143 unum principium spiritus sancti, nisi unum intelligatur quasi | |
| 4144 adverbialiter positum, ut sit sensus, sunt unum principium, idest | |
| 4145 uno modo. Sed simili ratione posset dici pater duo principia filii | |
| 4146 et spiritus sancti, idest duobus modis. Dicendum est ergo quod, | |
| 4147 licet hoc nomen principium significet proprietatem, tamen | |
| 4148 significat eam per modum substantivi, sicut hoc nomen pater vel | |
| 4149 filius etiam in rebus creatis. Unde numerum accipit a forma | |
| 4150 significata, sicut et alia substantiva. Sicut igitur pater et | |
| 4151 filius sunt unus Deus, propter unitatem formae significatae per hoc | |
| 4152 nomen Deus; ita sunt unum principium spiritus sancti, propter | |
| 4153 unitatem proprietatis significatae in hoc nomine principium.</p> | |
| 4154 <p title="I q. 36 a. 4 ad 1"><a name="29939"><span class= | |
| 4155 "ref">[29939] Iª q. 36 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4156 dicendum quod, si attendatur virtus spirativa, spiritus sanctus | |
| 4157 procedit a patre et filio inquantum sunt unum in virtute spirativa, | |
| 4158 quae quodammodo significat naturam cum proprietate, ut infra | |
| 4159 dicetur. Neque est inconveniens unam proprietatem esse in duobus | |
| 4160 suppositis, quorum est una natura. Si vero considerentur supposita | |
| 4161 spirationis, sic spiritus sanctus procedit a patre et filio ut sunt | |
| 4162 plures, procedit enim ab eis ut amor unitivus duorum.</p> | |
| 4163 <p title="I q. 36 a. 4 ad 2"><a name="29940"><span class= | |
| 4164 "ref">[29940] Iª q. 36 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4165 dicendum quod, cum dicitur, pater et filius sunt unum principium | |
| 4166 spiritus sancti, designatur una proprietas, quae est forma | |
| 4167 significata per nomen. Non tamen sequitur quod propter plures | |
| 4168 proprietates possit dici pater plura principia, quia implicaretur | |
| 4169 pluralitas suppositorum.</p> | |
| 4170 <p title="I q. 36 a. 4 ad 3"><a name="29941"><span class= | |
| 4171 "ref">[29941] Iª q. 36 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4172 dicendum quod secundum relativas proprietates non attenditur in | |
| 4173 divinis similitudo vel dissimilitudo, sed secundum essentiam. Unde, | |
| 4174 sicut pater non est similior sibi quam filio, ita nec filius | |
| 4175 similior patri quam spiritus sanctus.</p> | |
| 4176 <p title="I q. 36 a. 4 ad 4"><a name="29942"><span class= | |
| 4177 "ref">[29942] Iª q. 36 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4178 dicendum quod haec duo, scilicet, pater et filius sunt unum | |
| 4179 principium quod est pater, aut, unum principium quod non est pater, | |
| 4180 non sunt contradictorie opposita. Unde non est necesse alterum | |
| 4181 eorum dare. Cum enim dicimus, pater et filius sunt unum principium, | |
| 4182 hoc quod dico principium, non habet determinatam suppositionem, imo | |
| 4183 confusam pro duabus personis simul. Unde in processu est fallacia | |
| 4184 figurae dictionis, a confusa suppositione ad determinatam.</p> | |
| 4185 <p title="I q. 36 a. 4 ad 5"><a name="29943"><span class= | |
| 4186 "ref">[29943] Iª q. 36 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 4187 dicendum quod haec etiam est vera, unum principium spiritus sancti | |
| 4188 est pater et filius. Quia hoc quod dico principium non supponit pro | |
| 4189 una persona tantum, sed indistincte pro duabus, ut dictum est.</p> | |
| 4190 <p title="I q. 36 a. 4 ad 6"><a name="29944"><span class= | |
| 4191 "ref">[29944] Iª q. 36 a. 4 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 4192 quod convenienter potest dici quod pater et filius sunt idem | |
| 4193 principium, secundum quod ly principium supponit confuse et | |
| 4194 indistincte pro duabus personis simul.</p> | |
| 4195 <p title="I q. 36 a. 4 ad 7"><a name="29945"><span class= | |
| 4196 "ref">[29945] Iª q. 36 a. 4 ad 7</span></a> Ad septimum | |
| 4197 dicendum quod quidam dicunt quod pater et filius, licet sint unum | |
| 4198 principium spiritus sancti, sunt tamen duo spiratores, propter | |
| 4199 distinctionem suppositorum, sicut etiam duo spirantes, quia actus | |
| 4200 referuntur ad supposita. Nec est eadem ratio de hoc nomine creator. | |
| 4201 Quia spiritus sanctus procedit a patre et filio ut sunt duae | |
| 4202 personae distinctae, ut dictum est, non autem creatura procedit a | |
| 4203 tribus personis ut sunt personae distinctae, sed ut sunt unum in | |
| 4204 essentia. Sed videtur melius dicendum quod, quia spirans adiectivum | |
| 4205 est, spirator vero substantivum, possumus dicere quod pater et | |
| 4206 filius sunt duo spirantes, propter pluralitatem suppositorum; non | |
| 4207 autem duo spiratores, propter unam spirationem. Nam adiectiva | |
| 4208 nomina habent numerum secundum supposita, substantiva vero a | |
| 4209 seipsis, secundum formam significatam. Quod vero Hilarius dicit, | |
| 4210 quod spiritus sanctus est a patre et filio auctoribus, exponendum | |
| 4211 est quod ponitur substantivum pro adiectivo.</p> | |
| 4212 <br /> | |
| 4213 <div class="D">Quaestio 37</div> | |
| 4214 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4215 <p title="I q. 37 pr."><a name="29946"><span class="ref">[29946] | |
| 4216 Iª q. 37 pr.</span></a> Deinde quaeritur de nomine amoris. Et | |
| 4217 circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum sit proprium nomen spiritus | |
| 4218 sancti. Secundo, utrum pater et filius diligant se spiritu | |
| 4219 sancto.</p> | |
| 4220 <br /> | |
| 4221 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4222 <p title="I q. 37 a. 1 arg. 1"><a name="29947"><span class= | |
| 4223 "ref">[29947] Iª q. 37 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 4224 proceditur. Videtur quod amor non sit proprium nomen spiritus | |
| 4225 sancti. Dicit enim Augustinus, XV de Trin., <i>nescio cur, sicut | |
| 4226 sapientia dicitur et pater et filius et spiritus sanctus, et simul | |
| 4227 omnes non tres sed una sapientia, non ita et caritas dicatur pater | |
| 4228 et filius et spiritus sanctus, et simul omnes una caritas</i>. Sed | |
| 4229 nullum nomen quod de singulis personis praedicatur et de omnibus in | |
| 4230 communi singulariter, est nomen proprium alicuius personae. Ergo | |
| 4231 hoc nomen amor non est proprium spiritus sancti.</p> | |
| 4232 <p title="I q. 37 a. 1 arg. 2"><a name="29948"><span class= | |
| 4233 "ref">[29948] Iª q. 37 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4234 spiritus sanctus est persona subsistens. Sed amor non significatur | |
| 4235 ut persona subsistens, sed ut actio quaedam ab amante transiens in | |
| 4236 amatum. Ergo amor non est proprium nomen spiritus sancti.</p> | |
| 4237 <p title="I q. 37 a. 1 arg. 3"><a name="29949"><span class= | |
| 4238 "ref">[29949] Iª q. 37 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, amor | |
| 4239 est nexus amantium, quia secundum Dionysium, IV cap. de Div. Nom., | |
| 4240 est quaedam vis unitiva. Sed nexus est medium inter ea quae | |
| 4241 connectit, non autem aliquid ab eis procedens. Cum igitur spiritus | |
| 4242 sanctus procedat a patre et filio, sicut ostensum est, videtur quod | |
| 4243 non sit amor aut nexus patris et filii.</p> | |
| 4244 <p title="I q. 37 a. 1 arg. 4"><a name="29950"><span class= | |
| 4245 "ref">[29950] Iª q. 37 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 4246 cuiuslibet amantis est aliquis amor. Sed spiritus sanctus est | |
| 4247 amans. Ergo eius est aliquis amor. Si igitur spiritus sanctus est | |
| 4248 amor, erit amor amoris, et spiritus a spiritu. Quod est | |
| 4249 inconveniens.</p> | |
| 4250 <p title="I q. 37 a. 1 s. c."><a name="29951"><span class= | |
| 4251 "ref">[29951] Iª q. 37 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4252 quod Gregorius dicit, in homilia Pentecostes, <i>ipse spiritus | |
| 4253 sanctus est amor</i>.</p> | |
| 4254 <p title="I q. 37 a. 1 co."><a name="29952"><span class= | |
| 4255 "ref">[29952] Iª q. 37 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4256 quod nomen amoris in divinis sumi potest et essentialiter et | |
| 4257 personaliter. Et secundum quod personaliter sumitur, est proprium | |
| 4258 nomen spiritus sancti; sicut verbum est proprium nomen filii. Ad | |
| 4259 cuius evidentiam, sciendum est quod, cum in divinis, ut supra | |
| 4260 ostensum est, sint duae processiones, una per modum intellectus, | |
| 4261 quae est processio verbi; alia per modum voluntatis, quae est | |
| 4262 processio amoris, quia prima est nobis magis nota, ad singula | |
| 4263 significanda quae in ea considerari possunt, sunt magis propria | |
| 4264 nomina adinventa; non autem in processione voluntatis. Unde et | |
| 4265 quibusdam circumlocutionibus utimur ad significandam personam | |
| 4266 procedentem, et relationes etiam quae accipiuntur secundum hanc | |
| 4267 processionem, et processionis et spirationis nominibus nominantur, | |
| 4268 ut supra dictum est, quae tamen sunt magis nomina originis quam | |
| 4269 relationis, secundum proprietatem vocabuli. Et tamen similiter | |
| 4270 utramque processionem considerari oportet. Sicut enim ex hoc quod | |
| 4271 aliquis rem aliquam intelligit, provenit quaedam intellectualis | |
| 4272 conceptio rei intellectae in intelligente, quae dicitur verbum; ita | |
| 4273 ex hoc quod aliquis rem aliquam amat, provenit quaedam impressio, | |
| 4274 ut ita loquar, rei amatae in affectu amantis, secundum quam amatum | |
| 4275 dicitur esse in amante, sicut et intellectum in intelligente. Ita | |
| 4276 quod, cum aliquis seipsum intelligit et amat, est in seipso non | |
| 4277 solum per identitatem rei, sed etiam ut intellectum in | |
| 4278 intelligente, et amatum in amante. Sed ex parte intellectus, sunt | |
| 4279 vocabula adinventa ad significandum respectum intelligentis ad rem | |
| 4280 intellectam, ut patet in hoc quod dico intelligere, et sunt etiam | |
| 4281 alia vocabula adinventa ad significandum processum intellectualis | |
| 4282 conceptionis, scilicet ipsum dicere, et verbum. Unde in divinis | |
| 4283 intelligere solum essentialiter dicitur, quia non importat | |
| 4284 habitudinem ad verbum procedens, sed verbum personaliter dicitur, | |
| 4285 quia significat id quod procedit, ipsum vero dicere dicitur | |
| 4286 notionaliter, quia importat habitudinem principii verbi ad verbum | |
| 4287 ipsum. Ex parte autem voluntatis, praeter diligere et amare, quae | |
| 4288 important habitudinem amantis ad rem amatam, non sunt aliqua | |
| 4289 vocabula imposita, quae importent habitudinem ipsius impressionis | |
| 4290 vel affectionis rei amatae, quae provenit in amante ex hoc quod | |
| 4291 amat, ad suum principium, aut e converso. Et ideo, propter | |
| 4292 vocabulorum inopiam, huiusmodi habitudines significamus vocabulis | |
| 4293 amoris et dilectionis; sicut si verbum nominaremus intelligentiam | |
| 4294 conceptam, vel sapientiam genitam. Sic igitur, inquantum in amore | |
| 4295 vel dilectione non importatur nisi habitudo amantis ad rem amatam, | |
| 4296 amor et diligere essentialiter dicuntur, sicut intelligentia et | |
| 4297 intelligere. Inquantum vero his vocabulis utimur ad exprimendam | |
| 4298 habitudinem eius rei quae procedit per modum amoris, ad suum | |
| 4299 principium, et e converso; ita quod per amorem intelligatur amor | |
| 4300 procedens, et per diligere intelligatur spirare amorem procedentem, | |
| 4301 sic amor est nomen personae, et diligere vel amare est verbum | |
| 4302 notionale, sicut dicere vel generare.</p> | |
| 4303 <p title="I q. 37 a. 1 ad 1"><a name="29953"><span class= | |
| 4304 "ref">[29953] Iª q. 37 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4305 dicendum quod Augustinus loquitur de caritate, secundum quod | |
| 4306 essentialiter sumitur in divinis, ut dictum est.</p> | |
| 4307 <p title="I q. 37 a. 1 ad 2"><a name="29954"><span class= | |
| 4308 "ref">[29954] Iª q. 37 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4309 dicendum quod intelligere et velle et amare, licet significentur | |
| 4310 per modum actionum transeuntium in obiecta, sunt tamen actiones | |
| 4311 manentes in agentibus, ut supra dictum est; ita tamen quod in ipso | |
| 4312 agente important habitudinem quandam ad obiectum. Unde amor, etiam | |
| 4313 in nobis, est aliquid manens in amante, et verbum cordis manens in | |
| 4314 dicente; tamen cum habitudine ad rem verbo expressam, vel amatam. | |
| 4315 Sed in Deo, in quo nullum est accidens, plus habet, quia tam verbum | |
| 4316 quam amor est subsistens. Cum ergo dicitur quod spiritus sanctus | |
| 4317 est amor patris in filium, vel in quidquam aliud, non significatur | |
| 4318 aliquid transiens in alium; sed solum habitudo amoris ad rem | |
| 4319 amatam; sicut et in verbo importatur habitudo verbi ad rem verbo | |
| 4320 expressam.</p> | |
| 4321 <p title="I q. 37 a. 1 ad 3"><a name="29955"><span class= | |
| 4322 "ref">[29955] Iª q. 37 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4323 dicendum quod spiritus sanctus dicitur esse nexus patris et filii, | |
| 4324 inquantum est amor, quia, cum pater amet unica dilectione se et | |
| 4325 filium, et e converso, importatur in spiritu sancto, prout est | |
| 4326 amor, habitudo patris ad filium, et e converso, ut amantis ad | |
| 4327 amatum. Sed ex hoc ipso quod pater et filius se mutuo amant, | |
| 4328 oportet quod mutuus amor, qui est spiritus sanctus, ab utroque | |
| 4329 procedat. Secundum igitur originem, spiritus sanctus non est | |
| 4330 medius, sed tertia in Trinitate persona. Secundum vero praedictam | |
| 4331 habitudinem, est medius nexus duorum, ab utroque procedens.</p> | |
| 4332 <p title="I q. 37 a. 1 ad 4"><a name="29956"><span class= | |
| 4333 "ref">[29956] Iª q. 37 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4334 dicendum quod, sicut filio, licet intelligat, non tamen sibi | |
| 4335 competit producere verbum, quia intelligere convenit ei ut verbo | |
| 4336 procedenti; ita, licet spiritus sanctus amet, essentialiter | |
| 4337 accipiendo, non tamen convenit ei quod spiret amorem, quod est | |
| 4338 diligere notionaliter sumptum; quia sic diligit essentialiter ut | |
| 4339 amor procedens, non ut a quo procedit amor.</p> | |
| 4340 <br /> | |
| 4341 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4342 <p title="I q. 37 a. 2 arg. 1"><a name="29957"><span class= | |
| 4343 "ref">[29957] Iª q. 37 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 4344 proceditur. Videtur quod pater et filius non diligant se spiritu | |
| 4345 sancto. Augustinus enim, in VII de Trin., probat quod pater non est | |
| 4346 sapiens sapientia genita. Sed sicut filius est sapientia genita, | |
| 4347 ita spiritus sanctus est amor procedens, ut dictum est. Ergo pater | |
| 4348 et filius non diligunt se amore procedente, qui est spiritus | |
| 4349 sanctus.</p> | |
| 4350 <p title="I q. 37 a. 2 arg. 2"><a name="29958"><span class= | |
| 4351 "ref">[29958] Iª q. 37 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, cum | |
| 4352 dicitur, pater et filius diligunt se spiritu sancto, hoc verbum | |
| 4353 diligere aut sumitur essentialiter, aut notionaliter. Sed non | |
| 4354 potest esse vera secundum quod sumitur essentialiter, quia pari | |
| 4355 ratione posset dici quod pater intelligit filio. Neque etiam | |
| 4356 secundum quod sumitur notionaliter, quia pari ratione posset dici | |
| 4357 quod pater et filius spirant spiritu sancto, vel quod pater generat | |
| 4358 filio. Ergo nullo modo haec est vera, pater et filius diligunt se | |
| 4359 spiritu sancto.</p> | |
| 4360 <p title="I q. 37 a. 2 arg. 3"><a name="29959"><span class= | |
| 4361 "ref">[29959] Iª q. 37 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, eodem | |
| 4362 amore pater diligit filium, et se, et nos. Sed pater non diligit se | |
| 4363 spiritu sancto. Quia nullus actus notionalis reflectitur super | |
| 4364 principium actus, non enim potest dici quod pater generat se, vel | |
| 4365 spirat se. Ergo etiam non potest dici quod diligat se spiritu | |
| 4366 sancto, secundum quod diligere sumitur notionaliter. Item, amor quo | |
| 4367 diligit nos, non videtur esse spiritus sanctus, quia importatur | |
| 4368 respectus ad creaturam, et ita ad essentiam pertinet. Ergo et haec | |
| 4369 est falsa, pater diligit filium spiritu sancto.</p> | |
| 4370 <p title="I q. 37 a. 2 s. c."><a name="29960"><span class= | |
| 4371 "ref">[29960] Iª q. 37 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4372 quod Augustinus dicit, VI de Trin., quod <i>spiritus sanctus est | |
| 4373 quo genitus a generante diligitur, genitoremque suum | |
| 4374 diligit</i>.</p> | |
| 4375 <p title="I q. 37 a. 2 co."><a name="29961"><span class= | |
| 4376 "ref">[29961] Iª q. 37 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4377 quod circa hanc quaestionem difficultatem affert quod, cum dicitur, | |
| 4378 pater diligit filium spiritu sancto, cum ablativus construatur in | |
| 4379 habitudine alicuius causae, videtur quod spiritus sanctus sit | |
| 4380 principium diligendi patri et filio; quod est omnino impossibile. | |
| 4381 Et ideo quidam dixerunt hanc esse falsam, pater et filius diligunt | |
| 4382 se spiritu sancto. Et dicunt hanc esse retractatam ab Augustino in | |
| 4383 suo simili, cum scilicet retractavit istam, pater est sapiens | |
| 4384 sapientia genita. Quidam vero dicunt quod est propositio impropria; | |
| 4385 et est sic exponenda, pater diligit filium spiritu sancto, idest | |
| 4386 amore essentiali, qui appropriatur spiritui sancto. Quidam vero | |
| 4387 dixerunt quod ablativus iste construitur in habitudine signi, ut | |
| 4388 sit sensus, spiritus sanctus est signum quod pater diligat filium, | |
| 4389 inquantum scilicet procedit ab eis ut amor. Quidam vero dixerunt | |
| 4390 quod ablativus iste construitur in habitudine causae formalis, quia | |
| 4391 spiritus sanctus est amor, quo formaliter pater et filius se | |
| 4392 invicem diligunt. Quidam vero dixerunt quod construitur in | |
| 4393 habitudine effectus formalis. Et isti propinquius ad veritatem | |
| 4394 accesserunt. Unde ad huius evidentiam, sciendum est quod, cum res | |
| 4395 communiter denominentur a suis formis, sicut album ab albedine, et | |
| 4396 homo ab humanitate; omne illud a quo aliquid denominatur, quantum | |
| 4397 ad hoc habet habitudinem formae. Ut si dicam, iste est indutus | |
| 4398 vestimento, iste ablativus construitur in habitudine causae | |
| 4399 formalis, quamvis non sit forma. Contingit autem aliquid denominari | |
| 4400 per id quod ab ipso procedit, non solum sicut agens actione; sed | |
| 4401 etiam sicut ipso termino actionis, qui est effectus, quando ipse | |
| 4402 effectus in intellectu actionis includitur. Dicimus enim quod ignis | |
| 4403 est calefaciens calefactione, quamvis calefactio non sit calor, qui | |
| 4404 est forma ignis, sed actio ab igne procedens, et dicimus quod arbor | |
| 4405 est florens floribus, quamvis flores non sint forma arboris, sed | |
| 4406 quidam effectus ab ipsa procedentes. Secundum hoc ergo dicendum | |
| 4407 quod, cum diligere in divinis dupliciter sumatur, essentialiter | |
| 4408 scilicet et notionaliter; secundum quod essentialiter sumitur, sic | |
| 4409 pater et filius non diligunt se spiritu sancto, sed essentia sua. | |
| 4410 Unde Augustinus dicit, in XV de Trin., <i>quis audet dicere patrem | |
| 4411 nec se nec filium nec spiritum sanctum diligere nisi per spiritum | |
| 4412 sanctum?</i> Et secundum hoc procedunt primae opiniones. Secundum | |
| 4413 vero quod notionaliter sumitur, sic diligere nihil est aliud quam | |
| 4414 spirare amorem; sicut dicere est producere verbum, et florere est | |
| 4415 producere flores. Sicut ergo dicitur arbor florens floribus, ita | |
| 4416 dicitur pater dicens verbo vel filio, se et creaturam, et pater et | |
| 4417 filius dicuntur diligentes spiritu sancto, vel amore procedente, et | |
| 4418 se et nos.</p> | |
| 4419 <p title="I q. 37 a. 2 ad 1"><a name="29962"><span class= | |
| 4420 "ref">[29962] Iª q. 37 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4421 dicendum quod esse sapientem vel intelligentem in divinis non | |
| 4422 sumitur nisi essentialiter, et ideo non potest dici quod pater sit | |
| 4423 sapiens vel intelligens filio. Sed diligere sumitur non solum | |
| 4424 essentialiter, sed etiam notionaliter. Et secundum hoc, possumus | |
| 4425 dicere quod pater et filius diligunt se spiritu sancto, ut dictum | |
| 4426 est.</p> | |
| 4427 <p title="I q. 37 a. 2 ad 2"><a name="29963"><span class= | |
| 4428 "ref">[29963] Iª q. 37 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4429 dicendum quod, quando in intellectu alicuius actionis importatur | |
| 4430 determinatus effectus, potest denominari principium actionis et ab | |
| 4431 actione et ab effectu; sicut possumus dicere quod arbor est florens | |
| 4432 floritione, et floribus. Sed quando in actione non includitur | |
| 4433 determinatus effectus, tunc non potest principium actionis | |
| 4434 denominari ab effectu, sed solum ab actione, non enim dicimus quod | |
| 4435 arbor producit florem flore, sed productione floris. In hoc igitur | |
| 4436 quod dico spirat vel generat, importatur actus notionalis tantum. | |
| 4437 Unde non possumus dicere quod pater spiret spiritu sancto, vel | |
| 4438 generet filio. Possumus autem dicere quod pater dicit verbo, | |
| 4439 tanquam persona procedente, et dicit dictione, tanquam actu | |
| 4440 notionali, quia dicere importat determinatam personam procedentem, | |
| 4441 cum dicere sit producere verbum. Et similiter diligere, prout | |
| 4442 notionaliter sumitur, est producere amorem. Et ideo potest dici | |
| 4443 quod pater diligit filium spiritu sancto, tanquam persona | |
| 4444 procedente, et ipsa dilectione, tanquam actu notionali.</p> | |
| 4445 <p title="I q. 37 a. 2 ad 3"><a name="29964"><span class= | |
| 4446 "ref">[29964] Iª q. 37 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4447 dicendum quod pater non solum filium, sed etiam se et nos diligit | |
| 4448 spiritu sancto. Quia, ut dictum est diligere, prout notionaliter | |
| 4449 sumitur, non solum importat productionem divinae personae, sed | |
| 4450 etiam personam productam per modum amoris, qui habet habitudinem ad | |
| 4451 rem dilectam. Unde, sicut pater dicit se et omnem creaturam verbo | |
| 4452 quod genuit, inquantum verbum genitum sufficienter repraesentat | |
| 4453 patrem et omnem creaturam; ita diligit se et omnem creaturam | |
| 4454 spiritu sancto, inquantum spiritus sanctus procedit ut amor | |
| 4455 bonitatis primae, secundum quam pater amat se et omnem creaturam. | |
| 4456 Et sic etiam patet quod respectus importatur ad creaturam et in | |
| 4457 verbo et in amore procedente, quasi secundario; inquantum scilicet | |
| 4458 veritas et bonitas divina est principium intelligendi et amandi | |
| 4459 omnem creaturam.</p> | |
| 4460 <br /> | |
| 4461 <div class="D">Quaestio 38</div> | |
| 4462 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4463 <p title="I q. 38 pr."><a name="29965"><span class="ref">[29965] | |
| 4464 Iª q. 38 pr.</span></a> Consequenter quaeritur de dono. Et | |
| 4465 circa hoc quaeruntur duo. Primo, utrum donum possit esse nomen | |
| 4466 personale. Secundo, utrum sit proprium spiritus sancti.</p> | |
| 4467 <br /> | |
| 4468 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4469 <p title="I q. 38 a. 1 arg. 1"><a name="29966"><span class= | |
| 4470 "ref">[29966] Iª q. 38 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 4471 proceditur. Videtur quod donum non sit nomen personale. Omne enim | |
| 4472 nomen personale importat aliquam distinctionem in divinis. Sed | |
| 4473 nomen doni non importat aliquam distinctionem in divinis, dicit | |
| 4474 enim Augustinus, XV de Trin., quod <i>spiritus sanctus ita datur | |
| 4475 sicut Dei donum, ut etiam seipsum det sicut Deus</i>. Ergo donum | |
| 4476 non est nomen personale.</p> | |
| 4477 <p title="I q. 38 a. 1 arg. 2"><a name="29967"><span class= | |
| 4478 "ref">[29967] Iª q. 38 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4479 nullum nomen personale convenit essentiae divinae. Sed essentia | |
| 4480 divina est donum quod pater dat filio, ut patet per Hilarium, IX de | |
| 4481 Trin. Ergo donum non est nomen personale.</p> | |
| 4482 <p title="I q. 38 a. 1 arg. 3"><a name="29968"><span class= | |
| 4483 "ref">[29968] Iª q. 38 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4484 secundum Damascenum, nihil est subiectum aut serviens in divinis | |
| 4485 personis. Sed donum importat quandam subiectionem et ad eum cui | |
| 4486 datur, et ad eum a quo datur. Ergo donum non est nomen | |
| 4487 personale.</p> | |
| 4488 <p title="I q. 38 a. 1 arg. 4"><a name="29969"><span class= | |
| 4489 "ref">[29969] Iª q. 38 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, donum | |
| 4490 importat respectum ad creaturam, et ita videtur de Deo dici ex | |
| 4491 tempore. Sed nomina personalia dicuntur de Deo ab aeterno, ut pater | |
| 4492 et filius. Ergo donum non est nomen personale.</p> | |
| 4493 <p title="I q. 38 a. 1 s. c."><a name="29970"><span class= | |
| 4494 "ref">[29970] Iª q. 38 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4495 quod Augustinus dicit, XV de Trin., <i>sicut corpus carnis nihil | |
| 4496 aliud est quam caro, sic donum spiritus sancti nihil aliud est quam | |
| 4497 spiritus sanctus</i>. Sed spiritus sanctus est nomen personale. | |
| 4498 Ergo et donum.</p> | |
| 4499 <p title="I q. 38 a. 1 co."><a name="29971"><span class= | |
| 4500 "ref">[29971] Iª q. 38 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4501 quod in nomine doni importatur aptitudo ad hoc quod donetur. Quod | |
| 4502 autem donatur, habet habitudinem et ad id a quo datur, et ad id cui | |
| 4503 datur, non enim daretur ab aliquo nisi esset eius; et ad hoc alicui | |
| 4504 datur, ut eius sit. Persona autem divina dicitur esse alicuius, vel | |
| 4505 secundum originem, sicut filius est patris; vel inquantum ab aliquo | |
| 4506 habetur. Habere autem dicimur id quo libere possumus uti vel frui, | |
| 4507 ut volumus. Et per hunc modum divina persona non potest haberi nisi | |
| 4508 a rationali creatura Deo coniuncta. Aliae autem creaturae moveri | |
| 4509 quidem possunt a divina persona; non tamen sic quod in potestate | |
| 4510 earum sit frui divina persona, et uti effectu eius. Ad quod | |
| 4511 quandoque pertingit rationalis creatura; ut puta cum sic fit | |
| 4512 particeps divini verbi et procedentis amoris, ut possit libere Deum | |
| 4513 vere cognoscere et recte amare. Unde sola creatura rationalis | |
| 4514 potest habere divinam personam. Sed ad hoc quod sic eam habeat, non | |
| 4515 potest propria virtute pervenire, unde oportet quod hoc ei desuper | |
| 4516 detur; hoc enim dari nobis dicitur, quod aliunde habemus. Et sic | |
| 4517 divinae personae competit dari, et esse donum.</p> | |
| 4518 <p title="I q. 38 a. 1 ad 1"><a name="29972"><span class= | |
| 4519 "ref">[29972] Iª q. 38 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4520 dicendum quod nomen doni importat distinctionem personalem, | |
| 4521 secundum quod donum dicitur esse alicuius per originem. Et tamen | |
| 4522 spiritus sanctus dat seipsum, inquantum est sui ipsius, ut potens | |
| 4523 se uti, vel potius frui; sicut et homo liber dicitur esse sui | |
| 4524 ipsius. Et hoc est quod Augustinus dicit, super Ioan., <i>quid tam | |
| 4525 tuum est quam tu?</i> Vel dicendum, et melius, quod donum oportet | |
| 4526 esse aliquo modo dantis. Sed hoc esse huius dicitur multipliciter. | |
| 4527 Uno modo, per modum identitatis, sicut dicit Augustinus super | |
| 4528 Ioan., et sic donum non distinguitur a dante, sed ab eo cui datur. | |
| 4529 Et sic dicitur quod spiritus sanctus dat se. Alio modo dicitur | |
| 4530 aliquid esse alicuius ut possessio vel servus, et sic oportet quod | |
| 4531 donum essentialiter distinguatur a dante. Et sic donum Dei est | |
| 4532 aliquid creatum. Tertio modo dicitur hoc esse huius per originem | |
| 4533 tantum, et sic filius est patris, et spiritus sanctus utriusque. | |
| 4534 Inquantum ergo donum hoc modo dicitur esse dantis, sic distinguitur | |
| 4535 a dante personaliter, et est nomen personale.</p> | |
| 4536 <p title="I q. 38 a. 1 ad 2"><a name="29973"><span class= | |
| 4537 "ref">[29973] Iª q. 38 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4538 dicendum quod essentia dicitur esse donum patris primo modo, quia | |
| 4539 essentia est patris per modum identitatis.</p> | |
| 4540 <p title="I q. 38 a. 1 ad 3"><a name="29974"><span class= | |
| 4541 "ref">[29974] Iª q. 38 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4542 dicendum quod donum, secundum quod est nomen personale in divinis, | |
| 4543 non importat subiectionem, sed originem tantum, in comparatione ad | |
| 4544 dantem. In comparatione vero ad eum cui datur, importat liberum | |
| 4545 usum vel fruitionem, ut dictum est.</p> | |
| 4546 <p title="I q. 38 a. 1 ad 4"><a name="29975"><span class= | |
| 4547 "ref">[29975] Iª q. 38 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4548 dicendum quod donum non dicitur ex eo quod actu datur, sed | |
| 4549 inquantum habet aptitudinem ut possit dari. Unde ab aeterno divina | |
| 4550 persona dicitur donum, licet ex tempore detur. Nec tamen per hoc | |
| 4551 quod importatur respectus ad creaturam, oportet quod sit | |
| 4552 essentiale, sed quod aliquid essentiale in suo intellectu | |
| 4553 includatur, sicut essentia includitur in intellectu personae, ut | |
| 4554 supra dictum est.</p> | |
| 4555 <br /> | |
| 4556 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4557 <p title="I q. 38 a. 2 arg. 1"><a name="29976"><span class= | |
| 4558 "ref">[29976] Iª q. 38 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 4559 proceditur. Videtur quod donum non sit proprium nomen spiritus | |
| 4560 sancti. Donum enim dicitur ex eo quod datur. Sed, sicut dicitur | |
| 4561 Isa. IX, <i>filius datus est nobis</i>. Ergo esse donum convenit | |
| 4562 filio, sicut spiritui sancto.</p> | |
| 4563 <p title="I q. 38 a. 2 arg. 2"><a name="29977"><span class= | |
| 4564 "ref">[29977] Iª q. 38 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 4565 nomen proprium alicuius personae significat aliquam eius | |
| 4566 proprietatem. Sed hoc nomen donum non significat proprietatem | |
| 4567 aliquam spiritus sancti. Ergo donum non est proprium nomen spiritus | |
| 4568 sancti.</p> | |
| 4569 <p title="I q. 38 a. 2 arg. 3"><a name="29978"><span class= | |
| 4570 "ref">[29978] Iª q. 38 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4571 spiritus sanctus potest dici spiritus alicuius hominis, ut supra | |
| 4572 dictum est. Sed non potest dici donum alicuius hominis, sed solum | |
| 4573 donum Dei. Ergo donum non est proprium nomen spiritus sancti.</p> | |
| 4574 <p title="I q. 38 a. 2 s. c."><a name="29979"><span class= | |
| 4575 "ref">[29979] Iª q. 38 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4576 quod Augustinus dicit, in IV de Trin., <i>sicut natum esse est | |
| 4577 filio a patre esse, ita spiritui sancto donum Dei esse est a patre | |
| 4578 et filio procedere</i>. Sed spiritus sanctus sortitur proprium | |
| 4579 nomen inquantum procedit a patre et filio. Ergo et donum est | |
| 4580 proprium nomen spiritus sancti.</p> | |
| 4581 <p title="I q. 38 a. 2 co."><a name="29980"><span class= | |
| 4582 "ref">[29980] Iª q. 38 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4583 quod donum, secundum quod personaliter sumitur in divinis, est | |
| 4584 proprium nomen spiritus sancti. Ad cuius evidentiam, sciendum est | |
| 4585 quod donum proprie est datio irreddibilis, secundum philosophum, | |
| 4586 idest quod non datur intentione retributionis, et sic importat | |
| 4587 gratuitam donationem. Ratio autem gratuitae donationis est amor, | |
| 4588 ideo enim damus gratis alicui aliquid, quia volumus ei bonum. | |
| 4589 Primum ergo quod damus ei, est amor quo volumus ei bonum. Unde | |
| 4590 manifestum est quod amor habet rationem primi doni, per quod omnia | |
| 4591 dona gratuita donantur. Unde, cum spiritus sanctus procedat ut | |
| 4592 amor, sicut iam dictum est, procedit in ratione doni primi. Unde | |
| 4593 dicit Augustinus, XV de Trin., quod <i>per donum quod est spiritus | |
| 4594 sanctus, multa propria dona dividuntur membris Christi</i>.</p> | |
| 4595 <p title="I q. 38 a. 2 ad 1"><a name="29981"><span class= | |
| 4596 "ref">[29981] Iª q. 38 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4597 dicendum quod, sicut filius, quia procedit per modum verbi, quod de | |
| 4598 ratione sua habet quod sit similitudo sui principii dicitur proprie | |
| 4599 imago, licet etiam spiritus sanctus sit similis patri; ita etiam | |
| 4600 spiritus sanctus, quia a patre procedit ut amor, dicitur proprie | |
| 4601 donum, licet etiam filius detur. Hoc enim ipsum quod filius datur, | |
| 4602 est ex patris amore, secundum illud Ioan. III, <i>sic Deus dilexit | |
| 4603 mundum, ut filium suum unigenitum daret</i>.</p> | |
| 4604 <p title="I q. 38 a. 2 ad 2"><a name="29982"><span class= | |
| 4605 "ref">[29982] Iª q. 38 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4606 dicendum quod in nomine doni importatur quod sit dantis per | |
| 4607 originem. Et sic importatur proprietas originis spiritus sancti, | |
| 4608 quae est processio.</p> | |
| 4609 <p title="I q. 38 a. 2 ad 3"><a name="29983"><span class= | |
| 4610 "ref">[29983] Iª q. 38 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4611 dicendum quod donum, antequam detur, est tantum dantis, sed | |
| 4612 postquam datur, est eius cui datur. Quia igitur donum non importat | |
| 4613 dationem in actu, non potest dici quod sit donum hominis; sed donum | |
| 4614 Dei dantis. Cum autem iam datum est, tunc hominis est vel spiritus | |
| 4615 vel datum.</p> | |
| 4616 <br /> | |
| 4617 <div class="D">Quaestio 39</div> | |
| 4618 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 4619 <p title="I q. 39 pr."><a name="29984"><span class="ref">[29984] | |
| 4620 Iª q. 39 pr.</span></a> Post ea quae de personis divinis | |
| 4621 absolute tractata sunt, considerandum restat de personis in | |
| 4622 comparatione ad essentiam, et ad proprietates, et ad actus | |
| 4623 notionales; et de comparatione ipsarum ad invicem. Quantum igitur | |
| 4624 ad primum horum, octo quaeruntur. Primo, utrum essentia in divinis | |
| 4625 sit idem quod persona. Secundo, utrum dicendum sit quod tres | |
| 4626 personae sunt unius essentiae. Tertio, utrum nomina essentialia | |
| 4627 praedicanda sint de personis in plurali vel in singulari. Quarto, | |
| 4628 utrum adiectiva notionalia, aut verba vel participia, praedicari | |
| 4629 possint de nominibus essentialibus concretive acceptis. Quinto, | |
| 4630 utrum praedicari possint de nominibus essentialibus in abstracto | |
| 4631 acceptis. Sexto, utrum nomina personarum praedicari possint de | |
| 4632 nominibus essentialibus concretis. Septimo, utrum essentialia | |
| 4633 attributa sint approprianda personis. Octavo, quod attributum | |
| 4634 cuique personae debeat appropriari.</p> | |
| 4635 <br /> | |
| 4636 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 4637 <p title="I q. 39 a. 1 arg. 1"><a name="29985"><span class= | |
| 4638 "ref">[29985] Iª q. 39 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 4639 proceditur. Videtur quod in divinis essentia non sit idem quod | |
| 4640 persona. In quibuscumque enim essentia est idem quod persona seu | |
| 4641 suppositum, oportet quod sit tantum unum suppositum unius naturae, | |
| 4642 ut patet in omnibus substantiis separatis, eorum enim quae sunt | |
| 4643 idem re, unum multiplicari non potest, quin multiplicetur et | |
| 4644 reliquum. Sed in divinis est una essentia et tres personae, ut ex | |
| 4645 supra dictis patet. Ergo essentia non est idem quod persona.</p> | |
| 4646 <p title="I q. 39 a. 1 arg. 2"><a name="29986"><span class= | |
| 4647 "ref">[29986] Iª q. 39 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4648 affirmatio et negatio simul et semel non verificantur de eodem. Sed | |
| 4649 affirmatio et negatio verificantur de essentia et persona, nam | |
| 4650 persona est distincta, essentia vero non est distincta. Ergo | |
| 4651 persona et essentia non sunt idem.</p> | |
| 4652 <p title="I q. 39 a. 1 arg. 3"><a name="29987"><span class= | |
| 4653 "ref">[29987] Iª q. 39 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, nihil | |
| 4654 subiicitur sibi ipsi. Sed persona subiicitur essentiae, unde | |
| 4655 suppositum vel hypostasis nominatur. Ergo persona non est idem quod | |
| 4656 essentia.</p> | |
| 4657 <p title="I q. 39 a. 1 s. c."><a name="29988"><span class= | |
| 4658 "ref">[29988] Iª q. 39 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4659 quod Augustinus dicit, VII de Trin., <i>cum dicimus personam | |
| 4660 patris, non aliud dicimus quam substantiam patris</i>.</p> | |
| 4661 <p title="I q. 39 a. 1 co."><a name="29989"><span class= | |
| 4662 "ref">[29989] Iª q. 39 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4663 quod considerantibus divinam simplicitatem, quaestio ista in | |
| 4664 manifesto habet veritatem. Ostensum est enim supra quod divina | |
| 4665 simplicitas hoc requirit, quod in Deo sit idem essentia et | |
| 4666 suppositum; quod in substantiis intellectualibus nihil est aliud | |
| 4667 quam persona. Sed difficultatem videtur ingerere quod, | |
| 4668 multiplicatis personis divinis, essentia retinet unitatem. Et quia, | |
| 4669 ut Boetius dicit, relatio multiplicat personarum Trinitatem, | |
| 4670 posuerunt aliqui hoc modo in divinis differre essentiam et | |
| 4671 personam, quo et relationes dicebant esse assistentes, | |
| 4672 considerantes in relationibus solum quod ad alterum sunt, et non | |
| 4673 quod res sunt. Sed, sicut supra ostensum est, sicut relationes in | |
| 4674 rebus creatis accidentaliter insunt, ita in Deo sunt ipsa essentia | |
| 4675 divina. Ex quo sequitur quod in Deo non sit aliud essentia quam | |
| 4676 persona secundum rem; et tamen quod personae realiter ab invicem | |
| 4677 distinguantur. Persona enim, ut dictum est supra, significat | |
| 4678 relationem, prout est subsistens in natura divina. Relatio autem, | |
| 4679 ad essentiam comparata, non differt re, sed ratione tantum, | |
| 4680 comparata autem ad oppositam relationem, habet, virtute | |
| 4681 oppositionis, realem distinctionem. Et sic remanet una essentia, et | |
| 4682 tres personae.</p> | |
| 4683 <p title="I q. 39 a. 1 ad 1"><a name="29990"><span class= | |
| 4684 "ref">[29990] Iª q. 39 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4685 dicendum quod in creaturis non potest esse distinctio suppositorum | |
| 4686 per relationes, sed oportet quod sit per essentialia principia, | |
| 4687 quia relationes non sunt subsistentes in creaturis. In divinis | |
| 4688 autem relationes sunt subsistentes, et ideo, secundum quod habent | |
| 4689 oppositionem ad invicem, possunt distinguere supposita. Neque tamen | |
| 4690 distinguitur essentia, quia relationes ipsae non distinguuntur ab | |
| 4691 invicem secundum quod sunt realiter idem cum essentia.</p> | |
| 4692 <p title="I q. 39 a. 1 ad 2"><a name="29991"><span class= | |
| 4693 "ref">[29991] Iª q. 39 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4694 dicendum quod, inquantum essentia et persona in divinis differunt | |
| 4695 secundum intelligentiae rationem, sequitur quod aliquid possit | |
| 4696 affirmari de uno, quod negatur de altero, et per consequens quod, | |
| 4697 supposito uno, non supponatur alterum.</p> | |
| 4698 <p title="I q. 39 a. 1 ad 3"><a name="29992"><span class= | |
| 4699 "ref">[29992] Iª q. 39 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4700 dicendum quod rebus divinis nomina imponimus secundum modum rerum | |
| 4701 creatarum, ut supra dictum est. Et quia naturae rerum creatarum | |
| 4702 individuantur per materiam, quae subiicitur naturae speciei, inde | |
| 4703 est quod individua dicuntur subiecta, vel supposita, vel | |
| 4704 hypostases. Et propter hoc etiam divinae personae supposita vel | |
| 4705 hypostases nominantur, non quod ibi sit aliqua suppositio vel | |
| 4706 subiectio secundum rem.</p> | |
| 4707 <br /> | |
| 4708 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 4709 <p title="I q. 39 a. 2 arg. 1"><a name="29993"><span class= | |
| 4710 "ref">[29993] Iª q. 39 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 4711 proceditur. Videtur quod non sit dicendum tres personas esse unius | |
| 4712 essentiae. Dicit enim Hilarius, in libro de Synod., quod pater et | |
| 4713 filius et spiritus sanctus <i>sunt quidem per substantiam tria, per | |
| 4714 consonantiam vero unum</i>. Sed substantia Dei est eius essentia. | |
| 4715 Ergo tres personae non sunt unius essentiae.</p> | |
| 4716 <p title="I q. 39 a. 2 arg. 2"><a name="29994"><span class= | |
| 4717 "ref">[29994] Iª q. 39 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, non | |
| 4718 est affirmandum aliquid de divinis, quod auctoritate Scripturae | |
| 4719 sacrae non est expressum, ut patet per Dionysium, I cap. de Div. | |
| 4720 Nom. Sed nunquam in Scriptura sacra exprimitur quod pater et filius | |
| 4721 et spiritus sanctus sunt unius essentiae. Ergo hoc non est | |
| 4722 asserendum.</p> | |
| 4723 <p title="I q. 39 a. 2 arg. 3"><a name="29995"><span class= | |
| 4724 "ref">[29995] Iª q. 39 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 4725 natura divina est idem quod essentia. Sufficeret ergo dicere quod | |
| 4726 tres personae sunt unius naturae.</p> | |
| 4727 <p title="I q. 39 a. 2 arg. 4"><a name="29996"><span class= | |
| 4728 "ref">[29996] Iª q. 39 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, non | |
| 4729 consuevit dici quod persona sit essentiae, sed magis quod essentia | |
| 4730 sit personae. Ergo neque convenienter videtur dici quod tres | |
| 4731 personae sunt unius essentiae.</p> | |
| 4732 <p title="I q. 39 a. 2 arg. 5"><a name="29997"><span class= | |
| 4733 "ref">[29997] Iª q. 39 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 4734 Augustinus dicit quod non dicimus tres personas esse ex una | |
| 4735 essentia, ne intelligatur in divinis aliud esse essentia et | |
| 4736 persona. Sed sicut praepositiones sunt transitivae, ita et obliqui. | |
| 4737 Ergo, pari ratione, non est dicendum quod tres personae sunt unius | |
| 4738 essentiae.</p> | |
| 4739 <p title="I q. 39 a. 2 arg. 6"><a name="29998"><span class= | |
| 4740 "ref">[29998] Iª q. 39 a. 2 arg. 6</span></a> Praeterea, id | |
| 4741 quod potest esse erroris occasio, non est in divinis dicendum. Sed | |
| 4742 cum dicuntur tres personae unius essentiae vel substantiae datur | |
| 4743 erroris occasio. Quia, ut Hilarius dicit, in libro de Synod., | |
| 4744 <i>una substantia patris et filii praedicata, aut unum qui duas | |
| 4745 nuncupationes habeat, subsistentem significat; aut divisam unam | |
| 4746 substantiam duas imperfectas fecisse substantias; aut tertiam | |
| 4747 priorem substantiam, quae a duobus et usurpata sit et assumpta</i>. | |
| 4748 Non est ergo dicendum tres personas esse unius substantiae.</p> | |
| 4749 <p title="I q. 39 a. 2 s. c."><a name="29999"><span class= | |
| 4750 "ref">[29999] Iª q. 39 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4751 quod Augustinus dicit, in libro II contra Maximinum, quod hoc nomen | |
| 4752 homousion, quod in Concilio Nicaeno adversus Arianos firmatum est, | |
| 4753 idem significat quod tres personas esse unius essentiae.</p> | |
| 4754 <p title="I q. 39 a. 2 co."><a name="30000"><span class= | |
| 4755 "ref">[30000] Iª q. 39 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4756 quod, sicut supra dictum est, intellectus noster res divinas | |
| 4757 nominat, non secundum modum earum, quia sic eas cognoscere non | |
| 4758 potest; sed secundum modum in rebus creatis inventum. Et quia in | |
| 4759 rebus sensibilibus, a quibus intellectus noster scientiam capit, | |
| 4760 natura alicuius speciei per materiam individuatur; et sic natura se | |
| 4761 habet ut forma, individuum autem ut suppositum formae, propter hoc | |
| 4762 etiam in divinis, quantum ad modum significandi, essentia | |
| 4763 significatur ut forma trium personarum. Dicimus autem in rebus | |
| 4764 creatis formam quamcumque esse eius cuius est forma; sicut | |
| 4765 sanitatem vel pulchritudinem hominis alicuius. Rem autem habentem | |
| 4766 formam non dicimus esse formae, nisi cum adiectione alicuius | |
| 4767 adiectivi, quod designat illam formam, ut cum dicimus, ista mulier | |
| 4768 est egregiae formae, iste homo est perfectae virtutis. Et | |
| 4769 similiter, quia in divinis, multiplicatis personis, non | |
| 4770 multiplicatur essentia, dicimus unam essentiam esse trium | |
| 4771 personarum; et tres personas unius essentiae, ut intelligantur isti | |
| 4772 genitivi construi in designatione formae.</p> | |
| 4773 <p title="I q. 39 a. 2 ad 1"><a name="30001"><span class= | |
| 4774 "ref">[30001] Iª q. 39 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4775 dicendum quod substantia sumitur pro hypostasi; et non pro | |
| 4776 essentia.</p> | |
| 4777 <p title="I q. 39 a. 2 ad 2"><a name="30002"><span class= | |
| 4778 "ref">[30002] Iª q. 39 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4779 dicendum quod, licet tres personas esse unius essentiae non | |
| 4780 inveniatur in sacra Scriptura per haec verba, invenitur tamen | |
| 4781 quantum ad hunc sensum, sicut ibi, <i>ego et pater unum sumus; et, | |
| 4782 ego in patre, et pater in me est</i>. Et per multa alia haberi | |
| 4783 potest idem.</p> | |
| 4784 <p title="I q. 39 a. 2 ad 3"><a name="30003"><span class= | |
| 4785 "ref">[30003] Iª q. 39 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4786 dicendum quod, quia natura designat principium actus, essentia vero | |
| 4787 ab essendo dicitur, possunt dici aliqua unius naturae, quae | |
| 4788 conveniunt in aliquo actu, sicut omnia calefacientia, sed unius | |
| 4789 essentiae dici non possunt, nisi quorum est unum esse. Et ideo | |
| 4790 magis exprimitur unitas divina per hoc quod dicitur quod tres | |
| 4791 personae sunt unius essentiae, quam si diceretur quod sunt unius | |
| 4792 naturae.</p> | |
| 4793 <p title="I q. 39 a. 2 ad 4"><a name="30004"><span class= | |
| 4794 "ref">[30004] Iª q. 39 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4795 dicendum quod forma, absolute accepta, consuevit significari ut | |
| 4796 eius cuius est forma, ut virtus Petri. E converso autem, res habens | |
| 4797 formam aliquam non consuevit significari ut eius, nisi cum volumus | |
| 4798 determinare sive designare formam. Et tunc requiruntur duo | |
| 4799 genitivi, quorum unus significet formam, et alius determinationem | |
| 4800 formae, ut si dicatur, Petrus est magnae virtutis, vel etiam | |
| 4801 requiritur unus genitivus habens vim duorum genitivorum, ut cum | |
| 4802 dicitur, vir sanguinum est iste, idest effusor multi sanguinis. | |
| 4803 Quia igitur essentia divina significatur ut forma respectu | |
| 4804 personae, convenienter essentia personae dicitur. Non autem e | |
| 4805 converso, nisi aliquid addatur ad designationem essentiae; ut si | |
| 4806 dicatur quod pater est persona divinae essentiae, vel quod tres | |
| 4807 personae sunt unius essentiae.</p> | |
| 4808 <p title="I q. 39 a. 2 ad 5"><a name="30005"><span class= | |
| 4809 "ref">[30005] Iª q. 39 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 4810 dicendum quod haec praepositio ex vel de non designat habitudinem | |
| 4811 causae formalis, sed magis habitudinem causae efficientis vel | |
| 4812 materialis. Quae quidem causae in omnibus distinguuntur ab his | |
| 4813 quorum sunt causae, nihil enim est sua materia, neque aliquid est | |
| 4814 suum principium activum. Aliquid tamen est sua forma, ut patet in | |
| 4815 omnibus rebus immaterialibus. Et ideo per hoc quod dicimus tres | |
| 4816 personas unius essentiae, significando essentiam in habitudine | |
| 4817 formae, non ostenditur aliud esse essentia quam persona, quod | |
| 4818 ostenderetur, si diceremus tres personas ex eadem essentia.</p> | |
| 4819 <p title="I q. 39 a. 2 ad 6"><a name="30006"><span class= | |
| 4820 "ref">[30006] Iª q. 39 a. 2 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 4821 quod, sicut Hilarius dicit, in libro de Synod., <i>male sanctis | |
| 4822 rebus praeiudicatur, si, quia non sanctae a quibusdam habentur, | |
| 4823 esse non debeant. Sic, si male intelligitur homousion, quid ad me | |
| 4824 bene intelligentem? Sit ergo una substantia ex naturae genitae | |
| 4825 proprietate, non sit autem ex portione, aut ex unione, aut ex | |
| 4826 communione</i>.</p> | |
| 4827 <br /> | |
| 4828 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 4829 <p title="I q. 39 a. 3 arg. 1"><a name="30007"><span class= | |
| 4830 "ref">[30007] Iª q. 39 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 4831 proceditur. Videtur quod nomina essentialia, ut hoc nomen Deus, non | |
| 4832 praedicentur singulariter de tribus personis, sed pluraliter. Sicut | |
| 4833 enim homo significatur ut habens humanitatem, ita Deus significatur | |
| 4834 ut habens deitatem. Sed tres personae sunt tres habentes deitatem. | |
| 4835 Ergo tres personae sunt tres dii.</p> | |
| 4836 <p title="I q. 39 a. 3 arg. 2"><a name="30008"><span class= | |
| 4837 "ref">[30008] Iª q. 39 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, Gen. | |
| 4838 I, ubi dicitur, <i>in principio creavit Deus caelum et terram</i>, | |
| 4839 Hebraica veritas habet Elohim, quod potest interpretari dii, sive | |
| 4840 iudices. Et hoc dicitur propter pluralitatem personarum. Ergo tres | |
| 4841 personae sunt plures dii, et non unus Deus.</p> | |
| 4842 <p title="I q. 39 a. 3 arg. 3"><a name="30009"><span class= | |
| 4843 "ref">[30009] Iª q. 39 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, hoc | |
| 4844 nomen res, cum absolute dicatur, videtur ad substantiam pertinere. | |
| 4845 Sed hoc nomen pluraliter praedicatur de tribus personis, dicit enim | |
| 4846 Augustinus, in libro de Doctr. Christ., <i>res quibus fruendum est, | |
| 4847 sunt pater et filius et spiritus sanctus</i>. Ergo et alia nomina | |
| 4848 essentialia pluraliter praedicari possunt de tribus personis.</p> | |
| 4849 <p title="I q. 39 a. 3 arg. 4"><a name="30010"><span class= | |
| 4850 "ref">[30010] Iª q. 39 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, sicut | |
| 4851 hoc nomen Deus significat habentem deitatem, ita hoc nomen persona | |
| 4852 significat subsistentem in natura aliqua intellectuali. Sed dicimus | |
| 4853 tres personas. Ergo, eadem ratione, dicere possumus tres deos.</p> | |
| 4854 <p title="I q. 39 a. 3 s. c."><a name="30011"><span class= | |
| 4855 "ref">[30011] Iª q. 39 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4856 quod dicitur Deut. VI, <i>audi, Israel, dominus Deus tuus, Deus | |
| 4857 unus est</i>.</p> | |
| 4858 <p title="I q. 39 a. 3 co."><a name="30012"><span class= | |
| 4859 "ref">[30012] Iª q. 39 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4860 quod nominum essentialium quaedam significant essentiam | |
| 4861 substantive, quaedam vero adiective. Ea quidem quae substantive | |
| 4862 essentiam significant, praedicantur de tribus personis singulariter | |
| 4863 tantum, et non pluraliter, quae vero adiective essentiam | |
| 4864 significant, praedicantur de tribus personis in plurali. Cuius | |
| 4865 ratio est, quia nomina substantiva significant aliquid per modum | |
| 4866 substantiae, nomina vero adiectiva significant aliquid per modum | |
| 4867 accidentis, quod inhaeret subiecto. Substantia autem, sicut per se | |
| 4868 habet esse, ita per se habet unitatem vel multitudinem, unde et | |
| 4869 singularitas vel pluralitas nominis substantivi attenditur secundum | |
| 4870 formam significatam per nomen. Accidentia autem, sicut esse habent | |
| 4871 in subiecto, ita ex subiecto suscipiunt unitatem et multitudinem, | |
| 4872 et ideo in adiectivis attenditur singularitas et pluralitas | |
| 4873 secundum supposita. In creaturis autem non invenitur una forma in | |
| 4874 pluribus suppositis nisi unitate ordinis, ut forma multitudinis | |
| 4875 ordinatae. Unde nomina significantia talem formam, si sint | |
| 4876 substantiva, praedicantur de pluribus in singulari, non autem si | |
| 4877 sint adiectiva. Dicimus enim quod multi homines sunt collegium vel | |
| 4878 exercitus aut populus, dicimus tamen quod plures homines sunt | |
| 4879 collegiati. In divinis autem essentia divina significatur per modum | |
| 4880 formae, ut dictum est quae quidem simplex est et maxime una, ut | |
| 4881 supra ostensum est. Unde nomina significantia divinam essentiam | |
| 4882 substantive, singulariter, et non pluraliter, de tribus personis | |
| 4883 praedicantur. Haec igitur est ratio quare Socratem et Platonem et | |
| 4884 Ciceronem dicimus tres homines; patrem autem et filium et spiritum | |
| 4885 sanctum non dicimus tres deos, sed unum Deum, quia in tribus | |
| 4886 suppositis humanae naturae sunt tres humanitates; in tribus autem | |
| 4887 personis est una divina essentia. Ea vero quae significant | |
| 4888 essentiam adiective, praedicantur pluraliter de tribus, propter | |
| 4889 pluralitatem suppositorum. Dicimus enim tres existentes vel tres | |
| 4890 sapientes, aut tres aeternos et increatos et immensos, si adiective | |
| 4891 sumantur. Si vero substantive sumantur, dicimus unum increatum, | |
| 4892 immensum et aeternum, ut Athanasius dicit.</p> | |
| 4893 <p title="I q. 39 a. 3 ad 1"><a name="30013"><span class= | |
| 4894 "ref">[30013] Iª q. 39 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4895 dicendum quod, licet Deus significet habentem deitatem, est tamen | |
| 4896 alius modus significandi, nam Deus dicitur substantive, sed habens | |
| 4897 deitatem dicitur adiective. Unde, licet sint tres habentes | |
| 4898 deitatem, non tamen sequitur quod sint tres dii.</p> | |
| 4899 <p title="I q. 39 a. 3 ad 2"><a name="30014"><span class= | |
| 4900 "ref">[30014] Iª q. 39 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4901 dicendum quod diversae linguae habent diversum modum loquendi. | |
| 4902 Unde, sicut propter pluralitatem suppositorum Graeci dicunt tres | |
| 4903 hypostases, ita et in Hebraeo dicitur pluraliter Elohim. Nos autem | |
| 4904 non dicimus pluraliter neque deos neque substantias, ne pluralitas | |
| 4905 ad substantiam referatur.</p> | |
| 4906 <p title="I q. 39 a. 3 ad 3"><a name="30015"><span class= | |
| 4907 "ref">[30015] Iª q. 39 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4908 dicendum quod hoc nomen res est de transcendentibus. Unde, secundum | |
| 4909 quod pertinet ad relationem, pluraliter praedicatur in divinis, | |
| 4910 secundum vero quod pertinet ad substantiam, singulariter | |
| 4911 praedicatur. Unde Augustinus dicit ibidem quod <i>eadem Trinitas | |
| 4912 quaedam summa res est</i>.</p> | |
| 4913 <p title="I q. 39 a. 3 ad 4"><a name="30016"><span class= | |
| 4914 "ref">[30016] Iª q. 39 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 4915 dicendum quod forma significata per hoc nomen persona, non est | |
| 4916 essentia vel natura, sed personalitas. Unde, cum sint tres | |
| 4917 personalitates, idest tres personales proprietates, in patre et | |
| 4918 filio et spiritu sancto, non singulariter, sed pluraliter | |
| 4919 praedicatur de tribus.</p> | |
| 4920 <br /> | |
| 4921 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 4922 <p title="I q. 39 a. 4 arg. 1"><a name="30017"><span class= | |
| 4923 "ref">[30017] Iª q. 39 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 4924 proceditur. Videtur quod nomina essentialia concretiva non possunt | |
| 4925 supponere pro persona, ita quod haec sit vera, Deus genuit Deum. | |
| 4926 Quia, ut sophistae dicunt, terminus singularis idem significat et | |
| 4927 supponit. Sed hoc nomen Deus videtur esse terminus singularis, cum | |
| 4928 pluraliter praedicari non possit, ut dictum est. Ergo, cum | |
| 4929 significet essentiam, videtur quod supponat pro essentia, et non | |
| 4930 pro persona.</p> | |
| 4931 <p title="I q. 39 a. 4 arg. 2"><a name="30018"><span class= | |
| 4932 "ref">[30018] Iª q. 39 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 4933 terminus in subiecto positus non restringitur per terminum positum | |
| 4934 in praedicato, ratione significationis; sed solum ratione temporis | |
| 4935 consignificati. Sed cum dico, Deus creat, hoc nomen Deus supponit | |
| 4936 pro essentia. Ergo cum dicitur, Deus genuit, non potest iste | |
| 4937 terminus Deus, ratione praedicati notionalis, supponere pro | |
| 4938 persona.</p> | |
| 4939 <p title="I q. 39 a. 4 arg. 3"><a name="30019"><span class= | |
| 4940 "ref">[30019] Iª q. 39 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 4941 haec est vera, Deus genuit, quia pater generat; pari ratione haec | |
| 4942 erit vera, Deus non generat, quia filius non generat. Ergo est Deus | |
| 4943 generans, et Deus non generans. Et ita videtur sequi quod sint duo | |
| 4944 dii.</p> | |
| 4945 <p title="I q. 39 a. 4 arg. 4"><a name="30020"><span class= | |
| 4946 "ref">[30020] Iª q. 39 a. 4 arg. 4</span></a> Praeterea, si | |
| 4947 Deus genuit Deum, aut se Deum, aut alium Deum. Sed non se Deum, | |
| 4948 quia, ut Augustinus dicit, in I de Trin., <i>nulla res generat | |
| 4949 seipsam</i>. Neque alium Deum, quia non est nisi unus Deus. Ergo | |
| 4950 haec est falsa, Deus genuit Deum.</p> | |
| 4951 <p title="I q. 39 a. 4 arg. 5"><a name="30021"><span class= | |
| 4952 "ref">[30021] Iª q. 39 a. 4 arg. 5</span></a> Praeterea, si | |
| 4953 Deus genuit Deum, aut Deum qui est Deus pater, aut Deum qui non est | |
| 4954 Deus pater. Si Deum qui est Deus pater, ergo Deus pater est | |
| 4955 genitus. Si Deum qui non est Deus pater, ergo Deus est qui non est | |
| 4956 Deus pater, quod est falsum. Non ergo potest dici quod Deus genuit | |
| 4957 Deum.</p> | |
| 4958 <p title="I q. 39 a. 4 s. c."><a name="30022"><span class= | |
| 4959 "ref">[30022] Iª q. 39 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 4960 quod in symbolo dicitur Deum de Deo.</p> | |
| 4961 <p title="I q. 39 a. 4 co."><a name="30023"><span class= | |
| 4962 "ref">[30023] Iª q. 39 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 4963 quod quidam dixerunt quod hoc nomen Deus, et similia, proprie | |
| 4964 secundum suam naturam supponunt pro essentia, sed ex adiuncto | |
| 4965 notionali trahuntur ad supponendum pro persona. Et haec opinio | |
| 4966 processisse videtur ex consideratione divinae simplicitatis, quae | |
| 4967 requirit quod in Deo idem sit habens et quod habetur, et sic habens | |
| 4968 deitatem, quod significat hoc nomen Deus, est idem quod deitas. Sed | |
| 4969 in proprietatibus locutionum, non tantum attendenda est res | |
| 4970 significata; sed etiam modus significandi. Et ideo, quia hoc nomen | |
| 4971 Deus significat divinam essentiam ut in habente ipsam, sicut hoc | |
| 4972 nomen homo humanitatem significat in supposito; alii melius | |
| 4973 dixerunt quod hoc nomen Deus ex modo significandi habet ut proprie | |
| 4974 possit supponere pro persona, sicut et hoc nomen homo. Quandoque | |
| 4975 ergo hoc nomen Deus supponit pro essentia, ut cum dicitur, Deus | |
| 4976 creat, quia hoc praedicatum competit subiecto ratione formae | |
| 4977 significatae, quae est deitas. Quandoque vero supponit personam, | |
| 4978 vel unam tantum, ut cum dicitur, Deus generat; vel duas, ut cum | |
| 4979 dicitur Deus spirat; vel tres, ut cum dicitur, <i>regi saeculorum | |
| 4980 immortali, invisibili, soli Deo</i> etc., I Tim. I.</p> | |
| 4981 <p title="I q. 39 a. 4 ad 1"><a name="30024"><span class= | |
| 4982 "ref">[30024] Iª q. 39 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 4983 dicendum quod hoc nomen Deus, licet conveniat cum terminis | |
| 4984 singularibus in hoc, quod forma significata non multiplicatur; | |
| 4985 convenit tamen cum terminis communibus in hoc, quod forma | |
| 4986 significata invenitur in pluribus suppositis. Unde non oportet quod | |
| 4987 semper supponat pro essentia quam significat.</p> | |
| 4988 <p title="I q. 39 a. 4 ad 2"><a name="30025"><span class= | |
| 4989 "ref">[30025] Iª q. 39 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 4990 dicendum quod obiectio illa procedit contra illos qui dicebant quod | |
| 4991 hoc nomen Deus non habet naturalem suppositionem pro persona.</p> | |
| 4992 <p title="I q. 39 a. 4 ad 3"><a name="30026"><span class= | |
| 4993 "ref">[30026] Iª q. 39 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 4994 dicendum quod aliter se habet hoc nomen Deus ad supponendum pro | |
| 4995 persona, et hoc nomen homo. Quia enim forma significata per hoc | |
| 4996 nomen homo, idest humanitas, realiter dividitur in diversis | |
| 4997 suppositis, per se supponit pro persona; etiamsi nihil addatur quod | |
| 4998 determinet ipsum ad personam, quae est suppositum distinctum. | |
| 4999 Unitas autem sive communitas humanae naturae non est secundum rem, | |
| 5000 sed solum secundum considerationem, unde iste terminus homo non | |
| 5001 supponit pro natura communi, nisi propter exigentiam alicuius | |
| 5002 additi, ut cum dicitur, homo est species. Sed forma significata per | |
| 5003 hoc nomen Deus, scilicet essentia divina, est una et communis | |
| 5004 secundum rem. Unde per se supponit pro natura communi, sed ex | |
| 5005 adiuncto determinatur eius suppositio ad personam. Unde cum | |
| 5006 dicitur, Deus generat, ratione actus notionalis supponit hoc nomen | |
| 5007 Deus pro persona patris. Sed cum dicitur, Deus non generat, nihil | |
| 5008 additur quod determinet hoc nomen ad personam filii, unde datur | |
| 5009 intelligi quod generatio repugnet divinae naturae. Sed si addatur | |
| 5010 aliquid pertinens ad personam filii, vera erit locutio; ut si | |
| 5011 dicatur, Deus genitus non generat. Unde etiam non sequitur, est | |
| 5012 Deus generans et est Deus non generans, nisi ponatur aliquid | |
| 5013 pertinens ad personas; ut puta si dicamus, pater est Deus generans, | |
| 5014 et filius est Deus non generans. Et ita non sequitur quod sint | |
| 5015 plures dii, quia pater et filius sunt unus Deus, ut dictum est.</p> | |
| 5016 <p title="I q. 39 a. 4 ad 4"><a name="30027"><span class= | |
| 5017 "ref">[30027] Iª q. 39 a. 4 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5018 dicendum quod haec est falsa, pater genuit se Deum, quia ly se, cum | |
| 5019 sit reciprocum, refert idem suppositum. Neque est contrarium quod | |
| 5020 Augustinus dicit, ad maximum, quod Deus pater genuit alterum se. | |
| 5021 Quia ly se vel est casus ablativi; ut sit sensus, genuit alterum a | |
| 5022 se. Vel facit relationem simplicem, et sic refert identitatem | |
| 5023 naturae, sed est impropria vel emphatica locutio, ut sit sensus, | |
| 5024 genuit alterum simillimum sibi. Similiter et haec est falsa, genuit | |
| 5025 alium Deum. Quia licet filius sit alius a patre, ut supra dictum | |
| 5026 est, non tamen est dicendum quod sit alius Deus, quia | |
| 5027 intelligeretur quod hoc adiectivum alius poneret rem suam circa | |
| 5028 substantivum quod est Deus; et sic significaretur distinctio | |
| 5029 deitatis. Quidam tamen concedunt istam, genuit alium Deum, ita quod | |
| 5030 ly alius sit substantivum, et ly Deus appositive construatur cum | |
| 5031 eo. Sed hic est improprius modus loquendi, et evitandus, ne detur | |
| 5032 occasio erroris.</p> | |
| 5033 <p title="I q. 39 a. 4 ad 5"><a name="30028"><span class= | |
| 5034 "ref">[30028] Iª q. 39 a. 4 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 5035 dicendum quod haec est falsa, Deus genuit Deum qui est Deus pater, | |
| 5036 quia, cum ly pater appositive construatur cum ly Deus, restringit | |
| 5037 ipsum ad standum pro persona patris; ut sit sensus, genuit Deum qui | |
| 5038 est ipse pater, et sic pater esset genitus, quod est falsum. Unde | |
| 5039 negativa est vera, genuit Deum qui non est Deus pater. Si tamen | |
| 5040 intelligeretur constructio non esse appositiva, sed aliquid esse | |
| 5041 interponendum; tunc e converso affirmativa esset vera, et negativa | |
| 5042 falsa; ut sit sensus, genuit Deum qui est Deus qui est pater. Sed | |
| 5043 haec est extorta expositio. Unde melius est quod simpliciter | |
| 5044 affirmativa negetur, et negativa concedatur. Praepositivus tamen | |
| 5045 dixit quod tam negativa quam affirmativa est falsa. Quia hoc | |
| 5046 relativum qui in affirmativa potest referre suppositum, sed in | |
| 5047 negativa refert et significatum et suppositum. Unde sensus | |
| 5048 affirmativae est, quod esse Deum patrem conveniat personae filii. | |
| 5049 Negativae vero sensus est, quod esse Deum patrem non tantum | |
| 5050 removeatur a persona filii, sed etiam a divinitate eius sed hoc | |
| 5051 irrationabile videtur, cum, secundum philosophum, de eodem de quo | |
| 5052 est affirmatio, possit etiam esse negatio.</p> | |
| 5053 <br /> | |
| 5054 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 5055 <p title="I q. 39 a. 5 arg. 1"><a name="30029"><span class= | |
| 5056 "ref">[30029] Iª q. 39 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 5057 proceditur. Videtur quod nomina essentialia in abstracto | |
| 5058 significata possint supponere pro persona, ita quod haec sit vera, | |
| 5059 essentia generat essentiam. Dicit enim Augustinus, VII de Trin., | |
| 5060 <i>pater et filius sunt una sapientia, quia una essentia; et | |
| 5061 singillatim sapientia de sapientia, sicut essentia de | |
| 5062 essentia</i>.</p> | |
| 5063 <p title="I q. 39 a. 5 arg. 2"><a name="30030"><span class= | |
| 5064 "ref">[30030] Iª q. 39 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5065 generatis nobis vel corruptis, generantur vel corrumpuntur ea quae | |
| 5066 in nobis sunt. Sed filius generatur. Ergo, cum essentia divina sit | |
| 5067 in filio, videtur quod essentia divina generetur.</p> | |
| 5068 <p title="I q. 39 a. 5 arg. 3"><a name="30031"><span class= | |
| 5069 "ref">[30031] Iª q. 39 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, idem | |
| 5070 est Deus et essentia divina, ut ex supra dictis patet. Sed haec est | |
| 5071 vera, Deus generat Deum, sicut dictum est. Ergo haec est vera, | |
| 5072 essentia generat essentiam.</p> | |
| 5073 <p title="I q. 39 a. 5 arg. 4"><a name="30032"><span class= | |
| 5074 "ref">[30032] Iª q. 39 a. 5 arg. 4</span></a> Praeterea, de | |
| 5075 quocumque praedicatur aliquid, potest supponere pro illo. Sed | |
| 5076 essentia divina est pater. Ergo essentia potest supponere pro | |
| 5077 persona patris. Et sic essentia generat.</p> | |
| 5078 <p title="I q. 39 a. 5 arg. 5"><a name="30033"><span class= | |
| 5079 "ref">[30033] Iª q. 39 a. 5 arg. 5</span></a> Praeterea, | |
| 5080 essentia est res generans, quia est pater, qui est generans. Si | |
| 5081 igitur essentia non sit generans, erit essentia res generans et non | |
| 5082 generans, quod est impossibile.</p> | |
| 5083 <p title="I q. 39 a. 5 arg. 6"><a name="30034"><span class= | |
| 5084 "ref">[30034] Iª q. 39 a. 5 arg. 6</span></a> Praeterea, | |
| 5085 Augustinus dicit, in IV de Trin., <i>pater est principium totius | |
| 5086 deitatis</i>. Sed non est principium nisi generando vel spirando. | |
| 5087 Ergo pater generat vel spirat deitatem.</p> | |
| 5088 <p title="I q. 39 a. 5 s. c."><a name="30035"><span class= | |
| 5089 "ref">[30035] Iª q. 39 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5090 quod Augustinus dicit, in I de Trin., quod <i>nulla res generat | |
| 5091 seipsam</i>. Sed si essentia generat essentiam, non generat nisi | |
| 5092 seipsam, cum nihil sit in Deo, quod distinguatur a divina essentia. | |
| 5093 Ergo essentia non generat essentiam.</p> | |
| 5094 <p title="I q. 39 a. 5 co."><a name="30036"><span class= | |
| 5095 "ref">[30036] Iª q. 39 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5096 quod circa hoc erravit abbas Ioachim, asserens quod, sicut dicitur, | |
| 5097 Deus genuit Deum, ita potest dici quod essentia genuit essentiam; | |
| 5098 considerans quod, propter divinam simplicitatem, non est aliud Deus | |
| 5099 quam divina essentia. Sed in hoc deceptus fuit, quia ad veritatem | |
| 5100 locutionum, non solum oportet considerare res significatas, sed | |
| 5101 etiam modum significandi ut dictum est. Licet autem, secundum re, | |
| 5102 sit idem Deus quod deitas, non tamen est idem modus significandi | |
| 5103 utrobique. Nam hoc nomen Deus, quia significat divinam essentiam ut | |
| 5104 in habente, ex modo suae significationis naturaliter habet quod | |
| 5105 possit supponere pro persona, et sic ea quae sunt propria | |
| 5106 personarum, possunt praedicari de hoc nomine Deus, ut dicatur quod | |
| 5107 Deus est genitus vel generans, sicut dictum est. Sed hoc nomen | |
| 5108 essentia non habet ex modo suae significationis quod supponat pro | |
| 5109 persona, quia significat essentiam ut formam abstractam. Et ideo ea | |
| 5110 quae sunt propria personarum, quibus ab invicem distinguuntur, non | |
| 5111 possunt essentiae attribui, significaretur enim quod esset | |
| 5112 distinctio in essentia divina, sicut est distinctio in | |
| 5113 suppositis.</p> | |
| 5114 <p title="I q. 39 a. 5 ad 1"><a name="30037"><span class= | |
| 5115 "ref">[30037] Iª q. 39 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5116 dicendum quod, ad exprimendam unitatem essentiae et personae, | |
| 5117 sancti doctores aliquando expressius locuti sunt quam proprietas | |
| 5118 locutionis patiatur. Unde huiusmodi locutiones non sunt | |
| 5119 extendendae, sed exponendae, ut scilicet nomina abstracta | |
| 5120 exponantur per concreta, vel etiam per nomina personalia, ut, cum | |
| 5121 dicitur, essentia de essentia, vel sapientia de sapientia, sit | |
| 5122 sensus, filius, qui est essentia et sapientia, est de patre, qui | |
| 5123 est essentia et sapientia. In his tamen nominibus abstractis est | |
| 5124 quidam ordo attendendus, quia ea quae pertinent ad actum, magis | |
| 5125 propinque se habent ad personas, quia actus sunt suppositorum. Unde | |
| 5126 minus impropria est ista, natura de natura, vel sapientia de | |
| 5127 sapientia, quam essentia de essentia.</p> | |
| 5128 <p title="I q. 39 a. 5 ad 2"><a name="30038"><span class= | |
| 5129 "ref">[30038] Iª q. 39 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5130 dicendum quod in creaturis generatum non accipit naturam eandem | |
| 5131 numero quam generans habet, sed aliam numero, quae incipit in eo | |
| 5132 esse per generationem de novo, et desinit esse per corruptionem, et | |
| 5133 ideo generatur et corrumpitur per accidens. Sed Deus genitus eandem | |
| 5134 naturam numero accipit quam generans habet. Et ideo natura divina | |
| 5135 in filio non generatur, neque per se neque per accidens.</p> | |
| 5136 <p title="I q. 39 a. 5 ad 3"><a name="30039"><span class= | |
| 5137 "ref">[30039] Iª q. 39 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5138 dicendum quod, licet Deus et divina essentia sint idem secundum | |
| 5139 rem, tamen, ratione alterius modi significandi, oportet loqui | |
| 5140 diversimode de utroque.</p> | |
| 5141 <p title="I q. 39 a. 5 ad 4"><a name="30040"><span class= | |
| 5142 "ref">[30040] Iª q. 39 a. 5 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5143 dicendum quod essentia divina praedicatur de patre per modum | |
| 5144 identitatis, propter divinam simplicitatem, nec tamen sequitur quod | |
| 5145 possit supponere pro patre, propter diversum modum significandi. | |
| 5146 Ratio autem procederet in illis, quorum unum praedicatur de altero | |
| 5147 sicut universale de particulari.</p> | |
| 5148 <p title="I q. 39 a. 5 ad 5"><a name="30041"><span class= | |
| 5149 "ref">[30041] Iª q. 39 a. 5 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 5150 dicendum quod haec est differentia inter nomina substantiva et | |
| 5151 adiectiva, quia nomina substantiva ferunt suum suppositum, | |
| 5152 adiectiva vero non, sed rem significatam ponunt circa substantivum. | |
| 5153 Unde sophistae dicunt quod nomina substantiva supponunt; adiectiva | |
| 5154 vero non supponunt, sed copulant. Nomina igitur personalia | |
| 5155 substantiva possunt de essentia praedicari, propter identitatem | |
| 5156 rei, neque sequitur quod proprietas personalis distinctam | |
| 5157 determinet essentiam; sed ponitur circa suppositum importatum per | |
| 5158 nomen substantivum. Sed notionalia et personalia adiectiva non | |
| 5159 possunt praedicari de essentia, nisi aliquo substantivo adiuncto. | |
| 5160 Unde non possumus dicere quod essentia est generans. Possumus tamen | |
| 5161 dicere quod essentia est res generans, vel Deus generans, si res et | |
| 5162 Deus supponant pro persona, non autem si supponant pro essentia. | |
| 5163 Unde non est contradictio, si dicatur quod essentia est res | |
| 5164 generans, et res non generans, quia primo res tenetur pro persona, | |
| 5165 secundo pro essentia.</p> | |
| 5166 <p title="I q. 39 a. 5 ad 6"><a name="30042"><span class= | |
| 5167 "ref">[30042] Iª q. 39 a. 5 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 5168 quod deitas, inquantum est una in pluribus suppositis, habet | |
| 5169 quandam convenientiam cum forma nominis collectivi. Unde cum | |
| 5170 dicitur, pater est principium totius deitatis, potest sumi pro | |
| 5171 universitate personarum; inquantum scilicet, in omnibus personis | |
| 5172 divinis, ipse est principium. Nec oportet quod sit principium sui | |
| 5173 ipsius, sicut aliquis de populo dicitur rector totius populi, non | |
| 5174 tamen sui ipsius. Vel potest dici quod est principium totius | |
| 5175 deitatis, non quia eam generet et spiret, sed quia eam, generando | |
| 5176 et spirando, communicat.</p> | |
| 5177 <br /> | |
| 5178 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 5179 <p title="I q. 39 a. 6 arg. 1"><a name="30043"><span class= | |
| 5180 "ref">[30043] Iª q. 39 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 5181 proceditur. Videtur quod personae non possint praedicari de | |
| 5182 nominibus essentialibus concretis, ut dicatur, Deus est tres | |
| 5183 personae, vel est Trinitas. Haec enim est falsa, homo est omnis | |
| 5184 homo, quia pro nullo suppositorum verificari potest, neque enim | |
| 5185 Socrates est omnis homo, neque Plato, neque aliquis alius. Sed | |
| 5186 similiter ista, Deus est Trinitas, pro nullo suppositorum naturae | |
| 5187 divinae verificari potest, neque enim pater est Trinitas, neque | |
| 5188 filius, neque spiritus sanctus. Ergo haec est falsa, Deus est | |
| 5189 Trinitas.</p> | |
| 5190 <p title="I q. 39 a. 6 arg. 2"><a name="30044"><span class= | |
| 5191 "ref">[30044] Iª q. 39 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5192 inferiora non praedicantur de suis superioribus nisi accidentali | |
| 5193 praedicatione, ut cum dico, animal est homo, accidit enim animali | |
| 5194 esse hominem. Sed hoc nomen Deus se habet ad tres personas sicut | |
| 5195 commune ad inferiora, ut Damascenus dicit. Ergo videtur quod nomina | |
| 5196 personarum non possint praedicari de hoc nomine Deus, nisi | |
| 5197 accidentaliter.</p> | |
| 5198 <p title="I q. 39 a. 6 s. c."><a name="30045"><span class= | |
| 5199 "ref">[30045] Iª q. 39 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5200 quod Augustinus dicit, in sermone de fide, <i>credimus unum Deum | |
| 5201 unam esse divini nominis Trinitatem</i>.</p> | |
| 5202 <p title="I q. 39 a. 6 co."><a name="30046"><span class= | |
| 5203 "ref">[30046] Iª q. 39 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5204 quod, sicut iam dictum est, licet nomina personalia vel notionalia | |
| 5205 adiectiva non possint praedicari de essentia; tamen substantiva | |
| 5206 possunt, propter realem identitatem essentiae et personae. Essentia | |
| 5207 autem divina non solum idem est realiter cum una persona, sed cum | |
| 5208 tribus. Unde et una persona, et duae, et tres possunt de essentia | |
| 5209 praedicari; ut si dicamus, essentia est pater et filius et spiritus | |
| 5210 sanctus. Et quia hoc nomen Deus per se habet quod supponat pro | |
| 5211 essentia, ut dictum est, ideo, sicut haec est vera, essentia est | |
| 5212 tres personae, ita haec est vera, Deus est tres personae.</p> | |
| 5213 <p title="I q. 39 a. 6 ad 1"><a name="30047"><span class= | |
| 5214 "ref">[30047] Iª q. 39 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5215 dicendum quod, sicut supra dictum est, hoc nomen homo per se habet | |
| 5216 supponere pro persona; sed ex adiuncto habet quod stet pro natura | |
| 5217 communi. Et ideo haec est falsa, homo est omnis homo, quia pro | |
| 5218 nullo supposito verificari potest. Sed hoc nomen Deus per se habet | |
| 5219 quod stet pro essentia. Unde, licet pro nullo suppositorum divinae | |
| 5220 naturae haec sit vera, Deus est Trinitas, est tamen vera pro | |
| 5221 essentia. Quod non attendens, Porretanus eam negavit.</p> | |
| 5222 <p title="I q. 39 a. 6 ad 2"><a name="30048"><span class= | |
| 5223 "ref">[30048] Iª q. 39 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5224 dicendum quod, cum dicitur, Deus vel divina essentia est pater, est | |
| 5225 praedicatio per identitatem, non autem sicut inferioris de | |
| 5226 superiori, quia in divinis non est universale et singulare. Unde, | |
| 5227 sicut est per se ista, pater est Deus, ita et ista, Deus est pater; | |
| 5228 et nullo modo per accidens.</p> | |
| 5229 <br /> | |
| 5230 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 5231 <p title="I q. 39 a. 7 arg. 1"><a name="30049"><span class= | |
| 5232 "ref">[30049] Iª q. 39 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic | |
| 5233 proceditur. Videtur quod nomina essentialia non sint approprianda | |
| 5234 personis. Quod enim potest vergere in errorem fidei, vitandum est | |
| 5235 in divinis, quia, ut Hieronymus dicit, <i>ex verbis inordinate | |
| 5236 prolatis incurritur haeresis</i>. Sed ea quae sunt communia tribus | |
| 5237 personis appropriare alicui, potest vergere in errorem fidei, quia | |
| 5238 potest intelligi quod vel illi tantum personae conveniant cui | |
| 5239 appropriantur; vel quod magis conveniant ei quam aliis. Ergo | |
| 5240 essentialia attributa non sunt approprianda personis.</p> | |
| 5241 <p title="I q. 39 a. 7 arg. 2"><a name="30050"><span class= | |
| 5242 "ref">[30050] Iª q. 39 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5243 essentialia attributa, in abstracto significata, significant per | |
| 5244 modum formae. Sed una persona non se habet ad aliam ut forma, cum | |
| 5245 forma ab eo cuius est forma, supposito non distinguatur. Ergo | |
| 5246 essentialia attributa, maxime in abstracto significata, non debent | |
| 5247 appropriari personis.</p> | |
| 5248 <p title="I q. 39 a. 7 arg. 3"><a name="30051"><span class= | |
| 5249 "ref">[30051] Iª q. 39 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5250 proprium prius est appropriato, proprium enim est de ratione | |
| 5251 appropriati. Sed essentialia attributa, secundum modum | |
| 5252 intelligendi, sunt priora personis, sicut commune est prius | |
| 5253 proprio. Ergo essentialia attributa non debent esse | |
| 5254 appropriata.</p> | |
| 5255 <p title="I q. 39 a. 7 s. c."><a name="30052"><span class= | |
| 5256 "ref">[30052] Iª q. 39 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5257 quod apostolus dicit, I Cor. I, <i>Christum, Dei virtutem et Dei | |
| 5258 sapientiam</i>.</p> | |
| 5259 <p title="I q. 39 a. 7 co."><a name="30053"><span class= | |
| 5260 "ref">[30053] Iª q. 39 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5261 quod, ad manifestationem fidei, conveniens fuit essentialia | |
| 5262 attributa personis appropriari. Licet enim Trinitas personarum | |
| 5263 demonstratione probari non possit, ut supra dictum est, convenit | |
| 5264 tamen ut per aliqua magis manifesta declaretur. Essentialia vero | |
| 5265 attributa sunt nobis magis manifesta secundum rationem, quam | |
| 5266 propria personarum, quia ex creaturis, ex quibus cognitionem | |
| 5267 accipimus, possumus per certitudinem devenire in cognitionem | |
| 5268 essentialium attributorum; non autem in cognitionem personalium | |
| 5269 proprietatum, ut supra dictum est. Sicut igitur similitudine | |
| 5270 vestigii vel imaginis in creaturis inventa utimur ad | |
| 5271 manifestationem divinarum personarum, ita et essentialibus | |
| 5272 attributis. Et haec manifestatio personarum per essentialia | |
| 5273 attributa, appropriatio nominatur. Possunt autem manifestari | |
| 5274 personae divinae per essentialia attributa dupliciter. Uno modo, | |
| 5275 per viam similitudinis, sicut ea quae pertinent ad intellectum, | |
| 5276 appropriantur filio, qui procedit per modum intellectus ut verbum. | |
| 5277 Alio modo, per modum dissimilitudinis, sicut potentia appropriatur | |
| 5278 patri, ut Augustinus dicit, quia apud nos patres solent esse | |
| 5279 propter senectutem infirmi; ne tale aliquid suspicemur in Deo.</p> | |
| 5280 <p title="I q. 39 a. 7 ad 1"><a name="30054"><span class= | |
| 5281 "ref">[30054] Iª q. 39 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5282 dicendum quod essentialia attributa non sic appropriantur personis | |
| 5283 ut eis esse propria asserantur, sed ad manifestandum personas per | |
| 5284 viam similitudinis vel dissimilitudinis, ut dictum est. Unde nullus | |
| 5285 error fidei sequitur, sed magis manifestatio veritatis.</p> | |
| 5286 <p title="I q. 39 a. 7 ad 2"><a name="30055"><span class= | |
| 5287 "ref">[30055] Iª q. 39 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5288 dicendum quod, si sic appropriarentur essentialia attributa | |
| 5289 personis, quod essent eis propria, sequeretur quod una persona se | |
| 5290 haberet ad aliam in habitudine formae. Quod excludit Augustinus, in | |
| 5291 VII de Trin., ostendens quod pater non est sapiens sapientia quam | |
| 5292 genuit, quasi solus filius sit sapientia; ut sic pater et filius | |
| 5293 simul tantum possint dici sapiens, non autem pater sine filio. Sed | |
| 5294 filius dicitur sapientia patris, quia est sapientia de patre | |
| 5295 sapientia, uterque enim per se est sapientia, et simul ambo una | |
| 5296 sapientia. Unde pater non est sapiens sapientia quam genuit, sed | |
| 5297 sapientia quae est sua essentia.</p> | |
| 5298 <p title="I q. 39 a. 7 ad 3"><a name="30056"><span class= | |
| 5299 "ref">[30056] Iª q. 39 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5300 dicendum quod, licet essentiale attributum, secundum rationem | |
| 5301 propriam, sit prius quam persona, secundum, modum intelligendi; | |
| 5302 tamen, inquantum habet rationem appropriati, nihil prohibet | |
| 5303 proprium personae esse prius quam appropriatum. Sicut color | |
| 5304 posterior est corpore, inquantum est corpus, prius tamen est | |
| 5305 naturaliter corpore albo, inquantum est album.</p> | |
| 5306 <br /> | |
| 5307 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 5308 <p title="I q. 39 a. 8 arg. 1"><a name="30057"><span class= | |
| 5309 "ref">[30057] Iª q. 39 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic | |
| 5310 proceditur. Videtur quod inconvenienter a sacris doctoribus sint | |
| 5311 essentialia personis attributa. Dicit enim Hilarius, in II de | |
| 5312 Trin., <i>aeternitas est in patre, species in imagine, usus in | |
| 5313 munere</i>. In quibus verbis ponit tria nomina propria personarum, | |
| 5314 scilicet nomen patris; et nomen imaginis, quod est proprium filio, | |
| 5315 ut supra dictum est; et nomen muneris, sive doni, quod est proprium | |
| 5316 spiritus sancti, ut supra habitum est. Ponit etiam tria | |
| 5317 appropriata, nam aeternitatem appropriat patri, speciem filio, usum | |
| 5318 spiritui sancto. Et videtur quod irrationabiliter. Nam aeternitas | |
| 5319 importat durationem essendi, species vero est essendi principium, | |
| 5320 usus vero ad operationem pertinere videtur. Sed essentia et | |
| 5321 operatio nulli personae appropriari inveniuntur. Ergo | |
| 5322 inconvenienter videntur ista appropriata personis.</p> | |
| 5323 <p title="I q. 39 a. 8 arg. 2"><a name="30058"><span class= | |
| 5324 "ref">[30058] Iª q. 39 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5325 Augustinus in I de Doctr. Christ., sic dicit, <i>in patre est | |
| 5326 unitas, in filio aequalitas, in spiritu sancto unitatis | |
| 5327 aequalitatisque concordia</i>. Et videtur quod inconvenienter. Quia | |
| 5328 una persona non denominatur formaliter per id quod appropriatur | |
| 5329 alteri, non enim est sapiens pater sapientia genita, ut dictum est. | |
| 5330 Sed, sicut ibidem subditur, <i>tria haec unum omnia sunt propter | |
| 5331 patrem, aequalia omnia propter filium, connexa omnia propter | |
| 5332 spiritum sanctum</i>. Non ergo convenienter appropriantur | |
| 5333 personis.</p> | |
| 5334 <p title="I q. 39 a. 8 arg. 3"><a name="30059"><span class= | |
| 5335 "ref">[30059] Iª q. 39 a. 8 arg. 3</span></a> Item, secundum | |
| 5336 Augustinum, patri attribuitur potentia, filio sapientia, spiritui | |
| 5337 sancto bonitas. Et videtur hoc esse inconveniens. Nam virtus ad | |
| 5338 potentiam pertinet. Virtus autem invenitur appropriari filio, | |
| 5339 secundum illud I ad Cor. I, <i>Christum, Dei virtutem</i>; et etiam | |
| 5340 spiritui sancto, secundum illud Luc. VI, <i>virtus de illo exibat, | |
| 5341 et sanabat omnes</i>. Non ergo potentia patri est approprianda.</p> | |
| 5342 <p title="I q. 39 a. 8 arg. 4"><a name="30060"><span class= | |
| 5343 "ref">[30060] Iª q. 39 a. 8 arg. 4</span></a> Item, | |
| 5344 Augustinus, in libro de Trin., dicit, <i>non confuse accipiendum | |
| 5345 est quod ait apostolus, ex ipso, et per ipsum, et in ipso - ex ipso | |
| 5346 dicens propter patrem; per ipsum propter filium; in ipso propter | |
| 5347 spiritum sanctum</i>. Sed videtur quod inconvenienter. Quia per hoc | |
| 5348 quod dicit in ipso, videtur importari habitudo causae finalis, quae | |
| 5349 est prima causarum. Ergo ista habitudo causae deberet appropriari | |
| 5350 patri, qui est principium non de principio.</p> | |
| 5351 <p title="I q. 39 a. 8 arg. 5"><a name="30061"><span class= | |
| 5352 "ref">[30061] Iª q. 39 a. 8 arg. 5</span></a> Item, invenitur | |
| 5353 veritas appropriari filio, secundum illud Ioan. XIV, <i>ego sum | |
| 5354 via, veritas et vita</i>. Et similiter liber vitae, secundum illud | |
| 5355 Psalmi XXXIX, <i>in capite libri scriptum est de me</i>, Glossa, | |
| 5356 idest apud patrem, qui est caput meum. Et similiter hoc quod dico, | |
| 5357 qui est, quia super illud Isa. LXV, <i>ecce ego, ad gentes</i>, | |
| 5358 dicit Glossa, <i>filius loquitur, qui dixit Moysi, ego sum qui | |
| 5359 sum</i>. Sed videtur quod propria sint filii, et non appropriata. | |
| 5360 <i>Nam veritas</i>, secundum Augustinum, in libro de vera | |
| 5361 religione, <i>est summa similitudo principii, absque omni | |
| 5362 dissimilitudine</i>, et sic videtur quod proprie conveniat filio, | |
| 5363 qui habet principium. Liber etiam vitae videtur proprium aliquid | |
| 5364 esse, quia significat ens ab alio, omnis enim liber ab aliquo | |
| 5365 scribitur. Hoc etiam ipsum qui est videtur esse proprium filio. | |
| 5366 Quia si, cum Moysi dicitur, ego sum qui sum, loquitur Trinitas, | |
| 5367 ergo Moyses poterat dicere, ille qui est pater et filius et | |
| 5368 spiritus sanctus, misit me ad vos. Ergo et ulterius dicere poterat, | |
| 5369 ille qui est pater et filius et spiritus sanctus, misit me ad vos, | |
| 5370 demonstrando certam personam. Hoc autem est falsum, quia nulla | |
| 5371 persona est pater et filius et spiritus sanctus. Non ergo potest | |
| 5372 esse commune Trinitati, sed est proprium filii.</p> | |
| 5373 <p title="I q. 39 a. 8 co."><a name="30062"><span class= | |
| 5374 "ref">[30062] Iª q. 39 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5375 quod intellectus noster, qui ex creaturis in Dei cognitionem | |
| 5376 manuducitur, oportet quod Deum consideret secundum modum quem ex | |
| 5377 creaturis assumit. In consideratione autem alicuius creaturae, | |
| 5378 quatuor per ordinem nobis occurrunt. Nam primo, consideratur res | |
| 5379 ipsa absolute, inquantum est ens quoddam. Secunda autem | |
| 5380 consideratio rei est, inquantum est una. Tertia consideratio rei | |
| 5381 est, secundum quod inest ei virtus ad operandum et ad causandum. | |
| 5382 Quarta autem consideratio rei est, secundum habitudinem quam habet | |
| 5383 ad causata. Unde haec etiam quadruplex consideratio circa Deum | |
| 5384 nobis occurrit. Secundum igitur primam considerationem, qua | |
| 5385 consideratur absolute Deus secundum esse suum, sic sumitur | |
| 5386 appropriatio Hilarii, secundum quam aeternitas appropriatur patri, | |
| 5387 species filio, usus spiritui sancto. Aeternitas enim, inquantum | |
| 5388 significat esse non principiatum, similitudinem habet cum proprio | |
| 5389 patris, qui est principium non de principio. Species autem, sive | |
| 5390 pulchritudo, habet similitudinem cum propriis filii. Nam ad | |
| 5391 pulchritudinem tria requiruntur. Primo quidem, integritas sive | |
| 5392 perfectio, quae enim diminuta sunt, hoc ipso turpia sunt. Et debita | |
| 5393 proportio sive consonantia. Et iterum claritas, unde quae habent | |
| 5394 colorem nitidum, pulchra esse dicuntur. Quantum igitur ad primum, | |
| 5395 similitudinem habet cum proprio filii, inquantum est filius habens | |
| 5396 in se vere et perfecte naturam patris. Unde, ad hoc innuendum, | |
| 5397 Augustinus in sua expositione dicit, ubi, scilicet in filio, summa | |
| 5398 et prima vita est, et cetera. Quantum vero ad secundum, convenit | |
| 5399 cum proprio filii, inquantum est imago expressa patris. Unde | |
| 5400 videmus quod aliqua imago dicitur esse pulchra, si perfecte | |
| 5401 repraesentat rem, quamvis turpem. Et hoc tetigit Augustinus cum | |
| 5402 dicit, ubi est tanta convenientia, et prima aequalitas, et cetera. | |
| 5403 Quantum vero ad tertium, convenit cum proprio filii, inquantum est | |
| 5404 verbum, quod quidem lux est, et splendor intellectus, ut Damascenus | |
| 5405 dicit. Et hoc tangit Augustinus cum dicit, <i>tanquam verbum | |
| 5406 perfectum cui non desit aliquid, et ars quaedam omnipotentis | |
| 5407 Dei,</i> et cetera. Usus autem habet similitudinem cum propriis | |
| 5408 spiritus sancti, largo modo accipiendo usum, secundum quod uti | |
| 5409 comprehendit sub se etiam frui; prout uti est assumere aliquid in | |
| 5410 facultatem voluntatis, et frui est cum gaudio uti, ut Augustinus, X | |
| 5411 de Trin., dicit. Usus ergo quo pater et filius se invicem fruuntur, | |
| 5412 convenit cum proprio spiritus sancti, inquantum est amor. Et hoc | |
| 5413 est quod Augustinus dicit, <i>illa dilectio, delectatio, felicitas | |
| 5414 vel beatitudo, usus ab illo appellatus est</i>. Usus vero quo nos | |
| 5415 fruimur Deo, similitudinem habet cum proprio spiritus sancti, | |
| 5416 inquantum est donum. Et hoc ostendit Augustinus cum dicit, <i>est | |
| 5417 in Trinitate spiritus sanctus, genitoris genitique suavitas, | |
| 5418 ingenti largitate atque ubertate nos perfundens</i>. Et sic patet | |
| 5419 quare aeternitas, species et usus personis attribuantur vel | |
| 5420 approprientur, non autem essentia vel operatio. Quia in ratione | |
| 5421 horum, propter sui communitatem, non invenitur aliquid | |
| 5422 similitudinem habens cum propriis personarum. Secunda vero | |
| 5423 consideratio Dei est, inquantum consideratur ut unus. Et sic | |
| 5424 Augustinus patri appropriat unitatem, filio aequalitatem, spiritui | |
| 5425 sancto concordiam sive connexionem. Quae quidem tria unitatem | |
| 5426 importare manifestum est, sed differenter. Nam unitas dicitur | |
| 5427 absolute, non praesupponens aliquid aliud. Et ideo appropriatur | |
| 5428 patri, qui non praesupponit aliquam personam, cum sit principium | |
| 5429 non de principio. Aequalitas autem importat unitatem in respectu ad | |
| 5430 alterum, nam aequale est quod habet unam quantitatem cum alio. Et | |
| 5431 ideo aequalitas appropriatur filio, qui est principium de | |
| 5432 principio. Connexio autem importat unitatem aliquorum duorum. Unde | |
| 5433 appropriatur spiritui sancto, inquantum est a duobus. Ex quo etiam | |
| 5434 intelligi potest quod dicit Augustinus, <i>tria esse unum propter | |
| 5435 patrem, aequalia propter filium, connexa propter spiritum | |
| 5436 sanctum</i>. Manifestum est enim quod illi attribuitur unumquodque, | |
| 5437 in quo primo invenitur, sicut omnia inferiora dicuntur vivere | |
| 5438 propter animam vegetabilem, in qua primo invenitur ratio vitae in | |
| 5439 istis inferioribus. Unitas autem statim invenitur in persona | |
| 5440 patris, etiam, per impossibile, remotis aliis personis. Et ideo | |
| 5441 aliae personae a patre habent unitatem. Sed remotis aliis personis, | |
| 5442 non invenitur aequalitas in patre, sed statim, posito filio, | |
| 5443 invenitur aequalitas. Et ideo dicuntur omnia aequalia propter | |
| 5444 filium, non quod filius sit principium aequalitatis patri; sed | |
| 5445 quia, nisi esset patri aequalis filius, pater aequalis non posset | |
| 5446 dici. Aequalitas enim eius primo consideratur ad filium, hoc enim | |
| 5447 ipsum quod spiritus sanctus patri aequalis est, a filio habet. | |
| 5448 Similiter, excluso spiritu sancto, qui est duorum nexus, non posset | |
| 5449 intelligi unitas connexionis inter patrem et filium. Et ideo | |
| 5450 dicuntur omnia esse connexa propter spiritum sanctum, quia, posito | |
| 5451 spiritu sancto, invenitur unde pater et filius possint dici | |
| 5452 connexi. Secundum vero tertiam considerationem, qua in Deo | |
| 5453 sufficiens virtus consideratur ad causandum, sumitur tertia | |
| 5454 appropriatio, scilicet potentiae, sapientiae et bonitatis. Quae | |
| 5455 quidem appropriatio fit et secundum rationem similitudinis, si | |
| 5456 consideretur quod in divinis personis est, et secundum rationem | |
| 5457 dissimilitudinis, si consideretur quod in creaturis est. Potentia | |
| 5458 enim habet rationem principii. Unde habet similitudinem cum patre | |
| 5459 caelesti, qui est principium totius divinitatis. Deficit autem | |
| 5460 interdum patri terreno, propter senectutem. Sapientia vero | |
| 5461 similitudinem habet cum filio caelesti, inquantum est verbum, quod | |
| 5462 nihil aliud est quam conceptus sapientiae. Deficit autem interdum | |
| 5463 filio terreno, propter temporis paucitatem. Bonitas autem, cum sit | |
| 5464 ratio et obiectum amoris, habet similitudinem cum spiritu divino, | |
| 5465 qui est amor. Sed repugnantiam habere videtur ad spiritum terrenum, | |
| 5466 secundum quod importat violentam quandam impulsionem; prout dicitur | |
| 5467 Isa. XXV, <i>spiritus robustorum quasi turbo impellens | |
| 5468 parietem</i>. Virtus autem appropriatur filio et spiritui sancto, | |
| 5469 non secundum quod virtus dicitur ipsa potentia rei, sed secundum | |
| 5470 quod interdum virtus dicitur id quod a potentia rei procedit, prout | |
| 5471 dicimus aliquod virtuosum factum esse virtutem alicuius agentis. | |
| 5472 Secundum vero quartam considerationem, prout consideratur Deus in | |
| 5473 habitudine ad suos effectus, sumitur illa appropriatio ex quo, per | |
| 5474 quem, et in quo. Haec enim praepositio ex importat quandoque quidem | |
| 5475 habitudinem causae materialis, quae locum non habet in divinis, | |
| 5476 aliquando vero habitudinem causae efficientis. Quae quidem competit | |
| 5477 Deo ratione suae potentiae activae, unde et appropriatur patri, | |
| 5478 sicut et potentia. Haec vero praepositio per designat quidem | |
| 5479 quandoque causam mediam; sicut dicimus quod faber operatur per | |
| 5480 martellum. Et sic ly per quandoque non est appropriatum, sed | |
| 5481 proprium filii, secundum illud Ioan. I, <i>omnia per ipsum facta | |
| 5482 sunt</i>; non quia filius sit instrumentum, sed quia ipse est | |
| 5483 principium de principio. Quandoque vero designat habitudinem formae | |
| 5484 per quam agens operatur; sicut dicimus quod artifex operatur per | |
| 5485 artem. Unde, sicut sapientia et ars appropriantur filio, ita et ly | |
| 5486 per quem. Haec vero praepositio in denotat proprie habitudinem | |
| 5487 continentis. Continet autem Deus res dupliciter. Uno modo, secundum | |
| 5488 suas similitudines; prout scilicet res dicuntur esse in Deo, | |
| 5489 inquantum sunt in eius scientia. Et sic hoc quod dico in ipso, | |
| 5490 esset appropriandum filio. Alio vero modo continentur res a Deo, | |
| 5491 inquantum Deus sua bonitate eas conservat et gubernat, ad finem | |
| 5492 convenientem adducendo. Et sic ly in quo appropriatur spiritui | |
| 5493 sancto, sicut et bonitas. Nec oportet quod habitudo causae finalis, | |
| 5494 quamvis sit prima causarum, approprietur patri, qui est principium | |
| 5495 non de principio, quia personae divinae, quarum pater est | |
| 5496 principium, non procedunt ut ad finem, cum quaelibet illarum sit | |
| 5497 ultimus finis; sed naturali processione, quae magis ad rationem | |
| 5498 naturalis potentiae pertinere videtur.</p> | |
| 5499 <p title="I q. 39 a. 8 ad 1"><a name="30063"><span class= | |
| 5500 "ref">[30063] Iª q. 39 a. 8 ad 1</span></a> Ad illud vero quod | |
| 5501 de aliis quaeritur, dicendum quod veritas, cum pertineat ad | |
| 5502 intellectum, ut supra dictum est, appropriatur filio, non tamen est | |
| 5503 proprium eius. Quia veritas, ut supra dictum est, considerari | |
| 5504 potest prout est in intellectu, vel prout est in re. Sicut igitur | |
| 5505 intellectus et res essentialiter sumpta sunt essentialia et non | |
| 5506 personalia, ita et veritas. Definitio autem Augustini inducta, | |
| 5507 datur de veritate secundum quod appropriatur filio. Liber autem | |
| 5508 vitae in recto quidem importat notitiam, sed in obliquo vitam, est | |
| 5509 enim, ut supra dictum est, notitia Dei de his qui habituri sunt | |
| 5510 vitam aeternam. Unde appropriatur filio, licet vita approprietur | |
| 5511 spiritui sancto, inquantum importat quendam interiorem motum, et | |
| 5512 sic convenit cum proprio spiritus sancti, inquantum est amor. Esse | |
| 5513 autem scriptum ab alio, non est de ratione libri inquantum est | |
| 5514 liber; sed inquantum est quoddam artificiatum. Unde non importat | |
| 5515 originem, neque est personale, sed appropriatum personae. Ipsum | |
| 5516 autem qui est appropriatur personae filii, non secundum propriam | |
| 5517 rationem, sed ratione adiuncti, inquantum scilicet in locutione Dei | |
| 5518 ad Moysen, praefigurabatur liberatio humani generis, quae facta est | |
| 5519 per filium. Sed tamen, secundum quod ly qui sumitur relative, | |
| 5520 posset referre interdum personam filii, et sic sumeretur | |
| 5521 personaliter, ut puta si dicatur, filius est genitus qui est; sicut | |
| 5522 et Deus genitus personale est. Sed infinite sumptum est essentiale. | |
| 5523 Et licet hoc pronomen iste, grammatice loquendo, ad aliquam certam | |
| 5524 personam videatur pertinere; tamen quaelibet res demonstrabilis, | |
| 5525 grammatice loquendo, persona dici potest, licet secundum rei | |
| 5526 naturam non sit persona; dicimus enim iste lapis, et iste asinus. | |
| 5527 Unde et, grammatice loquendo, essentia divina, secundum quod | |
| 5528 significatur et supponitur per hoc nomen Deus, potest demonstrari | |
| 5529 hoc pronomine iste; secundum illud Exod. XV, <i>iste Deus meus, et | |
| 5530 glorificabo eum</i>.</p> | |
| 5531 <br /> | |
| 5532 <div class="D">Quaestio 40</div> | |
| 5533 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5534 <p title="I q. 40 pr."><a name="30064"><span class="ref">[30064] | |
| 5535 Iª q. 40 pr.</span></a> Deinde quaeritur de personis in | |
| 5536 comparatione ad relationes sive proprietates. Et quaeruntur | |
| 5537 quatuor. Primo, utrum relatio sit idem quod persona. Secundo, utrum | |
| 5538 relationes distinguant et constituant personas. Tertio, utrum, | |
| 5539 abstractis per intellectum relationibus a personis, remaneant | |
| 5540 hypostases distinctae. Quarto, utrum relationes, secundum | |
| 5541 intellectum, praesupponant actus personarum, vel e converso.</p> | |
| 5542 <br /> | |
| 5543 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5544 <p title="I q. 40 a. 1 arg. 1"><a name="30065"><span class= | |
| 5545 "ref">[30065] Iª q. 40 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 5546 proceditur. Videtur quod in divinis non sit idem relatio quod | |
| 5547 persona. Quaecumque enim sunt idem, multiplicato uno eorum, | |
| 5548 multiplicatur et aliud. Sed contingit in una persona esse plures | |
| 5549 relationes, sicut in persona patris est paternitas et communis | |
| 5550 spiratio, et iterum unam relationem in duabus personis esse, sicut | |
| 5551 communis spiratio est in patre et filio. Ergo relatio non est idem | |
| 5552 quod persona.</p> | |
| 5553 <p title="I q. 40 a. 1 arg. 2"><a name="30066"><span class= | |
| 5554 "ref">[30066] Iª q. 40 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, nihil | |
| 5555 est in seipso, secundum philosophum, in IV Physic. Sed relatio est | |
| 5556 in persona. Nec potest dici quod ratione identitatis, quia sic | |
| 5557 esset etiam in essentia. Ergo relatio sive proprietas et persona | |
| 5558 non sunt idem in divinis.</p> | |
| 5559 <p title="I q. 40 a. 1 arg. 3"><a name="30067"><span class= | |
| 5560 "ref">[30067] Iª q. 40 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5561 quaecumque sunt idem, ita se habent, quod quidquid praedicatur de | |
| 5562 uno, praedicatur et de alio. Non autem quidquid praedicatur de | |
| 5563 persona, praedicatur de proprietate. Dicimus enim quod pater | |
| 5564 generat, sed non dicimus quod paternitas sit generans. Ergo | |
| 5565 proprietas non est idem quod persona in divinis.</p> | |
| 5566 <p title="I q. 40 a. 1 s. c."><a name="30068"><span class= | |
| 5567 "ref">[30068] Iª q. 40 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra, in | |
| 5568 divinis non differt quod est et quo est, ut habetur a Boetio in | |
| 5569 libro de Hebd. Sed pater paternitate est pater. Ergo pater idem est | |
| 5570 quod paternitas. Et eadem ratione aliae proprietates idem sunt cum | |
| 5571 personis.</p> | |
| 5572 <p title="I q. 40 a. 1 co."><a name="30069"><span class= | |
| 5573 "ref">[30069] Iª q. 40 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5574 quod circa hoc aliqui diversimode opinati sunt. Quidam enim | |
| 5575 dixerunt proprietates neque esse personas, neque in personis. Qui | |
| 5576 fuerunt moti ex modo significandi relationum, quae quidem non | |
| 5577 significant ut in aliquo, sed magis ut ad aliquid. Unde dixerunt | |
| 5578 relationes esse assistentes, sicut supra expositum est. Sed quia | |
| 5579 relatio, secundum quod est quaedam res in divinis, est ipsa | |
| 5580 essentia; essentia autem idem est quod persona, ut ex dictis patet; | |
| 5581 oportet quod relatio sit idem quod persona. Hanc igitur identitatem | |
| 5582 alii considerantes, dixerunt proprietates quidem esse personas, non | |
| 5583 autem in personis, quia non ponebant proprietates in divinis nisi | |
| 5584 secundum modum loquendi, ut supra dictum est. Necesse est autem | |
| 5585 ponere proprietates in divinis, ut supra ostendimus. Quae quidem | |
| 5586 significantur in abstracto, ut quaedam formae personarum. Unde, cum | |
| 5587 de ratione formae sit, quod sit in eo cuius est forma, oportet | |
| 5588 dicere proprietates esse in personis, et eas tamen esse personas; | |
| 5589 sicut essentiam esse in Deo dicimus, quae tamen est Deus.</p> | |
| 5590 <p title="I q. 40 a. 1 ad 1"><a name="30070"><span class= | |
| 5591 "ref">[30070] Iª q. 40 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5592 dicendum quod persona et proprietas sunt idem re, differunt tamen | |
| 5593 secundum rationem. Unde non oportet quod, multiplicato uno, | |
| 5594 multiplicetur reliquum. Considerandum tamen est quod, propter | |
| 5595 divinam simplicitatem, consideratur duplex realis identitas in | |
| 5596 divinis eorum quae differunt in rebus creatis. Quia enim divina | |
| 5597 simplicitas excludit compositionem formae et materiae, sequitur | |
| 5598 quod in divinis idem est abstractum et concretum, ut deitas et | |
| 5599 Deus. Quia vero divina simplicitas excludit compositionem subiecti | |
| 5600 et accidentis, sequitur quod quidquid attribuitur Deo, est eius | |
| 5601 essentia, et propter hoc sapientia et virtus idem sunt in Deo, quia | |
| 5602 ambo sunt in divina essentia. Et secundum hanc duplicem rationem | |
| 5603 identitatis, proprietas in divinis est idem cum persona. Nam | |
| 5604 proprietates personales sunt idem cum personis, ea ratione qua | |
| 5605 abstractum est idem cum concreto. Sunt enim ipsae personae | |
| 5606 subsistentes; ut paternitas est ipse pater, et filiatio filius, et | |
| 5607 processio spiritus sanctus. Proprietates autem non personales sunt | |
| 5608 idem cum personis secundum aliam rationem identitatis, qua omne | |
| 5609 illud quod attribuitur Deo, est eius essentia. Sic igitur communis | |
| 5610 spiratio est idem cum persona patris et cum persona filii, non quod | |
| 5611 sit una persona per se subsistens; sed, sicut una essentia est in | |
| 5612 duabus personis, ita et una proprietas, ut supra dictum est.</p> | |
| 5613 <p title="I q. 40 a. 1 ad 2"><a name="30071"><span class= | |
| 5614 "ref">[30071] Iª q. 40 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5615 dicendum quod proprietates dicuntur esse in essentia, per modum | |
| 5616 identitatis tantum. In personis autem dicuntur esse per modum | |
| 5617 identitatis, non quidem secundum rem tantum, sed quantum ad modum | |
| 5618 significandi, sicut forma in supposito. Et ideo proprietates | |
| 5619 determinant et distinguunt personas, non autem essentiam.</p> | |
| 5620 <p title="I q. 40 a. 1 ad 3"><a name="30072"><span class= | |
| 5621 "ref">[30072] Iª q. 40 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5622 dicendum quod participia et verba notionalia significant actus | |
| 5623 notionales. Actus autem suppositorum sunt. Proprietates autem non | |
| 5624 significantur ut supposita, sed ut formae suppositorum. Et ideo | |
| 5625 modus significandi repugnat, ut participia et verba notionalia de | |
| 5626 proprietatibus praedicentur.</p> | |
| 5627 <br /> | |
| 5628 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 5629 <p title="I q. 40 a. 2 arg. 1"><a name="30073"><span class= | |
| 5630 "ref">[30073] Iª q. 40 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 5631 proceditur. Videtur quod personae non distinguantur per relationes. | |
| 5632 Simplicia enim seipsis distinguuntur. Sed personae divinae sunt | |
| 5633 maxime simplices. Ergo distinguuntur seipsis, et non | |
| 5634 relationibus.</p> | |
| 5635 <p title="I q. 40 a. 2 arg. 2"><a name="30074"><span class= | |
| 5636 "ref">[30074] Iª q. 40 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, nulla | |
| 5637 forma distinguitur nisi secundum suum genus, non enim album a nigro | |
| 5638 distinguitur nisi secundum qualitatem. Sed hypostasis significat | |
| 5639 individuum in genere substantiae. Non ergo relationibus hypostases | |
| 5640 distingui possint.</p> | |
| 5641 <p title="I q. 40 a. 2 arg. 3"><a name="30075"><span class= | |
| 5642 "ref">[30075] Iª q. 40 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5643 absolutum est prius quam relativum. Sed prima distinctio est | |
| 5644 distinctio divinarum personarum. Ergo divinae personae non | |
| 5645 distinguuntur relationibus.</p> | |
| 5646 <p title="I q. 40 a. 2 arg. 4"><a name="30076"><span class= | |
| 5647 "ref">[30076] Iª q. 40 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, id | |
| 5648 quod praesupponit distinctionem, non potest esse primum | |
| 5649 distinctionis principium. Sed relatio praesupponit distinctionem, | |
| 5650 cum in eius definitione ponatur, esse enim relativi est ad aliud se | |
| 5651 habere. Ergo primum principium distinctivum in divinis non potest | |
| 5652 esse relatio.</p> | |
| 5653 <p title="I q. 40 a. 2 s. c."><a name="30077"><span class= | |
| 5654 "ref">[30077] Iª q. 40 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5655 quod Boetius dicit, in libro de Trin., quod sola relatio | |
| 5656 multiplicat Trinitatem divinarum personarum.</p> | |
| 5657 <p title="I q. 40 a. 2 co."><a name="30078"><span class= | |
| 5658 "ref">[30078] Iª q. 40 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5659 quod in quibuscumque pluribus invenitur aliquid commune, oportet | |
| 5660 quaerere aliquid distinctivum. Unde, cum tres personae conveniant | |
| 5661 secundum essentiae unitatem, necesse est quaerere aliquid quo | |
| 5662 distinguantur, ad hoc quod plures sint. Inveniuntur autem in | |
| 5663 divinis personis duo secundum quae differunt, scilicet origo, et | |
| 5664 relatio. Quae quidem quamvis re non differant, differunt tamen | |
| 5665 secundum modum significandi, nam origo significatur per modum | |
| 5666 actus, ut generatio; relatio vero per modum formae, ut paternitas. | |
| 5667 Quidam igitur, attendentes quod relatio consequitur actum, dixerunt | |
| 5668 quod hypostases in divinis distinguuntur per originem; ut dicamus | |
| 5669 quod pater distinguitur a filio, inquantum ille generat et hic est | |
| 5670 genitus. Relationes autem sive proprietates manifestant | |
| 5671 consequenter hypostasum sive personarum distinctiones, sicut et in | |
| 5672 creaturis proprietates manifestant distinctiones individuorum, quae | |
| 5673 fiunt per materialia principia. Sed hoc non potest stare, propter | |
| 5674 duo. Primo quidem, quia ad hoc quod aliqua duo distincta | |
| 5675 intelligantur, necesse est eorum distinctionem intelligi per | |
| 5676 aliquid intrinsecum utrique; sicut in rebus creatis vel per | |
| 5677 materiam, vel per formam. Origo autem alicuius rei non significatur | |
| 5678 ut aliquid intrinsecum, sed ut via quaedam a re vel ad rem, sicut | |
| 5679 generatio significatur ut via quaedam ad rem genitam, et ut | |
| 5680 progrediens a generante. Unde non potest esse quod res genita et | |
| 5681 generans distinguantur sola generatione, sed oportet intelligere | |
| 5682 tam in generante quam in genito ea quibus ab invicem distinguuntur. | |
| 5683 In persona autem divina non est aliud intelligere nisi essentiam et | |
| 5684 relationem sive proprietatem. Unde, cum in essentia conveniant, | |
| 5685 relinquitur quod per relationes personae ab invicem distinguantur. | |
| 5686 Secundo, quia distinctio in divinis personis non est sic | |
| 5687 intelligenda, quasi aliquid commune dividatur, quia essentia | |
| 5688 communis remanet indivisa, sed oportet quod ipsa distinguentia | |
| 5689 constituant res distinctas. Sic autem relationes vel proprietates | |
| 5690 distinguunt vel constituunt hypostases vel personas, inquantum sunt | |
| 5691 ipsae personae subsistentes, sicut paternitas est pater, et | |
| 5692 filiatio est filius, eo quod in divinis non differt abstractum et | |
| 5693 concretum. Sed contra rationem originis est, quod constituat | |
| 5694 hypostasim vel personam. Quia origo active significata, | |
| 5695 significatur ut progrediens a persona subsistente, unde | |
| 5696 praesupponit eam. Origo autem passive significata, ut nativitas, | |
| 5697 significatur ut via ad personam subsistentem; et nondum ut eam | |
| 5698 constituens. Unde melius dicitur quod personae seu hypostases | |
| 5699 distinguantur relationibus, quam per originem. Licet enim | |
| 5700 distinguantur utroque modo, tamen prius et principalius per | |
| 5701 relationes, secundum modum intelligendi. Unde hoc nomen pater non | |
| 5702 solum significat proprietatem, sed etiam hypostasim, sed hoc nomen | |
| 5703 genitor, vel generans, significat tantum proprietatem. Quia hoc | |
| 5704 nomen pater significat relationem, quae est distinctiva et | |
| 5705 constitutiva hypostasis, hoc autem nomen generans, vel genitus, | |
| 5706 significat originem, quae non est distinctiva et constitutiva | |
| 5707 hypostasis.</p> | |
| 5708 <p title="I q. 40 a. 2 ad 1"><a name="30079"><span class= | |
| 5709 "ref">[30079] Iª q. 40 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5710 dicendum quod personae sunt ipsae relationes subsistentes. Unde non | |
| 5711 repugnat simplicitati divinarum personarum, quod relationibus | |
| 5712 distinguantur.</p> | |
| 5713 <p title="I q. 40 a. 2 ad 2"><a name="30080"><span class= | |
| 5714 "ref">[30080] Iª q. 40 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5715 dicendum quod personae divinae non distinguuntur in esse in quo | |
| 5716 subsistunt, neque in aliquo absoluto, sed solum secundum id quod ad | |
| 5717 aliquid dicuntur. Unde ad earum distinctionem sufficit relatio.</p> | |
| 5718 <p title="I q. 40 a. 2 ad 3"><a name="30081"><span class= | |
| 5719 "ref">[30081] Iª q. 40 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5720 dicendum quod quanto distinctio prior est, tanto propinquior est | |
| 5721 unitati. Et ideo debet esse minima. Et ideo distinctio personarum | |
| 5722 non debet esse nisi per id quod minimum distinguit, scilicet per | |
| 5723 relationem.</p> | |
| 5724 <p title="I q. 40 a. 2 ad 4"><a name="30082"><span class= | |
| 5725 "ref">[30082] Iª q. 40 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 5726 dicendum quod relatio praesupponit distinctionem suppositorum, | |
| 5727 quando est accidens, sed si relatio sit subsistens, non | |
| 5728 praesupponit, sed secum fert distinctionem. Cum enim dicitur quod | |
| 5729 relativi esse est ad aliud se habere, per ly aliud intelligitur | |
| 5730 correlativum, quod non est prius, sed simul natura.</p> | |
| 5731 <br /> | |
| 5732 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 5733 <p title="I q. 40 a. 3 arg. 1"><a name="30083"><span class= | |
| 5734 "ref">[30083] Iª q. 40 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 5735 proceditur. Videtur quod, abstractis per intellectum proprietatibus | |
| 5736 seu relationibus a personis, adhuc remaneant hypostases. Id enim ad | |
| 5737 quod aliquid se habet ex additione, potest intelligi remoto eo quod | |
| 5738 sibi additur, sicut homo se habet ad animal ex additione, et potest | |
| 5739 intelligi animal remoto rationali. Sed persona se habet ex | |
| 5740 additione ad hypostasim, est enim persona hypostasis proprietate | |
| 5741 distincta ad dignitatem pertinente. Ergo, remota proprietate | |
| 5742 personali a persona, intelligitur hypostasis.</p> | |
| 5743 <p title="I q. 40 a. 3 arg. 2"><a name="30084"><span class= | |
| 5744 "ref">[30084] Iª q. 40 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, pater | |
| 5745 non ab eodem habet quod sit pater, et quod sit aliquis. Cum enim | |
| 5746 paternitate sit pater, si paternitate esset aliquis, sequeretur | |
| 5747 quod filius, in quo non est paternitas, non esset aliquis. Remota | |
| 5748 ergo per intellectum paternitate a patre, adhuc remanet quod sit | |
| 5749 aliquis; quod est esse hypostasim. Ergo, remota proprietate a | |
| 5750 persona, remanet hypostasis.</p> | |
| 5751 <p title="I q. 40 a. 3 arg. 3"><a name="30085"><span class= | |
| 5752 "ref">[30085] Iª q. 40 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5753 Augustinus dicit, V de Trin., <i>non hoc est dicere ingenitum, quod | |
| 5754 est dicere patrem, quia etsi filium non genuisset, nihil prohiberet | |
| 5755 eum dicere ingenitum</i>. Sed si filium non genuisset, non inesset | |
| 5756 ei paternitas. Ergo, remota paternitate, adhuc remanet hypostasis | |
| 5757 patris ut ingenita.</p> | |
| 5758 <p title="I q. 40 a. 3 s. c."><a name="30086"><span class= | |
| 5759 "ref">[30086] Iª q. 40 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5760 quod Hilarius dicit, IV de Trin., <i>nihil habet filius nisi | |
| 5761 natum</i>. Nativitate autem est filius. Ergo, remota filiatione, | |
| 5762 non remanet hypostasis filii. Et eadem ratio est de aliis | |
| 5763 personis.</p> | |
| 5764 <p title="I q. 40 a. 3 co."><a name="30087"><span class= | |
| 5765 "ref">[30087] Iª q. 40 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5766 quod duplex fit abstractio per intellectum. Una quidem, secundum | |
| 5767 quod universale abstrahitur a particulari, ut animal ab homine. | |
| 5768 Alia vero, secundum quod forma abstrahitur a materia; sicut forma | |
| 5769 circuli abstrahitur per intellectum ab omni materia sensibili. | |
| 5770 Inter has autem abstractiones haec est differentia, quod in | |
| 5771 abstractione quae fit secundum universale et particulare, non | |
| 5772 remanet id a quo fit abstractio, remota enim ab homine differentia | |
| 5773 rationali, non remanet in intellectu homo, sed solum animal. In | |
| 5774 abstractione vero quae attenditur secundum formam et materiam, | |
| 5775 utrumque manet in intellectu, abstrahendo enim formam circuli ab | |
| 5776 aere, remanet seorsum in intellectu nostro et intellectus circuli | |
| 5777 et intellectus aeris. Quamvis autem in divinis non sit universale | |
| 5778 neque particulare, nec forma et materia, secundum rem; tamen, | |
| 5779 secundum modum significandi, invenitur aliqua similitudo horum in | |
| 5780 divinis; secundum quem modum Damascenus dicit quod <i>commune est | |
| 5781 substantia, particulare vero hypostasis</i>. Si igitur loquamur de | |
| 5782 abstractione quae fit secundum universale et particulare, remotis | |
| 5783 proprietatibus, remanet in intellectu essentia communis, non autem | |
| 5784 hypostasis patris, quae est quasi particulare. Si vero loquamur | |
| 5785 secundum modum abstractionis formae a materia, remotis | |
| 5786 proprietatibus non personalibus, remanet intellectus hypostasum et | |
| 5787 personarum, sicut, remoto per intellectum a patre quod sit | |
| 5788 ingenitus vel spirans, remanet hypostasis vel persona patris. Sed | |
| 5789 remota proprietate personali per intellectum, tollitur intellectus | |
| 5790 hypostasis. Non enim proprietates personales sic intelliguntur | |
| 5791 advenire hypostasibus divinis, sicut forma subiecto praeexistenti, | |
| 5792 sed ferunt secum sua supposita, inquantum sunt ipsae personae | |
| 5793 subsistentes, sicut paternitas est ipse pater, hypostasis enim | |
| 5794 significat aliquid distinctum in divinis, cum hypostasis sit | |
| 5795 substantia individua. Cum igitur relatio sit quae distinguit | |
| 5796 hypostases et constituit eas, ut dictum est, relinquitur quod, | |
| 5797 relationibus personalibus remotis per intellectum, non remaneant | |
| 5798 hypostases. Sed, sicut dictum est, aliqui dicunt quod hypostases in | |
| 5799 divinis non distinguuntur per relationes, sed per solam originem; | |
| 5800 ut intelligatur pater esse hypostasis quaedam per hoc, quod non est | |
| 5801 ab alio; filius autem per hoc, quod est ab alio per generationem. | |
| 5802 Sed relationes advenientes quasi proprietates ad dignitatem | |
| 5803 pertinentes, constituunt rationem personae, unde et personalitates | |
| 5804 dicuntur. Unde, remotis huiusmodi relationibus per intellectum, | |
| 5805 remanent quidem hypostases, sed non personae. Sed hoc non potest | |
| 5806 esse, propter duo. Primo, quia relationes distinguunt et | |
| 5807 constituunt hypostases, ut ostensum est. Secundo, quia omnis | |
| 5808 hypostasis naturae rationalis est persona, ut patet per | |
| 5809 definitionem Boetii, dicentis quod persona est rationalis naturae | |
| 5810 individua substantia. Unde, ad hoc quod esset hypostasis et non | |
| 5811 persona, oporteret abstrahi ex parte naturae rationalitatem; non | |
| 5812 autem ex parte personae proprietatem.</p> | |
| 5813 <p title="I q. 40 a. 3 ad 1"><a name="30088"><span class= | |
| 5814 "ref">[30088] Iª q. 40 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5815 dicendum quod persona non addit supra hypostasim proprietatem | |
| 5816 distinguentem absolute, sed proprietatem distinguentem ad | |
| 5817 dignitatem pertinentem, totum enim hoc est accipiendum loco unius | |
| 5818 differentiae. Ad dignitatem autem pertinet proprietas distinguens, | |
| 5819 secundum quod intelligitur subsistens in natura rationali. Unde, | |
| 5820 remota proprietate distinguente a persona, non remanet hypostasis, | |
| 5821 sed remaneret, si tolleretur rationalitas naturae. Tam enim persona | |
| 5822 quam hypostasis est substantia individua, unde in divinis de | |
| 5823 ratione utriusque est relatio distinguens.</p> | |
| 5824 <p title="I q. 40 a. 3 ad 2"><a name="30089"><span class= | |
| 5825 "ref">[30089] Iª q. 40 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5826 dicendum quod paternitate pater non solum est pater, sed est | |
| 5827 persona, et est quis sive hypostasis. Nec tamen sequitur quod | |
| 5828 filius non sit quis sive hypostasis; sicut non sequitur quod non | |
| 5829 sit persona.</p> | |
| 5830 <p title="I q. 40 a. 3 ad 3"><a name="30090"><span class= | |
| 5831 "ref">[30090] Iª q. 40 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5832 dicendum quod intentio Augustini non fuit dicere quod hypostasis | |
| 5833 patris remaneat ingenita, remota paternitate, quasi innascibilitas | |
| 5834 constituat et distinguat hypostasim patris, hoc enim esse non | |
| 5835 potest, cum ingenitum nihil ponat, sed negative dicatur, ut ipsemet | |
| 5836 dicit. Sed loquitur in communi, quia non omne ingenitum est pater. | |
| 5837 Remota ergo paternitate, non remanet in divinis hypostasis patris, | |
| 5838 ut distinguitur ab aliis personis; sed ut distinguitur a creaturis, | |
| 5839 sicut Iudaei intelligunt.</p> | |
| 5840 <br /> | |
| 5841 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 5842 <p title="I q. 40 a. 4 arg. 1"><a name="30091"><span class= | |
| 5843 "ref">[30091] Iª q. 40 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 5844 proceditur. Videtur quod actus notionales praeintelligantur | |
| 5845 proprietatibus. Dicit enim Magister, XXVII dist. I Sent., quod | |
| 5846 <i>semper pater est, quia genuit semper filium</i>. Et ita videtur | |
| 5847 quod generatio, secundum intellectum, praecedat paternitatem.</p> | |
| 5848 <p title="I q. 40 a. 4 arg. 2"><a name="30092"><span class= | |
| 5849 "ref">[30092] Iª q. 40 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, omnis | |
| 5850 relatio praesupponit, in intellectu, id supra quod fundatur; sicut | |
| 5851 aequalitas quantitatem. Sed paternitas est relatio fundata super | |
| 5852 actione quae est generatio. Ergo paternitas praesupponit | |
| 5853 generationem.</p> | |
| 5854 <p title="I q. 40 a. 4 arg. 3"><a name="30093"><span class= | |
| 5855 "ref">[30093] Iª q. 40 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, sicut | |
| 5856 se habet generatio activa ad paternitatem, ita se habet nativitas | |
| 5857 ad filiationem. Sed filiatio praesupponit nativitatem, ideo enim | |
| 5858 filius est, quia natus est. Ergo et paternitas praesupponit | |
| 5859 generationem.</p> | |
| 5860 <p title="I q. 40 a. 4 s. c."><a name="30094"><span class= | |
| 5861 "ref">[30094] Iª q. 40 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 5862 generatio est operatio personae patris. Sed paternitas constituit | |
| 5863 personam patris. Ergo prius est, secundum intellectum, paternitas | |
| 5864 quam generatio.</p> | |
| 5865 <p title="I q. 40 a. 4 co."><a name="30095"><span class= | |
| 5866 "ref">[30095] Iª q. 40 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5867 quod, secundum illos qui dicunt quod proprietates non distinguunt | |
| 5868 et constituunt hypostases, sed manifestant hypostases distinctas et | |
| 5869 constitutas, absolute dicendum est quod relationes, secundum modum | |
| 5870 intelligendi, consequuntur actus notionales; ut dici possit | |
| 5871 simpliciter quod quia generat, est pater. Sed supponendo quod | |
| 5872 relationes distinguant et constituant hypostases in divinis, | |
| 5873 oportet distinctione uti. Quia origo significatur in divinis active | |
| 5874 et passive, active quidem, sicut generatio attribuitur patri, et | |
| 5875 spiratio, sumpta pro actu notionali, attribuitur patri et filio; | |
| 5876 passive autem, sicut nativitas attribuitur filio, et processio | |
| 5877 spiritui sancto. Origines enim passive significatae, simpliciter | |
| 5878 praecedunt, secundum intellectum, proprietates personarum | |
| 5879 procedentium, etiam personales, quia origo passive significata, | |
| 5880 significatur ut via ad personam proprietate constitutam. Similiter | |
| 5881 et origo active significata, prior est, secundum intellectum, quam | |
| 5882 relatio personae originantis quae non est personalis, sicut actus | |
| 5883 notionalis spirationis, secundum intellectum, praecedit | |
| 5884 proprietatem relativam innominatam communem patri et filio. Sed | |
| 5885 proprietas personalis patris potest considerari dupliciter. Uno | |
| 5886 modo, ut est relatio, et sic iterum, secundum intellectum, | |
| 5887 praesupponit actum notionalem; quia relatio, inquantum huiusmodi, | |
| 5888 fundatur super actum. Alio modo, secundum quod est constitutiva | |
| 5889 personae, et sic oportet quod praeintelligatur relatio actui | |
| 5890 notionali, sicut persona agens praeintelligitur actioni.</p> | |
| 5891 <p title="I q. 40 a. 4 ad 1"><a name="30096"><span class= | |
| 5892 "ref">[30096] Iª q. 40 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5893 dicendum quod, cum Magister dicit quod quia generat est pater, | |
| 5894 accipit nomen patris secundum quod designat relationem tantum, non | |
| 5895 autem secundum quod significat personam subsistentem. Sic enim | |
| 5896 oporteret e converso dicere quod quia pater est, generat.</p> | |
| 5897 <p title="I q. 40 a. 4 ad 2"><a name="30097"><span class= | |
| 5898 "ref">[30097] Iª q. 40 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5899 dicendum quod obiectio illa procedit de paternitate, secundum quod | |
| 5900 est relatio, et non secundum quod est constitutiva personae.</p> | |
| 5901 <p title="I q. 40 a. 4 ad 3"><a name="30098"><span class= | |
| 5902 "ref">[30098] Iª q. 40 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5903 dicendum quod nativitas est via ad personam filii, et ideo, | |
| 5904 secundum intellectum, praecedit filiationem, etiam secundum quod | |
| 5905 est constitutiva personae filii. Sed generatio activa significatur | |
| 5906 ut progrediens a persona patris, et ideo praesupponit proprietatem | |
| 5907 personalem patris.</p> | |
| 5908 <br /> | |
| 5909 <div class="D">Quaestio 41</div> | |
| 5910 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 5911 <p title="I q. 41 pr."><a name="30099"><span class="ref">[30099] | |
| 5912 Iª q. 41 pr.</span></a> Deinde considerandum est de personis | |
| 5913 in comparatione ad actus notionales. Et circa hoc quaeruntur sex. | |
| 5914 Primo, utrum actus notionales sint attribuendi personis. Secundo, | |
| 5915 utrum huiusmodi actus sint necessarii vel voluntarii. Tertio, | |
| 5916 utrum, secundum huiusmodi actus, persona procedat de nihilo, vel de | |
| 5917 aliquo. Quarto, utrum in divinis sit ponere potentiam respectu | |
| 5918 actuum notionalium. Quinto, quid significet huiusmodi potentia. | |
| 5919 Sexto, utrum actus notionalis ad plures personas terminari | |
| 5920 possit.</p> | |
| 5921 <br /> | |
| 5922 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 5923 <p title="I q. 41 a. 1 arg. 1"><a name="30100"><span class= | |
| 5924 "ref">[30100] Iª q. 41 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 5925 proceditur. Videtur quod actus notionales non sint personis | |
| 5926 attribuendi. Dicit enim Boetius, in libro de Trin., quod <i>omnia | |
| 5927 genera, cum quis in divinam vertit praedicationem, in divinam | |
| 5928 mutantur substantiam, exceptis relativis</i>. Sed actio est unum de | |
| 5929 decem generibus. Si igitur actio aliqua Deo attribuitur, ad eius | |
| 5930 essentiam pertinebit, et non ad notionem.</p> | |
| 5931 <p title="I q. 41 a. 1 arg. 2"><a name="30101"><span class= | |
| 5932 "ref">[30101] Iª q. 41 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 5933 Augustinus dicit, V de Trin., omne quod de Deo dicitur, aut dicitur | |
| 5934 secundum substantiam, aut secundum relationem. Sed ea quae ad | |
| 5935 substantiam pertinent, significantur per essentialia attributa, | |
| 5936 quae vero ad relationem, per nomina personarum et per nomina | |
| 5937 proprietatum. Non sunt ergo, praeter haec, attribuendi personis | |
| 5938 notionales actus.</p> | |
| 5939 <p title="I q. 41 a. 1 arg. 3"><a name="30102"><span class= | |
| 5940 "ref">[30102] Iª q. 41 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 5941 proprium actionis est ex se passionem inferre. Sed in divinis non | |
| 5942 ponimus passiones. Ergo neque actus notionales ibi ponendi | |
| 5943 sunt.</p> | |
| 5944 <p title="I q. 41 a. 1 s. c."><a name="30103"><span class= | |
| 5945 "ref">[30103] Iª q. 41 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 5946 quod Augustinus dicit, in libro de fide ad Petrum, <i>proprium | |
| 5947 patris est, quod filium genuit</i>. Sed generatio actus quidam est. | |
| 5948 Ergo actus notionales ponendi sunt in divinis.</p> | |
| 5949 <p title="I q. 41 a. 1 co."><a name="30104"><span class= | |
| 5950 "ref">[30104] Iª q. 41 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 5951 quod in divinis personis attenditur distinctio secundum originem. | |
| 5952 Origo autem convenienter designari non potest nisi per aliquos | |
| 5953 actus. Ad designandum igitur ordinem originis in divinis personis, | |
| 5954 necessarium fuit attribuere personis actus notionales.</p> | |
| 5955 <p title="I q. 41 a. 1 ad 1"><a name="30105"><span class= | |
| 5956 "ref">[30105] Iª q. 41 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 5957 dicendum quod omnis origo designatur per aliquem actum. Duplex | |
| 5958 autem ordo originis attribui Deo potest. Unus quidem, secundum quod | |
| 5959 creatura ab eo progreditur, et hoc commune est tribus personis. Et | |
| 5960 ideo actiones quae attribuuntur Deo ad designandum processum | |
| 5961 creaturarum ab ipso, ad essentiam pertinent. Alius autem ordo | |
| 5962 originis in divinis attenditur secundum processionem personae a | |
| 5963 persona. Unde actus designantes huius originis ordinem, notionales | |
| 5964 dicuntur, quia notiones personarum sunt personarum habitudines ad | |
| 5965 invicem, ut ex dictis patet.</p> | |
| 5966 <p title="I q. 41 a. 1 ad 2"><a name="30106"><span class= | |
| 5967 "ref">[30106] Iª q. 41 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 5968 dicendum quod actus notionales secundum modum significandi tantum | |
| 5969 differunt a relationibus personarum; sed re sunt omnino idem. Unde | |
| 5970 Magister dicit, in I Sent., XXVI dist., quod generatio et nativitas | |
| 5971 aliis nominibus dicuntur paternitas et filiatio. Ad cuius | |
| 5972 evidentiam, attendendum est quod primo coniicere potuimus originem | |
| 5973 alicuius ab alio, ex motu, quod enim aliqua res a sua dispositione | |
| 5974 removeretur per motum, manifestum fuit hoc ab aliqua causa | |
| 5975 accidere. Et ideo actio, secundum primam nominis impositionem, | |
| 5976 importat originem motus, sicut enim motus, prout est in mobili ab | |
| 5977 aliquo, dicitur passio; ita origo ipsius motus, secundum quod | |
| 5978 incipit ab alio et terminatur in id quod movetur, vocatur actio. | |
| 5979 Remoto igitur motu, actio nihil aliud importat quam ordinem | |
| 5980 originis, secundum quod a causa aliqua vel principio procedit in id | |
| 5981 quod est a principio. Unde, cum in divinis non sit motus, actio | |
| 5982 personalis producentis personam, nihil aliud est quam habitudo | |
| 5983 principii ad personam quae est a principio. Quae quidem habitudines | |
| 5984 sunt ipsae relationes vel notiones. Quia tamen de divinis et | |
| 5985 intelligibilibus rebus loqui non possumus nisi secundum modum rerum | |
| 5986 sensibilium, a quibus cognitionem accipimus; et in quibus actiones | |
| 5987 et passiones, inquantum motum implicant, aliud sunt a relationibus | |
| 5988 quae ex actionibus et passionibus consequuntur, oportuit seorsum | |
| 5989 significari habitudines personarum per modum actus, et seorsum per | |
| 5990 modum relationum. Et sic patet quod sunt idem secundum rem, sed | |
| 5991 differunt solum secundum modum significandi.</p> | |
| 5992 <p title="I q. 41 a. 1 ad 3"><a name="30107"><span class= | |
| 5993 "ref">[30107] Iª q. 41 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 5994 dicendum quod actio, secundum quod importat originem motus, infert | |
| 5995 ex se passionem, sic autem non ponitur actio in divinis personis. | |
| 5996 Unde non ponuntur ibi passiones, nisi solum grammatice loquendo, | |
| 5997 quantum ad modum significandi; sicut patri attribuimus generare, et | |
| 5998 filio generari.</p> | |
| 5999 <br /> | |
| 6000 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6001 <p title="I q. 41 a. 2 arg. 1"><a name="30108"><span class= | |
| 6002 "ref">[30108] Iª q. 41 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 6003 proceditur. Videtur quod actus notionales sint voluntarii. Dicit | |
| 6004 enim Hilarius, in libro de Synod., <i>non naturali necessitate | |
| 6005 ductus, pater genuit filium</i>.</p> | |
| 6006 <p title="I q. 41 a. 2 arg. 2"><a name="30109"><span class= | |
| 6007 "ref">[30109] Iª q. 41 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6008 apostolus, Coloss. I, <i>transtulit nos in regnum filii dilectionis | |
| 6009 suae</i>. Dilectio autem voluntatis est. Ergo filius genitus est a | |
| 6010 patre, voluntate.</p> | |
| 6011 <p title="I q. 41 a. 2 arg. 3"><a name="30110"><span class= | |
| 6012 "ref">[30110] Iª q. 41 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, nihil | |
| 6013 magis est voluntarium quam amor. Sed spiritus sanctus procedit a | |
| 6014 patre et filio ut amor. Ergo procedit voluntarie.</p> | |
| 6015 <p title="I q. 41 a. 2 arg. 4"><a name="30111"><span class= | |
| 6016 "ref">[30111] Iª q. 41 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 6017 filius procedit per modum intellectus, ut verbum. Sed omne verbum | |
| 6018 procedit a dicente per voluntatem. Ergo filius procedit a patre per | |
| 6019 voluntatem, et non per naturam.</p> | |
| 6020 <p title="I q. 41 a. 2 arg. 5"><a name="30112"><span class= | |
| 6021 "ref">[30112] Iª q. 41 a. 2 arg. 5</span></a> Praeterea, quod | |
| 6022 non est voluntarium, est necessarium. Si igitur pater non genuit | |
| 6023 filium voluntate, videtur sequi quod necessitate genuerit. Quod est | |
| 6024 contra Augustinum, in libro ad Orosium.</p> | |
| 6025 <p title="I q. 41 a. 2 s. c."><a name="30113"><span class= | |
| 6026 "ref">[30113] Iª q. 41 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6027 quod Augustinus dicit, in eodem libro, quod <i>neque voluntate | |
| 6028 genuit pater filium, neque necessitate</i>.</p> | |
| 6029 <p title="I q. 41 a. 2 co."><a name="30114"><span class= | |
| 6030 "ref">[30114] Iª q. 41 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6031 quod, cum dicitur aliquid esse vel fieri voluntate, dupliciter | |
| 6032 potest intelligi. Uno modo, ut ablativus designet concomitantiam | |
| 6033 tantum, sicut possum dicere quod ego sum homo mea voluntate, quia | |
| 6034 scilicet volo me esse hominem. Et hoc modo potest dici quod pater | |
| 6035 genuit filium voluntate, sicut et est voluntate Deus, quia vult se | |
| 6036 esse Deum, et vult se generare filium. Alio modo sic, quod | |
| 6037 ablativus importet habitudinem principii, sicut dicitur quod | |
| 6038 artifex operatur voluntate, quia voluntas est principium operis. Et | |
| 6039 secundum hunc modum, dicendum est quod Deus pater non genuit filium | |
| 6040 voluntate; sed voluntate produxit creaturam. Unde in libro de | |
| 6041 Synod. dicitur, <i>si quis voluntate Dei, tanquam unum aliquid de | |
| 6042 creaturis, filium factum dicat, anathema sit</i>. Et huius ratio | |
| 6043 est, quia voluntas et natura secundum hoc differunt in causando, | |
| 6044 quia natura determinata est ad unum; sed voluntas non est | |
| 6045 determinata ad unum. Cuius ratio est, quia effectus assimilatur | |
| 6046 formae agentis per quam agit. Manifestum est autem quod unius rei | |
| 6047 non est nisi una forma naturalis, per quam res habet esse, unde | |
| 6048 quale ipsum est, tale facit. Sed forma per quam voluntas agit, non | |
| 6049 est una tantum, sed sunt plures, secundum quod sunt plures rationes | |
| 6050 intellectae, unde quod voluntate agitur, non est tale quale est | |
| 6051 agens, sed quale vult et intelligit illud esse agens. Eorum igitur | |
| 6052 voluntas principium est, quae possunt sic vel aliter esse. Eorum | |
| 6053 autem quae non possunt nisi sic esse, principium natura est. Quod | |
| 6054 autem potest sic vel aliter esse, longe est a natura divina, sed | |
| 6055 hoc pertinet ad rationem creaturae, quia Deus est per se necesse | |
| 6056 esse, creatura autem est facta ex nihilo. Et ideo Ariani, volentes | |
| 6057 ad hoc deducere quod filius sit creatura, dixerunt quod pater | |
| 6058 genuit filium voluntate, secundum quod voluntas designat | |
| 6059 principium. Nobis autem dicendum est quod pater genuit filium non | |
| 6060 voluntate, sed natura. Unde Hilarius dicit, in libro de Synod., | |
| 6061 <i>omnibus creaturis substantiam Dei voluntas attulit; sed naturam | |
| 6062 filio dedit ex impassibili ac non nata substantia perfecta | |
| 6063 nativitas. Talia enim cuncta creata sunt, qualia Deus esse voluit, | |
| 6064 filius autem, natus ex Deo, talis subsistit, qualis et Deus | |
| 6065 est</i>.</p> | |
| 6066 <p title="I q. 41 a. 2 ad 1"><a name="30115"><span class= | |
| 6067 "ref">[30115] Iª q. 41 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6068 dicendum quod auctoritas illa inducitur contra illos qui a | |
| 6069 generatione filii etiam concomitantiam paternae voluntatis | |
| 6070 removebant, dicentes sic eum natura genuisse filium, ut inde | |
| 6071 voluntas generandi ei non adesset, sicut nos multa naturali | |
| 6072 necessitate contra voluntatem patimur, ut mortem, senectutem, et | |
| 6073 huiusmodi defectus. Et hoc patet per praecedentia et subsequentia. | |
| 6074 Sic enim ibi dicitur, <i>non enim, nolente patre, vel coactus | |
| 6075 pater, vel naturali necessitate inductus cum nollet, genuit | |
| 6076 filium</i>.</p> | |
| 6077 <p title="I q. 41 a. 2 ad 2"><a name="30116"><span class= | |
| 6078 "ref">[30116] Iª q. 41 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6079 dicendum quod apostolus nominat Christum filium dilectionis Dei, | |
| 6080 inquantum est a Deo superabundanter dilectus, non quod dilectio sit | |
| 6081 principium generationis filii.</p> | |
| 6082 <p title="I q. 41 a. 2 ad 3"><a name="30117"><span class= | |
| 6083 "ref">[30117] Iª q. 41 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6084 dicendum quod etiam voluntas, inquantum est natura quaedam, aliquid | |
| 6085 naturaliter vult; sicut voluntas hominis naturaliter tendit ad | |
| 6086 beatitudinem. Et similiter Deus naturaliter vult et amat seipsum. | |
| 6087 Sed circa alia a se, voluntas Dei se habet ad utrumque quodammodo, | |
| 6088 ut dictum est. Spiritus autem sanctus procedit ut amor, inquantum | |
| 6089 Deus amat seipsum. Unde naturaliter procedit, quamvis per modum | |
| 6090 voluntatis procedat.</p> | |
| 6091 <p title="I q. 41 a. 2 ad 4"><a name="30118"><span class= | |
| 6092 "ref">[30118] Iª q. 41 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6093 dicendum quod etiam in conceptionibus intellectualibus fit reductio | |
| 6094 ad prima, quae naturaliter intelliguntur. Deus autem naturaliter | |
| 6095 intelligit seipsum. Et secundum hoc, conceptio verbi divini est | |
| 6096 naturalis.</p> | |
| 6097 <p title="I q. 41 a. 2 ad 5"><a name="30119"><span class= | |
| 6098 "ref">[30119] Iª q. 41 a. 2 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 6099 dicendum quod necessarium dicitur aliquid per se, et per aliud. Per | |
| 6100 aliud quidem dupliciter. Uno modo, sicut per causam agentem et | |
| 6101 cogentem, et sic necessarium dicitur quod est violentum. Alio modo, | |
| 6102 sicut per causam finalem, sicut dicitur aliquid esse necessarium in | |
| 6103 his quae sunt ad finem, inquantum sine hoc non potest esse finis, | |
| 6104 vel bene esse. Et neutro istorum modorum divina generatio est | |
| 6105 necessaria, quia Deus non est propter finem, neque coactio cadit in | |
| 6106 ipsum. Per se autem dicitur aliquid necessarium, quod non potest | |
| 6107 non esse. Et sic Deum esse est necessarium. Et hoc modo patrem | |
| 6108 generare filium est necessarium.</p> | |
| 6109 <br /> | |
| 6110 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 6111 <p title="I q. 41 a. 3 arg. 1"><a name="30120"><span class= | |
| 6112 "ref">[30120] Iª q. 41 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 6113 proceditur. Videtur quod actus notionales non sint de aliquo. Quia | |
| 6114 si pater generat filium de aliquo, aut de seipso, aut de aliquo | |
| 6115 alio. Si de aliquo alio, cum id de quo aliquid generatur, sit in eo | |
| 6116 quod generatur, sequitur quod aliquid alienum a patre sit in filio. | |
| 6117 Quod est contra Hilarium, VII de Trin., ubi dicit, <i>nihil in his | |
| 6118 diversum est vel alienum</i>. Si autem filium generat pater de | |
| 6119 seipso, id autem de quo aliquid generatur, si sit permanens, | |
| 6120 recipit eius praedicationem quod generatur; sicut dicimus quod homo | |
| 6121 est albus, quia homo permanet, cum de non albo fit albus, sequitur | |
| 6122 igitur quod pater vel non permaneat, genito filio, vel quod pater | |
| 6123 sit filius, quod est falsum. Non ergo pater generat filium de | |
| 6124 aliquo, sed de nihilo.</p> | |
| 6125 <p title="I q. 41 a. 3 arg. 2"><a name="30121"><span class= | |
| 6126 "ref">[30121] Iª q. 41 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, id de | |
| 6127 quo aliquid generatur, est principium eius quod generatur. Si ergo | |
| 6128 pater generat filium de essentia vel natura sua sequitur quod | |
| 6129 essentia vel natura patris sit principium filii. Sed non principium | |
| 6130 materiale, quia materia locum in divinis non habet. Ergo est | |
| 6131 principium quasi activum, sicut generans est principium geniti. Et | |
| 6132 ita sequitur quod essentia generet, quod supra improbatum est.</p> | |
| 6133 <p title="I q. 41 a. 3 arg. 3"><a name="30122"><span class= | |
| 6134 "ref">[30122] Iª q. 41 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6135 Augustinus dicit quod tres personae non sunt ex eadem essentia, | |
| 6136 quia non est aliud essentia et persona. Sed persona filii non est | |
| 6137 aliud ab essentia patris. Ergo filius non est de essentia | |
| 6138 patris.</p> | |
| 6139 <p title="I q. 41 a. 3 arg. 4"><a name="30123"><span class= | |
| 6140 "ref">[30123] Iª q. 41 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, omnis | |
| 6141 creatura est ex nihilo. Sed filius in Scripturis dicitur creatura, | |
| 6142 dicitur enim Eccli. XXIV, ex ore sapientiae genitae, <i>ego ex ore | |
| 6143 altissimi prodii, primogenita ante omnem creaturam</i>; et postea | |
| 6144 ex ore eiusdem sapientiae dicitur, <i>ab initio, et ante saecula, | |
| 6145 creata sum</i>. Ergo filius non est genitus ex aliquo, sed ex | |
| 6146 nihilo. Et similiter potest obiici de spiritu sancto, propter hoc | |
| 6147 quod dicitur, Zac. XII <i>dixit dominus, extendens caelum et | |
| 6148 fundans terram, et creans spiritum hominis in eo</i>; et Amos IV, | |
| 6149 secundum aliam litteram, <i>ego formans montes, et creans | |
| 6150 spiritum</i>.</p> | |
| 6151 <p title="I q. 41 a. 3 s. c."><a name="30124"><span class= | |
| 6152 "ref">[30124] Iª q. 41 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6153 quod Augustinus dicit, in libro de fide ad Petrum, <i>pater Deus de | |
| 6154 sua natura sine initio genuit filium sibi aequalem</i>.</p> | |
| 6155 <p title="I q. 41 a. 3 co."><a name="30125"><span class= | |
| 6156 "ref">[30125] Iª q. 41 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6157 quod filius non est genitus de nihilo, sed de substantia patris. | |
| 6158 Ostensum est enim supra quod paternitas, et filiatio, et nativitas, | |
| 6159 vere et proprie est in divinis. Hoc autem interest inter | |
| 6160 generationem veram, per quam aliquis procedit ut filius, et | |
| 6161 factionem, quod faciens facit aliquid de exteriori materia, sicut | |
| 6162 scamnum facit artifex de ligno; homo autem generat filium de | |
| 6163 seipso. Sicut autem artifex creatus facit aliquid ex materia, ita | |
| 6164 Deus facit ex nihilo, ut infra ostendetur, non quod nihilum cedat | |
| 6165 in substantiam rei, sed quia ab ipso tota substantia rei | |
| 6166 producitur, nullo alio praesupposito. Si ergo filius procederet a | |
| 6167 patre ut de nihilo existens, hoc modo se haberet ad patrem ut | |
| 6168 artificiatum ad artificem, quod manifestum est nomen filiationis | |
| 6169 proprie habere non posse, sed solum secundum aliquam similitudinem. | |
| 6170 Unde relinquitur quod, si filius Dei procederet a patre quasi | |
| 6171 existens ex nihilo, non esset vere et proprie filius. Cuius | |
| 6172 contrarium dicitur I Ioan. ult., <i>ut simus in vero filio eius | |
| 6173 Iesu Christo</i>. Filius igitur Dei verus non est ex nihilo, nec | |
| 6174 factus, sed tantum genitus. Si qui autem ex nihilo a Deo facti | |
| 6175 filii Dei dicantur, hoc erit metaphorice, secundum aliqualem | |
| 6176 assimilationem ad eum qui vere filius est. Unde, inquantum solus | |
| 6177 est verus et naturalis Dei filius, dicitur unigenitus, secundum | |
| 6178 illud Ioan. I <i>unigenitus, qui est in sinu patris, ipse | |
| 6179 enarravit</i>. Inquantum vero per assimilationem ad ipsum alii | |
| 6180 dicuntur filii adoptivi, quasi metaphorice dicitur esse | |
| 6181 primogenitus, secundum illud Rom. VIII, <i>quos praescivit, et | |
| 6182 praedestinavit conformes fieri imaginis filii sui, ut sit ipse | |
| 6183 primogenitus in multis fratribus</i>. Relinquitur ergo quod Dei | |
| 6184 filius sit genitus de substantia patris. Aliter tamen quam filius | |
| 6185 hominis. Pars enim substantiae hominis generantis transit in | |
| 6186 substantiam geniti. Sed divina natura impartibilis est. Unde | |
| 6187 necesse est quod pater, generando filium, non partem naturae in | |
| 6188 ipsum transfuderit, sed totam naturam ei communicaverit, remanente | |
| 6189 distinctione solum secundum originem, ut ex dictis patet.</p> | |
| 6190 <p title="I q. 41 a. 3 ad 1"><a name="30126"><span class= | |
| 6191 "ref">[30126] Iª q. 41 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6192 dicendum quod, cum filius dicitur natus de patre, haec praepositio | |
| 6193 de significat principium generans consubstantiale; non autem | |
| 6194 principium materiale. Quod enim producitur de materia, fit per | |
| 6195 transmutationem illius de quo producitur, in aliquam formam; divina | |
| 6196 autem essentia non est transmutabilis, neque alterius formae | |
| 6197 susceptiva.</p> | |
| 6198 <p title="I q. 41 a. 3 ad 2"><a name="30127"><span class= | |
| 6199 "ref">[30127] Iª q. 41 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6200 dicendum quod, cum dicitur filius genitus de essentia patris, | |
| 6201 secundum expositionem Magistri, V dist. I Sent., designat | |
| 6202 habitudinem principii quasi activi, ubi sic exponit, <i>filius est | |
| 6203 genitus de essentia patris, idest de patre essentia</i>; propter | |
| 6204 hoc quod Augustinus, XV libro de Trin., dicit, <i>tale est quod | |
| 6205 dico, de patre essentia, ac si expressius dicerem, de patris | |
| 6206 essentia</i>. Sed hoc non videtur sufficere ad sensum huiusmodi | |
| 6207 locutionis. Possumus enim dicere quod creatura est ex Deo essentia, | |
| 6208 non tamen quod sit ex essentia Dei. Unde aliter dici potest quod | |
| 6209 haec praepositio de semper denotat consubstantialitatem. Unde non | |
| 6210 dicimus quod domus sit de aedificatore, cum non sit causa | |
| 6211 consubstantialis. Possumus autem dicere quod aliquid sit de aliquo, | |
| 6212 quocumque modo illud significetur ut principium consubstantiale, | |
| 6213 sive illud sit principium activum, sicut filius dicitur esse de | |
| 6214 patre; sive sit principium materiale, sicut cultellus dicitur esse | |
| 6215 de ferro; sive sit principium formale, in his dumtaxat in quibus | |
| 6216 ipsae formae sunt subsistentes, et non advenientes alteri; possumus | |
| 6217 enim dicere quod Angelus aliquis est de natura intellectuali. Et | |
| 6218 per hunc modum dicimus quod filius est genitus de essentia patris; | |
| 6219 inquantum essentia patris, filio per generationem communicata, in | |
| 6220 eo subsistit.</p> | |
| 6221 <p title="I q. 41 a. 3 ad 3"><a name="30128"><span class= | |
| 6222 "ref">[30128] Iª q. 41 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6223 dicendum quod, cum dicitur, filius est genitus de essentia patris, | |
| 6224 additur aliquid respectu cuius potest salvari distinctio. Sed cum | |
| 6225 dicitur quod tres personae sunt de essentia divina, non ponitur | |
| 6226 aliquid respectu cuius possit importari distinctio per | |
| 6227 praepositionem significata. Et ideo non est simile.</p> | |
| 6228 <p title="I q. 41 a. 3 ad 4"><a name="30129"><span class= | |
| 6229 "ref">[30129] Iª q. 41 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6230 dicendum quod, cum dicitur, sapientia est creata, potest intelligi, | |
| 6231 non de sapientia quae est filius Dei, sed de sapientia creata, quam | |
| 6232 Deus indidit creaturis, dicitur enim Eccli. I, <i>ipse creavit | |
| 6233 eam</i>, scilicet sapientiam, <i>spiritu sancto, et effudit illam | |
| 6234 super omnia opera sua</i>. Neque est inconveniens quod in uno | |
| 6235 contextu locutionis loquatur Scriptura de sapientia genita et | |
| 6236 creata, quia sapientia creata est participatio quaedam sapientiae | |
| 6237 increatae. Vel potest referri ad naturam creatam assumptam a filio, | |
| 6238 ut sit sensus, ab initio et ante saecula creata sum, idest, | |
| 6239 praevisa sum creaturae uniri. Vel, per hoc quod sapientia creata et | |
| 6240 genita nuncupatur, modus divinae generationis nobis insinuatur. In | |
| 6241 generatione enim, quod generatur accipit naturam generantis, quod | |
| 6242 perfectionis est, in creatione vero, creans non mutatur, sed | |
| 6243 creatum non recipit naturam creantis. Dicitur ergo filius simul | |
| 6244 creatus et genitus, ut ex creatione accipiatur immutabilitas | |
| 6245 patris, et ex generatione unitas naturae in patre et filio. Et sic | |
| 6246 exponitur intellectus huius Scripturae ab Hilario, in libro de | |
| 6247 Synod. Auctoritates autem inductae non loquuntur de spiritu sancto, | |
| 6248 sed de spiritu creato; qui quandoque dicitur ventus, quandoque aer, | |
| 6249 quandoque flatus hominis, quandoque etiam anima, vel quaecumque | |
| 6250 substantia invisibilis.</p> | |
| 6251 <br /> | |
| 6252 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6253 <p title="I q. 41 a. 4 arg. 1"><a name="30130"><span class= | |
| 6254 "ref">[30130] Iª q. 41 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 6255 proceditur. Videtur quod in divinis non sit potentia respectu | |
| 6256 actuum notionalium. Omnis enim potentia est vel activa, vel | |
| 6257 passiva. Sed neutra hic competere potest, potentia enim passiva in | |
| 6258 Deo non est, ut supra ostensum est; potentia vero activa non | |
| 6259 competit uni personae respectu alterius, cum personae divinae non | |
| 6260 sint factae, ut ostensum est. Ergo in divinis non est potentia ad | |
| 6261 actus notionales.</p> | |
| 6262 <p title="I q. 41 a. 4 arg. 2"><a name="30131"><span class= | |
| 6263 "ref">[30131] Iª q. 41 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6264 potentia dicitur ad possibile. Sed divinae personae non sunt de | |
| 6265 numero possibilium, sed de numero necessariorum. Ergo respectu | |
| 6266 actuum notionalium, quibus divinae personae procedunt, non debet | |
| 6267 poni potentia in divinis.</p> | |
| 6268 <p title="I q. 41 a. 4 arg. 3"><a name="30132"><span class= | |
| 6269 "ref">[30132] Iª q. 41 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6270 filius procedit ut verbum, quod est conceptio intellectus, spiritus | |
| 6271 autem sanctus procedit ut amor, qui pertinet ad voluntatem. Sed | |
| 6272 potentia in Deo dicitur per comparationem ad effectus, non autem | |
| 6273 per comparationem ad intelligere et velle, ut supra habitum est. | |
| 6274 Ergo in divinis non debet dici potentia per comparationem ad actus | |
| 6275 notionales.</p> | |
| 6276 <p title="I q. 41 a. 4 s. c."><a name="30133"><span class= | |
| 6277 "ref">[30133] Iª q. 41 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6278 quod dicit Augustinus, contra Maximinum haereticum, <i>si Deus | |
| 6279 pater non potuit generare filium sibi aequalem, ubi est | |
| 6280 omnipotentia Dei patris?</i> Est ergo in divinis potentia respectu | |
| 6281 actuum notionalium.</p> | |
| 6282 <p title="I q. 41 a. 4 co."><a name="30134"><span class= | |
| 6283 "ref">[30134] Iª q. 41 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6284 quod, sicut ponuntur actus notionales in divinis, ita necesse est | |
| 6285 ibi ponere potentiam respectu huiusmodi actuum, cum potentia nihil | |
| 6286 aliud significet quam principium alicuius actus. Unde, cum patrem | |
| 6287 intelligamus ut principium generationis, et patrem et filium ut | |
| 6288 principium spirationis, necesse est quod patri attribuamus | |
| 6289 potentiam generandi, et patri et filio potentiam spirandi. Quia | |
| 6290 potentia generandi significat id quo generans generat, omne autem | |
| 6291 generans generat aliquo, unde in omni generante oportet ponere | |
| 6292 potentiam generandi, et in spirante potentiam spirandi.</p> | |
| 6293 <p title="I q. 41 a. 4 ad 1"><a name="30135"><span class= | |
| 6294 "ref">[30135] Iª q. 41 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6295 dicendum quod, sicut secundum actus notionales non procedit aliqua | |
| 6296 persona ut facta, ita neque potentia ad actus notionales dicitur in | |
| 6297 divinis per respectum ad aliquam personam factam, sed solum per | |
| 6298 respectum ad personam procedentem.</p> | |
| 6299 <p title="I q. 41 a. 4 ad 2"><a name="30136"><span class= | |
| 6300 "ref">[30136] Iª q. 41 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6301 dicendum quod possibile, secundum quod necessario opponitur, | |
| 6302 sequitur potentiam passivam, quae non est in divinis. Unde neque in | |
| 6303 divinis est aliquid possibile per modum istum, sed solum secundum | |
| 6304 quod possibile continetur sub necessario. Sic autem dici potest | |
| 6305 quod, sicut Deum esse est possibile, sic filium generari est | |
| 6306 possibile.</p> | |
| 6307 <p title="I q. 41 a. 4 ad 3"><a name="30137"><span class= | |
| 6308 "ref">[30137] Iª q. 41 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6309 dicendum quod potentia significat principium. Principium autem | |
| 6310 distinctionem importat ab eo cuius est principium. Consideratur | |
| 6311 autem duplex distinctio in his quae dicuntur de Deo, una secundum | |
| 6312 rem, alia secundum rationem tantum. Secundum rem quidem, Deus | |
| 6313 distinguitur per essentiam a rebus quarum est per creationem | |
| 6314 principium, sicut una persona distinguitur ab alia, cuius est | |
| 6315 principium, secundum actum notionalem. Sed actio ab agente non | |
| 6316 distinguitur in Deo nisi secundum rationem tantum, alioquin actio | |
| 6317 esset accidens in Deo. Et ideo respectu illarum actionum secundum | |
| 6318 quas aliquae res procedunt distinctae a Deo, vel essentialiter vel | |
| 6319 personaliter, potest Deo attribui potentia, secundum propriam | |
| 6320 rationem principii. Et ideo, sicut potentiam ponimus creandi in | |
| 6321 Deo, ita possumus ponere potentiam generandi vel spirandi. Sed | |
| 6322 intelligere et velle non sunt tales actus qui designent | |
| 6323 processionem alicuius rei a Deo distinctae, vel essentialiter vel | |
| 6324 personaliter. Unde respectu horum actuum, non potest salvari ratio | |
| 6325 potentiae in Deo, nisi secundum modum intelligendi et significandi | |
| 6326 tantum; prout diversimode significatur in Deo intellectus et | |
| 6327 intelligere, cum tamen ipsum intelligere Dei sit eius essentia, non | |
| 6328 habens principium.</p> | |
| 6329 <br /> | |
| 6330 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 6331 <p title="I q. 41 a. 5 arg. 1"><a name="30138"><span class= | |
| 6332 "ref">[30138] Iª q. 41 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 6333 proceditur. Videtur quod potentia generandi vel spirandi significet | |
| 6334 relationem, et non essentiam. Potentia enim significat principium, | |
| 6335 ut ex eius definitione patet, dicitur enim potentia activa esse | |
| 6336 principium agendi, ut patet in V Metaphys. Sed principium in | |
| 6337 divinis respectu personae dicitur notionaliter. Ergo potentia in | |
| 6338 divinis non significat essentiam, sed relationem.</p> | |
| 6339 <p title="I q. 41 a. 5 arg. 2"><a name="30139"><span class= | |
| 6340 "ref">[30139] Iª q. 41 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, in | |
| 6341 divinis non differt posse et agere. Sed generatio in divinis | |
| 6342 significat relationem. Ergo et potentia generandi.</p> | |
| 6343 <p title="I q. 41 a. 5 arg. 3"><a name="30140"><span class= | |
| 6344 "ref">[30140] Iª q. 41 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, ea | |
| 6345 quae significant essentiam in divinis, communia sunt tribus | |
| 6346 personis. Sed potentia generandi non est communis tribus personis, | |
| 6347 sed propria patri. Ergo non significat essentiam.</p> | |
| 6348 <p title="I q. 41 a. 5 s. c."><a name="30141"><span class= | |
| 6349 "ref">[30141] Iª q. 41 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6350 quod, sicut Deus potest generare filium, ita et vult. Sed voluntas | |
| 6351 generandi significat essentiam. Ergo et potentia generandi.</p> | |
| 6352 <p title="I q. 41 a. 5 co."><a name="30142"><span class= | |
| 6353 "ref">[30142] Iª q. 41 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6354 quod quidam dixerunt quod potentia generandi significat relationem | |
| 6355 in divinis. Sed hoc esse non potest. Nam illud proprie dicitur | |
| 6356 potentia in quocumque agente, quo agens agit. Omne autem producens | |
| 6357 aliquid per suam actionem, producit sibi simile quantum ad formam | |
| 6358 qua agit sicut homo genitus est similis generanti in natura humana, | |
| 6359 cuius virtute pater potest generare hominem. Illud ergo est | |
| 6360 potentia generativa in aliquo generante, in quo genitum similatur | |
| 6361 generanti. Filius autem Dei similatur patri gignenti in natura | |
| 6362 divina. Unde natura divina in patre, est potentia generandi in | |
| 6363 ipso. Unde et Hilarius dicit, in V de Trin., <i>nativitas Dei non | |
| 6364 potest eam ex qua profecta est, non tenere naturam; nec enim aliud | |
| 6365 quam Deus subsistit, quod non aliunde quam de Deo subsistit</i>. | |
| 6366 Sic igitur dicendum est quod potentia generandi principaliter | |
| 6367 significat divinam essentiam, ut Magister dicit, VII dist. I Sent.; | |
| 6368 non autem tantum relationem. Nec etiam essentiam inquantum est idem | |
| 6369 relationi, ut significet ex aequo utrumque. Licet enim paternitas | |
| 6370 ut forma patris significetur, est tamen proprietas personalis, | |
| 6371 habens se ad personam patris, ut forma individualis ad aliquod | |
| 6372 individuum creatum. Forma autem individualis, in rebus creatis, | |
| 6373 constituit personam generantem, non autem est quo generans generat, | |
| 6374 alioquin Socrates generaret Socratem. Unde neque paternitas potest | |
| 6375 intelligi ut quo pater generat, sed ut constituens personam | |
| 6376 generantis, alioquin pater generaret patrem. Sed id quo pater | |
| 6377 generat, est natura divina, in qua sibi filius assimilatur. Et | |
| 6378 secundum hoc Damascenus dicit quod generatio est opus naturae, non | |
| 6379 sicut generantis, sed sicut eius quo generans generat. Et ideo | |
| 6380 potentia generandi significat in recto naturam divinam, sed in | |
| 6381 obliquo relationem.</p> | |
| 6382 <p title="I q. 41 a. 5 ad 1"><a name="30143"><span class= | |
| 6383 "ref">[30143] Iª q. 41 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6384 dicendum quod potentia non significat ipsam relationem principii, | |
| 6385 alioquin esset in genere relationis, sed significat id quod est | |
| 6386 principium; non quidem sicut agens dicitur principium, sed sicut id | |
| 6387 quo agens agit, dicitur principium agens autem distinguitur a | |
| 6388 facto, et generans a generato, sed id quo generans generat, est | |
| 6389 commune genito et generanti; et tanto perfectius, quanto perfectior | |
| 6390 fuerit generatio. Unde, cum divina generatio sit perfectissima, id | |
| 6391 quo generans generat, est commune genito et generanti, et idem | |
| 6392 numero, non solum specie, sicut in rebus creatis. Per hoc ergo quod | |
| 6393 dicimus quod essentia divina est principium quo generans generat, | |
| 6394 non sequitur quod essentia divina distinguatur; sicut sequeretur, | |
| 6395 si diceretur quod essentia divina generat.</p> | |
| 6396 <p title="I q. 41 a. 5 ad 2"><a name="30144"><span class= | |
| 6397 "ref">[30144] Iª q. 41 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6398 dicendum quod sic est idem in divinis potentia generandi cum | |
| 6399 generatione, sicut essentia divina cum generatione et paternitate | |
| 6400 est idem re, sed non ratione.</p> | |
| 6401 <p title="I q. 41 a. 5 ad 3"><a name="30145"><span class= | |
| 6402 "ref">[30145] Iª q. 41 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6403 dicendum quod, cum dico potentiam generandi, potentia significatur | |
| 6404 in recto, et generatio in obliquo; sicut si dicerem essentiam | |
| 6405 patris. Unde quantum ad essentiam quae significatur, potentia | |
| 6406 generandi communis est tribus personis, sed quantum ad notionem | |
| 6407 quae connotatur, propria est personae patris.</p> | |
| 6408 <br /> | |
| 6409 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 6410 <p title="I q. 41 a. 6 arg. 1"><a name="30146"><span class= | |
| 6411 "ref">[30146] Iª q. 41 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 6412 proceditur. Videtur quod actus notionalis ad plures personas | |
| 6413 terminari possit, ita quod sint plures personae genitae vel | |
| 6414 spiratae in divinis. Cuicumque enim inest potentia generandi, | |
| 6415 potest generare. Sed filio inest potentia generandi. Ergo potest | |
| 6416 generare. Non autem seipsum. Ergo alium filium. Ergo possunt esse | |
| 6417 plures filii in divinis.</p> | |
| 6418 <p title="I q. 41 a. 6 arg. 2"><a name="30147"><span class= | |
| 6419 "ref">[30147] Iª q. 41 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6420 Augustinus dicit, contra Maximinum, <i>filius non genuit creatorem. | |
| 6421 Neque enim non potuit, sed non oportuit</i>.</p> | |
| 6422 <p title="I q. 41 a. 6 arg. 3"><a name="30148"><span class= | |
| 6423 "ref">[30148] Iª q. 41 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, Deus | |
| 6424 pater est potentior ad generandum quam pater creatus. Sed unus homo | |
| 6425 potest generare plures filios. Ergo et Deus, praecipue cum potentia | |
| 6426 patris, uno filio generato, non diminuatur.</p> | |
| 6427 <p title="I q. 41 a. 6 s. c."><a name="30149"><span class= | |
| 6428 "ref">[30149] Iª q. 41 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6429 quod in divinis non differt esse et posse. Si igitur in divinis | |
| 6430 possent esse plures filii, essent plures filii. Et ita essent | |
| 6431 plures personae quam tres in divinis, quod est haereticum.</p> | |
| 6432 <p title="I q. 41 a. 6 co."><a name="30150"><span class= | |
| 6433 "ref">[30150] Iª q. 41 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6434 quod, sicut Athanasius dicit, <i>in divinis est tantum unus pater, | |
| 6435 unus filius, unus spiritus sanctus</i>. Cuius quidem ratio | |
| 6436 quadruplex assignari potest. Prima quidem ex parte relationum, | |
| 6437 quibus solum personae distinguuntur. Cum enim personae divinae sint | |
| 6438 ipsae relationes subsistentes, non possent esse plures patres vel | |
| 6439 plures filii in divinis, nisi essent plures paternitates et plures | |
| 6440 filiationes. Quod quidem esse non posset nisi secundum materialem | |
| 6441 rerum distinctionem, formae enim unius speciei non multiplicantur | |
| 6442 nisi secundum materiam, quae in divinis non est. Unde in divinis | |
| 6443 non potest esse nisi una tantum filiatio subsistens; sicut et | |
| 6444 albedo subsistens non posset esse nisi una. Secunda vero ex modo | |
| 6445 processionum. Quia Deus omnia intelligit et vult uno et simplici | |
| 6446 actu. Unde non potest esse nisi una persona procedens per modum | |
| 6447 verbi, quae est filius; et una tantum per modum amoris, quae est | |
| 6448 spiritus sanctus. Tertia ratio sumitur ex modo procedendi. Quia | |
| 6449 personae ipsae procedunt naturaliter, ut dictum est, natura autem | |
| 6450 determinatur ad unum. Quarta ex perfectione divinarum personarum. | |
| 6451 Ex hoc enim est perfectus filius, quod tota filiatio divina in eo | |
| 6452 continetur, et quod est tantum unus filius. Et similiter dicendum | |
| 6453 est de aliis personis.</p> | |
| 6454 <p title="I q. 41 a. 6 ad 1"><a name="30151"><span class= | |
| 6455 "ref">[30151] Iª q. 41 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6456 dicendum quod, quamvis simpliciter concedendum sit quod potentiam | |
| 6457 quam habet pater, habeat filius; non tamen concedendum est quod | |
| 6458 filius habeat potentiam generandi, si generandi sit gerundivum | |
| 6459 verbi activi, ut sit sensus quod filius habeat potentiam ad | |
| 6460 generandum. Sicut, licet idem esse sit patris et filii, non tamen | |
| 6461 convenit filio esse patrem, propter notionale adiunctum. Si tamen | |
| 6462 hoc quod dico generandi, sit gerundivum verbi passivi, potentia | |
| 6463 generandi est in filio, idest ut generetur. Et similiter si sit | |
| 6464 gerundivum verbi impersonalis, ut sit sensus, potentia generandi, | |
| 6465 idest qua ab aliqua persona generatur.</p> | |
| 6466 <p title="I q. 41 a. 6 ad 2"><a name="30152"><span class= | |
| 6467 "ref">[30152] Iª q. 41 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6468 dicendum quod Augustinus in verbis illis non intendit dicere quod | |
| 6469 filius posset generare filium, sed quod hoc non est ex impotentia | |
| 6470 filii, quod non generet, ut infra patebit.</p> | |
| 6471 <p title="I q. 41 a. 6 ad 3"><a name="30153"><span class= | |
| 6472 "ref">[30153] Iª q. 41 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6473 dicendum quod immaterialitas et perfectio divina requirit ut non | |
| 6474 possint esse plures filii in divinis, sicut dictum est. Unde quod | |
| 6475 non sint plures filii, non est ex impotentia patris ad | |
| 6476 generandum.</p> | |
| 6477 <br /> | |
| 6478 <div class="D">Quaestio 42</div> | |
| 6479 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 6480 <p title="I q. 42 pr."><a name="30154"><span class="ref">[30154] | |
| 6481 Iª q. 42 pr.</span></a> Deinde considerandum est de | |
| 6482 comparatione personarum ad invicem. Et primo, quantum ad | |
| 6483 aequalitatem et similitudinem; secundo, quantum ad missionem. Circa | |
| 6484 primum quaeruntur sex. Primo, utrum aequalitas locum habeat in | |
| 6485 divinis personis. Secundo, utrum persona procedens sit aequalis ei | |
| 6486 a qua procedit, secundum aeternitatem. Tertio, utrum sit aliquis | |
| 6487 ordo in divinis personis. Quarto utrum personae divinae sint | |
| 6488 aequales secundum magnitudinem. Quinto, utrum una earum sit in | |
| 6489 alia. Sexto, utrum sint aequales secundum potentiam.</p> | |
| 6490 <br /> | |
| 6491 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 6492 <p title="I q. 42 a. 1 arg. 1"><a name="30155"><span class= | |
| 6493 "ref">[30155] Iª q. 42 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 6494 proceditur. Videtur quod aequalitas non competat divinis personis. | |
| 6495 Aequalitas enim attenditur secundum unum in quantitate, ut patet | |
| 6496 per philosophum, V Metaphys. In divinis autem personis non | |
| 6497 invenitur neque quantitas continua intrinseca, quae dicitur | |
| 6498 magnitudo; neque quantitas continua extrinseca, quae dicitur locus | |
| 6499 et tempus; neque secundum quantitatem discretam invenitur in eis | |
| 6500 aequalitas, quia duae personae sunt plures quam una. Ergo divinis | |
| 6501 personis non convenit aequalitas.</p> | |
| 6502 <p title="I q. 42 a. 1 arg. 2"><a name="30156"><span class= | |
| 6503 "ref">[30156] Iª q. 42 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6504 divinae personae sunt unius essentiae, ut supra dictum est. | |
| 6505 Essentia autem significatur per modum formae. Convenientia autem in | |
| 6506 forma non facit aequalitatem, sed similitudinem. Ergo in divinis | |
| 6507 personis est dicenda similitudo, et non aequalitas.</p> | |
| 6508 <p title="I q. 42 a. 1 arg. 3"><a name="30157"><span class= | |
| 6509 "ref">[30157] Iª q. 42 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, in | |
| 6510 quibuscumque invenitur aequalitas, illa sunt sibi invicem aequalia, | |
| 6511 quia aequale dicitur aequali aequale. Sed divinae personae non | |
| 6512 possunt sibi invicem dici aequales. Quia, ut Augustinus dicit, VI | |
| 6513 de Trin., <i>imago, si perfecte implet illud cuius est imago, ipsa | |
| 6514 coaequatur ei, non illud imagini suae</i>. Imago autem patris est | |
| 6515 filius, et sic pater non est aequalis filio. Non ergo in divinis | |
| 6516 personis invenitur aequalitas.</p> | |
| 6517 <p title="I q. 42 a. 1 arg. 4"><a name="30158"><span class= | |
| 6518 "ref">[30158] Iª q. 42 a. 1 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 6519 aequalitas relatio quaedam est. Sed nulla relatio est communis | |
| 6520 omnibus personis, cum secundum relationes personae ab invicem | |
| 6521 distinguantur. Non ergo aequalitas divinis personis convenit.</p> | |
| 6522 <p title="I q. 42 a. 1 s. c."><a name="30159"><span class= | |
| 6523 "ref">[30159] Iª q. 42 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6524 quod Athanasius dicit, quod <i>tres personae coaeternae sibi sunt | |
| 6525 et coaequales</i>.</p> | |
| 6526 <p title="I q. 42 a. 1 co."><a name="30160"><span class= | |
| 6527 "ref">[30160] Iª q. 42 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6528 quod necesse est ponere aequalitatem in divinis personis. Quia | |
| 6529 secundum philosophum, in X Metaphys., aequale dicitur quasi per | |
| 6530 negationem minoris et maioris. Non autem possumus in divinis | |
| 6531 personis ponere aliquid maius et minus, quia, ut Boetius dicit, in | |
| 6532 libro de Trin., eos differentia, scilicet deitatis, comitatur, | |
| 6533 <i>qui vel augent vel minuunt, ut Ariani, qui gradibus meritorum | |
| 6534 Trinitatem variantes distrahunt, atque in pluralitatem | |
| 6535 deducunt</i>. Cuius ratio est, quia inaequalium non potest esse una | |
| 6536 quantitas numero. Quantitas autem in divinis non est aliud quam | |
| 6537 eius essentia. Unde relinquitur quod, si esset aliqua inaequalitas | |
| 6538 in divinis personis, quod non esset in eis una essentia, et sic non | |
| 6539 essent tres personae unus Deus, quod est impossibile. Oportet | |
| 6540 igitur aequalitatem ponere in divinis personis.</p> | |
| 6541 <p title="I q. 42 a. 1 ad 1"><a name="30161"><span class= | |
| 6542 "ref">[30161] Iª q. 42 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6543 dicendum quod duplex est quantitas. Una scilicet quae dicitur | |
| 6544 quantitas molis, vel quantitas dimensiva, quae in solis rebus | |
| 6545 corporalibus est, unde in divinis personis locum non habet. Sed | |
| 6546 alia est quantitas virtutis, quae attenditur secundum perfectionem | |
| 6547 alicuius naturae vel formae, quae quidem quantitas designatur | |
| 6548 secundum quod dicitur aliquid magis vel minus calidum, inquantum | |
| 6549 est perfectius vel minus perfectum in caliditate. Huiusmodi autem | |
| 6550 quantitas virtualis attenditur primo quidem in radice, idest in | |
| 6551 ipsa perfectione formae vel naturae, et sic dicitur magnitudo | |
| 6552 spiritualis, sicut dicitur magnus calor propter suam intensionem et | |
| 6553 perfectionem. Et ideo dicit Augustinus, VI de Trin., quod <i>in his | |
| 6554 quae non mole magna sunt, hoc est maius esse, quod est melius | |
| 6555 esse</i>, nam melius dicitur quod perfectius est. Secundo autem | |
| 6556 attenditur quantitas virtualis in effectibus formae. Primus autem | |
| 6557 effectus formae est esse, nam omnis res habet esse secundum suam | |
| 6558 formam. Secundus autem effectus est operatio, nam omne agens agit | |
| 6559 per suam formam. Attenditur igitur quantitas virtualis et secundum | |
| 6560 esse, et secundum operationem, secundum esse quidem, inquantum ea | |
| 6561 quae sunt perfectioris naturae, sunt maioris durationis; secundum | |
| 6562 operationem vero, inquantum ea quae sunt perfectioris naturae, sunt | |
| 6563 magis potentia ad agendum. Sic igitur, ut Augustinus dicit, in | |
| 6564 libro de fide ad Petrum, aequalitas intelligitur in patre et filio | |
| 6565 et spiritu sancto, <i>inquantum nullus horum aut praecedit | |
| 6566 aeternitate, aut excedit magnitudine, aut superat | |
| 6567 potestate</i>.</p> | |
| 6568 <p title="I q. 42 a. 1 ad 2"><a name="30162"><span class= | |
| 6569 "ref">[30162] Iª q. 42 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6570 dicendum quod ubi attenditur aequalitas secundum quantitatem | |
| 6571 virtualem, aequalitas includit in se similitudinem, et aliquid | |
| 6572 plus, quia excludit excessum. Quaecumque enim communicant in una | |
| 6573 forma, possunt dici similia, etiamsi inaequaliter illam formam | |
| 6574 participant, sicut si dicatur aer esse similis igni in calore, sed | |
| 6575 non possunt dici aequalia, si unum altero perfectius formam illam | |
| 6576 participet. Et quia non solum una est natura patris et filii, sed | |
| 6577 etiam aeque perfecte est in utroque, ideo non solum dicimus filium | |
| 6578 esse similem patri, ut excludatur error Eunomii; sed etiam dicimus | |
| 6579 aequalem, ut excludatur error Arii.</p> | |
| 6580 <p title="I q. 42 a. 1 ad 3"><a name="30163"><span class= | |
| 6581 "ref">[30163] Iª q. 42 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6582 dicendum quod aequalitas vel similitudo dupliciter potest | |
| 6583 significari in divinis, scilicet per nomina et per verba. Secundum | |
| 6584 quidem quod significatur per nomina, mutua aequalitas dicitur in | |
| 6585 divinis personis et similitudo, filius enim est aequalis et similis | |
| 6586 patri, et e converso. Et hoc ideo, quia essentia divina non magis | |
| 6587 est patris quam filii, unde, sicut filius habet magnitudinem | |
| 6588 patris, quod est esse eum aequalem patri, ita pater habet | |
| 6589 magnitudinem filii, quod est esse eum aequalem filio. Sed quantum | |
| 6590 ad creaturas, ut Dionysius dicit, IX cap. de Div. Nom., <i>non | |
| 6591 recipitur conversio aequalitatis et similitudinis</i>. Dicuntur | |
| 6592 enim causata similia causis, inquantum habent formam causarum, sed | |
| 6593 non e converso, quia forma principaliter est in causa, et | |
| 6594 secundario in causato. Sed verba significant aequalitatem cum motu. | |
| 6595 Et licet motus non sit in divinis, est tamen ibi accipere. Quia | |
| 6596 igitur filius accipit a patre unde est aequalis ei, et non e | |
| 6597 converso, propter hoc dicimus quod filius coaequatur patri, et non | |
| 6598 e converso.</p> | |
| 6599 <p title="I q. 42 a. 1 ad 4"><a name="30164"><span class= | |
| 6600 "ref">[30164] Iª q. 42 a. 1 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6601 dicendum quod in divinis personis nihil est considerare nisi | |
| 6602 essentiam, in qua communicant, et relationes, in quibus | |
| 6603 distinguuntur. Aequalitas autem utrumque importat, scilicet | |
| 6604 distinctionem personarum, quia nihil sibi ipsi dicitur aequale; et | |
| 6605 unitatem essentiae, quia ex hoc personae sunt sibi invicem | |
| 6606 aequales, quod sunt unius magnitudinis et essentiae. Manifestum est | |
| 6607 autem quod idem ad seipsum non refertur aliqua relatione reali. Nec | |
| 6608 iterum una relatio refertur ad aliam per aliquam aliam relationem, | |
| 6609 cum enim dicimus quod paternitas opponitur filiationi, oppositio | |
| 6610 non est relatio media inter paternitatem et filiationem. Quia | |
| 6611 utroque modo relatio multiplicaretur in infinitum. Et ideo | |
| 6612 aequalitas et similitudo in divinis personis non est aliqua realis | |
| 6613 relatio distincta a relationibus personalibus, sed in suo | |
| 6614 intellectu includit et relationes distinguentes personas, et | |
| 6615 essentiae unitatem. Et propterea Magister dicit, in XXXI dist. I | |
| 6616 Sent., quod in his appellatio tantum est relativa.</p> | |
| 6617 <br /> | |
| 6618 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 6619 <p title="I q. 42 a. 2 arg. 1"><a name="30165"><span class= | |
| 6620 "ref">[30165] Iª q. 42 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 6621 proceditur. Videtur quod persona procedens non sit coaeterna suo | |
| 6622 principio, ut filius patri. Arius enim duodecim modos generationis | |
| 6623 assignat. Primus modus est iuxta fluxum lineae a puncto, ubi deest | |
| 6624 aequalitas simplicitatis. Secundus modus est iuxta emissionem | |
| 6625 radiorum a sole, ubi deest aequalitas naturae. Tertius modus est | |
| 6626 iuxta characterem, seu impressionem a sigillo, ubi deest | |
| 6627 consubstantialitas et potentiae efficientia. Quartus modus est | |
| 6628 iuxta immissionem bonae voluntatis a Deo, ubi etiam deest | |
| 6629 consubstantialitas. Quintus modus est iuxta exitum accidentis a | |
| 6630 substantia, sed accidenti deest subsistentia. Sextus modus est | |
| 6631 iuxta abstractionem speciei a materia, sicut sensus accipit speciem | |
| 6632 a re sensibili, ubi deest aequalitas simplicitatis spiritualis. | |
| 6633 Septimus modus est iuxta excitationem voluntatis a cogitatione, | |
| 6634 quae quidem excitatio temporalis est. Octavus modus est iuxta | |
| 6635 transfigurationem, ut ex aere fit imago, quae materialis est. Nonus | |
| 6636 modus est motus a movente, et hic etiam ponitur effectus et causa. | |
| 6637 Decimus modus est iuxta eductionem specierum a genere, qui non | |
| 6638 competit in divinis, quia pater non praedicatur de filio sicut | |
| 6639 genus de specie. Undecimus modus est iuxta ideationem, ut arca | |
| 6640 exterior ab ea quae est in mente. Duodecimus modus est iuxta | |
| 6641 nascentiam, ut homo est a patre, ubi est prius et posterius | |
| 6642 secundum tempus. Patet ergo quod in omni modo quo aliquid est ex | |
| 6643 altero, aut deest aequalitas naturae, aut aequalitas durationis. Si | |
| 6644 igitur filius est a patre, oportet dicere vel eum esse minorem | |
| 6645 patre, aut posteriorem, aut utrumque.</p> | |
| 6646 <p title="I q. 42 a. 2 arg. 2"><a name="30166"><span class= | |
| 6647 "ref">[30166] Iª q. 42 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 6648 quod est ex altero, habet principium. Sed nullum aeternum habet | |
| 6649 principium. Ergo filius non est aeternus, neque spiritus | |
| 6650 sanctus.</p> | |
| 6651 <p title="I q. 42 a. 2 arg. 3"><a name="30167"><span class= | |
| 6652 "ref">[30167] Iª q. 42 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, omne | |
| 6653 quod corrumpitur, desinit esse. Ergo omne quod generatur, incipit | |
| 6654 esse, ad hoc enim generatur, ut sit. Sed filius est genitus a | |
| 6655 patre. Ergo incipit esse, et non est coaeternus patri.</p> | |
| 6656 <p title="I q. 42 a. 2 arg. 4"><a name="30168"><span class= | |
| 6657 "ref">[30168] Iª q. 42 a. 2 arg. 4</span></a> Praeterea, si | |
| 6658 filius genitus est a patre, aut semper generatur, aut est dare | |
| 6659 aliquod instans suae generationis. Si semper generatur; dum autem | |
| 6660 aliquid est in generari, est imperfectum, sicut patet in | |
| 6661 successivis, quae sunt semper in fieri, ut tempus et motus, | |
| 6662 sequitur quod filius semper sit imperfectus; quod est inconveniens. | |
| 6663 Est ergo dare aliquod instans generationis filii. Ante illud ergo | |
| 6664 instans filius non erat.</p> | |
| 6665 <p title="I q. 42 a. 2 s. c."><a name="30169"><span class= | |
| 6666 "ref">[30169] Iª q. 42 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6667 quod Athanasius dicit, quod <i>totae tres personae coaeternae sibi | |
| 6668 sunt</i>.</p> | |
| 6669 <p title="I q. 42 a. 2 co."><a name="30170"><span class= | |
| 6670 "ref">[30170] Iª q. 42 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6671 quod necesse est dicere filium esse coaeternum patri. Ad cuius | |
| 6672 evidentiam, considerandum est quod aliquid ex principio existens | |
| 6673 posterius esse suo principio, potest contingere ex duobus, uno | |
| 6674 modo, ex parte agentis; alio modo, ex parte actionis. Ex parte | |
| 6675 agentis quidem, aliter in agentibus voluntariis, aliter in | |
| 6676 agentibus naturalibus. In agentibus quidem voluntariis, propter | |
| 6677 electionem temporis, sicut enim in agentis voluntarii potestate est | |
| 6678 eligere formam quam effectui conferat, ut supra dictum est, ita in | |
| 6679 eius potestate est eligere tempus in quo effectum producat. In | |
| 6680 agentibus autem naturalibus hoc contingit, quia agens aliquod non a | |
| 6681 principio habet perfectionem virtutis naturaliter ad agendum, sed | |
| 6682 ei advenit post aliquod tempus; sicut homo non a principio generare | |
| 6683 potest. Ex parte autem actionis, impeditur ne id quod est a | |
| 6684 principio simul sit cum suo principio, propter hoc quod actio est | |
| 6685 successiva. Unde, dato quod aliquod agens tali actione agere | |
| 6686 inciperet statim cum est, non statim eodem instanti esset effectus, | |
| 6687 sed in instanti ad quod terminatur actio. Manifestum est autem | |
| 6688 secundum praemissa, quod pater non generat filium voluntate, sed | |
| 6689 natura. Et iterum, quod natura patris ab aeterno perfecta fuit. Et | |
| 6690 iterum, quod actio qua pater producit filium, non est successiva, | |
| 6691 quia sic filius Dei successive generaretur, et esset eius generatio | |
| 6692 materialis et cum motu, quod est impossibile. Relinquitur ergo quod | |
| 6693 filius fuit, quandocumque fuit pater. Et sic filius est coaeternus | |
| 6694 patri, et similiter spiritus sanctus utrique.</p> | |
| 6695 <p title="I q. 42 a. 2 ad 1"><a name="30171"><span class= | |
| 6696 "ref">[30171] Iª q. 42 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6697 dicendum quod, sicut Augustinus dicit, in libro de verbis domini, | |
| 6698 nullus modus processionis alicuius creaturae perfecte repraesentat | |
| 6699 divinam generationem, unde oportet ex multis modis colligere | |
| 6700 similitudinem, ut quod deest ex uno, aliqualiter suppleatur ex | |
| 6701 altero. Et propter hoc dicitur in synodo Ephesina, <i>coexistere | |
| 6702 semper coaeternum patri filium, splendor tibi denuntiet, | |
| 6703 impassibilitatem nativitatis ostendat verbum; consubstantialitatem | |
| 6704 filii nomen insinuet</i>. Inter omnia tamen expressius repraesentat | |
| 6705 processio verbi ab intellectu, quod quidem non est posterius eo a | |
| 6706 quo procedit; nisi sit talis intellectus qui exeat de potentia in | |
| 6707 actum, quod in Deo dici non potest.</p> | |
| 6708 <p title="I q. 42 a. 2 ad 2"><a name="30172"><span class= | |
| 6709 "ref">[30172] Iª q. 42 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6710 dicendum quod aeternitas excludit principium durationis, sed non | |
| 6711 principium originis.</p> | |
| 6712 <p title="I q. 42 a. 2 ad 3"><a name="30173"><span class= | |
| 6713 "ref">[30173] Iª q. 42 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6714 dicendum quod omnis corruptio est mutatio quaedam, et ideo omne | |
| 6715 quod corrumpitur, incipit non esse, et desinit esse. Sed generatio | |
| 6716 divina non est transmutatio, ut dictum est supra. Unde filius | |
| 6717 semper generatur, et pater semper generat.</p> | |
| 6718 <p title="I q. 42 a. 2 ad 4"><a name="30174"><span class= | |
| 6719 "ref">[30174] Iª q. 42 a. 2 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6720 dicendum quod in tempore aliud est quod est indivisibile, scilicet | |
| 6721 instans; et aliud est quod est durans, scilicet tempus. Sed in | |
| 6722 aeternitate ipsum nunc indivisibile est semper stans, ut supra | |
| 6723 dictum est. Generatio vero filii non est in nunc temporis, aut in | |
| 6724 tempore, sed in aeternitate. Et ideo, ad significandum | |
| 6725 praesentialitatem et permanentiam aeternitatis, potest dici quod | |
| 6726 semper nascitur, ut Origenes dixit. Sed, ut Gregorius et Augustinus | |
| 6727 dicunt, melius est quod dicatur semper natus, ut ly semper designet | |
| 6728 permanentiam aeternitatis, et ly natus perfectionem geniti. Sic | |
| 6729 ergo filius nec imperfectus est, neque erat quando non erat, ut | |
| 6730 Arius dixit.</p> | |
| 6731 <br /> | |
| 6732 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 6733 <p title="I q. 42 a. 3 arg. 1"><a name="30175"><span class= | |
| 6734 "ref">[30175] Iª q. 42 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 6735 proceditur. Videtur quod in divinis personis non sit ordo naturae. | |
| 6736 Quidquid enim in divinis est, vel est essentia vel persona vel | |
| 6737 notio. Sed ordo naturae non significat essentiam, neque est aliqua | |
| 6738 personarum aut notionum. Ergo ordo naturae non est in divinis.</p> | |
| 6739 <p title="I q. 42 a. 3 arg. 2"><a name="30176"><span class= | |
| 6740 "ref">[30176] Iª q. 42 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, in | |
| 6741 quibuscumque est ordo naturae, unum est prius altero, saltem | |
| 6742 secundum naturam et intellectum. Sed in divinis personis nihil est | |
| 6743 prius et posterius, ut Athanasius dicit. Ergo in divinis personis | |
| 6744 non est ordo naturae.</p> | |
| 6745 <p title="I q. 42 a. 3 arg. 3"><a name="30177"><span class= | |
| 6746 "ref">[30177] Iª q. 42 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6747 quidquid ordinatur, distinguitur. Sed natura in divinis non | |
| 6748 distinguitur. Ergo non ordinatur. Ergo non est ibi ordo | |
| 6749 naturae.</p> | |
| 6750 <p title="I q. 42 a. 3 arg. 4"><a name="30178"><span class= | |
| 6751 "ref">[30178] Iª q. 42 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 6752 natura divina est eius essentia. Sed non dicitur in divinis ordo | |
| 6753 essentiae. Ergo neque ordo naturae.</p> | |
| 6754 <p title="I q. 42 a. 3 s. c."><a name="30179"><span class= | |
| 6755 "ref">[30179] Iª q. 42 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra, | |
| 6756 ubicumque est pluralitas sine ordine, ibi est confusio. Sed in | |
| 6757 divinis personis non est confusio, ut Athanasius dicit. Ergo est | |
| 6758 ibi ordo.</p> | |
| 6759 <p title="I q. 42 a. 3 co."><a name="30180"><span class= | |
| 6760 "ref">[30180] Iª q. 42 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6761 quod ordo semper dicitur per comparationem ad aliquod principium. | |
| 6762 Unde sicut dicitur principium multipliciter, scilicet secundum | |
| 6763 situm, ut punctus, secundum intellectum, ut principium | |
| 6764 demonstrationis, et secundum causas singulas; ita etiam dicitur | |
| 6765 ordo. In divinis autem dicitur principium secundum originem, absque | |
| 6766 prioritate, ut supra dictum est. Unde oportet ibi esse ordinem | |
| 6767 secundum originem, absque prioritate. Et hic vocatur ordo naturae, | |
| 6768 secundum Augustinum, <i>non quo alter sit prius altero, sed quo | |
| 6769 alter est ex altero</i>.</p> | |
| 6770 <p title="I q. 42 a. 3 ad 1"><a name="30181"><span class= | |
| 6771 "ref">[30181] Iª q. 42 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6772 dicendum quod ordo naturae significat notionem originis in communi, | |
| 6773 non autem in speciali.</p> | |
| 6774 <p title="I q. 42 a. 3 ad 2"><a name="30182"><span class= | |
| 6775 "ref">[30182] Iª q. 42 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6776 dicendum quod in rebus creatis, etiam cum id quod est a principio | |
| 6777 sit suo principio coaevum secundum durationem, tamen principium est | |
| 6778 prius secundum naturam et intellectum, si consideretur id quod est | |
| 6779 principium. Sed si considerentur ipsae relationes causae et | |
| 6780 causati, et principii et principiati, manifestum est quod relativa | |
| 6781 sunt simul natura et intellectu, inquantum unum est in definitione | |
| 6782 alterius. Sed in divinis ipsae relationes sunt subsistentes | |
| 6783 personae in una natura. Unde neque ex parte naturae, neque ex parte | |
| 6784 relationum, una persona potest esse prior alia, neque etiam | |
| 6785 secundum naturam et intellectum.</p> | |
| 6786 <p title="I q. 42 a. 3 ad 3"><a name="30183"><span class= | |
| 6787 "ref">[30183] Iª q. 42 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6788 dicendum quod ordo naturae dicitur, non quod ipsa natura ordinetur, | |
| 6789 sed quod ordo in divinis personis attenditur secundum naturalem | |
| 6790 originem.</p> | |
| 6791 <p title="I q. 42 a. 3 ad 4"><a name="30184"><span class= | |
| 6792 "ref">[30184] Iª q. 42 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 6793 dicendum quod natura quodammodo importat rationem principii, non | |
| 6794 autem essentia. Et ideo ordo originis melius nominatur ordo | |
| 6795 naturae, quam ordo essentiae.</p> | |
| 6796 <br /> | |
| 6797 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 6798 <p title="I q. 42 a. 4 arg. 1"><a name="30185"><span class= | |
| 6799 "ref">[30185] Iª q. 42 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 6800 proceditur. Videtur quod filius non sit aequalis patri in | |
| 6801 magnitudine. Dicit enim ipse, Ioan. XIV, <i>pater maior me est</i>; | |
| 6802 et apostolus, I Cor. XV, <i>ipse filius subiectus erit illi qui | |
| 6803 sibi subiecit omnia</i>.</p> | |
| 6804 <p title="I q. 42 a. 4 arg. 2"><a name="30186"><span class= | |
| 6805 "ref">[30186] Iª q. 42 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 6806 paternitas pertinet ad dignitatem patris. Sed paternitas non | |
| 6807 convenit filio. Ergo non quidquid dignitatis habet pater, habet | |
| 6808 filius. Ergo non est aequalis patri in magnitudine.</p> | |
| 6809 <p title="I q. 42 a. 4 arg. 3"><a name="30187"><span class= | |
| 6810 "ref">[30187] Iª q. 42 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 6811 ubicumque est totum et pars, plures partes sunt aliquid maius quam | |
| 6812 una tantum vel pauciores; sicut tres homines sunt aliquid maius | |
| 6813 quam duo vel unus. Sed in divinis videtur esse totum universale et | |
| 6814 pars, nam sub relatione vel notione plures notiones continentur. | |
| 6815 Cum igitur in patre sint tres notiones, in filio autem tantum duae, | |
| 6816 videtur quod filius non sit aequalis patri.</p> | |
| 6817 <p title="I q. 42 a. 4 s. c."><a name="30188"><span class= | |
| 6818 "ref">[30188] Iª q. 42 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6819 quod dicitur Philip. II, <i>non rapinam arbitratus est esse se | |
| 6820 aequalem Deo</i>.</p> | |
| 6821 <p title="I q. 42 a. 4 co."><a name="30189"><span class= | |
| 6822 "ref">[30189] Iª q. 42 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6823 quod necesse est dicere filium esse aequalem patri in magnitudine. | |
| 6824 Magnitudo enim Dei non est aliud quam perfectio naturae ipsius. Hoc | |
| 6825 autem est de ratione paternitatis et filiationis, quod filius per | |
| 6826 generationem pertingat ad habendam perfectionem naturae quae est in | |
| 6827 patre, sicut et pater. Sed quia in hominibus generatio est | |
| 6828 transmutatio quaedam exeuntis de potentia in actum, non statim a | |
| 6829 principio homo filius est aequalis patri generanti; sed per debitum | |
| 6830 incrementum ad aequalitatem perducitur, nisi aliter eveniat propter | |
| 6831 defectum principii generationis. Manifestum est autem ex dictis | |
| 6832 quod in divinis est proprie et vere paternitas et filiatio. Nec | |
| 6833 potest dici quod virtus Dei patris fuerit defectiva in generando; | |
| 6834 neque quod Dei filius successive et per transmutationem ad | |
| 6835 perfectionem pervenerit. Unde necesse est dicere quod ab aeterno | |
| 6836 fuerit patri aequalis in magnitudine. Unde et Hilarius dicit, in | |
| 6837 libro de Synod., <i>tolle corporum infirmitates, tolle conceptus | |
| 6838 initium, tolle dolores et omnem humanam necessitatem, omnis filius | |
| 6839 secundum naturalem nativitatem aequalitas patris est, quia est et | |
| 6840 similitudo naturae</i>.</p> | |
| 6841 <p title="I q. 42 a. 4 ad 1"><a name="30190"><span class= | |
| 6842 "ref">[30190] Iª q. 42 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6843 dicendum quod verba illa intelliguntur dicta de Christo secundum | |
| 6844 humanam naturam, in qua minor est patre, et ei subiectus. Sed | |
| 6845 secundum naturam divinam, aequalis est patri. Et hoc est quod | |
| 6846 Athanasius dicit; <i>aequalis patri secundum divinitatem, minor | |
| 6847 patre secundum humanitatem</i>. Vel, secundum Hilarium, in IX libro | |
| 6848 de Trin., <i>donantis auctoritate pater maior est, sed minor non | |
| 6849 est cui unum esse donatur</i>. Et in libro de Synod. dicit quod | |
| 6850 subiectio filii naturae pietas est, idest recognitio auctoritatis | |
| 6851 paternae, subiectio autem ceterorum, creationis infirmitas.</p> | |
| 6852 <p title="I q. 42 a. 4 ad 2"><a name="30191"><span class= | |
| 6853 "ref">[30191] Iª q. 42 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6854 dicendum quod aequalitas attenditur secundum magnitudinem. | |
| 6855 Magnitudo autem in divinis significat perfectionem naturae, ut | |
| 6856 dictum est, et ad essentiam pertinet. Et ideo aequalitas in | |
| 6857 divinis, et similitudo, secundum essentialia attenditur, nec potest | |
| 6858 secundum distinctionem relationum inaequalitas vel dissimilitudo | |
| 6859 dici. Unde Augustinus dicit, contra Maximinum, <i>originis quaestio | |
| 6860 est quid de quo sit; aequalitatis autem, qualis aut quantus | |
| 6861 sit</i>. Paternitas igitur est dignitas patris, sicut et essentia | |
| 6862 patris, nam dignitas absolutum est, et ad essentiam pertinet. Sicut | |
| 6863 igitur eadem essentia quae in patre est paternitas, in filio est | |
| 6864 filiatio; ita eadem dignitas quae in patre est paternitas, in filio | |
| 6865 est filiatio. Vere ergo dicitur quod quidquid dignitatis habet | |
| 6866 pater, habet filius. Nec sequitur, paternitatem habet pater, ergo | |
| 6867 paternitatem habet filius. Mutatur enim quid in ad aliquid, eadem | |
| 6868 enim est essentia et dignitas patris et filii, sed in patre est | |
| 6869 secundum relationem dantis, in filio secundum relationem | |
| 6870 accipientis.</p> | |
| 6871 <p title="I q. 42 a. 4 ad 3"><a name="30192"><span class= | |
| 6872 "ref">[30192] Iª q. 42 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6873 dicendum quod relatio in divinis non est totum universale, quamvis | |
| 6874 de pluribus relationibus praedicetur, quia omnes relationes sunt | |
| 6875 unum secundum essentiam et esse, quod repugnat rationi universalis, | |
| 6876 cuius partes secundum esse distinguuntur. Et similiter persona, ut | |
| 6877 supra dictum est, non est universale in divinis. Unde neque omnes | |
| 6878 relationes sunt maius aliquid quam una tantum; nec omnes personae | |
| 6879 maius aliquid quam una tantum; quia tota perfectio divinae naturae | |
| 6880 est in qualibet personarum.</p> | |
| 6881 <br /> | |
| 6882 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 6883 <p title="I q. 42 a. 5 arg. 1"><a name="30193"><span class= | |
| 6884 "ref">[30193] Iª q. 42 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 6885 proceditur. Videtur quod filius non sit in patre, et e converso. | |
| 6886 Philosophus enim, in IV Physic., ponit octo modos essendi aliquid | |
| 6887 in aliquo; et secundum nullum horum filius est in patre, aut e | |
| 6888 converso, ut patet discurrenti per singulos modos. Ergo filius non | |
| 6889 est in patre, nec e converso.</p> | |
| 6890 <p title="I q. 42 a. 5 arg. 2"><a name="30194"><span class= | |
| 6891 "ref">[30194] Iª q. 42 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, nihil | |
| 6892 quod exivit ab aliquo, est in eo. Sed filius ab aeterno exivit a | |
| 6893 patre, secundum illud Micheae V, <i>egressus eius ab initio, a | |
| 6894 diebus aeternitatis</i>. Ergo filius non est in patre.</p> | |
| 6895 <p title="I q. 42 a. 5 arg. 3"><a name="30195"><span class= | |
| 6896 "ref">[30195] Iª q. 42 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, unum | |
| 6897 oppositorum non est in altero. Sed filius et pater opponuntur | |
| 6898 relative. Ergo unus non potest esse in alio.</p> | |
| 6899 <p title="I q. 42 a. 5 s. c."><a name="30196"><span class= | |
| 6900 "ref">[30196] Iª q. 42 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6901 quod dicitur Ioan. XIV, <i>ego in patre, et pater in me | |
| 6902 est</i>.</p> | |
| 6903 <p title="I q. 42 a. 5 co."><a name="30197"><span class= | |
| 6904 "ref">[30197] Iª q. 42 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6905 quod in patre et filio tria est considerare, scilicet essentiam, | |
| 6906 relationem et originem; et secundum quodlibet istorum filius est in | |
| 6907 patre, et e converso. Secundum essentiam enim pater est in filio, | |
| 6908 quia pater est sua essentia, et communicat suam essentiam filio, | |
| 6909 non per aliquam suam transmutationem, unde sequitur quod, cum | |
| 6910 essentia patris sit in filio, quod in filio sit pater. Et | |
| 6911 similiter, cum filius sit sua essentia, sequitur quod sit in patre, | |
| 6912 in quo est eius essentia. Et hoc est quod Hilarius dicit, V de | |
| 6913 Trin., <i>naturam suam, ut ita dicam, sequitur immutabilis Deus, | |
| 6914 immutabilem gignens Deum. Subsistentem ergo in eo Dei naturam | |
| 6915 intelligimus, cum in Deo Deus insit</i>. Secundum etiam relationes, | |
| 6916 manifestum est quod unum oppositorum relative est in altero | |
| 6917 secundum intellectum. Secundum originem etiam manifestum est quod | |
| 6918 processio verbi intelligibilis non est ad extra, sed manet in | |
| 6919 dicente. Id etiam quod verbo dicitur, in verbo continetur. Et eadem | |
| 6920 ratio est de spiritu sancto.</p> | |
| 6921 <p title="I q. 42 a. 5 ad 1"><a name="30198"><span class= | |
| 6922 "ref">[30198] Iª q. 42 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6923 dicendum quod ea quae in creaturis sunt, non sufficienter | |
| 6924 repraesentant ea quae Dei sunt. Et ideo secundum nullum eorum | |
| 6925 modorum quos philosophus enumerat, filius est in patre, aut e | |
| 6926 converso. Accedit tamen magis ad hoc modus ille, secundum quem | |
| 6927 aliquid dicitur esse in principio originante, nisi quod deest | |
| 6928 unitas essentiae, in rebus creatis, inter principium et id quod est | |
| 6929 a principio.</p> | |
| 6930 <p title="I q. 42 a. 5 ad 2"><a name="30199"><span class= | |
| 6931 "ref">[30199] Iª q. 42 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6932 dicendum quod exitus filii a patre est secundum modum processionis | |
| 6933 interioris, prout verbum exit a corde, et manet in eo. Unde exitus | |
| 6934 iste in divinis est secundum solam distinctionem relationum, non | |
| 6935 secundum essentialem aliquam distantiam.</p> | |
| 6936 <p title="I q. 42 a. 5 ad 3"><a name="30200"><span class= | |
| 6937 "ref">[30200] Iª q. 42 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 6938 dicendum quod pater et filius opponuntur secundum relationes, non | |
| 6939 autem secundum essentiam. Et tamen oppositorum relative unum est in | |
| 6940 altero, ut dictum est.</p> | |
| 6941 <br /> | |
| 6942 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 6943 <p title="I q. 42 a. 6 arg. 1"><a name="30201"><span class= | |
| 6944 "ref">[30201] Iª q. 42 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 6945 proceditur. Videtur quod filius non sit aequalis patri secundum | |
| 6946 potentiam. Dicitur enim Ioan. V, <i>non potest filius a se facere | |
| 6947 quidquam, nisi quod viderit patrem facientem</i>. Pater autem a se | |
| 6948 potest facere. Ergo pater maior est filio secundum potentiam.</p> | |
| 6949 <p title="I q. 42 a. 6 arg. 2"><a name="30202"><span class= | |
| 6950 "ref">[30202] Iª q. 42 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, maior | |
| 6951 est potentia eius qui praecipit et docet, quam eius qui obedit et | |
| 6952 audit. Sed pater mandat filio, secundum illud Ioan. XIV, <i>sicut | |
| 6953 mandatum dedit mihi pater, sic facio</i>. Pater etiam docet filium, | |
| 6954 secundum illud Ioan. V, <i>pater diligit filium, et omnia | |
| 6955 demonstrat ei quae ipse facit</i>. Similiter et filius audit, | |
| 6956 secundum illud Ioan. V, <i>sicut audio, iudico</i>. Ergo pater est | |
| 6957 maioris potentiae quam filius.</p> | |
| 6958 <p title="I q. 42 a. 6 arg. 3"><a name="30203"><span class= | |
| 6959 "ref">[30203] Iª q. 42 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, ad | |
| 6960 omnipotentiam patris pertinet quod possit filium generare sibi | |
| 6961 aequalem, dicit enim Augustinus, in libro contra Maximin., <i>si | |
| 6962 non potuit generare sibi aequalem, ubi est omnipotentia Dei | |
| 6963 patris?</i> Sed filius non potest generare filium, ut supra | |
| 6964 ostensum est. Non ergo quidquid pertinet ad omnipotentiam patris, | |
| 6965 potest filius. Et ita non est ei in potestate aequalis.</p> | |
| 6966 <p title="I q. 42 a. 6 s. c."><a name="30204"><span class= | |
| 6967 "ref">[30204] Iª q. 42 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 6968 quod dicitur Ioan. V, <i>quaecumque pater facit, haec et filius | |
| 6969 similiter facit</i>.</p> | |
| 6970 <p title="I q. 42 a. 6 co."><a name="30205"><span class= | |
| 6971 "ref">[30205] Iª q. 42 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 6972 quod necesse est dicere quod filius est aequalis patri in | |
| 6973 potestate. Potentia enim agendi consequitur perfectionem naturae, | |
| 6974 videmus enim in creaturis quod quanto aliquid habet perfectiorem | |
| 6975 naturam, tanto est maioris virtutis in agendo. Ostensum est autem | |
| 6976 supra quod ipsa ratio divinae paternitatis et filiationis exigit | |
| 6977 quod filius sit aequalis patri in magnitudine, idest in perfectione | |
| 6978 naturae. Unde relinquitur quod filius sit aequalis patri in | |
| 6979 potestate. Et eadem ratio est de spiritu sancto respectu | |
| 6980 utriusque.</p> | |
| 6981 <p title="I q. 42 a. 6 ad 1"><a name="30206"><span class= | |
| 6982 "ref">[30206] Iª q. 42 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 6983 dicendum quod in hoc quod dicitur quod filius non potest a se | |
| 6984 facere quidquam, non subtrahitur filio aliqua potestas quam habeat | |
| 6985 pater; cum statim subdatur quod quaecumque pater facit, filius | |
| 6986 similiter facit. Sed ostenditur quod filius habet potestatem a | |
| 6987 patre, a quo habet naturam. Unde dicit Hilarius, IX de Trin., | |
| 6988 <i>naturae divinae haec unitas est, ut ita per se agat filius, quod | |
| 6989 non a se agat</i>.</p> | |
| 6990 <p title="I q. 42 a. 6 ad 2"><a name="30207"><span class= | |
| 6991 "ref">[30207] Iª q. 42 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 6992 dicendum quod in demonstratione patris et auditione filii, non | |
| 6993 intelligitur nisi quod pater communicat scientiam filio, sicut et | |
| 6994 essentiam. Et ad idem potest referri mandatum patris, per hoc quod | |
| 6995 ab aeterno dedit ei scientiam et voluntatem agendorum, eum | |
| 6996 generando. Vel potius referendum est ad Christum secundum humanam | |
| 6997 naturam.</p> | |
| 6998 <p title="I q. 42 a. 6 ad 3"><a name="30208"><span class= | |
| 6999 "ref">[30208] Iª q. 42 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7000 dicendum quod, sicut eadem essentia quae in patre est paternitas, | |
| 7001 in filio est filiatio; ita eadem est potentia qua pater generat, et | |
| 7002 qua filius generatur. Unde manifestum est quod quidquid potest | |
| 7003 pater, potest filius. Non tamen sequitur quod possit generare, sed | |
| 7004 mutatur quid in ad aliquid, nam generatio significat relationem in | |
| 7005 divinis. Habet ergo filius eandem omnipotentiam quam pater, sed cum | |
| 7006 alia relatione. Quia pater habet eam ut dans, et hoc significatur, | |
| 7007 cum dicitur quod potest generare. Filius autem habet eam ut | |
| 7008 accipiens, et hoc significatur, cum dicitur quod potest | |
| 7009 generari.</p> | |
| 7010 <br /> | |
| 7011 <div class="D">Quaestio 43</div> | |
| 7012 <div class="G">Prooemium</div> | |
| 7013 <p title="I q. 43 pr."><a name="30209"><span class="ref">[30209] | |
| 7014 Iª q. 43 pr.</span></a> Deinde considerandum de missione | |
| 7015 divinarum personarum. Et circa hoc quaeruntur octo. Primo, utrum | |
| 7016 alicui divinae personae conveniat mitti. Secundo, utrum missio sit | |
| 7017 aeterna, vel temporalis tantum. Tertio, secundum quid divina | |
| 7018 persona invisibiliter mittatur. Quarto, utrum cuilibet personae | |
| 7019 conveniat mitti. Quinto, utrum invisibiliter mittatur tam filius, | |
| 7020 quam spiritus sanctus. Sexto, ad quos fiat missio invisibilis. | |
| 7021 Septimo, de missione visibili. Octavo, utrum aliqua persona mittat | |
| 7022 seipsam, visibiliter aut invisibiliter.</p> | |
| 7023 <br /> | |
| 7024 <div class="E">Articulus 1</div> | |
| 7025 <p title="I q. 43 a. 1 arg. 1"><a name="30210"><span class= | |
| 7026 "ref">[30210] Iª q. 43 a. 1 arg. 1</span></a> Ad primum sic | |
| 7027 proceditur. Videtur quod personae divinae non conveniat mitti. | |
| 7028 Missus enim minor est mittente. Sed una persona divina non est | |
| 7029 minor alia. Ergo una persona non mittitur ab alia.</p> | |
| 7030 <p title="I q. 43 a. 1 arg. 2"><a name="30211"><span class= | |
| 7031 "ref">[30211] Iª q. 43 a. 1 arg. 2</span></a> Praeterea, omne | |
| 7032 quod mittitur, separatur a mittente, unde Hieronymus dicit, super | |
| 7033 Ezechiel., <i>quod coniunctum est, et in corpore uno copulatum, | |
| 7034 mitti non potest</i>. Sed in divinis personis nihil est separabile, | |
| 7035 ut Hilarius dicit. Ergo una persona non mittitur ab alia.</p> | |
| 7036 <p title="I q. 43 a. 1 arg. 3"><a name="30212"><span class= | |
| 7037 "ref">[30212] Iª q. 43 a. 1 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7038 quicumque mittitur, ab aliquo loco discedit, et ad aliquem locum de | |
| 7039 novo vadit. Hoc autem divinae personae non convenit, cum ubique | |
| 7040 sit. Ergo divinae personae non convenit mitti.</p> | |
| 7041 <p title="I q. 43 a. 1 s. c."><a name="30213"><span class= | |
| 7042 "ref">[30213] Iª q. 43 a. 1 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 7043 quod dicitur Ioan. VIII, <i>non sum ego solus, sed ego et qui misit | |
| 7044 me, pater</i>.</p> | |
| 7045 <p title="I q. 43 a. 1 co."><a name="30214"><span class= | |
| 7046 "ref">[30214] Iª q. 43 a. 1 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 7047 quod in ratione missionis duo importantur, quorum unum est habitudo | |
| 7048 missi ad eum a quo mittitur; aliud est habitudo missi ad terminum | |
| 7049 ad quem mittitur. Per hoc autem quod aliquis mittitur, ostenditur | |
| 7050 processio quaedam missi a mittente; vel secundum imperium, sicut | |
| 7051 dominus mittit servum; vel secundum consilium, ut si consiliarius | |
| 7052 mittere dicatur regem ad bellandum; vel secundum originem, ut si | |
| 7053 dicatur quod flos emittitur ab arbore. Ostenditur etiam habitudo ad | |
| 7054 terminum ad quem mittitur, ut aliquo modo ibi esse incipiat; vel | |
| 7055 quia prius ibi omnino non erat quo mittitur; vel quia incipit ibi | |
| 7056 aliquo modo esse, quo prius non erat. Missio igitur divinae | |
| 7057 personae convenire potest, secundum quod importat ex una parte | |
| 7058 processionem originis a mittente; et secundum quod importat ex alia | |
| 7059 parte novum modum existendi in aliquo. Sicut filius dicitur esse | |
| 7060 missus a patre in mundum, secundum quod incoepit esse in mundo | |
| 7061 visibiliter per carnem assumptam, et tamen ante in mundo erat, ut | |
| 7062 dicitur Ioan. I.</p> | |
| 7063 <p title="I q. 43 a. 1 ad 1"><a name="30215"><span class= | |
| 7064 "ref">[30215] Iª q. 43 a. 1 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 7065 dicendum quod missio importat minorationem in eo qui mittitur, | |
| 7066 secundum quod importat processionem a principio mittente aut | |
| 7067 secundum imperium, aut secundum consilium, quia imperans est maior, | |
| 7068 et consilians est sapientior. Sed in divinis non importat nisi | |
| 7069 processionem originis; quae est secundum aequalitatem, ut supra | |
| 7070 dictum est.</p> | |
| 7071 <p title="I q. 43 a. 1 ad 2"><a name="30216"><span class= | |
| 7072 "ref">[30216] Iª q. 43 a. 1 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7073 dicendum quod illud quod sic mittitur ut incipiat esse ubi prius | |
| 7074 nullo modo erat, sua missione localiter movetur, unde oportet quod | |
| 7075 loco separetur a mittente. Sed hoc non accidit in missione divinae | |
| 7076 personae, quia persona divina missa, sicut non incipit esse ubi | |
| 7077 prius non fuerat, ita nec desinit esse ubi fuerat. Unde talis | |
| 7078 missio est sine separatione; sed habet solam distinctionem | |
| 7079 originis.</p> | |
| 7080 <p title="I q. 43 a. 1 ad 3"><a name="30217"><span class= | |
| 7081 "ref">[30217] Iª q. 43 a. 1 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7082 dicendum quod obiectio illa procedit de missione quae fit secundum | |
| 7083 motum localem; quae non habet locum in divinis.</p> | |
| 7084 <br /> | |
| 7085 <div class="E">Articulus 2</div> | |
| 7086 <p title="I q. 43 a. 2 arg. 1"><a name="30218"><span class= | |
| 7087 "ref">[30218] Iª q. 43 a. 2 arg. 1</span></a> Ad secundum sic | |
| 7088 proceditur. Videtur quod missio possit esse aeterna. Dicit enim | |
| 7089 Gregorius, eo mittitur filius, quo generatur. Sed generatio filii | |
| 7090 est aeterna. Ergo et missio.</p> | |
| 7091 <p title="I q. 43 a. 2 arg. 2"><a name="30219"><span class= | |
| 7092 "ref">[30219] Iª q. 43 a. 2 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7093 cuicumque convenit aliquid temporaliter, illud mutatur. Sed persona | |
| 7094 divina non mutatur. Ergo missio divinae personae non est | |
| 7095 temporalis, sed aeterna.</p> | |
| 7096 <p title="I q. 43 a. 2 arg. 3"><a name="30220"><span class= | |
| 7097 "ref">[30220] Iª q. 43 a. 2 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7098 missio processionem importat. Sed processio divinarum personarum | |
| 7099 est aeterna. Ergo et missio.</p> | |
| 7100 <p title="I q. 43 a. 2 s. c."><a name="30221"><span class= | |
| 7101 "ref">[30221] Iª q. 43 a. 2 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 7102 quod dicitur Galat. IV, <i>cum venit plenitudo temporis, misit Deus | |
| 7103 filium suum</i>.</p> | |
| 7104 <p title="I q. 43 a. 2 co."><a name="30222"><span class= | |
| 7105 "ref">[30222] Iª q. 43 a. 2 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 7106 quod in his quae important originem divinarum personarum, est | |
| 7107 quaedam differentia attendenda. Quaedam enim in sui significatione | |
| 7108 important solam habitudinem ad principium, ut processio et exitus. | |
| 7109 Quaedam vero, cum habitudine ad principium, determinant | |
| 7110 processionis terminum. Quorum quaedam determinant terminum | |
| 7111 aeternum, sicut generatio et spiratio, nam generatio est processio | |
| 7112 divinae personae in naturam divinam; et spiratio, passive accepta, | |
| 7113 importat processionem amoris subsistentis. Quaedam vero, cum | |
| 7114 habitudine ad principium, important terminum temporalem, sicut | |
| 7115 missio et datio, mittitur enim aliquid ad hoc ut sit in aliquo, et | |
| 7116 datur ad hoc quod habeatur; personam autem divinam haberi ab aliqua | |
| 7117 creatura, vel esse novo modo existendi in ea, est quoddam | |
| 7118 temporale. Unde missio et datio in divinis dicuntur temporaliter | |
| 7119 tantum. Generatio autem et spiratio solum ab aeterno. Processio | |
| 7120 autem et exitus dicuntur in divinis et aeternaliter et | |
| 7121 temporaliter, nam filius ab aeterno processit ut sit Deus; | |
| 7122 temporaliter autem ut etiam sit homo, secundum missionem visibilem; | |
| 7123 vel etiam ut sit in homine, secundum invisibilem missionem.</p> | |
| 7124 <p title="I q. 43 a. 2 ad 1"><a name="30223"><span class= | |
| 7125 "ref">[30223] Iª q. 43 a. 2 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 7126 dicendum quod Gregorius loquitur de generatione temporali filii, | |
| 7127 non a patre, sed a matre. Vel, quia ex hoc ipso filius habet quod | |
| 7128 possit mitti, quod est ab aeterno genitus.</p> | |
| 7129 <p title="I q. 43 a. 2 ad 2"><a name="30224"><span class= | |
| 7130 "ref">[30224] Iª q. 43 a. 2 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7131 dicendum quod divinam personam esse novo modo in aliquo, vel ab | |
| 7132 aliquo haberi temporaliter, non est propter mutationem divinae | |
| 7133 personae, sed propter mutationem creaturae, sicut et Deus | |
| 7134 temporaliter dicitur dominus, propter mutationem creaturae.</p> | |
| 7135 <p title="I q. 43 a. 2 ad 3"><a name="30225"><span class= | |
| 7136 "ref">[30225] Iª q. 43 a. 2 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7137 dicendum quod missio non solum importat processionem a principio, | |
| 7138 sed determinat processionis terminum temporalem. Unde missio solum | |
| 7139 est temporalis. Vel, missio includit processionem aeternam, et | |
| 7140 aliquid addit, scilicet temporalem effectum, habitudo enim divinae | |
| 7141 personae ad suum principium non est nisi ab aeterno. Unde gemina | |
| 7142 dicitur processio, aeterna scilicet et temporalis, non propter hoc | |
| 7143 quod habitudo ad principium geminetur, sed geminatio est ex parte | |
| 7144 termini temporalis et aeterni.</p> | |
| 7145 <br /> | |
| 7146 <div class="E">Articulus 3</div> | |
| 7147 <p title="I q. 43 a. 3 arg. 1"><a name="30226"><span class= | |
| 7148 "ref">[30226] Iª q. 43 a. 3 arg. 1</span></a> Ad tertium sic | |
| 7149 proceditur. Videtur quod missio invisibilis divinae personae non | |
| 7150 sit solum secundum donum gratiae gratum facientis. Divinam enim | |
| 7151 personam mitti, est ipsam donari. Si igitur divina persona mittitur | |
| 7152 solum secundum dona gratiae gratum facientis, non donabitur ipsa | |
| 7153 persona divina, sed solum dona eius. Quod est error dicentium | |
| 7154 spiritum sanctum non dari, sed eius dona.</p> | |
| 7155 <p title="I q. 43 a. 3 arg. 2"><a name="30227"><span class= | |
| 7156 "ref">[30227] Iª q. 43 a. 3 arg. 2</span></a> Praeterea, haec | |
| 7157 praepositio secundum denotat habitudinem alicuius causae. Sed | |
| 7158 persona divina est causa quod habeatur donum gratiae gratum | |
| 7159 facientis, et non e converso; secundum illud Rom. V, <i>caritas Dei | |
| 7160 diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum, qui datus est | |
| 7161 nobis</i>. Ergo inconvenienter dicitur quod persona divina secundum | |
| 7162 dona gratiae gratum facientis mittatur.</p> | |
| 7163 <p title="I q. 43 a. 3 arg. 3"><a name="30228"><span class= | |
| 7164 "ref">[30228] Iª q. 43 a. 3 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7165 Augustinus dicit, IV de Trin., quod <i>filius, cum ex tempore mente | |
| 7166 percipitur, mitti dicitur</i>. Sed filius cognoscitur non solum per | |
| 7167 gratiam gratum facientem, sed etiam per gratiam gratis datam, sicut | |
| 7168 per fidem et per scientiam. Non ergo persona divina mittitur | |
| 7169 secundum solam gratiam gratum facientem.</p> | |
| 7170 <p title="I q. 43 a. 3 arg. 4"><a name="30229"><span class= | |
| 7171 "ref">[30229] Iª q. 43 a. 3 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 7172 Rabanus dicit quod spiritus sanctus datus est apostolis ad | |
| 7173 operationem miraculorum. Hoc autem non est donum gratiae gratum | |
| 7174 facientis, sed gratiae gratis datae. Ergo persona divina non solum | |
| 7175 datur secundum gratiam gratum facientem.</p> | |
| 7176 <p title="I q. 43 a. 3 s. c."><a name="30230"><span class= | |
| 7177 "ref">[30230] Iª q. 43 a. 3 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 7178 quod Augustinus dicit, XV de Trin., quod spiritus sanctus procedit | |
| 7179 temporaliter ad sanctificandam creaturam. Missio autem est | |
| 7180 temporalis processio. Cum igitur sanctificatio creaturae non sit | |
| 7181 nisi per gratiam gratum facientem, sequitur quod missio divinae | |
| 7182 personae non sit nisi per gratiam gratum facientem.</p> | |
| 7183 <p title="I q. 43 a. 3 co."><a name="30231"><span class= | |
| 7184 "ref">[30231] Iª q. 43 a. 3 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 7185 quod divinae personae convenit mitti, secundum quod novo modo | |
| 7186 existit in aliquo; dari autem, secundum quod habetur ab aliquo. | |
| 7187 Neutrum autem horum est nisi secundum gratiam gratum facientem. Est | |
| 7188 enim unus communis modus quo Deus est in omnibus rebus per | |
| 7189 essentiam, potentiam et praesentiam, sicut causa in effectibus | |
| 7190 participantibus bonitatem ipsius. Super istum modum autem communem, | |
| 7191 est unus specialis, qui convenit creaturae rationali, in qua Deus | |
| 7192 dicitur esse sicut cognitum in cognoscente et amatum in amante. Et | |
| 7193 quia, cognoscendo et amando, creatura rationalis sua operatione | |
| 7194 attingit ad ipsum Deum, secundum istum specialem modum Deus non | |
| 7195 solum dicitur esse in creatura rationali, sed etiam habitare in ea | |
| 7196 sicut in templo suo. Sic igitur nullus alius effectus potest esse | |
| 7197 ratio quod divina persona sit novo modo in rationali creatura, nisi | |
| 7198 gratia gratum faciens. Unde secundum solam gratiam gratum | |
| 7199 facientem, mittitur et procedit temporaliter persona divina. | |
| 7200 Similiter illud solum habere dicimur, quo libere possumus uti vel | |
| 7201 frui. Habere autem potestatem fruendi divina persona, est solum | |
| 7202 secundum gratiam gratum facientem. Sed tamen in ipso dono gratiae | |
| 7203 gratum facientis, spiritus sanctus habetur, et inhabitat hominem. | |
| 7204 Unde ipsemet spiritus sanctus datur et mittitur.</p> | |
| 7205 <p title="I q. 43 a. 3 ad 1"><a name="30232"><span class= | |
| 7206 "ref">[30232] Iª q. 43 a. 3 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 7207 dicendum quod per donum gratiae gratum facientis perficitur | |
| 7208 creatura rationalis, ad hoc quod libere non solum ipso dono creato | |
| 7209 utatur, sed ut ipsa divina persona fruatur. Et ideo missio | |
| 7210 invisibilis fit secundum donum gratiae gratum facientis, et tamen | |
| 7211 ipsa persona divina datur.</p> | |
| 7212 <p title="I q. 43 a. 3 ad 2"><a name="30233"><span class= | |
| 7213 "ref">[30233] Iª q. 43 a. 3 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7214 dicendum quod gratia gratum faciens disponit animam ad habendam | |
| 7215 divinam personam, et significatur hoc, cum dicitur quod spiritus | |
| 7216 sanctus datur secundum donum gratiae. Sed tamen ipsum donum gratiae | |
| 7217 est a spiritu sancto, et hoc significatur, cum dicitur quod caritas | |
| 7218 Dei diffunditur in cordibus nostris per spiritum sanctum.</p> | |
| 7219 <p title="I q. 43 a. 3 ad 3"><a name="30234"><span class= | |
| 7220 "ref">[30234] Iª q. 43 a. 3 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7221 dicendum quod, licet per aliquos effectus filius cognosci possit a | |
| 7222 nobis, non tamen per aliquos effectus nos inhabitat, vel etiam | |
| 7223 habetur a nobis.</p> | |
| 7224 <p title="I q. 43 a. 3 ad 4"><a name="30235"><span class= | |
| 7225 "ref">[30235] Iª q. 43 a. 3 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 7226 dicendum quod operatio miraculorum est manifestativa gratiae gratum | |
| 7227 facientis, sicut et donum prophetiae, et quaelibet gratia gratis | |
| 7228 data. Unde I Cor. XII, gratia gratis data nominatur manifestatio | |
| 7229 spiritus. Sic igitur apostolis dicitur datus spiritus sanctus ad | |
| 7230 operationem miraculorum, quia data est eis gratia gratum faciens | |
| 7231 cum signo manifestante. Si autem daretur solum signum gratiae | |
| 7232 gratum facientis sine gratia, non diceretur dari simpliciter | |
| 7233 spiritus sanctus; nisi forte cum aliqua determinatione, secundum | |
| 7234 quod dicitur quod alicui datur spiritus propheticus vel | |
| 7235 miraculorum, inquantum a spiritu sancto habet virtutem prophetandi | |
| 7236 vel miracula faciendi.</p> | |
| 7237 <br /> | |
| 7238 <div class="E">Articulus 4</div> | |
| 7239 <p title="I q. 43 a. 4 arg. 1"><a name="30236"><span class= | |
| 7240 "ref">[30236] Iª q. 43 a. 4 arg. 1</span></a> Ad quartum sic | |
| 7241 proceditur. Videtur quod etiam patri conveniat mitti. Mitti enim | |
| 7242 divinam personam est ipsam dari. Sed pater dat seipsum, cum haberi | |
| 7243 non possit, nisi se ipso donante. Ergo potest dici quod pater | |
| 7244 mittat seipsum.</p> | |
| 7245 <p title="I q. 43 a. 4 arg. 2"><a name="30237"><span class= | |
| 7246 "ref">[30237] Iª q. 43 a. 4 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7247 persona divina mittitur secundum inhabitationem gratiae. Sed per | |
| 7248 gratiam tota Trinitas inhabitat in nobis, secundum illud Ioan. XIV, | |
| 7249 <i>ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus</i>. Ergo | |
| 7250 quaelibet divinarum personarum mittitur.</p> | |
| 7251 <p title="I q. 43 a. 4 arg. 3"><a name="30238"><span class= | |
| 7252 "ref">[30238] Iª q. 43 a. 4 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7253 quidquid convenit alicui personae, convenit omnibus, praeter | |
| 7254 notiones et personas. Sed missio non significat aliquam personam, | |
| 7255 neque etiam notionem, cum sint tantum quinque notiones, ut supra | |
| 7256 dictum est. Ergo cuilibet personae divinae convenit mitti.</p> | |
| 7257 <p title="I q. 43 a. 4 s. c."><a name="30239"><span class= | |
| 7258 "ref">[30239] Iª q. 43 a. 4 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 7259 quod Augustinus dicit, in II libro de Trin., quod <i>solus pater | |
| 7260 nunquam legitur missus</i>.</p> | |
| 7261 <p title="I q. 43 a. 4 co."><a name="30240"><span class= | |
| 7262 "ref">[30240] Iª q. 43 a. 4 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 7263 quod missio in sui ratione importat processionem ab alio; et in | |
| 7264 divinis, secundum originem, ut supra dictum est. Unde, cum pater | |
| 7265 non sit ab alio, nullo modo convenit sibi mitti; sed solum filio et | |
| 7266 spiritui sancto, quibus convenit esse ab alio.</p> | |
| 7267 <p title="I q. 43 a. 4 ad 1"><a name="30241"><span class= | |
| 7268 "ref">[30241] Iª q. 43 a. 4 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 7269 dicendum quod si dare importet liberalem communicationem alicuius, | |
| 7270 sic pater dat seipsum, inquantum se liberaliter communicat | |
| 7271 creaturae ad fruendum. Si vero importet auctoritatem dantis | |
| 7272 respectu eius quod datur, sic non convenit dari in divinis nisi | |
| 7273 personae quae est ab alio; sicut nec mitti.</p> | |
| 7274 <p title="I q. 43 a. 4 ad 2"><a name="30242"><span class= | |
| 7275 "ref">[30242] Iª q. 43 a. 4 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7276 dicendum quod, licet effectus gratiae sit etiam a patre, qui | |
| 7277 inhabitat per gratiam, sicut et filius et spiritus sanctus; quia | |
| 7278 tamen non est ab alio, non dicitur mitti. Et hoc est quod dicit | |
| 7279 Augustinus, IV de Trin., quod <i>pater, cum in tempore a quoquam | |
| 7280 cognoscitur, non dicitur missus, non enim habet de quo sit, aut ex | |
| 7281 quo procedat</i>.</p> | |
| 7282 <p title="I q. 43 a. 4 ad 3"><a name="30243"><span class= | |
| 7283 "ref">[30243] Iª q. 43 a. 4 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7284 dicendum quod missio, inquantum importat processionem a mittente, | |
| 7285 includit in sui significatione notionem, non quidem in speciali, | |
| 7286 sed in generali, prout esse ab alio est commune duabus | |
| 7287 notionibus.</p> | |
| 7288 <br /> | |
| 7289 <div class="E">Articulus 5</div> | |
| 7290 <p title="I q. 43 a. 5 arg. 1"><a name="30244"><span class= | |
| 7291 "ref">[30244] Iª q. 43 a. 5 arg. 1</span></a> Ad quintum sic | |
| 7292 proceditur. Videtur quod filio non conveniat invisibiliter mitti. | |
| 7293 Missio enim invisibilis divinae personae attenditur secundum dona | |
| 7294 gratiae. Sed omnia dona gratiae pertinent ad spiritum sanctum, | |
| 7295 secundum illud I Cor. XII, <i>omnia operatur unus atque idem | |
| 7296 spiritus</i>. Ergo invisibiliter non mittitur nisi spiritus | |
| 7297 sanctus.</p> | |
| 7298 <p title="I q. 43 a. 5 arg. 2"><a name="30245"><span class= | |
| 7299 "ref">[30245] Iª q. 43 a. 5 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7300 missio divinae personae fit secundum gratiam gratum facientem. Sed | |
| 7301 dona quae pertinent ad perfectionem intellectus, non sunt dona | |
| 7302 gratiae gratum facientis, cum sine caritate possint haberi, | |
| 7303 secundum illud I ad Cor. XIII, <i>si habuero prophetiam, et noverim | |
| 7304 mysteria omnia, et omnem scientiam, et si habuero omnem fidem, ita | |
| 7305 ut montes transferam, caritatem autem non habeam, nihil sum</i>. | |
| 7306 Cum ergo filius procedat ut verbum intellectus, videtur quod non | |
| 7307 conveniat sibi invisibiliter mitti.</p> | |
| 7308 <p title="I q. 43 a. 5 arg. 3"><a name="30246"><span class= | |
| 7309 "ref">[30246] Iª q. 43 a. 5 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7310 missio divinae personae est quaedam processio, ut dictum est. Sed | |
| 7311 alia est processio filii, alia spiritus sancti. Ergo et alia | |
| 7312 missio, si uterque mittitur. Et sic altera earum superflueret, cum | |
| 7313 una sit sufficiens ad sanctificandam creaturam.</p> | |
| 7314 <p title="I q. 43 a. 5 s. c."><a name="30247"><span class= | |
| 7315 "ref">[30247] Iª q. 43 a. 5 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 7316 quod Sap. IX dicitur de divina sapientia, <i>mitte illam de caelis | |
| 7317 sanctis tuis, et a sede magnitudinis tuae</i>.</p> | |
| 7318 <p title="I q. 43 a. 5 co."><a name="30248"><span class= | |
| 7319 "ref">[30248] Iª q. 43 a. 5 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 7320 quod per gratiam gratum facientem tota Trinitas inhabitat mentem, | |
| 7321 secundum illud Ioan. XIV, <i>ad eum veniemus, et mansionem apud eum | |
| 7322 faciemus</i>. Mitti autem personam divinam ad aliquem per | |
| 7323 invisibilem gratiam, significat novum modum inhabitandi illius | |
| 7324 personae, et originem eius ab alia. Unde, cum tam filio quam | |
| 7325 spiritui sancto conveniat et inhabitare per gratiam et ab alio | |
| 7326 esse, utrique convenit invisibiliter mitti. Patri autem licet | |
| 7327 conveniat inhabitare per gratiam, non tamen sibi convenit ab alio | |
| 7328 esse; et per consequens nec mitti.</p> | |
| 7329 <p title="I q. 43 a. 5 ad 1"><a name="30249"><span class= | |
| 7330 "ref">[30249] Iª q. 43 a. 5 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 7331 dicendum quod, licet omnia dona, inquantum dona sunt, attribuantur | |
| 7332 spiritui sancto, quia habet rationem primi doni, secundum quod est | |
| 7333 amor, ut supra dictum est; aliqua tamen dona, secundum proprias | |
| 7334 rationes, attribuuntur per quandam appropriationem filio, scilicet | |
| 7335 illa quae pertinent ad intellectum et secundum illa dona attenditur | |
| 7336 missio filii. Unde Augustinus dicit, IV de Trin., quod <i>tunc | |
| 7337 invisibiliter filius cuiquam mittitur, cum a quoquam cognoscitur | |
| 7338 atque percipitur</i>.</p> | |
| 7339 <p title="I q. 43 a. 5 ad 2"><a name="30250"><span class= | |
| 7340 "ref">[30250] Iª q. 43 a. 5 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7341 dicendum quod anima per gratiam conformatur Deo. Unde ad hoc quod | |
| 7342 aliqua persona divina mittatur ad aliquem per gratiam, oportet quod | |
| 7343 fiat assimilatio illius ad divinam personam quae mittitur per | |
| 7344 aliquod gratiae donum. Et quia spiritus sanctus est amor, per donum | |
| 7345 caritatis anima spiritui sancto assimilatur, unde secundum donum | |
| 7346 caritatis attenditur missio spiritus sancti. Filius autem est | |
| 7347 verbum, non qualecumque, sed spirans amorem, unde Augustinus dicit, | |
| 7348 in IX libro de Trin., <i>verbum quod insinuare intendimus, cum | |
| 7349 amore notitia est</i>. Non igitur secundum quamlibet perfectionem | |
| 7350 intellectus mittitur filius, sed secundum talem instructionem | |
| 7351 intellectus, qua prorumpat in affectum amoris, ut dicitur Ioan. VI, | |
| 7352 <i>omnis qui audivit a patre, et didicit, venit ad me</i>; et in | |
| 7353 Psalm., <i>in meditatione mea exardescet ignis</i>. Et ideo | |
| 7354 signanter dicit Augustinus quod filius mittitur, cum a quoquam | |
| 7355 cognoscitur atque percipitur, perceptio enim experimentalem quandam | |
| 7356 notitiam significat. Et haec proprie dicitur sapientia, quasi | |
| 7357 sapida scientia, secundum illud Eccli. VI, <i>sapientia doctrinae | |
| 7358 secundum nomen eius est</i>.</p> | |
| 7359 <p title="I q. 43 a. 5 ad 3"><a name="30251"><span class= | |
| 7360 "ref">[30251] Iª q. 43 a. 5 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7361 dicendum quod, cum missio importet originem personae missae et | |
| 7362 inhabitationem per gratiam, ut supra dictum est, si loquamur de | |
| 7363 missione quantum ad originem, sic missio filii distinguitur a | |
| 7364 missione spiritus sancti, sicut et generatio a processione. Si | |
| 7365 autem quantum ad effectum gratiae, sic communicant duae missiones | |
| 7366 in radice gratiae, sed distinguuntur in effectibus gratiae, qui | |
| 7367 sunt illuminatio intellectus, et inflammatio affectus. Et sic | |
| 7368 manifestum est quod una non potest esse sine alia, quia neutra est | |
| 7369 sine gratia gratum faciente, nec una persona separatur ab alia.</p> | |
| 7370 <br /> | |
| 7371 <div class="E">Articulus 6</div> | |
| 7372 <p title="I q. 43 a. 6 arg. 1"><a name="30252"><span class= | |
| 7373 "ref">[30252] Iª q. 43 a. 6 arg. 1</span></a> Ad sextum sic | |
| 7374 proceditur. Videtur quod missio invisibilis non fiat ad omnes qui | |
| 7375 sunt participes gratiae. Patres enim veteris testamenti gratiae | |
| 7376 participes fuerunt. Sed ad illos non videtur fuisse facta missio | |
| 7377 invisibilis, dicitur enim Ioan. VII, <i>nondum erat spiritus datus, | |
| 7378 quia nondum erat Iesus glorificatus</i>. Ergo missio invisibilis | |
| 7379 non fit ad omnes qui sunt participes gratiae.</p> | |
| 7380 <p title="I q. 43 a. 6 arg. 2"><a name="30253"><span class= | |
| 7381 "ref">[30253] Iª q. 43 a. 6 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7382 profectus in virtute non est nisi per gratiam. Sed missio | |
| 7383 invisibilis non videtur attendi secundum profectum virtutis, quia | |
| 7384 profectus virtutis videtur esse continuus, cum caritas semper aut | |
| 7385 proficiat aut deficiat; et sic missio esset continua. Ergo missio | |
| 7386 invisibilis non fit ad omnes participes gratiae.</p> | |
| 7387 <p title="I q. 43 a. 6 arg. 3"><a name="30254"><span class= | |
| 7388 "ref">[30254] Iª q. 43 a. 6 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7389 Christus et beati plenissime habent gratiam. Sed ad eos non videtur | |
| 7390 fieri missio, quia missio fit ad aliquid distans; Christus autem, | |
| 7391 secundum quod homo, et omnes beati perfecte sunt uniti Deo. Non | |
| 7392 ergo ad omnes participes gratiae fit missio invisibilis.</p> | |
| 7393 <p title="I q. 43 a. 6 arg. 4"><a name="30255"><span class= | |
| 7394 "ref">[30255] Iª q. 43 a. 6 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 7395 sacramenta novae legis continent gratiam. Nec tamen ad ea dicitur | |
| 7396 fieri missio invisibilis. Non ergo ad omnia quae habent gratiam, | |
| 7397 fit missio invisibilis.</p> | |
| 7398 <p title="I q. 43 a. 6 s. c."><a name="30256"><span class= | |
| 7399 "ref">[30256] Iª q. 43 a. 6 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 7400 quod, secundum Augustinum, missio invisibilis fit ad sanctificandam | |
| 7401 creaturam. Omnis autem creatura habens gratiam sanctificatur. Ergo | |
| 7402 ad omnem creaturam huiusmodi fit missio invisibilis.</p> | |
| 7403 <p title="I q. 43 a. 6 co."><a name="30257"><span class= | |
| 7404 "ref">[30257] Iª q. 43 a. 6 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 7405 quod, sicut supra dictum est, missio de sui ratione importat quod | |
| 7406 ille qui mittitur vel incipiat esse ubi prius non fuit, sicut | |
| 7407 accidit in rebus creatis; vel incipiat esse ubi prius fuit, sed | |
| 7408 quodam modo novo, secundum quod missio attribuitur divinis | |
| 7409 personis. Sic ergo in eo ad quem fit missio, oportet duo | |
| 7410 considerare, scilicet inhabitationem gratiae, et innovationem | |
| 7411 quandam per gratiam. Ad omnes ergo fit missio invisibilis, in | |
| 7412 quibus haec duo inveniuntur.</p> | |
| 7413 <p title="I q. 43 a. 6 ad 1"><a name="30258"><span class= | |
| 7414 "ref">[30258] Iª q. 43 a. 6 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 7415 dicendum quod missio invisibilis est facta ad patres veteris | |
| 7416 testamenti. Unde dicit Augustinus, IV de Trin., quod secundum quod | |
| 7417 filius mittitur invisibiliter, <i>fit in hominibus aut cum | |
| 7418 hominibus; hoc autem antea factum est in patribus et prophetis</i>. | |
| 7419 Quod ergo dicitur, nondum erat datus spiritus, intelligitur de illa | |
| 7420 datione cum signo visibili, quae facta est in die Pentecostes.</p> | |
| 7421 <p title="I q. 43 a. 6 ad 2"><a name="30259"><span class= | |
| 7422 "ref">[30259] Iª q. 43 a. 6 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7423 dicendum quod etiam secundum profectum virtutis, aut augmentum | |
| 7424 gratiae, fit missio invisibilis. Unde Augustinus dicit, IV de | |
| 7425 Trin., quod <i>tunc cuiquam mittitur filius, cum a quoquam | |
| 7426 cognoscitur atque percipitur, quantum cognosci et percipi potest | |
| 7427 pro captu vel proficientis in Deum, vel perfectae in Deo animae | |
| 7428 rationalis</i>. Sed tamen secundum illud augmentum gratiae | |
| 7429 praecipue missio invisibilis attenditur, quando aliquis proficit in | |
| 7430 aliquem novum actum, vel novum statum gratiae, ut puta cum aliquis | |
| 7431 proficit in gratiam miraculorum aut prophetiae, vel in hoc quod ex | |
| 7432 fervore caritatis exponit se martyrio, aut abrenuntiat his quae | |
| 7433 possidet, aut quodcumque opus arduum aggreditur.</p> | |
| 7434 <p title="I q. 43 a. 6 ad 3"><a name="30260"><span class= | |
| 7435 "ref">[30260] Iª q. 43 a. 6 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7436 dicendum quod ad beatos est facta missio invisibilis in ipso | |
| 7437 principio beatitudinis. Postmodum autem ad eos fit missio | |
| 7438 invisibilis, non secundum intensionem gratiae, sed secundum quod | |
| 7439 aliqua mysteria eis revelantur de novo, quod est usque ad diem | |
| 7440 iudicii. Quod quidem augmentum attenditur secundum extensionem | |
| 7441 gratiae ad plura se extendentis. Ad Christum autem fuit facta | |
| 7442 invisibilis missio in principio suae conceptionis, non autem | |
| 7443 postea, cum a principio suae conceptionis fuerit plenus omni | |
| 7444 sapientia et gratia.</p> | |
| 7445 <p title="I q. 43 a. 6 ad 4"><a name="30261"><span class= | |
| 7446 "ref">[30261] Iª q. 43 a. 6 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 7447 dicendum quod gratia est in sacramentis novae legis | |
| 7448 instrumentaliter, sicut forma artificiati est in instrumentis | |
| 7449 artis, secundum quendam decursum ab agente in patiens. Missio autem | |
| 7450 non dicitur fieri nisi respectu termini. Unde missio divinae | |
| 7451 personae non fit ad sacramenta, sed ad eos qui per sacramenta | |
| 7452 gratiam suscipiunt.</p> | |
| 7453 <br /> | |
| 7454 <div class="E">Articulus 7</div> | |
| 7455 <p title="I q. 43 a. 7 arg. 1"><a name="30262"><span class= | |
| 7456 "ref">[30262] Iª q. 43 a. 7 arg. 1</span></a> Ad septimum sic | |
| 7457 proceditur. Videtur quod spiritui sancto non conveniat visibiliter | |
| 7458 mitti. Filius enim, secundum quod visibiliter missus est in mundum, | |
| 7459 dicitur esse minor patre. Sed nunquam legitur spiritus sanctus | |
| 7460 minor patre. Ergo spiritui sancto non convenit visibiliter | |
| 7461 mitti.</p> | |
| 7462 <p title="I q. 43 a. 7 arg. 2"><a name="30263"><span class= | |
| 7463 "ref">[30263] Iª q. 43 a. 7 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7464 missio visibilis attenditur secundum aliquam creaturam visibilem | |
| 7465 assumptam, sicut missio filii secundum carnem. Sed spiritus sanctus | |
| 7466 non assumpsit aliquam creaturam visibilem. Unde non potest dici | |
| 7467 quod in aliquibus creaturis visibilibus sit alio modo quam in | |
| 7468 aliis, nisi forte sicut in signo; sicut est etiam in sacramentis, | |
| 7469 et in omnibus figuris legalibus. Non ergo spiritus sanctus | |
| 7470 visibiliter mittitur, vel oportet dicere quod secundum omnia | |
| 7471 huiusmodi, eius missio visibilis attenditur.</p> | |
| 7472 <p title="I q. 43 a. 7 arg. 3"><a name="30264"><span class= | |
| 7473 "ref">[30264] Iª q. 43 a. 7 arg. 3</span></a> Praeterea, | |
| 7474 quaelibet creatura visibilis est effectus demonstrans totam | |
| 7475 Trinitatem. Non ergo per illas creaturas visibiles magis mittitur | |
| 7476 spiritus sanctus quam alia persona.</p> | |
| 7477 <p title="I q. 43 a. 7 arg. 4"><a name="30265"><span class= | |
| 7478 "ref">[30265] Iª q. 43 a. 7 arg. 4</span></a> Praeterea, | |
| 7479 filius visibiliter est missus secundum dignissimam visibilium | |
| 7480 creaturarum, scilicet secundum naturam humanam. Si igitur spiritus | |
| 7481 sanctus visibiliter mittitur, debuit mitti secundum aliquas | |
| 7482 creaturas rationales.</p> | |
| 7483 <p title="I q. 43 a. 7 arg. 5"><a name="30266"><span class= | |
| 7484 "ref">[30266] Iª q. 43 a. 7 arg. 5</span></a> Praeterea, quae | |
| 7485 visibiliter fiunt divinitus, dispensantur per ministerium | |
| 7486 Angelorum, ut Augustinus dicit, III de Trin. Si ergo aliquae | |
| 7487 species visibiles apparuerunt, hoc factum fuit per Angelos. Et sic | |
| 7488 ipsi Angeli mittuntur, et non spiritus sanctus.</p> | |
| 7489 <p title="I q. 43 a. 7 arg. 6"><a name="30267"><span class= | |
| 7490 "ref">[30267] Iª q. 43 a. 7 arg. 6</span></a> Praeterea, si | |
| 7491 spiritus sanctus visibiliter mittatur, hoc non est nisi ad | |
| 7492 manifestandum invisibilem missionem, quia invisibilia per visibilia | |
| 7493 manifestantur. Ergo ad quem missio invisibilis facta non fuit, nec | |
| 7494 missio visibilis fieri debuit, et ad omnes ad quos fit missio | |
| 7495 invisibilis, sive in novo sive in veteri testamento, missio | |
| 7496 visibilis fieri debet, quod patet esse falsum. Non ergo spiritus | |
| 7497 sanctus visibiliter mittitur.</p> | |
| 7498 <p title="I q. 43 a. 7 s. c."><a name="30268"><span class= | |
| 7499 "ref">[30268] Iª q. 43 a. 7 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 7500 quod dicitur Matth. III, quod spiritus sanctus descendit super | |
| 7501 dominum baptizatum in specie columbae.</p> | |
| 7502 <p title="I q. 43 a. 7 co."><a name="30269"><span class= | |
| 7503 "ref">[30269] Iª q. 43 a. 7 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 7504 quod Deus providet omnibus secundum uniuscuiusque modum. Est autem | |
| 7505 modus connaturalis hominis, ut per visibilia ad invisibilia | |
| 7506 manuducatur, ut ex supra dictis patet, et ideo invisibilia Dei | |
| 7507 oportuit homini per visibilia manifestari. Sicut igitur seipsum | |
| 7508 Deus, et processiones aeternas personarum, per creaturas visibiles, | |
| 7509 secundum aliqua indicia, hominibus quodammodo demonstravit; ita | |
| 7510 conveniens fuit ut etiam invisibiles missiones divinarum personarum | |
| 7511 secundum aliquas visibiles creaturas manifestarentur. Aliter tamen | |
| 7512 filius et spiritus sanctus. Nam spiritui sancto, inquantum procedit | |
| 7513 ut amor, competit esse sanctificationis donum, filio autem, | |
| 7514 inquantum est spiritus sancti principium, competit esse | |
| 7515 sanctificationis huius auctorem. Et ideo filius visibiliter missus | |
| 7516 est tanquam sanctificationis auctor, sed spiritus sanctus tanquam | |
| 7517 sanctificationis indicium.</p> | |
| 7518 <p title="I q. 43 a. 7 ad 1"><a name="30270"><span class= | |
| 7519 "ref">[30270] Iª q. 43 a. 7 ad 1</span></a> Ad primum ergo | |
| 7520 dicendum quod filius creaturam visibilem in qua apparuit, in | |
| 7521 unitatem personae assumpsit, sic ut quod de illa creatura dicitur, | |
| 7522 de filio Dei dici possit. Et sic, ratione naturae assumptae, filius | |
| 7523 dicitur minor patre. Sed spiritus sanctus non assumpsit creaturam | |
| 7524 visibilem in qua apparuit, in unitatem personae, ut quod illi | |
| 7525 convenit, de illo praedicetur. Unde non potest dici minor patre | |
| 7526 propter visibilem creaturam.</p> | |
| 7527 <p title="I q. 43 a. 7 ad 2"><a name="30271"><span class= | |
| 7528 "ref">[30271] Iª q. 43 a. 7 ad 2</span></a> Ad secundum | |
| 7529 dicendum quod missio visibilis spiritus sancti non attenditur | |
| 7530 secundum visionem imaginariam, quae est visio prophetica. Quia, ut | |
| 7531 Augustinus dicit, II de Trin., <i>visio prophetica non est exhibita | |
| 7532 corporeis oculis per formas corporeas, sed in spiritu per | |
| 7533 spirituales corporum imagines, columbam vero illam et ignem oculis | |
| 7534 viderunt quicumque viderunt. Neque iterum sic se habuit spiritus | |
| 7535 sanctus ad huiusmodi species, sicut filius ad petram (quia dicitur, | |
| 7536 petra erat Christus). Illa enim petra iam erat in creatura, et per | |
| 7537 actionis modum nuncupata est nomine Christi, quem significabat, sed | |
| 7538 illa columba et ignis ad haec tantum significanda repente | |
| 7539 extiterunt. Sed videntur esse similia flammae illi quae in rubo | |
| 7540 apparuit Moysi, et illi columnae quam populus in eremo sequebatur, | |
| 7541 et fulgoribus ac tonitruis quae fiebant cum lex daretur in monte, | |
| 7542 ad hoc enim rerum illarum corporalis extitit species, ut aliquid | |
| 7543 significaret, atque praeteriret</i>. Sic igitur patet quod missio | |
| 7544 visibilis neque attenditur secundum visiones propheticas, quae | |
| 7545 fuerunt imaginariae, et non corporales, neque secundum signa | |
| 7546 sacramentalia veteris et novi testamenti, in quibus quaedam res | |
| 7547 praeexistentes assumuntur ad aliquid significandum. Sed spiritus | |
| 7548 sanctus visibiliter dicitur esse missus, inquantum fuit monstratus | |
| 7549 in quibusdam creaturis, sicut in signis, ad hoc specialiter | |
| 7550 factis.</p> | |
| 7551 <p title="I q. 43 a. 7 ad 3"><a name="30272"><span class= | |
| 7552 "ref">[30272] Iª q. 43 a. 7 ad 3</span></a> Ad tertium | |
| 7553 dicendum quod, licet illas creaturas visibiles tota Trinitas | |
| 7554 operata sit, tamen factae sunt ad demonstrandum specialiter hanc | |
| 7555 vel illam personam. Sicut enim diversis nominibus significantur | |
| 7556 pater et filius et spiritus sanctus, ita etiam diversis rebus | |
| 7557 significari potuerunt; quamvis inter eos nulla sit separatio aut | |
| 7558 diversitas.</p> | |
| 7559 <p title="I q. 43 a. 7 ad 4"><a name="30273"><span class= | |
| 7560 "ref">[30273] Iª q. 43 a. 7 ad 4</span></a> Ad quartum | |
| 7561 dicendum quod personam filii declarari oportuit ut sanctificationis | |
| 7562 auctorem, ut dictum est, et ideo oportuit quod missio visibilis | |
| 7563 filii fieret secundum naturam rationalem, cuius est agere, et cui | |
| 7564 potest competere sanctificare. Indicium autem sanctificationis esse | |
| 7565 potuit quaecumque alia creatura. Neque oportuit quod creatura | |
| 7566 visibilis ad hoc formata, esset assumpta a spiritu sancto in | |
| 7567 unitatem personae, cum non assumeretur ad aliquid agendum, sed ad | |
| 7568 indicandum tantum. Et propter hoc etiam non oportuit quod duraret, | |
| 7569 nisi quandiu perageret officium suum.</p> | |
| 7570 <p title="I q. 43 a. 7 ad 5"><a name="30274"><span class= | |
| 7571 "ref">[30274] Iª q. 43 a. 7 ad 5</span></a> Ad quintum | |
| 7572 dicendum quod illae creaturae visibiles formatae sunt ministerio | |
| 7573 Angelorum, non tamen ad significandum personam Angeli, sed ad | |
| 7574 significandam personam spiritus sancti. Quia igitur spiritus | |
| 7575 sanctus erat in illis creaturis visibilibus sicut signatum in | |
| 7576 signo, propter hoc secundum eas spiritus sanctus visibiliter mitti | |
| 7577 dicitur, et non Angelus.</p> | |
| 7578 <p title="I q. 43 a. 7 ad 6"><a name="30275"><span class= | |
| 7579 "ref">[30275] Iª q. 43 a. 7 ad 6</span></a> Ad sextum dicendum | |
| 7580 quod non est de necessitate invisibilis missionis, ut semper | |
| 7581 manifestetur per aliquod signum visibile exterius, sed, sicut | |
| 7582 dicitur I Cor. XII, <i>manifestatio spiritus datur alicui ad | |
| 7583 utilitatem</i>, scilicet Ecclesiae. Quae quidem utilitas est, ut | |
| 7584 per huiusmodi visibilia signa fides confirmetur et propagetur. Quod | |
| 7585 quidem principaliter factum est per Christum et per apostolos, | |
| 7586 secundum illud Hebr. II, <i>cum initium accepisset enarrari per | |
| 7587 dominum, ab eis qui audierunt in nos confirmata est</i>. Et ideo | |
| 7588 specialiter debuit fieri missio visibilis spiritus sancti ad | |
| 7589 Christum et ad apostolos, et ad aliquos primitivos sanctos, in | |
| 7590 quibus quodammodo Ecclesia fundabatur, ita tamen quod visibilis | |
| 7591 missio facta ad Christum, demonstraret missionem invisibilem non | |
| 7592 tunc, sed in principio suae conceptionis, ad eum factam. Facta | |
| 7593 autem est missio visibilis ad Christum, in Baptismo quidem sub | |
| 7594 specie columbae, quod est animal fecundum, ad ostendendum in | |
| 7595 Christo auctoritatem donandi gratiam per spiritualem | |
| 7596 regenerationem, unde vox patris intonuit, <i>hic est filius meus | |
| 7597 dilectus</i>, ut ad similitudinem unigeniti alii regenerarentur. In | |
| 7598 transfiguratione vero, sub specie nubis lucidae, ad ostendendam | |
| 7599 exuberantiam doctrinae, unde dictum est, <i>ipsum audite</i>. Ad | |
| 7600 apostolos autem, sub specie flatus, ad ostendendam potestatem | |
| 7601 ministerii in dispensatione sacramentorum, unde dictum est eis, | |
| 7602 <i>quorum remiseritis peccata, remittuntur eis</i>. Sed sub linguis | |
| 7603 igneis, ad ostendendum officium doctrinae, unde dicitur quod | |
| 7604 <i>coeperunt loqui variis linguis</i>. Ad patres autem veteris | |
| 7605 testamenti, missio visibilis spiritus sancti fieri non debuit quia | |
| 7606 prius debuit perfici missio visibilis filii quam spiritus sancti, | |
| 7607 cum spiritus sanctus manifestet filium, sicut filius patrem. | |
| 7608 Fuerunt tamen factae visibiles apparitiones divinarum personarum | |
| 7609 patribus veteris testamenti. Quae quidem missiones visibiles dici | |
| 7610 non possunt, quia non fuerunt factae, secundum Augustinum, ad | |
| 7611 designandum inhabitationem divinae personae per gratiam, sed ad | |
| 7612 aliquid aliud manifestandum.</p> | |
| 7613 <br /> | |
| 7614 <div class="E">Articulus 8</div> | |
| 7615 <p title="I q. 43 a. 8 arg. 1"><a name="30276"><span class= | |
| 7616 "ref">[30276] Iª q. 43 a. 8 arg. 1</span></a> Ad octavum sic | |
| 7617 proceditur. Videtur quod nulla persona divina mittatur nisi ab ea a | |
| 7618 qua procedit aeternaliter. Quia, sicut dicit Augustinus, IV de | |
| 7619 Trin., <i>pater a nullo mittitur, quia a nullo est</i>. Si ergo | |
| 7620 aliqua persona divina mittitur ab alia, oportet quod sit ab | |
| 7621 illa.</p> | |
| 7622 <p title="I q. 43 a. 8 arg. 2"><a name="30277"><span class= | |
| 7623 "ref">[30277] Iª q. 43 a. 8 arg. 2</span></a> Praeterea, | |
| 7624 mittens habet auctoritatem respectu missi. Sed respectu divinae | |
| 7625 personae non potest haberi auctoritas nisi secundum originem. Ergo | |
| 7626 oportet quod divina persona quae mittitur, sit a persona | |
| 7627 mittente.</p> | |
| 7628 <p title="I q. 43 a. 8 arg. 3"><a name="30278"><span class= | |
| 7629 "ref">[30278] Iª q. 43 a. 8 arg. 3</span></a> Praeterea, si | |
| 7630 persona divina potest mitti ab eo a quo non est, nihil prohibebit | |
| 7631 dicere quod spiritus sanctus detur ab homine, quamvis non sit ab | |
| 7632 eo. Quod est contra Augustinum, XV de Trin. Ergo divina persona non | |
| 7633 mittitur nisi ab ea a qua est.</p> | |
| 7634 <p title="I q. 43 a. 8 s. c."><a name="30279"><span class= | |
| 7635 "ref">[30279] Iª q. 43 a. 8 s. c.</span></a> Sed contra est | |
| 7636 quod filius mittitur a spiritu sancto, secundum illud Isaiae | |
| 7637 XLVIII, <i>et nunc misit me dominus Deus, et spiritus eius</i>. | |
| 7638 Filius autem non est a spiritu sancto. Ergo persona divina mittitur | |
| 7639 ab ea a qua non est.</p> | |
| 7640 <p title="I q. 43 a. 8 co."><a name="30280"><span class= | |
| 7641 "ref">[30280] Iª q. 43 a. 8 co.</span></a> Respondeo dicendum | |
| 7642 quod circa hoc inveniuntur aliqui diversimode locuti esse. Secundum | |
| 7643 quosdam enim, persona divina non mittitur nisi ab eo a quo est | |
| 7644 aeternaliter. Et secundum hoc, cum dicitur filius Dei missus a | |
| 7645 spiritu sancto, referendum est hoc ad humanam naturam, secundum | |
| 7646 quam missus est ad praedicandum a spiritu sancto. Augustinus autem | |
| 7647 dicit, II de Trin., quod filius mittitur et a se et a spiritu | |
| 7648 sancto; et spiritus sanctus etiam mittitur et a se et a filio, ut | |
| 7649 sic mitti in divinis non conveniat cuilibet personae, sed solum | |
| 7650 personae ab alio existenti; mittere autem conveniat cuilibet | |
| 7651 personae. Utrumque autem habet aliquo modo veritatem. Quia cum | |
| 7652 dicitur aliqua persona mitti, designatur et ipsa persona ab alio | |
| 7653 existens, et effectus visibilis aut invisibilis, secundum quem | |
| 7654 missio divinae personae attenditur. Si igitur mittens designetur ut | |
| 7655 principium personae quae mittitur, sic non quaelibet persona | |
| 7656 mittit, sed solum illa cui convenit esse principium illius | |
| 7657 personae. Et sic filius mittitur tantum a patre, spiritus sanctus | |
| 7658 autem a patre et filio. Si vero persona mittens intelligatur esse | |
| 7659 principium effectus secundum quem attenditur missio, sic tota | |
| 7660 Trinitas mittit personam missam. Non autem propter hoc homo dat | |
| 7661 spiritum sanctum, quia nec effectum gratiae potest causare.</p> | |
| 7662 <p title="I q. 43 a. 8 ad arg."><a name="30281"><span class= | |
| 7663 "ref">[30281] Iª q. 43 a. 8 ad arg.</span></a> Et per hoc | |
| 7664 patet solutio ad obiecta.</p> | |
| 7665 <div class="centro"><br /> | |
| 7666 <p><a href="sth1015.html"><img src="icons/ageretro.gif" width="19" | |
| 7667 height="19" align="middle" border="0" alt="age retro" /></a> | |
| 7668 <a href="sth1044.html"><img src="icons/ageultra.gif" width="19" | |
| 7669 height="19" align="middle" border="0" alt="age ultra" /></a></p> | |
| 7670 <br /> | |
| 7671 <hr /> | |
| 7672 <br /> | |
| 7673 <address>© 2006 Fundación Tomás de Aquino quoad | |
| 7674 hanc editionem<br /> | |
| 7675 Iura omnia asservantur<br /> | |
| 7676 OCLC nr. <a href="http://worldcatlibraries.org/wcpa/oclc/49644264" | |
| 7677 style="text-decoration=none">49644264</a></address> | |
| 7678 </div> | |
| 7679 </body> | |
| 7680 </html> |
